GEN 1:1 Ndee jaxtnañuꞌu ja ni junkoo ñuyiu, ni saꞌa ia Dios andivi jin ñuyiu.
GEN 1:2 Te ñuyiu yaꞌa, chi tu ni oyukun, ni tu saꞌun nagua ni oo, chi ninoꞌo ndute ni okuu nii nii ñuyiu, te nii nii ni oo inee, tu ni ondijin maintnoꞌo Espíritu maa Dios, guaa ni okanda nii nuu ndute yun.
GEN 1:3 Yun te ni kaꞌan Dios: “Ja na yeꞌe niꞌnu”. Te ni yeꞌe.
GEN 1:4 Te ni ndiaꞌa Dios ja guaꞌa kuu ja yeꞌe niꞌnu, te ni saꞌa siin ya jin janee.
GEN 1:5 Te ni xnani Dios jayeꞌe niꞌnu nduu, te ja inee jakuaa. Te saa ni kuu ja mañini vi ndee neꞌe kiuu xtnañuꞌu.
GEN 1:6 Yun te jiñaꞌa ia Dios: “Ja nune maꞌñu ndute”. Te na kuu siin de.
GEN 1:7 Te ni saꞌa Dios ja ni nune, chi sava ndute mandaa ndee sukun, te sava de ni kendoo. Te saa ni kuu.
GEN 1:8 Te ni xnani Dios ichi nuu ni nune yun andivi. Te saa ni kuu ja mañini vi ndee neꞌe kiuu kuu uu.
GEN 1:9 Te jiñaꞌa tuku Dios: “Ndututu ndiꞌi ndute ni kendoo ichi chii andivi invaa ni nuu, te ndatuu jayichi”. Te saa ni kuu.
GEN 1:10 Te ni xnani Dios nuu yichi yun ñuꞌu, te ndute ni ndututu yun ni xnani ya mar. Te ni ndiaꞌa Dios ja ndiꞌi ja ni saꞌa ya oo guaꞌa.
GEN 1:11 Yun te saa jiñaꞌa Dios: “Ja na koo ndinuu nuu yuku kuii, te na koo ndikin vi ndinuu nuu yutnu kuun javixin tnu. Te ndiꞌi ndiaꞌa tnu na koo ndikin nuu ñuꞌu yaꞌa”, ni kaꞌan Dios. Te vi saa ni kuu.
GEN 1:12 Ni jite ndinuu nuu yuku kuii ja oo ndikin vi suni ndinuu nuu yutnu kuun ndiaꞌa, te ndiꞌi tnu ka oo ndikin ja na jinkoo nuu ñuꞌu yaꞌa. Te ni ndiaꞌa Dios ja ndiꞌi ja ni saꞌa ya oo guaꞌa.
GEN 1:13 Te saa ni kuu ja mañini vi ndee neꞌe kiuu kuu uni.
GEN 1:14 Te jiñaꞌa Dios: “Ja na vi yeꞌe niꞌnu ndee andivi, nagua ja na saꞌa siin nduu jin jakuaa, nagua ja na vi kokuu in seña ja vi kondeka kuia vi yoo vi kiuu.
GEN 1:15 Te na vi koyeꞌe niꞌnu ndee andivi, nagua ja na vi koxnuu nuu ñuyiu”. Te saa ni kuu.
GEN 1:16 Te ni saꞌa Dios uu ndatniuu naꞌnu ja vi koyeꞌe. Jakaꞌnu ka kuu ja koyeꞌe tnoꞌo nduu, te jalule ka kuu ja koyeꞌe tnoꞌo jakuaa, te suni saa ni ni saꞌa ya kimi.
GEN 1:17 Te ni jani ya ndee andivi ja na vi koyeꞌe niꞌnu nuu ñuyiu,
GEN 1:18 nagua ja na vi kondeka nduu jin jakuaa, te na kuu siin jayeꞌe jin janee. Te ni ndiaꞌa Dios ja ndiꞌi ja ni saꞌa ya oo guaꞌa.
GEN 1:19 Te saa ni kuu ja mañini vi ndee neꞌe kiuu kuu kuun.
GEN 1:20 Te jiñaꞌa Dios: “Na taꞌu ndinuu nuu kiti ndute vi kiti na vi kondagua siki ñuꞌu ichi andivi”.
GEN 1:21 Te ni saꞌa Dios kiti naꞌnu ndevaꞌa ñuꞌu nuu mar vi ndinuu nuu kiti ndute suni ndinuu nuu kiti ndagua. Te ni ndiaꞌa Dios ja ndiꞌi ja ni saꞌa ya oo guaꞌa.
GEN 1:22 Te ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa Dios ndiꞌi ti, te jiñaꞌa ya: ―Roon kiti ndute, vi taꞌu kuaꞌa ron, te vi kaya ron ndee na chitu nii nuu ndute mar, saa ni kiti ndagua, vi taꞌu kuaꞌa ron ndee na chitu ron nuu ñuꞌu.
GEN 1:23 Te saa ni kuu ja mañini vi ndee neꞌe kiuu kuu uꞌun.
GEN 1:24 Yun te jiñaꞌa Dios: “Na taꞌu ndinuu nuu kiti koo nuu ñuꞌu, kiti tata ja oo kuun ndaꞌa vi ndiꞌi kiti yuku vi kiti ñuu chii nuu ñuꞌu na koo ndinuu nuu ti”. Te saa ni kuu.
GEN 1:25 Te ni saꞌa Dios ndinuu nuu kiti yuku vi kiti tata vi ndinuu nuu kiti ñuu maa nuu ñuꞌu. Te ni ndiaꞌa Dios ja ndiꞌi ja ni saꞌa ya oo guaꞌa.
GEN 1:26 Yun te ni kaꞌan Dios: “Na vi saꞌo teyii vi nagua ka ndaa mao na kava de vi nagua ka oo ka ndaa mao, te na kotatnuni de nuu chiaka vi nuu ndiꞌi kiti ndagua ichi andivi vi kiti tata ja oo kuun ndaꞌa vi kiti yuku vi ndiꞌi kiti ñuu maa nuu ñuꞌu”.
GEN 1:27 Te ni saꞌa ia Dios teyii vi nagua kaa nagua oo maa ya, ni saꞌa ya teyii vi ñasiꞌi.
GEN 1:28 Te ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña Dios, te jiñaꞌa ya: ―Vi kaya kuakuaꞌa ndikin tata ron, te vi chitu ron ñuyiu, te vi kotatnuni ron nuu ñuyiu, vi kotatnuni ron nuu kiti ndute mar vi nuu kiti ndagua ichi andivi vi nuu ndiꞌi kiti yuku ja ka teku ti ñuyiu yaꞌa.
GEN 1:29 Te jiñaꞌa tuku Dios: ―Vitna te taa rin nuu ron ndiꞌi nuu yuku ja oo ndikin ja oo nii ñuyiu yaꞌa vi yutnu kuun ja vixin tnu ja suni oo ndikin ja vi kokaa ron.
GEN 1:30 Te ndiꞌi kiti yuku vi ndiꞌi kiti ndagua ichi andivi vi ndiꞌi kiti ñuu maa nuu ñuꞌu ja ka teku ti kuñaꞌa rin ndiꞌi yuku kuii ja vi kokaa ti. Te saa ni kuu.
GEN 1:31 Te ni ndiaꞌa Dios ja ndiꞌi ja ni saꞌa ya oo guaꞌa ndevaꞌa. Te saa ni kuu ja mañini vi ndee neꞌe kiuu kuu iñu.
GEN 2:1 Yun te ni ndiꞌi ni saꞌa ya ñuyiu vi andivi vi ndiꞌi ja oo nui.
GEN 2:2 Te ni xndiꞌi Dios tniuu ni saꞌa ya kiuu kuu iñu, guaa kiuu kuu uja ni ndatatu ya jin ndiꞌi ja ni saꞌa ya.
GEN 2:3 Te ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa Dios kiuu kuu uja, guaa ni kaꞌan ya ja kiuu ii kuu, chi kiuu yun ni ndatatu ya jin ndiꞌi ja ni saꞌa ya ja oo ñuyiu.
GEN 2:4 Yaꞌa kuu yoꞌo ñuyiu vi andivi nuu ni jinkoi, te kiuu yaꞌa ni saꞌa Jitoꞌo Dios ñuyiu jin andivi.
GEN 2:5 Su chiaꞌan ka saꞌun na in yutnu nana ni ja tu na ndee jite ni in yuku, chi chiaꞌan ka ja skuun Jitoꞌo Dios sau nuu ñuꞌu, ni tu na in tee ni oo ja kutu nuu ñuꞌu.
GEN 2:6 Chi suaꞌa ni ni onana yoko nuu ñuꞌu, te ni ojinkoo yuyu ja ni ojoso nii nii nuu ñuꞌu.
GEN 2:7 Yun te ni kiꞌin Jitoꞌo Dios ñuyaka ñuꞌu, te ni saꞌa ya teyii. Ni tiutachi ya xtnii de, te ni niꞌi de ja ni kuu ndakuaan tachi de, te ni kuu de in teyii teku ñuyiu.
GEN 2:8 Te ni skute Jitoꞌo Dios yutnu kuii nuu nani Edén ichi kana nikandii, te yun ni jinsiaꞌa ya teyii ni saꞌa ya.
GEN 2:9 Te saꞌa Jitoꞌo Dios ja ni ka jite ndinuu nuu yutnu kuun javixin tnu, te luu ndevaꞌa ka naꞌa kiti vixin yun, te oo guaꞌa ti ja kaa de. Te suni maꞌñu sagua ni skute Dios in yutnu taa ja kotekuo vi yutnu ja skuni ña javaꞌa vi jakueꞌe.
GEN 2:10 Te Edén yun ni taꞌu in yute ja kuꞌñu ndiꞌi yutnu kuii yun, te yun teꞌnde tnaꞌa kuun nuu yute yun.
GEN 2:11 Te in yute xtnañuꞌu nani Pisón ja ni jionduu nii ñuu nani Havila nuu oo oro.
GEN 2:12 Te oro oo ñuu yun, chi ja guaꞌa ndevaꞌa kuu vi suni oo tatna xiko asin nani bedelio vi yuu vii ndevaꞌa nani ónice.
GEN 2:13 Te yute kuu uu nani Gihón. Yute yaꞌa jionduu nii ñuu nani Cus.
GEN 2:14 Te yute kuu uni nani Tigris. Te suu kuu ja yaꞌa ichi kana nikandii ñuu nani Asiria. Te yute kuu kuun nani Éufrates.
GEN 2:15 Te ni jinsiaꞌa ña Jitoꞌo Dios jin teyii nuu ni skute ya yutnu kuii nuu nani Edén ja na koxtaya de nduꞌu tnu vi na koto de tnu.
GEN 2:16 Te tatnuni Jitoꞌo Dios nuu de, te jiñaꞌa ya: ―Ndiꞌi javixin kuun nuu yutnu kuii jian kuu kaa ron.
GEN 2:17 Su javixin kuun yutnu skuni ña javaꞌa vi jakueꞌe ma kuu kaa ron, chi kiuu na kaa ron javixin tnu, te vi jandaa kaꞌan rin ja kuu ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 2:18 Te ni kaꞌan tuku Jitoꞌo Dios: ―Masu guaꞌa kuu ja koo maintnoꞌo teyii, te na saꞌa rin in ja kuu kochituu tnaꞌa jin de.
GEN 2:19 Jitoꞌo Dios ni saꞌa nuu ñuꞌu yaꞌa ndiꞌi kiti yuku vi kiti ndagua andivi, te ni jinsiaꞌa ya ti nuu Adán nagua ja na kondiaꞌa de ti, te na nduku de nagua vi konani ti. Te ndiꞌi naxa ni xnani Adán ti, te vi saa ni kendoo ja ka nani ti.
GEN 2:20 Te ni nduku Adán sivi ndiꞌi kiti yuku vi kiti ndagua andivi vi kiti tata. Su maa de, chi tu na in kuu chituu tnaꞌa inuu jin de.
GEN 2:21 Yun te ni saꞌa Jitoꞌo Dios ja ni kixin naa ndevaꞌa Adán, te nini kixin de, te ni tau ya in yiki yika de, te ni ndakasi ya jin kuñu nuu ni tau ya yiki yun.
GEN 2:22 Te vi jin yiki yika maa de yun ni tnii Jitoꞌo Dios, te ni saꞌa ya in ñasiꞌi, te ni jiñaꞌa ya nuu de ja vi kokuu nduu jin de.
GEN 2:23 Te nuu ni jini ña Adán, te jiñaꞌa de: ―Vitna te maa ron kuu yiki rin jin kuñu rin, te ñasiꞌi konani ron, chi nuu yiki kuñu teyii ni tau ña ia Dios.
GEN 2:24 Te yun guaa xndoo teyii tata de vi nana de, te nitnaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ndi nduu de jin ña ka kuu invaa ni ka ñayiu.
GEN 2:25 Te nduu Adán jin ñasiꞌi de ni ka oo vichi, su tu ni ka okuu kanoo de.
GEN 3:1 Te koo kuu kiti ndichi ndevaꞌa ka ini saa nuu ndiꞌi kiti yuku ja ni saꞌa Jitoꞌo Dios. Ni jikan tnoꞌo ndichi ña ti jin ñasiꞌi yun, te jiñaꞌa ti: ―¿A ndija ja ni kaꞌan Dios ja ma kuu vi kaa ron kiti vixin kuun nuu ndiꞌi yutnu kuii yaꞌa?
GEN 3:2 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun nuu koo: ―Kuu vi kaa rin ndeni javixin kuun nuu yutnu kuii yaꞌa.
GEN 3:3 Su javixin kuun yutnu nukuiin sagua yaꞌa guaa kachi Dios: “Ma vi kaa ron javixin tnu ni ma vi keꞌe ron, nagua ja ma vi kuu ron”, kachi ya ―jiñaꞌa ña.
GEN 3:4 Yun te jiñaꞌa koo yun nuu ñasiꞌi: ―Ma vi kuu ron,
GEN 3:5 chi jini guaꞌa Dios ja kiuu na vi kaa ron kiti vixin yaꞌa, te vi nune nuu ron ja vi kuni ron ndeja kuu javaꞌa vi ndeja kuu jakueꞌe, te vi kuu inuu ron jin maa Dios ―jiñaꞌa ti.
GEN 3:6 Te ni jini ñasiꞌi yun ja guaꞌa kiti vixin kuun yutnu yun ja vi kaa ña ti, te ni ndakondiaꞌa ña ja luu ndevaꞌa ka ndaa kiti vixin yun, te guaꞌa ja vi kuu ndichi ña, te ni jaꞌnde ña in kiti vixin yun, te ni jaa ña ti, te suni ni jiñaꞌa ña ti ni jaa yii ña.
GEN 3:7 Yun te vi nuu saa ni ka jini nduu de jakanoo ja siun ka ndaa vichi de. Te ni ka kiku de ndaꞌa tnu tichi iuu, te ni ka chisaꞌu de maa de jin ña.
GEN 3:8 Yun te ni ka jini soꞌo de kana Jitoꞌo Dios jiondita ya nuu yutnu kuii nuu ni jinkiꞌi tachi nuu mañini yun. Te ni ka tayuꞌu nuu de neꞌu yutnu kuii yun jin ñasiꞌi de.
GEN 3:9 Te ni ndakana ña Jitoꞌo Dios jin teyii yun, te jiñaꞌa ya: ―¿Ndenu oo ron?
GEN 3:10 Te jiñaꞌa de: ―Ni jini soꞌo san ja kana ni jiondita ni neꞌu yutnu kuii yaꞌa, chia kaa vichi san, te yun guaa ni yuꞌu san, te ni tayuꞌu nuu san ―jiñaꞌa de.
GEN 3:11 Te jiñaꞌa Dios: ―¿Na in ni kaxtnoꞌo nuu ron ja oo vichi ron? ¿A masu ni jaa ron javixin yutnu ni tatnuni rin ja ma kuu kaa ron?
GEN 3:12 Te jiñaꞌa de: ―Ñasiꞌi ni taa ni ja kokuu nduu jin san ni taa ti, te ni jaa san ―jiñaꞌa de.
GEN 3:13 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios nuu ñasiꞌi yun: ―¿Nagua kuu ja ni saꞌa ron? Te jiñaꞌa ña: ―Koo ni xndaꞌu ña, guaa ni jaa san ti.
GEN 3:14 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios nuu koo yun: ―Te ja siaꞌa ni saꞌa ron, te tau tniaꞌa ron nuu ndiꞌi kiti tata vi ndiꞌi kiti yuku, te koñuu ron chii ron kokaka ron, te ñuyaka ñuꞌu kokaa ron ndiꞌi ni kiuu ja koteku ron.
GEN 3:15 Te saꞌa rin ja vi kuni uꞌu tnaꞌa ron jin ñasiꞌi yaꞌa, te vi suni saa ni ndikin tata ron jin ndikin tata ña vi konee uꞌu tnaꞌa, te kuain niꞌnui xini ron, te maa ron guaa kayiꞌi ron xujaꞌi.
GEN 3:16 Te jiñaꞌa ya nuu ñasiꞌi yun: ―Nuu ñuꞌu lulu ron te skaya kuaꞌa ndevaꞌa rin ja kojatu chii ron, te vi ndee jatu ja niꞌni ron te koskaku ron seꞌe ron, te visi ni saa, su kokaꞌan ron yii ron, te suu de guaa kotatnuni nuu ron.
GEN 3:17 Te nuu teyii yun jiñaꞌa ya: ―Te roon ja ni kandija ron tnoꞌo ni kaꞌan ñasiꞌi ron, te ni jaa ron javixin yutnu ni tatnuni rin ja ma kuu kaa ron, te ja kuechi ron kuu ja tau tniaꞌa ñuꞌu yaꞌa, te kuaꞌa tnundoꞌo kotnaꞌa ron, te koniꞌi ron ja kokaa ron nuu ñundeꞌi yaꞌa nikuii nikani ni ja koteku ron.
GEN 3:18 Te konana kuaꞌa tnu iñu naꞌnu vi iñu kanchu nuu jitu ron, te kokaa ron yuku kuii ja nana nuu ñuꞌu ron.
GEN 3:19 Te ndee tnaa ndee tatu ron, te saa koniꞌi ron ja vi kokaa ron guaa ndee nuu ndajiokuiin ron ja nduu ron ñuꞌu, chi ñuꞌu ni kuvaꞌa ron, te jin ñuyaka ñuꞌu kuu ron, te suni ñuyaka nduu ron ―jiñaꞌa Dios suaꞌa.
GEN 3:20 Te Eva ni xnani Adán ñasiꞌi de, chi suu ña kuu siꞌi ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
GEN 3:21 Te ni saꞌa Jitoꞌo Dios saꞌun ñii kiti, te ni skuiꞌnu ya teyii yun jin ñasiꞌi de.
GEN 3:22 Te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: “Vitna te ni jinkuꞌun kaji ini teyii na kuinio ndee in mao, chi ja jini de nagua kuu javaꞌa vi jakueꞌe, te kana saa skaa de ndaꞌa de, te kuneꞌe de kiti vixin yutnu taa ja teku, te kaa de ti, te koteku de nikuii nikani”.
GEN 3:23 Te ni keneꞌe ña Jitoꞌo nuu ka oo yutnu kuii Edén yun, te ni nusiaꞌa ña ya nuu oo ñuꞌu ja ni saꞌa ña ya ja na kokutu de.
GEN 3:24 Te nuu ni keneꞌe ña ya jin de, te ni jani ya ia ka jinokuechi nuu ya ichi nuu kana nikandii jin in yuchi kani kai vi koko kuakuaꞌa jionduu ndiꞌi ichi kuaꞌan nuu oo yutnu taa jateku yun, ja vi kokoto ya ja tu na in kiꞌin.
GEN 4:1 Yun te ni ka nitnaꞌa Adán jin ñasiꞌi de Eva, te ni jinkuꞌun lulu ña, te ni skaku ña in seyii ña te jiñaꞌa ña: ―Saa kuini maa Jitoꞌo guaa ni taa ya in seyio. Te ni xnani ña jin Caín.
GEN 4:2 Te nuu kuee ka, te ni kaku Abel ñani Caín. Te Abel, chi ndikachi ni otaꞌui, te Caín chi ni ojitui nuu ñundeꞌi.
GEN 4:3 Yun te ni oo in kiuu nee Caín nagua kee nuu ñundeꞌi jitui ja ni sokoi nuu Jitoꞌo.
GEN 4:4 Te suni Abel, chi nei seꞌe xtnañuꞌu ndikachi kiti ndatnu ka ja ni sokoi nuu Jitoꞌo, te junkuaan ini ya Abel jin ja ni sokoi.
GEN 4:5 Su tu ni junkuaan ini ya Caín jin ja ni sokoi. Yun guaa ni kiti ndevaꞌa ini Caín, te vi ni ndukuaꞌa ñuꞌi.
GEN 4:6 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Caín: ―¿Nau ja vi ni ndukuaꞌa ñuꞌu ron ja kiti ini ron?
GEN 4:7 Su nuu ja saꞌa vaꞌa ron, te kuantaꞌu ña rin. Su nuu ja saꞌa ron jakueꞌe, te vi ja oo yika kuechi ndee yuyeꞌe ron ja kuini ja kundee nuu ron. Su nuu ja na ndakani vaꞌa ini ron, te ma junkau ron nuu yika kuechi ―jiñaꞌa ya.
GEN 4:8 Te ni oo in kiuu jiñaꞌa Caín nuu ñani Abel: ―Kiꞌinkueio yuku. Te nuu ni jinokuei yuku yun, te ni ndakoo Caín siki ñani, te ni jaꞌni ñai.
GEN 4:9 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jitoꞌo jin Caín, te jiñaꞌa ya: ―¿Ndenu oo ñani ron Abel? Te jiñaꞌi: ―Tu jini san. ¿Xaan suchi yun jito san?
GEN 4:10 Te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ni saꞌa ron siaꞌa? Te niñi ñani ron ja ni jati ron nuu ñuꞌu yaꞌa kaꞌan kuechi ndee nuu rin.
GEN 4:11 Te vitna guaa vi tau tniaꞌa ron, te ma kuu koo ka ron nuu ñuꞌu yaꞌa ja ni june yuꞌu ni koko niñi ñani ron ja ni jati ron jin ndaꞌa ron.
GEN 4:12 Te nuu jitu ron nuu ñundeꞌi ma kokuvaꞌa guaꞌa ka, te yaꞌa yun ni kokaka ndaꞌu ron ni ma niꞌi ron ndenu guaꞌa koo ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 4:13 Te jiñaꞌa Caín nuu Jitoꞌo: ―Ma kundee ini san ndiꞌi tnundoꞌo yaꞌa ja tniuyaꞌu san yika kuechi san
GEN 4:14 ja vi keneꞌe ña ni kiꞌin san vitna kokaka ndaꞌu san yaꞌa yun nuu ñuꞌu, te ma kuni saꞌun ka ña san. Su ja saa, chi nani kuu ñayiu ja jinkuntnaꞌa jin san te kaꞌni ñai ―jiñaꞌa de.
GEN 4:15 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Masu saa kokuu, chi kaꞌan ndaa rin ja nuu ja na in na kaꞌni ña jin Caín, te uja jichi guaa xtau tniaꞌa rin ―jiñaꞌa ya. Yun te ni chitnuni Jitoꞌo jin Caín nagua ja ma vi kaꞌni ña na in junkuntnaꞌa jin.
GEN 4:16 Yun te ni kee Caín nuu ia Dios, te kuaꞌin ja ni jinkoi ñuu nani Nod ja oo jika jin Edén ichi nuu kana nikandii.
GEN 4:17 Yun te ni ka nitnaꞌa Caín jin ñasiꞌi de, te ni jinkuꞌun lulu ña, te ni skaku ña in seyii ña ja ni xnani ña Enoc. Te ni saꞌa Caín in ñuu ja ni xnani de Enoc, nagua nani seyii de.
GEN 4:18 Te seꞌe Enoc ni okuu Irad, te seꞌe Irad ni okuu Mehujael, te seꞌe Mehujael ni okuu Metusael, te seꞌe Metusael ni okuu Lamec.
GEN 4:19 Te Lamec ni jaka tnaꞌa jin uu ñasiꞌi, in ña ni onani Ada, te inka ña ni onani Zila.
GEN 4:20 Te Ada ni skaku in seyii ña ni onani Jabal, te seꞌe tee yaꞌa ni ka okuu ndiꞌi tee ni ka onevaꞌa kiti tata, te yaꞌa yun ni ni ka osaꞌa de veꞌe saꞌun ni ka oo de.
GEN 4:21 Te ni oo in ñani Jabal ni onani Jubal, te seꞌe tee yaꞌa ni ka okuu ndiꞌi tee ni ka otee arpa vi ni ka otiuu tnuyoo.
GEN 4:22 Te suni Zila ni skaku ña in seyii ña ni onani Tubal-caín, te tee yaꞌa guaa ni okani kaa ni osaꞌa ndinuu nuu tniuu jin bronce vi hierro. Te ni oo in kuaꞌa Tubal-caín yun ni onani Naama.
GEN 4:23 Te jiñaꞌa Lamec nuu nduu ñasiꞌi de: Ada vi Zila, ñasiꞌi Lamec, vi konini guaꞌa na kaꞌan rin. Ja ni jaꞌni rin in tee ni xtuji ña jin rin, te suni in tee kuechi ja ni kani ña.
GEN 4:24 Su nuu ja uja jichi tau tniaꞌa na in na kaꞌni ña jin Caín, te ndia Lamec, chi uni xiko uxi jichi ja uja tau tniaꞌa na in na kaꞌni ña. Jiñaꞌa de.
GEN 4:25 Yun saa ni ka nitnaꞌa tuku Adán jin ñasiꞌi de, te ni junkuꞌun lulu ña, te ni skaku ña in seyii, te ni xnani ña jin Set, chi ni kaꞌan ña: ―Ia Dios ni ndataa inka seyio nuu tniuu Abel suchi ni jaꞌni Caín.
GEN 4:26 Te suni Set ni oo in seyii de, te ni xnani ña de Enós. Yun te saa ni ka jinkondee ñayiu ni ka ndakakuneꞌi sivi Jitoꞌo.
GEN 5:1 Yaꞌa kuu nuu ndakani tatatnoꞌo Adán. Te nuu ni saꞌa ia Dios teyii vi ni saꞌa ya nagua oo nagua kaa maa ya.
GEN 5:2 Ni saꞌa ya teyii vi ñasiꞌi. Yun te ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ña ya, te ni xnani ya Adán kiuu ni saꞌa ña ya ja jinkuiꞌnu ini teyii.
GEN 5:3 Te ja oo Adán ciento oko uxi kuia, te ni jinkoo in seyii de ja vi ni ndaku ndandaꞌa ñai vi nagua oo nagua kaa maa de. Te ni xnani de jin Set.
GEN 5:4 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Set, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te una ciento ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:5 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Adán kuu iin ciento oko uxi kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:6 Ja oo Set in ciento uꞌun kuia, te ni jinkoo seyii de Enós.
GEN 5:7 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Enós, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te una ciento uja ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:8 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Set kuu iin ciento uxi uu kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:9 Te ja oo Enós kuun xiko uxi kuia, te ni jinkoo seyii de Cainán.
GEN 5:10 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Cainán, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te una ciento xaꞌun ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:11 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Enós kuu iin ciento uꞌun kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:12 Te ja oo Cainán uni xiko uxi kuia, te ni jinkoo seyii de Mahalaleel.
GEN 5:13 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Mahalaleel, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de una ciento uu xiko ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:14 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Cainán kuu iin ciento uxi kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:15 Te ja oo Mahalaleel uni xiko uꞌun kuia, te ni jinkoo seyii de Jared.
GEN 5:16 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Jared, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te una ciento oko uxi ka kuia ni ka oteku de ñuyiu.
GEN 5:17 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Mahalaleel kuu una ciento kuun xiko xaꞌun kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:18 Te ja oo Jared in ciento uni xiko uu kuia, te ni jinkoo seyii de Enoc.
GEN 5:19 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Enoc, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te una ciento ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:20 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Jared kuu iin ciento uni xiko uu kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:21 Te ja oo Enoc uni xiko uꞌun kuia, te ni jinkoo seyii de Matusalén.
GEN 5:22 Te ni okandija Enoc nuu ia Dios ni ojika de ichi ya. Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Matusalén, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te uni ciento ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:23 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Enoc kuu uni ciento uni xiko uꞌun kuia.
GEN 5:24 Te ja siun ni okandija Enoc nuu ia Dios ni ojika de jin ya, te vi sanaa ni, te tu ni ka jini ka ña ñayiu, chi ni ndikuaka ña maa ia Dios.
GEN 5:25 Te ja oo Matusalén in ciento kuun xiko uja kuia, te ni jinkoo seyii de Lamec.
GEN 5:26 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Lamec, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te uja ciento kuun xiko uu ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:27 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Matusalén kuu iin ciento uni xiko iin ka kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:28 Te ja oo Lamec in ciento kuun xiko uu kuia, te ni jinkoo in seyii de.
GEN 5:29 Te ni xnani de jin Noé, chi ni kaꞌan de: “Suchi yaꞌa guaa chituu ña nuu ndiꞌi tniuu ja saꞌo, te niꞌo ja jao nuu kuitao, te ndasaꞌa sii ini ñai nuu ñuꞌu yaꞌa ja ni xtau tniaꞌa ia Dios”, kachi de.
GEN 5:30 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Noé, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te uꞌun ciento kuun xiko xaꞌun ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 5:31 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Lamec kuu uja ciento uni xiko xaꞌun uu kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 5:32 Te ja oo Noé uꞌun ciento kuia, te ni ka jinkoo seyii de ka nani Sem vi Cam vi inkai nani Jafet.
GEN 6:1 Yun te nuu ni ka jinkondee ñayiu ja ni ka kayai ñuyiu, te ni ka jinkonevaꞌi sesiꞌi.
GEN 6:2 Te ni ka jini seꞌe ia Dios ja luu ka ndaa sesiꞌi ñayiu, guaa ni ka ndioo ini ñai, te ni ka kaji suchi ka jintnaꞌa ini kai, te ni ka jaka tnaꞌa jin.
GEN 6:3 Yun te jiñaꞌa ia Dios: “Ma kuandetu ka rin ja siun ni koo espíritu rin ini anu ñayiu, chi masu nagua ka kuu saꞌuin, ninoꞌo ni kuñu ka kuu, te yun guaa in ciento oko ni ka kuia guaa vi kotekui”.
GEN 6:4 Te ni ka oo ñayiu inu sukun vi inu ndatnu ja ni ka okuu gigante kiuu yun. Te suni nuu ni ka nitnaꞌa seꞌe ia Dios jin seꞌe ñayiu ñuyiu, te ni ka jinkoo seꞌi, te tee yun ni ka okuu tee ndakui ndee janaꞌa, te vi ni ka oteku tnoꞌo de ja tee xeen ni ka okuu de.
GEN 6:5 Te ni ndiaꞌa Jitoꞌo ja ni kaya ndevaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ñuyiu, chi ninoꞌo ni jakueꞌe ka ondakani ini jin anui, te ninoꞌo ni jakueꞌe yun ka osaꞌi.
GEN 6:6 Te ni ndatnaꞌu ini Jitoꞌo ja ni saꞌa ya ñayiu vi ni kusuchi ndevaꞌa ini ya.
GEN 6:7 Te jiñaꞌa ya: “Xnaa ndiꞌi rin ja oo ñuyiu ja ni saꞌa rin ndee ñayiu vi kiti kuun ndaꞌa vi kiti ñuu maa vi kiti ndagua andivi, chi ndatnaꞌu ini rin ja ni saꞌa rin”.
GEN 6:8 Su Noé, chi tee chiñuꞌu ia Dios kuu de, guaa ni ndundaꞌu ini ña Dios jin de.
GEN 6:9 Yaꞌa ka kuu tatatnoꞌo Noé. Noé chi teyii ndaa ni okuu de nuu ndiꞌi ñayiu ni ka oo kuia yun. Teyii vaꞌa ni okuu de, chi ni osaꞌa de nagua kuini maa ia Dios, te ni ojika de jin ya.
GEN 6:10 Te ni oo uni seyii Noé, te sui ka kuu Sem vi Cam vi Jafet.
GEN 6:11 Su jini ia Dios ja ni chitu jakueꞌe ñuyiu, chi vi nii nuu ka saꞌa ñayiu janeꞌe jayichi.
GEN 6:12 Te ni ndiaꞌa ia Dios nuu ñuyiu, te vi nii nii oo jakueꞌe, chi ndiꞌi ñayiu ni ka kujioo ichi ya, te vi janeꞌe jayichi nika ka saꞌi.
GEN 6:13 Te jiñaꞌa Dios nuu Noé: ―Vitna guaa ni jino ini rin ja xnaa rin ñuyiu, chi ja ni chitu jakueꞌe ja jaꞌa ñayiu ka saꞌa janeꞌe jayichi, te xnaa rin ñayiu vi ñuꞌu.
GEN 6:14 Te yun guaa saꞌa in veꞌe kaꞌnu kuu arca jin yutnu nani gofer, te tniuneꞌu ron veꞌe kueli ichi ini, te ndakasi guaꞌa ron jin brea ichi ini vi ichi yata ja ma vi koo ndiyau ja kiuu ndute.
GEN 6:15 Te medida yaꞌa saꞌa ron ja na koo arca yaꞌa, ja kani saꞌa ron uni ciento yiki, te ja jite saꞌa ron uu xiko uxi yiki, te ja koo sukun saꞌa ron oko uxi yiki.
GEN 6:16 Te saꞌa ron na kokuu ja uni piso, te ndee in yiki ichi chii tnu sukun veꞌe yun saꞌa ron in ventana kani, te suni saꞌa ron yeꞌe ndee in lado.
GEN 6:17 Chi skuun rin sau ja kuu diluvio nuu ñuꞌu yaꞌa, te ndachitu ndute nii nii ñuyiu, te xnaa rin ndiꞌi nani kuu ja teku oo chii andivi, te ndiꞌi nagua oo nuu ñuꞌu vi kuu.
GEN 6:18 Su jin roon, chi saꞌa rin in tratu jin ron, te kiukuei ron nuu arca jian, maa ron vi seyii ron vi ñasiꞌi ron vi janu ron.
GEN 6:19 Te suni chiꞌi ron in in tayu kiti na vi kokuu ti in kiti yii vi in kiti siꞌi ndinuu nuu kiti oo ñuyiu nagua ja vi kaku ron jin ti.
GEN 6:20 Chiꞌi ron ndinuu nuu kiti ndagua vi ndinuu nuu kiti kuun ndaꞌa vi ndinuu nuu kiti ñuu maa na vi koo in in tayu ti kiukuei jin ron, nagua ja vi kaku ron jin ti.
GEN 6:21 Te xtutu kuaꞌa ron ja vi kokaa maa ron vi ja ka jaa in in nuu kiti jian, te tnaa vaꞌa ron nagua ja na kenta vi kokaa maa ron vi ndiꞌi kiti jian ja ma vi kuu ron jin ti soko ―jiñaꞌa ya.
GEN 6:22 Te saa ni saꞌa Noé, ni saꞌa ndiꞌi de nagua ni tatnuni ia Dios.
GEN 7:1 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Noé: ―Makiukuei maa ron vi ñayiu veꞌe ron nuu arca jian, chi maintnoꞌo maa ron guaa kuu ron in tee ndaa ja kandija ron nuu rin neꞌu ndiꞌi ñayiu ja ka oo tiempu vitna.
GEN 7:2 Te chiꞌi ron uja tayu kiti vii na vi kokuu ti in kiti yii, te in kiti siꞌi. Su kiti tu ka oo vii, chi in in tayu ni ti in kiti yii jin in kiti siꞌi ni, na vi kokuu ndinuu nuu ti.
GEN 7:3 Te suni chiꞌi ron uja tayu kiti ndagua na kokuu in kiti yii vi in kiti siꞌi, nagua ja na vi koo ti ja ma vi naa ti nuu ñuyiu yaꞌa.
GEN 7:4 Chi nuu uja ni ka kiuu te skuun rin sau ja kokuun uu xiko nduu vi uu xiko jakuaa, te xnaa rin ndiꞌi tuꞌu ja ni saꞌa maa rin ja oo ñuyiu yaꞌa ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
GEN 7:5 Yun te ni saꞌa Noé ndiꞌi nagua ni tatnuni Jitoꞌo.
GEN 7:6 Te kuia saa na ni ndaa ndute ñuyiu ja oo Noé iñu ciento kuia.
GEN 7:7 Te ja jaꞌa sau yun ja kuu diluvio guaa ni kiukuei Noé nuu arca yun, maa de vi seꞌe de vi ñasiꞌi de vi janu de ja vi kaku niꞌnu de.
GEN 7:8 Te suni ni chiꞌi de ndinuu nuu kiti vii vi kiti tu ka oo vii vi kiti ndagua vi ndinuu nuu kiti ñuu maa nuu ñuꞌu.
GEN 7:9 Ndi uu ndi uu ti ni chiꞌi de ini arca yun, kiti yii jin kiti siꞌi nagua ni tatnuni maa Dios.
GEN 7:10 Yun te nuu uja kiuu, te ni jinkuita ni sau xeen ndevaꞌa ja nani diluvio.
GEN 7:11 Te vi maa kuia saa ni jino Noé iñu ciento kuia vi inka uu yoo jin xaꞌun uu kiuu ja ni jino de kuia de, te ni ka teꞌnde ni yoꞌo ndute mar vi ni nune ni yeꞌe ndute andivi.
GEN 7:12 Te ni jinkuita ni sau nii nii ñuyiu ja ni okuun ya uu xiko kiuu vi uu xiko jakuaa.
GEN 7:13 Te vi kiuu saa ni kiukuei Noé jin ndi uni seyii de, Sem, Cam vi Jafet vi ñasiꞌi maa de jin ndi uni janu de nuu arca yun,
GEN 7:14 jin ndinuu nuu kiti yuku vi ndinuu nuu kiti tata vi ndinuu nuu kiti ñuu maa nuu ñuꞌu vi ndinuu nuu kiti oo ndijin vi ndinuu nuu tisala.
GEN 7:15 Ndinuu nuu kiti jika vi ndakuantachi ni kiukuei jin Noé nuu arca yun ndi uu ndi uu ti.
GEN 7:16 Te ni jinokuei in kiti yii jin in in kiti siꞌi saa ndinuu nuu ti nagua ni tatnuni maa ia Dios. Te nuu ni ndiꞌi ja ni kiukuei de jin ti, te ni ndakasi maa Jitoꞌo yeꞌe arca yun.
GEN 7:17 Te ni kuun sau uu xiko kiuu, guaa ni ndaa ndute, te ni kaneꞌe ña de jin arca yun nuu ñuꞌu.
GEN 7:18 Te ni ndaa ni ndaa ni ndute yun ja ni kuu sukun ndevaꞌa de nuu ñuꞌu, guaa ni jinkuintatneni arca yun ja ni intatneni nuu ndute yun.
GEN 7:19 Te ni kaa sukun ndevaꞌa ndute yun nuu ñuꞌu ja ni ka saꞌu ndiꞌi yuku sukun ja ni ka oo ñuyiu.
GEN 7:20 Te nuu ni ka saꞌu yuku sukun yun ni kaa ka ndute xaꞌun yiki ja sukun siki yuku yun.
GEN 7:21 Te ni ka naa ndiꞌi ja oo ñuyiu yaꞌa ni ka jiꞌi ndiꞌi kiti ndagua vi kiti tata vi ndiꞌi kiti oo kuun ndaꞌa vi ndiꞌi kiti ñuu maa nuu ñuꞌu vi ndiꞌi ñayiu ni ka jiꞌi.
GEN 7:22 Ndiꞌi tuꞌu ja ni ka ojichi ni ka okanda ñuyiu yaꞌa ja ni ka ondakuantachi jin xtnii vi ndiꞌi ja ni ka oteku ñuyiu ni ka jiꞌi ndiꞌi.
GEN 7:23 Saa ni kuu ja ni ka naa ndiꞌi ja ni oo ñuyiu guaa ndee ñayiu vi ndee kiti oo kuun ndaꞌa vi kiti ñuu maa vi kiti ndagua vi ndiꞌi tuꞌu ni naa nuu ñuyiu. Maintnoꞌo Noé jin ñayiu veꞌe de vi kiti ni oo jin de nuu arca ka kuu ja ni ka kaku niꞌnu nuu ndute yun ja ka teku,
GEN 7:24 chi ni ndachitu ndute yun nuu ñuꞌu in ciento uu xiko uxi kiuu.
GEN 8:1 Yun te saa ni ndakaꞌan ña ia Dios jin Noé vi ndiꞌi kiti yuku vi kiti kuun ndaꞌa ja ka oo jin de ini arca yun, te ni saꞌa ya ja ni jinkiꞌi tachi ñuyiu, te ni nuu joo ndute.
GEN 8:2 Te ni ka ndandesi yoꞌo ndute mar vi ni ndandesi yeꞌe ndute andivi guaa ni jinkuiin sau.
GEN 8:3 Te yun saa ni jinkondee ndute yun manuu de ndi joo ndi joo, te nuu in ciento uu xiko uxi kiuu saa saa ni jinkonaꞌa ja manuu ndute yun.
GEN 8:4 Yun te ni nukoxnee arca yun in nuu yuku nani Ararat kiuu xaꞌun uu jika yoo kuu uja.
GEN 8:5 Te vi saa manuu manuu ka ndute yun, te in kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin yoo kuu uxi, te ni ndiaꞌa Noé ja ja mavindatuu xtuu yuku.
GEN 8:6 Yun te saa ni ondetu ka Noé nuu uu xiko kiuu, te saa ni june de ventana arca yun ja ni saꞌa maa de.
GEN 8:7 Te ni siaa de in tikaka ja ni ojiko ti ni ojaꞌan ti ni okii ni ti, guaa ndee nuu ni yichi ndute yun nuu ñuꞌu.
GEN 8:8 Yun te saa ni siaa tuku Noé in sata, nagua ja kutnuni ini de a ja ni nuu ndute nuu ñuꞌu.
GEN 8:9 Su sata yun, chi vini ni ndajiokuiin ti nuu oo arca yun, chi tu ni niꞌi ti ndenu jinkoo ti, chi vi saa ni ñuꞌu ndute ninii nuu ñuꞌu. Yun te ni keneꞌe Noé ndaꞌa de ventana yun, te ni ndatnii de ti, te ni ndachiꞌi vaꞌa de ti ini arca yun.
GEN 8:10 Yun te ni ondetu de uja ka kiuu, te saa saa ni siaa tuku de sata yun kuaꞌan ti.
GEN 8:11 Te kiuu saa guaa vi ja mañini, te ni ndajiokuiin ti ndiso ti in ndaꞌa tnu olivo. Yun te saa ni kutnuni ini Noé ja ni yichi ndute nuu ñuꞌu.
GEN 8:12 Su vini saa te ni ondetu ka Noé uja ka kiuu saa ni siaa tuku de sata yun kuaꞌan ti, te saa guaa tu ni ndajiokuiin uun ka ti nuu oo de.
GEN 8:13 Te saa chi ja oo Noé iñu ciento in kuia na ni ndayichi ñuyiu, vi maa kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin kuia ni jinkondee Noé ja ni xtajioo de ja ndesi yata arca yun, te ni jini de ja ja ni ndayichi ninii nuu ñuꞌu.
GEN 8:14 Yun te saa kiuu oko uja yoo kuu uu ja ndakiꞌin inka kuia ni ndayichi saꞌun nuu ñuꞌu.
GEN 8:15 Yun te ni kaꞌan ia Dios nuu Noé, te jiñaꞌa ya:
GEN 8:16 ―Ndekuei nuu arca jian maa ron vi ñasiꞌi ron vi seyii ron vi janu ron,
GEN 8:17 te ndeneꞌe ndiꞌi kiti oo jin ron jian na kuinio ndiꞌi kiti ndagua vi kiti kuun ndaꞌa vi ndiꞌi kiti ñuu maa nuu ñuꞌu, ndekuei ndiꞌi ti, te kiꞌinkuei ti nuu ñuꞌu vi ndakaya ti, te vi ndachitu ti nuu ñuyiu ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
GEN 8:18 Yun te ni ndekuei Noé jin ñasiꞌi de vi seyii de vi janu de,
GEN 8:19 vi ndiꞌi kiti ni ka oo jin de kiti ñuu maa nuu ñuꞌu vi kiti ndagua vi ndiꞌi kiti kuun ndaꞌa ni ndekuei jin de nuu arca yun.
GEN 8:20 Te ni saꞌa Noé in altar, te yun ni kiꞌin de in in nuu ndiꞌi kiti ka oo vii vi kiti ndagua ja ka oo vii, te ni jaꞌni de ti, te ni teñuꞌu de ti nuu altar yun ja ni soko de nuu Jitoꞌo.
GEN 8:21 Te ni jini Jitoꞌo xiko asin ja ni soko de nuu ya, te ni ndakani ini ya jin anu ya: “Vitna te ma xtau tniaꞌa saꞌun kao ñuyiu ja jaꞌa ñayiu, visi ja ndakani ini ñayiu kuu ninoꞌo jakueꞌe, chi jinio ja vi ndee kueli ja ndakani kueꞌe ini. Su ma xnaa saꞌun kao ndiꞌi ja teku oo ñuyiu nagua ni saꞌo vitna.
GEN 8:22 Nini oo ñuyiu na vi kutu ñayiu, te na vi ndaxtutui ja vi kokai, te na koo ni ja iꞌni vi ja vijin, te na koo ni nduu vi jakuaa, vi na koo ni yoo ndakuei yutnu vi yoo nduyute tnu”, ni ndakani ini ya.
GEN 9:1 Yun te ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ia Dios jin Noé vi seꞌe de, te jiñaꞌa ya: ―Vi koo kuakuaꞌa ndikin tata ron, te vi ndakaya ron vi ndee na ndachitu ñuyiu.
GEN 9:2 Te ndiꞌi kiti vi koyuꞌu ña jin ron vi ndee vi koniꞌi ti ja ka yuꞌu ti nuu vi kokuni ña ti ndiꞌi ti kuu kiti yuku vi kiti ndagua ichi andivi vi ndiꞌi kiti jichi kanda nuu ñuꞌu vi kiti ñuꞌu kaꞌa ndute, taa rin ti ja vi koo ti nuu ndaꞌa maa ron.
GEN 9:3 Te ndiꞌi nuu kiti ka teku yaꞌa kuu ja vi kokaa ron, nagua ja ni taa rin ndiꞌi yuku kuii yaꞌa ja ka jaa ron. Vitna te ndiꞌi yuku vi kiti taa rin nuu ron ja vi kokaa ron.
GEN 9:4 Su kuñu jin niñi ti, guaa ma kuu ja vi kaa ron, chi niñi ti kuu ja teku ti.
GEN 9:5 Chi vi ja ndaa kaꞌan rin ja xtaku rin niñi ja teku ñayiu nuu kiti ja tniuyaꞌu ti vi nuu in ñani in tnaꞌa ron xtaku rin niñi ja teku ñayiu ja vi tniuyaꞌui.
GEN 9:6 Chi nuu ja na in ñayiu na kati niñi inka ñayiu te suni vi ndakati ñayiu niñi mai chi ni saꞌa rin ñayiu nagua oo nagua kaa maa rin.
GEN 9:7 Su roon, chi vi taꞌu tnaꞌa ron te vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ron vi kutenuu nuu ñuꞌu yaꞌa te vi chitu ron nii ñuyiu, jiñaꞌa ya suaꞌa.
GEN 9:8 Yun te ni kaꞌan ia Dios nuu Noé vi nuu seꞌe de, te jiñaꞌa ya:
GEN 9:9 ―Vitna te kuini rin ja saꞌa rin in tratu jin ron vi jin tatatnoꞌo ron ja kikuei nuu kuee ka,
GEN 9:10 vi jin ndiꞌi kiti ka teku ja ka oo jin ron vitna, na kuinio kiti ndagua vi kiti oo kuun ndaꞌa vi ndiꞌi kiti yuku vi ndiꞌi kiti ni ndekuei jin ron nuu arca jian ja kuu ndiꞌi kiti oo ñuyiu.
GEN 9:11 Te tratu ja saꞌa rin jin ron kuu ja ma xnaa saꞌun ka rin ñuyiu jin ndute diluvio, te ni in kiuu ka ma vi kuni ron diluvio ja ndachitu tuku ndute ja xnaa de ñuyiu.
GEN 9:12 Te jiñaꞌa ia Dios: ―Yaꞌa kuu in seña ja saꞌa rin tratu jin ron vi jin ndiꞌi kiti ka teku ja ka oo jin ron ja kokuu nikuii nikani.
GEN 9:13 Saꞌa rin in tikoyeꞌnde nuu viko ja kokuu in seña ja ni saꞌa rin in tratu jin ñuyiu.
GEN 9:14 Te nuu ndututu viko, te neꞌu yun saꞌa rin in tikoyeꞌnde nuu vi kuni ñayiu,
GEN 9:15 te yun kuu nuu kondakaꞌan rin tratu ni saꞌa rin jin ndiꞌi ron vi ndiꞌi kiti ja ka oo ñuyiu ja ma kii ka diluvio ja ndachitu ndute ja xnaa de ñuyiu.
GEN 9:16 Te koo tikoyeꞌnde yun nuu viko, te yun kondakondiaꞌa rin, te kondakaꞌan rin tratu ndaa ja koo nikuii nikani ni ja ni saꞌa rin jin ndiꞌi ñayiu vi ndiꞌi kiti ja ka oo ñuyiu.
GEN 9:17 Yaꞌa kuu seña tratu ja ni saꞌa rin jin ndiꞌi ñayiu vi kiti ja ka oo ñuyiu yaꞌa ―jiñaꞌa ia Dios nuu Noé.
GEN 9:18 Te seyii Noé ja ni ndekuei nuu arca yun ka kuu tee nani Sem vi Cam vi Jafet. Te Cam ni okuu yua tee ni onani Canaán.
GEN 9:19 Te ndi uni tee yaꞌa ni ka okuu seyii Noé, te suu de ni ka ndaskaya kuaꞌa tatatnoꞌo ja ni ndachitu ñuyiu.
GEN 9:20 Yun te saa ni nukondee Noé ni jitu de nuu ñuꞌu, te ni skute de in tnu uva.
GEN 9:21 Te ni oo in kiuu ni jiꞌi de nduxi uva yun ja kuu vinu. Te ni jini de, te ni ndonso de vi suaꞌa vichi teꞌa de katuu de ini veꞌe saꞌun de.
GEN 9:22 Te ni jini Cam yua Canaán ja kaa vichi tata de katuu de, su tu ni chisaꞌu ña de, chi saa suaꞌa ni jaꞌan de ni kaxtnoꞌo de nuu uu ka ñani de ka oo yeꞌe yun.
GEN 9:23 Yun te ni ka kiꞌin Sem jin Jafet in saꞌun, te ni ka sonee de nuu soko de, te yata yata ni kiukuei de ni ka chisaꞌu de tata de, ni tu ni ka jionenuu de ja vi kondiaꞌa de ja siun kaa vichi tata de.
GEN 9:24 Te nuu ni ndoto Noé ja ni ndukuandiꞌi de, te ni jini de ja suaꞌa ni, ni ondiaꞌa ña seyii xetnu de, su tu ni chisaꞌu ña de.
GEN 9:25 Te ni xtau tniaꞌa ña Noé, te jiñaꞌa de: Na tau tniaꞌa tatatnoꞌo Canaán te na kokunukuechi de nuu tee ka jinokuechi nuu ñani de.
GEN 9:26 Te saꞌa vii saꞌa vaꞌa de uu ka seyii de, te jiñaꞌa de: Na taꞌu Sem ja oo de jin Jitoꞌo Dios maa rin te na kunukuechi Canaán nuu de.
GEN 9:27 Te ia Dios na saꞌa kaꞌnu ña ya jin Jafet te veꞌe Sem na vi koo de te na kokunukuechi Canaán nuu de, jiñaꞌa Noé nuu seyii de.
GEN 9:28 Yun te nuu ni yaꞌa diluvio ja ni xnaa ia Dios ñuyiu, te ni oteku ka Noé uni ciento uu xiko uxi ka kuia.
GEN 9:29 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Noé ñuyiu yaꞌa kuu iin ciento uu xiko uxi kuia, te ni jiꞌi de.
GEN 10:1 Yaꞌa ka kuu tatatnoꞌo ndi uni seyii Noé ja ni ka onani Sem, Cam vi Jafet, chi nuu ni yaꞌa diluvio ja ni xnaa ia Dios ñuyiu, te ni ka jinkoo seꞌe de.
GEN 10:2 Seꞌe tee ni onani Jafet ka okuu tee ni ka onani Gomer, Magog, Madai, Javán, Tubal, Mesec jin Tiras.
GEN 10:3 Te seꞌe Gomer ni ka onani Askenaz, Rifat jin Togarma.
GEN 10:4 Te seꞌe Javán ni ka onani Elisa, Tarsis, Quitim jin Dodanim.
GEN 10:5 Tee yaꞌa ka kuu tatatnoꞌo Jafet ja ni ka yagua de ni ka jinkoo de yuꞌu ndute mar, te yun ni ka saꞌa ñuu in in maa de jin ñayiu veꞌe de vi nagua saꞌan ka kaꞌan maa maa de.
GEN 10:6 Te seꞌe tee ni onani Cam ni ka onani Cus, Misraim, Fut jin Canaán.
GEN 10:7 Te seꞌe Cus ni ka onani Seba, Havila, Sabta, Raama, jin Sabteca. Te seꞌe Raama ka onani Seba jin Dedán.
GEN 10:8 Te Cus ni okuu yua Nimrod, te tee yun ni okuu tee xtnañuꞌu ja ni okuu nijaꞌnu nuu ñayiu ñuyiu.
GEN 10:9 Te Nimrod ni okuu in tee ndakui ja ni ojaꞌni kiti yuku nuu Jitoꞌo, te yun guaa ni ka okaꞌan jin de ja in tee ndakui ja jaꞌni kiti yuku nuu Jitoꞌo kuu de.
GEN 10:10 Te ndi kuun ñuu ja ni ka jinkondee ja ni ka otatnuni ni ka onani Babel, Erec, Acad jin Calne ja tnii Sinar.
GEN 10:11 Te ni kee Nimrod yun kuaꞌan de ichi Asiria, te ni jino de ja ni saꞌa ñuu de Nínive vi Rehobot vi Cala.
GEN 10:12 Te Resén ni okuu in ñuu kaꞌnu ka ja ni oo maꞌñu sagua ñuu Nínive jin ñuu Cala.
GEN 10:13 Te Misraim ni okuu yua tee ni ka onani Ludim vi Anamim vi Lehabim vi Naftuhim
GEN 10:14 vi Patrusim vi Casluhim vi Caftorim. Te neꞌu ñayiu yaꞌa ni kekuei ñayiu tatatnoꞌo filisteo.
GEN 10:15 Te seꞌe Canaán kuu Sidón seꞌe xtnañuꞌu de vi inka de nani Het.
GEN 10:16 Te tatatnoꞌo de ka kuu ñayiu jebuseo vi ñayiu amorreo vi ñayiu gergeseo
GEN 10:17 vi ñayiu heveo, ñayiu araceo, ñayiu sineo
GEN 10:18 vi ñayiu arvadeo, ñayiu zemareo vi ñayiu hamateo. Yun te ka jitenuu tnaꞌa kuikin ñayiu cananeo.
GEN 10:19 Te ni kentakuei ñayiu cananeo ja ka netnaꞌa de guaa ndee Sidón ichi kuaꞌan ñuu Gerar vi guaa ndee Gaza, te ichi kuaꞌan ñuu Sodoma vi Gomorra, ni kentakuei de Adma jin Zeboim, te ni jinokuei de ndee Lasa.
GEN 10:20 Tee yaꞌa ni ka okuu seꞌe Cam jin ndiꞌi ñayiu veꞌe de vi saꞌan ka kaꞌan maa maa de vi in in ñuu nuu ni ka jinkoo de.
GEN 10:21 Te Sem, ñani jakuaꞌa Jafet, suni ni ka oo seꞌe de, te suu de kuu yua ndiꞌi tatatnoꞌo Heber.
GEN 10:22 Te seꞌe Sem ni ka okuu Elam vi Asur vi Arfaxad vi Lud jin Aram.
GEN 10:23 Te seꞌe Aram ni ka okuu Uz vi Hul vi Geter vi Mas.
GEN 10:24 Te seꞌe Arfaxad kuu Sala, te seꞌe Sala kuu Heber.
GEN 10:25 Te ni oo uu seyii Heber, in ni onani Peleg, chi kiuu saa ni teꞌnde ñuꞌu ja ni ka jinkoo siin siin ñayiu yun guaa ni xnani ña de siun, te inka de ni onani Joctán.
GEN 10:26 Te seꞌe Joctán ni ka okuu Almodad vi Selef, Hazar-mavet, Jera,
GEN 10:27 vi Adoram, Uzal, Dicla,
GEN 10:28 vi Obal, Abimael, Seba,
GEN 10:29 vi Ofir, Havila jin Jobab. Ndiꞌi tee yaꞌa ni ka okuu seꞌe Joctán.
GEN 10:30 Te ñuꞌu nuu ni ka jinkoo de kuu ndee ñuu nani Mesa ichi kuaꞌan ñuu Sefar, te vi guaa ndee yuku ñuꞌu ichi kana nikandii.
GEN 10:31 Tee yaꞌa ni ka okuu seꞌe Sem jin ndiꞌi ñayiu veꞌe de vi saꞌan ka kaꞌan maa maa de vi in in ñuu nuu ni ka jinkoo de.
GEN 10:32 Tee yaꞌa ni ka okuu seꞌe Noé ja ni ka jitenuu tatatnoꞌo ndi uni seyii de nii ñuyiu nuu ni ka saꞌa ñayiu ñuu naꞌnu ja ni ka jinkoi nuu kuee ka ja ni kii diluvio ja ni ndachitu ndute na ni xnaa de ñuyiu.
GEN 11:1 Te tiempu saa, chi invaa ni nuu saꞌan ni ka okaꞌan ndi ndiꞌi ñayiu.
GEN 11:2 Te nuu ni kaya ñayiu, te ni kekuei savai ichi nuu kana nikandii kuaꞌankuei ja ni jinokuei in yoso kaꞌnu nuu nani Sinar, te yun ni ka saꞌa ñui.
GEN 11:3 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―Na vi saꞌo ladriyu te na vi teñuꞌo ―ka kachi de. Chi ladriyu yun ni ka jantniuu de nuu tniuu yuu, te brea nuu tniuu mezcla.
GEN 11:4 Yun te ni ka kachi de: ―Na vi saꞌo in ñuu kaꞌnu jin in torre ja vi na jinonta ndee andivi, te saa nagua ja na vi koteku tnoꞌo, nagua ja ma vi kutenuo nuu ñuyiu ―ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de.
GEN 11:5 Yun te ni kii Jitoꞌo ja kondiaꞌa ya veꞌe ka jakin ñayiu ka oo yun naxa kaa ñuu yun vi torre ja ka saꞌa de yun.
GEN 11:6 Te ni kaꞌan Jitoꞌo: ―Ñayiu ñuu yaꞌa, chi invaa ni ka ndakani ini, te invaa ni saꞌan ka kaꞌin, chi in ni ñuu ndiꞌi, te tniuu ni ka jinkondei ja ka saꞌi vitna, chi tu na in kaꞌnu ña ja vi saꞌi nagua ka kuini mai.
GEN 11:7 Vitna te na kiꞌinkueio, te yun na vi skunu nuu inio jin nuu vi samao saꞌan ja na vi kaꞌan in in, nagua ja ma vi jinkuiꞌnu nuu tnaꞌa ka ini ―ni kaꞌan Jitoꞌo.
GEN 11:8 Te saa ni kuu ja ni jatenuu ña ia Dios jin ñayiu ja kuaꞌankuei ja ni ka jinkoi ninii ñuyiu, te ni ka xndendoi, tu ni ka jakin kai veꞌe ñuu yun.
GEN 11:9 Te yun guaa ni jinkonani ñuu yun Babel, chi yun ni sama Jitoꞌo saꞌan ndiꞌi ñayiu, te ndee yun ni jatenuu ña ya ja ni ka jinkoi ninii ñuyiu.
GEN 11:10 Ndiꞌi tee yaꞌa ni ka okuu tatatnoꞌo Sem. Te nuu uu kuia ja ni yaꞌa nani ndachitu ndute ja ni naa ñuyiu ja oo Sem in ciento kuia, te ni jinkoo seyii de ja ni onani Arfaxad.
GEN 11:11 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Arfaxad, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te uꞌun ciento ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:12 Te ja oo Arfaxad oko xaꞌun kuia, te ni jinkoo seyii de Sala.
GEN 11:13 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Sala, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te kuun ciento uni ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:14 Te ja oo Sala oko uxi kuia, te ni jinkoo seyii de Heber.
GEN 11:15 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Heber, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te kuun ciento uni ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:16 Te ja oo Heber oko uxi kuun kuia, te ni jinkoo seyii de Peleg.
GEN 11:17 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Peleg, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te kuun ciento oko uxi ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:18 Te ja oo Peleg oko uxi kuia, te ni jinkoo seyii de Reu.
GEN 11:19 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Reu, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de uu ciento iin ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:20 Te ja oo Reu oko uxi uu kuia, te ni jinkoo seyii de Serug.
GEN 11:21 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Serug, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te uu ciento uja ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:22 Te ja oo Serug oko uxi kuia, te ni jinkoo seyii de Nacor.
GEN 11:23 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Nacor, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te uu ciento ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:24 Te ja oo Nacor oko iin kuia te ni jinkoo seyii de Taré.
GEN 11:25 Te nuu kuee ka ja ni jinkoo Taré, te ni ka jinkoo ka seyii vi sesiꞌi de, te in ciento xaꞌun kuun ka kuia ni oteku de ñuyiu.
GEN 11:26 Te ja oo Taré uni xiko uxi kuia, te ni ka jinkoo seyii de Abram vi Nacor vi inka de kuu Harán.
GEN 11:27 Ndiꞌi tee yaꞌa ni ka okuu tatatnoꞌo Taré. Seyii Taré ni ka okuu Abram vi Nacor vi inka de kuu Harán. Te seyii Harán yun ni okuu Lot.
GEN 11:28 Te xna ka Harán yun ni jiꞌi saa nuu tata yua de Taré, chi ni jiꞌi Harán ñuu Ur nuu ka oo ñayiu caldeo nuu ni kaku maa de.
GEN 11:29 Yun te ni ka nduku Abram jin Nacor ñasiꞌi de. Te ñasiꞌi Abram ni onani Sarai, te ñasiꞌi Nacor ni onani Milca, sesiꞌi Harán kuaꞌa Isca seyii Harán.
GEN 11:30 Su Sarai, chi tu na seꞌe ña ni oo, chi masu ñaꞌa koo seꞌe kuu ña.
GEN 11:31 Yun te ni jaka Taré seyii de Abram vi janu de Sarai ñasiꞌi Abram vi señani de Lot seꞌe ndi seyii de Harán, te ni kekuei de ñuu Ur ja ka oo ñayiu caldeo, te kuaꞌankuei de in ñuu nani Canaán. Su tu ni kentakuei de, chi nuu ni jinokuei de in ñuu nani Harán, te yun ni ka jinkoo de ja ni ka saꞌa ñuu de.
GEN 11:32 Te ndiꞌi kuia ja ni oteku Taré kuu uu ciento uꞌun kuia, te ni jiꞌi de ñuu Harán yun.
GEN 12:1 Yun te ni oo in kiuu ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Abram, te jiñaꞌa ya: ―Xndoo ndiꞌi ñayiu veꞌe ron vi tnaꞌa kuikin ron vi ñuu ron, te kuaꞌan in ñuu nuu xneꞌe maa rin ja koo ron.
GEN 12:2 Te jin maa ron saꞌa rin in ñuu kaꞌnu, te saꞌa rin javii javaꞌa jin ron, te saꞌa kaꞌnu rin sivi ron ja kokuu ron in ñayiu vii ñayiu vaꞌa.
GEN 12:3 Te ñayiu saꞌa ña javii javaꞌa, te saa ni javii javaꞌa saꞌa rin jin, te na ñayiu xtau tniaꞌa ña jin ron, te suni xtau tniaꞌa rin jin, te ja jaꞌa ron guaa saꞌa rin ja vi koo vii vi koo vaꞌa ndiꞌi ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ia Dios nuu Abram.
GEN 12:4 Te kuia saa ja oo Abram uni xiko xaꞌun kuia na ni kekuei de ñuu Harán ja kuaꞌankuei de jin sajin de Lot.
GEN 12:5 Yun te ni jaka Abram ñasiꞌi de Sarai vi sajin de Lot vi ndiꞌi kiti nevaꞌa de vi ñayiu ni niꞌi de ñuu Harán ja ka jinokuechi nuu de, te ni kekuei de ja kuaꞌankuei de ñuu nani Canaán.
GEN 12:6 Te nuu ni jinokuei de Canaán, te ni ka yaꞌa de ñuu yun guaa ndee nuu ni kentakuei de ndee nuu nani Siquem vi ndee in yoso nuu nani More. Te tiempu saa, chi ñuꞌu ñayiu cananeo ni okuu.
GEN 12:7 Te yun ni skuni ña Jitoꞌo jin Abram, te jiñaꞌa ya: ―Ñuꞌu yaꞌa kuu ja kuñaꞌa rin nuu tatatnoꞌo ron. Te yun ni saꞌa Abram in altar ja ni soko de nuu Jitoꞌo, chi ni skuni ña ya jin de.
GEN 12:8 Yun te ni kee de kuaꞌan de in yuku ichi nuu kana nikandii ñuu nani Betel, te ni saꞌa de veꞌe saꞌun ja ni jinkoo de maꞌñu uu ñuu ichi kee nikandii ni kendoo Betel, te ichi kana ya oo in ñuu nani Hai. Te yun ni saꞌa de in altar nuu ni ndakakuneꞌe de sivi Jitoꞌo ja ni chiñuꞌu de ya.
GEN 12:9 Te yun ni kee de kuaꞌan de ichi ñuu Neguev.
GEN 12:10 Te kuia saa ni oo ndevaꞌa tnama ñuu nuu ni oo Abram, yun guaa kuaꞌan de ja koo de ñuu Egipto ndee saa kuia.
GEN 12:11 Su nuu ni ka kuyatni de ja kiukuei de Egipto, te jiñaꞌa Abram nuu ñasiꞌi de Sarai: ―Vitna te jini guaꞌa rin ja luu ndevaꞌa jito ron.
GEN 12:12 Te nuu na vi kuni ña tee ñuu Egipto, te vi kachi de ja ñasiꞌi rin kuu ron, te vi kaꞌni ña de jin rin nagua ja vi kendoo de jin ron.
GEN 12:13 Te yun guaa vitna te saꞌa in ja ndiuxi ja kuñaꞌa ron ja kuaꞌa ron kuu rin nagua ja na kiꞌin vaꞌa rin, te na koteku rin ja jaꞌa ron ―jiñaꞌa de.
GEN 12:14 Te saa ni kuu, chi nuu ni jinokuei Abram ñuu Egipto, te ni ka jini ña tee egipto yun ja luu ndevaꞌa jito ñasiꞌi de.
GEN 12:15 Te suni nuu ni ka jini ña tee ka netniuu jin Faraón, te ni ka kaxtnoꞌo de ja ni jino in tee ndeka in ñasiꞌi vii ndevaꞌa, te yun guaa ni ka jinsiaꞌa ña jin Sarai ndee veꞌe Faraón.
GEN 12:16 Te yun guaa ni kaꞌan vaꞌa ña de jin Abram ja jaꞌa ñasiꞌi yun, te ni skutaꞌu ña Faraón ndikachi vi isndiki vi mentu vi kameyu vi mentu siꞌi vi tee vi kokunukuechi nuu de vi suchi siꞌi vi kosatniuu nuu de.
GEN 12:17 Su ja jaꞌa Sarai ñasiꞌi Abram guaa ni tetniuu Jitoꞌo in kueꞌe xeen ndevaꞌa ja ni ka okuꞌu Faraón jin ndiꞌi ñayiu veꞌe de.
GEN 12:18 Yun te ni kana ña Faraón jin Abram, te jiñaꞌa de: ―¿Nau ja siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ron? ¿Na tu ni kaxtnoꞌo ndaa ron ja ñasiꞌi ron kuu ña?
GEN 12:19 ¿Nau ja ni tayuꞌu tnoꞌo ron, te ni kachi ron ja kuaꞌa ron kuu ña? Te yun guaa ni niꞌi ini ruꞌun ja ni jaka rin ña ja kokuu ñasiꞌi rin ña. Vitna te yaꞌa oo ñasiꞌi ron. Ndakuaka ña te kuaꞌan.
GEN 12:20 Yun te ni tatnuni Faraón nuu sava ñayiu ñuu de ja na vi chituu ña na vi ndakanu ichi ña jin Abram vi ñasiꞌi de jin ndiꞌi nagua nevaꞌa de.
GEN 13:1 Yun te ni ndekuei Abram Egipto, te mandakuei de kuaꞌankuei de ichi nuu nani Neguev, maa de vi ñasiꞌi de vi ndiꞌi ja ni onevaꞌa de vi sajin de Lot.
GEN 13:2 Te Abram, chi ni kuu kuika ndevaꞌa de ni onevaꞌa kuaꞌa de kiti vi xuꞌun plata vi oro.
GEN 13:3 Te nuu ni ndenta de Neguev, te vi ndi joo ndi joo kuanoꞌo de, te ni ndenta de ndee Betel, te kuanoꞌo de ja ni ndenta de maꞌñu Betel jin ñuu Hai, nuu ni oo veꞌe saꞌun de ama ka,
GEN 13:4 nuu ja ni saꞌa de in altar ama ka, te yun ni ndakakuneꞌe de sivi Jitoꞌo.
GEN 13:5 Te sajin de Lot tee ni ka ondeka tnaꞌa jin de ni ka ojika de, suni ni kuu kuika tee yun, chi ni onevaꞌa kuaꞌa de ndikachi vi isndiki vi veꞌe saꞌun.
GEN 13:6 Su nuu ni ka oo de yun, chi tu ni okenta ja vi kokaa kiti nduu de, chi kiti kuaꞌa ndevaꞌa ni ka okuu ti, te yun guaa ma kuu ka ja in ni nuu vi koo nduu de.
GEN 13:7 Chi ni ka okantnaꞌa niꞌnu tee ni ka ojito kiti Abram jin tee ni ka ojito kiti sajin de Lot. Te tiempu saa, chi ni ka oo ñayiu cananeo vi ñayiu ferezeo ñuu yun.
GEN 13:8 Yun te jiñaꞌa Abram nuu Lot: ―Ja ma vi koskiti ini tnaꞌa mao, te ni musuo ma vi konevaꞌa tnoꞌo kiti ini, chi ndisa veꞌo,
GEN 13:9 te yaꞌa oo ndiꞌi ñuꞌu yaꞌa, kondiaꞌa maa ni ndenu kaji ni ja koo ni, te jikantaꞌu san ja na vi saꞌa siin tnaꞌo. Nuu ja kiꞌin ni ichi ndaꞌa satni, te ichi ndaꞌa kuaꞌa kiꞌin san, axi nuu ja ichi ndaꞌa kuaꞌa kiꞌin ni, te satni kiꞌin san ―jiñaꞌa Abram.
GEN 13:10 Yun te ni ndakondiaꞌa Lot, te ni jini de ja ndimaa yoso kuii kuii kuu kuaꞌan nii nii yuꞌu yute Jordán vi ndimaa ñuꞌu ka kuꞌñu kuu, te ni ndakani ini de ja na kaa nuu ka oo yutnu kuii ja ni saꞌa maa Jitoꞌo kaa axi na kaa ñuꞌu Egipto ichi kuaꞌan Zoar kaa, chi saa ni kaa nii yun ama ka ja xnaa Jitoꞌo ñuu Sodoma vi ñuu Gomorra.
GEN 13:11 Yun te ni kaji Lot nii nii yoso yuꞌu yute Jordán ja koo de, te ni ka saꞌa siin tnaꞌa de ja kuaꞌan Lot ichi kana nikandii.
GEN 13:12 Te ni jinkoo Abram ñuu Canaán. Su Lot, chi kuaꞌan de ja ni jakin de veꞌe saꞌun nuu ni jinkoo de in ñuu nuu kuu yoso kaꞌnu kaꞌnu yun, te vi saa kuaꞌan de jin veꞌe saꞌun de ndi joo ndi joo guaa ndee ni kenta de yuꞌu ñuu Sodoma.
GEN 13:13 Su Sodoma chi ndimaa ñayiu kueꞌe ka kui ja ka saꞌi janeꞌe jayichi nuu Jitoꞌo.
GEN 13:14 Yun te nuu kuee ka ja ni ka saꞌa siin tnaꞌa Abram jin Lot, te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Abram: ―Ndanenuu ron te kondiaꞌa guaa ndee nuu oo ron jian vi ninii ichi nuu ron vi ichi yata ron vi ichi ndaꞌa kuaꞌa ron vi ichi satni ron.
GEN 13:15 Te kuni ron, chi ndiꞌi ñuꞌu yaꞌa taa rin nuu ron vi nuu tatatnoꞌo ron ja vi kokuu ñuꞌi nikuii nikani ni.
GEN 13:16 Chi saꞌa rin ja vi kaya tatatnoꞌo ron na kuinio ñuyaka ñuꞌu ja ma kuu vi kaꞌu ñayiu, te saa kokuu jin tatatnoꞌo ron, chi tu na in kundee ja kaꞌu.
GEN 13:17 Vitna te ndakoo kuaꞌan kaka nuu ron nuu ñuꞌu yaꞌa, te kuni ron na kuaꞌa ja kani vi na kuaꞌa ja jite, chi ndiꞌi yaꞌa taa rin nuu ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 13:18 Yun te ni ndoneꞌe Abram veꞌe saꞌun de, te kuaꞌan de ja ni jino de in yuku nuu ka ndandaa tnu ndii ja kuu ñundeꞌi in tee nani Mamre ja oo de yatni ñuu nani Hebrón, te yun ni saꞌa tuku de in altar nuu ni soko de nuu Jitoꞌo.
GEN 14:1 Te kuia saa ni ka chitu tnaꞌa kuun rey. In de ni onani Amrafel rey ñuu Sinar, te inka de ni onani Arioc rey ñuu Elasar, te inka de ni onani Quedorlaomer rey ñuu Elam, te inka de ni onani Tidal rey ñuu Goim.
GEN 14:2 Te ndi kuun tee yaꞌa ni ka jaxin tnaꞌa jin uꞌun ka rey. In de ni onani Bera rey ñuu Sodoma, te inka de ni onani Birsa rey ñuu Gomorra, vi inka de ni onani Sinab rey ñuu Adma, vi inka de ni onani Semeber rey ñuu Zeboim, vi rey ñuu Bela ja suni nani Zoar.
GEN 14:3 Ndiꞌi uꞌun tee yaꞌa ni ka kututu in yoso kaꞌnu nani Sidim ja kuu vitna mar ndute axe.
GEN 14:4 Chi uxi uu kuia ni ka ojinokuechi de nuu Quedorlaomer, su kuia uxi uni, te ni ndontakuei de siki rey yaꞌa.
GEN 14:5 Te kuia uxi kuun ni kikuei rey Quedorlaomer jin uni ka rey ja ka chituu ña jin de, te ni jinokuei de ñuu nani Astarot Karnaim ja ni ka jinkiꞌin de ñayiu tatatnoꞌo refaíta, te ni ka kundee de ni ka jaꞌni de ñayiu yun, te ni ka yaꞌa de ñuu nani Ham ja ni ka jinkiꞌin tuku de ñayiu zuzita vi saa kuaꞌankuei de ja ni ka jinkiꞌin de ñayiu emita ja ka oo ñuu nani Save-quiriataim.
GEN 14:6 Vi saa kuaꞌankuei de, te ni jinokuei de ndee in yuku nani Seir ja ni ka jinkiꞌin de ñayiu horeo, vi saa ni ka yaꞌa de guaa ndee yoso ñuu nani Parán ja oo yatni jin ñuꞌu teꞌa.
GEN 14:7 Yun te ni ka ndajiokuiin de, te ni ndajinokuei de ñuu nani En-mispat ja suni inka sivi kuu Cades. Te ni ka jiso de ndiꞌi ja oo ñuu ñayiu amalec, te suni saa ni ni ka saꞌa de ñayiu amorreo ja ni ka oo ñuu nani Hazezon-tamar.
GEN 14:8 Yun te ni kekuei rey ñuu Sodoma vi rey Gomorra vi rey Adma vi rey Zeboim vi rey ñuu Bela ja suni inka sivi kuu Zoar ja ni ka jinkiꞌin tnaꞌa de ja vi kaxin tnaꞌa de in yoso kaꞌnu kaꞌnu nani Sidim
GEN 14:9 jin rey Quedorlaomer ñuu Elam vi rey Tidal ñuu Goim vi rey Amrafel ñuu Sinar vi rey Arioc ñuu Elasar. Kuun rey ni ka chitu tnaꞌa ja ni ka jaxin tnaꞌa siki uꞌun ka rey yun.
GEN 14:10 Te yoso Sidim, chi vi ninii yun ni ka oo poso nuu ka ñuꞌu ja ka xnani chapopote. Te nuu ni ka jino yuꞌu rey Sodoma vi rey Gomorra, te ni ka kanakau sava de nuu poso yun, te sava ka de ni ka jino yuꞌu de ichi yuku kuaꞌankuei de.
GEN 14:11 Te ni ka jiso ndiꞌi kuun rey ni ka kundee yun kiti vi ndiꞌi tuꞌu nagua oo ñuu Sodoma vi ñuu Gomorra vi ndee ndiꞌi ja ka jaa ñayiu ñuu yun ni ka xtutu ndiꞌi de, te kuaꞌankuei jin de.
GEN 14:12 Te ja siun ñuu Sodoma yun ni oo Lot sajin Abram, guaa suni ni ka jaka ña tee yun jin maa de vi ndiꞌi tuꞌu ja nevaꞌa de, te kuaꞌankuei jin de.
GEN 14:13 Te ni jino in tee ni kaku nuu tnundoꞌo yun ni kaxtnoꞌo de ja siun kaa tnundoꞌo tnaꞌa Lot nuu Abram, tee hebreo, ja ka oo de nuu ka ndaa tnundii ñundeꞌi Mamre tee amorreo, vi ñani de Escol ñani Aner, tee ni ka oyitu tnaꞌa jin Abram.
GEN 14:14 Te nuu ni jini soꞌo Abram ja siun kaa tnundoꞌo tnaꞌa sajin de, te ni xtutu de uni ciento xaꞌun uni tee ka jinokuechi nuu de ja ni ka kaku veꞌe maa de, ja ka kuu tee ni ka kutuaꞌa guaꞌa naxa vi kaxin tnaꞌa de, te ni ka sondikin ña de kuaꞌankuei de guaa ndee ñuu nani Dan.
GEN 14:15 Te nuu ni ka jintnaꞌa ña de, te ni ka jinkiꞌin sanaa ña de tnoꞌo jakuaa ni ka jaxin tnaꞌa de, te ni ka kundee de, yun guaa ni ka sondikin ña de vi saa ka jaxin tnaꞌa de ni kentakuei de guaa ndee ñuu nani Hoba ja oo jika ka saa ñuu Damasco.
GEN 14:16 Te ni ka kundee de ni ka ndakindee de ndiꞌi ja ni ka suꞌu tee yun vi ñasiꞌi vi sava ka ñayiu ñuu Sodoma vi ñuu Gomorra, vi suni ni ka kundee de ni ka skaku niꞌnu de sajin de Lot vi ñayiu veꞌe de vi ndiꞌi ja ni onevaꞌa de.
GEN 14:17 Te nuu ni ndajiokuiin Abram ja ni kundee de nuu Quedorlaomer vi sava ka rey ja ni ka yitu tnaꞌa, te ni ndakoo rey ñuu Sodoma ja ni nutnaꞌa ña de chikoꞌi nani Save (ja jinkuiꞌnu inio chikoꞌi tee ka kuu rey).
GEN 14:18 Yun te ni jiñaꞌa Melquisedec rey ñuu Salem xtaa vixin vi vinu nuu Abram ja na kaa na koꞌo de, chi rey vi sutu ja jinokuechi nuu maa ia Dios oo ndee sukun kuu de.
GEN 14:19 Yun te ni kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa Melquisedec, te jiñaꞌa de: Nase taꞌu Abram nuu ia Dios oo ndee sukun ia ni saꞌa ñuyiu vi andivi.
GEN 14:20 Te ndakuantaꞌu ndevaꞌa san nuu ya ja oo ya ndee sukun ja ni skanakau ya ñayiu ni ka jaxin tnaꞌa jin ni nuu ndaꞌa ni te ni kundee ni nui, jiñaꞌa de. Yun te ni jiñaꞌa Abram uxi uxi ja ciento ndiꞌi ja ni ndaniꞌi de nuu sutu yun.
GEN 14:21 Yun te jiñaꞌa rey Sodoma nuu Abram: ―Ndataa ni nani ñayiu ni ndakindee ni jian, te kendoo maa ni jin ndiꞌi nagua ni ndaniꞌi ni.
GEN 14:22 Su jiñaꞌa Abram nuu rey yun: ―Ni ndaneꞌe san ndaꞌa san ja ni kee yuꞌu san nuu Jitoꞌo Dios oo ndee sukun, ia ni saꞌa ñuyiu vi andivi
GEN 14:23 ja ma kiꞌin san jin ni in nagua kuu kuenta maa ni, ni in yuaꞌa ja ndikin ndijan ni ma kindaꞌa san kiꞌin san nagua ja ma kokaꞌan ni ndee in kiuu ja suu ni ni saꞌa kuika Abram.
GEN 14:24 Tu saꞌun nagua kuini maa san, chi nani ja ni ka jaa tee kuechi ka ndikin ña ja ni jaꞌankuei jin san. Su maintnoꞌo uni tee ka chitu tnaꞌa jin san ka nani Aner vi Escol vi Mamre, tee yaꞌa guaa na vi tnii maa de nagua vi kokuu kuenta de ―jiñaꞌa Abram suaꞌa.
GEN 15:1 Yun te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te ni skuni ña Jitoꞌo jin Abram, te jiñaꞌa ya: ―Ma koyuꞌu ron, Abram, chi jito ña maa rin, te kaꞌnu ndevaꞌa in ja skutaꞌu ña rin ―jiñaꞌa ya.
GEN 15:2 Yun te jiñaꞌa Abram: ―Jitoꞌo san Jeovaa, nagua jiniuꞌu visi na skutaꞌu ña ni, te tu nagua niꞌi san chi tu na seꞌe san ja saꞌa jajin ja nevaꞌa san, chi nani ja saꞌa jajin Eliezer, tee ñuu Damasco ja kuu musu san ja yindaꞌa veꞌe san kokuu.
GEN 15:3 Te ni kaꞌan tuku Abram: ―Kondiaꞌa maa ni ja tu na ndikin tata san taa ni, te yun guaa xndendoo san ja nevaꞌa san ndaꞌa in tee jinokuechi nuu san ja vi veꞌe maa san ni kaku de ―jiñaꞌa Abram.
GEN 15:4 Yun te ni kaꞌan tuku Jitoꞌo, te jiñaꞌa ya: ―Ñaꞌa, ma saꞌa jajin musu ron Eliezer, chi in seꞌe maa ron guaa niꞌi ja saꞌa jajin ―jiñaꞌa ya.
GEN 15:5 Yun te ni kana ña ya yeꞌe, te jiñaꞌa ya: ―Vitna te kondiaꞌa andivi, te kaꞌu kimi ka oo yun nuu ja kundee ron ja kaꞌu ron ti, te saa kuaꞌa ndikin tata ron koo ―jiñaꞌa ya.
GEN 15:6 Yun te ni kandija Abram ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo, te ni jantaꞌu ña ya ja tee ndaa ja kandija Dios kuu de.
GEN 15:7 Te jiñaꞌa ya: ―Maa rin kuu Jitoꞌo ja ni keneꞌe ña rin ñuu Ur, ñuu ñayiu caldeo, ja taa rin ñuꞌu yaꞌa nuu ron ja saꞌa jajin ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 15:8 Te jiñaꞌa Abram: ―¿Su naxa kukanu ini san, vi Jitoꞌo san, ja saꞌa jajin san? ―jiñaꞌa de.
GEN 15:9 Yun te jiñaꞌa ia Dios: ―Nuu saa te majinkiꞌin in isndiki siꞌi vi in ndixiꞌu vi in karneru ndiꞌi ti na vi kokuu ti kiti uni kuia, vi in kuku vi suni in sata, te soko ron ti nuu rin ―jiñaꞌa ya.
GEN 15:10 Yun te ni kiꞌin Abram ndiꞌi kiti nagua ni tatnuni ia Dios, te ni jaꞌni de ti. Yun te ni ndata sagua de ti, te ni ndaskintnaꞌa de sagua jin inka sagua ti yun ni sonee de nuu altar, su kuku vi sata yun, chi tu ni jaꞌnde de ti.
GEN 15:11 Yun te ni ka jinkondee kiti ndagua ka jionduu ti kuñu kiti ni ka jiꞌi yun ja vi kaa ti, su tu ni jandetu Abram, chi ni osiuꞌu de ti.
GEN 15:12 Su nuu makee nikandii, te ni kitnaꞌa nuu Abram ja ni kixin naa de, te nuu ni ndikuiꞌnu ini de, te ni jini de ja sanaa ni ni kunee nuu oo de, te ni yuꞌu ndevaꞌa de.
GEN 15:13 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Abram: ―Kuini rin ja kaxtnoꞌo rin nagua ja kokuni ron ndee vitna ja ndikin tata ron, chi vi kokaka ndaꞌui neꞌu ñayiu inka ñuu, te yun vi kokunukuechi, te ndevaꞌa ndetnuni ni vi kosaꞌa ña ñayiu ñuu yun nuu kuun ciento kuia.
GEN 15:14 Su tetniuu rin tnundoꞌo vi koo ñayiu ñuu nuu vi kokunukuechi yun, te nuu yaꞌa yun, te ndekuei kuika ndevaꞌa tatatnoꞌo ron.
GEN 15:15 Te maa ron, chi kuu nijaꞌnu saꞌun ron, te kuu ron jin jamani, te vi tayuꞌu ña jin ron.
GEN 15:16 Te vi ndajiokuiin ndikin tata ron, su ndee tatatnoꞌo kuu kuun ron saa saa ndajakuei ja vi nukoi nuu ñuꞌu yaꞌa, chi vitna te chiaꞌan ka ja chitu jakueꞌe ka saꞌa ñayiu amorreo ja kindee rin ñuꞌi ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
GEN 15:17 Yun te nuu ni kunee, te ni jini Abram in jitnu ja kana ñuañuaꞌa, te in ñuꞌu iti suja ja ni yaꞌa nuu ka ndondoso kuñu kiti ni ka teꞌnde yun.
GEN 15:18 Te kiuu yun ni saꞌa Jitoꞌo in tratu jin Abram, te jiñaꞌa ya: ―Ñuꞌu yaꞌa guaa kuñaꞌa rin nuu tatatnoꞌo ron, ni kiꞌin guaa ndee yute ñuu Egipto, te ni jinkituu guaa ndee yute kaꞌnu ja nani Éufrates,
GEN 15:19 kuñaꞌa rin nuu tatatnoꞌo ron ñuꞌu nuu ka oo ñayiu ceneo vi ñayiu cenezeo vi ñayiu cadmoneo
GEN 15:20 vi ñayiu heteo vi ñayiu ferezeo vi ñayiu refaíta
GEN 15:21 vi ñayiu amorreo vi ñayiu cananeo vi ñayiu gergeseo vi ñayiu jebuseo, ndiꞌi ñuꞌu yun kuu ja kuñaꞌa rin ―jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Abram.
GEN 16:1 Yun te ja siun tu na seꞌe Sarai ñasiꞌi Abram ni oo, su nevaꞌa ña in suchi siꞌi ñuu Egipto ja ni ojinokuechi nuu ña, nani Agar.
GEN 16:2 Yun te jiñaꞌa Sarai nuu Abram: ―Ja jini ni ja Jitoꞌo, chi tu kuini ya ja koo seꞌe san jin ni, te jikantaꞌu san ja vi kusun ni jin suchi jinokuechi nuu san axi saa naxa taꞌu san, te kuu koo seꞌe san ja jaꞌa suchi yaꞌa ―jiñaꞌa ña. Yun te ni saꞌa Abram nagua ni jikantaꞌu ñasiꞌi de.
GEN 16:3 Te ja ni kuu uxi kuia ja ni ndajinokuei de ka oo de ñuu Canaán. Yun te ni jiñaꞌa Sarai Agar, suchi ñuu Egipto ja jinokuechi nuu ña nuu Abram ja na kusun de jin na kuinio ñasiꞌi maa de.
GEN 16:4 Yun te ni ka nitnaꞌa de jin Agar, te ni jinkuꞌun lului, su nuu ni jini ja ni jinkuꞌun lului, te ni jinkondei saꞌa xiko ñai jin Sarai.
GEN 16:5 Yun te jiñaꞌa Sarai nuu Abram: ―Kuechi maa ni kuu ja siaꞌa kaa ja ndoꞌo san, chi ni taa san suchi jinokuechi nuu san ja kokuu ñasiꞌi ni, te vitna ni jini ja koo in seꞌe ni jin, te ni jinkondei skexiko ñai jin san, su maa Jitoꞌo guaa naꞌa ndeo xiin kuechi kuu ―jiñaꞌa ña.
GEN 16:6 Yun te jiñaꞌa Abram nuu Sarai: ―Su kuu ka suchi jinokuechi nuu maa ni kui, te maa ni yindaꞌi, te kuu saꞌa maa ni nagua kuini ni jin ―jiñaꞌa de. Yun te tu ni ojito vaꞌa ka ña Sarai jin Agar, te ña ni kundee ini guaa ni jinoi kuaꞌin.
GEN 16:7 Te ni jinoi nuu oo in ñuꞌu teꞌa nuu tu na veꞌe oo, te yun ni nukuꞌun ña ia jinokuechi nuu Dios yatni nuu kee ndute ichi kuaꞌan Shur.
GEN 16:8 Yun te ni jikan tnoꞌo ña ia jinokuechi nuu Dios, te jiñaꞌa ya: ―Agar, suchi jinokuechi nuu Sarai, ¿ndenu kiꞌin ron vi ndenu vaji ron? ―jiñaꞌa ya. Yun te jiñaꞌi: ―Suu san kuu, su jino yuꞌu san nuu ñaꞌa xiin nuu jinokuechi san ―jiñaꞌi.
GEN 16:9 Te jiñaꞌa ia jinokuechi nuu Jitoꞌo: ―Ndajiokuiin kuanoꞌo nuu ñaꞌa xiin nuu jinokuechi ron, te kandija nuu ña vi saꞌa ndaꞌu saꞌa kee ni ron maa ron,
GEN 16:10 chi skaya kuaꞌa ndevaꞌa rin ndikin tata ron ja vi tu na in kundee ja kaꞌu ja kuaꞌa kokuu.
GEN 16:11 Te suni jiñaꞌa ia jinokuechi nuu Jitoꞌo: Vitna chi ñuꞌu lulu ron te kiuu na kaku seyii ron te xnani ron jin Ismael chi ni onini Jitoꞌo tnundoꞌo tnaꞌa ron.
GEN 16:12 Chi suchi yun kokuu in tee xeen ndevaꞌa ja kokaxin tnaꞌa jin ndiꞌi ñayiu. Te suni ndiꞌi ñayiu vi kondakoo siki, te ichi xiin ñuu ñani vi tnaꞌi saꞌa ñui ja jinkoi, jiñaꞌa ia jinokuechi nuu Dios suaꞌa.
GEN 16:13 Yun te ni ndakakuneꞌi sivi Jitoꞌo ja maa ya kuu ia ndatnoꞌo jin, te jiñaꞌi: ―Maa ni kuu Dios ja ndiaꞌa ña, te ni jini ni tnundoꞌo tnaꞌa san, chi vitna te suni ni jini san, ia ndiaꞌa ña jin san ―jiñaꞌi.
GEN 16:14 Te yun guaa ni xnani poso yun poso ia teku ja ndiaꞌa ña, ja oo maꞌñu ñuu nani Cades jin Bered.
GEN 16:15 Yun te ni kaku lulu Agar, te ni xnani Abram jin Ismael ja kuu seyii ña jin de.
GEN 16:16 Te ja oo Abram kuun xiko iñu kuia na ni kaku lulu Agar ja nani Ismael.
GEN 17:1 Yun te nuu ni jino Abram kuun xiko xaꞌun kuun kuia, te ni skuni ña Jitoꞌo jin de, te jiñaꞌa ya: ―Maa rin kuu ia Dios kaꞌnu ja ndiꞌi ni ja kuu saꞌa rin, te kuini rin ja kokuu ron in teyii ndaa, te kandija ron nuu rin.
GEN 17:2 Chi saꞌa rin in tratu jin ron, te yaꞌa kuu ja vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ndikin tata ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 17:3 Yun te ni jinkuiin jiti Abram, te ni chindei de nuu de guaa ndee nuu ñuꞌu, te ni kaꞌan ia Dios jin de nuu jiñaꞌa ya:
GEN 17:4 ―Yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ron: Te suu maa ron kokuu yua kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ñuyiu.
GEN 17:5 Te ma konani ka ron Abram, chi saꞌa rin ja kokuu ron yua kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ñuyiu, te yun vi ndee vitna jinkonani ron Abraham.
GEN 17:6 Te saꞌa rin ja vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa tatatnoꞌo ron, te neꞌu maa ron kekuei tee vi kotatnuni ja vi kokuu rey vi kekuei ñuu naꞌnu.
GEN 17:7 Te tratu ja saꞌa rin jin ron vitna guaa kokuu in tratu nikuii nikani jin ndiꞌi ñayiu kikuei kuee ka ja vi kokuu tatatnoꞌo ron, te suu maa rin kuu Dios ron vi Dios ndiꞌi tatatnoꞌo ron.
GEN 17:8 Te taa rin nuu ron ndiꞌi ñuꞌu Canaán nuu oo ron vitna ja kuni mani ron tatatnoꞌo ron kiuu na kuu ron, te ñuꞌu yaꞌa guaa vi saꞌa jajin tatatnoꞌo ron nikuii nikani, te maa rin guaa kokuu ia Dios ñayiu yun.
GEN 17:9 Te suni jiñaꞌa ka ia Dios nuu Abraham: ―Kuini rin ja skunkuu ron tratu ni saꞌa rin jin ron, te suni saa ni na vi koskunkuu tatatnoꞌo ron vi ndiꞌi ndikin tatai ja kikuei nuu kuee ka.
GEN 17:10 Te yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ron vi jin tatatnoꞌo ron: kuini rin ja vi chitnuni ron ndiꞌi teyii ja ka oo jin ron.
GEN 17:11 Vi kaꞌnde nuu yiki kuñu ron, te yaꞌa kokuu in seña ja ni ka skunkuu ron tratu ja ni saꞌa rin jin maa ron vi jin tatatnoꞌo ron.
GEN 17:12 Te yun guaa vitna jin kiuu kuaꞌon, te ndiꞌi teyii ja ka kaku, te nuu una kiuu ja ka kakui, te vi chitnuni ron jin, nani kuu suchi yii ja ka oo jin ron, a ni ka kuu suchi veꞌe maa ron axi suchi ka kiꞌin ron jin xuꞌun ron axi suchi inka tatatnoꞌo.
GEN 17:13 Chi nini kuu ja vi kitnuni nuu yiki kuñu nani kuu suchi ja ka kaku veꞌe ron, visi suchi kiꞌin ron jin xuꞌun ron, su kuini ja vi kitnuni ja koo in seña ja ni saꞌa rin in tratu jin ndiꞌi ron nikuii nikani.
GEN 17:14 Te na in tee tu skunkuu ja kitnuni nuu yiki kuñu de, te vi keneꞌe de na kiꞌin de, ma koo ka de ñuu ron, chi ni jisokava de tratu ni saꞌa rin jin ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 17:15 Yun te vi suni jiñaꞌa ka ia Dios nuu Abraham: ―Ñasiꞌi ron Sarai ma koxnani ka ron ña Sarai, chi Sara nuu konani ña vitna.
GEN 17:16 Te saꞌa rin javii javaꞌa jin ña, te koo in seyii ron jin ña, te ja siun saꞌa rin in javii javaꞌa jin ña guaa kokuu ña siꞌi ñayiu ñuu naꞌnu vi ndikin tata ron jin ña vi kokuu rey nuu taka ñuu ―jiñaꞌa ya.
GEN 17:17 Yun te ni chindei Abraham nuu de ndee nuu ñuꞌu, te ni jaku sii de, chi ni ndakani ini de jin anu de: ―¿Te axi kuu ka koo seꞌe in tee nijaꞌnu in tee ja oo in ciento kuia jin in ñaꞌa nijaꞌnu? ¿A kuu koo seꞌe Sara, in ñaꞌa ja oo kuun xiko uxi kuia? ―ni ndakani ini de.
GEN 17:18 Te jiñaꞌa Abraham nuu ia Dios: ―Kondetu kaꞌnu san nuu ni ja seyii san Ismael na kandijai ja koi nuu ni, vi Dios ―jiñaꞌa de.
GEN 17:19 Su jiñaꞌa ia Dios: ―Ñaꞌa, masu saa kokuu, chi maa ñasiꞌi ron Sara kuu ñaꞌa koo in seyii jin ron, te xnani ron jin Isaac, chi sui guaa vi ndasaꞌa jaa jin rin in tratu ja kokuu nikuii nikani ni jin mai vi jin tatatnoꞌi ja kikuei nuu kuee ka.
GEN 17:20 Te ja siki Ismael, guaa suni ja ni onini rin ja jikan ron, te saꞌa rin javii javaꞌa jin, te vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni tatatnoꞌi, te sui kokuu yua uxi uu tee ka ndanuu ja vi kotatnuni, te vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ndikin tatai ja vi kokuu in ñuu kaꞌnu.
GEN 17:21 Su tratu ja ni saꞌa rin jin ron, chi jin Isaac guaa vi ndasaꞌa jaa jin rin, suchi skaku Sara majino kuia vitna ―jiñaꞌa ya.
GEN 17:22 Te nuu ni ndiꞌi ni ka ndatnoꞌo ia Dios jin Abraham, te kuaꞌan ya.
GEN 17:23 Yun te vi kiuu saa ni tnii Abraham seꞌe de Ismael, te ni jaꞌnde de nuu yiki kuñui vi ndiꞌi teyii ni ka kaku veꞌe de vi tee ka jinokuechi nuu de vi tee ni ndakiꞌin de jin xuꞌun de vi ndiꞌi tuꞌu teyii ja ni ka oo jin de ni chitnuni de nagua ni tatnuni maa ia Dios.
GEN 17:24 Te saa chi ja oo Abraham kuun xiko xaꞌun kuun kuia na ni jaꞌnde de nuu yiki kuñu de ja ni jinkitnuni de.
GEN 17:25 Te seꞌe de Ismael, chi ja oi uxi uni kuia na ni jaꞌnde de nuu yiki kuñui ja ni jinkitnuni.
GEN 17:26 Te vi in ni kiuu saa ni ka jinkitnuni maa Abraham jin seyii de Ismael.
GEN 17:27 Te suni kiuu saa ni chitnuni de ndiꞌi teyii ja ka oo veꞌe de, ndiꞌi tee ka jinokuechi nuu de ja ni ka kaku veꞌe maa de vi tee inka tatatnoꞌo ja ni ndakiꞌin de jin xuꞌun de ni ka jinkitnuni jin de.
GEN 18:1 Yun te ni kenta Jitoꞌo nuu oo Abraham nuu in chikoꞌi kaꞌnu ja kuu ñundeꞌi in tee nani Mamre nuu nukoo de kati yeꞌe veꞌe saꞌun ja ka oo de, mamaa ore ni kuu iꞌni iꞌni.
GEN 18:2 Te vi sanaa ni ndanenuu de, te ni jini de uni tee ka nukuiin yatni nuu oo de. Yun te ni jini ña de, te ni jino de ni juntnaꞌa ña de, te ni jinkuiin jiti de, te ni chindei de nuu de ndee ni kunjino nuu ñuꞌu,
GEN 18:3 te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, nuu ja ni ka kaꞌan ndaꞌu ka kaꞌan kee ña ni vitna, te ma kiꞌinkuei yachi ni ni vi tanundaꞌa ni vi kondetu nuu ni joo.
GEN 18:4 Na kana san vi kisiaꞌa joo ndute vi ndakate ni jaꞌa ni, te vi ndatatu nuu ni joo kati yutnu yaꞌa.
GEN 18:5 Te vitna ñuꞌni na jinkiꞌin san joo xtaa vixin vi kaa ni nagua vi ndaniꞌi ndee ni, te kiꞌinkuei ni, chi yun kuu ja ni ka yaꞌa yatni ni nuu oo veꞌe san ja jinokuechi san nuu ni ―jiñaꞌa Abraham. ―Vatu ka nuu saa, taꞌu san ―ka jiñaꞌa de.
GEN 18:6 Yun te ñama ni ndiuu Abraham veꞌe nuu oo ñasiꞌi de Sara, te jiñaꞌa de: ―Kiꞌin ni uni kilo harina, te saka ni yujan saꞌa ni joo xtaa vixin, te na kii san ―jiñaꞌa de.
GEN 18:7 Yun te jino de ni jaꞌan de nuu ka oo isndiki, te ni tnii de in chikeru guaꞌa, te ni tatnuni de nuu musu de ja na vi savaꞌa de ti, te ñama ni ka savaꞌa de ti.
GEN 18:8 Yun te nuu ni ndiꞌi ni kuvaꞌa, te ni chituu Abraham kuñu yun vi kesu vi xikui nuu tee ni jinokuei ja mavijinkoto ña yun ja na vi kaa vi koꞌo de, te ni ondetu de kati yutnu yun guaa ndee nuu ni ndiꞌi ni ka jaa tee yun.
GEN 18:9 Te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿Ndenu oo ñasiꞌi ni Sara? Te jiñaꞌa Abraham: ―Ini veꞌe saꞌun yaꞌa oo ña.
GEN 18:10 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: ―Jino kuia vitna kii rin kikoto tuku ña rin, te ja saa chi ja koo in seꞌe ñasiꞌi ron Sara ―jiñaꞌa ya. Te Sara chi nini guaꞌa ña oo ña ichi yata saꞌun ini veꞌe yun ja siun jiñaꞌa ya nuu Abraham.
GEN 18:11 Te ja saa, chi ja ni ka kuu nijaꞌnu saꞌun Abraham jin Sara, vi ja ni kunaꞌa tu jini ka ña ja ndoꞌo ña kueꞌe ka ndoꞌo ñasiꞌi.
GEN 18:12 Te ni jaku sii Sara nuu ndakani ini ña: “Su ja vitna ja ni ka kuu nijaꞌnuo, ¿te a kuni kao ja kondutoo ña yio ja siaꞌa ja ni kuu nijaꞌnu de?”, ndakani ini ña.
GEN 18:13 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Abraham: ―¿Nau ja jaku sii Sara? Te ndakani ini ña jin anu ña: “¿Su a ndija ja kuu ka skaku yoon lulu siaꞌa ja ni kuu nijaꞌnuo?”, ndakani ini ña.
GEN 18:14 ―¿A oo in ja vijin ndevaꞌa nuu Dios ja ma kuu saꞌa ya, kaꞌan ña? Su jino kuia vitna ja ni kaji rin ja kii rin ndikoto tuku ña rin, te ja koo in seyii ña ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:15 Yun te ni tayuꞌu tnoꞌo Sara, chi ni yuꞌu ña, te jiñaꞌa ña: ―Ñaꞌa, masu ni jaku sii san. Su jiñaꞌa ia Dios: ―Masu saa kuu, chi ni jaku sii ron.
GEN 18:16 Yun te ni ka ndakoo ya jin uu ka ia ka jinokuechi nuu ya, te ni ka kiꞌin ichi ya kuaꞌankuei ya ichi ñuu Sodoma, te ni jata ndikin ña Abraham kuaꞌankuei ya.
GEN 18:17 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: “Ma kuu tayuꞌu tnoꞌo rin nuu Abraham nagua kuu ja saꞌa rin vitna,
GEN 18:18 chi suu de guaa ni kaji rin ja kokuu yua in ñuu kaꞌnu ndevaꞌa in ñuu ndakui, te vi ja jaꞌa de, te vi koo vii vi koo vaꞌa ndiꞌi ñayiu ñuyiu,
GEN 18:19 chi ja jini rin ja suu de guaa tatnuni nuu seꞌe de vi tnaꞌa kuikin de, te vi kokaka tatatnoꞌo de ichi maa rin, te vi kokandija ni ja vi kosaꞌa ndai vi vi kosaꞌa vaꞌi nagua ja skunkuu rin tnoꞌo ni ndatnoꞌo rin jin de”, jiñaꞌa ya.
GEN 18:20 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Abraham: ―Ñayiu Sodoma vi ñayiu Gomorra, chi ja ni kenta jakueꞌe ka saꞌi guaa ndee nuu rin, te in kiuu in kiuu ka mavikaya ka yika kuechi ja vi machitu nii jakueꞌe ka saꞌi ñuu yun.
GEN 18:21 Te yun guaa kiꞌin rin vitna ja jinkoto rin, te kuni rin kondioꞌni a ndija ja kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ñuu yun, nagua ja ni kenta ndee nuu rin, saa te kutnuni ini rin ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:22 Saa te ni ka kakoxnoꞌo uu ka ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka ndeka tnaꞌa jin maa ya kuaꞌankuei ichi ñuu Sodoma. Su Abraham, chi ni kendoo de nuu Jitoꞌo Dios.
GEN 18:23 Yun te ni jintnaꞌa yatni ka ña Abraham jin ia Dios, te jiñaꞌa de: ―¿A kuu ini ni ja vi in ni xnaa ni ndiꞌi ñayiu ndaa jin ñayiu kueꞌe?
GEN 18:24 Na jini axi saa vatu ni ka oo visi ja ndee uu xiko uxi ñayiu ndaa ñuu yun, ¿te a vi suni xnaa ni jin? ¿A ma kuakaꞌnu ini ni nuu ñuu yun ja jaꞌa uu xiko uxi ñayiu ndaa ja ka oo neꞌu ñayiu kueꞌe yun?
GEN 18:25 Ja jini san ja ma kundee ini ni, su jikantaꞌu san ja kuakaꞌnu ini ni, te ma kaꞌni ni ñayiu ndaa ja jaꞌa ñayiu kueꞌe yun. Ma kuatu ndiaꞌa maa ni ja vi in ni tnundoꞌo vi tnaꞌi, chi maa ni ja jaꞌnde ndaa ni kuechi nuu ñuyiu yaꞌa saꞌa ndaa ni kuechi mamaa ñayiu ―jiñaꞌa de.
GEN 18:26 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Nuu ja na nukuꞌun rin uu xiko uxi ñayiu ndaa ñuu Sodoma, te kuakaꞌnu ini rin nuu ndiꞌi ñayiu ñuu yun ja jaꞌa ñayiu ndaa yun ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:27 Yun te ni kaꞌan tuku Abraham, te jiñaꞌa de: ―Konekaꞌnu ini ni, vi Jitoꞌo san, ja tuku ni kaꞌan san jin ni visi yaa vi ñuyaka kuu san.
GEN 18:28 Su nuu saa na kaꞌni ka ña uꞌun ñayiu ndaa ja jino uu xiko uxi, ¿a xnaa ni ñayiu ñuu yun ja siun na kokaꞌni ka ña uꞌun kai? ―jiñaꞌa de. Yun te jiñaꞌa ya: ―Ma xnaa rin ñuu yun nuu ja na nukuꞌun rin uu xiko uꞌun ñayiu ndaa ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:29 Yun te ni kaꞌan tuku de inka jichi, te jiñaꞌa de: ―Te nuu saa uu xiko ni ñayiu saꞌa ndaa ka oo. Te jiñaꞌa ya: ―Ma xnaa rin ñuu yun ja jaꞌa uu xiko ñayiu ndaa yun ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:30 Te jiñaꞌa tuku de: ―Ma kiti ini ni nuu san, vi Jitoꞌo san, na kakan tnoꞌo ka ña san. Te nuu saa oko uxi ni ñayiu ndaa ka oo ñuu yun. Te jiñaꞌa ia Dios: ―Ma xnaa rin ñuu yun nuu ja ka oo oko uxi ni ñayiu ndaa ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:31 Yun te jiñaꞌa tuku Abraham: ―Konekaꞌnu ini ni, vi Jitoꞌo san, kaꞌan tuku san jin ni. Su nuu saa oko vi ni ñayiu ndaa ka oo ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ia Dios: ―Ma xnaa rin jin ja jaꞌa oko ñayiu ndaa yun ―jiñaꞌa ya.
GEN 18:32 Te ni jiokuiin tuku de ni jikan tnoꞌo de: ―Ma kiti ini ni nuu san, vi Jitoꞌo san, na kakan tnoꞌo ka ña san invaa ni ka jichi. Te nuu saa uxi vi ni ñayiu ndaa ka oo ñuu yun, ¿naxa saꞌa ni jin? ―jiñaꞌa de. Yun te jiñaꞌa ia Dios: ―Ma xnaa rin ñayiu ñuu yun ja jaꞌa uxi ñayiu ndaa ja ka oo ñuu yun ―jiñaꞌa Jitoꞌo.
GEN 18:33 Te kuaꞌan ya nuu ni ndiꞌi ni ka ndatnoꞌo ya jin Abraham. Yun te ni ndajiokuiin Abraham kuanoꞌo de veꞌe de.
GEN 19:1 Yun te ni jinokuei ia ka jinokuechi nuu Dios ñuu Sodoma vi nuu ja mañini saꞌun, te yun nukoo Lot yeꞌe nuu ndiukuei ñayiu ñuu yun. Te nuu ni jini ña de, te ni ndakoo de ja ni nutnaꞌa ña de, te ni chindei de xini de ichi nuu ñuꞌu,
GEN 19:2 te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, jikantaꞌu san ja neꞌekuei ni na kiꞌinkueio vi ndoo veꞌe san ja kuu san tee jinokuechi nuu ni, te yun na taa san joo ndute vi ndakate ni jaꞌa ni, te tuu xtnee saa kiꞌinkuei ni ―jiñaꞌa de. Te ka jiñaꞌa ia yun: ―Ñaꞌa, ma kondiꞌni ni, chi nuu yaꞌu ni yaꞌa vi ndoo san ―ka jiñaꞌa ya.
GEN 19:3 Su kuaꞌa ni okuu Lot saa ni ka jino ini ya ja kuaꞌankuei ya jin de veꞌe de, te nuu ni jinokuei ya, te ni kiukuei ya ini veꞌe de, te ni ka chioꞌo de xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi vi ni saꞌa de in viko luluu nuu ni ka jaa de jin ia ka jinokuechi yun.
GEN 19:4 Su vi kuini ka ja vi jinkonduei de ja vi kusun de, te ni jinokuei ni ndiꞌi teyii ñuu Sodoma yun ja ni ka jionduu de veꞌe Lot, te vi ndee tee kuechi vi ndee tee ni ka kuu nijaꞌnu.
GEN 19:5 Yun te ni ka kana de Lot, te ka jiñaꞌa de: ―¿Ndenu ka oo tee ni kekuei veꞌe ni ndee veꞌe ka? Te ka kuini san ja keneꞌe ni de vitna ñuꞌni veꞌe ni jian, nagua ja vi tnii san de ja vi saꞌa neꞌe san de ―ka jiñaꞌa de.
GEN 19:6 Yun te ni kee Lot yeꞌe, te ni ndakasi yata de yeꞌe yun.
GEN 19:7 Te jiñaꞌa de: ―Jikantaꞌu ndevaꞌa san nuu ndiꞌi ni, vi ñani, ja ma vi saꞌa ni in janeꞌe jayichi.
GEN 19:8 Su nevaꞌa san uu sesiꞌi san ja ka kui suchi kuechi chiaꞌan ka ja vi kuni teyii, te na keneꞌe san jin vitna ñuꞌni, te vi saꞌa maa ni jin nagua ka kuini ni. Su tee yaꞌa, chi maa san ni jaka de ja vi ndoo de kati veꞌe san ―jiñaꞌa de.
GEN 19:9 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Kujioo ni jian kuaꞌan ni, chi konaꞌa ni ja in tee jikanuu ndaꞌu kuu ni, te vitna saa kuini ni ja konduu nijaꞌnu ni ja kokaꞌnde ni kuechi. Su vitna guaa kuaꞌa ka jakueꞌe vi saꞌa ña san jin ni masu tee jian ―ka jiñaꞌa de. Te ni ka tundaꞌa ña de vi ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa de Lot, te ni ka jintnaꞌa de ja vi taꞌu de yeꞌe yun.
GEN 19:10 Yun te ni ka skaa ia ka jinokuechi nuu Dios ndaꞌa ya, te ni ka ndachiꞌi ya Lot veꞌe yun, te vini ni ka ndakasi ya yeꞌe yun.
GEN 19:11 Yun te ni ka saꞌa ya ja ni ka kuaa ndiꞌi tee ka oo yeꞌe yun vi ndee tee kuechi guaa ndee tee nijaꞌnu, saa te ña ni ka ndaniꞌi ka de ndenu oo yeꞌe.
GEN 19:12 Saa te ka jiñaꞌa ia ka jinokuechi yun nuu Lot: ―¿A nevaꞌa ka ni tnaꞌa kuikin ni ñuu yaꞌa? Vitna te kuaka ni ñasiꞌi ni vi seyii ni vi sesiꞌi ni vi kasa ni vi ndiꞌi ja nevaꞌa ni ñuu yaꞌa, te kuaꞌan jika ni.
GEN 19:13 Chi vi xnaa san ñuu yaꞌa, chi ja ni kuu kuaꞌa ndevaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu yaꞌa, guaa vi ja ni kenta ndee nuu Jitoꞌo Dios, te yun guaa ni tetniuu ña ya ja vi xnaa san ―ka jiñaꞌa ya.
GEN 19:14 Yun te ni kee Lot kuaꞌan de ja majinkaxtnoꞌo de nuu tee vi kokuu kasa de. Su nuu ni jino de, te jiñaꞌa de: ―Vi ndakoo te na keo na kiꞌon, chi vitna guaa xnaa Jitoꞌo ñuu yaꞌa ―jiñaꞌa de. Su tu ni ka kandija ña tee yun, chi ni ka kaꞌan de ja chia kaꞌan siki de.
GEN 19:15 Te nuu matuu, te ni ka xnuu ña ia ka jinokuechi nuu Dios jin Lot, te ka jiñaꞌa ya: ―Ndakoo ni te kuaka ni ñasiꞌi ni vi nduu sesiꞌi ni ja ka oo yaꞌa, te kuaꞌankuei ñama ni kana saa niꞌi ña tnundoꞌo kii siki ñuu yaꞌa, te vi kuu ni ―ka jiñaꞌa ya.
GEN 19:16 Su ja siun kuñii ni ini de guaa ni ka tnii ya ndaꞌa de vi ndaꞌa ñasiꞌi de vi ndaꞌa nduu sesiꞌi de, te ni ka keneꞌe ña ya guaa ndee yuñuu yun ja na vi kaku de, chi ni kundaꞌu ini ña Jitoꞌo jin de.
GEN 19:17 Te nuu ni ka keneꞌe ña ya yuñuu yun, te ka jiñaꞌa ya: ―Vi skaku niꞌnu ni maa ni, te vi kunu ni kuaꞌankuei ni ma vi jinkuiin ni ndee nuu yoso yaꞌa ni ma vi jionenuu ni, chi kuaꞌankuei ni guaa ndee yuku yun nagua ja vi kaku ni, kana saa vi kuu ni ―ka jiñaꞌa ya.
GEN 19:18 Su jiñaꞌa Lot: ―Ai, ñaꞌa, vi Jitoꞌo san.
GEN 19:19 Su vitna chi jinkuiꞌnu ini san ja ni kuu kuaꞌa ka chituu ña ni ja ka skaku niꞌnu ña ni nuu tnundoꞌo, chi ka kundaꞌu ini ña ni ja na koteku san. Su jikantaꞌu ndevaꞌa san ja ma kenta san ndee yuku yun, kana saa ja kiꞌin ña jakueꞌe, te kuu san.
GEN 19:20 Yatni ni yaꞌa oo in ñuu luluu, te masu jika ja kenta san ja tayuꞌu nuu san, te masu in ñuu kanaꞌa kuu ja vi xnaa ni. Vi saꞌa ni jandiuxi vi kuandetu ni na kiꞌin san ñuu luluu yun nagua ja na kuu kaku niꞌnu san ja ma kuu san ―jiñaꞌa de.
GEN 19:21 Yun te ka jiñaꞌa ya: ―Ja ni ka onini san jandiuxi jikan ni ja jaꞌa ñuu luluu yun, te ma vi xnaa san nuu saa.
GEN 19:22 Su vi konuu ini ni uni kuaꞌankuei ni yun vi kaku niꞌnu ni, chi ma kuu nagua vi saꞌa san ama ka ja jinokuei ni ñuu yun ―ka jiñaꞌa ya. Te yun guaa ni jinkonani ñuu yun Zoar.
GEN 19:23 Te vi inka ni kaꞌndi nuu nikandii, te ni jinokuei Lot ñuu Zoar.
GEN 19:24 Yun te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni kuun sau ñuꞌu saka tnaꞌa jin azufre siki ñuu Sodoma jin Gomorra ja ni kai, chi maa Jitoꞌo oo ndee andivi ni tetniuu.
GEN 19:25 Saa te ni xnaa ya ndiꞌi tuꞌu ja ni oo nuu ñuu yun vi ni kai ninii yoso kaꞌnu kaꞌnu yun vi ndiꞌi kuiti ñayiu vi ndiꞌi ja ni ka ojitui nuu ñundeꞌi, ni ka kai ndiꞌi tuꞌu.
GEN 19:26 Su yun te ni jionenuu ñasiꞌi Lot ichi yata ña guaa vi yun ni naa ña, te ni nduu ña in yuu ñii kaꞌnu.
GEN 19:27 Yun te vi inka matuu kiuu tnee suaꞌa, te ni jaꞌan Abraham nuu ni ka oo de jin ia Dios ja ni ka ndatnoꞌo de jin ya.
GEN 19:28 Te ni ndakondiaꞌa de ichi ñuu Sodoma jin Gomorra vi nii taka ñuu kueli ja netnaꞌa jin ja ka oo ninii yoso kaꞌnu kaꞌnu yun, te ni jini de ja vi makakaa ni ka ñuaꞌa tnutnuu na kuinio jitnu.
GEN 19:29 Saa ni kuu na ni xnaa ia Dios ñuu ni ka ndaa yoso kaꞌnu kaꞌnu yun ja ni ka onani Sodoma jin Gomorra nuu ni oo Lot. Su ni ndakaꞌan ña ia Dios jin Abraham, guaa ni keneꞌe ña ya jin Lot ñuu yun ja ni skaku niꞌnu ña ya nuu tnundoꞌo na ni ka kai ñuu yun.
GEN 19:30 Su Lot, chi ni oyuꞌu de ja koo de ñuu Zoar, guaa ni kee de jin nduu sesiꞌi de ja kuaꞌankuei de ja ni jinokuei de in yuku kaꞌnu, te yun ni ka oo ndi uni de in kava veꞌe.
GEN 19:31 Yun te ni oo in kiuu jiñaꞌa suchi kaꞌnu yun nuu inka suchi lule: ―Ja makunijaꞌnu tatao, te tu saꞌun ka na teyii oo nuu ka oo yaꞌa ja vi kuaka tnaꞌa jion, nagua ka saꞌa ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
GEN 19:32 Te yun guaa neꞌe vitna, te na vi skoꞌo tatao vinu ja kuu nduxi uva vi ndee na vi sinio de, nagua ja kuu vi kusuon jin de, te na saꞌa de seꞌo nagua ja na koteku ni tatatnoꞌo yuao ―jiñaꞌi.
GEN 19:33 Saa te ni ka skoꞌi tatai nduxi uva jakuaa yun, te ni kiuu suchi kaꞌnu yun ja ni jinkotui ni ka kixin jin tatai, su tu ni jini saꞌun de nuu ni jinkotui ni nuu ni ndakoi.
GEN 19:34 Yun te kiuu tnee suaꞌa, te jiñaꞌa suchi kaꞌnu yun nuu suchi lule yun: ―A ja ni jini lo ja ni jaꞌan li ni ka kixin li jin tatao nuu jakuaa. Te neꞌe na vi skoꞌo tukuo de nduxi uva jakuaa vitna nagua ja kiuu lo, te vi kusun lo jin de, saa nagua ja na vi koo ndikin tata yuao ―jiñaꞌi.
GEN 19:35 Te ni ka skoꞌo tukui tatai nduxi uva jakuaa yun, saa te ni jino suchi lule yun ja ni ka kixin jin de, su tu ni jini saꞌun de nuu ni jinkotui ni nuu ni ndakoi.
GEN 19:36 Saa te ndi ndui ni ka junkuꞌun seꞌe ja ni ka nukotui jin yuai.
GEN 19:37 Yun te ni kaku in seyii suchi kaꞌnu yun, te ni xnani jin Moab, suchi yaꞌa kuu yua ndiꞌi tatatnoꞌo moabita ja ka oo ndee kiuu vitna.
GEN 19:38 Te suni saa ni suchi lule yun, chi ni skakui in seyii, te ni xnani jin Ben-ammi, suchi yaꞌa kuu yua ndiꞌi tatatnoꞌo amonita ja ka oo ndee kiuu vitna.
GEN 20:1 Yun te ni kee Abraham ñuu nuu ni oo de yun, te kuaꞌan de nuu tnii Neguev. Te ni jinkoo de maꞌñu ñuu Cades jin Shur, saa te ni jino tuku de ja ni ojika ndaꞌu de ñuu Gerar.
GEN 20:2 Te jiñaꞌa Abraham nuu ñayiu ñuu yun ja kuaꞌa de kuu ñasiꞌi de Sara. Te yun guaa ni tetniuu Abimelec, rey ñuu Gerar yun, ja ni ka jinkuaka ña jin Sara ja kokuu ñasiꞌi de.
GEN 20:3 Su nuu jakuaa saa ni skuni ña ia Dios jin Abimelec nuu jani, te jiñaꞌa ya: ―Vitna kuu ja kuu ron ja jaꞌa ñasiꞌi ni jaka ron jian, chi ñaꞌa oo yii kuu ña ―jiñaꞌa ya.
GEN 20:4 Su Abimelec, chi tu ni keꞌe ña de jin ña, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, ¿a kundee ini ni ja kaꞌni ni in tee ndaꞌu ja tu na kuechi?
GEN 20:5 Chi vi maa Abraham ni kaꞌan ja kuaꞌa de kuu ña, te suni saa ni ni kaꞌan maa ña ja kuaꞌa ña kuu de. Te sein tu vi ni kandija ndaꞌu san, su ni jikan vaꞌa san ña masu na jakueꞌe saꞌa san ―jiñaꞌa de.
GEN 20:6 Yun te jiñaꞌa ia Dios nuu jani yun: ―Ja jini rin ja masu ndakani kueꞌe ini ron, chi ni jikan vaꞌa ron ña, yun guaa tu ni jandetu rin ja keꞌe ron ña, nagua ja ma saꞌa ron yika kuechi nuu rin.
GEN 20:7 Su vitna te ndakuñaꞌa ñasiꞌi de, chi tee ndakani tnoꞌo maa rin kuu de, saa te ndakuatu de ja jaꞌa ron nagua ja koteku ron. Su nuu ja ma ndajioneꞌe ron ñasiꞌi de, te tu na tatna, chi kuu ron jin ndiꞌi ñayiu veꞌe ron vi ja nevaꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 20:8 Yun te neꞌe ndevaꞌa inka kiuu ni ndakoo Abimelec, te ni kana de ndiꞌi tee ka jinokuechi nuu de, te ni ndakani de ndiꞌi nagua ni jani de, te nuu ni ka onini tee yun te ni ka yuꞌu ndevaꞌa ja siun ni ndakani de.
GEN 20:9 Yun te saa ni kana ña Abimelec jin Abraham, te jiñaꞌa de: ―¿Nau ja saa siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ni jin san? ¿Axi na in jakueꞌe ni saꞌa ña san jin ni ja vaji ni chikuechi ña ni jin san vi ñuu san in yika kuechi kaꞌnu ndevaꞌa, in ja masu ja saꞌa ni kuu?
GEN 20:10 Te ni jikan tnoꞌo de Abraham: ―¿Nagua ni ndakani ini ni ja siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ni? ―jiñaꞌa de.
GEN 20:11 Yun te jiñaꞌa Abraham: ―Saa chi ni ndakani ini san ja tu ka yuꞌu niꞌnu ñayiu ñuu yaꞌa ia Dios, te vatu ni vi kaꞌni ñai jin san ja jaꞌa ñasiꞌi san.
GEN 20:12 Su na kachio ja ja ndaa kuu ja suni kuaꞌa san kuu ña, chi seꞌe tata yua san kuu ña visi masu in ni siꞌi san, te ni jaka san ña ja kuu ñasiꞌi san ña.
GEN 20:13 Te vi ndee na ni keneꞌe ña ia Dios jin san veꞌe yua san ja jikanuu ndaꞌu san taka ñuu, te jiñaꞌa san nuu ña ja na saꞌa ña jandiuxi na kuñaꞌa ña ja kuaꞌa san kuu ña ndeni nuu ni kuu ja jinokuei san ―jiñaꞌa de.
GEN 20:14 Yun te ni ndakuñaꞌa Abimelec ñasiꞌi de Sara vi ni skutaꞌu ña de ndikachi vi isndiki vi teyii vi ñasiꞌi ja vi kokunukuechi nuu Abraham,
GEN 20:15 Te jiñaꞌa Abimelec: ―Yaꞌa oo ñuꞌu ñuu san nuu ni, te kaji maa ni ndenu tnaa ini ni ja koo ni ―jiñaꞌa de.
GEN 20:16 Yun te jiñaꞌa de nuu Sara: ―Yaꞌa ni jiñaꞌa san in mil xuꞌun kaa ja kuu plata nuu kuaꞌa ni, te xuꞌun yaꞌa jasi niꞌnu ja tu na kuechi kotavi ni nuu ndiꞌi ñayiu ka oo jin ni nagua ja ma vi kondakani kueꞌe ini jin ni ―jiñaꞌa de.
GEN 20:17 Yun te ni ndakuatu Abraham nuu ia Dios, te ni ndasaꞌa ya Abimelec vi ñasiꞌi de vi ñaꞌa ka jinokuechi nuu de, saa te ni ka nduvaꞌa ña ja kuu vi koo ka seꞌe ña.
GEN 20:18 Chi vi ja jaꞌa Sara ñasiꞌi Abraham, te ni jasi ia Dios ja vi ndiꞌi tuꞌu ñasiꞌi ja ka oo veꞌe Abimelec, ña ni kuu ka ja vi koo seꞌe ña.
GEN 21:1 Yun te ni nukoto ña Jitoꞌo jin Sara, saa te ni skunkuu tnoꞌo nagua ni kaꞌan ya jin ña.
GEN 21:2 Te ni jinkuꞌun seꞌe Sara nuu ni ka kuu nijaꞌnu saꞌun ña, te ni kaku lulu ña jin Abraham nagua kiuu ja ni kaji ia Dios ja kokuu.
GEN 21:3 Te ni xnani Abraham lulu ni skaku Sara Isaac.
GEN 21:4 Te nuu una kiuu ja ni kakui, te ni chitnuni de nuu yiki kuñui, nagua ni tatnuni maa ia Dios.
GEN 21:5 Te ja oo Abraham in ciento kuia na ni kaku seꞌe de Isaac.
GEN 21:6 Yun te ni kaꞌan Sara: “Vi in ja kuakuo ni saꞌa ña ia Dios, te ndiꞌi ñayiu vi niꞌi tnoꞌo ja ni jinkoo in seꞌo, te suni vi kuaku sii.
GEN 21:7 Chi na in ni kaꞌan nuu Abraham ja kuni Sara skaxin in lulu, su vi ndee ni kuu nijaꞌnu saꞌun de, te ni jinkoo in seꞌo jin de”, ni kaꞌan ña.
GEN 21:8 Te nuu ni kuu kaꞌnu suchi luluu yun, te ni ndondei ja jaxin, guaa kiuu yun ni saꞌa Abraham in viko kaꞌnu ja siun ni kindee ña Sara jin Isaac.
GEN 21:9 Yun te ni jini Sara ja seꞌe Agar ñaꞌa ñuu Egipto yun jin maa Abraham saꞌa kuasun ñai jin Isaac.
GEN 21:10 Te yun guaa jiñaꞌa ña nuu Abraham: ―Skunu ni ñaꞌa jinokuechi nuo yaꞌa jin seꞌe ña, te na kiꞌinkuei ña, chi tu na tniuu seꞌe ña ja koteꞌnde sagua ja ka nevaꞌo ja vi saꞌa jajin jin seꞌe san Isaac ―jiñaꞌa ña.
GEN 21:11 Su ja siun ni kaꞌan ña, guaa ni tnaꞌu ndevaꞌa ini Abraham ja jaꞌa seꞌe de Ismael.
GEN 21:12 Yun te jiñaꞌa ia Dios nuu Abraham: ―Ma kotnaꞌu ini ron ja jaꞌa seyii ron ni ja jaꞌa ñaꞌa jinokuechi nuu ron jian. Konini tnoꞌo kaꞌan Sara te saꞌa ron, chi Isaac kokuu yua ndiꞌi tatatnoꞌo ron ja vi kondiso sivi ron.
GEN 21:13 Te suni seꞌe ñaꞌa jinokuechi nuu ron jian, chi saꞌa rin ja neꞌui kee in ñuu kaꞌnu, chi tatatnoꞌo ron kui ―jiñaꞌa ya.
GEN 21:14 Yun te neꞌe ndevaꞌa ni ndakoo Abraham, te ni jiñaꞌa de xtaa vixin vi in ñii ñuꞌu chitu ndute ni skuiso ña de jin Agar, te ndakuñaꞌa de seyii ña yun, te ni ndakuantaꞌu ña de. Yun te ni kee ña kuaꞌan ña ja ni ojika ndaꞌu ña nuu ñuꞌu teꞌa nuu tu na veꞌe oo ja nani Beerseba.
GEN 21:15 Te nuu ni ndiꞌi saꞌun ndute ñuꞌu nuu ñii yindaꞌa ña yun, te ni jinkakin ña suchi yii yun chii ndaꞌa in yutnu ndoko.
GEN 21:16 Te ni kujioo jika ña nuu katui yun, chi ni ndakani ini ña: ―Su vi ma kunio te na kuu seyio ―ni kaꞌan ña. Te ni jinkoo jika ña nuu katui. Te ja siun ni kuu jika ña, guaa ni kana ndaꞌi jai.
GEN 21:17 Yun te ni jini ia Dios ja kana jai ndaꞌi, te ni kana ia jinokuechi nuu ya ndee andivi jin Agar, te jiñaꞌa ya: ―¿Nagua ndoꞌo ron Agar? Ma koyuꞌu ron, chi ja ni jini ia Dios ja kana suchi yii jian guaa ndee nuu oi jian.
GEN 21:18 Ndakoo te manukuakai kindaꞌa tnui, chi saꞌa rin jin in ñuu kaꞌnu ―jiñaꞌa ya.
GEN 21:19 Yun te ni saꞌa ia Dios ja ni nune nuu ña, te ni jini ña in poso nuu ñuꞌu ndute, ni jaꞌan ña te ni ndachitu ña ñii yun ndute, te ni skoꞌo ña suchi yii yun, te ni ndaniꞌi ndei.
GEN 21:20 Te ni jito ña ia Dios jin suchi yii yun, guaa ndee nuu ni kuu kaꞌnui, te yun ni jinkoi ñuꞌu teꞌa nuu tu na veꞌe kaa, te ni ojaꞌni kiti yuku jin kuji.
GEN 21:21 Ni oi ñuꞌu teꞌa nuu nani Parán, te ni nduku nanai in ñaꞌa ñuu Egipto ja ni jaka tnaꞌa jin.
GEN 21:22 Te vi maa tiempu saa ni ka kaꞌan Abimelec vi Ficol, tee kuu nijaꞌnu nuu soldado de jin Abraham, te ka jiñaꞌa de: ―Ia Dios oo jin ni, te suu maa ya chituu ña jin ndiꞌi tniuu saꞌa ni.
GEN 21:23 Te yun guaa kee yuꞌu ni vitna nuu ia Dios ja ma saꞌa ña ni ni in jakueꞌe jin san ni jin seꞌe san, te vi ni jin señani san, chi saꞌa ña ni in javaꞌa jin san vi jin ñuu nuu ni oo ni na ni saꞌa ña san in javaꞌa jin ni ―ka jiñaꞌa de.
GEN 21:24 Te jiñaꞌa Abraham: ―Kee yuꞌu san nuu ia Dios nuu saa ―jiñaꞌa de.
GEN 21:25 Su yun te ni kaꞌan kuechi de nuu Abimelec ja ni ka kindee ndevaꞌa tee ka jinokuechi nuu de in poso ndute ja ni savaꞌa maa de.
GEN 21:26 Te jiñaꞌa Abimelec: ―Tu jini san ndee tee kuu ja ni saꞌa siun, te ni maa ni, tu ni kaxtnoꞌo ni, te ni tu ndee ni niꞌi tnoꞌo san guaa ndee vitna saa ni jini san ja kaꞌan ni ―jiñaꞌa de.
GEN 21:27 Yun te ni tnii Abraham ndikachi vi isndiki siꞌi, te ni jiñaꞌa de ti nuu Abimelec, te nduu de ni ka kendoo tratu yun.
GEN 21:28 Su yun te ni saꞌa siin Abraham uja ka lelu siꞌi neꞌu ndikachi de.
GEN 21:29 Te ni jikan tnoꞌo ña Abimelec jin Abraham: ―¿Naxa kei ja ni saꞌa siin ni uja ka lelu ndoo yaꞌa? ―jiñaꞌa de.
GEN 21:30 Yun te jiñaꞌa Abraham: ―Nagua ja taa san ndi uja lelu ndoo yaꞌa jin ndaꞌa maa san ja na kokuu in seña ja kondakaꞌan ni ja maa san ni jate poso yaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 21:31 Te yun guaa ni jinkonani yun Beerseba, chi yun ni ka kee yuꞌu nduu de nuu ia Dios.
GEN 21:32 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ka saꞌa de tratu Beerseba yun, te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa de ja ni ka ndajiokuiin Abimelec jin Ficol tee tatnuni nuu soldado de ñuu filisteo.
GEN 21:33 Te Beerseba yun ni xtee Abraham in tnu tamarisco, te yun ni ndakakuneꞌe de sivi Dios, ia teku nikuii nikani.
GEN 21:34 Te naꞌa ndevaꞌa ni oo Abraham ñuu ñayiu filisteo.
GEN 22:1 Te nuu kuee ka ja ni kuu siun, te ni jito tnuni ña ia Dios jin Abraham, te ni kana sivi ña ya: ―Abraham. Te jiñaꞌa de: ―Yaꞌa oo san.
GEN 22:2 Te jiñaꞌa ia Dios: ―Vitna te kuaka invaa seyii ron Isaac, suchi kutoo ndevaꞌa ron jian, te kuaꞌan jin ndee nuu nani Moriah, te yun soko ron jin nuu rin in nuu tinduu ja kaxtnoꞌo maa rin ―jiñaꞌa ya.
GEN 22:3 Yun te neꞌe ndevaꞌa ni ndakoo Abraham, te ni ndachiꞌi de tei mentu de, te ni taꞌu de tutnu ni skuiso de ti ja kai nuu altar yun, te ni jaka de uu tee ka jinokuechi nuu de vi seyii de Isaac, te ni kekuei de ja kuaꞌankuei de nuu ni tatnuni ia Dios.
GEN 22:4 Te ndee kiuu kuu uni saa ni jini Abraham ja nukuiin tinduu yun guaa ndee jika.
GEN 22:5 Yun te jiñaꞌa Abraham nuu tee ka jinokuechi nuu de: ―Yaꞌa ni vi kondetu ni jin mentu yaꞌa, te na kiꞌinkuei san jin suchi yii yaꞌa ndee sukun yun na vi chiñuꞌu san ia Dios, te saa na vi ndajiokuiin san ―jiñaꞌa de.
GEN 22:6 Yun te ni kiꞌin Abraham tutnu ja kai nuu altar yun, te ni skuiso de seꞌe de Isaac, te kiꞌin de yuchi vi ñuꞌu, te kuaꞌankuei de jin.
GEN 22:7 Yun te ni kaꞌan Isaac jin tatai Abraham, te jiñaꞌi: ―Tata. ―Joi. ¿Naxa kaꞌan ron, vi seꞌe? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌi: ―Yaꞌa ka neo ñuꞌu vi tutnu, su lelu ja vi soko nuu ia Dios, ¿ndenu oo ti? ―jiñaꞌi.
GEN 22:8 Te jiñaꞌa Abraham: ―Naꞌa maa Dios ja taa ya lelu ja vi soko, vi seyii ―jiñaꞌa de. Vi ka ndatnoꞌo de, te ka jika de jin kuaꞌankuei de.
GEN 22:9 Te nuu ni jinokuei de jin nuu ni kaꞌan ia Dios, te ni saꞌa de in altar yun, te ni savaꞌa de tutnu nagua kiuu ñuꞌu, te ni juꞌni de seꞌe de Isaac, te ni sonee de jin siki tutnu nuu altar yun.
GEN 22:10 Te ni xtaa Abraham yuchi yun ja kaꞌnde de sukun seꞌe de.
GEN 22:11 Yun te ni kana ia jinokuechi nuu Dios ndee andivi, te jiñaꞌa ya: ―¡Abraham! ¡Abraham! ―Jui. Yaꞌa oo san ―jiñaꞌa de.
GEN 22:12 Te jiñaꞌa ia jinokuechi yun: ―Ma kaꞌni ron seꞌe ron, chi vitna te ni jini ndandaa rin ja yuꞌu niꞌnu ron ia Dios, chi vini oo anu ron ja soko ron invaa seyii ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 22:13 Yun te ni ndanenuu Abraham ichi yata de, te ni jini de in karneru ja ñunenu ndiki ti nuu in yutnu tindiki. Ni jaꞌan de te ni tnii de karneru yun, te ni soko de ti nuu ia Dios nuu tniuu seꞌe de.
GEN 22:14 Te ni xnani Abraham tinduu yun nuu taa maa Jitoꞌo. Te yun guaa vi saa ni jinkonani guaa ndee kiuu vitna: Tinduu nuu taa maa Jitoꞌo.
GEN 22:15 Yun te kana tuku ia jinokuechi nuu Dios jichi kuu uu jin Abraham ndee andivi,
GEN 22:16 te jiñaꞌa ya: ―Kachi Jitoꞌo Dios: “Ni kee yuꞌu rin jin nuu maa rin ja siun vi ni jandetu ron ja soko ron nuu rin invaa seyii ron.
GEN 22:17 Te yun guaa saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña rin jin ron, te skaya kuakuaꞌa rin ndikin tata ron na kuinio kimi axi na kuinio ñuti yuꞌu ndute mar, saa kuaꞌi vi kaya te vi kindee tatatnoꞌo ron ñuu nuu ka oo ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin.
GEN 22:18 Te jin maꞌñu sagua ndikin tata ron, te vi koo vii vi koo vaꞌa ndiꞌi ñayiu ja vi jinkoo taka ñuu nii ñuyiu, chi ni jantnoꞌo ron tnoꞌo ni kaꞌan rin”, kachi ya ―jiñaꞌa ia jinokuechi yun.
GEN 22:19 Yun te saa ni ndajino Abraham nuu ka oo tee ka jinokuechi nuu de, te ni ka ndakuaka tnaꞌa de ja kuanoꞌokuei de Beerseba, te yun ni oo Abraham ñuu Beerseba yun.
GEN 22:20 Yun te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te ni niꞌi tnoꞌo Abraham ja suni ka oo seꞌe ñani de Nacor jin Milca.
GEN 22:21 Te suchi xtnañuꞌu nani Uz, te yun saa ni kaku ñani nani Buz, yun te saa ni kaku suchi nani Kemuel ja ni okuu yua Aram.
GEN 22:22 Saa te ni kaku Quesed vi Hazo vi Pildas vi Jidlaf vi Betuel.
GEN 22:23 Te Betuel ni okuu yua Rebeca. Tee yaꞌa ni ka okuu ndi una seyii Milca jin Nacor, ñani Abraham.
GEN 22:24 Te suni ni oo seꞌe de jin Reúma, inka ñaꞌa ja ni jaka tnaꞌa jin de, te sui ka nani Teba vi Gaham vi Tahas vi Maaca.
GEN 23:1 Te in ciento oko uja kuia ni oteku Sara ñuyiu.
GEN 23:2 Te ni jiꞌi ña ñuu Quiriat-arba ja kuu Hebrón ja tnii Canaán, te ni kusuchi ndevaꞌa ini Abraham guaa ni ondaꞌi de ja jaꞌa Sara.
GEN 23:3 Yun te ni ndakoo Abraham nuu katuu ndiyi de, te kuaꞌan de ja kaꞌan de jin ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Het, te jiñaꞌa de:
GEN 23:4 ―Tee inka ñuu kuu san, te jika ndaꞌu san nuu ñuu ni, su vi xiko tna ni joo ñuꞌu ni na kokuu ñuꞌu san nagua na niꞌi san joo nuu tayuꞌu san ndiyi san ―jiñaꞌa de.
GEN 23:5 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu tatatnoꞌo Het nuu Abraham:
GEN 23:6 ―Saꞌa ni jandiuxi konini ni tnoꞌo na vi kaꞌan san, vi tata xtoo. Maa ni kuu in tee kuu nijaꞌnu ja ni kaji ña ia Dios ja oo ni neꞌu ndiꞌi sein ja ka oo ñuu yaꞌa. Te yun guaa kaji maa ni ndee yau ñaña tnaa ini ni, te tayuꞌu ni ndiyi ni, chi ni in san ma vi kindee yau ñaña ka nevaꞌa san ja tayuꞌu ni ―ka jiñaꞌa de.
GEN 23:7 Yun te ni ndakoo Abraham, te ni jinkindei de nuu ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Het.
GEN 23:8 Te jiñaꞌa de: ―Nuu ja vi kuandetu ni ja tayuꞌu san joo ndiyi san yaꞌa, te vi saꞌa ni jandiuxi vi chituu ña ni joo na vi kakaon nuu Efrón seyii Zohar,
GEN 23:9 nagua ja na taa de kava veꞌe nani Macpela ja oo nuu ñundeꞌi jitu de yun na xiko tna de joo nagua kuaꞌa ndei, te tniuyaꞌu san nagua ja kokuu ñundeꞌi maa san ―jiñaꞌa de.
GEN 23:10 Te Efrón yun, chi vi nukoo de neꞌu sava ka tnaꞌa de heteo, te ni kaꞌan jaa de jin Abraham jin nuu ndiꞌi sava ka tatatnoꞌo Het ja ka oo jin de yun vi nagua ja na vi kuni sava ka tnaꞌa de ja ka oo yeꞌe nuu ndiukuei ñayiu ñuu yun, te jiñaꞌa de:
GEN 23:11 ―Konini ni joo na kaꞌan san, vi tata xtoo, ja suaꞌa ni skutaꞌu ña san kava veꞌe yun jin ñundeꞌi nuu oi yun vi jin nuu ndiꞌi ñayiu ñuu san, na taa san te tayuꞌu ni ndiyi ni ―jiñaꞌa de.
GEN 23:12 Yun te ni jinkindei tuku Abraham nuu ndiꞌi ñayiu ñuu yun,
GEN 23:13 te ni kaꞌan jaa de jin Efrón, nagua ja ndiꞌi ñayiu ñuu yun na vi konini, te jiñaꞌa de: ―Nuu ja jinkuaan ini ni te jikantaꞌu san ja kaꞌan ni nasaa kuini ni, te na tniuyaꞌu san, nagua ja nii ini tna san ja tayuꞌu san ndiyi san ―jiñaꞌa de.
GEN 23:14 Yun te jiñaꞌa Efrón nuu Abraham:
GEN 23:15 ―Konini ni joo na kaꞌan san, vi tata xtoo, ja ñundeꞌi yun, chi ndei kuun ciento xuꞌun kaa ja kuu plata, te kaꞌan san ja masu nagua naꞌa kuu xuꞌun yun nuu ndi nduo, te tayuꞌu ni ndiyi ni ―jiñaꞌa de.
GEN 23:16 Yun te ni jinkuaan ini Abraham yaꞌu ni jikan Efrón, guaa ni ka chikuaꞌa de xuꞌun yun jin Efrón jin nuu ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Het, te ni jiñaꞌa de kuun ciento xuꞌun kaa nagua ni jikan maa de, xuꞌun jaa ja jika jin ñayiu nuu kiꞌin axi xikoi.
GEN 23:17 Saa ni kuu ja ni kendoo ñundeꞌi Efrón ja oo nuu nani Macpela ichi kana nikandii nuu oo ñuu Mamre. Ni kendoo ñundeꞌi yun jin kava veꞌe vi ndiꞌi yutnu ja ka oo yun vi xtnuu ka nukuiin nagua nii ni jionduu yuꞌu ñuꞌu yun,
GEN 23:18 ja kuu kuenta maa Abraham ja ni saꞌa jajin de jin nuu ndiꞌi ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Het ja ka oo jin de yun vi ñayiu makiukuei yeꞌe ñuu yun.
GEN 23:19 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ndakiꞌin Abraham yun, te ni tayuꞌu de ndi ñasiꞌi de Sara kava veꞌe nuu ni ndakiꞌin de ja oo Macpela ichi nuu kana nikandii ñuu Mamre ja suni nani Hebrón ja tnii ña ñuu Canaán.
GEN 23:20 Suaꞌa ni kuu ja ni kendoo ñundeꞌi vi kava veꞌe yun vi ndiꞌi yutnu ka oo yun ja ni ndakiꞌin Abraham nuu tatatnoꞌo Het ja kokuu nuu vi kojinkoyuꞌu ndiyi.
GEN 24:1 Te Abraham, chi ja ni kuu nijaꞌnu saꞌun de, te ni chindee ni chituu ña Jitoꞌo jin de.
GEN 24:2 Yun te ni kaꞌan Abraham jin in tee ni kuu naꞌa ndevaꞌa ka jinokuechi nuu de, in tee ni otatnuni siki ndiꞌi ja ni onevaꞌa de, te jiñaꞌa de: ―Sonee ni ndaꞌa ni nuu kuñu kokin ichi chii kaꞌa san.
GEN 24:3 Te kee yuꞌu ni nuu Jitoꞌo, ia kuu Dios andivi jin ñuyiu, ja ma nduku ni in suchi siꞌi ñuu Canaán nuu ka oo vitna ja kuaka tnaꞌa jin seyii san.
GEN 24:4 Chi suaꞌa kiꞌin ni ñuu san nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te yun nduku ni in suchi siꞌi ja na kuaka tnaꞌa jin seyii san Isaac ―jiñaꞌa de.
GEN 24:5 Yun te jiñaꞌa tee jinokuechi yun nuu de: ―Su nuu saa ma kachi suchi siꞌi yun ja kii san jin ñuu yaꞌa, ¿naxa saꞌa san? ¿A noꞌo san jin seꞌe ni ñuu nuu ni kee ni vaji ni? ―jiñaꞌa de.
GEN 24:6 Te jiñaꞌa Abraham: ―Ñaꞌa. Ma noꞌo ni jin seꞌe san ñuu yun.
GEN 24:7 Chi naꞌa maa Jitoꞌo Dios ndee andivi, ia ni keneꞌe ña jin san veꞌe tata yua san nuu kuu ñuu san ja ka oo tnaꞌa kuikin san, chi maa ya ni kee yuꞌu ja taa ya ñuu yaꞌa vi koo tatatnoꞌo san. Te suni maa ya tetniuu in ia jinokuechi nuu ya ja koxnoꞌo nuu ni, nagua ja yun kii ni jin ñasiꞌi seyii san.
GEN 24:8 Su nuu ja maa suchi siꞌi yun ma kachi ja kii jin ni, te tu na kuechi kotavi ni, chi ni skunkuu ni tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo. Su maintnoꞌo kuu ja ma noꞌo ni jin seyii san ñuu yun ―jiñaꞌa de.
GEN 24:9 Yun te ni tnii tee jinokuechi yun kuñu kokin chii kaꞌa lamu de Abraham, te ni kee yuꞌu de nuu ia Dios ja skunkuu de tniuu ni tenuu ña lamu de.
GEN 24:10 Yun te ni jaka tee jinokuechi yun uxi kameyu ja ni onevaꞌa lamu de, te ni skuiso de ti ndinuu nuu ndatniuu guaꞌa ja ni kaji jitoꞌo de, ja skutaꞌu de ñayiu xiin nuu jino de, te ni kiꞌin de ichi kuaꞌan de. Yun te ni jino de ñuu Nacor nuu nani Mesopotamia.
GEN 24:11 Yun te ni saꞌa de ja ni ka jinkuiin jiti kameyu yun yuñuu yun yatni nuu oo in poso ndute nuu ja mañini saꞌun. Te ore saa kuu ja jaꞌankuei suchi siꞌi ndoo ja ka jinkiꞌin ndute nuu poso yun.
GEN 24:12 Yun te ni ndakuatu de nuu ia Dios, te jiñaꞌa de: ―Tata Dios ja ni kuu ni Dios jitoꞌo san Abraham, chindee chituu ña ni vitna ja na kuu tniuu vaji san jikantaꞌu san nuu ni ja na vi kuantaꞌu ña ñayiu jin tniuu vaji san kaꞌan ndaꞌu ni jitoꞌo san Abraham.
GEN 24:13 Te yaꞌa ni na kondetu san nuu oo poso ndute yaꞌa, chi ore vitna guaa kikuei suchi siꞌi ñuu yaꞌa ja ka kikiꞌin ndute.
GEN 24:14 Te chindee chituu ña ni ja na kokuu suchi xiin nuu kuñaꞌa san: “Saꞌa jandiuxi kuneꞌe joo kiyi ron na koꞌo rin joo ndute ron, vi xiku”, te na kachi: “Koꞌo ni de, xito, te suni na kuñaꞌa san ndute na vi koꞌo kameyu ni”. Saꞌa ni ja suchi yaꞌa na kokuu suchi ni kaji maa ni ja kondeka Isaac, suchi jinokuechi nuu maa ni. Saa te na kukanu ini san ja kundaꞌu ini ni lamu san ―jiñaꞌa de suaꞌa nuu ia Dios.
GEN 24:15 Su vi chiaꞌan ka ja xndiꞌi de ja ndakuatu de, te ni jini de ja ni kenta Rebeca, yisokoi in kiyi ja majinkiꞌin ndute. Te suchi yaꞌa, chi sesiꞌi Betuel kui, te Betuel chi seꞌe Nacor jin Milca, ñani maa Abraham ni okuu de.
GEN 24:16 Te Rebeca, chi luu ndevaꞌa ni ojitoi, te in suchi jaa ni okui, chi chiaꞌan ka ja nitnaꞌi jin ni in teyii. Yun te ni jinui nuu oo poso yun ni chitui kiyi, te ni ndachisokoi te mandaa ni kuaꞌin.
GEN 24:17 Yun te ni jino tee jinokuechi yun ja ni juntnaꞌa ña de jin, te jiñaꞌa de: ―Jikantaꞌu rin nuu ron, vi xiku, kuni mani ña joo ndute nuu kiyi ron na koꞌo rin ―jiñaꞌa de.
GEN 24:18 Yun te jiñaꞌi: ―Nuu saa te koꞌo ni de, vi xtoo. Te vi ñama ni kuneꞌi kiyi, te jiñaꞌi ndute ni jiꞌi de.
GEN 24:19 Te nuu ni ndiꞌi ni jiꞌi de ndute yun, te jiñaꞌi: ―Suni na tau san ndute vi koꞌo kameyu ni, vi xtoo, vi guaa ndee na vi ndutu chii ti ―jiñaꞌi.
GEN 24:20 Te ñama ni kuei ndute ñuꞌu nuu kiyi yun nuu in pila, te vi jino kuaꞌan jino vai jioneꞌi ndute yun vi guaa ndee ni kundei ja ni ka jiꞌi ndiꞌi kameyu yun ndute.
GEN 24:21 Su tee jinokuechi yun, chi vini saꞌu kuii ini de ndiaꞌa de ja siun saꞌa suchi siꞌi yun, su tu ni kaꞌan saꞌun ni de, te ndakani ini de: ¿A masu ni kuatu ndiaꞌa maa Jitoꞌo ja ni kuu tniuu vajio axi nagua kuaa?, kaꞌan de.
GEN 24:22 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ka jiꞌi kameyu yun ndute, te ni kiꞌin de in xeꞌe ja kuu oro ja vee vaa ndee iñu gramu, te ni jiñaꞌa de nui, saa ni ni tnaa de sukun ndaꞌi uu kaa tikute nani brazalete ja vee vaa ndee uꞌun xiko gramu.
GEN 24:23 Te jiñaꞌa de: ―Jikantaꞌu rin, vi xiku, ja kaxtnoꞌo tna ron, ¿na xiin sesiꞌi kuu ron? ¿A tu nune veꞌe tata ron a ma vi tanuu ron joo vi ndoo rin? ―jiñaꞌa de.
GEN 24:24 Te jiñaꞌi: ―Maa san kuu sesiꞌi Betuel señani Nacor jin Milca,
GEN 24:25 te veꞌe san, chi nune ja vi ndoo ni, te suni oo kuaꞌa paja vi ndayoꞌo ja vi kaa kameyu ni ―jiñaꞌi.
GEN 24:26 Yun te ni chindei de xini de, te ni ndakuantaꞌu kaꞌnu de nuu Jitoꞌo.
GEN 24:27 Te jiñaꞌa de: ―Na kutaꞌu ndevaꞌa san nuu ni, vi Jitoꞌo, ja tu ni kundee kuu kaꞌnu ini ni ja xndendoo ni lamu san, te ndeka ndaa kuiti ña ni, vi Dios, ichi vaji san ja ni kenta san veꞌe ñani lamu san ―jiñaꞌa de nuu ia Dios.
GEN 24:28 Te suchi siꞌi yun, chi vi jinoi ni ndajinoi veꞌe nuu oo nanai, te ni ndakani ndiꞌi ja ni jini yun.
GEN 24:29 Te Rebeca, chi ni onevaꞌi in kuaꞌi ni onani Labán. Te ni jino de ni jaꞌan de nuu oo tee yun nuu oo poso yun,
GEN 24:30 chi ni jini de xeꞌe yun vi kaa tikute ja ñuꞌu sukun ndaꞌa kuaꞌa de yun, vi ni ndakani siaꞌa kaꞌan tee yun, jiñaꞌi. Yun te ni jaꞌan de ni nutnaꞌa de musu yun, te vi oo ii ni de jin kameyu de nuu oo poso yun.
GEN 24:31 Te jiñaꞌa Labán: ―Neꞌe ni na kiꞌon, chi tee ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ña Jitoꞌo kuu ni, te nuu ja ni kenta ni, ¿te nau ja oo ni yeꞌe? Te ja ni june san veꞌe nuu ndoo ni, suni ja ni june san nuu vi koo kameyu ni ―jiñaꞌa de.
GEN 24:32 Yun te kuaꞌan de ja ni jino de veꞌe yun, te ni kindee Labán tei kameyu yun vi ni koto de paja vi ndayoꞌo nuu ti vi ni jiñaꞌa de ndute ja ni ndakate tee kuu musu yun jaꞌa de vi tee ka ndeka tnaꞌa jin de yun.
GEN 24:33 Yun te ni ka jiñaꞌa ndei ja vi kaxini de, su jiñaꞌa musu Abraham: ―Ma kaxini san vi guaa ndee na kaꞌan san na tniuu vaji san saa saa kaa san ―jiñaꞌa de. ―Kaꞌan ni nuu saa na tniuu kuu ―jiñaꞌa Labán.
GEN 24:34 Yun te jiñaꞌa de: ―Maa san kuu tee jinokuechi nuu Abraham.
GEN 24:35 Te Jitoꞌo, chi ni chindee ni chituu ya lamu san ja ni kuu kuika ndevaꞌa de. Ni jiñaꞌa ya ndikachi vi isndiki vi xuꞌun kuu oro vi xuꞌun kaa kuu plata vi kameyu vi mentu vi teyii vi ñasiꞌi ja ka jinokuechi nuu de.
GEN 24:36 Te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni jinkoo in seyii Sara jin de nuu ja mavikunijaꞌnu saꞌun de, te ndaꞌa seꞌe de yaꞌa xndendoo de ndiꞌi ja nevaꞌa de.
GEN 24:37 Te ni saꞌa lamu san ja ni kee yuꞌu san nuu ia Dios, te kachi de: “Ma nduku ni ñasiꞌi seyii san neꞌu sesiꞌi ñayiu Canaán nuu ñuu ka oo vitna.
GEN 24:38 Chi suaꞌa kiꞌin ni ñuu san nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te yun nduku ni in suchi siꞌi ja na kuaka tnaꞌa jin seyii san”, kachi de.
GEN 24:39 Te jiñaꞌa san: “Te ¿nuu saa ma kachi suchi siꞌi yun ja kii san jin?”, jiñaꞌa san.
GEN 24:40 Yun te ni kachi de: “Naꞌa maa Jitoꞌo, ia xiin nuu jinokuechi san, ja tetniuu ya in ia jinokuechi nuu ya ja koxnoꞌo nuu ni kiꞌin ni, te kee vii kee vaꞌa ni ichi kiꞌin ni, nagua ja kii ni jin in suchi siꞌi kuu tnaꞌa kuikin maa san jin yua san ja na kondeka seyii san.
GEN 24:41 Su nuu ja jino ni nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te ma vi taa ña ja kii ni jin, saa te tu na kuechi kotavi ni, chi ni skunkuu ni tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo”, kachi de.
GEN 24:42 Yun te nuu ni kenta san vitna nuu oo poso yun, te ni ndakuatu san nuu ia Dios, te jiñaꞌa san: “Tata Dios ja kuu ni Dios jitoꞌo san Abraham, chindee chituu ña ni nuu ichi jika san vitna,
GEN 24:43 te yaꞌa ni na kondetu san nuu oo poso yaꞌa, su saꞌa ni ja na kokuu in suchi siꞌi ja kikiꞌin ndute yaꞌa, te na kokuu suchi xiin nuu kuñaꞌa san suaꞌa: Jikantaꞌu rin nuu ron, vi xiku, kuni mani ña joo ndute nuu kiyi ron na koꞌo rin, kuñaꞌa san,
GEN 24:44 te na kachi: Koꞌo ni de, xito, te suni na tau san ndute vi koꞌo kameyu ni, na kachi. Saꞌa ni ja suchi yaꞌa na kokuu suchi ni kaji maa ni ja na kondeka seyii lamu san”, jiñaꞌa san.
GEN 24:45 Su vi kuini ka ja ndiꞌi ndakuatu san jin anu san, te ni jini san ja ni kenta Rebeca yisokoi in kiyi majai ni jinoi nuu oo poso yun, te ni kiꞌin ndute. Te jiñaꞌa san: “Jikantaꞌu rin nuu ron, vi xiku, kuni mani ña joo ndute ron na koꞌo rin”, jiñaꞌa san.
GEN 24:46 Te ñama ni kuneꞌi kiyi yun nuu sokoi, te kachi: “Nuu saa te koꞌo ni de, vi xtoo, te suni na kuñaꞌa san ndute vi koꞌo kameyu ni”, ni kachi. Yun te ni jiꞌi san de vi suni ni jiñaꞌi ndute ni ka jiꞌi kameyu san.
GEN 24:47 Yun te ni jikan tnoꞌo san jin, te jiñaꞌa san: “¿Na xiin sesiꞌi kuu ron, vi xiku?” Te kachi: “Sesiꞌi Betuel kuu san, te tata jaꞌnu san kuu Nacor vi nana jaꞌnu san kuu Milca”, kachi. Yun te ni chindee san in xeꞌe xtnii vi ni tnaa san uu kaa tikute ka xnani brazalete sukun ndaꞌi.
GEN 24:48 Te ni chindei san xini san ja ni ndakuantaꞌu kaꞌnu san nuu Jitoꞌo vi ni chiñuꞌu san Jitoꞌo, ia kuu Dios lamu san Abraham ja ndeka ndaa kuiti ña ya in ichi ndaa, nagua ja kiꞌin san jin sesiꞌi ñani lamu san ja kuaka tnaꞌa jin seyii de.
GEN 24:49 Su vitna te kuini san ja vi kaꞌan ni a vi kundee vi kukaꞌnu ini ni joo ja vi saꞌa ña ni in jandiuxi jin lamu san axi nuu ja ma vi kuantaꞌu ni joo, te kondioꞌni a ichi ndaꞌa kuaꞌa axi ichi satni kiꞌin san ―jiñaꞌa de.
GEN 24:50 Yun te ka jiñaꞌa Labán jin tata de Betuel: ―Ka jinio ja maa Jitoꞌo kuini ja saa kokuu ndiꞌi tniuu yaꞌa, te ma kuu ja vi kachi san ja ñaꞌa.
GEN 24:51 Yaꞌa oo Rebeca nuu ni. Kuaka ni jin te kuaꞌankuei ni jin na kokuu ñasiꞌi ña seyii lamu ni, nagua ni kaꞌan maa Jitoꞌo ―ka jiñaꞌa de.
GEN 24:52 Te nuu ni jini tee jinokuechi nuu Abraham ja siun ka jiñaꞌa de, te ni chindei de xini de ichi nuu ñuꞌu ja ni chiñuꞌu de Jitoꞌo.
GEN 24:53 Te ni tau de ndinuu nuu kaa ja kuu oro vi plata vi saꞌun, te ni jiñaꞌa de nuu Rebeca vi suni ni skutaꞌu de kuaꞌi vi nanai taka ndatniuu vii ndevaꞌa ja nee de.
GEN 24:54 Te ni ka jaa ni ka jiꞌi de jin tee ka ndeka tnaꞌa jin de, saa te ni ka kixin de yun. Te nuu ni tuu inka kiuu tnee suaꞌa ja ni ndontakuei de, te jiñaꞌa tee kuu musu Abraham: ―Saꞌa ni jandiuxi kuni mani ña ni joo sesiꞌi ni kiꞌinkuei san jin, chi ja ni kuu noꞌokuei san joo nuu oo lamu san ―jiñaꞌa de.
GEN 24:55 Yun te ka jiñaꞌa kuaꞌa Rebeca vi nanai: ―Na vi koo ka san jin suchi siꞌi yaꞌa, visi ja ndee uxi ka kiuu, te saa na kiꞌin ―ka jiñaꞌa de.
GEN 24:56 Su yun te jiñaꞌa tee jinokuechi yun: ―Ma vi jinkani ka ña ni, chi ni kuatu ndiaꞌa maa Jitoꞌo ja ni kuu tniuu vaji san, te vi kuandetu ni kiꞌin san jin, chi ja ni kuu ndajiokuiin san veꞌe lamu san ―jiñaꞌa de.
GEN 24:57 Yun te ka jiñaꞌa de: ―Nuu saa te na vi kana san suchi siꞌi yaꞌa, te na vi kakan tnoꞌo jin kondioꞌni naxa kachi mai ―ka jiñaꞌa de.
GEN 24:58 Te ni ka kana de Rebeca, te ka jiñaꞌa de: ―¿A kiꞌin ron jin tee yaꞌa? ―Kiꞌin san ―jiñaꞌi.
GEN 24:59 Yun te ni ka jandetu de ja kuaꞌankuei kuaꞌa de Rebeca jin ñaꞌa jito ña jin, ja ni ka jaka ña tee ka jinokuechi nuu Abraham.
GEN 24:60 Yun te ni ka kaꞌan vii ni ka kaꞌan vaꞌa de jin Rebeca, te ka jiñaꞌa de: Kuaꞌa maa rin, Dios na chindee na chituu ña jin ron, te kokuu ron siꞌi kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni ñayiu, te vi kokundee tatatnoꞌo ron nuu sava ka ñuu naꞌnu ja vi kokaꞌan uꞌu ña jin, ka jiñaꞌa de.
GEN 24:61 Yun te ni ndakoo Rebeca jin sava suchi siꞌi kuechi ja ka jinokuechi nui, te ni ka jinkoxnei yata kameyu yun, te ni ka jata ndikin tee ka jinokuechi nuu Abraham. Saa ni kuu ja ni jaka ña tee jinokuechi yun jin Rebeca veꞌi ja kuaꞌan de jin.
GEN 24:62 Te mandii Isaac nuu oo poso nani ia teku ja ndiaꞌa ña, chi ni oi Neguev.
GEN 24:63 Te ni kee Isaac ja jiondita sii ini nuu yuku yun nuu mañini suaꞌa, te ni ndanenui ndiaꞌi, te ni jini kameyu ja mandikuei ti.
GEN 24:64 Te suni Rebeca, chi ni jini ñai jin Isaac, te ni nui yata kameyu yun.
GEN 24:65 Te ni jikan tnoꞌi tee jinokuechi nuu Abraham: ―¿Na in kuu tee vaji ichi nuu kuaꞌankueio yaꞌa? ―jiñaꞌi. Te jiñaꞌa de: ―Suchi xiin nuu jinokuechi rin kui. Yun te ni kiꞌin saꞌun ndii, te ni chisaꞌui nui.
GEN 24:66 Yun te ni ndakani tee jinokuechi yun nuu Isaac ndiꞌi nagua ni saꞌa de.
GEN 24:67 Yun te ni jaka Isaac Rebeca ja kuaꞌankuei de jin veꞌe saꞌun nuu ni oo ndi nana de Sara, te yun ni nitnaꞌa de jin ña ja ni kuu ñasiꞌi de ña, te ni okutoo ndevaꞌa ña de jin ña. Saa te ni ndusii ini de ja siun ni jiꞌi ndi nana de.
GEN 25:1 Nuu ni yaꞌa ja ni jiꞌi Sara, te ni ndakuaka tnaꞌa Abraham jin inka ñasiꞌi de ni onani Cetura.
GEN 25:2 Te seyii ñaꞌa yun jin de ni ka okuu Zimram vi Jocsán vi Medán vi Madián vi Isbac vi Súa.
GEN 25:3 Te seyii Jocsán ni ka okuu Seba jin Dedán, te tatatnoꞌo Dedán yaꞌa ni ka okuu ñayiu Asurim vi ñayiu Letusim vi ñayiu Leumim.
GEN 25:4 Te seꞌe Madián ni ka okuu Efa vi Efer vi Hanoc vi Abida vi Elda. Ndiꞌi tee yaꞌa ni ka okuu ndikin tata Cetura.
GEN 25:5 Te Abraham, chi ni jiñaꞌa ndiꞌi de ja ni onevaꞌa de nuu seyii de Isaac.
GEN 25:6 Su seꞌe de jin sava ka ñaꞌa ni ondeka tnaꞌa jin de, chi suaꞌa ni ni skutaꞌu ña de jin tee yun. Te vi nini teku ka de, te ni saꞌa siin de tee yun ja ma vi koo in ni ka de jin Isaac, guaa ni tetniuu jika ña de ja kuaꞌankuei tee yun ichi nuu kana nikandii.
GEN 25:7 Te suaꞌa kuia ni oteku Abraham nuu ñuyiu: in ciento uni xiko xaꞌun kuia.
GEN 25:8 Te ni jiꞌi Abraham nuu ja ni kuu nijaꞌnu saꞌun de ja kuaꞌa kuia ni oo de, te saa te ni jiꞌi de.
GEN 25:9 Yun te ni ka tayuꞌu ña seꞌe de Isaac jin Ismael kava veꞌe nani Macpela ja oo nuu ñundeꞌi tee nani Efrón seyii Zohar, tatatnoꞌo heteo ja ndiaꞌa tnaꞌa jin ñuu Mamre,
GEN 25:10 ñundeꞌi ja ni ndakiꞌin maa Abraham nuu tatatnoꞌo Het nuu ni tayuꞌu de Sara, te suni yun ni jinkoyuꞌu maa Abraham.
GEN 25:11 Te yata nuu ni jiꞌi Abraham, te ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña Dios jin seyii de Isaac ja ni oo de yatni nuu oo poso nani ia teku ja ndiaꞌa ña.
GEN 25:12 Te ñayiu yaꞌa ni ka okuu tatatnoꞌo Ismael seyii Abraham jin Agar, ñaꞌa ñuu Egipto ja ni ojinokuechi nuu Sara.
GEN 25:13 Te yaꞌa ka kuu sivi seꞌe Ismael, te vi ka tnaꞌa yukun kuaꞌan nagua ni ka kaku mamaa de. Te seyii xtnañuꞌu Ismael ni onani Nebaiot. Yun te saa ni ka oo tee ka nani Cedar vi Adbeel vi Mibsam
GEN 25:14 vi Misma vi Duma vi Massa
GEN 25:15 vi Hadar vi Tema vi Jetur vi Nafis vi Cedema.
GEN 25:16 Tee yaꞌa ni ka okuu seꞌe Ismael, te vi sivi in in maa de ni ka jinkonani mamaa ñuu de vi nuu ni ka jinkoo de. Te uxi uu de ni ka okuu ja ndiꞌi de, te ni ka otatnuni mamaa de nuu ñayiu veꞌe de.
GEN 25:17 Te suaꞌa kuia ni oteku Ismael nuu ñuyiu: in ciento oko xaꞌun uu kuia, te ni jiꞌi de ja ni jinkoo yuꞌu de nuu ka yiyuꞌu tnaꞌa kuikin de.
GEN 25:18 Te ni ka jinkoo tatatnoꞌo de ndee ñuu nani Havila vi guaa ndee ñuu Shur ja ndiaꞌa tnaꞌa jin ñuu Egipto, te vi saa ni ka jinkoo de ichi kuaꞌan ñuu Asiria, vi ni ka jinkoo de ichi xiin ñuu nuu ka oo ñani de.
GEN 25:19 Yaꞌa ndakani siki tee ni ka okuu tatatnoꞌo Isaac seyii Abraham.
GEN 25:20 Ja oo Isaac uu xiko kuia, te ni jaka tnaꞌa de jin Rebeca sesiꞌi Betuel kuaꞌa Labán ja ka kuu de tatatnoꞌo arameo ja ni ka oo de ñuu Padan-aram.
GEN 25:21 Te Rebeca, chi tu ni oo seꞌe ñaꞌa yun, te ni ndakuatu Isaac ja jaꞌa ñasiꞌi de nuu Jitoꞌo, te ni onini ya ja ni jikantaꞌu de, te ni junkuꞌun seꞌe ña.
GEN 25:22 Te ja siun ni ka okantnaꞌa niꞌnui ini chii ña. Yun te ni ndakani ini ña: ―Nuu ja vi siaꞌa kondoꞌo vi nagua jiniuꞌu ja koteku kao ―ni kaꞌan ña. Saa te ni jaꞌan ña ni jikan tnoꞌo ña Jitoꞌo ja siun ndoꞌo ña.
GEN 25:23 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo: Ini chii ron, chi uu suchi yii ka ñuꞌu ja kuu uu ñuu naꞌnu, te nduu ñuu yun ja ka saꞌa siin tnaꞌa guaa ndee jiti ron, te in ñuu yun koo ndakui ka saa inka ñuu yun, te suchi kaꞌnu yun kokunukuechi nuu suchi lule yun, jiñaꞌa ya.
GEN 25:24 Te nuu ni jino kiuu ja ni ka kakui, te ni jini ña ja kuati ni ka ñuꞌu chii ña.
GEN 25:25 Te suchi ni kaku xtnañuꞌu, chi xini yaꞌa kuii, te vi ixi ixi ni kuiti na kuinio saꞌma ñii ja oo chitu ixi, te yun guaa ni ka xnani jin Esaú.
GEN 25:26 Yun te ni kaku inkai tnii guaꞌi xujaꞌa ñani Esaú, te ni ka xnani jin Jacob. Ja oo Isaac uni xiko kuia na ni ka kaku lulu Rebeca.
GEN 25:27 Te ni ka jaꞌnu nduu suchi yii yun. Te ni jintnaꞌa ini Esaú ja kokakai yuku sii ini, guaa ni kee ndusu ndevaꞌi ja ni ojaꞌni kiti yuku, te tee ni ojika yuku ndusu ni okui. Su Jacob, chi tu ni oo lati, te ni ojinkuaan ini ja koi veꞌe saꞌun.
GEN 25:28 Te ni okutoo ka ña Isaac jin Esaú, chi ni ojintnaꞌa ini de ja kaa de kuñu kiti yuku ni ojaꞌni. Te ndia Rebeca, chi ni okutoo ka ña Jacob.
GEN 25:29 Te ni oo in kiuu oo Jacob savaꞌi ndei ja kaxeꞌin, te nuu saa ni ndajino Esaú ja ni jaꞌin yuku vi ni kuita kuiti kokin.
GEN 25:30 Te jiñaꞌi nuu Jacob: ―Jikantaꞌu rin, vi ñani, taa tna joo ndei ndikuaꞌa nuu ja ni saꞌa ron jian na kaa rin, chi ni kuita ndevaꞌa rin ―jiñaꞌi. Te suu guaa ni ka xnani ña jin Esaú, Edom.
GEN 25:31 Yun te jiñaꞌa Jacob: ―Nuu ja ndaxiko ron kiuu vitna nuu rin ja na nduu rin suchi xtnañuꞌu ja kuni mani guaꞌa ka ña tatao, te taa rin ―jiñaꞌi.
GEN 25:32 Yun te jiñaꞌa Esaú: ―Yaꞌa ndia vi jiꞌi rin soko vitna ñuꞌni, te nagua jiniuꞌu nuu rin, visi na kokuu rin suchi xtnañuꞌu ―jiñaꞌi.
GEN 25:33 Te jiñaꞌa Jacob: ―Kee yuꞌu nuu ia Dios vitna ñuꞌni nuu saa, te na taa rin ―jiñaꞌi. Te ni kee yuꞌu Esaú nuu ia Dios ja ni ndaxikoi nuu Jacob ja suchi yun ni nduu suchi xtnañuꞌu.
GEN 25:34 Yun te ni jiñaꞌa Jacob xtaa vixin vi ndei lenteja nuu ñani ja ni jaa ni jiꞌi, te ni ndakoi kuaꞌin. Saa ni kuu ja ni skexiko Esaú, te tu ni ndiꞌni ndevaꞌi ja kokui seꞌe xtnañuꞌu.
GEN 26:1 Te tiempu saa ni oo inka tnama xeen ndevaꞌa nii ñuu yun saa nuu tnama ja ni kuu na ni oo ndi Abraham. Te yun guaa ni kee Isaac kuaꞌan de ñuu Gerar nuu ni oo Abimelec rey ñayiu filisteo.
GEN 26:2 Te yun ni skuni ña Jitoꞌo, te jiñaꞌa ya: ―Masu ja kee ron kiꞌin ron ñuu Egipto, chi kendoo ñuu nuu kaxtnoꞌo maa rin.
GEN 26:3 Te ñuu yaꞌa kondaꞌu ni ron, su koto ña maa rin, te chindee chituu ña rin jin ron, chi nuu maa ron, vi nuu tatatnoꞌo ron guaa taa rin ndiꞌi ñuꞌu yaꞌa nagua ja skunkuu rin tnoꞌo ni kee yuꞌu rin nuu ndi tata yua ron Abraham.
GEN 26:4 Te skaya kuakuaꞌa rin ndikin tata ron na kuinio kimi ka oo andivi. Te nuu tatatnoꞌo ron guaa kuñaꞌa rin ndiꞌi ñuꞌu yaꞌa ja vi koo de, te vi koo vii vi koo vaꞌa ndiꞌi ñuu naꞌnu ja jaꞌa ndikin tata ron.
GEN 26:5 Chi ni jantnoꞌo Abraham tnoꞌo ni kaꞌan rin, te ni skunkuu de nagua ni tatnuni rin ndiꞌi tniuu ja ni saꞌa de vi ley rin ―jiñaꞌa ya.
GEN 26:6 Te yun guaa ni kendoo Isaac ja ni oo de ñuu Gerar.
GEN 26:7 Te nuu ka jikan tnoꞌo ña ñayiu ñuu yun jin de naxa kuni tnaꞌa de jin ñaꞌa ndeka tnaꞌa jin de yun, te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌa san kuu ña. Chi oyuꞌu de ja kaxtnoꞌo ndaa de ja ñasiꞌi de kuu ña, chi ni ondakani ini de axi saa vatu ni vi kaꞌni ña ñayiu ñuu yun ja jaꞌa Rebeca, chi luu ndevaꞌa ni ojito ña.
GEN 26:8 Su nuu ni kunaꞌa ja ni oo de ñuu yun, te ni oo in kiuu oo rey Abimelec ndiaꞌa de ventana ini veꞌe de, te vi sanaa ni jini de ja ndutoo ña Isaac jin ñasiꞌi de Rebeca.
GEN 26:9 Yun te ni kana ña Abimelec jin Isaac, te jiñaꞌa de: ―Ñaꞌa yaꞌa, chi oo ndaa ja ñasiꞌi ni kuu ña, te ¿nau ja kaꞌan ni ja kuaꞌa ni kuu ña? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Isaac: ―Saa chi ni ndakani ini san axi saa vatu ni vi kaꞌni ña ñayiu jin san ja jaꞌa ña ―jiñaꞌa de.
GEN 26:10 Te jiñaꞌa Abimelec: ―¿Te nau ja siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ni? Te nuu siun joo ni ka, chi ndee in tee ñuu yaꞌa vi kusun jin ñasiꞌi ni, te ja saa chi vi siki ndiꞌi san makisiaꞌa ni yika kuechi yaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 26:11 Yun te ni tatnuni Abimelec nuu ndiꞌi ñayiu ñuu de yun, te jiñaꞌa de: ―Nuu ja ndee in ni na vi keꞌe tee yaꞌa axi ñasiꞌi de, te vi kaꞌan ndaa ndaa san ja vi kuu ni ―jiñaꞌa de.
GEN 26:12 Te kuia saa ni jitu Isaac ñuꞌu ñuu nuu ni oo de yun, te vii ndevaꞌa ni kuvaꞌa, chi maa ia Jitoꞌo ni chindee ni chituu ña jin de.
GEN 26:13 Te ni kuu kuika de, te vi saa in kiuu in kiuu ka majinkonevaꞌa ka de vi guaa ndee ja ni kuu kuika ndevaꞌa de.
GEN 26:14 Te ni jinkonevaꞌa kuaꞌa de ndikachi vi kuaꞌa isndiki vi kuaꞌa ñundeꞌi ni ojitu de, guaa ni ka jinkondee ñayiu filisteo ka kuu kuasun ini nuu de.
GEN 26:15 Te ndiꞌi poso ndute ja ni jate ndi tata yua de Abraham jin tee ni ka ojinokuechi nuu de na ni oo de ñuu yun, ni ka ndachitu ñayiu filisteo yun ñuꞌu, te ka xnaa saꞌun de.
GEN 26:16 Yun te jiñaꞌa Abimelec nuu Isaac: ―Vitna te kuaꞌan ni inka ñuu, chi tu ka kuini ka san ja koo ni yaꞌa, chi ni jinkovaꞌa ndevaꞌa ka ni saa ndiꞌi maa san ja ka oo san ñuu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 26:17 Yun te kuaꞌan Isaac ja ni jino de in chikoꞌi kaꞌnu ñuu Gerar, te yun ni jinkoo de ja ni oo de.
GEN 26:18 Te ni ndakate Isaac poso ndute ja ni jate ndi tata yua de nuu ni oteku ja ni ka ndachisaꞌu ñayiu filisteo nuu kuee ka ja ni jiꞌi Abraham, te nuu ni ndiꞌi ja ni ndakune de poso yun, te ni ndaxnani ii ni de nagua ni xnani maa ndi tata de.
GEN 26:19 Su nuu ni ka jate tee ka jinokuechi nuu Isaac in yau chikoꞌi kaꞌnu yun, te yun ni ka jinkuꞌun de in poso ndute vii ja kee maa de yun.
GEN 26:20 Su yun te ni ka kantnaꞌa niꞌnu tee ka jito kiti ja ka oo maa ñuu Gerar jin tee ka jito kiti Isaac nuu ka jiñaꞌa de ja poso ndute maa de kuu poso yun. Te yun guaa ni xnani Isaac poso Esek, chi ni ka kantnaꞌa niꞌnu de ja jaꞌa poso yun.
GEN 26:21 Te ni ka jate de inka poso, te vi suni ni ka kantnaꞌa niꞌnu de siki poso yun, te yun guaa ni xnani Isaac poso yun Sitna.
GEN 26:22 Yun te ni kujioo de kuaꞌan de inka lado, te yun ni ka jate tuku de inka poso, te yun guaa tu ka na tnoꞌo kiti ini ni oo siki poso yun, guaa ni xnani de Rehobot, chi ni kachi de: ―Vitna te ni jandetu Jitoꞌo ja vi kosii inio te vi jinkoo vaꞌo ja vi kayao ñuu yaꞌa ―ni kachi de.
GEN 26:23 Te ni kee de yun ja makaa de kuaꞌan de ñuu Beerseba.
GEN 26:24 Te ni skuni ña Jitoꞌo jin de jakuaa yun, te jiñaꞌa ya: Maa rin kuu Dios ndi tata ron Abraham. Te ma koyuꞌu ron, chi oo maa rin jin ron, te chindee chituu ña rin jin ron, te skaya kuakuaꞌa rin ndikin tata ron ja jaꞌa ndi Abraham, tee ni ojinokuechi nuu rin, jiñaꞌa ya.
GEN 26:25 Te yun ni saꞌa Isaac in altar ja ni ndakakuneꞌe de sivi Jitoꞌo. Te vi maa yun ni jakin de veꞌe saꞌun ja ni oo de. Te yun ni ka jate tee ka jinokuechi nuu de in poso.
GEN 26:26 Yun te ni oo in kiuu ja ni jinokuei Abimelec ka ndeka tnaꞌa de jin tee xteku ña jin de nani Ahuzat vi Ficol tee tatnuni nuu soldado de ja ni kekuei de ndee Gerar ja mavijinkoto de Isaac.
GEN 26:27 Te jiñaꞌa Isaac: ―¿Nau ja vajikuei ni ja mavikikoto ña ni, te a masu ni ka kaꞌan uꞌu ña ni, te ni ka skunu ña ni ñuu ni ja vaji san? ―jiñaꞌa de.
GEN 26:28 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Saa chi ka jini ndaa san ja oo ni jin Jitoꞌo, te ka kuini san ja na kee yuꞌu ni nuu ia Dios vi saa ni sein na vi kee yuꞌu san nuu ya, te na vi saꞌo in tratu,
GEN 26:29 ja ma saꞌa ña ni in jakueꞌe nani ni ka saꞌa ña san in javaꞌa jin ni. Te ni in san ña ni keꞌe ña jin ni, te tnoꞌo sii ini ni ka ndatetniuu ña san ja vaji ni. Su vitna te ia Dios, guaa chindee chituu ña jin ni ―ka jiñaꞌa de.
GEN 26:30 Yun te ni saꞌa Isaac in viko ja ni ka jaa ni ka jiꞌi de.
GEN 26:31 Te neꞌe ndevaꞌa inka kiuu ni ka ndakoo de, te ni ka kee yuꞌu in in de nuu ia Dios ja ma vi saꞌa tnaꞌa de in jakueꞌe. Yun te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa de ja ni ka nduu mani de, te kuanoꞌokuei tee yun.
GEN 26:32 Te vi maa kiuu saa ni ndajinokuei sava tee ka jinokuechi nuu Isaac ja ni ka kaxtnoꞌo de ja ni ka jate de inka poso, te ni ka niꞌi de ndute yun.
GEN 26:33 Te ni xnani Isaac poso yun Seba. Te yun guaa ni jinkonani ñuu yun Beerseba guaa ndee kiuu vitna.
GEN 26:34 Te nuu ni jino Esaú uu xiko kuia, te ni jaka tnaꞌa de jin Judit sesiꞌi Beeri, tatatnoꞌo heteo, vi ni jaka tnaꞌa de jin inka ñaꞌa nani Basemat sesiꞌi Elón tatatnoꞌo heteo.
GEN 26:35 Te nduu ñaꞌa yun guaa ni ka jiñaꞌa kuaꞌa tnoꞌo suchi ini nuu Isaac vi nuu Rebeca.
GEN 27:1 Yun te nuu ni kuu nijaꞌnu ndevaꞌa Isaac, te ni saꞌu nuu de ja tu ni ondijin ka, te ni kana de Esaú seyii jakuaꞌa de, te jiñaꞌa de: ―Seyii rin. Te jiñaꞌa Esaú: ―Yaꞌa oo san, tata.
GEN 27:2 Te jiñaꞌa de: ―Vitna te ja makunijaꞌnu saꞌun rin, te tu jini rin ndee ni in kiuu yaꞌa te kuu rin.
GEN 27:3 Te yun guaa kakuiko kuji ron vi itni nuu ñuꞌu yutnu ndugua ron, te kuaꞌan yuku ndusu majinkaꞌni in kiti yuku.
GEN 27:4 Te savaꞌa ron in ndei kuñu vi nagua tnaa ini maa rin, te kisiaꞌa ron na kaa rin, nagua ja na kakantaꞌu rin jaꞌa ron nuu ia Dios ama ka ja kuu rin ―jiñaꞌa de.
GEN 27:5 Te Rebeca, chi nini guaꞌa ña ja siun jiñaꞌa yii ña Isaac nuu seyii ña Esaú. Te nuu ni kee Esaú ja kuaꞌan de yuku majinduku de kiti kaa tata de,
GEN 27:6 yun te ni kaꞌan Rebeca jin seyii ña Jacob, te jiñaꞌa ña: ―Ni onini rin vitna ja ni kaꞌan tata ron jin ñani ron Esaú, te jiñaꞌa de
GEN 27:7 ja na kiꞌin ñani ron yuku ndusu na kaꞌni de in kiti yuku, te na savaꞌa de in ndei kaa tata ron, nagua ja kakantaꞌu de ñani ron jin nuu maa Jitoꞌo ama ka ja kuu de, jiñaꞌa de.
GEN 27:8 Te yun guaa vitna, vi seꞌe, te kuantnoꞌo tnoꞌo ja tatnuni rin.
GEN 27:9 Kuaꞌan nuu ka oo ndixiꞌu jian, te kaji ron uu chivatu kueli, kiti ndatnu ka, te na savaꞌa rin in ndei asin, nagua tnaa ini maa tata ron.
GEN 27:10 Te junsiaꞌa ron na kaa de, nagua ja na kakantaꞌu ña de jin ron nuu ia Dios ama ka ja kuu de ―jiñaꞌa ña.
GEN 27:11 Su jiñaꞌa Jacob nuu nanai Rebeca: ―Su ja jini tata san ja ñani san Esaú, chi ixi ninii de, te sein, chi tuu.
GEN 27:12 Te nuu saa vatu ni na keꞌe ña de, te kuni de ja chia xndaꞌu san de, te xtau tniaꞌa ña de jin san nuu tniuu ja kakantaꞌu ña de nuu ia Dios ―jiñaꞌi.
GEN 27:13 Te jiñaꞌa nanai nui: ―Ma yuꞌu ron, vi seyii, na kuiso siki maa rin tniaꞌa yun, te maintnoꞌo kuu ja kuantnoꞌo tnoꞌo kaꞌan rin, te majinkuaka kiti ni tatnuni rin ―jiñaꞌa ña.
GEN 27:14 Yun te ni jaꞌin ni jinkuakai ti, te ni jiñaꞌi ti nuu nanai ja ni savaꞌa ña in ndei kuñu ti vi nagua tnaa ini maa tatai.
GEN 27:15 Yun te ni tau Rebeca saꞌun vii ka seyii jakuaꞌa ña Esaú ja ka ovaꞌa veꞌe ña, te ni skuiꞌnu ña seyii lule ña Jacob.
GEN 27:16 Te ni tniutuu ña ñii chivatu kueli yun, nagua sukun ndaꞌa Jacob vi sukuin nuu tu na ixi ni kana.
GEN 27:17 Te ni jiñaꞌa ña ndei vi xtaa vixin ja ni savaꞌa ña yun nuu Jacob.
GEN 27:18 Yun te kuaꞌin ja ni kiui nuu oo tatai, te jiñaꞌi: ―Tata. Te ni kaꞌan Isaac: ―Neꞌe, seꞌe. Yaꞌa oo rin. ¿Ndee seyii rin kuu ron? ―jiñaꞌa de.
GEN 27:19 Te jiñaꞌa Jacob nuu yuai: ―Maa san kuu Esaú seyii jakuaꞌa ni, vi tata. Yaꞌa makisiaꞌa san ndei ni savaꞌa san, nagua ni kaꞌan ni. Te ndakoo ni vitna, te kaa ni ndei kiti yuku ja ni jaꞌni san, nagua ja kakantaꞌu ni nuu ia Dios ja jaꞌa san ―jiñaꞌi.
GEN 27:20 Yun te jiñaꞌa Isaac nuu seyii de: ―¿Naxa ni saꞌa ron, vi seꞌe, ja nase ñama ni niꞌi ron ti? ―jiñaꞌa de. ―Saa, vi tata, chi maa Jitoꞌo, ia kuu Dios maa ni, ni saꞌa ja ni kenta ni ti nuu san ―jiñaꞌa Jacob.
GEN 27:21 Te jiñaꞌa Isaac nuu Jacob: ―Kindeꞌe yatni ka, vi seꞌe, te na skaka ndaꞌa ña rin, nagua ja kuni rin a ndija ja seyii rin Esaú kuu ron axi ñaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 27:22 Yun te ni jintnaꞌa ña Jacob jin tatai Isaac, te ni skaka ndaꞌa ña de, te jiñaꞌa de: ―Tnoꞌo kaꞌan yaꞌa guaa na kaꞌan Jacob kaꞌan, su chi sukun ndaꞌa yaꞌa, chi sukun ndaꞌa Esaú kuu ―jiñaꞌa de.
GEN 27:23 Te tu ni ndakuni ña de, chi ja siun oo kuaꞌa ixi ndaꞌi, nagua kaa ndaꞌa ñani Esaú, te ni jikantaꞌu de nuu ia Dios ja jaꞌi.
GEN 27:24 Te ni jikan tnoꞌo tuku de jin: ―¿A ndija ja maa ron kuu vi Esaú? ―jiñaꞌa de. ―Maa san kuu, tata ―jiñaꞌa Jacob.
GEN 27:25 Yun te jiñaꞌa tuku Isaac: ―Nuu saa te tnaa ndei kiti yuku ja ni savaꞌa ron jian na kaa rin, vi seꞌe, nagua ja kakantaꞌu rin nuu ia Dios ja jaꞌa ron ―jiñaꞌa de. Saa te ni tnaa Jacob ndei ni jaa tatai vi ni jiñaꞌi nduxi uva ja kuu vinu ni jiꞌi de.
GEN 27:26 Yun te jiñaꞌa tatai Isaac: ―Vitna te kindeꞌe, vi seꞌe, te chitu jiki nuu rin ―jiñaꞌa de.
GEN 27:27 Te nuu ni jintnaꞌa ña Jacob ja ni chitui nuu tatai, te ni jini de xiko saꞌuin, te ni jikantaꞌu de nuu ia Dios ja jaꞌi jin tnoꞌo yaꞌa: Yaꞌa ndia vi jaꞌan xiko kaji ron, vi seꞌe, chi jaꞌan ron nagua ka jaꞌan xiko ita oo nuu yuku ja ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa Jitoꞌo.
GEN 27:28 Te maa ia Dios na skuun yuyu sau ndee andivi nuu ñundeꞌi jitu ron, te na kokuvaꞌa vii ndevaꞌa triu ron vi na konevaꞌa kuaꞌa ron nduxi uva.
GEN 27:29 Te na vi kokunukuechi ndiꞌi ñayiu nuu ron, te ndiꞌi ñuu naꞌnu na vi kindei na vi kititi nuu ron. Suu ron guaa kokuu jitoꞌo ndiꞌi ñani ron, te ndiꞌi seꞌe nana ron na vi kindei vi kititi nuu ron. Te na tau tniaꞌa ñayiu kaneꞌe ña jin ron te na koo vii koo vaꞌa ñayiu kaꞌan vaꞌa ja jaꞌa ron, jiñaꞌa de nuu ni jikantaꞌu de ja jaꞌi.
GEN 27:30 Yun te nuu ni ndiꞌi ni jikantaꞌu ña Isaac jin Jacob, te vi inka ni ndee Jacob nuu oo tatai. Yun te ni ndajino ni ñani Esaú jin kiti yuku ja ni jaꞌni de yun.
GEN 27:31 Te suni ni savaꞌa de ndei kuñu kiti yuku ni jaꞌni de yun, te nee de ni jino de nuu oo tata de, te jiñaꞌa de: ―Ndakoo ni tata, te kaa ni joo ndei kuñu yuku ja ni jaꞌni san nuu ni jaꞌan san yuku, nagua ja kakantaꞌu ña ni nuu ia Dios ―jiñaꞌa de.
GEN 27:32 Yun te jiñaꞌa tata de Isaac: ―¿Te na in kuu ron? ―Maa san kuu Esaú seyii jakuaꞌa ni, vi tata ―jiñaꞌa de.
GEN 27:33 Yun te vi ni ndandiki teteꞌa de, te jiñaꞌa de: ―Nuu saa te na in kuu ja ni kii yaꞌa, te nee ndei kuñu yuku, te vi jandaa ja ni tnaa, te ni jaa ndiꞌi rin ama ka ja kee ron. Te ja ni jikantaꞌu rin ja jaꞌi, guaa tee vii tee vaꞌa kokui ―jiñaꞌa de.
GEN 27:34 Te nuu ni jini soꞌo Esaú ja siun jiñaꞌa tata de, te ni kana ndaꞌi de vi kana jaa kuiti de ja uꞌu ndevaꞌa tnaꞌu ini de, te jiñaꞌa de: ―Suni kakantaꞌu tna ni ja jaꞌa san nuu ia Dios, vi tata yua san ―jiñaꞌa de.
GEN 27:35 Te jiñaꞌa tata de: ―¿Naxa saꞌa rin, vi seꞌe, te ni kii ñani ron ni xndaꞌu ñai, te kuaꞌin jin ja kutaꞌu kundetu ron nuu ia Dios? ―jiñaꞌa de.
GEN 27:36 Yun te jiñaꞌa Esaú: ―Nase guaꞌa ni ka kii ini ni ja ni ka xnani ni jin Jacob, su vi yaꞌa ni jino uu jichi ja kindei ja kutaꞌu san, chi jaxtnañuꞌu ni kindei nuu san ja ni jinkonevaꞌa ndai ja sui ni nduu suchi jakuaꞌa ja kuni mani guaꞌa ka ni jin, te vitna ni kindei nagua kutaꞌu san nuu ni jin nuu ia Dios ―jiñaꞌa de. Yun te ni jikan tnoꞌo de tata de: ―¿A vi tu saꞌun ka nagua tavaꞌa ni ja kutaꞌu san, vi tata? ―jiñaꞌa de.
GEN 27:37 Yun te jiñaꞌa Isaac: ―¿Nagua kuu ka ja taa rin, vi seꞌe, te ja ni saꞌa kaꞌnu rin ñani ron ja kokui jitoꞌo ron vi ni jiñaꞌa rin ja ndiꞌi ñani ron vi kokunukuechi nui, vi ni jiñaꞌa rin ja maa ia Dios na chindee chituu ña jin, te konevaꞌa kuaꞌi triu vi nduxi uva? ¿Te vitna nagua kuu ka ja saꞌa rin jin ron, vi seꞌe? ―jiñaꞌa de.
GEN 27:38 Yun te ni jikan tnoꞌo Esaú tata de: ―¿A vi tu saꞌun ka visi ja invaa ka tnoꞌo kakantaꞌu ni ja jaꞌa san nuu ia Dios, vi tata? ―jiñaꞌa de. Te ni kana ndaꞌi jaa de.
GEN 27:39 Yun te ni kaꞌan tata de Isaac, te jiñaꞌa de: Vitna, vi seꞌe, te ma koo ron nuu ñundeꞌi ja kuvaꞌa, te ni ma koo ron nuu yuyu sau ja skuun ia Dios ndee andivi.
GEN 27:40 Te jin yuchi kani ron guaa niꞌi ron ja kaa ja koꞌo ron ja koteku ron. Te kokunukuechi ron nuu ñani ron, su kiuu na kundakui maa ron te kujioo ron nui te ma kokunukuechi ka ron, jiñaꞌa de.
GEN 27:41 Yun te ni kaꞌan uꞌu ña Esaú jin Jacob ja jaꞌa ja ni jikantaꞌu guaꞌa ña tata de nuu ia Dios jin ñani de, te ni ndakani ini de jin anu de ja konee ña de, te kiuu na kuu tata de, te kaꞌni ña de ja siun ni saꞌa ñai, ni ndakani ini de.
GEN 27:42 Te ni ka ndakani nuu Rebeca ja siun ndakani ini seyii jakuaꞌa ña Esaú. Te ni kana ña Jacob seyii lule ña, te jiñaꞌa ña nui: ―Ndakani ini ñani ron Esaú ja kaꞌni ña de jin ron nagua ja kendoo sii ini de ja siun ni saꞌa ron.
GEN 27:43 Te yun guaa vitna, vi seꞌe, te kuantnoꞌo tnoꞌo kaꞌan rin, ndakoo te kunu yuꞌu kuaꞌan veꞌe kuaꞌa rin Labán ja oo ñuu Harán.
GEN 27:44 Te yun ni koo ron ndee saa kuia guaa ndee na yaꞌa ini ñani ron jin tnoꞌo kiti ini,
GEN 27:45 guaa ndee na naa ini de ja kiti ini de ja ni saꞌa ni kuu ron de. Te saa tetniuu rin ja vi ndajakuaka ña jin ron vi ja ma skunaa ña rin jin nduu ron invaa ni kiuu ―jiñaꞌa ña.
GEN 27:46 Yun te jiñaꞌa Rebeca nuu Isaac: ―Ja ni tunini saꞌun san maa san ja jaꞌa ñasiꞌi seꞌo Esaú ja ka kuu tatatnoꞌo heteo yaꞌa. Te nuu vi suni in suchi siꞌi tatatnoꞌo heteo na kuaka tnaꞌa jin seꞌo Jacob, nagua ka ndaa sesiꞌi ñayiu ñuu yaꞌa, ¿vi nagua jiniuꞌu ja koteku san? Vi kuu ka ja na kuu san ―jiñaꞌa ña.
GEN 28:1 Yun te ni kana ña Isaac jin Jacob, te ni jikantaꞌu de nuu ia Dios ja jaꞌi, te ni tatnuni de nui, te jiñaꞌa de: ―Ma kuaka tnaꞌa ron jin ñasiꞌi ñuu Canaán yaꞌa.
GEN 28:2 Chi ndakoo te kuaꞌan ñuu Padan-aram, veꞌe tata jaꞌnu ron Betuel, yua nana ron, te yun kuaka tnaꞌa ron jin ndee in sesiꞌi xtoo ron Labán, kuaꞌa nana ron.
GEN 28:3 Te maa ia Dios ja ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ya na saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ya jin ron, te na saꞌa ya ja na vi kaya kuaꞌa ndikin tata ron, te neꞌu ron na kekuei kuaꞌa ndevaꞌa ñuu naꞌnu.
GEN 28:4 Te ia Dios na ndasaꞌa vii ndasaꞌa vaꞌa ña jin ron vi jin tatatnoꞌo ron nagua ni saꞌa ya tata jaꞌnu ron Abraham, nagua ja na saꞌa jajin ron ñundeꞌi nuu ka oo vitna ja ni jiñaꞌa ia Dios nuu ndi tata rin Abraham ―jiñaꞌa de.
GEN 28:5 Saa ni kuu ja ni tetniuu Isaac seꞌe de Jacob ja kuaꞌin ñuu Padan-aram veꞌe Labán seyii Betuel, tee kuu tatatnoꞌo arameo, kuaꞌa Rebeca, nana Jacob vi Esaú.
GEN 28:6 Te ni jini Esaú ja ni jikantaꞌu tata de ja jaꞌa Jacob, te ni tetniuu ña de ja kuaꞌin ñuu Padan-aram nagua ja yun ndukui ñasiꞌi, te suni ni jini de ja nuu ni jikantaꞌu Isaac ja jaꞌa Jacob, te ni tatnuni de nui nuu jiñaꞌa de: “Masu ja kuaka tnaꞌa ron jin ñasiꞌi ñuu Canaán yaꞌa”.
GEN 28:7 Te ni jantnoꞌo ña Jacob jin tatai vi nanai, te kuaꞌin ñuu Padan-aram.
GEN 28:8 Saa te ni kutnuni ini Esaú ja tu jinkuaan ini ña tata de Isaac jin ñasiꞌi ñuu Canaán.
GEN 28:9 Te yun guaa ni jaꞌan de veꞌe Ismael seyii ndi tata jaꞌnu de, te ni jaka tnaꞌa de jin sesiꞌi tee yun suchi nani Mahalat, kuaꞌa tee nani Nebaiot. Te siin ka kuu uu ñaꞌa ñuu Canaán ja ndeka de ndee ama ka.
GEN 28:10 Yun te ni kee Jacob ñuu Beerseba, te kuaꞌin ichi ñuu Harán.
GEN 28:11 Su sagua ichi ni ni kentai te ni ñini saꞌun, guaa yun ni ni ndoi, te ni kiꞌin in yuu oo yun ni chiꞌi xini, te jinkotui ja ni kixin.
GEN 28:12 Te yun ni jani ja ni jini in escalera nukuiin guaa ndee nuu ñuꞌu yaꞌa, te yituu xtuu tnu ndee ndika andivi. Te yun makakuei vi manukuei ia ka jinokuechi nuu maa Dios nuu escalera yun.
GEN 28:13 Te yun ni jini maa Jitoꞌo, ja oo ya ndee siki escalera yun, te jiñaꞌa ya: ―Maa rin kuu Jitoꞌo Dios tata jaꞌnu ron Abraham vi Dios tata ron Isaac. Te ñuꞌu nuu katuu ron vitna ñuꞌni guaa taa rin nuu maa ron vi nuu tatatnoꞌo ron.
GEN 28:14 Chi saꞌa rin ja vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa tatatnoꞌo ron na kuinio ñuyaka ñuꞌu, te vi kutenuu ichi nuu ron vi ichi yata ron, ichi ndaꞌa kuaꞌa ron vi ichi ndaꞌa satni ron, te vi ndiꞌi ñayiu vi koo vii vi koo vaꞌa nuu ñuyiu yaꞌa ja jaꞌa ndikin tata ron.
GEN 28:15 Te oo maa rin jin ron, te koto ña rin ndeni nuu ni kuu ja kiꞌin ron, te chindee chituu ña maa rin ja ndajiokuiin ron ñuu yaꞌa, chi ma xndendoo ña rin guaa ndee na skunkuu rin ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan rin nuu ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 28:16 Saa te ni ndoto Jacob nuu jani yun, te ni ndakani ini: “Vi ja ndaa kuiti ja yaꞌa oo Jitoꞌo, te tu jinio”, ni kaꞌin.
GEN 28:17 Yun te ni yuꞌi, te ni ndakani ini: “Nase ndeꞌe ioo kaa yaꞌa, tu na in guaa kuu ka, chi veꞌe Dios nuu kuu yeꞌe andivi kuu”, ni kaꞌin.
GEN 28:18 Te neꞌe ndevaꞌa ni ndakoo Jacob inka kiuu, te ni kiꞌin yuu ja ni yiꞌi xini nuu ni kixin yun, te ni jani ndichi ja na kokuu in seña, yun te ni kiꞌin texeꞌen te ni joso ndosoi siki yuu yun.
GEN 28:19 Te ni xnani yun Betel visi Luz ni onani ñuu yun jaxtnañuꞌu.
GEN 28:20 Yun te ni kee yuꞌu Jacob nuu ia Dios, te ni kaꞌin: “Nuu ja na koo ia Dios jion, te na koto na kuni ña ya ichi kiꞌon, te na taa ya ja kaa ja koꞌo vi ja koo ndiꞌi ja koo namao,
GEN 28:21 te na koto ña ya ja ndejioo vii ndejioo vaꞌo veꞌe tata yuao, te ja saa chi Jitoꞌo kokuu Dios mao.
GEN 28:22 Te yuu ja ni janio yaꞌa kokuu seña ja yaꞌa kuu veꞌe ia Dios. Te ndiꞌi ja taa ya ja konevaꞌo kokeneꞌe sion uxi ja ciento ja niꞌo yun kosoko nuu maa ya”, ni kaꞌin.
GEN 29:1 Yun te ni kiꞌin ichi Jacob kuaꞌin ja ni jinoi in ñuu oo ichi nuu kana nikandii.
GEN 29:2 Te ichi kuaꞌin yun ni jini oo in poso, te yun ja ka oo uni taju ndikachi, te ka ndetu tee ka jito ti yun nuu oo poso yun ja vi koꞌo kiti de ndute, chi yisaꞌu in kava kaꞌnu ndevaꞌa yuꞌu poso yun.
GEN 29:3 Te yun ni ka okututu ndiꞌi kiti ka jika yuku yun, te ndee nuu ka ndanitnaꞌa ndiꞌi maa tee ka jito kiti yun, saa te ka kundee de ka xtajioo de yuu ndesi yuꞌu poso yun ja ka tau de ndute ka skoꞌo de ndikachi de, te nuu ndiꞌi ka jiꞌi ti ndute, te ka ndakasi ii ni de kava yuꞌu poso yun.
GEN 29:4 Yun te jiñaꞌa Jacob nuu tee ka jito kiti yun: ―¿Ndenu ka kuu ñuu ni, vi ñani? Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Ñayiu ñuu Harán ka kuu san, vi ñani.
GEN 29:5 Te jiñaꞌi: ―¿A ka jini ni Labán seyii Nacor, vi ñani? Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Ka jini san de, ñani.
GEN 29:6 Te jiñaꞌi: ―¿A kukueni oo de joo, vi ñani? Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Kukueni oo de joo, ñani. Aan, tu guaa sesiꞌi de Raquel vaji jin ndikachi de yun ―ka jiñaꞌa de.
GEN 29:7 Te jiñaꞌi: ―Su oo neꞌe ndevaꞌa, te chiaꞌan ka ja jino ore ja vi nukovaꞌa ti, tu vi skoꞌo ni ti ndute, te kuaꞌankuei ni jin ti na vi kaa ka ti joo ka, vi ñani ―jiñaꞌi.
GEN 29:8 Te ka jiñaꞌa de: ―Ma kuu ja vi ndakune san, chi guaa ndee vi ndututu ndiꞌi tee ka jito ndikachi yaꞌa, te saa kuu ja vi xtajioo san kava ndesi yuꞌu poso yaꞌa, saa saa kuu ja vi tau san ndute vi koꞌo ti, vi ñani ―ka jiñaꞌa de.
GEN 29:9 Te vi nini ka ndatnoꞌo Jacob jin tee ka jito kiti yun, te ni jino ni Raquel jin ndikachi tatai, chi sui ni ojito ti.
GEN 29:10 Te nuu ni jini ña Jacob jin Raquel, sesiꞌi Labán, kuaꞌa nanai ja ni jinoi jin ndikachi tatai, te vi jinoi ni xtajioi kava ndesi yuꞌu poso yun, te ni taui ndute ni ka jiꞌi ndikachi Labán, kuaꞌa nana siꞌi.
GEN 29:11 Yun te ni chitu Jacob nuu Raquel, te ni ndaꞌi jai.
GEN 29:12 Te ni ndakani Jacob nuu Raquel ja xtoi kuu tata suchiun, chi seꞌe Rebeca kui, jiñaꞌi. Yun te ni jino suchi siꞌi yun ni nukani nuu tatai.
GEN 29:13 Te nuu ni jini Labán ja ndakani sesiꞌi de ja Jacob, seyii kuaꞌa de Rebeca kui, te ni jino de ni nutnaꞌa ña de, te ni ndakanu niꞌnu ña de vi ni chitu de jiki nui, te ni ndakuaka ña de veꞌe de. Te yun ni ndakani ndiꞌi nagua ni ndoꞌi nuu Labán.
GEN 29:14 Yun te jiñaꞌa Labán: ―Vitna te ni jini ndaa ndaa rin ja yiki rin jin kuñu rin kuu ron ―jiñaꞌa de. Te ni oo Jacob jin de in yoo mimiꞌi.
GEN 29:15 Yun te jiñaꞌa Labán nuu Jacob: ―¿A vi chia sajin rin kuu ron, te kokunukuechi uun ron nuu rin? Kaꞌan nagua kuu ja kuini ron ja kokuu yaꞌu ron, te na kotniuyaꞌu ña rin ―jiñaꞌa de.
GEN 29:16 Te Labán, chi ni onevaꞌa de uu sesiꞌi de. Suchi jakuaꞌa ka ni onani Lea, te suchi lule ka ni onani Raquel.
GEN 29:17 Te Lea, chi ndaꞌu ni ni oñuꞌu nduchi nui, su Raquel chi luu ndevaꞌa ni ojitoi, te guaꞌa ni onaꞌi.
GEN 29:18 Te Jacob, chi ni ojioꞌo ndevaꞌi Raquel, te yun guaa jiñaꞌi: ―Kunukuechi san nuu ni uja kuia, te taa ni sesiꞌi ni Raquel, suchi lule jian, na kuaka tnaꞌa jin san ―jiñaꞌi.
GEN 29:19 Yun te jiñaꞌa Labán: ―Kuu ni nuu saa, guaꞌa ka kuu ja na taa rin jin nuu ron, masu ja kuñaꞌa rin jin nuu in tee inka ñuu, te kendoo na vi satniuo nuu saa ―jiñaꞌa de.
GEN 29:20 Saa ni kuu ja ni jinokuechi Jacob nuu Labán uja kuia ja jaꞌa Raquel, te vini ña ni jini tnuni ja ni jika kiuu, chi ni okutoo ndevaꞌa ñai.
GEN 29:21 Yun te nuu ni jino uja kuia, te jiñaꞌa Jacob nuu Labán: ―Kuni mani ña ni joo sesiꞌi ni na vi kuaka tnaꞌa jin san, chi ja ni jino kiuu ni ka janio ―jiñaꞌi.
GEN 29:22 Yun te ni kaꞌan Labán ndiꞌi ñayiu ka oo jin de ñuu yun, te ni saꞌa de in viko tnandaꞌa.
GEN 29:23 Su yun te nuu ni kunee, te ni jaka de sesiꞌi de Lea, te ni jinsiaꞌa de jin nuu Jacob, te ni nitnaꞌa de jin.
GEN 29:24 Te ni jiñaꞌa Labán ñaꞌa jinokuechi nuu maa de nani Zilpa ja kokunukuechi ña nuu sesiꞌi de Lea.
GEN 29:25 Te ndee nuu ni tuu inka kiuu, saa ni jini Jacob ja Lea kuu ña. Yun te ni kaꞌan kuechi de nuu Labán, te jiñaꞌa de: ―¿Nau ja saa siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ni? ¿A masu ni jinokuechi san nuu ni ja jaꞌa Raquel? ¿Te nau ja ni xndaꞌu ña ni? ―jiñaꞌa de.
GEN 29:26 Yun te jiñaꞌa Labán: ―Saa chi tu ka saꞌa san siun ñuu san yaꞌa ja xna ka suchi lule viko skuaka tnaꞌa san saa suchi kaꞌnu.
GEN 29:27 Su skunkuu ni jin sesiꞌi san semana yaꞌa, te suni taa san suchi lule yaꞌa nuu ja kachi maa ni ja kunukuechi ka ni nuu san uja ka kuia ―jiñaꞌa de.
GEN 29:28 Yun te saa ni saꞌa Jacob, te nuu ni skundiꞌi semana yun jin Lea, te ni jiñaꞌa Labán sesiꞌi de Raquel ja ni jaka tnaꞌa ña jin Jacob.
GEN 29:29 Te ni jiñaꞌa Labán ñaꞌa jinokuechi nuu maa de nani Bilha ja kokunukuechi ña nuu sesiꞌi de Raquel.
GEN 29:30 Te suni ni nitnaꞌa de jin Raquel, te ni okutoo ndevaꞌa ka ña de jin ña saa Lea, visi ni satniuu ka de uja ka kuia nuu xtoo de Labán ja jaꞌa ña.
GEN 29:31 Su ni jini Jitoꞌo ja kuxiko ini de Lea, te ni saꞌa ya ja ni ka oo seꞌe ña. Su Raquel, chi tu ni kuu ja koo seꞌe ña.
GEN 29:32 Yun te ni jinkuꞌun lulu Lea, te suchi yii kui nuu ni kakui, guaa ni xnani ña jin Rubén, chi ni kachi ña: ―Ni jini Jitoꞌo ja kusuchi inio, guaa ni kundaꞌu ini ña ya. Vitna te kokutoo ña yio, chi ni jinkoo seꞌo ―ni kaꞌan ña.
GEN 29:33 Te ni junkuꞌun tuku lulu ña, te ni kaku inka seyii ña, te ni xnani ña jin Simeón, chi ni kachi ña: ―Ni jini soꞌo Jitoꞌo ja ka saꞌa xiko ña jion, te yun guaa ni taa ya inka seyio ―ni kaꞌan ña.
GEN 29:34 Yun te ni junkuꞌun tuku lulu ña inka jichi, te ni kaku inka seyii ña, te ni xnani ña jin Leví, chi ni kaꞌan ña: ―Vitna guaa vi nitnaꞌa nio jin yio, chi ni kuu uni seyio jin de ―ni kaꞌan ña.
GEN 29:35 Te ni junkuꞌun tuku lulu ña inka jichi, te ni kaku inka seyii ña, te ni xnani ña jin Judá, chi ni kachi ña: ―Vitna guaa ndakuantaꞌuo nuu Jitoꞌo ja ni taa ya seꞌo ―ni kaꞌan ña. Saa te tu ni oo ka seꞌe ña.
GEN 30:1 Te nuu ni jini Raquel ja tu na seꞌe ña oo jin Jacob, te ni kuu kuasun ini ña nuu kuꞌu ña, te jiñaꞌa ña nuu Jacob: ―Kuini san ja saꞌa ni seꞌe san axi nuu ja tuu, te kuu san ―jiñaꞌa ña.
GEN 30:2 Yun te ni kiti ini Jacob nuu Raquel, te jiñaꞌa de: ―¿A Dios kuu sein kaꞌan ni ja kokindee san ja koo in seꞌe ni? ―jiñaꞌa de.
GEN 30:3 Te jiñaꞌa ña: ―Nuu saa te yaꞌa oo Bilha, suchi jinokuechi nuu san, te kusun ni jin nagua ja na koo seꞌi jin ni, te vi nuu jiti san na kuaꞌnui, te saa nagua koo seꞌe san ja jaꞌi ―jiñaꞌa ña.
GEN 30:4 Yun te ni jiñaꞌa ña Bilha suchi jinokuechi nuu maa ña ja kokuu ñasiꞌi ña Jacob, te ni ka nitnaꞌa de jin.
GEN 30:5 Te ni junkuꞌun lulu Bilha guaa ni kaku in seyii jin Jacob.
GEN 30:6 Yun te ni kaꞌan Raquel: ―Dios, chi ia jaꞌnde ndaa kuechi kuu ya, guaa ni onini ya tnoꞌo ni jikantaꞌuo, te ni taa ya in seꞌo ―ni kaꞌan ña. Yun guaa ni xnani ña jin Dan.
GEN 30:7 Yun te ni junkuꞌun tuku lulu Bilha, ñaꞌa jinokuechi nuu Raquel, te ni kaku seyii kuu uu ña jin Jacob.
GEN 30:8 Te ni kaꞌan Raquel: ―Jin Dios ni satniuo te ni kundeo siki kuꞌo, te vitna chi ni jaꞌnuo ña ―ni kaꞌan ña. Yun guaa ni xnani ña jin Neftalí.
GEN 30:9 Su nuu ni jini Lea ja tu ka na seꞌe ña oo, te ni jiñaꞌa ña Zilpa, suchi jinokuechi nuu ña, ja kokuu ñasiꞌi ña Jacob.
GEN 30:10 Saa te ni oo in seyii Zilpa jin Jacob, suchi jinokuechi nuu Lea.
GEN 30:11 Te ni kaꞌan Lea: ―¡Nase guaa taꞌuo nuu ia Dios! Te ni xnani ña jin Gad.
GEN 30:12 Yun te ni kaku inka seyii Zilpa, ñaꞌa jinokuechi nuu Lea, jin Jacob.
GEN 30:13 Te ni kaꞌan Lea: ―¡Kusii inio! Chi ñasiꞌi jiꞌon vi kachi, “¡nase sii ini oo ña!”, vi kaꞌan ña. Te ni xnani ña jin Aser.
GEN 30:14 Yun te ni oo in kiuu ni jaꞌan Rubén yuku mamaa yoo teꞌnde triu, te ni niꞌi kiti vixin yuku ka xnani mandrágora, guaa nei ti ni ndajinoi, te ni jiñaꞌi ti nuu nanai Lea. Te nuu ni jini Raquel kiti vixin yuku yun, te jiñaꞌa ña: ―Jikantaꞌu san, vi kuꞌu, kuni mani tna ña ni uu kiti vixin nee seꞌe ni jin san ―jiñaꞌa ña.
GEN 30:15 Su yun te jiñaꞌa Lea: ―¿A vi masu ja vaviꞌi kuu jini ni ja ni kindee ni yii san ja vi suni kaꞌan ni ja kiꞌin ni jin kiti vixin ni niꞌi seꞌe san? ―jiñaꞌa ña. Yun te jiñaꞌa Raquel: ―Vatu ka nuu saa, te kuni mani ña ni uu kiti vixin ni niꞌi seꞌe ni, te kusun maa ni jin de jakuaa vitna ―jiñaꞌa ña.
GEN 30:16 Te nuu ni ndajino Jacob ja ni jaꞌan de yuku nuu mañini suaꞌa, te ni kee Lea ja ni nutnaꞌa ña jin de, te jiñaꞌa ña: ―Neꞌe ni na vi ndanitnaꞌo jakuaa vitna, chi ni kinuu ña san jin uu kiti vixin ja ni niꞌi seꞌe san ―jiñaꞌa ña. Te ni ka kixin de jin ña jakuaa yun.
GEN 30:17 Te ni onini ia Dios ja ni jikantaꞌu ña nuu ya, guaa ni jinkuꞌun lulu ña, te ni kaku seꞌe kuu uꞌun ña jin Jacob.
GEN 30:18 Te ni kaꞌan ña: ―Dios ni tniuyaꞌu ña jion inka seꞌo, chi vi chia ni jiñaꞌo ñaꞌa jinokuechi nuo ja ni kixin jin yio ―ni kaꞌan ña. Yun guaa ni xnani ña jin Isacar.
GEN 30:19 Yun te ni junkuꞌun tuku lulu Lea, te ni kaku seꞌe kuu iñu ña jin Jacob.
GEN 30:20 Te ni kaꞌan Lea: ―Dios ni skutaꞌu ña in jayiñuꞌu vitna, te koo ni yio jion, chi ni kuu iñu seꞌo jin de ―ni kaꞌan ña. Yun guaa ni xnani ña jin Zabulón.
GEN 30:21 Yun te saa ni kaku in sesiꞌi ña, te ni xnani ña jin Dina.
GEN 30:22 Yun te ni ndakaꞌan ña ia Dios jin Raquel, te ni onini ya ja ni jikantaꞌu ña, te ni jandetu ya ja kuu koo seꞌe ña.
GEN 30:23 Te ni junkuꞌun lulu ña, te nuu ni kakui, te ni kaꞌan ña: ―Dios ni kindee ja kanoo ni oo jion ―ni kachi ña.
GEN 30:24 Te ni xnani ña jin José, chi ni kachi ña: ―A ma kuatu ndiaꞌa maa Jitoꞌo, te taa ya inka seꞌo ―ni kaꞌan ña.
GEN 30:25 Yun te nuu ni skaku Raquel lulu ña José, te jiñaꞌa Jacob nuu tata xiso de Labán: ―Ndatetniuu ña ni joo na noꞌo san, chi noꞌo san ñuu san, kaꞌan san.
GEN 30:26 Taa ni ñasiꞌi san vi seꞌe san nagua ja na noꞌo san jin ndiꞌi, chi ja jini maa ni ja jaꞌa ñasiꞌi san vi seꞌe san guaa ni jinokuechi san nuu ni, te kuandetu ni na noꞌokuei san ―jiñaꞌa de.
GEN 30:27 Yun te jiñaꞌa Labán nuu de: ―Saꞌa ni jandiuxi, kendoo ni na vi koo kao, chi ni kutnuni ini san ja Jitoꞌo chindee chituu ña jin san ja jaꞌa ni.
GEN 30:28 Te jiñaꞌa ka de: ―Kaꞌan ni nagua kokuu yaꞌu ni, te na tniuyaꞌu ña san ―jiñaꞌa de.
GEN 30:29 Yun te jiñaꞌa Jacob: ―Ja naꞌa maa ni naxa jinokuechi san nuu ni vi naxa jito san kiti ni.
GEN 30:30 Chi joo ni ti ni onevaꞌa ni nuu ni kee san, su Jitoꞌo ni chindee ni chituu ña jin ni, te ni kaya ndevaꞌa ti ja oo san. ¿Su na kiuu saa jinkondee san ja satniuu maa san ja niꞌi san ja kokuu san jin ñayiu veꞌe san? ―jiñaꞌa de.
GEN 30:31 Te jiñaꞌa Labán: ―¿Su nagua kuu ja taa san? ―Tu nagua taa saꞌun ni ―jiñaꞌa Jacob― Su nuu ja kachi ni in ja na kakan san, te kokoto ni san kiti ni.
GEN 30:32 Kuandetu ni vitna na kiondita san neꞌu kiti ni, te na tasiin san ndiꞌi lelu kueli kiti pintu vi kiti saka tnaꞌa ixi vi kiti ndiñuaꞌa, te suni saa ni na saꞌa san jin ndixiꞌu. Te kiti yun na kokuu yaꞌu san.
GEN 30:33 Saa te kuni ni ja teyii ndaa kuu san, te xtnee ja kii maa ni kondiaꞌa ni kiti kuu yaꞌu san. Te ndiꞌi kiti tu pintu axi tu ndiñuaꞌa kuu ndixiꞌu axi lelu ja junkuꞌun ni neꞌu kiti san, saa te kachi ni ja ni suꞌu ña san ―jiñaꞌa de.
GEN 30:34 Yun te jiñaꞌa Labán: ―Vatu ka nuu saa, saa na kokuu nagua kaꞌan ni.
GEN 30:35 Te vi kiuu saa ni saꞌa siin Labán ndiꞌi chivatu vi ndixiꞌu siꞌi kiti ka oteku naꞌnu vi kiti pintu vi ndixiꞌu kiti saka tnaꞌa teku jin ndiꞌi ndikachi ndiñuaꞌa vi kiti ndi tnee kuijin, te ni jiñaꞌa de ti ja vi koto seyii de ti.
GEN 30:36 Yun te ni tetniuu jika de Jacob ja ni jika de uni kiuu, saa ni kenta de nuu ni ojito de sava ka kiti Labán.
GEN 30:37 Yun te ni nduku Jacob tnu álamo vi tnu avellano vi tnu kastaño, te ni jaꞌnde de ndaꞌa kuii tnu, yun te ni savii de soo tnu ja ni ndatuu kuñu kuijin tnu yun.
GEN 30:38 Yun te ni ojani de yutnu ni savii de yun yuꞌu kañu nuu ka jiꞌi ti ndute nuu ka kututu ti, te yun ni ka otatnaꞌa ti nuu ka jiꞌi ti ndute yun.
GEN 30:39 Te yun ni ka oniꞌi seꞌe ti nuu nukuiin yutnu yun, guaa ni ka okaku kiti ka ndee letra yika ti vi kiti pintu vi kiti saka tnaꞌa teku vi ndinuu ni nuu teku ka kaku jin ti.
GEN 30:40 Te ni otasiin Jacob lelu ka oteku ja kokuu kiti maa de, te lelu ndiñuaꞌa kokuu kiti Labán. Te ni osaꞌa siin de kiti maa de, guaa ni ka ojika siin ti jin kiti Labán.
GEN 30:41 Te vi nasaa jichi ja ni ka otatnaꞌa ndikachi ka naꞌa guaꞌa ka, te ni ojani Jacob yutnu ni savii de yun nuu ka ojiꞌi ti ndute, nagua ja na vi kondiaꞌa ti yutnu yun nuu ka niꞌi seꞌe ti.
GEN 30:42 Su nuu jinokuei ndikachi ka naꞌa ndaꞌu ka, te tu ni ojani de tnu. Yun guaa kiti ka ndaa ndaꞌu ni ka okuu kiti Labán, te kiti guaꞌa ka ni ka okuu kiti Jacob.
GEN 30:43 Saa te ni kuu kuika ndevaꞌa de, chi ni onevaꞌa kuaꞌa de ndikachi vi kameyu vi mentu vi teyii vi ñasiꞌi ja ni ka ojinokuechi nuu de.
GEN 31:1 Yun te ni jini soꞌo Jacob ja ka kani seꞌe Labán kuentu nuu ka kaꞌan de: ―Jacob, chi vi ni saꞌa jajin ndiꞌi de ja ni onevaꞌa yuao, te jin kuenta yuao guaa ni niꞌi de ja ni kuu kuika de ―ni ka kaꞌan de.
GEN 31:2 Te suni ni jini de ja ñayiꞌu saꞌa Labán ja tu kaꞌan mani guaꞌa ka ña de, nagua ni osaꞌa de ndee nuu inka ni jino ni de.
GEN 31:3 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Jacob: ―Ndajiokuiin kuanoꞌo ñuu ron nuu ka oo yua ron vi tnaꞌa kuikin ron, te koo maa rin jin ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 31:4 Yun te ni kana ña Jacob jin ñasiꞌi de Raquel vi Lea ndee yuku nuu ka oo ndikachi yun.
GEN 31:5 Te jiñaꞌa de: ―Jini san ja yua ni, chi tu kaꞌan mani guaꞌa ka ña de jin san, nagua ni osaꞌa de ndee nuu inka ni kee san. Su ia Dios, tata yua san, chi tu xndendoo ña ya, chi oo ni ya jin san.
GEN 31:6 Te ka ndiaꞌa nuu maa ni ja nduku ndee ndevaꞌa san ja jinokuechi san nuu tata yua ni.
GEN 31:7 Te yua ni, chi ninoꞌo ni xndaꞌu ña de jin san, te vaa ja ni jino uxi jichi ja ndasama de yaꞌu san. Su ia Dios, chi tu jandetu ya ja saꞌa ña de in jakueꞌe.
GEN 31:8 Chi nuu ni okaꞌan de: “Kiti ka ndaku pintu kokuu yaꞌu ni”, yun te vi ndiꞌi ndikachi ni ka oskaku lelu pintu. Axi nuu ni okaꞌan de: “Kiti kaa ndee letra yika kokuu yaꞌu ni”, yun te vi ndiꞌi ndikachi ni ka oskaku lelu ka ndee letra yika ti.
GEN 31:9 Saa ni kuu ja ni kindee ia Dios kiti yua ni, te ni ndataa ya ti nuu san.
GEN 31:10 Te ja ni kuu in jichi guaa maa yoo ka tatnaꞌa ndikachi kuu, te ni jani san ja ni ndanenuu san, te ni jini san ja ndimaa kiti ka ndee letra yika vi kiti pintu vi kiti saka tnaꞌa teku ka kuu kiti yii ja ka taa ña jin kiti siꞌi yun.
GEN 31:11 Te nuu jani yun ni kachi ia jinokuechi nuu Dios: “Jacob”. Te jiñaꞌa san: “Yaꞌa oo san”.
GEN 31:12 Te ni kachi ya: “Kondiaꞌa guaꞌa te kuni ron ja kiti yii ka tatnaꞌa jin kiti siꞌi yaꞌa, chi ndimaa kiti ka ndee letra yika vi kiti pintu vi kiti saka tnaꞌa teku ka kuu ti, chi ja ni jini ndiꞌi rin nagua saꞌa ña Labán jin ron.
GEN 31:13 Chi maa rin kuu Dios ja ni skuni ña Betel nuu ni joso ron texeꞌen siki in yuu, te yun ni kee yuꞌu ron nuu rin. Vitna te ndakoo, te ndee nuu ñuu yaꞌa, te kuanoꞌo ñuu ni kaku ron”, kachi ya ―jiñaꞌa de nuu nduu ñasiꞌi de.
GEN 31:14 Yun te ka jiñaꞌa Raquel jin Lea: ―Suni sein, chi tu nagua ka nevaꞌa ka san veꞌe yua san ja nagua vi kondioo ini san.
GEN 31:15 Chi vi suaꞌa ni ka ondaꞌu san na kuinio ñayiu inka ñuu, chi ja ni xiko ña de, te ja ni jaa ni jiꞌi de ndiꞌi yaꞌu ja ni ndakiꞌin ña ni.
GEN 31:16 Te su guaa ni ndakindee ia Dios ndiꞌi ja ni onevaꞌa yua san, te ni ndataa ya nuu ni, chi kuenta in in sein jin seꞌe san kuu. Te yun guaa vitna te saꞌa ni ndiꞌi nagua ni kaꞌan ia Dios nuu ni ―ka jiñaꞌa ña.
GEN 31:17 Yun te ni ndakoo Jacob, te ni skaa de ndiꞌi seꞌe de vi ñasiꞌi de yata kameyu.
GEN 31:18 Te ni janu ichi de ndiꞌi kiti ni niꞌi de vi ndiꞌi ja ni jinkonevaꞌa de ñuu Padan-aram, te kuanoꞌokuei de nuu oo tata de Isaac ñuu tnii Canaán.
GEN 31:19 Su tu Labán oo, chi kuaꞌan de sete de ndikachi de, guaa ni niꞌi Raquel chuꞌchi yua ña ja ni suꞌu ña.
GEN 31:20 Te Jacob, chi ni xndaꞌu de Labán, tee tatatnoꞌo arameo, ja tu ni kaxtnoꞌo de ja noꞌo de ñuu de.
GEN 31:21 Yun te ni kee yuꞌu de jin ndiꞌi ja nevaꞌa de, te kuaꞌan de ja ni yaꞌa de yute Éufrates, yun te kuaꞌan de ichi yuku ja tnii Galaad.
GEN 31:22 Te ndee nuu uni kiuu saa ni ka kaxtnoꞌo nuu Labán ja ni jino yuꞌu Jacob kuanoꞌo de ñuu de.
GEN 31:23 Yun te ni xtutu Labán ñayiu ka kuu tnaꞌa de, te ni ka sondikin de Jacob kuaꞌankuei de, te ndee nuu uja kiuu ja ka ñuꞌu ichi de, te saa ni ka jintnaꞌa ña de yuku ja tnii Galaad.
GEN 31:24 Su nuu jakuaa saa ni skuni ña ia Dios jin Labán, tatatnoꞌo arameo, nuu jani, te jiñaꞌa ya: ―Koto maa ron masu ja koskiti ini tnaꞌa ron jin Jacob ―jiñaꞌa ya.
GEN 31:25 Yun te ni ka jintnaꞌa ña Labán jin Jacob. Te ja siun ja ni saꞌa Jacob veꞌe saꞌun de in nuu yuku, guaa Labán jin tee ka ndeka tnaꞌa jin de ni ka jakin de veꞌe saꞌun de nuu yuku Galaad yun.
GEN 31:26 Te jiñaꞌa Labán nuu Jacob: ―¡Nase luu kaa ja ni saꞌa ña ni! ¿Nau ja ni xndaꞌu ña ni, te vaji ni jin sesiꞌi san na kuinio nuu ka suꞌu ndevaꞌa ña ñayiu nuu jaxin tnaꞌi?
GEN 31:27 ¿Te nau ja ni tayuꞌu nuu ni, te ni jino yuꞌu ni vaji ni? ¿Nau ja ni xndaꞌu ña ni, te tu ni kaxtnoꞌo ni nuu san ja ndakuantaꞌu sii ini ña san jin tee ka jita yaa vi ka tee de tamborín vi arpa?
GEN 31:28 Te ni ja tu ni jandetu ni visi ja chitu san yuꞌu seꞌe ñani kueli san jin sesiꞌi san, te ndakuantaꞌu nuu tnaꞌo. Maa ndia ni, guaa vi na saꞌa in ñayiu ndukueꞌe saꞌa ni vitna.
GEN 31:29 Nuu siun chi kuu saꞌa ña san in jakueꞌe jin ni, su nuu jakuaa ni kaꞌan ia Dios tata yua ni nuu san, te kachi ya: “Koto maa ron masu ja koskiti ini tnaꞌa ron jin Jacob” kachi ya.
GEN 31:30 Su nuu ja noꞌo ni kaꞌan ni, chi ni ndioo ndija ini ni ja ndenta ni veꞌe tata yua ni, ¿su nau ja ni suꞌu ni chuꞌchi san? ―jiñaꞌa de.
GEN 31:31 Yun te ni kaꞌan Jacob nuu Labán, te jiñaꞌa de: ―Saa chi ni yuꞌu ña san, chi ni ndakani ini san axi saa vatu ni ndakindee ni sesiꞌi ni guaa tu ni kaxtnoꞌo san.
GEN 31:32 Su nuu ja ndee in ñayiu ka oo jin san yaꞌa nukuꞌun ni ja nevaꞌa chuꞌchi ni, te vi na kui yaꞌa. Te vi jin nuu tnaꞌa kuikion yaꞌa, te ndakaji ni nuu ndatniuu san nuu ja ndakuni ni na in ndatniuu ni, te ndakiꞌin ni ―jiñaꞌa Jacob, chi tu jini de ja ni suꞌu Raquel chuꞌchi yun.
GEN 31:33 Saa te ni kiuu Labán xna ka veꞌe saꞌun maa Jacob. Yun te ni ndee de, te ni ndiuu tuku de veꞌe saꞌun Lea vi saa ni ndayaꞌa de veꞌe nduu ñaꞌa ka jinokuechi yun, te tu nagua ni ndaniꞌi saꞌun de. Yun te ni ndee de ja ni ndiuu de veꞌe saꞌun oo Raquel.
GEN 31:34 Su ni kiꞌin Raquel chuꞌchi yun, te ni chiꞌi ña maꞌñu ja yiꞌi yata kameyu, te ni jinkoo niꞌnu ña. Guaa ni ndanduku Labán nii ini veꞌe yun, su tu nagua ni ndaniꞌi saꞌun de.
GEN 31:35 Yun te jiñaꞌa ña nuu tata ña: ―Ma kiti ini ni nuu san, vi tata yua san, ja ma kuu ndakoo san nuu ni, chi vitna ndakiꞌin ña kueꞌe san, nagua kueꞌe ka ndoꞌo ñasiꞌi jiꞌin san ―jiñaꞌa ña. Su vi ni ndaa ni nuu Labán nuu ndatniuu ña, te tu ni ndaniꞌi de chuꞌchi de.
GEN 31:36 Yun te ni kiti ini Jacob, te ni kaꞌan xeen de jin Labán, te jiñaꞌa de: ―¿Nagua kuu in jakueꞌe ni saꞌa san jin ni? ¿Axi ndeja kuu yika kuechi san ja vi niꞌi ndevaꞌa ni sondikin ña ni?
GEN 31:37 Su vitna ja vi nii ndaa nii nuu ni nuu ndiꞌi ndatniuu nevaꞌa san, ¿te a na in ndatniuu veꞌe ni guaa ni ndaniꞌi ni? Te kani ni yaꞌa vi jin nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe ni vi ñayiu veꞌe san, te suu de guaa na vi kaꞌan ndeo guaa oo kuechi.
GEN 31:38 Chi oko kuia yaꞌa ja ni satniuu san nuu ni, te tu saꞌun na in kiuu, te ni kanuu seꞌe ndikachi ni, te ni ndixiꞌu ni, te suni tu na in kiuu te ni jaa san in ndikachi ni.
GEN 31:39 Te ni in kiuu tu ni ndatenuu ña san kiti ja ni ka ojaꞌni ña kiti xeen, chi ndiꞌi ni ondatniuyaꞌu san. Te ni in ti ña ni ojunaa, chi ni ondatnoꞌo ña maa ni visi kiti ni ka ondoñuꞌu jakuaa axi nduu.
GEN 31:40 Su sein ndaꞌu guaa vi ni okai san nuu kaꞌni tnoꞌo nduu, te tnoꞌo jakuaa ni okuitnu san jin yuaꞌa ja vi ndee ñuaꞌna kusun san ni okujioo.
GEN 31:41 Te saa ni oo san oko kuia veꞌe ni. Uxi kuun kuia ni jinokuechi san nuu ni ja jaꞌa nduu sesiꞌi ni, te iñu kuia ja jaꞌa kiti ni, te ni ndasama ni yaꞌu san ndee uxi jichi.
GEN 31:42 Su nuu suaꞌa te tu ia Dios ndi tata jaꞌnu san Abraham, ia Dios xiin nuu yuꞌu niꞌnu tata yua san Isaac ni ojito ña jin san, chi vi jini ndandaa san ja suaꞌa ni ndaꞌa uun san ndatetniuu ña ni nuu siun. Su ia Dios, chi ni jini ya tnundoꞌo ja ni otnaꞌa san jin tniuu ja ni satniuu san jin ndaꞌa san, te yun guaa ni kaꞌan ya jin ni nuu jakuaa ja masu vatu ka saꞌa ni ―jiñaꞌa de.
GEN 31:43 Yun te ni kaꞌan Labán nuu Jacob, te jiñaꞌa de: ―Ñaꞌa yaꞌa, chi sesiꞌi maa san ka kuu ña, te suchi yii kueli yaꞌa, chi seyii maa san ka kui, te suni ndikachi yaꞌa, chi kiti maa san ka kuu ti, te ndiꞌi ja ndiaꞌa ni yaꞌa, chi kuenta maa san ka kuu. Te naxa kokaꞌan uꞌu sein nuu ña, te sesiꞌi san ka kuu ña vi señani san ka kuu seꞌe ni.
GEN 31:44 Neꞌe ni te na vi saꞌo in tratu ja na vi koo manio, te na vi kondakaꞌan ndi nduo ja siaꞌa ni ka ndatnoꞌo ―jiñaꞌa de.
GEN 31:45 Yun te ni kiꞌin Jacob in kava, te ni jani de ja na kokuu in seña.
GEN 31:46 Te jiñaꞌa Jacob nuu tnaꞌa de ja na vi xtutui yuu. Te ndiꞌi ni ka xtutu yuu ja ka saꞌa montoo, te siki montoo yuu yun ni ka jaa de xtaa.
GEN 31:47 Te ni xnani Labán yun Jegar Sahaduta jin saꞌan arameo. Te Jacob ni xnani Galaad jin saꞌan hebreo.
GEN 31:48 Chi ni kaꞌan Labán: ―Montoo yuu yaꞌa guaa kokuu testiu jaꞌa ndi nduo ―jiñaꞌa de. Te su guaa ni jinkonani Galaad,
GEN 31:49 vi Mispa, chi ni kachi de: ―Maa Jitoꞌo guaa na kokondiaꞌa ña ya nuu na vi kuu siin sion.
GEN 31:50 Te nuu ja kuni uꞌu ni sesiꞌi san axi nuu ja ndakuaka tnaꞌa ni jin inka ñasiꞌi, te vi siin ka kuu sesiꞌi san, su visi tu na ñayiu ka oo jion, su oo ia Dios ja ndiaꞌa ña ya, te suu ya kuu testiu ndi nduo.
GEN 31:51 Te ni kaꞌan ka Labán nuu Jacob: ―Kondiaꞌa ni yaꞌa oo montoo yuu vi yaꞌa oo kava kuu seña ja ni jani san.
GEN 31:52 Te testiu na kokuu montoo yaꞌa vi testiu na kokuu seña yaꞌa ja vi ni sein ma yaꞌa san yaꞌa ja jaa san siki ni, te ni maa ni ma yaꞌa ni nuu oo montoo yaꞌa ni nuu oo kava ja kuu seña yaꞌa ja jaa ni siki san ja saꞌa ña ni in jakueꞌe.
GEN 31:53 Te maa ia Dios Abraham vi Dios Nacor guaa na saꞌa ndaa ya kuechi ndi nduo ―jiñaꞌa de. Yun te ni kee yuꞌu Jacob ja skunkuu de nuu Dios, ia ni oyuꞌu niꞌnu tata yua de Isaac.
GEN 31:54 Yun te ni jaꞌni Jacob kiti ja ni soko de nuu ia Dios nuu oo de yuku yun, te ni ndakana de ndiꞌi tnaꞌa kuikin de ja vi kaa de xtaa. Te ndiꞌi de ni ka jaa xtaa, te vi yun ni ka kixin de nuu jakuaa yuku yun.
GEN 31:55 Te neꞌe ndevaꞌa ni ndakoo Labán inka kiuu tnee suaꞌa, te ni chitu de nuu señani kueli de vi nuu sesiꞌi de, te ni jikantaꞌu ña de nuu ia Dios. Te ni ndajiokuiin Labán ja ni ndajino de veꞌe nuu oo de.
GEN 32:1 Yun te ni ndakiꞌin ichi Jacob ja kuanoꞌo de, te yun ni kentakuei ia ka jinokuechi nuu Dios ja ni ka nitnaꞌa jin de.
GEN 32:2 Te nuu ni jini ña Jacob, te ni kaꞌan de: ―Yaꞌa ndia guaa vi in nuu ka ndatatu soldado maa ia Dios kuu ―ni kachi de. Te yun guaa ni xnani de yun Mahanaim.
GEN 32:3 Yun te ni tetniuu Jacob sava tee ni ka kakoxnoꞌo nuu de ja kuaꞌankuei de ñuu Seir ja suni nani Edom ja vi kaxtnoꞌo de nuu Esaú ja kuanoꞌo de.
GEN 32:4 Te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌankuei ni te suaꞌa vi kuñaꞌa ni nuu jitoꞌo san Esaú: “Kachi ñani ni Jacob, tee jinokuechi nuu ni, ja veꞌe xtoo ni Labán ni oo de, te vi yun ni ndee de ja mandii de vitna.
GEN 32:5 Te nevaꞌa de isndiki vi mentu vi ndikachi vi teyii vi ñasiꞌi ja ka jinokuechi nuu de, te ni tetniuu ña de vajikuei san ja mavikikaxtnoꞌo san nuu ni, vi jitoꞌo san, nagua ja kaꞌan mani ni de”, vi kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa de.
GEN 32:6 Te nuu ni ka ndajiokuiin de, te ka jiñaꞌa de nuu Jacob: ―Ni ndajakuei san ja ni ka jinkaxtnoꞌo san nuu ñani ni Esaú, te suni vaji maa de jin kuun ciento ñayiu vitna ja manditnaꞌa ña de jin ni ―ka jiñaꞌa de.
GEN 32:7 Yun te ni yuꞌu ndevaꞌa Jacob vi ni ndakani ini de, guaa ni jaꞌnde de uu yukun ñayiu ka oo jin de yun, vi suni ni jaꞌnde de ndikachi vi isndiki vi kameyu, te ni saꞌa de uu yukun ti.
GEN 32:8 Chi ni ndakani ini de ja nuu ja tnoꞌo kiti ini vaji jin Esaú, chi kiꞌin de siki sava ñayiu, te sava kai, chi vi kaku.
GEN 32:9 Yun te ni jinkondee de ndakuatu de nuu ia Dios: ―Tata Dios ja kuu ni ia Dios ndi tata jaꞌnu san Abraham vi kuu ni Dios tata yua san Isaac ja ni kachi ni ja ndajiokuiin san ñuu san nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, te saꞌa ña ni javii javaꞌa.
GEN 32:10 Vi tu kaa tu oo san ja ndiꞌi ja chindee chituu ña ni jin san. Su luu ndevaꞌa ini maa ni, guaa ni saꞌa ndaa ni jin tee jinokuechi nuu ni, chi tu saꞌun nagua nee san na ni yaꞌa san yute Jordán yaꞌa, chi kaa invaa yutnu tuu san nuu ñuꞌu. Te vitna ja ni ndajiokuiin san vi suaꞌa jaꞌnde san uu yukun ñayiu vi kiti san ja ni kachi ndaꞌu ña maa ni.
GEN 32:11 Te jikantaꞌu san vitna ja skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñani san Esaú, chi yuꞌu san ja kii de, te kaꞌni ña de jin maa san vi nana suchi kueli yaꞌa vi mai.
GEN 32:12 Chi maa ni, vi Dios, ni kachi ni ja chindee chituu ña ni, te saꞌa ña ni in javaꞌa, te vi kaya kuaꞌa ndikin tata san na kuinio ñuti nduei yuꞌu ndute mar ja tu na in kundee kaꞌu ja kuaꞌi kuu, ni kachi ni ―jiñaꞌa de nuu ia Dios.
GEN 32:13 Te vi yun ni ndoo de jakuaa yun. Te ni kiꞌin de vi nani guaa kuu ja ni junkuꞌun ndaꞌa de ja skutaꞌu de ñani de Esaú.
GEN 32:14 Ni kiꞌin de uu ciento ndixiꞌu siꞌi naꞌnu vi oko chivatu vi uu ciento ndikachi siꞌi vi oko karneru,
GEN 32:15 vi oko uxi kameyu siꞌi ninoꞌo kiti ka ndeka yikin vi uu xiko isndiki siꞌi vi uxi mansu vi oko mentu siꞌi jin uxi mentu.
GEN 32:16 Te ni saꞌa siin siin de ti, te ni jiñaꞌa de ti nuu in in tee ka jinokuechi nuu de, te jiñaꞌa de: ―Vi kakoxnoꞌo ni kiꞌinkuei ni jin kiti yaꞌa, te yijika yijika kiꞌinkuei ni jin in in yukun ti.
GEN 32:17 Te jiñaꞌa de nuu tee yoxnoꞌo kuiti: ―Nuu ja ni ka jinkuntnaꞌa ni jin ñani san Esaú, te jikan tnoꞌo ña de: “¿Na xiin nuu jinokuechi ni? ¿Te ndenu kiꞌin ni? ¿Te na xiin kiti ka kuu kiti taa ni jian?”, kachi de.
GEN 32:18 Yun te kuñaꞌa ni: “Kiti ni tetniuu Jacob, tee jinokuechi nuu ni, ja skutaꞌu ña de jin maa jitoꞌo san Esaú ka kuu ti. Te vi suni intandikin kuee ka maa de yata san vaji de”, kuñaꞌa ni suaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 32:19 Te vi suni saa ni jiñaꞌa de nuu tee kuu uu ja kuaꞌan jin inka yukun ti yun vi suni saa ni tee kuu uni vi sava ka tee ja ka intandikin ka jin sava yukun ti yun, te jiñaꞌa de: ―Suaꞌa vi kuñaꞌa ni nuu Esaú nuu vi jinkuntnaꞌa ni jin de.
GEN 32:20 Te suni vi kuñaꞌa ni: “Yaꞌa vaji maa Jacob, tee jinokuechi nuu ni, intandikin de yata nuu vajikuei san yaꞌa”, vi kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa Jacob, chi ni ndakani ini de: “Suaꞌa na saꞌo nagua ja na yaꞌa ini de jin tnoꞌo kiti ini nuu na kuni de kiti ja skutaꞌuo de, yun saa kenta mao ja vi ndakuni tnaꞌo a saa vatu ni saa, te kaꞌan mani ña de”, ni ndakani ini de.
GEN 32:21 Guaa saa ni saꞌa de. Ni skakoxnoꞌo de tee ka yituu kiti ja skutaꞌu de ñani de. Te ni kixin ka maa de in jakuaa ka nuu ni ka oo de yun.
GEN 32:22 Yun te ni ndakoo Jacob nuu jakuaa saa, te ni jaka de nduu ñasiꞌi de vi nduu ñaꞌa ka jinokuechi nuu de jin ndi uxi in seꞌe de, te ni siaꞌa ña de yute nani Jaboc.
GEN 32:23 Te ni siaꞌa de ndiꞌi ñayiu veꞌe de vi ndiꞌi ja nevaꞌa de yute yun.
GEN 32:24 Saa te saa maintnoꞌo ni ka Jacob ni ndoo, te yun ni ka kagua tnaꞌa de jin in tee vi ndee nuu matuu saꞌun.
GEN 32:25 Te nuu ni jini tee yun ja ña kundee de ja yaa de, te ni keꞌe de nuu ñutnaꞌa yiki kaꞌa Jacob, te nuu ka kagua tnaꞌa ka de, te ni yaꞌa ndoso yiki kaꞌa de yun.
GEN 32:26 Te jiñaꞌa ya: ―Siaa ña, chi matuu saꞌun ―jiñaꞌa ya. ―Ma siaa ña san nuu ja ma saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ni ―jiñaꞌa Jacob.
GEN 32:27 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Nagua nani ron? ―jiñaꞌa ya. Te ni kaꞌan de: ―Maa san nani Jacob ―jiñaꞌa de.
GEN 32:28 Yun te jiñaꞌa ia yun: ―Ma konani ka ron Jacob, chi Israel nuu konani ron, chi ni kagua tnaꞌa ron jin ia Dios vi jin teyii, te ni kundee ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 32:29 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jacob, te jiñaꞌa de: ―Vitna te kaxtnoꞌo maa ni nagua nani ni ―jiñaꞌa de. ―¿Nau ja kuini ron ja kuni ron sivi rin? ―jiñaꞌa ya. Te ni kaꞌan vii ni kaꞌan vaꞌa ña ya jin Jacob yun.
GEN 32:30 Te ni xnani Jacob nuu ni ka kagua tnaꞌa de yun Peniel, chi ni kachi de: ―Vitna te ni jinio ia Dios vi nuu jin nuu ya, te vi ni saa te ni kaku anuo, tu ni jiꞌo ―ni kachi de.
GEN 32:31 Yun te kuaꞌan Jacob guaa vi ja ni yaꞌa de Peniel, te ni jinonta nikandii, te ja siun ndoꞌo kaꞌa de guaa jika uꞌu jika uꞌu de kuaꞌan de.
GEN 32:32 Te yun guaa vi ndee kiuu vitna tu ka jaa ñayiu Israel kuñu kokin ndiꞌi yiki kaꞌa kiti, chi ja nuu kuñu kokin nuu nukuntnaꞌa yiki kaꞌa Jacob kuu nuu ni tuji.
GEN 33:1 Te nuu ni ndanenuu Jacob, te ni jini ña de jin ñani de Esaú ja manutnaꞌa ña tee yun jin kuun ciento teyii ndeka de. Yun te ni jaꞌnde ña Jacob jin seꞌe kueli de, savai ni chiꞌi de ndaꞌa Lea, te savai ndaꞌa Raquel, te savai ndaꞌa nduu ñaꞌa ka jinokuechi nuu de.
GEN 33:2 Te ni skakoxnoꞌo de ñaꞌa ka jinokuechi nuu de jin seꞌe de jin ña. Yun te ni tnaa maꞌñu de Lea jin seꞌe de jin ña, te sandiꞌi kuaꞌan Raquel jin seꞌe de jin ña ja kui José.
GEN 33:3 Te ni kakoxnoꞌo maa de nuu ña, te ni chindei de xini de vi ndee nuu ñuꞌu uja jichi guaa ndee ni juntnaꞌa de ñani de.
GEN 33:4 Su yun te ni jino Esaú ni nukanu niꞌnu de ñani de, te ni kanu niꞌnu de sukun ñani de, te ni chitu de nuu ñani de, te ni ka ndaꞌi nduu de.
GEN 33:5 Yun te ni ndakondiaꞌa de nuu ka oo ñasiꞌi yun vi suchi kueli yun, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―Ñani, ¿na ñayiu ka kuu ñayiu yaꞌa? Yun te jiñaꞌa Jacob: ―Tata ñani, seꞌe maa san ka kui ja ni jini mani ña ia Dios jin tee jinokuechi nuu ni ―jiñaꞌa de.
GEN 33:6 Yun te ni ka juntnaꞌa ña ñaꞌa ka jinokuechi yun jin seꞌe ña, te ni ka chindei ña xini ña.
GEN 33:7 Yun te ni ka jintnaꞌa ña Lea jin seꞌe ña, te ni ka chindei ña xini ña. Yun saa ni jinokuei José jin nanai Raquel, te suni ni ka chindei xini.
GEN 33:8 Yun te jiñaꞌa Esaú: ―¿Naxa ndakani ini ni jin ndiꞌi kiti ja junkuntnaꞌa jin san ichi vaji san yaꞌa? Te jiñaꞌa Jacob: ―Kiti ni taa san nuu maa ni ka kuu ti, nagua ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san, vi tata ñani.
GEN 33:9 Te jiñaꞌa Esaú: ―Ñaꞌa, ma ndakani ini ni, ñani, chi nevaꞌa kuaꞌa san kiti maa san. Konevaꞌa maa ni ti, chi kiti maa ni ka kuu ti ―jiñaꞌa de.
GEN 33:10 Yun te jiñaꞌa Jacob: ―Ñaꞌa, kuantaꞌu tna ni ti joo, nuu ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ni jin san, vi tata ñani, chi ni jini san yunuu ni na kuinio yunuu ia Dios, chi ni jantaꞌu vii ni jantaꞌu vaꞌa ña ni.
GEN 33:11 Te tanundaꞌa ni kuantaꞌu ni joo ja nee ndiso san vaji san, chi ia Dios ni jini kuii ni jini mani ña jin san, te ndiꞌi ja oo yaꞌa nevaꞌa maa san ―jiñaꞌa de. Ni tenini ndevaꞌa ña de vi guaa ndee ni kundee de ja ni jantaꞌu Esaú ja ni skutaꞌu ña de.
GEN 33:12 Te jiñaꞌa Esaú nuu Jacob: ―Nuu saa te kiꞌon kokoxnoꞌo san, te kuinta ndikin ni na kiꞌon ―jiñaꞌa de.
GEN 33:13 Su jiñaꞌa Jacob: ―Ja jini maa ni, vi jitoꞌo san, ja chiaꞌan ka vi kuu jaa suchi kueli yaꞌa vi ka oo lelu kueli vi chikeru kueli ja inu ii ti, te nuu na tenini ndevaꞌa san ti ja vi kaka ti, te invaa kiuu ni, te vi kuu ndiꞌi ti.
GEN 33:14 Kojiuꞌun ni joo, vi jitoꞌo san, te saa jaa kuee san ja jinokuechi san nuu ni na kuu na kuu ka jika joo kiti kuechi san, vi na kuu ka kundee joo suchi kueli san ka jikai, guaa ndee na ndenta san joo ñuu Seir nuu oo maa jitoꞌo san ―jiñaꞌa de.
GEN 33:15 Yun te jiñaꞌa Esaú: ―Nuu saa te xndoo san sava tee vajikuei jin san ja vi chituu ña de jin ni nuu saa ―jiñaꞌa de. Yun te jiñaꞌa Jacob: ―Ñaꞌa. Ma kondiꞌni ni joo, vi tata ñani, chi kanuu ka ja ni jantaꞌu vii jantaꞌu vaꞌa ña maa jitoꞌo san ―jiñaꞌa de.
GEN 33:16 Saa ni kuu ja ni ndakiꞌin ichi Esaú kiuu yun kuanoꞌo de ñuu de Seir.
GEN 33:17 Te kuaꞌan Jacob nuu nani Sucot, te yun ni ka saꞌa de veꞌe ka oo de, te suni ka saꞌa de veꞌe kuii nuu ka oo kiti de, te yun guaa ni xnani de yun Sucot.
GEN 33:18 Yun te ni ndajino vii ndajino vaꞌa Jacob ñuu Siquem ja tnii Canaán nuu ni kee de Padan-aram kuanoꞌo de, te ni jinkoo de ichi yuꞌu ñuu yun.
GEN 33:19 Te ni ndakuaan de joo ñuꞌu nuu seyii Hamor, tee ni okuu yua Siquem, ja ni junkuꞌun in ciento xuꞌun kaa ja kuu plata, te yun ni jakin de veꞌe saꞌun de.
GEN 33:20 Te suni ni saꞌa de in altar, te ni xnani de yun El Elohe Israel.
GEN 34:1 Yun te ni kee Dina sesiꞌi Lea jin Jacob ja kondiaꞌi suchi siꞌi ka oo ñuu yun.
GEN 34:2 Te ni jini ña Siquem seyii Hamor, tee heveo, tee tatnuni nuu ñayiu ñuu yun, guaa ni jaka ña de ja ni ka jinkonduei de jin, te ni saꞌa neꞌe ña de jin.
GEN 34:3 Su ni jioꞌo ña de jin Dina, sesiꞌi Lea, te ni kutoo ña de, guaa ni kaꞌan de nui ja kaꞌan ndevaꞌa ña de jin.
GEN 34:4 Te ni kaꞌan Siquem nuu tata de Hamor, te jiñaꞌa de: ―Kakan ni suchi siꞌi yun na kondeka san, vi tata ―jiñaꞌa de.
GEN 34:5 Su nuu ni jini soꞌo Jacob ja ni saꞌa neꞌe ña Siquem jin sesiꞌi de Dina, te tu ni kaꞌan saꞌun ni de guaa ndee na vi ndajiokuiin seyii de ja ka oi yuku ka jitoi kiti.
GEN 34:6 Te ni kee Hamor tata Siquem kuaꞌan de ja kaꞌan de jin Jacob.
GEN 34:7 Te nuu ni ndajinokuei seꞌe Jacob ja ni ka oi yuku yun, te ni ka jini ja siun ni ndoꞌo kuaꞌi yun, guaa ni ka tnaꞌu ndevaꞌa ini vi ni ka kiti ndevaꞌa ini, chi ni saꞌa neꞌe Siquem ñayiu Israel ja ni ka jinkonduei de jin sesiꞌi Jacob, ja masu ja saꞌa de kuu.
GEN 34:8 Te ni kaꞌan Hamor nuu ndiꞌi de, te jiñaꞌa de: ―Ni jioꞌo ña seyii san Siquem jin sesiꞌi ni, te jikantaꞌu san ja kuni mani ña ni sesiꞌi ni na kuaka tnaꞌa jin seyii san.
GEN 34:9 Te vi kokuu ni tnaꞌa kuikin san, vi taa ni sesiꞌi ni na vi kuaka tnaꞌa jin suchi ñuu san, te suni vi kuaka ni suchi siꞌi ñuu san ja vi kondeka suchi kuechi ni.
GEN 34:10 Te vi saꞌa ñuu ni yaꞌa na vi koo, chi ñuꞌu yaꞌa oo nuu ndiꞌi maa ni, te vi koo maa ni ndenu ka kuini ni ja vi kokuu ñuꞌu ni, te vi kuaan maa ni nagua ka kuini ni vi suni vi xiko ni ―jiñaꞌa de.
GEN 34:11 Te suni saa ni jiñaꞌa Siquem nuu tata yua Dina vi nuu kuaꞌi: ―Nuu ja vi kaꞌan ndaꞌu vi kaꞌan kee ña ni joo jin san, te taa san nani guaa kuu ja vi kakan ni.
GEN 34:12 Vi kakan ni yaꞌui axi na in ja yaꞌu ka kuini ni ja skutaꞌu ña san, te sein, nani guaa kuu ja vi kakan ni, su vi taa ni joo suchi siꞌi yaꞌa na kondeka san ―jiñaꞌa de.
GEN 34:13 Su yun te ka jiñaꞌa seyii Jacob nuu Siquem vi nuu tata de Hamor jin tnoꞌo ka xndaꞌu ñai ja siun ni saꞌa neꞌe de kuaꞌi Dina.
GEN 34:14 Te ka jiñaꞌi: ―Ma kuu vi saꞌa san siun ja vi kuñaꞌa san kuaꞌa san nuu in tee tu yitnuni nuu yiki kuñu de, chi kanoo ndevaꞌa kaa nuu in in maa san.
GEN 34:15 A saa vatu ni vi jino ini san nuu ja vi skunkuu maa ni ja vi koo inuu ni nagua ka oo san ja vi chitnuni ni nuu yiki kuñu ndiꞌi teyii ja ka oo jin ni.
GEN 34:16 Yun te kuu ja vi taa san sesiꞌi san, te suni vi kuantaꞌu san sesiꞌi ni, te vi koo san ñuu ni, te vi kokuo ñayiu invaa ni ñuu.
GEN 34:17 Su nuu ja ma vi konini ni ja vi chitnuni ni nuu yiki kuñu ni, te vi ndakuaa san kuaꞌa san, te kiꞌinkuei san inka ñuu ―ka jiñaꞌi.
GEN 34:18 Te ni ka jinkuaan ini Hamor jin seꞌe de Siquem tnoꞌo ni ka kaꞌan seyii Jacob.
GEN 34:19 Te vini tu ni ondetu nuu tee yun, te ni saꞌa ni de nagua ka jikan seyii Jacob, chi ni kutoo ndevaꞌa ña de jin sesiꞌi Jacob, te maa de kuu tee xiin nuu ka nee yiñuꞌu ka ndiꞌi ñayiu veꞌe tata de.
GEN 34:20 Yun te ni kekuei Hamor jin seꞌe de Siquem yeꞌe ñuu yun, te ni ka kaꞌan de jin tee ñuu de, te ka jiñaꞌa de:
GEN 34:21 ―Tee yun, chi tee mani ini ka kuu de jion, te vi koo de ñuo, te vi kuaan maa de nagua ka kuini de vi saa ni vi xiko de nuu ñuo, chi oo jite ndevaꞌa ñuꞌu ñuo ja vi koo de, te vi jinkuakao sesiꞌi de ja vi kondekao, te suni vi kuñaꞌo sesiꞌo ja vi kondeka de.
GEN 34:22 Su kuini ja vi skunkuo nagua ka jikan de, te vi kendoo vaꞌa ini de ja vi koo de ñuo nagua ja vi kokuo jin de invaa ni ñuu. Te na vi chitnunio nuu yiki kuñu ndiꞌi teyii ka oo jion nagua ka yitnuni maa de.
GEN 34:23 Te kiti tata de vi nagua ka nevaꞌa de vi ndiꞌi kiti jiso ka nevaꞌa de vi kokuu kitio, su maintnoꞌo ni na vi saꞌo nagua ka jikan de, te vi koo jin de ñuo ―ka jiñaꞌa de.
GEN 34:24 Te ni ka jantnoꞌo de ja ni ka kaꞌan Hamor jin seyii de Siquem, guaa ndiꞌi teyii ja ni kekuei yeꞌe ñuu yun ni ka chitnuni de nuu yiki kuñu de, te ndiꞌi teyii ñuu yun ni ka jinkitnuni.
GEN 34:25 Su nuu uni kiuu ja kaa jatu kaa janiꞌni ka de, te ni jaꞌankuei uu seyii Jacob, Simeón vi Leví, kuaꞌa Dina, ni ka kundaꞌi in in yuchi kani, te ni kiukuei ñuu yun ni ka jaꞌni ndiꞌi teyii, chi tu ka nee saꞌun ini ñayiu ñuu yun.
GEN 34:26 Te ni ka jaꞌni Hamor vi seyii de Siquem jin yuchi kani ka nei yun, te ni ka ndakuakai Dina veꞌe ndi Siquem yun, te kuanoꞌokuei jin.
GEN 34:27 Te jaꞌankuei sava ka seyii Jacob nuu ka nduei ndiyi yun, te ni ka jisoi ndiꞌi ja oo ñuu yun ja siun ni ka saꞌa neꞌe kuaꞌi.
GEN 34:28 Te ni ka jakai ndikachi vi isndiki vi ndiꞌi kiti jiso vi ndiꞌi ja oo ñuu yun vi ja oo nuu ñundeꞌi yun.
GEN 34:29 Vi ni ka jisoi ndiꞌi ndatniuu ja ni ka onevaꞌa ñayiu ñuu yun vi ndiꞌi suchi kueli vi ñasiꞌi ñuu yun, te vi ni ka suꞌu ndiꞌi nagua ka oo nuu in in veꞌe yun.
GEN 34:30 Yun te jiñaꞌa Jacob nuu Simeón vi Leví: ―Ni ka saꞌa kueꞌe ña ron ja siun ni ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi ron ñayiu ñuu yaꞌa. Te vi kuni uꞌu ña ñayiu cananeo vi ñayiu ferezeo, te ja siaꞌa joo ni teyii nevaꞌa rin, te nuu na vi xtutu tnaꞌa de, te ndontakuei de siki rin ja vi kaꞌni ña de, te vi kundee de vi kaꞌni ña de jin ndiꞌi ñayiu veꞌe rin ―jiñaꞌa de.
GEN 34:31 Su yun te ka jiñaꞌi: ―Nuu saa, ¿te a vi kuandetu san ja saꞌa ña tee yun jin kuaꞌa san na kuinio in suchi xiko mai? ―ka jiñaꞌi.
GEN 35:1 Te jiñaꞌa ia Dios nuu Jacob: ―Ndakoo te makanuu Betel, te yun koo ron, te saꞌa ron in altar Dios yun, ia ni skuni ña jin ron na jino yuꞌu ron nuu ñani ron Esaú ―jiñaꞌa ya.
GEN 35:2 Yun te jiñaꞌa Jacob nuu ñayiu veꞌe de vi nuu ndiꞌi ñayiu ka oo jin de: ―Vi skana ni chuꞌchi inka ñuu ja ka nevaꞌa in in ni, te vi ndasavii ni maa ni, te vi ndasama ni saꞌun ka niꞌnu ni.
GEN 35:3 Te vi ndakoo ni, te na vi kanuo Betel, chi yun saꞌa san in altar Dios, ia ni onini ja ni jikantaꞌu san kiuu ni tnaꞌa san tnundoꞌo, te ndee kiuu yun oo ya jin san nuu ichi jika san ―jiñaꞌa de.
GEN 35:4 Te saa ni kuu ja ka jiñaꞌi chuꞌchi inka ñuu ja ka nevaꞌi nuu Jacob, vi ja ka yiꞌi soꞌi, te ni tayuꞌu Jacob nduꞌu in tnundii ja nukuiin yatni ñuu Siquem.
GEN 35:5 Te ni kekuei de kuaꞌankuei de, te ni saꞌa ia Dios ja ni ka yuꞌu ndevaꞌa ñayiu ka oo sava ka ñuu yatni yun, te yun guaa ña ni kikuei ini ja vi sondikin ñai jin seꞌe Jacob.
GEN 35:6 Te ni kentakuei Jacob in ñuu nuu ni onani Luz ja nani Betel vitna ja oo nuu ñuꞌu ñuu ñayiu cananeo, ni jino de jin ndiꞌi ñayiu ja ka oo jin de.
GEN 35:7 Te ni saꞌa de in altar yun, te ni xnani de El-betel, chi yun ni skuni ña ia Dios jin de na jino yuꞌu de nuu ñani de.
GEN 35:8 Yun te ni jiꞌi Débora, ñaꞌa ni ojito ña jin Rebeca nuu lule ña, te ni jinkoyuꞌu ña Betel nduꞌu in tnundii, te ni jinkonani yun Alón-bacut.
GEN 35:9 Te skuni tuku ña ia Dios inka jichi jin Jacob nuu ni ndajiokuiin de ja ni oo de ñuu Padan-aram, te ni kaꞌan vii ni kaꞌan vaꞌa ya jin de.
GEN 35:10 Te jiñaꞌa ia Dios: ―Sivi ron kuu Jacob, su ma konani ka ron Jacob, chi Israel kokuu sivi ron ―jiñaꞌa ya. Te ni xnani ña ya Israel jin de.
GEN 35:11 Te suni jiñaꞌa ka ia Dios: ―Maa rin kuu Dios kaꞌnu ja ndiꞌi ni ja kuu saꞌa rin, te vi taꞌu kuaꞌa ron ja vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ron, te vi kokuu ron in ñuu, te neꞌu ron kekuei kuaꞌa ñuu naꞌnu, te suni neꞌu maa ron kekuei kuaꞌa rey ja vi kokuu de niñi xikui ron.
GEN 35:12 Te nuu maa ron taa rin ñuꞌu ja ni jiñaꞌa rin nuu Abraham vi nuu Isaac, te nuu na kuu ron te kuñaꞌa rin ñuꞌu ñuu yaꞌa nuu ndikin tata ron ―jiñaꞌa ya.
GEN 35:13 Te kuaꞌan ia Dios nuu ni ka oo ya jin Jacob ja ni kaꞌan ya nuu de.
GEN 35:14 Yun te ni jani ndichi Jacob in kava ja kokuu in seña nuu ni kaꞌan de jin ia Dios, te siki kava yun ni joso de nduxi uva vi texeꞌen.
GEN 35:15 Te ni xnani Jacob nuu ni kaꞌan Dios jin de Betel.
GEN 35:16 Nuu kuee ka, te ni kekuei de ñuu Betel kuaꞌankuei de, su jaꞌni ka ña joo ja kentakuei de ñuu Efrata, te ni tuu Raquel ja kaku lulu ña, su kuaꞌa tnundoꞌo oo ja kaku lulu ña.
GEN 35:17 Te ja siun kuaꞌa tnundoꞌo ja kaku lulu ña, te jiñaꞌa ñaꞌa tatna ja jito ña yun: ―Ma yuꞌu ni, chi suni koo in seyii luluu ni ―jiñaꞌa ña.
GEN 35:18 Su vi nuu kuyatni ja kana anu ña ja kuu ña, te ni xnani ña jin Benoni, su tatai ni xnani ña Benjamín.
GEN 35:19 Saa ni kuu ja ni jiꞌi Raquel, te ni jinkoyuꞌu ña ichi kuaꞌan ñuu Efrata ja kuu ñuu Belén.
GEN 35:20 Te ni jani ndichi Jacob in kava kaꞌnu jite siki yau ñaña yun, te kava yun kuu in seña ja yun yiyuꞌu Raquel ndee kiuu vitna.
GEN 35:21 Yun te kuaꞌan Israel ja ni yaꞌa de ñuu Migdal-edar, te ichi yun ka ni saꞌa de veꞌe saꞌun ja ni ka oo de.
GEN 35:22 Te nini ka oo Israel nuu ñuꞌu yun, te ni jaꞌan Rubén, te ni ka kixin jin Bilha inka ñasiꞌi tatai, te ni jini soꞌo de ja siun ni saꞌi. Te uxi uu seyii Israel ka oo.
GEN 35:23 Te seyii Lea ka kuu Rubén, seyii xtnañuꞌu Jacob jin ña, vi Simeón vi Leví vi Judá vi Isacar vi Zabulón.
GEN 35:24 Te seyii Raquel ka kuu José vi Benjamín.
GEN 35:25 Te seyii Bilha, ñaꞌa jinokuechi nuu Raquel, ka kuu Dan vi Neftalí.
GEN 35:26 Te seyii Zilpa, ñaꞌa jinokuechi nuu Lea, ka kuu Gad vi Aser. Suchi yaꞌa ni ka okuu seyii Jacob ja ni ka kakui ñuu Padan-aram.
GEN 35:27 Yun te saa ni ndajino Jacob nuu oo tata de Isaac ñuu Mamre ja tnii ñuu Arba ja kuu Hebrón ñuu nuu ni ka oo Abraham vi Isaac.
GEN 35:28 Te ni oteku Isaac ciento kuun xiko kuia.
GEN 35:29 Te ni kana anu Isaac, te ni jiꞌi de ja ni yii ndevaꞌa de ja ni oo de kuaꞌa ndevaꞌa kuia, te ni ka tayuꞌu ña seyii de Esaú jin Jacob.
GEN 36:1 Ndiꞌi ñayiu yaꞌa ka okuu ndikin tata Esaú ja suni nani de Edom.
GEN 36:2 Te ni nduku de ñasiꞌi de neꞌu sesiꞌi ñayiu ñuu Canaán, te in ña kuu Ada, sesiꞌi Elón tee heteo, te inka ña kuu Aholibama, sesiꞌi Aná, seyii Zibeón, tee heveo.
GEN 36:3 Te inka ña kuu Basemat sesiꞌi Ismael, kuaꞌa tee nani Nebaiot.
GEN 36:4 Te seyii Ada jin Esaú kuu Elifaz, te seyii Basemat kuu Reuel.
GEN 36:5 Te seyii Aholibama ka kuu Jeús vi Jaalam vi Coré. Suchi yaꞌa ka kuu seyii Esaú ja ni ka kakui ñuu Canaán.
GEN 36:6 Te ni jaka Esaú ñasiꞌi de vi seyii de vi sesiꞌi de vi ndiꞌi ñayiu veꞌe de vi kiti kuechi vi kiti jiso vi ndiꞌi nagua ni jinkonevaꞌa de nuu ñuꞌu ñuu Canaán yun, te kuaꞌan de inka ñuu ja ni ka kusiin de jin ñani de Jacob.
GEN 36:7 Chi ndi nduu de ni ka kuu kuika ndevaꞌa de, te ña ni kuu ka ja vi koo in ni de, chi ña ni kenta ka nuu ñuꞌu yun ja vi koo kiti de.
GEN 36:8 Te ni jino Esaú ja ni jinkoo de yuku ja tnii Seir, te Esaú kuu Edom.
GEN 36:9 Te ñayiu yaꞌa ka kuu ndikin tata Esaú, yua ñayiu edomita ja ka oi yuku Seir.
GEN 36:10 Te yaꞌa ka kuu sivi seyii Esaú: Elifaz kuu seyii Ada ñasiꞌi Esaú, te Reuel kuu seyii Basemat ñasiꞌi Esaú.
GEN 36:11 Te seyii Elifaz ni ka okuu Temán vi Omar vi Zefo vi Gatam vi Cenaz.
GEN 36:12 Te Timna ni okuu inka ñasiꞌi Elifaz seyii Esaú, te ni oo in seyii ña ni onani Amalec. Tee yaꞌa ni ka okuu señani Ada ñasiꞌi Esaú.
GEN 36:13 Te seyii Reuel ni ka okuu Nahat vi Zera vi Sama vi Miza. Tee yaꞌa ni ka okuu señani Basemat ñasiꞌi Esaú.
GEN 36:14 Te Aholibama ñasiꞌi Esaú, kuu sesiꞌi Aná tee ni okuu seyii Zibeón. Te seyii ñaꞌa yaꞌa ni ka okuu Jeús vi Jaalam vi Coré, seyii Esaú.
GEN 36:15 Tee yaꞌa ni ka okuu tee ka tatnuni neꞌu seꞌe Esaú. Te Elifaz seyii xtnañuꞌu maa Esaú kuu tata tee ni ka otatnuni ja ka nani de Temán vi Omar vi Zefo vi Cenaz
GEN 36:16 vi Coré vi Gatam vi Amalec. Tee yaꞌa ni ka okuu tee ka otatnuni nuu ñayiu veꞌe Elifaz ja ni ka oo nuu ñuꞌu Edom. Tee yaꞌa ni ka okuu señani Ada.
GEN 36:17 Te tee yaꞌa ni ka okuu seyii Reuel seyii maa Esaú. Ni ka otatnuni Nahat vi Zera vi Sama vi Miza. Tee yaꞌa ni ka okuu ndikin tata Reuel ja ni ka oo de ñuu Edom. Tee yaꞌa ka kuu señani Basemat jin Esaú.
GEN 36:18 Te tee yaꞌa ni ka okuu seyii Aholibama inka ñasiꞌi Esaú, tee ni ka otatnuni ka kuu Jeús, Jaalam vi Coré. Tee yaꞌa ka kuu tee ni ka otatnuni ja ka kuu seyii Aholibama ñasiꞌi Esaú, sesiꞌi Aná.
GEN 36:19 Te tee yaꞌa ni ka okuu seyii Esaú vi tee ni ka otatnuni nuu ñayiu, te maa Esaú kuu Edom.
GEN 36:20 Te tee yaꞌa ni ka okuu seyii Seir, tatatnoꞌo horeo, ja ka oo ñuu yun: Lotán vi Sobal vi Zibeón vi Aná
GEN 36:21 vi Disón vi Ezer vi Disán. Tee yaꞌa ka kuu tee ni ka otatnuni nuu ñayiu horeo, seyii Seir ja ka oo nuu ñuꞌu Edom.
GEN 36:22 Te seyii Lotán ni ka okuu Hori jin Hemam, te Timna ni okuu kuaꞌa Lotán.
GEN 36:23 Te seyii Sobal ni ka okuu Alván vi Manahat vi Ebal vi Sefo vi Onam.
GEN 36:24 Te seyii Zibeón ni ka okuu Aja vi Aná, te Aná yaꞌa kuu suchi ni ndaniꞌi nuu ka jinonta ndute iꞌni ñuꞌu teꞌa yun na jitoi mentu tatai Zibeón.
GEN 36:25 Te seyii Aná ni onani Disón, te sesiꞌi de ni onani Aholibama.
GEN 36:26 Te seyii Disón ni ka okuu Hemdán vi Esbán vi Itrán vi Querán.
GEN 36:27 Te seyii Ezer ni ka okuu Bilhán vi Zaaván vi Acán.
GEN 36:28 Te seyii Disán ni ka okuu Uz jin Arán.
GEN 36:29 Tee yaꞌa ni ka okuu tee ni ka otatnuni nuu ñayiu horeo, ja nani de Lotán vi Sobal vi Zibeón vi Aná
GEN 36:30 vi Disón vi Ezer vi Disán. Tee yaꞌa ka okuu tee ni ka otatnuni nuu ñayiu horeo ja ni ka ondeka guaꞌa de ñayiu ñuu Seir.
GEN 36:31 Te tee ni ka okuu rey ja ni ka otatnuni de nuu ñayiu ñuu Edom ama ka ja vi konevaꞌa ñayiu Israel rey ka okuu tee yaꞌa.
GEN 36:32 Bela seyii Beor ni otatnuni nuu ñayiu Edom, te ñuu nuu ni ka oo de ni onani Dinaba.
GEN 36:33 Te nuu ni jiꞌi Bela, te nuu tniuu de ni otatnuni Jobab seyii Zera tee ñuu Bosra.
GEN 36:34 Te nuu ni jiꞌi Jobab, te nuu tniuu de ni otatnuni Husam tee ñuu Temán.
GEN 36:35 Te nuu ni jiꞌi Husam, te nuu tniuu de ni otatnuni Hadad seyii Bedad, tee ni kundee nuu ñayiu Madián nuu ñuꞌu Moab na ni ka jaxin tnaꞌa de, te ñuu de ni onani Avit.
GEN 36:36 Te nuu ni jiꞌi Hadad, te nuu tniuu de ni otatnuni Samla tee ñuu Masreca.
GEN 36:37 Te nuu ni jiꞌi Samla, te nuu tniuu de ni otatnuni Saúl tee ñuu Rehobot ja oo yuꞌu yute Éufrates.
GEN 36:38 Te nuu ni jiꞌi Saúl, te nuu tniuu de ni otatnuni Baal-hanán seyii Acbor.
GEN 36:39 Te nuu ni jiꞌi Baal-hanán seyii Acbor, te nuu tniuu de ni otatnuni Hadad, te ñuu de ni onani Pau, te ñasiꞌi de ni onani Mehetabel, ñaꞌa kuu sesiꞌi Matred, te Matred kuu sesiꞌi Mezaab.
GEN 36:40 Te yaꞌa ka kuu sivi ñayiu ka otatnuni nuu ndikin tata Esaú na kuu na kuu na tatatnoꞌo mamai vi nuu ñuꞌu ja ni ka jinkoi. Te sivi ka kuu Timna vi Alva vi Jetet
GEN 36:41 vi Aholibama vi Ela vi Pinón
GEN 36:42 vi Cenaz vi Temán vi Mibzar
GEN 36:43 vi Magdiel vi Iram. Ñayiu yaꞌa ni ka okuu ja ni ka otatnuni nuu ñayiu Edom na kuu na kuu ñuu vi ñundeꞌi ja ni ka junkoi. Te Edom kuu maa Esaú, yua ñayiu edomita.
GEN 37:1 Ni oo Jacob ñuu Canaán nuu ñuu ja ni oo ndi yua de.
GEN 37:2 Te yaꞌa ndakani na in ni ka oo kuu ndikin tata Jacob. Ja oo José xaꞌun uu kuia nuu ni ka ojitoi ndikachi jin sava ka ñani. Te ni ka ondeka tnaꞌi jin seyii Bilha vi seyii Zilpa, ñasiꞌi tatai yun, te ni ndakani José nuu tatai ja ka saꞌa ñani jakueꞌe.
GEN 37:3 Te ni okutoo ka ña Israel jin José saa sava ka seyii de, chi ja mayii de, te saa ni jinkoi, te ni saꞌa de in saꞌun ndinuu nuu teku ja ni oniꞌnui.
GEN 37:4 Te nuu ni ka jini sava ka ñani ja kutoo ka ña tatai saa sava ka maa de, yun te ni ka kaꞌan uꞌu ña de vi ni ka okaꞌan xeen de nui.
GEN 37:5 Te ni ndakani José nuu ñani in jani ni jani, guaa vi viꞌi ka ni ka kaꞌan uꞌu ña de jin.
GEN 37:6 Te jiñaꞌi: ―Vitna te vi konini ni na ndakani san in jani ni jani san.
GEN 37:7 Ka oo sagua nuu kaa triu yun ka saꞌa nuꞌnio, yun te ni ndakoo ndichi nuꞌni triu san, te ni ka jionduu ña nuꞌni triu ni, te ni ka jinkindei nuu nuꞌni triu san ―jiñaꞌi.
GEN 37:8 Yun te ka jiñaꞌa ñani yun: ―Nuu saa, ¿te a kokuu ron rey nuu ndiꞌi rin axi kotatnuni ron, naxa nuu saa? ―ka jiñaꞌa de. Te vi viꞌi ka ka kaꞌan uꞌu ña de ja jaꞌa jani yun vi ja siun jiñaꞌi.
GEN 37:9 Ni jani tukui inka jani, te ni ndakani nuu sava ka ñani, te jiñaꞌi: ―Ni jani san ja nikandii vi yoo vi uxi in kimi ni ka jinkindei nuu san ―jiñaꞌi.
GEN 37:10 Ni ndakani nuu tatai vi nuu ñani, te ni kuxeen tatai nui, te jiñaꞌa de suaꞌa: ―¿Na jani kuu ja ni jani ron yaꞌa? ¿Axi saa kokaꞌan ron ja ruꞌun vi nana ron vi ñani ron vi jinkindei rin nuu ron ndee nuu ñuꞌu? ―jiñaꞌa de.
GEN 37:11 Te ni ka okuu kuasun ini ñani nui, su tatai, chi ni ondakani ini de na jani kuu.
GEN 37:12 Su nuu kuee ka te kuaꞌankuei ñani ka jito de ndikachi tata de ndee yatni ñuu Siquem.
GEN 37:13 Te jiñaꞌa Israel nuu José: ―Ka oo ñani ron ndee yatni ñuu Siquem ka jito de ndikachio. Neꞌe te tetniuu ña rin kiꞌin ron nuu ka oo de ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa José: ―Yaꞌa oo san, vi tata.
GEN 37:14 Te jiñaꞌa Israel: ―Kuaꞌan vitna te kondiaꞌa ron nagua ka saꞌa ñani ron vi a ka oo vaꞌa ndikachio, te ndajaa ron ndakani ron ―jiñaꞌa de. Te ni tetniuu ña de kuaꞌin guaa ndee chikoꞌi kaꞌnu Hebrón. Te ni kentai ndee yatni ñuu Siquem.
GEN 37:15 Te ni ka junkuntnaꞌi jin in tee nuu jionditai nuu yuku yun, te ni jikan tnoꞌo ña de jin, te jiñaꞌa de: ―¿Na in ndanduku ron? ―jiñaꞌa de.
GEN 37:16 Te jiñaꞌa José: ―Ñani san ndanduku san, te jikantaꞌu san ja kaxtnoꞌo ni ndenu ka oo de ka jito de ndikachi tata san ―jiñaꞌi.
GEN 37:17 Te jiñaꞌa tee yun: ―Ja kuaꞌankuei de, tu ka de ka oo yaꞌa, chi ni onini rin ka ndatnoꞌo de ja kiꞌinkuei de ndee Dotán ―jiñaꞌa de. Yun te ni jata ndikin ña José jin ñani, te ni nukuꞌun ñai ndee Dotán.
GEN 37:18 Te vi jika ka kuaꞌin, te ni ka jini ña de, te ama ka ja kuyatni, te ja ni ka ndatnoꞌo tuaꞌa de ja vi kaꞌni ña de.
GEN 37:19 Te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―Yaꞌa vaji in ja jani.
GEN 37:20 Vitna te kiꞌinkueio te na vi kaꞌnio jin, te na vi tnao jin ndee in yau ñuꞌu ka oo yaꞌa, te vi kuñaꞌo ja ndee in kiti xeen ni jaa ña jin. Yun te vi kunio ndenu kendoo jani yun ―ka ndatnoꞌo de.
GEN 37:21 Te nuu ni jini soꞌo Rubén ja siun ka ndatnoꞌo de, te ni skaku ña de nuu ndaꞌa sava ka ñani de, te jiñaꞌa de: ―Ma vi kaꞌnio jin.
GEN 37:22 Ni ma vi xtujioo jin ja kati niñi, na vi tnao jin yau ñuꞌu ka oo ñuꞌu teꞌa yaꞌa, te ma vi kaꞌnio jin ―jiñaꞌa de. Suaꞌa ni jiñaꞌa de nagua ja kuu skaku niꞌnu de jin nuu ndaꞌa ñani de, te kuu ja nusiaꞌa ña de nuu tatai.
GEN 37:23 Te nuu ni kenta José nuu ka oo ñani yun, te ni ka tau de saꞌun ndinuu nuu teku ja niꞌnui.
GEN 37:24 Te ni ka tnii ña de, te ni ka tnaa ña de nuu yau ñuꞌu ja oo yun, su tu na ndute ñuꞌu nuu yau yun.
GEN 37:25 Te ni ka jinkoo de ni ka jaxeꞌin de, te ni ka ndakoto de ja kuaꞌankuei in yukun ñayiu tatatnoꞌo Ismael ja vajikuei de ñuu Galaad, te ka ndiso kameyu de suja vixin vi bálsamo vi mirra, ja kuaꞌankuei de mavijinxiko de ñuu Egipto.
GEN 37:26 Yun te jiñaꞌa Judá nuu sava ka ñani de: ―Tu nagua ka niꞌo ja vi kaꞌnio ñanio, te vi tayuꞌu tnoꞌo ja tu ka jinio na in ni jaꞌni ña jin.
GEN 37:27 Guaꞌa ka kuu ja vi xikoi nuu tee tatatnoꞌo Ismael, te ma vi kaꞌnio jin, chi ñanio kui, te in ni yuao jin ―jiñaꞌa de. Te ni ka jinkuaan ini ñani de ja siun ni kaꞌan de.
GEN 37:28 Te nuu ni ka yaꞌa tee tatatnoꞌo Madián, tee ka kuu arrieru, te ni ka ndatau ña ñani José jin yau ñuꞌu yun, te ni ka xiko de jin nuu tee tatatnoꞌo Ismael, te ni ka tniuyaꞌu tee yun oko xuꞌun kaa ja kuu plata ja jaꞌi, te ni ka jaka de José kuaꞌin ñuu Egipto.
GEN 37:29 Te nuu ni ndajino Rubén, te ni jini de ja tu ka na José inee nuu yau ñuꞌu yun, te ni ndata de saꞌun niꞌnu de, ja tnaꞌu ini de.
GEN 37:30 Te ni jaꞌan de nuu ka oo sava ka ñani de, te jiñaꞌa de: ―Tu ka na José inee, te vitna, ¿nagua kuu ja saꞌa san? ―jiñaꞌa de.
GEN 37:31 Yun te ni ka kiꞌin de saꞌun José, te ni ka jaꞌni de in litu luluu, te ni ka skanuu de niñi ti saꞌuin.
GEN 37:32 Yun te ni ka nusiaꞌa de saꞌun ndinuu nuu teku yun nuu tata de, te ka jiñaꞌa de: ―Saꞌun yaꞌa ni ka ndaniꞌi san, te ndakuni ni vitna a saꞌun José kuu axi ñaꞌa ―ka jiñaꞌa de.
GEN 37:33 Yun te ni ndakuni Jacob, te jiñaꞌa de: ―Saꞌun seyii rin kuu, ndee in kiti xeen ni jaa ña jin, te ni skuechi ña ti jin ―jiñaꞌa de.
GEN 37:34 Yun te ni ndata Jacob saꞌun niꞌnu de, te ni kekuiꞌnu de saꞌun ndayi, te kuaꞌa kiuu ni otnaꞌu ini de ja jaꞌa seyii de.
GEN 37:35 Te ni ka ndakoo ndiꞌi seyii de vi sesiꞌi de ja vi ndasaꞌa sii ini ñai, su tu ni jandetu de ja nduu sii ini de, te jiñaꞌa de: ―Vi suaꞌa ni tnaꞌu ini rin, te kenta rin ndee chii ñuꞌu nuu ka yiyuꞌu ndiyi ja ndanitnaꞌa rin jin seyii rin ―jiñaꞌa de. Te ni ondaꞌi tatai ja jaꞌi.
GEN 37:36 Te ni ka xiko ñayiu tatatnoꞌo Madián jin José nuu Potifar, tee ñuu Egipto ja netniuu nuu Faraón, ja tatnuni de nuu tee ka jito veꞌe tniuu yun.
GEN 38:1 Te kuia yun ni kusiin Judá nuu sava ka ñani de, te ni kendoo de veꞌe in tee nani Hira tee ñuu Adulam.
GEN 38:2 Te yun ni jini Judá sesiꞌi in tee ñuu Canaán ja nani Súa, te ni ka jaka tnaꞌa de jin ña.
GEN 38:3 Te ni junkuꞌun lulu ña, te ni kaku in seyii ña, te ni ka xnani de jin Er.
GEN 38:4 Te ni junkuꞌun tuku lulu ña, te ni kaku inka seyii ña, te ni ka xnani de jin Onán.
GEN 38:5 Te ni junkuꞌun tuku lulu ña, te ni kaku inka seyii ña, te ni ka xnani de jin Sela. Te ka oo de jin ña ñuu Quezib nuu ni kakui.
GEN 38:6 Yun te nuu kuee ka, te ni nduku Judá ñasiꞌi Er seyii xtnañuꞌu de, ja ni onani ña Tamar.
GEN 38:7 Te Er, seyii xtnañuꞌu yun, chi tee kueꞌe ni okuu de nuu Jitoꞌo, te ni kindee ya ja jichi ja kanda de.
GEN 38:8 Yun te jiñaꞌa Judá nuu Onán: ―Vi nitnaꞌa jin ñasiꞌi ndi ñani ron, te skunkuu ron nuu ña ja xiso ña kuu ron, te na vi jinkoo ndikin tata ndi ñani ron ―jiñaꞌa de.
GEN 38:9 Su ja jini guaꞌa Onán ja ndikin tata de ja vi koo, chi masu vi ndikin tata maa de vi kokui, yun guaa nuu ka nitnaꞌa de jin janu de, te jati de nuu ñuꞌu, nagua ja ma vi koo ndikin tata ñani de.
GEN 38:10 Te tu ni junkuaan ini Jitoꞌo ja siun ni osaꞌa de jakueꞌe, te yun guaa suni ni kindee ya ja jichi ja kanda de.
GEN 38:11 Te jiñaꞌa Judá nuu janu de Tamar: ―Kuanoꞌo ni veꞌe tata ni, te kendoo ndaꞌu kendoo kee ni ni, guaa ndee na kuaꞌnu seyii san Sela ―jiñaꞌa de, chi ni ndakani ini de ja kana saa suni kuu seyii de, nagua ni ka ndoꞌo ñani. Saa te kuanoꞌo Tamar ja ni oo ña veꞌe yua ña.
GEN 38:12 Te nuu ni yaꞌa kuaꞌa kiuu, te ni jiꞌi sesiꞌi Súa ñasiꞌi Judá. Yun te nuu ni nduu sii ini Judá, te ni ka kanuu de jin tnaꞌa de Hira tee ñuu Adulam ja ni ka jinkoto de tee ka sete ndikachi de ñuu Timnat.
GEN 38:13 Te ni ka kaxtnoꞌo nuu Tamar, te ka jiñaꞌa: ―Yaꞌa vaji tata xiso ni ja kanuu de kiꞌin de ñuu Timnat ja sete de ndikachi de ―ka jiñaꞌa.
GEN 38:14 Yun te ni sama ña saꞌun niꞌnu ña ja ni ndoo ndaꞌu ña, te ni jasi ña nuu ña vi ni tniutuu ña saꞌun titi maa ña, te ni jinkoo ña yeꞌe ñuu Enaim yatni nuu yaꞌa ichi kuaꞌan ñuu Timnat, chi ni jini ña ja makukaꞌnu Sela, te tu skuaka tnaꞌa ña tata xiso ña jin seyii de.
GEN 38:15 Te nuu ni jini ña Judá, te ni ndakani ini de ja ñaꞌa xiko maa kuu ña, chi ni chisaꞌu ña nuu ña.
GEN 38:16 Te ni kujioo de yuꞌu ichi yun ja ni juntnaꞌa ña de, te jiñaꞌa de: ―Kuandetu ni vitna na kiꞌon vi kondueio ―jiñaꞌa de, chi tu ni jini de ja janu de kuu ña. Te jiñaꞌa ña: ―¿Nagua kuu ja taa ni ja kuandetu san vi kondueio? ―jiñaꞌa ña.
GEN 38:17 Te jiñaꞌa de: ―Tetniuu san in litu luluu san ja kokuu yaꞌu ni ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ña: ―Vatu ka nuu saa, su taa ni na in ndatniuu ni guaa ndee na tetniuu ni yaꞌu san ―jiñaꞌa ña.
GEN 38:18 Yun te jiñaꞌa de: ―Su ¿nagua kuu ja kuini ni ja taa san? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ña: ―Taa ni seyu ni vi yuaꞌa ja yiꞌi jian vi yutnu nee ni jian ―jiñaꞌa ña. Te ni jiñaꞌa de, te ni ka jinkonduei de jin ña, te ni junkuꞌun lulu ña.
GEN 38:19 Yun te ni ndakoo ña te kuanoꞌo ña veꞌe ña, te ni xtajioo ña saꞌun ndesi nuu ña, te ni ndakiꞌin ña saꞌun niꞌnu ña ja ni ndoo ndaꞌu ña.
GEN 38:20 Te ni tetniuu Judá litu luluu de ja majinsiaꞌa tnaꞌa de tee ñuu Adulam, nagua ja ndakan de ndatniuu ja ni ndoo jin ñasiꞌi yun, su tu ni nukuꞌun tee yun ñasiꞌi yun.
GEN 38:21 Te ni jikan tnoꞌo de tee ka oo yun, te jiñaꞌa de: ―¿Ndenu oo ñaꞌa xiko maa ja oo ña ñuu Enaim yaꞌa, te jinkoo ña yatni yuꞌu ichi yaꞌa? ―jiñaꞌa de. Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Tu na in ñaꞌa xiko maa oo ñuu yaꞌa ―ka jiñaꞌa de.
GEN 38:22 Yun te kuanoꞌo de ja ni ndakaxtnoꞌo de nuu Judá, te jiñaꞌa de: ―Tu ni nukuꞌun san ña, te suni ka kachi tee ka oo ñuu yun ja tu na ama oo in ñaꞌa xiko maa ña ñuu yun ―jiñaꞌa de.
GEN 38:23 Te jiñaꞌa Judá: ―Na kendoo maa ña jin ndatniuu yun, nagua ja ma vi kuaku ndee ña ñayiu jion, chi ni tetniuu san litu san ja majinsiaꞌa ni ti, te tu ni ndaniꞌi ni ña ―jiñaꞌa de.
GEN 38:24 Te nuu ni jino nuu uni yoo, te ni ka kaxtnoꞌo nuu Judá, te ka jiñaꞌa: ―Janu ni Tamar, chi ni chitnaꞌa ña jin inka teyii, te ni junkuꞌun lulu ña ja siun ni saꞌa ña ―ka jiñaꞌa. Te jiñaꞌa Judá: ―Vi keneꞌe ni ña, te vi teñuꞌu ni ña ―jiñaꞌa de.
GEN 38:25 Su nuu ni ka keneꞌe ña ñayiu jin ña, te ni tetniuu ña ja vi kaꞌan nuu tata xiso ña, te jiñaꞌa ña: ―Tee xiin ndatniuu yaꞌa kuu tee ni saꞌa seꞌe san. Te suni jiñaꞌa ka ña: ―Te vi kondiaꞌa guaꞌa ni vitna ndee tee xiin seyu vi yuaꞌa jayiꞌi yaꞌa vi yutnu nee, ka kuu yaꞌa ―jiñaꞌa ña.
GEN 38:26 Yun te ni ndakuni maa Judá, te jiñaꞌa de: ―Ñaꞌa guaꞌa ka kuu ñaꞌa yaꞌa saa maa san, chi chia tu ni jiñaꞌa san seyii san Sela ja kuaka tnaꞌa jin ña guaa ni saꞌa ña siun ―jiñaꞌa de. Te tu ni ka nitnaꞌa saꞌun ka de jin ña.
GEN 38:27 Te nuu ni jino kiuu ja kaku lulu ña, te kuati ka kuu suchi ka ñuꞌu chii ña.
GEN 38:28 Te nuu ni tuu ña ja vi kakui, te in suchi yun ni keneꞌi in ndaꞌi, te ni tnii ñaꞌa tatna yun ndaꞌi, te ni juꞌni ña in yuaꞌa kuaꞌa, te ni kaꞌan ña: ―Suchi yaꞌa kuu suchi ni kaku xtnañuꞌu ka.
GEN 38:29 Su ni ndachiꞌi tukui ndaꞌi, te xtnañuꞌu ka ñani ni kaku, te jiñaꞌa ña: ―¡Nase ndeꞌe ni june ron ichi! Te ni xnani ña jin Fares.
GEN 38:30 Yun te saa ni kaku ñani suchi nuꞌni yuaꞌa kuaꞌa ndaꞌi, te ni xnani ña jin Zara.
GEN 39:1 Yun te ni jino José Egipto, te ni ndakiꞌin ña Potifar, tee netniuu nuu Faraón ja tatnuni de nuu tee ka jito veꞌe tniuu yun, ni ndakiꞌin ña de jin nuu tee tatatnoꞌo Ismael ja ni ka jinsiaꞌa ña de jin ñuu yun.
GEN 39:2 Su oo Jitoꞌo jin José, te ni chindee ni chituu ña ya jin ja ni kee guaꞌi ni oi veꞌe lamui tee Egipto yun.
GEN 39:3 Te ni jini lamu yun ja oo Jitoꞌo jin José, te ndiꞌi tniuu ni osaꞌi ni okee guaꞌa, chi ni chindee ni chituu ña ya jin.
GEN 39:4 Saa te ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña de jin, te ni chitniuu ña de jin ja kotatnuni nuu veꞌe de, te ni xndoo de nuu ndaꞌi ndiꞌi nagua nevaꞌa de.
GEN 39:5 Te vi guaa ndee nuu ni chitniuu ña de jin ja kotatnuni nuu veꞌe de, te ndiꞌi nagua nevaꞌa tee Egipto yun ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa Jitoꞌo ja jaꞌa José, te ni chindee ni chituu ña ya jin ndiꞌi nagua oo nuu veꞌe de vi nagua jitu de nuu ñundeꞌi de.
GEN 39:6 Te ni xndoo lamu yun ndiꞌi ja nevaꞌa de nuu ndaꞌa José, te tu nagua ni ondiꞌni saꞌun ka de, chi vi nani ja ni ojaa de. Te José, chi luu ndevaꞌa ni ojitoi, te guaꞌa ni onaꞌi.
GEN 39:7 Te nuu kuee ka, te ni jioꞌo ña ñasiꞌi lamu yun jin José, te jiñaꞌa ña: ―Neꞌe na vi kusuon.
GEN 39:8 Te tu ni jandetui, te jiñaꞌi nuu ñasiꞌi lamui yun: ―Tu ndiꞌni jitoꞌo san nagua kuu ja oo veꞌe de, chi oo san, te ndiꞌi ni xndoo de nuu ndaꞌa san.
GEN 39:9 Te tu na in kuu kaꞌnu ka saa sein veꞌe yaꞌa, te tu na in guaa ni saꞌa siin de, chi maintnoꞌo maa ni ja kuu ni ñasiꞌi de, ma kuu saꞌa san jakueꞌe ndevaꞌa yaꞌa, te saꞌa san yika kuechi nuu ia Dios ―jiñaꞌi.
GEN 39:10 Te vi ndi kiuu ndi kiuu ni okaꞌan ña jin José, su tu ni jandetui ja vi jinkotui jin ña, axi ja vi koi jin ña.
GEN 39:11 Su in kiuu ni ndiuu José veꞌe yun ja satniui, te tu na ndee in tee ka satniuu yun oo ini veꞌe yun.
GEN 39:12 Yun te ni kakuiko ña saꞌuin, te jiñaꞌa ña: ―Neꞌe na vi kusuon. Su yun te ni xndoi saꞌuin nuu ndaꞌa ña, te ni jinoi ni kei ndee yeꞌe.
GEN 39:13 Te nuu ni jini ña ja ni xndoi saꞌuin nuu ndaꞌa ña, te ni jinoi kuaꞌin ndee yeꞌe,
GEN 39:14 yun te ni kana ña jin tee ka satniuu veꞌe ña, te jiñaꞌa ña: ―Vi kondiaꞌa ja ni ka kisiaꞌa in suchi tatatnoꞌo hebreo ja saꞌa neꞌe ñai jion. Ni kei nuu oo rin ja kusuin jin rin, te ni kana jaa rin.
GEN 39:15 Te nuu ni jini ja kana koꞌo rin, te vi ni xndoi saꞌuin nuu rin yaꞌa, te ni jinoi ni kei kuaꞌin ―jiñaꞌa ña.
GEN 39:16 Te vi ni jakin ña saꞌun José xiin nuu oo ña guaa ndee nuu ni ndajino yii ña veꞌe ña.
GEN 39:17 Yun te vi suni saa ni ni kaꞌan ña, te jiñaꞌa ña: ―Suchi jinokuechi veꞌo ja kuu tatatnoꞌo hebreo ja ni kisiaꞌa ni, ni kii nuu oo san ja saꞌa neꞌe ñai.
GEN 39:18 Te nuu ni jini ja ni kana jaa san, te ni xndoi saꞌuin nuu oo san, te kana kunui kuaꞌin ndee yeꞌe yun ―jiñaꞌa ña.
GEN 39:19 Te nuu ni jini lamu José yun ja siun kaꞌan ñasiꞌi de siki José ja siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña suchi jinokuechi nuu de, te ni kiti ini de.
GEN 39:20 Te ni kakuiko ña lamu yun jin José, te ni jasi ña de vekaa nuu ka yiꞌi tee ja ni jasi ña rey, te yun ni ondesi vekaa yun.
GEN 39:21 Su Jitoꞌo, chi oo ya jin José, te ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya. Yun te ni saꞌa ya ja ni junkuaan ini tee tatnuni nuu tee ka yiꞌi vekaa yun ja saꞌa José.
GEN 39:22 Te ni xndendoo tee tatnuni yun nuu ndaꞌa José ja na kotoi ndiꞌi tee ka yiꞌi vekaa yun. Te ndiꞌi na tniuu ni ka osaꞌa ini vekaa yun te José ni otatnuni.
GEN 39:23 Te tu ni okiunduu tee tatnuni vekaa yun ja saꞌa de na in tniuu, chi ni ojito maa José, chi ni oo Jitoꞌo jin, te ndiꞌi tniuu ja ni osaꞌi ni okee guaꞌa, chi Jitoꞌo ni ochindee ni ochituu ña jin.
GEN 40:1 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te in kiuu ni ka saꞌa uu tee ka jinokuechi nuu rey Egipto in kuechi, in de kuu tee savaꞌa ja jiꞌi rey, te inka de kuu tee saꞌa xtaa vixin maa rey yun.
GEN 40:2 Te ni kiti ini rey Faraón yun nuu nduu de, nuu tee tatnuni ja ka savaꞌa ja jiꞌi Faraón vi nuu tee tatnuni ja ka saꞌa xtaa vixin yun,
GEN 40:3 te ni jasi ña de vekaa ja oo veꞌe tee tatnuni nuu tee ka jito veꞌe tniuu yun, vekaa nuu ndesi José.
GEN 40:4 Te tee tatnuni nuu tee ka jito veꞌe tniuu ni skuiso siki ña de jin José ja kokotoi nduu tee yun. Te yun ni ka oi jin tee yun kuaꞌa kiuu.
GEN 40:5 Te nduu tee savaꞌa ja jiꞌi Faraón vi tee saꞌa xtaa vixin maa Faraón Egipto yun ja ka oo jin ini vekaa yun, ni ka onevaꞌa de in jani in ni jakuaa yun, te siin siin kei in in jani yun.
GEN 40:6 Te nuu ni jino José inka neꞌe yun ja majinkoto ñai, te ni jini nuu de ja ka kusuchi ini de.
GEN 40:7 Te ni jikan tnoꞌo ñai jin tee yun, chi in ni vekaa ni ka yiꞌi ja oo veꞌe jitoꞌi, te jiñaꞌi: ―¿Nau ja ka kusuchi ini ni vitna?
GEN 40:8 Te ka jiñaꞌa de: ―Ni ka onevaꞌa rin in in nuu jani, te tu na in jinkuiꞌnu ini naxa kei ―ka jiñaꞌa de. Yun te jiñaꞌa José: ―Maa Dios kuu ia jinkuiꞌnu ini naxa kei. Vitna te vi ndakani ni naxa ni ka jani ni nuu saa ―jiñaꞌi.
GEN 40:9 Yun te ni ndakani tee tatnuni nuu ka savaꞌa ja jiꞌi Faraón nuu José, te jiñaꞌa de: ―Ni jani rin ja ni jini rin in tnu uva nukuiin tnu nuu rin,
GEN 40:10 te nuu tnu uva yun ni kana uni ndaꞌa tnu, te vi na ndandixin, te jaa ita, te ka jichi maa uva yun.
GEN 40:11 Te vi nee rin vasu Faraón, te vi jaꞌnde rin uva yun, te juꞌni rin ti nuu vasu de, te vi jin ndaꞌa maa rin jiñaꞌa rin vasu yun nuu Faraón, ni jani rin ―jiñaꞌa de.
GEN 40:12 Te jiñaꞌa José: ―Suaꞌa kei jani ja ni jani ni: ndi uni ndaꞌa tnu uva yun kuu uni kiuu,
GEN 40:13 te nuu uni kiuu, te ndakankaꞌan ña Faraón jin ni, te ndajiokuiin ni nuu tniuu ni osaꞌa ni, te kuñaꞌa ni vasu ja jiꞌi Faraón nuu ndaꞌa de, nagua ni osaꞌa ni ama ka nuu ni ojiñaꞌa ni vasu ja ni ojiꞌi de.
GEN 40:14 Su konanaꞌa ña ni nuu ndajiokuiin ni ja ndasatniuu sii ini ni, te jikantaꞌu san ja kundaꞌu ini ña ni jin san, te kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa san nuu Faraón ja na keneꞌe ña de vekaa yaꞌa.
GEN 40:15 Chi ni ka suꞌu ña jin san nuu ñayiu ka kuu tatatnoꞌo san hebreo, te ni tu saꞌun na jakueꞌe saꞌa san yaꞌa ja vi kokasi ña de vekaa jin san ―jiñaꞌi.
GEN 40:16 Te nuu ni jini tee tatnuni nuu tee ka saꞌa xtaa vixin ja in javii javaꞌa kei jani yun, te jiñaꞌa de nuu José: ―Suni ruꞌun, chi ni jani rin ja ni jini rin uni chika kueli ñuꞌu xtaa vixin ja yoxnee xini rin.
GEN 40:17 Te chika yoxnee sukun ka yun ka ñuꞌu ndinuu ndi ndujin nuu xtaa vixin ja kaa Faraón, te ni ka jaa kiti ndagua ja ñuꞌu nuu chika yoxnee xini rin yun ―jiñaꞌa de.
GEN 40:18 Yun te jiñaꞌa José: ―Suaꞌa kei jani ja ni jani ni yun: ndi uni chika kueli yun kuu uni kiuu.
GEN 40:19 Te nuu uni kiuu, te kaꞌnde Faraón yiki xini ni, te tatnuni de vi katakaa ña jin ni, te vi kaa kiti ndagua kuñu ni ―jiñaꞌi.
GEN 40:20 Te nuu uni kiuu, te ni nukuꞌun viko Faraón, te ni saꞌa de viko nuu ni ndaxtutu de ndiꞌi tee ka jinokuechi nuu de. Te nuu ni ka ndututu de yun ni ndakankaꞌan de uu tee ni chiꞌi de vekaa, tee tatnuni nuu tee ka savaꞌa ja jiꞌi de vi tee tatnuni nuu tee ka saꞌa xtaa vixin, te ni keneꞌe ña de.
GEN 40:21 Te ni ndakuñaꞌa de tniuu nuu tee tatnuni nuu tee ka savaꞌa ja jiꞌi de, te ni jiñaꞌa tee yun vasu nuu ndaꞌa maa de.
GEN 40:22 Su ni jatakaa de tee tatnuni nuu tee ka saꞌa xtaa vixin, nagua ni kaꞌan José ja kei jani yun.
GEN 40:23 Su tee tatnuni nuu tee ka savaꞌa ja jiꞌi Faraón, chi tu ni ndakaꞌan saꞌun ka ña de jin José, chi ni naa ini ña de.
GEN 41:1 Te nuu kuee ka ja ni yaꞌa uu kuia, te ni onevaꞌa Faraón in jani. Ni jini de ja oo de yuꞌu yute Nilo,
GEN 41:2 te yute yun ni kanakuei uja isndiki siꞌi ja luu ndevaꞌa ka naꞌa ti vi inu ndatnu ti, te ni ka jinkondee ti ka jaa ti neꞌu yuku yun.
GEN 41:3 Te yata kuaꞌankuei ti yun te ni kanakuei ka uja ti nuu yute yun kiti ka kuu xixii ka kuu ti vi tneꞌe ka naꞌa ti, te ni ka jinkuiin ti yatni nuu ka oo kiti ka naꞌa luu yuꞌu yute yun.
GEN 41:4 Te ni ka jaa ña kiti ni ka kuu xixii vi tneꞌe ka naꞌa ti jin ndi uja kiti ka naꞌa luu yun vi inu ndatnu ti, ni jani Faraón, te ni ndoto de.
GEN 41:5 Yun te ni ndakusun tuku de, te jichi kuu uu ni jani de ja uja yoko triu ka yiꞌi chitu chitu vi luu ndevaꞌa ka naꞌa ja mavikuaꞌnu nuu invaa ni tnundoo.
GEN 41:6 Yata yun te ni kanakuei ka uja yoko triu ni ka yichi yichi ni ja ni teñuꞌu ña tachi jinkiꞌi ichi kana nikandii.
GEN 41:7 Te ndi uja yoko triu ja ni ka yichi yichi yun ni ka jaa ña jin ndi uja yoko triu ndatnu vi ka yiꞌi chitu yun. Te ni ndoto Faraón te ni jini de ja jani kuu.
GEN 41:8 Te nuu ni ndakoo Faraón nuu neꞌe suaꞌa, te ndiꞌni ndevaꞌa de na jani kuu, te ni kana de ndiꞌi tee ka jitotnuni maa Egipto vi tee ndichi, te ni ndakani Faraón ja ni jani de, su tu saꞌun na in ni jinkuiꞌnu ini naxa kei ja ni jani de yun.
GEN 41:9 Yun te ni kaꞌan tee tatnuni nuu tee ka savaꞌa ja jiꞌi Faraón, te jiñaꞌa de nuu Faraón: ―Tata rey, kuini san ja kaꞌan san jayaꞌa jatuku san.
GEN 41:10 Na ni kiti ini maa jitoꞌo san nuu san ja ka jinokuechi san nuu ni, te ni jasi ña ni vekaa ja oo veꞌe tee tatnuni nuu tee ka jito veꞌe tniuu yaꞌa, maa san vi tee ni otatnuni nuu tee ka saꞌa xtaa vixin.
GEN 41:11 Te tee yun vi maa san ni ka onevaꞌa san in in nuu jani in ni jakuaa, te in in jani yun oo ja kee mamai.
GEN 41:12 Te yun ni ka yiꞌi san jin in suchi kuechi tatatnoꞌo hebreo suchi jinokuechi nuu tee tatnuni nuu tee ka jito veꞌe tniuu yaꞌa, te ni ka ndakani san nui, te ni kaꞌin naxa kei jani ja ni ka jani in in san.
GEN 41:13 Te vi jandaa ja nagua ni kaꞌin yun saa ni kuu, chi ni ndataa ni tniuu saꞌa maa san, te inka de ni tatnuni ni ja ni ka jatakaa ña ―jiñaꞌa de.
GEN 41:14 Yun te ni kana ña Faraón jin José, te ñama kuiti ni ka keneꞌe ña jin vekaa yun, te ni ndasetei vi ni ndasamai saꞌuin, te saa ni jinoi nuu Faraón.
GEN 41:15 Te jiñaꞌa Faraón nuu José: ―Ni onevaꞌa rin in jani, te tu saꞌun na in jinkuiꞌnu ini naxa kei, su jini soꞌo rin ja ka kaꞌan ja roon, chi nuu nini ron in jani, te jinkuiꞌnu ini ron naxa kei ―jiñaꞌa de.
GEN 41:16 Yun te jiñaꞌa José nuu Faraón: ―Masu maa san kuu ja jinkuiꞌnu ini, chi Dios kuu ia kaxtnoꞌo naxa koo guaꞌa ni jin jani ni ―jiñaꞌi.
GEN 41:17 Yun te jiñaꞌa Faraón nuu José: ―Ni jani rin ja oo rin yuꞌu yute Nilo,
GEN 41:18 te yute yun ni kanakuei uja isndiki siꞌi, kiti inu ndatnu ndevaꞌa, te luu ka naꞌa ti, te ni ka jinkondee ti ka jaa ti neꞌu yuku yun.
GEN 41:19 Te yata kuaꞌankuei ti yun, te ni kanakuei ka uja kiti ni ka kuu xixii vi tneꞌe ndevaꞌa ka naꞌa ti, ja vi ni in kiuu tu na ndee jini rin kiti ka naꞌa tnetneꞌe yun nii Egipto.
GEN 41:20 Te kiti ni ka kuu xixii vi tneꞌe ka ndaa ti yun, ni ka jaa ña ti jin isndiki siꞌi ja ni ka jinonta xtnañuꞌu kiti inu ndatnu yun.
GEN 41:21 Te nuu ni ka jaa ña kiti ni ka kuu xixii yun, te vi ni ja tu ka naꞌa saꞌun ti ja ni ka jaa ña ti, chi vi saa ni ni ka kuu xii ti, nagua ka ndaa ti jaxtnañuꞌu. Te ni ndoto rin.
GEN 41:22 ’Te suni jani rin ja uja yoko triu mavikuaꞌnu nuu invaa ni tnundoo, te ka yiꞌi chitu chitu vi luu ndevaꞌa ka naꞌa.
GEN 41:23 Te inka uja yoko triu ja ni ka yichi yichi ni ja ni teñuꞌu ña tachi jinkiꞌi ichi kana nikandii.
GEN 41:24 Te yoko triu ja ni ka yichi yichi yun ni ka jaa ña jin ndi uja yoko triu ka naꞌa luu yun. Te ja ni ndakani rin nuu tee ka jitotnuni, su tu na in jinkuiꞌnu ini naxa kei ja vi ndakaxtnoꞌo nuu rin ―jiñaꞌa de.
GEN 41:25 Yun te jiñaꞌa José nuu Faraón: ―Jani ni jani ni, chi in ni jani kuu, ia Dios ni xneꞌe nuu ni nagua kuu ja saꞌa ya.
GEN 41:26 Te ndi uja isndiki siꞌi ja ka naꞌa luu yun, kuu uja kuia, te uja yoko triu ja ka naꞌa luu yun, kuu uja kuia. Te jani yun, chi in ni kei kaꞌan.
GEN 41:27 Te suni ndi uja isndiki siꞌi ja ni ka kuu xii yun vi tneꞌe ka naꞌa ti ja ka ndikin ña jin kiti ndatnu yun, kuu uja kuia, te ndi uja yoko triu ja ni ka yichi yichi ja ni teñuꞌu ña tachi jinkiꞌi ichi kana nikandii, kuu uja kuia ja koo tnundoꞌo soko.
GEN 41:28 Te yaꞌa kuu ja kaꞌan san nuu ni, vi tata Faraón, chi nagua kuu ja kuini Dios ja saꞌa ya, te ni xneꞌe ya nuu ni.
GEN 41:29 Te yaꞌa vaji uja kuia ja kuvaꞌa ndevaꞌa nii nuu ñundeꞌi Egipto.
GEN 41:30 Te nuu yaꞌa kuia yun, te ndikin tuku uja kuia ja koo tnundoꞌo soko, te vi naa ini ñayiu ja ni kuvaꞌa nuu ñundeꞌi Egipto, chi koo tnundoꞌo soko nii nuu ñuꞌu.
GEN 41:31 Te ma vi kuni ka ñayiu ja kuvaꞌa nuu ñundeꞌi ja jaꞌa tnundoꞌo soko yun, chi ndakui ndevaꞌa koo.
GEN 41:32 Te ja siun uu jichi ni jani ni, vi tata Faraón, kuu ja jinkuiꞌnu inio ja oo ndaa kuiti nuu ia Dios, te ñama skunkuu ya ja saꞌa ya.
GEN 41:33 Vitna te xteku ña san ja kosaꞌa tuaꞌa ni. Nduku ni in tee niꞌnu ini vi ndichi de ja na koto de nuu ñundeꞌi Egipto.
GEN 41:34 Suaꞌa saꞌa ni, vi tata Faraón: Tau ni tee vi kotatnuni in in ñuu tnii Egipto, te xnuu ni de ja na vi ndaxtutu de oko ja in ciento nagua kee nuu ñundeꞌi Egipto ndi uja kuia ja kuvaꞌa yun.
GEN 41:35 Te na vi xtutu de ja vi kokaa ñayiu ndiꞌi kuia guaꞌa ja vaji yun, te na vi ndaxtutu de triu te tatnuni ni ja na vi tavaꞌa de nagua ja vi niꞌi ñayiu in in ñuu ja vi kokai.
GEN 41:36 Te na koo nuu kuꞌun vaꞌi ja vi kokaa ñayiu ñuu tnii Egipto yaꞌa, nagua ndi uja kuia ja koo tnundoꞌo soko, te ma vi kuu ñayiu Egipto soko ―jiñaꞌi.
GEN 41:37 Te ni ka junkuaan ini Faraón vi tee ka jinokuechi nuu de, ja siun jiñaꞌa José.
GEN 41:38 Yun te jiñaꞌa Faraón nuu tee ka jinokuechi nuu de: ―¿Ndenu vi niꞌi kao in tee na kuinio suchi yaꞌa ja oo Espíritu ia Dios anui? ―jiñaꞌa de.
GEN 41:39 Te jiñaꞌa Faraón nuu José: ―Ja siun ia Dios ni kaxtnoꞌo ndiꞌi nuu ron, te tu na tee jinkuiꞌnu ini ni tee ndichi na kuinio maa ron.
GEN 41:40 Te maa ron guaa kotatnuni nuu veꞌe rin, te ndiꞌi ñayiu ñuu rin vi koskunkuu tnoꞌo ja tatnuni ron, te maintnoꞌo nuu mesa veꞌe tniuu guaa kuu kaꞌnu ka rin nuu ron.
GEN 41:41 Te suni jiñaꞌa ka Faraón nuu José: ―Vitna te tau ña rin ja konetniuu ron nuu ndiꞌi ñayiu ñuu rin Egipto ―jiñaꞌa de.
GEN 41:42 Yun te ni tau Faraón xeꞌe de nuu ndee seyu ja ñuꞌu ndaꞌa de, te tnaa de ndaꞌa José, te ni tatnuni de ni ka skuiꞌnu ña jin José in saꞌun vii ndevaꞌa, te ni ka tnaa in ja ñuꞌu sukuin nuu ka yiꞌi kaa vii ndevaꞌa ja kuu oro.
GEN 41:43 Te ni ka skaa ña jin nuu carreta kuu uu maa Faraón, te ni ka jiondita de jin, te ni ka kana de ja chitniuu ña Faraón, ja ndiꞌi ñayiu vi kaꞌnu jiti nui. Saa ni kuu ja ni chitniuu ña Faraón jin José, te ni kendoi ja tatnuni nuu ñayiu ñuu Egipto.
GEN 41:44 Te jiñaꞌa Faraón nuu José: ―Maa rin kuu Faraón, su nuu ja masu maa ron tatnuni, te tu nagua vi saꞌa ñayiu ka oo nii nii ñuu ja tnii Egipto ―jiñaꞌa de.
GEN 41:45 Te ni xnani ña Faraón jin José Zafnat-panea, te ni skuaka tnaꞌa ña de jin in suchi siꞌi nani Asenat, sesiꞌi tee nani Potifera, sutu oo ñuu On. Te ni kee José ja ni jiondita de nii ñuu ja tnii Egipto.
GEN 41:46 Ja oo José oko uxi kuia na ni jaꞌan de nuu rey Faraón ja tatnuni nuu Egipto. Yun te ni kee José nuu Faraón, te ni jiondita de nii ñuu ja tnii Egipto.
GEN 41:47 Te ndi uja kuia yun ni kuvaꞌa ndevaꞌa nuu ñundeꞌi.
GEN 41:48 Te ni ndaxtutu José ndiꞌi ja ni kee nuu ñundeꞌi ndi uja kuia ja kuvaꞌa nuu ñundeꞌi Egipto, te ni tavaꞌa de ja ni kee nuu ñundeꞌi in in maa ñuu.
GEN 41:49 Ni ndaxtutu de triu na kuinio ñuti yuꞌu ndute mar, kuaꞌa ndevaꞌa ja tu na in kundee kaꞌu, chi tu kentakuei ka de ja vi kaꞌu de.
GEN 41:50 Te ama ka ja kitnaꞌa kuia xtnañuꞌu tnundoꞌo soko, te ni ka jinkoo uu seyii José jin ñasiꞌi de Asenat, sesiꞌi tee nani Potifera, sutu oo ñuu On.
GEN 41:51 Te ni xnani José seyii xtnañuꞌu de Manasés, chi ni kachi de: ―Ia Dios ni saꞌa ja ni naa inio ndiꞌi tniuu ni osaꞌo vi ñayiu veꞌe tatao.
GEN 41:52 Te suchi kuu uu ni xnani de Efraín, chi ni kachi de: ―Ia Dios ni saꞌa ja ni jinkoo ndikin tatao ñuu nuu ni tnaꞌo tnundoꞌo.
GEN 41:53 Saa te ni yaꞌa uja kuia ja ni okuvaꞌa ndevaꞌa nuu ñundeꞌi Egipto.
GEN 41:54 Te ni jinkondee ja vaji uja kuia tnundoꞌo soko, nagua ja ni kaꞌan José, te ni oo tnundoꞌo soko nuu ndiꞌi sava ka ñuu naꞌnu, su nii ñuu ja tnii Egipto, chi ni oo xtaa vixin ka jaa ñayiu.
GEN 41:55 Te nuu ni kenta soko yun nii ñuu ja tnii Egipto, yun te ni ka kaꞌan ndaꞌu ñayiu ñuu nuu Faraón ja ka jikain ja vi kai. Te jiñaꞌa Faraón nuu ndiꞌi ñayiu yun: ―Kuaꞌankuei nuu José te vi saꞌa ron nagua kuu ja kachi maa de ―jiñaꞌa de.
GEN 41:56 Te soko yun, chi vi nii nuu ñuu ni oo. Yun te ni june José ndiꞌi saka triu nuu ka ñuꞌu vaꞌi, te ni xiko de nuu ñayiu Egipto, chi kaꞌnu ndevaꞌa kuu soko ja ni oo ñuu yun.
GEN 41:57 Te ndiꞌi ñayiu sava ka ñuu ni jaꞌankuei nuu José ja ni ka jain triu ja vi kokai, chi vi nii ñuu nii teyu ni oo ndevaꞌa soko yun.
GEN 42:1 Te nuu ni jini Jacob ja oo triu Egipto, te jiñaꞌa de nuu seyii de: ―¿Nau ja saa ka ndakondiaꞌa nuu tnatnaꞌa in in ni ron?
GEN 42:2 Te jini soꞌo rin ja oo ja kotekuo Egipto. Kuaꞌankuei te vi kuaan ron joo ja na vi kokao nagua ja ma vi kuo ―jiñaꞌa de.
GEN 42:3 Te ni jaꞌankuei uxi ñani José Egipto ja vi kuaan de triu.
GEN 42:4 Su tu ni tetniuu ña Jacob jin Benjamín ñani José ja kiꞌinkuei jin sava ka ñani, chi ni ndakani ini de ja kana saa nagua kokuu ichi kiꞌinkuei.
GEN 42:5 Yun te ni jaꞌankuei seyii Israel neꞌu sava ka ñayiu ja vi kuaan de triu, chi ni oo soko nii ñuu Canaán.
GEN 42:6 Te José ni okuu jitoꞌo ndiꞌi ñayiu ñuu yun, te suu de kuu tee oxiko triu nuu ndiꞌi ñayiu ñuu yun. Te nuu ni jinokuei ñani José, te ni ka jinkindei de ndee nuu ñuꞌu.
GEN 42:7 Te nuu ni jini ña José jin ñani de, te vini ni ndakuni ña de, su ni saꞌa ni ka de ja tu jini ña de, te ni kaꞌan niꞌi ndevaꞌa de, te jiñaꞌa de: ―¿Ndenu vajikuei ni? Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Ñuu Canaán vajikuei san ja vi kuaan san joo triu vi kokaa san ―ka jiñaꞌa de.
GEN 42:8 José, chi ni ndakuni de ñani de, su maa tee yun, chi tu ni ka ndakuni ña de.
GEN 42:9 Yun te ni ndakankaꞌan José jani ni jani de ndee ama ka siki ñani de, te jiñaꞌa de: ―Tee ka saꞌa vijin ka kuu ni, chi vajikuei ni ja ka ndiaꞌa ni naxa ka oo san ñuu san ―jiñaꞌa de.
GEN 42:10 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Ñaꞌa, vi jitoꞌo san, chi maa san ja ka jinokuechi san nuu ni, vajikuei san ja vi kuaan san joo ja vi kokaa san.
GEN 42:11 Te in ni yua ndiꞌi san, ñayiu ndaa ka kuu san ja ka jinokuechi san nuu ni, te tu na ama ka kuu san ñayiu vi kosaꞌa vijin ―ka jiñaꞌa de.
GEN 42:12 Su jiñaꞌa José: ―Ñaꞌa, chi nani vajikuei ni ja ka ndiaꞌa ni naxa ka oo san ñuu san kuu ja vajikuei ni ―jiñaꞌa de.
GEN 42:13 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Maa san ja ka jinokuechi san nuu ni, chi uxi uu ñani san ka kuu seyii invaa ni tee ñuu Canaán. Te suchi xetnu ni kendoi jin tata yua san, te inka kai, chi tu ka jini san a teku kai ―ka jiñaꞌa de.
GEN 42:14 Te jiñaꞌa José: ―Su yun kuu ja kaꞌan san ja vi jandaa ja vajikuei ni nani ka saꞌa vijin ni.
GEN 42:15 Te yun guaa koto tnuni ña san. Te kee yuꞌu san jin sivi Faraón ja ma kuu ndekuei ni ñuu yaꞌa, chi vi guaa ndee na kii inka ñani xetnu ni.
GEN 42:16 Te vi ndatetniuu tnaꞌa ni ndee in ni noꞌo nukuaka ñani xetnu ni, te sava ka ni vi kendoo vekaa, chi jin tnoꞌo ka kaꞌan maa ni kuu ja koto tnuni ña san a ka kaꞌan ndaa ni. Te nuu ja masu inu ndija ni, te kee yuꞌu san jin sivi Faraón ja nani ka saꞌa vijin ni ―jiñaꞌa de.
GEN 42:17 Yun te ni jasi ña de jin ndiꞌi tee yun uni kiuu.
GEN 42:18 Te nuu ni jino uni kiuu, te jiñaꞌa José: ―Sein, chi yuꞌu niꞌnu san ia Dios guaa suaꞌa vi saꞌa ni, te vi koteku ni.
GEN 42:19 Nuu ja ñayiu ndaa ka kuu ni, te kendoo invaa ni ñani ni vekaa nuu ni ka oo ni yun, te sava ka ni vi nusiaꞌa triu ja vi kokaa ñayiu veꞌe ni ja ma vi kui soko.
GEN 42:20 Su kikuei ni jin ñani xetnu ni nagua ja kuni san ja ka kaꞌan ndaa ni, te ma vi kuu ni ―jiñaꞌa de. Te saa ni ka saꞌa tee yun.
GEN 42:21 Te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―Vi ja ndaa kuu ja ka tavi kuechio siki ñanio, chi ni ka jinio ja ndaꞌu ndevaꞌa saꞌi nuu jikantaꞌui ja vi kundaꞌu inio jin, te tu ni ka oninio tnoꞌo ni kaꞌin. Yun guaa vaji tnundoꞌo yaꞌa ja ka tnaꞌo ―ka kachi de.
GEN 42:22 Yun te jiñaꞌa Rubén: ―Su ni kaꞌan san ja ma vi saꞌa ni jakueꞌe jin ñanio, te tu ni ka onini ni, te vitna te ka tniuyaꞌuo ja jaꞌi ―jiñaꞌa de.
GEN 42:23 Su tu ni ka jini de ja junkuiꞌnu ini José tnoꞌo ka ndatnoꞌo de, chi ni oo tee kaꞌan uu saꞌan ja ndakaxtnoꞌo de nuu José vi nuu ñani de naxa ka kaꞌan de.
GEN 42:24 Te ni kusiin José nuu ka oo de, te ni ndaꞌi de. Yun te saa ni ndajino de nuu ka oo tee yun, te ni kaꞌan de, te vi jin nuu sava ka tee yun, te ni kakuiko de Simeón, te ni juꞌni ña de.
GEN 42:25 Yun te ni tatnuni José nuu tee ka jinokuechi nuu de ja na vi chitu de triu itni ka nee ñani de yun, te na vi ndakuꞌni de xuꞌun ñani de yuꞌu in in itni ja ka nee de yun, te na vi kuñaꞌa de ja vi kokaa ñani de yun ichi noꞌokuei de, te saa ni ka saꞌa de jin ñani de yun.
GEN 42:26 Te ni ka skuiso ñani de yun mentu de triu, te kuanoꞌokuei de.
GEN 42:27 Su nuu ni ka ndoo de in veꞌe nuu ka nuꞌni kiti, te ni june in de yuꞌu itni ja kuñaꞌa de ja vi kaa mentu de, te ni jini de xuꞌun de ja nuꞌni yuꞌu itni yun.
GEN 42:28 Te jiñaꞌa de nuu sava ka ñani de: ―Ni ka ndajioneꞌe de xuꞌun san, te yaꞌa ka ñuꞌu yuꞌu itni san ―jiñaꞌa de. Yun te vi nasaa de ni ka yuꞌu de, te vi suaꞌa ka kanta anu de, te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―¿Nagua kuu yaꞌa ja siaꞌa saꞌa ña ia Dios? ―ka kachi de.
GEN 42:29 Te nuu ni ndajinokuei de ñuu Canaán, te ni ka ndakani ndiꞌi de nuu tata de Jacob naxa ni ka ndoꞌo de, te ka jiñaꞌa de:
GEN 42:30 ―Tee kuu jitoꞌo ñayiu ñuu yun, ni kaꞌan niꞌi ndevaꞌa de jin ndiꞌi san, te ni kachi de ja nani kuaꞌankuei san ja ka saꞌa vijin san ñuu yun.
GEN 42:31 Te ka jiñaꞌa san nuu de ja tee ndaa ka kuu san, te tu na ama ka ka kuu san tee ka saꞌa vijin.
GEN 42:32 Te uxi uu ñani san ka kuu nuu tata yua san, su in ñani san, chi tu ka jini san a teku kai, te inka suchi xetnu, chi ni kendoi vitna jin tata san ñuu Canaán, ka jiñaꞌa san.
GEN 42:33 Yun te kachi tee kuu jitoꞌo ñayiu ñuu yun: “Nuu saa te suaꞌa guaa kuni san ja teyii ndaa ka kuu ni, guaa vi xndoo ni ndee in ñani ni, te vi kiꞌin ni triu ja vi kokaa ñayiu veꞌe ni ja ma vi kui soko, te kuaꞌankuei ni mavinusiaꞌa ni.
GEN 42:34 Su kikuei ni jin ñani xetnu ni, nagua ja kukanu ini san ja tee ndaa ka kuu ni, te masu vajikuei ni ja ka saꞌa vijin ni, saa te ndataa san ñani ni. Saa te kuu kikuei maa ni ja vi kuaan ni vi vi xiko ni nuu ñuu yaꞌa”, kachi de ―ka jiñaꞌa de nuu tata de.
GEN 42:35 Su nuu ni kakuei de itni triu de, te ni ka jini de xuꞌun mamaa de ja ka nuꞌni yuꞌu itni triu de, te ja siun ni ka jini de jin tata de xuꞌun yun ja ka ndikin, guaa ni ka yuꞌu ndevaꞌa de.
GEN 42:36 Yun te jiñaꞌa tata de Jacob: ―Maa ron chi ninoꞌo ni ja ka kindee ron seyii rin. José, chi tu ndee ndenta kai, te suni saa ni Simeón na jiniu a ndenta ka de, te suni ka kuini ron ja kiꞌinkuei ron jin Benjamín vitna, te siki maa rin vaji ndiꞌi yaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 42:37 Te ni kaꞌan Rubén jin tata de, te jiñaꞌa de: ―Kaꞌni maa ni nduu seyii san nuu ja ma ndajiokuiin san jin ñani xetnu san. Te xndendoo ni jin nuu ndaꞌa maa san, te na ndajiokuiin san jin nuu ni ―jiñaꞌa de.
GEN 42:38 Te jiñaꞌa Jacob: ―Ma kuandetu rin ja kiꞌinkuei ron jin seyii rin, chi ja ni jiꞌi ñani, te maintnoꞌo ni kai kendoo, te nuu ja na in tnundoꞌo na kokuu ichi kiꞌinkuei ron, te vi kotavi kuechi ña ron ja kuu rin jin tnoꞌo suchi ini, chi ja makunijaꞌnu rin ―jiñaꞌa de.
GEN 43:1 Te nii ñuu oo ndevaꞌa tnundoꞌo soko,
GEN 43:2 te nuu ni ndiꞌi triu ja ni ka jaa de ja ni ka jinkiꞌin de Egipto, te jiñaꞌa tata de: ―Kuaꞌankuei tuku te vi kuaan ron joo ja vi kokao ―jiñaꞌa de.
GEN 43:3 Te ni kaꞌan Judá, jiñaꞌa de: ―Ni kaꞌan kaji tee yun ja vi ma kuni nuu ka ña de ja kiꞌinkuei san nuu ja tu na ñani san kiꞌinkuei jin san.
GEN 43:4 Su nuu ja tetniuu ni ñani san Benjamín ja kiꞌinkuei san jin, saa te kuu ja kiꞌinkuei san, te vi kuaan san joo ja vi kokao.
GEN 43:5 Su nuu ja ma tetniuu ni jin, te ma kuu ja kiꞌinkuei san, chi vi ni kaꞌan kaji tee yun ja vi ma kuni nuu ka ña de ja kiꞌinkuei san nuu ja tu na ñani san kuaꞌankuei jin san.
GEN 43:6 Yun te jiñaꞌa Israel: ―¿Nau ja ni ka saꞌa ña ron kuaꞌa jakueꞌe, ja ni ka kaxtnoꞌo ron nuu tee yun ja oo inka ñani ron?
GEN 43:7 Te ka jiñaꞌa de: ―Saa chi ni jikan tnoꞌo ndandaa ña tee yun siki ndiꞌi san vi siki ñayiu veꞌe san, chi kachi de: “¿A teku ni tata ni? ¿A oo inka ñani ni?”, kachi de. Te ni ka kaxtnoꞌo ndaa san na in in tnoꞌo ja jikan tnoꞌo ña de. ¿Xaan ka jini sein ja kachi tee yun: “Ja kikuei ni jin ñani ni”? ―ka jiñaꞌa de.
GEN 43:8 Yun te jiñaꞌa Judá nuu tata de Israel: ―Tetniuu ni ñani xetnu san ja na kiꞌin maa san jin, saa te kuu ja kiꞌinkuei san ja vi kuaan san ja vi kokao ja ma vi kuo soko jin seꞌe kueli san.
GEN 43:9 Te maa san guaa kuiso siki san jin, te nuu maa san guaa ndakantnoꞌo ni jin, te nuu ja ma ndajaa san jin ja ndakani san jin nuu ni, te kotavi kuechi san nuu ni nikuii nikani ni.
GEN 43:10 Chi nuu ja suaꞌa te tu ni ka junkuiin san, vaa vatu ni ja ni kuu uu jichi ka ndajiokuiin san ―jiñaꞌa de.
GEN 43:11 Yun te jiñaꞌa tata de Israel: ―Su nuu ja saa kuu, te tu ka nagua kendoo. Vi kiꞌin ja guaꞌa ka ja kee nuu ñundeꞌi, te vi tnaa nuu itni ron joo bálsamo vi joo nduxi ñuñu vi joo suja vixin vi joo suja ugua ja kuu mirra vi nuez vi almendra ja kokuu in ja vi skutaꞌu ron tee yun.
GEN 43:12 Te vi kiꞌin xuꞌun ja ndajiokuiin nuꞌni yuꞌu itni jian axi saa vatu ni ni ka naa ini de, te mandii xuꞌun jian vi suni vi kindaꞌa siin ka ron xuꞌun jian.
GEN 43:13 Te vi ndajiokuiin nuu tee yun kuaꞌankuei jin ñani xetnu ron.
GEN 43:14 Te maa Dios kaꞌnu, ja ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ya, na kundaꞌu ini ña ya jin nuu tee yun, te na siaa de ñani ron vi Benjamín yaꞌa, te nuu ja skiꞌin rin seyii rin, te saa na kokuu ―jiñaꞌa de.
GEN 43:15 Yun te ni ka kiꞌin de ja vi skutaꞌu de vi xuꞌun ja vi tniuyaꞌu de uu jichi, te ni ka jaka de Benjamín, te kuaꞌankuei de jin Egipto, te ni jinokuei de nuu José.
GEN 43:16 Te nuu ni jini ña José jin Benjamín ja kuaꞌankuei jin de, te jiñaꞌa de nuu tee jito veꞌe de: ―Kuaka ni tee yun te kuaꞌankuei ni jin de veꞌe san, te vi kaꞌni ni in isndiki, te vi savaꞌa ni ndei, chi vi kaxeꞌin san jin de sau nduu ―jiñaꞌa de.
GEN 43:17 Te saa ni saꞌa tee yun nagua ni tatnuni José, te ni jaka ña de veꞌe José.
GEN 43:18 Yun te ni ka yuꞌu tee yun nuu kuaꞌankuei de veꞌe José, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―Ja jaꞌa xuꞌun ja ni ndajiokuiin nuu itnio na ni kikueio jaxtnañuꞌu kuu ja vajikueio yaꞌa, nagua ja kuu vi nii ini de ja junkuei de sikio, te vi kakuiko ña de jion ja vi kunukuechio jin mentuo nuu de ―ni ka kachi de.
GEN 43:19 Te ni ka jintnaꞌa ña de jin tee jito veꞌe José, te ni ka kaꞌan de yeꞌe nuu ndiukuei veꞌe yun.
GEN 43:20 Te ka jiñaꞌa de: ―Maa ni, vi jitoꞌo san, na ni kikuei san jaxtnañuꞌu ja vi jandaa ja vi kuaan san joo ja vi kokaa san.
GEN 43:21 Te nuu kuanoꞌokuei san, te ni jinokuei san in veꞌe nuu ka nuꞌni kiti ja vi ndoo san. Te yun ni ka ndajin san itni san, te ka nuꞌni mamaa xuꞌun san yuꞌu itni ja ka ñuꞌu triu san ka oo ndiꞌi xuꞌun ja ka nee san, te ni ka ndajiokuiin jin san inka jichi ka nee san vitna.
GEN 43:22 Te suni ka nee siin san xuꞌun ja vi kuaan san joo ja vi kokaa san, te tu ka jini san na ni ndatnaa xuꞌun san yuꞌu nuu itni ja ka nee san ―ka jiñaꞌa de.
GEN 43:23 Te jiñaꞌa tee jito veꞌe yun: ―Vi koo ni jin jamani, te ma vi koyuꞌu ni, chi Dios ni vi ia Dios tata yua ni, ni ndatnaa xuꞌun ni yuꞌu itni in in maa ni, chi ni tnii ndiꞌi san xuꞌun ni ―jiñaꞌa de. Te ni keneꞌe de Simeón ja ni ndakuñaꞌa ña de nuu sava ka ñani de yun.
GEN 43:24 Te ni jaka ña de jin tee yun veꞌe José, te ni jiñaꞌa de ndute ja ni ka ndakate tee yun siꞌin de, vi ni jiñaꞌa de ja ni ka jaa mentu tee yun.
GEN 43:25 Te ni ka savaꞌa tee yun ja vi skutaꞌu de José nini ja ndajino de nuu sau nduu, chi ni ka onini de ja yun vi kaxeꞌin de.
GEN 43:26 Te nuu ni ndajino José veꞌe de, te ni ka jiñaꞌa tee yun nagua ka nee de ja vi skutaꞌu ña de, te ni ka jinkindei de nuu José vi guaa ndee nuu ñuꞌu.
GEN 43:27 Yun te ni jikan tnoꞌo José: ―¿Naxa ka kuu ni? ¿A kukueni ka oo ni? Te suni jiñaꞌa de: ―¿Naxa kuu tata ni? ¿A kukueni oo tee nijaꞌnu ja ka kaꞌan ni saa? ¿A teku ni de? ―jiñaꞌa de.
GEN 43:28 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―Taꞌu san. Kukueni oo tata yua san, tee jinokuechi nuu ni, teku xii ka de joo, taꞌu san ―ka jiñaꞌa de, te ni ka jinkindei tuku de ja ka nee de ja yiñuꞌu.
GEN 43:29 Te ni ndanenuu José, te ni jini de ñani de Benjamín seyii nana siꞌi maa de, te jiñaꞌa de: ―¿A suchi yaꞌa kuu ñani xetnu ni ja ka kaꞌan ni saa? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa de nuu suchi yun: ―Ia Dios na koto na kuni ña jin ron, vi seꞌe ―jiñaꞌa de.
GEN 43:30 Yun te ñama kuiti ni kee José ja ni nduku de ndenu ndaꞌi de, chi vi ndee yiki kaji de ni tnaꞌu ini de ja jaꞌa ñani de, te ni ndiuu de veꞌe nuu ndatatu de, te yun ni ndaꞌi de.
GEN 43:31 Yun te ni kitinuu de, te ni ndee de, te ni saꞌa ndendee ni de anu de, te jiñaꞌa de: ―Vi tnaa ni ndei vi kao.
GEN 43:32 Te ni ka jiñaꞌa siin ja kaa maa de, te suni ni ka jiñaꞌa siin ja vi kaa ñani de, te suni siin ni ka junkuiin ja vi kaa maa ñayiu Egipto ja ka jaa jin de, chi ma kuu ja vi kaa in ni ñayiu Egipto xtaa jin ñayiu hebreo, chi in jakueꞌe ndevaꞌa kuu nuu ñayiu Egipto.
GEN 43:33 Te ni ka jinkoo ñani José nuu de tee kaꞌnu ka xtnañuꞌu, te vi saa vi saa ndee sandiꞌi ni ka suchi xetnu. Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini de ka ndiaꞌa de nuu in in de, ja siun ni jintaa yukun ña José.
GEN 43:34 Te ni jaꞌnde José ndei ja kaa maa de vi ja vi kaa ñani de, su ja kaa Benjamín, chi vi uꞌun jichi kuaꞌa ka ni jiñaꞌa de saa nuu ndiꞌi ñani de. Te ni ka jaa ni ka jiꞌi de vi ni ka osii ini de jin ñani de.
GEN 44:1 Yun te ni tatnuni José nuu tee jito veꞌe de, te jiñaꞌa de: ―Chitu ni itni ka nee tee yaꞌa triu nasaa ni vi kundee maa de kiꞌinkuei jin de, te ndatnaa ni xuꞌun mamaa de yuꞌu itni de.
GEN 44:2 Te tnaa ni vasu san, vasu kaa ja kuu plata yuꞌu itni suchi xetnu yaꞌa jin xuꞌun ja junkuꞌun triui ―jiñaꞌa de. Te ni saꞌa tee yun nagua ni tatnuni José.
GEN 44:3 Te nuu matuu inka kiuu, te ni ka ndakuantaꞌu de, te ni ka ndachituu de mentu de kuanoꞌokuei jin de.
GEN 44:4 Te nuu ni ndekuei de yuꞌu ñuu yun ja vi chiaꞌan ka ja vi ndujika ndevaꞌa de, te jiñaꞌa José nuu tee jito veꞌe de: ―Ndakoo ni te sondikin ni tee yun, te nuu jintnaꞌa ni de, te suaꞌa kuñaꞌa ni: “¿Nau ja ka saꞌa ni jakueꞌe jin javaꞌa ni ka saꞌa san? ¿Te nau ja ni ka suꞌu ni vasu plata jitoꞌo san?
GEN 44:5 ¿Te a masu vasu yaꞌa jiꞌi jitoꞌo san, te jin vasu yaꞌa jinitnuni de ja kaꞌan de nagua kokuu? Jakueꞌe ndevaꞌa ni ka saꞌa ni ja siun ni ka saꞌa ni”, kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa de.
GEN 44:6 Te ni kee tee jito veꞌe yun kuaꞌan de, te nuu ni jintnaꞌa ña de, te saa jiñaꞌa de.
GEN 44:7 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―¿Nau ja siun kaꞌan ni, vi jitoꞌo san? Tu na ama ka te vi saꞌa san siun, ja ka jinokuechi san nuu ni.
GEN 44:8 Te yaꞌa vi ka nee san xuꞌun san ka ñuꞌu yuꞌu itni san vajikuei jin san ndee ñuu san Canaán ja vi ndataa san. ¿Te naxa vi kosuꞌu san veꞌe jitoꞌo ni plata axi oro?
GEN 44:9 Su nuu ja ndee san ja ka jinokuechi san nuu ni nukuꞌun ni vasu yun, te vi na kuu san, te sava ka san na vi kokunukuechi san nuu ni, vi jitoꞌo san ―ka jiñaꞌa de.
GEN 44:10 Te jiñaꞌa tee jito veꞌe José: ―Nuu saa te suni vitna te na vi saꞌo nagua ka kaꞌan maa ni. Na ni tee xiin nuu itni ja nukuꞌun san vasu yun kuu tee kokunukuechi nuu san, te sava ka ni, chi tu na kuechi vi kotavi ni ―jiñaꞌa de.
GEN 44:11 Yun te ñama kuiti ni ka kuneꞌe in in de itni mamaa de ndee nuu ñuꞌu, te ni ka ndajin de yuꞌu itni de.
GEN 44:12 Te ni jinkondee tee jito veꞌe José ndanduku xtnañuꞌu de nuu itni ndee tee jakuaꞌa ka, te vi saa vi saa ndee sandiꞌi suchi xetnu, te ni nukuꞌun de vasu yun nuu itni Benjamín.
GEN 44:13 Yun te ni ka ndata de saꞌun ka niꞌnu de ja ka tnaꞌu ini de, te ni ka ndatee de itni yata mentu de, te ni ka ndajiokuiin de ndee maa ñuu.
GEN 44:14 Te oo ni José veꞌe de nuu ni ndajinokuei de, te ni jino Judá jin sava ka ñani de nuu José, te ni ka jinkindei de ndee nuu ñuꞌu.
GEN 44:15 Te jiñaꞌa José: ―¿Nau ja siun kaa ja ka saꞌa ña ni? ¿A tu ka jini ni ja in tee na kuinio sein, chi jinitnuni san? ―jiñaꞌa de.
GEN 44:16 Yun te jiñaꞌa Judá: ―¿Nagua kuu ka ja vi kaꞌan san, vi jitoꞌo san? ¿Nagua kuu ja vi kachi san axi nagua kuu ja vi tee ka san? Te ia Dios ni ndaxtuu ya yika kuechi san ja ka jinokuechi san nuu ni, vi jitoꞌo san, te ka oo san ja vi kunukuechi san nuu ni jin suchi xiin nuu itni ni ndenta vasu ni ―jiñaꞌa de.
GEN 44:17 Te jiñaꞌa José: ―Ma kuu saꞌun ja saa saꞌa san, chi na ni suchi xiin nuu itni ja ni ndenta vasu san kokuu suchi ja kunukuechi nuu san. Su maa ni, chi kuyaꞌa kukueni, te kuanoꞌokuei ni nuu oo tata yua ni ―jiñaꞌa de.
GEN 44:18 Yun te juntnaꞌa ña Judá jin José, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, jikantaꞌu san ja kuandetu ni na kaꞌan san ja jinokuechi san nuu ni in tnoꞌo, te tanundaꞌa ni konini ni joo, vi jitoꞌo san, te ma kiti ini ni nuu san ja jinokuechi san nuu ni, chi maa ni kuu inuu jin Faraón.
GEN 44:19 Ni jikan tnoꞌo ni, vi jitoꞌo san, nuu san ja ka jinokuechi san nuu ni, te kachi ni: “¿A teku ni tata ni, te a oo inka ñani ni?”
GEN 44:20 Te ka kachi san nuu ni, vi jitoꞌo san: “Teku ni joo tata san, su ja ni kuu nijaꞌnu de, te suni oo joo inka ñani xetnu ka san, suchi ni kaku nuu ja makunijaꞌnu tata san, te inka ñani ni kaku jiꞌin jin, chi ja ni jiꞌi, te maintnoꞌo ni kai kendoo nuu nduu seꞌe ndi nanai, te tata yuai, chi kutoo ndevaꞌa ka ña de jin”.
GEN 44:21 Te ni kachi ni nuu san ja ka jinokuechi san nuu ni: “Kikuei ni jin nagua ja na kuni san jin”.
GEN 44:22 Te ka kachi san nuu jitoꞌo san: “Ma kuu ja xndendoo suchi xetnu yun tatai, chi nuu ja na xndendoo ñai, te kuu tatai”.
GEN 44:23 Te kachi ni nuu san ja ka jinokuechi san nuu ni: “Nuu ja ma kikuei ni jin ñani xetnu ni, te vi ma kikuei uun ka ni ja vi kuni ña ni”.
GEN 44:24 Yun guaa nuu ni ndajinokuei san veꞌe san, te ni ka ndakani san nuu tata yua san, tee jinokuechi nuu ni, ndiꞌi tnoꞌo ja ni kaꞌan maa jitoꞌo san.
GEN 44:25 Te ni kachi tata yua san: “Kuaꞌankuei tuku vi kuaan ron joo ja vi kokao”.
GEN 44:26 Te ka jiñaꞌa san: “Ma kuu ja kiꞌinkuei san, su nuu ja kiꞌin ñani xetnu san, te kuu ja kiꞌinkuei san, chi ma kuu vi kuni san tee yun nuu ja ma kiꞌinkuei san jin ñani xetnu san”, ka jiñaꞌa san.
GEN 44:27 Yun te ni kachi tata san, tee jinokuechi nuu ni: “Ja ka jini guaꞌa maa ron ja uu ni seyii rin ni oo jin ndi ñasiꞌi rin.
GEN 44:28 Te in ni kee nuu rin kuaꞌin, te ndakani ini rin ja ndee in kiti yuku xeen ni jaa ña jin, te tu ka ndee ndakuni rin jin ndee vitna.
GEN 44:29 Te nuu ja na vi keneꞌe tuku ron suchi yaꞌa nuu rin ja kiꞌinkuei ron jin, te nuu ja na in tnundoꞌo na kokuu ichi kiꞌinkuei ron, te vi kotavi kuechi ña ron ja kuu rin jin tnoꞌo suchi ini, chi ja makunijaꞌnu rin” kachi de.
GEN 44:30 Vitna te ma kuu ja noꞌo ka san nuu tata yua san, tee jinokuechi nuu ni, nuu ja ma kuu ja noꞌokuei san jin suchi xetnu yaꞌa, chi ja teku tata san oo jin ja tekui.
GEN 44:31 Te nuu ja ma ndakuni de suchi xetnu yaꞌa, te kuu de, te vi kotavi kuechi san ja ka jinokuechi san nuu ni, ja kuu tata yua san jin tnoꞌo suchi ini.
GEN 44:32 Te maa san ja jinokuechi san nuu ni, kuu ja ni kee yuꞌu san nuu tata yua san ja vaji san jin suchi xetnu yaꞌa, te jiñaꞌa san nuu de: “Nuu ja ma ndajiokuiin san ja ndakani san jin nuu ni, te nuu ja saa te kotavi kuechi san nuu ni, vi tata, nikuii nikani ni”, jiñaꞌa san.
GEN 44:33 Te yun guaa jikantaꞌu san nuu ni, vi jitoꞌo san, ja na kendoo maa san kunukuechi san nuu ni, nuu tniuu ñani xetnu san, te na noꞌokuei joo jin sava ka ñani san,
GEN 44:34 chi ¿naxa ndajiokuiin sein nuu tata san nuu ja ma ndajino san jin? Ma noꞌo san nagua ja ma kuni san tnundoꞌo ja tnaꞌa tata yua san ―jiñaꞌa de.
GEN 45:1 Yun te ña ni kundee ka ini José nuu ndiꞌi ñayiu ka oo jin de, te ni kana jaa de, ni tatnuni de: ―Kekuei ndiꞌi ni yeꞌe. Te tu na in ñayiu Egipto ni kendoo jin de nuu ni ndakani de nuu ñani de ja maa de kuu José.
GEN 45:2 Yun te vi kana jaa de ndaꞌi de, te ni ka jini ñayiu maa Egipto yun, vi suni ni ka jini ñayiu veꞌe Faraón.
GEN 45:3 Te jiñaꞌa José nuu ñani de: ―Maa san kuu José. ¿A teku ni tatao? ―jiñaꞌa de. Su tu ni ka niꞌi ñani de na tnoꞌo vi kaꞌan de, chi ni ka yuꞌu ndevaꞌa de nuu ñani de.
GEN 45:4 Yun te jiñaꞌa José nuu ñani de: ―Vitna te vi kitnaꞌa ña ni. Te ni ka jintnaꞌa ña de. Te jiñaꞌa de: ―Maa san kuu ñani ni José, tee ni ka xiko ni Egipto.
GEN 45:5 Te vitna te ma vi kotnaꞌu ini ni, ni ma vi koxtavi kuechi ni maa ni ja ni ka xiko ña ni yaꞌa, chi Dios ja ni tetniuu ña jin san ja kokoxnoꞌo san, nagua ja skaku niꞌnu san ñayiu ja vi kotekui nuu tnundoꞌo soko.
GEN 45:6 Chi ja ni jino uu kuia ja oo soko, te jaꞌni ka ña uꞌun kuia ja tu na in kutu nuu ñundeꞌi, ni tu na in ndaxtutu.
GEN 45:7 Te ia Dios ni tetniuu ña jin san ja kokoxnoꞌo san, nagua ja saꞌa tuaꞌa san ja vi kokaa ñayiu, te skaku niꞌnu san ñayiu jin nuu tnundoꞌo soko.
GEN 45:8 Te masu maa ni, ni ka tetniuu ña jin san yaꞌa, chi maa ia Dios ni jani ña jin san ja kuu san na kuinio yua Faraón vi jitoꞌo ndiꞌi ñayiu veꞌe de, te tatnuni san nii ñuu ja tnii Egipto.
GEN 45:9 Te kuanoꞌokuei ñama ni nuu oo tatao, te vi kuñaꞌa ni: “Suaꞌa kaꞌan seyii ni José: Dios ni jani ña ja kuu san jitoꞌo ndiꞌi ñayiu Egipto, te neꞌe ni nuu oo san, ma kokuu kuee ni.
GEN 45:10 Te vi koo ni ñuu Gosén, maa ni vi seꞌe ni vi señani ni, kiti kuechi ni vi isndiki ni vi ndiꞌi nagua nevaꞌa ni. Saa te vi koo yatni ni nuu oo maa san.
GEN 45:11 Te yun kotaa san ja vi kokaa ni, chi jaꞌni ka ña uꞌun ka kuia ja koo tnundoꞌo soko, nagua ja ma vi kokuu ndaꞌu kokuu kee ni jin ñayiu veꞌe ni vi ndiꞌi nagua nevaꞌa ni”, vi kuñaꞌa ni suaꞌa.
GEN 45:12 Te vi ka ndiaꞌa maa ni vi suni ndiaꞌa ñani san Benjamín yuꞌu san ja kaꞌan san.
GEN 45:13 Te vi kaxtnoꞌo ni nuu tatao ndiꞌi jayiñuꞌu nevaꞌa san Egipto yaꞌa vi ndiꞌi jaguaꞌa ni ka jini ni yaꞌa. Te vi konuu ini ni, te kikuei ni jin tatao yaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 45:14 Te ni kanu niꞌnu de ñani de Benjamín, te ni ndaꞌi de, te suni ni kanu niꞌnu ña Benjamín jin de, te ni ndaꞌi.
GEN 45:15 Yun te ni chitu de nuu ndiꞌi ñani de, te ni ndaꞌi de nuu ni ndakanu niꞌnu ña de. Yun te saa ni kuu ja ni ka kaꞌan ñani de ja ni ka ndatnoꞌo jin de.
GEN 45:16 Yun te ni ka ndakani ndee veꞌe Faraón, te ka jiñaꞌa: ―Ni kekuei ñani José. Te ni ka junkuaan ini Faraón vi tee ka jinokuechi nuu de ja siun ni ka ndakani.
GEN 45:17 Te jiñaꞌa Faraón nuu José: ―Kuñaꞌa nuu ñani ron ja suaꞌa na vi saꞌa de: Na vi skuiso de mentu de te noꞌokuei de ñuu de,
GEN 45:18 te na vi nukuaka de tata ron vi ñayiu veꞌe de, te na kikuei de nuu maa rin, chi kuñaꞌa rin ñuꞌu guaꞌa ja oo Egipto ja vi koo de, te vi kokaa de ndiꞌi jakuaꞌa ni kee nuu ñundeꞌi yaꞌa.
GEN 45:19 Te tatnuni maa ron ja na vi kiꞌin de carreta ja ka oo Egipto, nagua ja na vi kuinee seꞌe kueli de vi ñasiꞌi de, te na kikuei de jin tata ron.
GEN 45:20 Te ma vi kondiꞌni de jin na in guaa vi xndendoo de, chi jaguaꞌa ka ja oo Egipto vi kokuu kuenta maa de, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa de.
GEN 45:21 Te saa ni ka saꞌa seyii Israel, te ni jiñaꞌa José carreta nagua ni tatnuni maa Faraón, vi ni jiñaꞌa de ja vi kokaa ñani de nuu ichi.
GEN 45:22 Te ni jiñaꞌa de in muda saꞌun nuu in in ñani de, su nuu Benjamín ni jiñaꞌa de uꞌun muda saꞌun vi uni ciento xuꞌun kaa ja kuu plata.
GEN 45:23 Te nuu tata de ni tetniuu de yaꞌa: Uxi mentu ka ndiso ndendee ti ndiꞌi jaguaꞌa ja oo Egipto vi uxi mentu siꞌi ka ndiso ti triu vi xtaa vixin vi ndei ja kokaa tata de nuu ichi.
GEN 45:24 Te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa de jin ñani de, te jiñaꞌa ka de: ―Masu ja ndee vi kokaxin tnaꞌa ni ichi kuanoꞌokuei ni. Te kuanoꞌokuei tee yun.
GEN 45:25 Te ni ndekuei de Egipto, te kuanoꞌokuei de ja ni ndajinokuei de nuu oo tata de Jacob ñuu de Canaán.
GEN 45:26 Te ni ka ndakani de nuu ka jiñaꞌa de: ―Teku ni José, te suu de kuu jitoꞌo ndiꞌi ñayiu Egipto ―ka jiñaꞌa de. Te anu Jacob, chi vi suaꞌa ni ka kuu kitni ja tu kandija de.
GEN 45:27 Su ni ka ndakani de ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan José nuu de, te nuu ni jini Jacob carreta ja ni tetniuu José ja majunkuaka ña jin de, te ni ndaniꞌi anu de.
GEN 45:28 Yun te jiñaꞌa Israel: ―Ja ni kuu ni, teku ni seyii rin José, te yun guaa kiꞌin rin ja ndakuni rin jin ama ka ja kuu rin ―jiñaꞌa de.
GEN 46:1 Yun te ndekuei Israel ñuu nuu ni ka oo de jin ndiꞌi ja nevaꞌa de, te nuu ni jinokuei de ñuu Beerseba, te yun ni soko de nuu Dios ndi tata de Isaac.
GEN 46:2 Te ni kaꞌan Dios jin Israel nuu ni skuni ña ya jakuaa yun, te jiñaꞌa ya: ―Jacob, Jacob. Te jiñaꞌa de: ―Yaꞌa oo san.
GEN 46:3 Te jiñaꞌa ya: ―Maa rin kuu Dios, ia Dios ndi tata ron, te ma koyuꞌu ron ja kiꞌin ron Egipto, chi yun saꞌa rin ja vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ron, te vi kokuu ron in ñuu kaꞌnu.
GEN 46:4 Te kiꞌin maa rin jin ron Egipto, te José ndakasi nduchi nuu ron kiuu na kuu ron. Te suni saꞌa maa rin ja ndajiokuiin ron ñuu Canaán yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
GEN 46:5 Te nuu ni ndakoo Israel ñuu Beerseba yun, te ni ka skaa ña seyii de jin maa de vi señani de vi janu de nuu carreta ja ni tetniuu Faraón ja kuiso ña kiꞌinkuei de.
GEN 46:6 Te kuaꞌankuei de jin kiti tata de vi ndiꞌi ja ni jinkonevaꞌa de ñuu Canaán, te ni jinokuei Jacob Egipto jin ndiꞌi ndikin tata de,
GEN 46:7 seyii de vi señani de vi sesiꞌi de vi seꞌe sesiꞌi de vi ndiꞌi ndikin tata de ni jinokuei jin de Egipto.
GEN 46:8 Te yaꞌa ka kuu sivi seyii Israel ja ni jinokuei Egipto, maa de ja kuu Jacob, vi seyii de. Rubén ni okuu seyii xtnañuꞌu Jacob.
GEN 46:9 Te seꞌe Rubén ni ka onani Hanoc vi Falú vi Hezrón vi Carmi.
GEN 46:10 Te seꞌe Simeón ni ka onani Jemuel vi Jamín vi Ohad vi Jaquín vi Zohar, te suni Saúl seꞌe de jin ñasiꞌi de ñaꞌa ñuu Canaán.
GEN 46:11 Te seꞌe Leví ni ka onani Gersón vi Coat vi Merari.
GEN 46:12 Te seꞌe Judá ni ka onani Er vi Onán vi Sela vi Fares vi Zara. Su Er vi Onán, chi ni ka jiꞌi de ñuu Canaán. Te seꞌe Fares ni ka onani Hezrón vi Hamul.
GEN 46:13 Te seꞌe Isacar ni ka onani Tola vi Fúa vi Job vi Simrón.
GEN 46:14 Te seꞌe Zabulón ni ka onani Sered vi Elón vi Jahleel.
GEN 46:15 Tee yaꞌa ni ka okuu seyii Lea jin Jacob ja ni ka kaku de ñuu Padan-aram, te suni saa ni sesiꞌi ña Dina. Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ka kuu oko uxi uni.
GEN 46:16 Te seꞌe Gad ni ka onani Zifión vi Hagui vi Ezbón vi Suni vi Eri vi Arodi vi Areli.
GEN 46:17 Te seꞌe Aser ni ka onani Imna vi Isúa vi Isúi vi Bería, vi kuaꞌa tee yaꞌa nani Sera. Te seꞌe Bería ka nani Heber vi Malquiel.
GEN 46:18 Tee yaꞌa ni ka okuu seyii Zilpa, ñaꞌa ni jiñaꞌa Labán ja kokunukuechi nuu sesiꞌi de Lea, te ni ka oo seꞌe ña jin Jacob. Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ka kuu xaꞌun in.
GEN 46:19 Te seyii Raquel ñasiꞌi Jacob ni ka onani José vi Benjamín.
GEN 46:20 Te seyii José ja ni ka kaku Egipto ni ka onani Manasés vi Efraín, seꞌe de jin Asenat sesiꞌi Potifera sutu oo ñuu On.
GEN 46:21 Te seꞌe Benjamín ni ka onani Bela vi Bequer vi Asbel vi Gera vi Naamán vi Ehi vi Ros vi Mupim vi Hupim vi Ard.
GEN 46:22 Tee yaꞌa ni ka okuu seyii Raquel jin Jacob. Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ka kuu uxi kuun.
GEN 46:23 Te seyii Dan ni onani Husim.
GEN 46:24 Te seꞌe Neftalí ni ka onani Jahzeel vi Guni vi Jezer vi Silem.
GEN 46:25 Tee yaꞌa ni ka okuu seyii Bilha ñaꞌa ni jiñaꞌa Labán ja kokunukuechi nuu sesiꞌi de Raquel. Te ni ka oo seꞌe ña jin Jacob. Te ndiꞌi ka kuu uja ñayiu.
GEN 46:26 Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ni jinokuei jin Jacob Egipto. Ndikin tata maa de yaꞌa ka kuu uni xiko iñu ja ni ma kaꞌuo janu de.
GEN 46:27 Te seꞌe José ja ni ka kaku Egipto ka kuu ui, te ndiꞌi ñayiu veꞌe Jacob ja ni jinokuei Egipto ka kuu uni xiko uxi ñayiu.
GEN 46:28 Te ni tetniuu ña Jacob jin Judá ama ka ja kentakuei de ñuu Gosén ja na kokakoxnoꞌo de ja kaꞌan de jin José ja na kiꞌin de jinkoto de tata de. Te ni jinokuei Jacob ñuu Gosén.
GEN 46:29 Te ni skutu José carreta de, te kuaꞌan de ja ni nutnaꞌa de tata de Israel ñuu Gosén. Te nuu ni ndakuni de tata de, te ni ndakanu niꞌnu ña de, te ni ndaꞌi kani kuiti de.
GEN 46:30 Yun te jiñaꞌa Israel nuu José: ―Vitna te na kuu maa rin, chi ni ndakuni ña rin jin ron ja teku ni ron ―jiñaꞌa de.
GEN 46:31 Te jiñaꞌa José nuu ñani de vi nuu ñayiu veꞌe tata de: ―Ndanuu san kiꞌin san, te kaxtnoꞌo san nuu Faraón, te kuñaꞌa san: “Ja ni kekuei ñani san vi ñayiu veꞌe tata san, ja ni ka oo ñuu Canaán.
GEN 46:32 Te tee ka jito ndikachi ka kuu de, chi ka taꞌu de kiti tata, te ni kekuei de jin ndiꞌi ndikachi vi isndiki, vi ndiꞌi ja ka nevaꞌa de”, kuñaꞌa san.
GEN 46:33 Te nuu na kana ña Faraón, te kachi de: “¿Na tniuu ka saꞌa ron?”
GEN 46:34 Yun te vi kuñaꞌa ni: “Tee ka taꞌu kiti tata ka kuu san ja ka jinokuechi san nuu maa jitoꞌo san, chi ndee kueli kueli san vi ndee vitna ka taꞌu san ti. Inuu ni tniuu ka saꞌa san jin nagua ni ka osaꞌa tata san”, vi kuñaꞌa ni, nagua ja na kuu vi koo ni ñuu Gosén yaꞌa, chi in jakueꞌe ndevaꞌa ka kuu ndiꞌi tee ka jito ndikachi nuu ñayiu Egipto ―jiñaꞌa de.
GEN 47:1 Yun te ni jino José ja kaxtnoꞌo de nuu Faraón, te jiñaꞌa de: ―Ni kekuei tata san vi ñani san vi ndikachi de vi isndiki de vi ndiꞌi nagua ka nevaꞌa de, vajikuei de ndee ñuu Canaán vitna, te ja ni kekuei de ka oo de ñuu Gosén.
GEN 47:2 Yun te ni kaji de uꞌun ñani de, te ni jinsiaꞌa ña de nuu Faraón.
GEN 47:3 Te jiñaꞌa Faraón nuu ñani de: ―¿Na tniuu ka saꞌa ron? Te ka jiñaꞌa de nuu Faraón: ―Tee ka jito ndikachi ka kuu san ja ka jinokuechi san nuu maa jitoꞌo san, ka saꞌa ni san tniuu ni ka osaꞌa tata san.
GEN 47:4 Te ka jiñaꞌa ka de nuu Faraón: ―Vajikuei san ja vi koo san ñuu yaꞌa, chi tu ka niꞌi ka san ja vi kaa ndikachi san ja ka jinokuechi san nuu maa jitoꞌo san. Chi oo ndevaꞌa tnundoꞌo soko ñuu Canaán, te yun guaa ka jikantaꞌu kaꞌnu san vitna ja kuandetu ni na vi koo san ja ka jinokuechi san nuu ni ñuu Gosén ―ka jiñaꞌa de.
GEN 47:5 Yun te ni kaꞌan Faraón nuu José, te jiñaꞌa de: ―Tata ron vi ñani ron ni kekuei nuu ron.
GEN 47:6 Te ñundeꞌi ja oo Egipto, chi nuu ndaꞌa maa ron oo. Te kuñaꞌa ñuꞌu guaꞌa ka ja na vi koo tata ron vi ñani ron, na vi koo maa de nuu ñundeꞌi ñuu Gosén, te nuu ja jini ron ja neꞌu ñani ron oo in tee kuu saꞌa guaꞌa, te kuñaꞌa tniuu ja na kotatnuni de nuu tee vi kokoto kiti rin ―jiñaꞌa de.
GEN 47:7 Yun te suni ni jaꞌan José jin tata de Jacob nuu Faraón, te ni jikantaꞌu Jacob ja jaꞌa Faraón ja na saꞌa ña ia Dios javii javaꞌa.
GEN 47:8 Te jiñaꞌa Faraón nuu Jacob: ―¿Nasaa kuia oo ni?
GEN 47:9 Te ni kaꞌan Jacob nuu Faraón: ―Kuia ja jiondita san kuu ciento oko uxi kuia, su vi joo ni kuia te kuaꞌa tnundoꞌo jini san ja teku san ñuyiu, te chiaꞌan ka ja kenta san kuia ja ni ka oo ndi tata san nuu ni ka ojiondita de ―jiñaꞌa de.
GEN 47:10 Te nuu ni ndiꞌi ja ni jikantaꞌu Jacob jaꞌa Faraón, te ni ndee de nuu Faraón kuaꞌan de.
GEN 47:11 Saa te ni jiñaꞌa José ñuꞌu guaꞌa ka ja oo Egipto nuu tata de vi nuu ñani de, te ni juntaa ña de nuu ñuꞌu ñuu Ramesés ja tnii Gosén ja vi koo de, nagua ni tatnuni maa Faraón.
GEN 47:12 Te ni ojiñaꞌa José ja ni ka ojaa tata de vi ñani de vi ndiꞌi ñayiu veꞌe tata de vi na kuu na saa maa seꞌe kueli ñani de ka oo.
GEN 47:13 Te tu saꞌun ka nagua vi kaa ñayiu, chi nii ñuu oo ndevaꞌa tnundoꞌo soko, te vi saꞌun ni ni ka kuita ñayiu Egipto jin soko vi ñayiu Canaán.
GEN 47:14 Te ni ndaxtutu ndiꞌi José xuꞌun ñayiu Egipto vi xuꞌun ñayiu Canaán ja ni ka ndakuain ja ka ojai, te ni tavaꞌa José xuꞌun yun veꞌe maa Faraón.
GEN 47:15 Te nuu ni ka ndiꞌi xuꞌun ñayiu Egipto vi xuꞌun ñayiu Canaán, te ni jaꞌankuei ndiꞌi ñayiu Egipto nuu José, te ka jiñaꞌi: ―Taa ni joo ja vi kokaa san. ¿Na kundee kuu kaꞌnu ini ni ja vi kondiaꞌa ña ni suaꞌa ni, te vi kuu san ja siaꞌa ni ka ndiꞌi xuꞌun san? ―ka jiñaꞌi.
GEN 47:16 Te jiñaꞌa José: ―Vi taa ni kiti tata ni nuu saa, te na taa san ja vi kokaa ni ja yaꞌu ti, nuu ja tu ka na inuu xuꞌun ni ―jiñaꞌa de.
GEN 47:17 Te ni ka jinsiaꞌi kiti tatai nuu José, te ni jiñaꞌa José ja ni ka ojai ja ni ka xikoi kuai vi ndikachi vi isndiki vi mentui, te ni ka kundee ti ja ni ka oxteku ña ti kuia yun.
GEN 47:18 Su nuu ni yaꞌa kuia yun, te kenta inka kuia. Yun te ni jaꞌankuei tuku ñayiu nuu José, te ka jiñaꞌi: ―Ma kuu ja vi tayuꞌu tnoꞌo san nuu maa jitoꞌo san, chi jandaa ja ni ka ndiꞌi xuꞌun san, te suni kiti ja ni ka onevaꞌa san, chi ja ni ndiꞌi ti ni nduu kiti maa jitoꞌo san, te tu saꞌun ka nagua kendoo ja vi taa san nuu jitoꞌo san, chi maintnoꞌo ni ka ja oo kuu ñundeꞌi san vi yiki kuñu ni ka san.
GEN 47:19 ¿Na kundee kukaꞌnu ini ni ja vi kondiaꞌa ña ni suaꞌa ni, te vi kuu san nuu ñundeꞌi san? Ndakiꞌin ña ni jin maa san vi ñundeꞌi san, te taa ni ja vi koteku san, te vi kokunukuechi maa san vi ñundeꞌi san nuu Faraón. Taa ni triu na vi kokaa san ja ma vi kuu san nagua ja ma kendoo ndaꞌu ñundeꞌi san ―ka jiñaꞌi.
GEN 47:20 Yun te ni ndakuaan José ñundeꞌi Egipto ja nduu ñundeꞌi maa Faraón, chi ndi in ndi in ñayiu Egipto ni ka xikoi ñundeꞌi, chi ni oo ndevaꞌa tnundoꞌo soko, te ndiꞌi ñundeꞌi ni nduu ñundeꞌi maa Faraón.
GEN 47:21 Te ni tatnuni José ja ndiꞌi ñayiu ni ka ndayaꞌa maa ñuu kaꞌnu ni ka oi, vi ndiꞌi ñayiu ni ka oo in lado vi ndee inka lado ja tnii maa Egipto.
GEN 47:22 Te maintnoꞌo ñundeꞌi sutu guaa tu ni ndakuaan José, chi ni otetniuu maa Faraón ja ni ka ojaa de, te jin yun ni ka oteku de. Yun guaa tu ni ka xiko de ñundeꞌi de.
GEN 47:23 Te jiñaꞌa José nuu ñayiu ñuu: ―Vitna te ni ndakiꞌin ña san jin ndiꞌi ni vi ñundeꞌi ni ja ni kuu jajin maa Faraón, te yaꞌa oo triu tata, te kuaꞌankuei ni vi kutu ni nuu ñundeꞌi.
GEN 47:24 Te nuu kuain ja vi ndaxtutu ni, te vi kuñaꞌa ni oko ja in ciento nuu Faraón, te kuun xiko ja in ciento kokuu ja vi kutata ni ja vi kutu ni nuu ñundeꞌi ni vi ja vi kokaa ni jin ñayiu veꞌe ni vi suchi kueli ni ―jiñaꞌa de.
GEN 47:25 Te ka jiñaꞌa ñayiu yun: ―Ni skaku niꞌnu ña ni ja vi koteku san, chi kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña maa jitoꞌo san, te vi kokunukuechi san nuu Faraón.
GEN 47:26 Yun te ni saꞌa José in ley ja ni kendoo guaa ndee kiuu vitna ja oko ja in ciento ja kee nuu ñundeꞌi kuu kuenta maa Faraón, su maintnoꞌo ñundeꞌi sutu, guaa tu ni kendoo nuu Faraón.
GEN 47:27 Saa te ni ka oo ñayiu Israel nuu ñuꞌu ñuu Gosén ja tnii Egipto, te ni ka saꞌa jajin de ñuꞌu yun, te vii ni ka taꞌu de, te ni ka kaya kuaꞌa ndevaꞌa de.
GEN 47:28 Te xaꞌun uu kuia ni oo Jacob nuu ñuꞌu ñuu Egipto, te kuia ja ni oteku de ñuyiu kuu in ciento uu xiko uja kuia.
GEN 47:29 Te nuu ni jini de ja ni kuyatni ja kuu de, te ni kana de seyii de José te jiñaꞌa de: ―Nuu ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ron, te jikantaꞌu rin ja sonee ron ndaꞌa ron nuu kuñu kokin ichi chii kaꞌa rin, te kaꞌan ndaꞌu ndaa ña ron jin rin, te tanundaꞌa ma tayuꞌu ña ron jin rin Egipto yaꞌa.
GEN 47:30 Chi kiuu na kuu rin te ndeneꞌe ña ron Egipto yaꞌa, te nuu tayuꞌu ña ron yau ñaña ndi tata rin nagua ja vi ndanitnaꞌa rin ―jiñaꞌa Jacob. Yun te jiñaꞌa José: ―Nuu saa te saꞌa san nagua jikan maa ni.
GEN 47:31 Te jiñaꞌa Israel: ―¿A vi kee yuꞌu ron? Te ni kee yuꞌu José. Yun te ni jinkindei Israel suaꞌa ichi xini jito de ja ni chiñuꞌu de ia Dios.
GEN 48:1 Te nuu ni yaꞌa yun, te ni ka kaxtnoꞌo nuu José, te ka jiñaꞌa: ―Kuꞌu tata yua ni. Te ni jaka de nduu seyii de, Manasés vi Efraín.
GEN 48:2 Te ni ka kaxtnoꞌo nuu Jacob, te ka jiñaꞌa: ―Yun vaji seyii ni José ja makikoto ña de. Yun te ni nduku ndee Israel ja ni nukoo de nuu jito de,
GEN 48:3 te jiñaꞌa de nuu José: ―Ia Dios kaꞌnu, ja ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ya, ja ni skuni ña ya nuu ni oo rin ñuu nani Luz ja tnii Canaán, te ni kaꞌan ya in javii in javaꞌa jin rin
GEN 48:4 nuu kachi ya: “Vitna te skaya ña rin ja vi kaya kuaꞌa ron, te suu ron kokuu yua kuaꞌa ñuu naꞌnu, te kuñaꞌa rin ñuꞌu yaꞌa nuu tatatnoꞌo ron ja vi koi nuu kuee ka, te vi saꞌa jajin mai nikuii nikani ni”, kachi ya.
GEN 48:5 Te vitna te ndi nduu seyii ron Efraín vi Manasés ja ni ka kakui Egipto yaꞌa ama ka ja kenta rin nuu oo ron, te ndui vi nduu seyii maa rin, na kuinio Rubén vi Simeón, saa vi kokui seyii maa rin.
GEN 48:6 Te seꞌe ron ja vi koo kuee ka, te vi kokui seꞌe maa ron, te jin sivi ñani vi konani ñuꞌu ja vi niꞌi ja vi koi.
GEN 48:7 Chi nuu ni ndee rin ñuu Padan-aram ja kuanoꞌo rin ñuu Canaán, ama ka ja kenta rin ñuu Efrata, te ni jiꞌi ndi nana ron Raquel, te ni tayuꞌu rin ña ichi kuaꞌan Efrata, ja kuu ñuu Belén vitna ―jiñaꞌa de.
GEN 48:8 Te nuu ni jini ña Israel jin nduu seyii José, te jiñaꞌa de: ―¿Na in ka kuu suchi yaꞌa?
GEN 48:9 Te jiñaꞌa José nuu tata de: ―Seyii maa san ka kui, suchi yaꞌa ni skutaꞌu ña ia Dios nuu ni kee san ñuu yaꞌa. Te jiñaꞌa Israel: ―Vitna te siaꞌa yatni nuu rin, te na kakantaꞌu rin ja jaꞌi nuu ia Dios ―jiñaꞌa de.
GEN 48:10 Te nduchi nuu Israel, chi ja ni ka kuita saꞌun ja siun ni kuu nijaꞌnu de, te tu ka kundee ja kondiaꞌa de, te ni siaꞌa yatni ña José jin seyii de. Yun te ni kanu niꞌnu ña Israel jin ndui, te ni chitu de nui.
GEN 48:11 Te jiñaꞌa Israel nuu José: ―Ni tu ni ondakani ini rin ja ndakuni rin yunuu ron, te vitna te vi ndee ja ñuꞌu ka maa Dios, te suni ndee ndikin tata ron ni jini rin ―jiñaꞌa de.
GEN 48:12 Yun te ni xtajioo ña José jin seyii de maꞌñu koꞌndo tata de, te ni ka jinkuiin jiti de ja ni chindei de xini de ndee nuu ñuꞌu.
GEN 48:13 Te ni jani ña José ichi ndaꞌa kuaꞌa de Efraín, nagua ja koi ichi ndaꞌa satni Israel, te ichi ndaꞌa satni de Manasés nagua ja koi ichi ndaꞌa kuaꞌa tata de, te ni saꞌa yatni de jin nuu tata de.
GEN 48:14 Su yun te ni skaa Israel ndaꞌa kuaꞌa de, te ni sonee de xini Efraín, visi suchi lule ka kui, te ndaꞌa satni de ni sonee de xini Manasés. Ni tniuu sama tnaꞌa de ndaꞌa de, visi Manasés kuu suchi xtnañuꞌu ka.
GEN 48:15 Yun te ni jikantaꞌu de ja jaꞌa José, te jiñaꞌa de: ―Maa Dios ia xiin nuu ni ka ojika ndi tata jaꞌnu rin Abraham vi ndi tata rin Isaac, ia Dios jito jini ña jin rin ndee nuu ni kaku rin vi guaa ndee kiuu vitna,
GEN 48:16 te ia jinokuechi nuu Dios ja ni skaku niꞌnu ña jin rin nuu ndiꞌi jakueꞌe, na koto na kuni ña ya jin suchi kuechi yaꞌa, te na vi kondisoi sivi rin vi sivi ndi tata rin Abraham vi Isaac, te na vi kaya kuaꞌa ndevaꞌa ndikin tatai ñuyiu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
GEN 48:17 Su ni jini José ja saa ndaꞌa kuaꞌa tata de sonee de xini Efraín, te tu ni junkuaan ini de, te ni tnii de ndaꞌa tata de ja ndasama de xini Manasés.
GEN 48:18 Te jiñaꞌa José nuu tata de: ―Masu saa kuu, vi tata, chi suchi yaꞌa kuu seyii xtnañuꞌu san, guaa xini suchi yaꞌa sonee ni ndaꞌa kuaꞌa ni.
GEN 48:19 Su tu ni jandetu tata de, te jiñaꞌa de: ―Ja jini rin, vi seꞌe, ja jini rin, te suni vi kaya ndikin tatai ja kokui in ñuu kaꞌnu, su ñani lulei yaꞌa kokuu kaꞌnu ka saa nui, te ndikin tata suchi lule yaꞌa kekuei kuaꞌa ñuu naꞌnu ―jiñaꞌa de.
GEN 48:20 Te ni jikantaꞌu de ja jaꞌa ndui kiuu yun, te jiñaꞌa de: ―Ja jaꞌa ron te vi kokaꞌan ñayiu Israel nuu ka jikantaꞌui nuu Dios ja jaꞌa sava kai, te vi kachi: “Ia Dios na saꞌa ña jin ron nagua ni saꞌa ya jin Efraín vi Manasés”, vi kokachi ―jiñaꞌa de. Saa te ni saꞌa kaꞌnu ka de Efraín saa Manasés.
GEN 48:21 Te jiñaꞌa Israel nuu José: ―Vitna te ja ni jino kiuu ja kuu rin, su ia Dios chi koo ya jin ndiꞌi ron, te saꞌa ya ja vi ndajiokuiin ron nuu ñuꞌu ndi tata jaꞌnu ron.
GEN 48:22 Te nuu maa ron guaa taa kuaꞌa ka rin saa nuu sava ka ñani ron, ñuꞌu ja ni kindee rin nuu ñayiu tatatnoꞌo amorreo jin yuchi kani rin vi kuji rin ―jiñaꞌa de.
GEN 49:1 Yun te ni ndakana Jacob seyii de, te jiñaꞌa de: ―Vi ndututu te na kaxtnoꞌo rin naxa kaa ja kokuu kiuu ja vaji nuu kuee ka.
GEN 49:2 Vi ndututu te vi konini ron, vi seꞌe Jacob, Vi konini ja kaꞌan tata ron Israel.
GEN 49:3 Rubén, maa ron kuu seyii xtnañuꞌu rin, seꞌe ndakui ka rin ja kuu ron seꞌe xtnañuꞌu rin nuu ni ochitu chitu rin. Kaꞌnu ka kuu ron ja vi kiñuꞌu ñani ron nuu ron, vi kaꞌnu ka kuu ron ja kotatnuni ron.
GEN 49:4 Su yaꞌa yun kuaꞌan ron na kuinio ndute guaa ma kokuu kaꞌnu ka ron, chi ni ndaa ron nuu jito tata ron, te ni saꞌa neꞌe ña ron, ja siun ni ndaa ron nuu kixin rin.
GEN 49:5 Simeón vi Leví, nduu ñani de, te yuchi kani de, chi ja janeꞌe jayichi ni ka saꞌa.
GEN 49:6 Te tu junkuaan ini rin tnoꞌo ka kaꞌan de, ni ma kintnaꞌa rin jin de ja vi kokaka in ni rin, chi vi ja ka kiti ndevaꞌa ini de, te ni ka jaꞌni de ñayiu. Te vi jin jakueꞌe jasuaꞌa ka saꞌa de, te ni ka jaꞌnde de tuchi ndee siꞌin isndiki yun.
GEN 49:7 Te xtau tniaꞌa rin ja ka kiti ini de yun, chi xeen ndevaꞌa, te ndakui ndevaꞌa tnoꞌo kiti ini de yun, te saꞌa siin rin de nuu ñayiu Israel, te siagua rin de kiꞌinkuei de.
GEN 49:8 Judá, nuu maa ron guaa vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ña ñani ron, te jin ndaꞌa ron tnii ron sukun ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, te vi kindei vi kititi ñani ron nuu ron.
GEN 49:9 Judá, kuu ron na kuinio seꞌe luluu ndikaꞌa, te nuu jaꞌan ron yuku ja jaꞌni ron kiti ñuu, vi seꞌe, te nukitnaꞌnu ron te jikotuu ron na kuinio ndikaꞌa, axi na kuinio ndikaꞌa siꞌi, ¿te na in kundee ini ja xtoto ña jin ron?
GEN 49:10 Te tu na in kindee seyu Judá nuu mesa ja tatnuni de, ni vara ii tee netniuu, vi guaa ndee na ndenta maa tee xiin kuenta yun. Te nuu maa de guaa vi kandija ñayiu ñuu te vi ndututui ja vi chiñuꞌu ñai.
GEN 49:11 Te nuu tnu uva kuꞌni de mentu luluu de, te yoꞌo tnu yun kuꞌni de seꞌe mentu siꞌi de, te jin nduxi uva ndakate de saꞌun de, te suni nduxi uva yun ni joso de soo suꞌnu de.
GEN 49:12 Te nduchi nuu de vi kuaꞌa kuiti oo na kuinio vinu, te noꞌo de vi yaa kuiti oo na kuinio xikui.
GEN 49:13 Zabulón, yuꞌu ndute mar koo de te kokoto de barco te vi konetnaꞌa ñuꞌu de jin ñuꞌu ñuu Sidón.
GEN 49:14 Isacar, kokuu de na kuinio in mentu ndakui ndevaꞌa ja katuu ti neꞌu nduu itni naꞌnu ja ndiso ti.
GEN 49:15 Te nuu jini ti ja oo guaꞌa ja ndatatu ti te luu ndevaꞌa oo nuu ñuꞌu guaa ni kuneꞌe ti yata ti te ni jiso ti javee te ni jinokuechi ti nuu tniuu ndee ndevaꞌa.
GEN 49:16 Dan kokaꞌnde kuechi ñayiu ñuu te kokuu inuu de jin sava ka tatatnoꞌo Israel.
GEN 49:17 Te kokuu Dan na kuinio koo ja katuu ti yuꞌu ichi axi na kuinio koo xeen ja katuu ti yuꞌu ichi chindaa, te jayiꞌi ti sukun siꞌin kuai te skanakau yata ña ti jin ñayiu yoso kuai yun.
GEN 49:18 Te ndetu kaꞌnu san ja skaku niꞌnu ña ni, Jitoꞌo.
GEN 49:19 Gad, chi kikuei ñayiu vi kaxin tnaꞌa jin de, te sondikin de ñayiu yun te vi kaxin tnaꞌa jin de.
GEN 49:20 Te Aser, chi koo kuaꞌa xtaa veꞌe de te kosaꞌa de xtaa guaꞌa vi ndei ja kokuni asin ndevaꞌa rey ja kokaa de.
GEN 49:21 Neftalí, kokuu de na kuinio isu ja jika sii ini ti, te luu ndevaꞌa ka ndaa seꞌe ti.
GEN 49:22 Te José kuu de na kuinio ndaꞌa yutnu ja kuun vii ndevaꞌa kiti vixin ja oo yatni nuu kee ndute te kenta ndaꞌa tnu guaa ndee yata veꞌe.
GEN 49:23 Te tee ja ka tiuu kuji ni ka nduku de ja vi kaꞌni ña de, te kuaꞌa tnundoꞌo ni ka jiñaꞌa de vi ka kaꞌan uꞌu ña de.
GEN 49:24 Su ni saꞌa ndakui de kuji de, te ia Dios kaꞌnu ndevaꞌa ni saꞌa ndakui ndaꞌa de, te maa ya kuu ia ndakui ja oo jin Jacob, ia ja jito jini ña jion. Te suu ya kuu kava guaꞌa ja ndiso ñayiu Israel.
GEN 49:25 Te Dios tata ron na chituu ña, te ia Dios kaꞌnu, ja ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ya, na saꞌa ña ya javii javaꞌa oo ndee andivi, jin javii javaꞌa oo ndee nuu kunu ka nuu kana ndute, jin javii javaꞌa oo ndoso ni jaxin ron vi chii ni ñuꞌu ron.
GEN 49:26 Te javii javaꞌa ja ni niꞌi ron nuu tata ron, chi kuaꞌa ka kuu saa javii javaꞌa ni ka niꞌi ndi tata jaꞌnu rin, chi ndiꞌi javii javaꞌa oo yuku jika ka yun ja oo nikuii nikani ni yun koo siki ron, chi maa ron kuu José, ja ni saꞌa siin ña Dios neꞌu ñani ron.
GEN 49:27 Benjamín, kuu de na kuinio in vaꞌu lobo ja kindee ndevaꞌa ti ja jaa ti, te tnoꞌo neꞌe jaa ti nagua niꞌi ti, te tnoꞌo jañini ndaxtute ti nagua niꞌi ti. ―Jiñaꞌa Jacob nuu seꞌe de.
GEN 49:28 Te ndiꞌi tee yaꞌa ni ka okuu ndi uxi uu tatatnoꞌo Israel, te tnoꞌo yaꞌa kuu ja ni kaꞌan tata de javii javaꞌa siki in in de, na kuu na kuu naxa ni ka niꞌi taꞌu de nuu Dios.
GEN 49:29 Yun te ni tatnuni de, te jiñaꞌa de: ―Ja ni kuu ja kuu rin, te kiꞌin rin ja vi ndanitnaꞌa rin jin tata rin, te vi tayuꞌu ña nuu ka yiyuꞌu tata rin yau kava ja oo nuu ñundeꞌi Efrón tee tatatnoꞌo Het,
GEN 49:30 yau kava ja oo nuu ñundeꞌi Macpela ja oo ichi kana nikandii Mamre, ñuu ja tnii Canaán, nuu ni ndakuaan ndi tata jaꞌnu rin Abraham ñundeꞌi yun nuu Efrón tee tatatnoꞌo Het ja kokuu nuu ka jinkoyuꞌu ndiyi.
GEN 49:31 Te yun ni ka jinkoyuꞌu Abraham vi nana jaꞌnu rin Sara, te suni yun ni ka jinkoyuꞌu tata rin Isaac vi nana rin Rebeca, te suni yun ni tayuꞌu rin ñasiꞌi rin Lea.
GEN 49:32 Te maa seꞌe Het ni ka xiko yau kava ja oo nuu ñundeꞌi de yun ―jiñaꞌa de.
GEN 49:33 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jacob ja ni tatnuni de nuu seꞌe de, te ni ndaxtutu de siꞌin de, te ni kana anu de, ja ni jiꞌi de, te kuaꞌan de ja ni ka ndanitnaꞌa de jin tata de ja ni ka jiꞌi.
GEN 50:1 Yun te ni sonee José maa de nuu tata de, te ni ndaꞌi de ja jaꞌa tata de, vi ni chitu de nuu tata de.
GEN 50:2 Te ni tatnuni José nuu tee tatna ja ka jinokuechi nuu de ja na vi chiꞌi de bálsamo yiki kuñu tata de, te ni ka savaꞌa tee tatna yun jin bálsamo vi sava ka tatna yiki kuñu Israel.
GEN 50:3 Te ni jino uu xiko kiuu ja ka savaꞌa de yiki kuñu jin bálsamo vi ndiꞌi nuu tatna ja jaꞌan asin nagua ja ma teꞌi yachi ndiyi yun, chi saa kiuu kuini ja vi saꞌa de tniuu yun, te ni ka ndaꞌi ndee ña ñayiu Egipto uni xiko uxi kiuu.
GEN 50:4 Te nuu ni yaꞌa kiuu tnoꞌo suchi ini yun, te ni kaꞌan José nuu tee tatnuni nuu veꞌe Faraón, te jiñaꞌa de: ―Nuu ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni, te jikantaꞌu san ja tanundaꞌa ni kaꞌan ni jin Faraón, te suaꞌa kuñaꞌa ni:
GEN 50:5 “Ni saꞌa ndi tata san ja ni kee yuꞌu san nuu ni kachi de: Vitna te ja ni kuyatni ja kuu rin, te kuini rin ja tayuꞌu ña ron yau ñaña ja ni saꞌa tuaꞌa rin ja jinkoyuꞌu rin ja oo nuu ñuꞌu ñuu Canaán. Te jikantaꞌu san vitna ja kuandetu ni na kiꞌin san tayuꞌu san ndi tata san, te saa ndajiokuiin san”, kuñaꞌa ni joo ―jiñaꞌa de.
GEN 50:6 Te ni tetniuu Faraón tnoꞌo yaꞌa ja vi kaxtnoꞌo nuu José: ―Kuaꞌan nuu saa te tayuꞌu ron tata ron, nagua ni kee yuꞌu ron nuu de.
GEN 50:7 Yun te ni kanuu José ja tayuꞌu de tata de, te ni ka kanuu de jin ndiꞌi tee ka jinokuechi nuu Faraón vi tee nijaꞌnu ja ka oo veꞌe maa Faraón, vi tee nijaꞌnu ja ka oo maa Egipto,
GEN 50:8 vi ndiꞌi ñayiu veꞌe José vi ñani de vi ñayiu veꞌe ndi yua de, te nani ka suchi kueli ni ka xndoo de ñuu Gosén jin ndikachi de vi isndiki de.
GEN 50:9 Te suni ni ka kanuu de jin carreta vi ñayiu ka yoso kuai, te ni kuu in yukun kani kuiti ñayiu kuaꞌankuei.
GEN 50:10 Te nuu ni jinokuei de nuu ni okeneꞌe tee nani Atad triu de ja oo inka jioo yute Jordán, te yun ka saꞌa ndaꞌu ndevaꞌa de ni ka ndaꞌi ni ka kana de, te uja kiuu ni otnaꞌu ini José ja jaꞌa tata de.
GEN 50:11 Te nuu ni ka jini soꞌo ñayiu Canaán ja ka ndaꞌi ka kana ñayiu ka oi nuu ni okeneꞌe Atad triu de, te ni ka kachi: “Vi ka ndaꞌi ka kana ñayiu ñuu Egipto”. Te yun ni ka xnani jin sivi Abel-misraim ja oo jioo yute Jordán.
GEN 50:12 Ni ka skunkuu seꞌe Jacob ndiꞌi nagua ni tatnuni de ama ka ja kuu de,
GEN 50:13 chi ni ka nusiaꞌa ña seꞌe de ndee Canaán, te ni ka tayuꞌu ña de kava veꞌe ja oo nuu ñundeꞌi Macpela nuu ni ndakuaan ndi Abraham nuu Efrón, seꞌe Het, ja oo ñukuun ja vi kojinkoyuꞌu ndiyi ja oo ichi kana nikandii ñuu Mamre.
GEN 50:14 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ka tayuꞌu ña José jin tata de, te ni ka ndajiokuiin de jin ñani de vi ndiꞌi ñayiu ni jaꞌankuei jin de ja kuanoꞌokuei de Egipto.
GEN 50:15 Te nuu ni ka jini ñani José ja ni jiꞌi ndi tata de, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―A saa vatu ni ñuꞌu kiti ini ni José, te ndaxtenaa ña de jin ndiꞌi jakueꞌe ja ni ka saꞌo de ―ka kachi de.
GEN 50:16 Te ni ka tetniuu de tee siin ja na vi kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa de, te ka jiñaꞌa tee yun nuu José: ―Suaꞌa ni tatnuni ndi tata ni ama ka ja kuu de.
GEN 50:17 Suaꞌa vi kuñaꞌa ron nuu José: “Ka jikantaꞌu san nuu ni ja konekaꞌnu ini ni vitna ndiꞌi jakueꞌe ni ka saꞌa ñani ni vi yika kuechi de, chi kuaꞌa jakueꞌe ni ka saꞌa ña de jin ni”. Te yun guaa vitna te ka jikantaꞌu san ja konekaꞌnu ini ni jakueꞌe ni ka saꞌa tee ka jinokuechi nuu Dios ndi tata ni ―ka jiñaꞌa de. Te ni ndaꞌi José nini ka kaꞌan tee yun.
GEN 50:18 Te suni ni jaꞌankuei ñani José nuu de, te ni ka jinkindei de nuu José, te ka jiñaꞌa de: ―Yaꞌa ka oo san, te vi kokunukuechi san nuu ni, vi ñani.
GEN 50:19 Te jiñaꞌa José: ―Ma vi koyuꞌu ni, ¿xaan kuu koo sein nuu tniuu Dios?
GEN 50:20 Ni ka ndakani kueꞌe ini maa ni ja jaꞌa san, su ia Dios ni sama ya, te ni jani ña ya ichi guaꞌa, nagua ja saꞌa san ja ka ndiaꞌa nuo vitna, ja skaku niꞌnu san ñayiu kuaꞌa ñuu.
GEN 50:21 Te yun guaa vitna, te ma vi koyuꞌu ni, chi koskaa ña maa san jin ni vi seꞌe kueli ni ―jiñaꞌa de. Te ni ndasaꞌa sii ini de ñani de, chi ni kaꞌan luu ndevaꞌa de.
GEN 50:22 Te ni oo José Egipto, maa de vi ñayiu veꞌe ndi tata de, te ni oteku José in ciento uxi kuia.
GEN 50:23 Te ni jini nuu José ndee seꞌe señani Efraín, te suni seꞌe Maquir seyii Manasés ja ni ka jaꞌnui nuu jiti José.
GEN 50:24 Te jiñaꞌa José nuu ñani de: ―Ja ni kuyatni ja kuu san, su ia Dios, chi vi jandaa ja kikoto ña ya, te saꞌa ya ja ndekuei ni ñuu yaꞌa, te vi ndanuu ni nuu ñuꞌu ni kee yuꞌu ya ja taa ya nuu ndi tata jaꞌnuo Abraham vi nuu ndi tata jaꞌnuo Isaac vi nuu ndi tatao Jacob.
GEN 50:25 Yun te ni saꞌa José ja ni kekuei yuꞌu seꞌe Israel, te jiñaꞌa de: ―Ia Dios chi jandaa ja kii ya kikoto ña ya, te vi saꞌa ni jandiuxi vi ndakiꞌin ni yiki kuñu san noꞌokuei jin ni ―jiñaꞌa de nuu ñani de.
GEN 50:26 Te ni jiꞌi José nuu ni oo de in ciento uxi kuia, te ni ka savaꞌa yiki kuñu de jin bálsamo vi ndiꞌi tatna jaꞌan asin, te ni ka tnaa yiki kuñu de nuu in jatnu, te ni ka tavaꞌa Egipto. Saa ni kuu.
EXO 1:1 Yaꞌa ka kuu sivi tee Israel ja ni kentakuei de jin tata de Jacob nuu ñuu Egipto, te ka ondeka mamaa de ñayiu veꞌe de:
EXO 1:2 Rubén, vi Simeón, vi Leví, vi Judá,
EXO 1:3 vi Isacar, vi Zabulón, vi Benjamín,
EXO 1:4 vi Dan, vi Neftalí, vi Gad vi Aser.
EXO 1:5 Ndiꞌi tatatnoꞌo Jacob ni ka okuu uni xiko uxi ñayiu. Su José, chi ja ni oo maa de Egipto.
EXO 1:6 Su nuu kuee ka, te ni jiꞌi José vi ndiꞌi ñani de jin ndiꞌi ñayiu ni ka oo jin de ndee kiuu yun.
EXO 1:7 Su tatatnoꞌo Israel, chi vii ndevaꞌa ni ka ndataꞌu, te ni ka kaya kuaꞌa ndevaꞌi, te ni kentakuei ja ni ka oo ndakui ndevaꞌi, te vi ni ka chitui nii ñuu yun.
EXO 1:8 Te nuu kuee ka ni oo in rey jaa ñuu Egipto ja tu ni jini saꞌun de José. Te jiñaꞌa de nuu ñayiu ñuu de:
EXO 1:9 ―Vi kondiaꞌa ni ñayiu ñuu Israel ja kuaꞌa kai ka kuu saa yoon vi inu ndakui kai.
EXO 1:10 Te yun kuu ja vi koo ndichi inio siki, nagua ja ma vi kaya kuaꞌi, chi kana saa ndakoo in ñuu sikio ja vi kaxin tnaꞌa jion, te vi ndachituu tnaꞌi ja vi kaxin tnaꞌo jin, te ndekuei ñuo kiꞌinkuei ―jiñaꞌa de suaꞌa.
EXO 1:11 Yun te ni ka jani de tee ni ka otanuni nuu ñayiu Israel, te ni ka otenini ña de ja vi saꞌi tniuu ndee ndevaꞌa nuu ni ka saꞌi ñuu naꞌnu ndevaꞌa ja kuu ñuu Pitón vi Ramesés, nagua ja tavaꞌa rey Faraón yun ndiꞌi ja kee nuu ñundeꞌi.
EXO 1:12 Su vi viꞌi ka ni ka oxtoꞌo ña de, te vi saa kuaꞌa kai ni ka ondataꞌu. Te ni ka kaya ndevaꞌi ja vi ni ka oyuꞌu ña ñayiu Egipto jin ñayiu Israel yun.
EXO 1:13 Te yun guaa ni ka tenini ña ñayiu Egipto yun jin ñayiu Israel ja ni ka satniuu ndee ndevaꞌi.
EXO 1:14 Suni ni ka jiñaꞌa de tnoꞌo suchi ini ja ni ka oo jin ñayiu Israel yun, chi ni ka jiñaꞌa de tniuu ndee ndevaꞌa ja ni ka osakai ndeꞌi, te ni ka osaꞌi adobe, vi ndiꞌi tniuu ja ka jitu ñayiu nuu ñundeꞌi. Te jin ndiꞌi tniuu ni ka osaꞌi ni ka otenini ña de vi ni ka osaꞌa ndevaꞌa ña de.
EXO 1:15 Yun te ni kaꞌan rey Egipto yun nuu ñaꞌa ka ndatniuvaꞌa lulu, ñaꞌa tatatnoꞌo Israel, ja suni ka kuu hebreo. Te in ñaꞌa tatna yun nani Sifra, te inka ña nani Fúa, te jiñaꞌa de suaꞌa:
EXO 1:16 ―Nuu ka jito ni ñaꞌa hebreo nuu ka kaku lulu ña, te vi kondiaꞌa ni jin, a chiyii axi chisiꞌi kui. Te nuu ja chiyii kui, te vi kaꞌni ni jin, su nuu ja chisiꞌi kui, te na koteku mai ―jiñaꞌa de.
EXO 1:17 Su ñaꞌa ka ndatniuvaꞌa lulu yun, chi ni ka oyuꞌu niꞌnu ña ia Dios, te tu ni ka jantnoꞌo ña nagua ni tatnuni rey Egipto yun, chi ni ka ojandetu ña ni ka oteku maa chiyii kueli yun.
EXO 1:18 Yun te ni kana ña rey Egipto yun jin ñaꞌa ka ndatniuvaꞌa lulu yun, te jiñaꞌa de suaꞌa: ―¿Te nau ja ka saꞌa ni siaꞌa ja ka jandetu ni ka teku maa chiyii kueli yun?
EXO 1:19 Te ka jiñaꞌa ñaꞌa tatna nuu rey Faraón yun: ―Saa, chi ñaꞌa hebreo yun, chi masu inuu ka kuu ña jin ñaꞌa Egipto, chi inu ndakui ndevaꞌa ka ña, te ama ka ja kentakuei san, te ja ka skaku ña lulu ña.
EXO 1:20 Te yun kuu ja ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ña ia Dios jin ñaꞌa ka ndatniuvaꞌa lulu yun, te ni ka kaya ndevaꞌa ñayiu ñuu yun, te ni kentakuei ja ni ka oo ndakui ndevaꞌi.
EXO 1:21 Te ja siun ni ka oyuꞌu niꞌnu ñaꞌa tatna yun ia Dios, te ni chindee ni chituu ña ya, te ni ka kaya kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu veꞌe ña.
EXO 1:22 Yun te ni tatnuni Faraón yun nuu ndiꞌi ñayiu ñuu de, te jiñaꞌa de suaꞌa: ―Vi tnaa ni ndiꞌi chiyii kueli hebreo inka ni ka kaku nuu ndute yute Nilo, te vi kuandetu ni vi koteku ndiꞌi maa suchi siꞌi kueli yun ―jiñaꞌa de.
EXO 2:1 Ni oo in tee ja kuu tatatnoꞌo Leví ja ni jaka tnaꞌa de jin in ñaꞌa in ni tatatnoꞌo maa de.
EXO 2:2 Te ni junkuꞌun lulu ñasiꞌi yun, te ni kaku in seyii luluu ña, te nuu ni ndiaꞌa ña jin ja luu ndevaꞌa kai, te ni onevaꞌa yuꞌu ña jin uni yoo.
EXO 2:3 Su tu ni kuu ka ja konevaꞌa yuꞌu ña jin kuaꞌa ka kiuu, te ni kiꞌin ña in chika, te ni ndakasi ña jin brea yau nuu ka nune yun, te ni tnaa ña lulu yun nuu chika yun, te ni junsiaꞌa ña jin neꞌu tnuyoo ja oo yuꞌu yute Nilo yun.
EXO 2:4 Su ni oo jika kuaꞌa suchi yii luluu yun ja kondiaꞌi naxa kaa ja ndoꞌi.
EXO 2:5 Te ore saa ni kuun sesiꞌi Faraón ja kuchi yute yun, te nini ka jiondita suchi siꞌi ka jinokuechi nui yuꞌu yute yun, te sanaa ni ni ndakotoi, te ni jini chika ja inee neꞌu tnuyoo yun. Te ni tetniui in suchi siꞌi jinokuechi nui ja ni nukiꞌin chika yun.
EXO 2:6 Te nuu ni ndakune sesiꞌi Faraón yuꞌu chika yun, te ni jini in lulu ja ndaꞌi ndaꞌi inei. Te ni kundaꞌu ini ñai jin lulu yun, su jiñaꞌi: ―Ndee in lulu ñayiu hebreo kuu suchi yaꞌa ―jiñaꞌi.
EXO 2:7 Yun te jiñaꞌa kuaꞌa suchi yii luluu yun nuu sesiꞌi Faraón: ―¿A kuini ni ja kiꞌin san junkana san in ñaꞌa hebreo, nagua ja na skuaꞌnu ña lulu yaꞌa? ―jiñaꞌi.
EXO 2:8 Te jiñaꞌa sesiꞌi Faraón: ―Kuaꞌan majinkana ron ña nuu saa ―jiñaꞌi. Yun te ni jaꞌan suchi siꞌi yun ni jinkuakai nana maa lulu yun.
EXO 2:9 Te jiñaꞌa sesiꞌi Faraón nuu ña: ―Kuaꞌan jin lulu yaꞌa, te skuaꞌnu ron jin, te tniuyaꞌu ña rin jin ron ―jiñaꞌi. Te ni ndakuaka ña nana lulu yun, te ni skuaꞌnu ña jin.
EXO 2:10 Te nuu ni jaꞌnu chiluluu yun, te ni nusiaꞌa ña jin nuu sesiꞌi Faraón, te ni ndakuaan seꞌe ñai, te ni xnani ñai Moisés, chi ni kachi: “Nuu ndute ni ndatauo jin”.
EXO 2:11 Te in kiuu nuu ja ni kukaꞌnu Moisés, ni kei kuaꞌin majinkotoi in ñani in tnaꞌi. Te ni jini ja ndee ndevaꞌa tniuu ka saꞌa de. Te suni ni jini ja in tee Egipto kani ndevaꞌa de in tnaꞌi hebreo.
EXO 2:12 Yun te ni ndiaꞌa guaguaꞌi nii kuiti ja tu na in ndiaꞌa, te ni jaꞌni tee Egipto, te ni tayuꞌu ñai nuu ñuti yun.
EXO 2:13 Te inka kiuu tnee suaꞌa ni kee tukui, te ni jini uu tnaꞌi hebreo ja ka jaxin tnaꞌa de. Yun te jiñaꞌi nuu tee kani ndevaꞌa ña jin inka de: ―¿Nau ja kani ndevaꞌa ni tee jian, te tnaꞌa ni kuu de? ―jiñaꞌi.
EXO 2:14 Te jiñaꞌa tee yun: ―¿Na in ni tau ña jin ron ja kotatnuni ron axi ja kokaꞌnde ron kuechi ja jaꞌa in in ruꞌun? ¿Axi kaꞌan ron ja kaꞌni ña ron nagua ni jaꞌni ron tee Egipto yun iku? ―jiñaꞌa de. Yun te ni yuꞌu Moisés, te ni ndakani ini: “Ja ni ka jini ja siun ni saꞌo”.
EXO 2:15 Te nuu ni jini Faraón ja siun ni saꞌa Moisés, te ni nduku de ja kaꞌni ña de jin. Su ni jino yuꞌu Moisés nuu Faraón, te kuaꞌin ja ni oi nuu ñuꞌu ñayiu Madián.
EXO 2:16 Te nuu ni jinoi, te ni jinkoi yatni nuu oo poso ndute yun. Te yun ni jinokuei ndi uja sesiꞌi ni onevaꞌa sutu kuu tatatnoꞌo Madián, ja vi taui ndute ja vi chitui pila ja vi kuñaꞌi vi koꞌo ndikachi tatai.
EXO 2:17 Su ni jinokuei sava ka tee ka jito kiti, te ni ka taa ña de jin. Yun te ni ndakoo Moisés, ni skaku niꞌnu ñai, te ni jiñaꞌi ndute ni ka jiꞌi ndikachi suchi siꞌi yun.
EXO 2:18 Te nuu ni ndajinokuei suchi siꞌi yun veꞌi nuu oo tatai Reuel, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―¿Nau ja vi neꞌe ndevaꞌa ni ndajakuei ron vitna? ―jiñaꞌa de.
EXO 2:19 Te ka jiñaꞌi: ―Saa chi yun oo in tee Egipto, te ni skaku niꞌnu ña de nuu tee ka jito kiti yun, te suni ni tau de ndute, te ni jiñaꞌa de ni ka jiꞌi ndikachio ―ka jiñaꞌi.
EXO 2:20 Te ni jikan tnoꞌo de sesiꞌi de: ―¿Ndenu oo de? ¿Nau ja ni ka xndoo ron tee yun? Mavinukana de nagua ja na kaa de joo xtaa ―jiñaꞌa de.
EXO 2:21 Te ni jantaꞌu Moisés ja kendoo de koo de veꞌe tee yun, te ni jiñaꞌa de sesiꞌi de Séfora ja kondeka Moisés.
EXO 2:22 Te ni kaku in seyii ña, te ni xnani Moisés jin Gersón, chi ni kachi de: “Jika nuu ndaꞌuo inka ñuu”.
EXO 2:23 Yun te nuu ni yaꞌa kuaꞌa kuia, te ni jiꞌi rey Egipto yun. Te ñayiu Israel, chi ni ka kana ka ndaꞌi nuu ia Dios ja siun ka tnaꞌa ndevaꞌi tnundoꞌo ja ka jinokuechi nuu ñuu yun, te ni kenta ja ka kanai ndee nuu ia Dios.
EXO 2:24 Te ni onini ia Dios ja ndaꞌu ndevaꞌa ka saꞌi, te ndakaꞌan ya tratu ni saꞌa ya jin Abraham vi Isaac vi Jacob.
EXO 2:25 Te ni ndiaꞌa ia Dios tnundoꞌo ka tnaꞌa ñayiu Israel, te ni kundaꞌu ini ña ya.
EXO 3:1 Te Moisés chi ni ojito de ndikachi tata xiso de Jetro ja suni nani de Reuel, tee ni okuu sutu ñuu Madián. Te in kiuu ni jaꞌan jika ndevaꞌa de jin ti nuu ñuꞌu teꞌa yun, te ni kenta de ndee in yuku nani Horeb nuu kuu yuku maa ia Dios.
EXO 3:2 Te yun ni skuni ña ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios jin maꞌñu sagua yaa ñuꞌu ja jaꞌnu jaꞌnu nuu in tnu iñu ndoko. Te ni jini Moisés ja jaꞌnu ñuꞌu nuu tnu, su tu kai tnu.
EXO 3:3 Te ni ndakani ini Moisés: “Na kiꞌin yatnio jinkoto in jakaꞌnu jinio yun, nau ja jaꞌnu ñuꞌu, te tu kai tnu” kaꞌan de.
EXO 3:4 Su nuu ni jini Jitoꞌo ja majintnaꞌa Moisés tnu ja kondiaꞌa de, te ni kana ya guaa ndee sagua nuu tnu iñu yun, te jiñaꞌa ya: ―Moisés. Te jiñaꞌa de: ―Yaꞌa oo san.
EXO 3:5 Te jiñaꞌa ya: ―Ma kii ka ron. Keneꞌe ndija ron, chi ñuꞌu ii kuu nuu jain ron jian.
EXO 3:6 Te jiñaꞌa ka ia Dios: ―Maa rin kuu Dios, ia chiñuꞌu tata ron, ia ni ka ochiñuꞌu ndi Abraham vi Isaac vi Jacob. Yun te ni chisaꞌu Moisés nuu de, chi ni yuꞌu de ja kondiaꞌa de ia Dios.
EXO 3:7 Su ni kaꞌan ka ya, te jiñaꞌa ya: ―Ni jini rin tnundoꞌo ka tnaꞌa ñayiu ñuu rin ja ka oo ñuu Egipto, te ni onini rin ja ka kana jai nuu ka saꞌa ndevaꞌa ña tee ka yindaꞌa ña jin. Te ja jini guaꞌa rin tnoꞌo suchi ini ka tnaꞌi.
EXO 3:8 Te yun kuu ja makuun rin vaji rin ja skaku niꞌnu rin jin nuu ndaꞌa tee Egipto, te ndeneꞌe rin jin ñuu yun ja ndakuaka maa rin jin kiꞌinkuei in ñuu guaꞌa, in ñuu jite, nuu ka oo kuaꞌa ja vi kaa vi koꞌi, kaꞌan rin siki ñuu ñayiu cananeo vi ñayiu heteo vi ñayiu amorreo vi ñayiu ferezeo vi ñayiu heveo vi ñayiu jebuseo.
EXO 3:9 Chi ja ni kenta tnoꞌo ndaꞌu ja ka kana ñayiu Israel ndee nuu rin, te suni ja ni jini rin ja ka xtoꞌo ndevaꞌa ña ñayiu Egipto jin.
EXO 3:10 Te yun kuu ja vitna, te neꞌe, chi tetniuu ña rin kiꞌin ron nuu Faraón, nagua ja ndeneꞌe ron ñayiu Israel ja ka kui ñayiu ñuu maa rin ja ka oi ñuu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 3:11 Yun te jiñaꞌa Moisés nuu ia Dios: ―¿Su na in kuu sein ja jino san nuu Faraón, te ndeneꞌe san ñayiu Israel nuu ñuu Egipto yun? ―jiñaꞌa de.
EXO 3:12 Te jiñaꞌa ia Dios: ―Kuaꞌan chi koo maa rin jin ron, te yaꞌa kokuu in seña nuu ron ja maa rin ni tetniuu ña jin ron: Nuu ndeneꞌe ron ñayiu ñuu rin Egipto yun, te ndikuei ndiꞌi ron nuu yuku yaꞌa vi chiñuꞌu ña ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 3:13 Su jiñaꞌa Moisés nuu ia Dios: ―Su nuu na ndajino san nuu ñayiu Israel, te kuñaꞌa san: “Dios ndi tata velu ni, ni tetniuu ña jin san ja vaji san nuu ni”, te nuu na vi kakan tnoꞌo ña de jin san: “¿Naxa nani ya?”, te ¿nagua kuñaꞌa san? ―jiñaꞌa de.
EXO 3:14 Te jiñaꞌa ia Dios nuu Moisés: ―Maa rin kuu maa rin. Te jiñaꞌa ka ya: ―Suaꞌa kuñaꞌa ron nuu ñayiu Israel: “Ruꞌun, chi maa rin kuu ja ni tetniuu ña ja kuaꞌan ron nuu de”.
EXO 3:15 Te suni jiñaꞌa ka ia Dios nuu Moisés: ―Suaꞌa kuñaꞌa ron nuu ñayiu Israel: “Jeovaa Dios, ia ka chiñuꞌu tata ni, Dios ni ka oo chiñuꞌu ndi Abraham vi Isaac vi Jacob kuu ia ni tetniuu ña jin san ja vaji san nuu ni”, kuñaꞌa ron. Yaꞌa kuu sivi rin ja oo nikuii nikani, te jin sivi yaꞌa vi kondakakuneꞌe ña ndiꞌi tatatnoꞌo ron nikuii nikani.
EXO 3:16 Kuaꞌan te ndaxtutu ron tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel te kuñaꞌa ron: “Jeovaa Dios, ia ka chiñuꞌu tata ni, Dios ni ka ochiñuꞌu ndi Abraham vi Isaac vi Jacob kuu ia ni kenta nuu san, te kachi ya: Jandaa ndija ja ni jinkoto rin ñayiu Israel, te ni jini rin ja ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa ña ñayiu Egipto.
EXO 3:17 Te yun guaa kuini rin ja ndeneꞌe rin jin nuu tnundoꞌo ka tnaꞌi ñuu Egipto yun, te ndakuaka rin jin ja kiꞌinkuei ñuu ñayiu cananeo vi ñayiu heteo vi ñayiu amorreo vi ñayiu ferezeo vi ñayiu heveo vi ñayiu jebuseo, in nuu ñuꞌu ja kee kuaꞌa ja vi kaa vi koꞌi.”
EXO 3:18 Te vi konini tee ka kuu nijaꞌnu yun tnoꞌo kaꞌan ron, te kiꞌinkuei ron jin de nuu rey ñuu Egipto yun, te suaꞌa vi kuñaꞌa ron: “Ni nukuꞌun ña Jeovaa Dios ñayiu hebreo. Te kuandetu ni joo na kiꞌinkuei san, chi uni kiuu vi kaka san nuu ñuu teꞌa, te saa kentakuei san nuu vi soko san kiti nuu ia Dios san”, vi kuñaꞌa ron.
EXO 3:19 Su ja maa rin, chi ja jini rin ja rey Egipto yun, chi ma siaa ña de ja kiꞌinkuei ron nuu ja ma vi tenini ron jin de jin jakaꞌnu rin.
EXO 3:20 Su tetniuu maa rin taka jakueꞌe siki ñayiu Egipto, te xneꞌe rin ndiꞌi tniuu naꞌnu saꞌa rin jin nui. Yun te saa siaa ña Faraón ja kiꞌinkuei ron.
EXO 3:21 Te saꞌa rin ja vi kaꞌan vaꞌa ña ñayiu Egipto yun jin ñayiu Israel, nagua ja nuu ndekuei ron ñuu Egipto yun, te ma ndekuei ron jin ndaꞌa uun ron.
EXO 3:22 Chi in in ñasiꞌi vi kakan ña nuu ñaꞌa ka oo yatni jin ña vi nuu ñaꞌa ka ndoo veꞌe ñaꞌa yatni yun ndatniuu ja kuu oro vi plata vi saꞌun ja vi kuiꞌnu seyii ña vi sesiꞌi ña. Saa te vi tandaꞌu ron ñayiu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 4:1 Yun te jiñaꞌa Moisés nuu ia Dios: ―Te ¿naxa saꞌa san nuu ma vi kandija ña de, ni ma vi konini de tnoꞌo kaꞌan san? Te vi kachi de: “Chia xndaꞌu ña ni ja ni kenta Jitoꞌo Dios nuu ni” ―jiñaꞌa de.
EXO 4:2 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―¿Nagua kuu ja nee ron jian? Te jiñaꞌa de: ―In yutnu tuu san jika san kuu.
EXO 4:3 Te jiñaꞌa ya: ―Skunta tnu nuu ñuꞌu jian. Te ni skunta de tnu, te ni nduu tnu in koo, te ni jino Moisés nuu ti, chi ni yuꞌu de ti.
EXO 4:4 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Ndakakuiko ichi ndoꞌo ti. Te ni ndakakuiko de ti, te ni nduu ti in yutnu nuu ndaꞌa de.
EXO 4:5 Te jiñaꞌa ya: ―Jin jakaꞌnu yaꞌa, te vi kandija ña de ja ni kenta Jitoꞌo Dios nuu ron, ia ka chiñuꞌu tata ron, Dios ni ka ochiñuꞌu ndi Abraham vi Isaac vi Jacob.
EXO 4:6 Te jiñaꞌa ka Jitoꞌo: ―Vitna te chiꞌi ndaꞌa ron ndika ron. Te ni chiꞌi de ndaꞌa de ndika de, te nuu ni ndeneꞌe de, te vi ninii ndaꞌa de ni chitu ña ndiꞌyi, te ni nduyaa na kuinio yuaꞌa.
EXO 4:7 Te jiñaꞌa ya: ―Ndachiꞌi tuku ndaꞌa ron ndika ron. Te ni ndachiꞌi de ndika de, te nuu ni ndeneꞌe de, te ja ni nduvaꞌa nagua oo sava ka yiki kuñu de.
EXO 4:8 Te jiñaꞌa ya: ―Nuu ja ma vi kandija ñai, ni ma vi kuantnoꞌi tniuu kaꞌnu ja saꞌa xtnañuꞌu ron, te vi kandijai ja kuu uu.
EXO 4:9 Te nuu ja vini saa, te tu ka kandijai jin uu tniuu naꞌnu ja saꞌa ron yaꞌa, ni tu ka nini tnoꞌo kaꞌan ron, nuu saa te kiꞌin ndute yute Nilo, te siagua ron de nuu ñuꞌu, te nuu jino ndute yun nuu ñuꞌu, te nduu de niñi ―jiñaꞌa ya.
EXO 4:10 Yun te jiñaꞌa Moisés nuu Jitoꞌo: ―Jitoꞌo san, tu kuu niꞌi guaꞌa san tnoꞌo kaꞌan san, ni ndee ama ka, te ni vitna ja kaꞌan ni jin tee jinokuechi nuu ni, chi kuekuee niꞌi san tnoꞌo kaꞌan san, te tu tnaꞌnu yuꞌu san ja kaꞌan san ―jiñaꞌa de.
EXO 4:11 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―¿Te na in ni saꞌa yuꞌu ñayiu? Te maa rin kuu Jitoꞌo ja ni saꞌa ñayiu ka kuu ñiꞌi vi ñayiu soꞌo vi ñayiu kuꞌu nuu vi ñayiu inu ndijin nuu.
EXO 4:12 Vitna te kuaꞌan te koo maa rin jin yuꞌu ron, te kaxtnoꞌo maa rin na tnoꞌo kaꞌan ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 4:13 Te ni kaꞌan ka Moisés, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, jikantaꞌu san nuu ni ja tetniuu ni ndee inka ñayiu ―jiñaꞌa de.
EXO 4:14 Yun te ni kiti ini Jitoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa ya: ―¿Te a masu nevaꞌa ron ñani ron Aarón, tatatnoꞌo Leví? Te ja jini rin ja tee yun, chi guaꞌa ndevaꞌa kaꞌan de. Te kii de nditnaꞌa ña de jin ron, te kusii ndevaꞌa ini de nuu ndakuni ña de jin ron.
EXO 4:15 Te kaꞌan ron nuu de, kaxtnoꞌo ndiꞌi ron na tnoꞌo kuu ja kaꞌan de, te koo maa rin jin ron nuu kaꞌan ron vi nuu kaꞌan de, te kaxtnoꞌo maa rin nagua kuu ja vi saꞌa ron.
EXO 4:16 Te kaꞌan ron nuu Aarón na kuinio ja vi maa Dios kaꞌan jin de, te Aarón kaꞌan nuu tniuu ron jin ñayiu ñuu na tnoꞌo ja vi maa ron kaꞌan.
EXO 4:17 Te kindaꞌa ron yutnu jian kiꞌin ron, chi jin yutnu jian saꞌa ron tniuu naꞌnu ―jiñaꞌa ya.
EXO 4:18 Yun te ni ndee Moisés te kuanoꞌo de, te ni ndajino de veꞌe tata xiso de Jetro, te jiñaꞌa de: ―Vitna te kuini san noꞌo san ñuu Egipto nuu ka oo tnaꞌa kuikin san, nagua ja kuni san a ka teku ni ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa tata xiso de: ―Kutaꞌu san, kuanoꞌo ni nuu saa, koto kuee ni, te saa kaꞌon ―jiñaꞌa de.
EXO 4:19 Te nuu oo ii ka Moisés ñuu Madián, te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Ndajiokuiin kuanoꞌo ñuu Egipto, chi ja ni ka jiꞌi ndiꞌi tee ni ka onduku ndee ja vi kaꞌni ña jin ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 4:20 Yun te ni jaka Moisés ñasiꞌi de vi seꞌe de, te ni skaa de jin yata mentu, te ni ndajiokuiin de kuanoꞌo de Egipto. Te suni yindaꞌa de yutnu maa ia Dios.
EXO 4:21 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Nuu ndajino ron Egipto, te konaꞌa ron ja saꞌa ron nuu Faraón ndiꞌi tniuu naꞌnu ja ni taa rin nuu ron ja saꞌa ron. Su maa rin saꞌa ndee ini de, te ma kuandetu de ja ndekuei ñayiu ñuu rin.
EXO 4:22 Te kuñaꞌa ron nuu Faraón: “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: Ñayiu Israel ka kuu na kuinio seꞌe xtnañuꞌu rin.
EXO 4:23 Te ja ni kaꞌan rin ja kuandetu ron na kiꞌinkuei maa seꞌe rin ja vi chiñuꞌu ñai jin rin. Su ja siun tu kuini ron ja siaa ron jin kiꞌinkuei, yun kuu ja kaꞌni rin seꞌe xtnañuꞌu ron, kachi ya”, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa ya nuu Moisés.
EXO 4:24 Te nuu ñuꞌu ichi Moisés kuaꞌan de, te ni jinokuei de in nuu vi ndoo de jakuaa yun. Te yun ni kenta Jitoꞌo, te ni kuini ya ja kaꞌni ña ya jin de.
EXO 4:25 Yun te ni kiꞌin Séfora in yuchi ja ni kuvaꞌa jin yuu, te ni jaꞌnde ña nuu ii seyii luluu ña, te ni tetuu ña ñii yun siꞌin Moisés, te jiñaꞌa ña: ―Jandaa ndija ja in yii san ja ni jati niñi kuu ni ―jiñaꞌa ña.
EXO 4:26 Saa te ni xndoo ña ya ja kuaꞌan Moisés. Te ni kaꞌan Séfora ja in yii ja ni jati niñi kuu de ja jaꞌa ja siun ni chitnuni ña seyii luluu ña.
EXO 4:27 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Aarón: ―Kuaꞌan ndee nuu ñuꞌu teꞌa yun manutnaꞌa ñani ron Moisés ―jiñaꞌa ya. Te ni jaꞌan Aarón ndee yuku ia Dios, te yun ni nukuꞌun de ñani de Moisés. Te ni chitu de nuu ñani de.
EXO 4:28 Yun te ni ndakani Moisés nuu ñani de Aarón ndiꞌi tnoꞌo ni tatnuni Jitoꞌo nuu de ja kaꞌan de vi tniuu naꞌnu ni skuiso siki ña ya ja saꞌa de.
EXO 4:29 Yun te ni jaꞌankuei Moisés jin Aarón, ni ka ndatatutu de ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel.
EXO 4:30 Te ni ndakani Aarón ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo nuu ñani de Moisés. Te ni saꞌa de tniuu naꞌnu jin nuu ñayiu ñuu de.
EXO 4:31 Te ni ka kandija ñayiu ñuu de nuu ni ka onini ja ndiꞌni Jitoꞌo ja jaꞌi, chi ni jini ya tnundoꞌo ka tnaꞌi. Yun te ni ka chindei xini, te ni ka chiñuꞌi ya.
EXO 5:1 Yun te ni kiukuei Moisés jin Aarón nuu oo Faraón, te ka jiñaꞌa de: ―Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia kuu Dios ñayiu Israel: “Kuandetu na kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin ndee nuu ñuꞌu teꞌa nuu vi saꞌi in viko ja vi chiñuꞌu ñai jin rin, kachi ya” ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:2 Te jiñaꞌa Faraón: ―¿Te na in kuu Jitoꞌo ja konini san tnoꞌo kaꞌan, te kokuandetu san ja kiꞌinkuei ñayiu Israel? Tu jini san na in kuu Jitoꞌo, te ni ma kuandetu san ja kiꞌinkuei ñayiu Israel ―jiñaꞌa de.
EXO 5:3 Yun te ka jiñaꞌa de: ―Ni ndaniꞌi ña ia Dios ñayiu hebreo jin san, te yun kuu ja kuandetu ni joo vitna, na kiꞌinkuei san nuu ñuꞌu teꞌa nuu vi kaka san uni kiuu, te saa kentakuei san nuu vi soko san kiti nuu Jitoꞌo Dios san, nagua ja ma kanakau jakueꞌe siki in in san ja kaꞌni ña ya jin kueꞌe xeen axi jin yuchi kani ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:4 Yun te jiñaꞌa rey Egipto: ―Maa ni Moisés vi Aarón, ¿nau ja ka jinkani ni ñayiu ñuu ni ja vi satniui? Vi ndajiokuiin ni nuu tniuu ka ndee nuu ni ja ka saꞌa ni.
EXO 5:5 Te suni jiñaꞌa ka Faraón: ―Vitna te ni ka kaya kuaꞌa ñayiu Israel ja ka oi ñuu yaꞌa, te maa ni saa suaꞌa vajikuei ni ka jinkani ni jin tniuu ka ndee nui ja ka saꞌi ―jiñaꞌa de.
EXO 5:6 Te vi kiuu yun ni tatnuni Faraón nuu tee ka tatnuni vi nuu tee ka jito taka grupo ñayiu ñuu Israel, te jiñaꞌa de:
EXO 5:7 ―Ndee vitna jin kiuu kuaꞌan ka yun ma vi kuñaꞌa ka ni paja triu nuu ñayiu Israel ja vi saꞌi adobe nagua vajikueio ka saꞌo, chi na kiꞌinkuei mai vi jinxtutui paja ja vi kuantniui.
EXO 5:8 Te inuu ni adobe na vi taui nagua vajikuei ka saꞌi, te ma vi nuneꞌe saꞌun ka ni ni in adobe, chi chia inu kuꞌndui, yun kuu ja ka kana yuꞌi, te ka kachi: “Kuandetu ni na kiꞌinkuei san vi soko san kiti nuu ia Dios san”.
EXO 5:9 Vi xtoꞌo ni jin ñayiu jian na vi satniuu ndee kai nagua ja na vi kondiꞌni jin tniuu ka saꞌi, te ma vi tanui taka tnoꞌo tnoꞌo ―jiñaꞌa de.
EXO 5:10 Yun te ni kekuei tee ka tatnuni yun vi tee ka jito taka grupo ñayiu kuaꞌankuei de, te ka jiñaꞌa de nuu ñayiu Israel: ―Suaꞌa kaꞌan Faraón: “Ja ma vi taa ka san paja triu ja vi kuantniuu ni.
EXO 5:11 Te yun kuu ja kuaꞌankuei maa ni vi jinduku ni paja vi kuantniuu ni ndenu vi niꞌi maa ni, su ja taria ni, chi inuu ni kokuu, tu nagua ndindee saꞌun” ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:12 Yun te ni ka jitenuu ñayiu Israel nii ñuu Egipto ja ka xtutui ndayoꞌo ja vi kuantniui nuu tniuu paja yun.
EXO 5:13 Te ni ka oxtnuu ña tee ka tatnuni yun, te ka jiñaꞌa de: ―Vi konuu ini ni te vi xndiꞌi ni taria ni, nagua ka saꞌa ni in kiuu in kiuu, nani ni ka osaꞌa ni nuu ni ka otaa san paja ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:14 Te ni ka okani ña tee ka tatnuni ja ni chitniuu ña maa Faraón jin tee Israel ja ka jito de tnaꞌa de ja ni ka tau maa tee ka tatnuni yun, te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja tu ka skunkuu ni taria ni ja ka tau ni adobe? Vini iku te ni vitna tu ka skunkuu ni nagua ni ka osaꞌa ni ama ka ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:15 Yun te ni jaꞌankuei tee ka jito in in grupo ñayiu Israel ja ka kaꞌan kuechi de nuu Faraón, te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja siun saꞌa ni tee ka jinokuechi nuu ni, vi tata rey?
EXO 5:16 Ni tu ka taa ka de paja nuu san, te vini saa te ka tenini ña de ja vi saꞌa san adobe, te vaa nuu ja yun ni, te vi ka kuun ka kani ña de, te ñayiu ñuu maa ni guaa ka tavi kuechi ña jin san ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:17 Te jiñaꞌa Faraón: ―Seꞌe tee kuꞌndu vi ja inu kuꞌndu ni, yun kuu ja ka kachi ni: “Kuandetu ni na kiꞌinkuei san vi soko san kiti nuu Jitoꞌo”.
EXO 5:18 Kuaꞌankuei ni vitna, te vi satniuu ni, te visi ma vi taa de paja nuu ni, su vi ndakuñaꞌa ni na kuaꞌa adobe kuu maa in taria ja in kiuu ―jiñaꞌa de.
EXO 5:19 Yun te ni ka jini tee Israel ka jito de tnaꞌa de ja oo tnundoꞌo siki de nuu ni kaꞌan Faraón ja ma ndindee saꞌun ka adobe nagua kuaꞌa ka saꞌa de in in kiuu.
EXO 5:20 Te nuu ni ndekuei de veꞌe tniuu nuu oo Faraón, te ni ka nukuntnaꞌa de jin Moisés vi Aarón ja ka oo de ka ndetu ña de.
EXO 5:21 Te ka jiñaꞌa de: ―Maa Jitoꞌo Dios na kondiaꞌa ya ja ka saꞌa ni, te na kaꞌnde ndaa ya yika kuechi ni. Chi ja kuechi maa ni kuu, te ni ka kaꞌan uꞌu ña Faraón jin tee ka tatnuni nuu ñayiu, te na kuinio ja vi maa ni, ni ka chiꞌi yuchi kani ndaꞌa de, nagua ja vi kaꞌni ña de jin in in san ―ka jiñaꞌa de.
EXO 5:22 Yun te ni ndakuatu Moisés nuu Jitoꞌo, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, ¿nau ja jiñaꞌa ni tnundoꞌo ka tnaꞌa ñayiu ñuu yaꞌa? ¿Te nagua jiniuꞌu ja ni tetniuu ña ni?
EXO 5:23 Chi ndee kiuu ja ni kenta san nuu Faraón ja kaꞌan san jin sivi ni, te ni jinkondee de ndevaꞌa ndetnuni saꞌa de ñayiu ñuu maa ni, te tu saꞌun nagua saꞌa ni ja skaku niꞌnu ni jin ―jiñaꞌa de.
EXO 6:1 Te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios nuu Moisés: ―Vitna te kuni ron nagua kuu ja saꞌa rin jin Faraón, chi jin jakaꞌnu rin, te siaa ña de ja kiꞌinkuei ron, te jin jakaꞌnu rin te keneꞌe ña maa de ja kekuei ron nuu ñuu de kiꞌinkuei ron.
EXO 6:2 Te ni kaꞌan ka Dios nuu Moisés, te jiñaꞌa ya: ―Maa rin kuu Jeovaa.
EXO 6:3 Ja ni skuni rin Abraham vi Isaac vi Jacob ja maa rin kuu Dios kaꞌnu ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa rin, su tu ni kaxtnoꞌo rin nuu de ja Jeovaa nani rin.
EXO 6:4 Te suni ni saꞌa rin in tratu jin de ja kuñaꞌa rin ñuꞌu ñuu Canaán, ñuꞌu nuu ni ka oo de na ni ka jikanuu ndaꞌu de.
EXO 6:5 Te vitna te ni ndakaꞌan rin tratu yun nuu nini rin ja ka kaꞌan ndaꞌu ñayiu Israel ja kuaꞌa tnundoꞌo ka tnaꞌi nuu ka tenini ña tee Egipto ja ka satniuu ndee ndevaꞌi.
EXO 6:6 Te yun kuu ja kuaꞌan, te suaꞌa kuñaꞌa ron nuu ñayiu Israel: “Maa rin kuu Jeovaa, te xtajioo rin ndiꞌi tniuu ndee ja ka tenini ña tee Egipto ka saꞌi, te skaku niꞌnu rin jin nuu tnundoꞌo ka tnaꞌi ja ka satniuu uin. Te nuu skaku niꞌnu rin jin, te xneꞌe rin jakaꞌnu rin nuu saꞌa rin tniuu naꞌnu ja sandaa rin kuechi.
EXO 6:7 Te ndakuaka ña rin jin ron, ja vi kokuu ron ñayiu ñuu rin, te kokuu maa rin Dios ron. Saa te vi kuni ron ja maa rin kuu Jeovaa Dios ron ja ni ndeneꞌe ña rin nuu tniuu ndee ndevaꞌa ja ni ka otenini ña tee Egipto ni ka osaꞌa ron.
EXO 6:8 Te nusiaꞌa ña rin nuu ñuꞌu ja ni kee yuꞌu rin ja kuñaꞌa rin nuu Abraham vi nuu Isaac vi nuu Jacob, te taa rin nuu maa ron ja vi saꞌa jajin ron. Chi maa rin kuu Jeovaa” ―jiñaꞌa ya.
EXO 6:9 Te saa ni ndakani Moisés nuu ñayiu Israel, su tu ni ka kuini vi konini tnoꞌo kaꞌan Moisés, chi ka tnaꞌu ndevaꞌa ini ja siun ndee ndevaꞌa tniuu ka saꞌi.
EXO 6:10 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa ya:
EXO 6:11 Kuaꞌan te kaꞌan ron jin Faraón, rey ñuu Egipto, ja na kuandetu de kekuei ñayiu Israel ñuu de kiꞌinkuei ―jiñaꞌa ya.
EXO 6:12 Su jiñaꞌa Moisés nuu Jitoꞌo: ―Vi ni maa ñayiu Israel ña ka jain vi konini tnoꞌo kaꞌan san, ¿te naxa konini Faraón tnoꞌo kaꞌan san siaꞌa jinkinee jinkituu ni san kaꞌan san? ―jiñaꞌa de.
EXO 6:13 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón ja na vi kuñaꞌa de nuu ñayiu Israel vi nuu Faraón, rey ñuu Egipto, ja ni tatnuni ia Dios ja vi ndeneꞌe de ñayiu Israel nuu ñuu Egipto yun.
EXO 6:14 Tee yaꞌa ni ka okuu tee ni ka okuu nijaꞌnu nuu ñayiu veꞌe tata de. Seꞌe Rubén, seyii xtnañuꞌu Israel, ni ka okuu Hanoc vi Falú vi Hezrón vi Carmi. Tee yaꞌa ni ka okuu ñayiu veꞌe Rubén.
EXO 6:15 Te seyii Simeón ni ka okuu Jemuel vi Jamín vi Ohad vi Jaquín vi Zohar vi Saúl, tee ni okuu seyii in ñaꞌa ñuu Canaán. Tee yaꞌa ni ka okuu ñayiu veꞌe Simeón.
EXO 6:16 Te tee yaꞌa ni ka okuu seyii Leví ja ni ka okuu tatatnoꞌo de: Gersón vi Coat vi Merari. Te ciento oko xaꞌun uu kuia ni oteku Leví, te ni jiꞌi de.
EXO 6:17 Te seyii Gersón ni ka okuu Libni vi Simei. Tee yaꞌa ni ka okuu tatatnoꞌo Gersón.
EXO 6:18 Te seyii Coat ni ka okuu Amram vi Izhar vi Hebrón vi Uziel. Te ciento oko uxi uni kuia ni oteku Coat, te ni jiꞌi de.
EXO 6:19 Te seyii Merari ni ka okuu Mahli vi Musi. Tee yaꞌa ni ka okuu nijaꞌnu nuu ñayiu veꞌe Leví ja ni ka okuu tatatnoꞌo de.
EXO 6:20 Te ni jaka ña Amram yaꞌa jin xixi de Jocabed ja kokuu ñasiꞌi de, te ni ka kaku uu seyii ña, in nani Aarón, te inkai nani Moisés. Te ciento oko xaꞌun uu kuia ni oteku Amram, te ni jiꞌi de.
EXO 6:21 Te seyii Izhar ni ka okuu Coré vi Nefeg vi Zicri.
EXO 6:22 Te seyii Uziel ni ka okuu Misael vi Elzafán vi Sitri.
EXO 6:23 Te ni jaka Aarón jin Elisabet sesiꞌi Aminadab, kuaꞌa tee nani Naasón ja kokuu ñasiꞌi de. Te seyii ñaꞌa yaꞌa ni ka onani Nadab vi Abiú vi Eleazar vi Itamar.
EXO 6:24 Te seyii Coré ni ka okuu Asir vi Elcana vi Abiasaf. Tee yaꞌa ni ka okuu ñayiu veꞌe Coré.
EXO 6:25 Te Eleazar, seyii Aarón, ni jaka tnaꞌa de jin in ñaꞌa kuu sesiꞌi Futiel, te ni oo in seyii ña ni onani Finees. Tee yaꞌa ni ka okuu nijaꞌnu nuu ñayiu veꞌe Leví nakuu nakuu naxa ni ka oo maa ñayiu veꞌe de.
EXO 6:26 Te suu maa Aarón vi Moisés yaꞌa ka kuu tee xiin nuu jiñaꞌa Jitoꞌo ja na vi ndeneꞌe de ñayiu Israel ñuu Egipto yun, te yukun yukun ndekuei kiꞌinkuei.
EXO 6:27 Te suu maa Moisés vi Aarón yaꞌa ka kuu tee ni ka kaꞌan jin Faraón, rey ñuu Egipto, ja vi ndeneꞌe de ñayiu Israel nuu ñuu Egipto yun.
EXO 6:28 Te nuu ni kaꞌan Jitoꞌo jin Moisés ñuu Egipto,
EXO 6:29 te jiñaꞌa ya: ―Maa rin kuu Jitoꞌo, te kaꞌan nuu Faraón, rey Egipto, ndiꞌi tnoꞌo ja kaꞌan rin nuu ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 6:30 Su jiñaꞌa Moisés nuu Jitoꞌo: ―¿Te naxa konini Faraón tnoꞌo kaꞌan san, te siaꞌa jinkinee jinkituu ni san kaꞌan san? ―jiñaꞌa de.
EXO 7:1 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kondiaꞌa ja vitna te ni jani ña rin jin ron ja kokuu ron na kuinio Dios nuu Faraón, te ñani ron Aarón kokuu de in tee ndakani tnoꞌo ron.
EXO 7:2 Te kaꞌan ron nuu Aarón ndiꞌi nagua tatnuni rin, te maa ñani ron Aarón kaꞌan nuu Faraón, nagua ja na kuandetu de ndekuei ñayiu Israel nuu ñuu de.
EXO 7:3 Te maa rin saꞌa ndee ini Faraón, te saꞌa rin kuaꞌa tniuu naꞌnu Egipto ja vi saꞌu kuii ini ñayiu.
EXO 7:4 Te visi ni saa, te ma konini Faraón tnoꞌo ka kaꞌan ron. Su yun te kuantniuu rin ndiꞌi jakaꞌnu rin siki Egipto, te jin tniuu naꞌnu saꞌa rin tetniuu rin tnundoꞌo ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌi yun. Te ndeneꞌe rin ñayiu ñuu rin Israel nuu ñuu Egipto, te ndee yukun kani kuiti kiꞌin jin rin.
EXO 7:5 Saa te vi kuni ñayiu Egipto ja maa rin kuu Jitoꞌo, nuu vi kuni jakaꞌnu rin ja ndeneꞌe rin ñayiu Israel neꞌu maa ñayiu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 7:6 Te saa ni ka saꞌa Moisés vi Aarón vi nagua ni tatnuni maa Jitoꞌo.
EXO 7:7 Te ja oo Moisés kuun xiko kuia, te Aarón, chi kuun xiko uni kuia oo de, na ni ka kaꞌan de jin Faraón.
EXO 7:8 Ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón, te jiñaꞌa ya:
EXO 7:9 ―Nuu ja na kachi Faraón: “Vi xneꞌe ni in tniuu kaꞌnu”, te kuñaꞌa ron nuu Aarón: “Kiꞌin ni yutnu tuu ni jian, te skunta ni tnu jin nuu Faraón, nagua ja na nduu tnu koo”, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 7:10 Yun te ni jaꞌankuei Moisés vi Aarón nuu oo Faraón, te ni ka saꞌa de nagua ni tatnuni maa Jitoꞌo. Te ni skunta Aarón yutnu tuu de jin nuu Faraón vi sava ka tee ka netniuu jin de, te ni nduu tnu in koo.
EXO 7:11 Yun te ni kana Faraón tee ndichi vi tee tasi, te jin tniuu tasi ja ka jini maa tee Egipto yun, te suni saa ni ni ka saꞌa de.
EXO 7:12 Ni ka skunta de in in maa yutnu ka tuu de, te in in yutnu yun ni ka nduu koo. Su yutnu tuu Aarón ni koko ña jin yutnu ndiꞌi de.
EXO 7:13 Su visi ni saa, te ni saꞌa ndee ini Faraón, te tu ni onini de tnoꞌo ka kaꞌan Moisés vi Aarón, nagua ja ni kaꞌan maa Jitoꞌo.
EXO 7:14 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuaꞌan makundee ini ka Faraón, te tu kuini de kuandetu de ja ndekuei ñayiu ñuu Israel.
EXO 7:15 Su kuaꞌan neꞌe ka ja vi nukuntnaꞌa ron jin Faraón nuu kiꞌin de yute Nilo. Te yun kondetu ron de yuꞌu yute yun, te konee ron yutnu ja ni nduu koo kiꞌin ron.
EXO 7:16 Te kuñaꞌa ron nuu de: “Ni tetniuu ña Jitoꞌo Dios ñayiu hebreo jin san ja vaji san nuu ni, te kachi ya ja kuandetu ni na kiꞌinkuei ñayiu ñuu ya, nagua ja na vi chiñuꞌu ñai jin ya ndee nuu ñuꞌu teꞌa. Su ja siun ndee vitna tu kuini ni ja konini ni tnoꞌo kaꞌan san.
EXO 7:17 Te suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: Vitna te kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo. Chi jin yutnu nee Aarón, te kani de ndute ñuꞌu yute Nilo yaꞌa, te nduu de niñi.
EXO 7:18 Te vi kuu chiaka ka ñuꞌu yute yaꞌa, te jaꞌan xiko ndeꞌe yute yaꞌa, te vi kukini ini ñayiu Egipto ndute ja vi koꞌo de”, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 7:19 Te jiñaꞌa ka Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuñaꞌa nuu Aarón ja na kiꞌin de yutnu tuu de, te na skata de ndaꞌa de siki nuu ka ñuꞌu ndute Egipto siki yute vi siki kañu ndute, siki jatnu nuu ka ñuꞌu ndute vi siki ndiꞌi nuu ka tavaꞌa ndute, nagua ja na nduu de niñi, te na koo niñi nii ñuu nuu tnii Egipto, te vi ndee nuu ndatniuu yutnu vi ndatniuu yuu ja ñuꞌu ndute na kuꞌun niñi ―jiñaꞌa ya.
EXO 7:20 Te saa ni ka saꞌa Moisés vi Aarón nagua ni tatnuni maa Jitoꞌo. Te ni kaneꞌe Aarón yutnu nee de, te ni kani de nuu ndute ñuꞌu yute Nilo jin nuu Faraón vi tee ka netniuu jin de, te ndiꞌi ndute ñuꞌu yute yun ni nduu niñi.
EXO 7:21 Te ni ka jiꞌi chiaka ka ñuꞌu yute yun, te ni jaꞌan ndeꞌe ndevaꞌa yute yun, te ña ni kuu ka vi koꞌo ñayiu Egipto ndute yun. Te nii ñuu Egipto ni oo niñi.
EXO 7:22 Te suni saa ni, ni ka saꞌa tee tasi ja ka oo maa Egipto jin ndiꞌi tnoꞌo tasi ja ka jini de. Te ni saꞌa ndee ini ndevaꞌa ka Faraón. Te tu ni onini de tnoꞌo ka kaꞌan Moisés vi Aarón, nagua ja ni kaꞌan maa Jitoꞌo.
EXO 7:23 Te ni ndajiokuiin Faraón kuanoꞌo de veꞌe tniuu nuu oo de, nani tnoꞌo ja masu nagua ni kuu saꞌun.
EXO 7:24 Te ndiꞌi ñayiu Egipto ni ka jate de poso nii yuꞌu yute yun, nagua ja vi taui ndute vii ja vi koꞌi, chi ña ni kuu ka vi koꞌi ndute ñuꞌu yute yun.
EXO 7:25 Te nuu ni yaꞌa uja kiuu ja ni kani Jitoꞌo yute Nilo,
EXO 8:1 te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuaꞌan nuu Faraón te kuñaꞌa ron: “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: Kuandetu na kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin nagua ja na vi chiñuꞌu ñai.
EXO 8:2 Su nuu ja ma kuandetu ron ja kiꞌinkuei, te tetniuu rin in kueꞌe ja vi ndiꞌi ñuu ron chitu jin likuara.
EXO 8:3 Te yute yun vi taꞌu kuaꞌa likuara ja kakuei ti, te kiukuei ti ini veꞌe ron, ndee veꞌe nuu kixin ron vi ndee nuu jito ron, ndee veꞌe tee ka netniuu jin ron vi veꞌe ñayiu ñuu ron, ndee nuu jitnu xtaa vixin ron vi nuu ka saka yuchi ja ka saꞌa xtaa vixin ron.
EXO 8:4 Te kakuei likuara yun ndee siki ron vi siki tee ka netniuu jin ron, siki ndiꞌi ñayiu ñuu ron”, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 8:5 Te jiñaꞌa ka Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuñaꞌa nuu Aarón ja na skaa de ndaꞌa de jin yutnu de ichi nuu ka oo yute vi kañu ndute vi nuu ka ñuꞌu ndute, nagua ja na kanakuei likuara, te na chitu ti nii ñuu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 8:6 Yun te ni skaa Aarón ndaꞌa de siki ndute ja ka ñuꞌu Egipto, te ni kanakuei likuara ja vi ni ka chitu ti nii ñuu Egipto.
EXO 8:7 Te suni saa ni ni ka saꞌa tee tasi yun, chi jin tniuu tasi ja ka jini de yun ni ka saꞌa de ja ni kanakuei likuara siki nii ñuu Egipto.
EXO 8:8 Yun te ni kana ña Faraón jin Moisés vi Aarón, te jiñaꞌa de: ―Vi ndakuatu ni nuu Jitoꞌo nagua ja na xtajioo ya likuara yaꞌa nuu san vi nuu ñayiu ñuu san, saa te kuandetu san ja kiꞌinkuei ñayiu ñuu ni, nagua ja vi sokoi kiti nuu Jitoꞌo ―jiñaꞌa de.
EXO 8:9 Te jiñaꞌa Moisés nuu Faraón: ―Tanundaꞌa ni, kaꞌan ni joo, vi tata rey, na kiuu kuini ni ja ndakuatu san ja jaꞌa ni vi ja jaꞌa tee ka netniuu jin ni, vi ja jaꞌa ñayiu ñuu ni, nagua ja na vi kujioo likuara yun nuu ni vi nuu veꞌe ni, te maa ni ka yute Nilo na vi koo ti ―jiñaꞌa de.
EXO 8:10 Te jiñaꞌa Faraón: ―Vi xtnee kuini san ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Moisés: ―Saa na kokuu, nagua kaꞌan maa ni nuu saa, nagua ja kuni ni ja tu na inka Dios saꞌa nagua saꞌa Jitoꞌo Dios san.
EXO 8:11 Te vi kujioo likuara yun nuu ni vi nuu veꞌe ni, nuu tee ka netniuu jin ni, vi nuu ñayiu ñuu ni, te maa ni ka yute Nilo vi koo ti ―jiñaꞌa de.
EXO 8:12 Yun te ni ndekuei Moisés vi Aarón nuu oo Faraón. Yun te ni ndakuatu Moisés nuu Jitoꞌo ja na xtajioo ya likuara ni tetniuu ya siki Faraón.
EXO 8:13 Te ni saꞌa Jitoꞌo nagua ni jikan Moisés, te ni ka jiꞌi likuara ja ka oo ini veꞌe vi kiti ka oo yeꞌe vi nuu ñundeꞌi.
EXO 8:14 Te ni ka xtutu ñayiu montoo naꞌnu ti nii nuu, te ni chitu xiko ndeꞌe nii ñuu yun.
EXO 8:15 Su nuu ni jini Faraón ja tu ka ti oo, te ja ni nukuꞌun vaꞌa ini de, te ni saꞌa ndee tuku de anu de, te tu ni onini de tnoꞌo ka kaꞌan Moisés vi Aarón, nagua ja ni kaꞌan maa Jitoꞌo.
EXO 8:16 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuñaꞌa nuu Aarón ja na kaneꞌe de yutnu nee de, te na kuun de nuu ñuyaka ñuꞌu, nagua ja na nduu chiuku ja na koo nii ñuu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 8:17 Te saa ni ka saꞌa de. Ni kaneꞌe Aarón yutnu tuu de jika de, te ni kuun de nuu ñuyaka ñuꞌu, te ni nduu ñuyaka yun chiuku ja ni tnaa ña ti jin ñayiu vi kiti. Te ndiꞌi ñuyaka ñuꞌu ni nduu chiuku ja ni oo nii ñuu Egipto.
EXO 8:18 Te suni saa ni ka saꞌa tee tasi yun, chi ni ka nduku de jin tniuu tasi ka saꞌa de yun ja vi koo kuaꞌa ka chiuku, su tu ni kuu vi saꞌa de. Te ni tnaa ña chiuku jin ñayiu vi kiti.
EXO 8:19 Yun te ka jiñaꞌa tee tasi yun nuu Faraón: ―Nuu ndaꞌa maa Dios vaji ndiꞌi yaꞌa ―ka jiñaꞌa de. Su ni saꞌa ndee ini Faraón, te tu ni onini de tnoꞌo ka kaꞌan tee yun, nagua ja ni kaꞌan maa Jitoꞌo.
EXO 8:20 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Xtnee te neꞌe ndakoo ron kiꞌin ron kaꞌan ron jin Faraón, chi kiꞌin neꞌe de yute yun, te kuñaꞌa ron nuu de: “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: Kuandetu na kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin nagua ja na vi chiñuꞌu ñai.
EXO 8:21 Chi nuu ja ma kuandetu ron ja kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin, te tetniuu rin ndiꞌi nuu chiukun siki ron vi siki tee ka netniuu jin ron vi siki ñayiu ñuu ron vi nuu veꞌe ron, te vi chitu ndinuu nuu chiukun veꞌe ñayiu Egipto, te suni saa ni vi koo ti ndee ni nuu ni kuu ja ka oi.
EXO 8:22 Te kiuu yun saꞌa siin rin ñuu Gosén nuu ka oo ñayiu ñuu rin, nagua ja vi ni in nuu chiukun ma koo. Saa te kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo ja oo rin nuu ñuu yaꞌa.
EXO 8:23 Te saꞌa siin rin ñuu rin jin ron. Te xtnee kuu ja kokuu tniuu kaꞌnu yaꞌa”, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 8:24 Te saa ni saꞌa Jitoꞌo. Ni kikuei ndinuu ndindujin nuu chiukun xeen ndevaꞌa nuu veꞌe Faraón vi nuu veꞌe tee ka netniuu jin de vi nii ñuu Egipto, te ni naa ja oo ñuu yun ni ka saꞌa chiukun yun.
EXO 8:25 Yun te ni kana ña Faraón jin Moisés vi Aarón, te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌankuei ni te vi soko ni kiti nuu ia Dios ni, su na kokuu nuu ñuu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
EXO 8:26 Te jiñaꞌa Moisés: ―Masu vatuka kuu ja saa vi saꞌa san, chi kiti ja vi soko san nuu Jitoꞌo Dios san ka kuu kiti ii nuu ñayiu Egipto. Te nuu ja na vi kuni ñayiu Egipto ja ka soko san kiti ka chiñuꞌi, te vi kaꞌni ñai jin yuu.
EXO 8:27 Te kuini ja vi kaka san uni kiuu nuu ñuꞌu teꞌa, te saa kentakuei san nuu vi soko san kiti nuu Jitoꞌo Dios san, nagua ni tatnuni maa ya ―jiñaꞌa de.
EXO 8:28 Te jiñaꞌa Faraón: ―Kuandetu san ja kiꞌinkuei ni ndee nuu ñuꞌu teꞌa ja vi soko ni kiti nuu Jitoꞌo Dios ni, su ma kiꞌinkuei jika ndevaꞌa ni. Su vi kakantaꞌu ni ja jaꞌa san nuu ia Dios ―jiñaꞌa de.
EXO 8:29 Te jiñaꞌa Moisés: ―Vi nani ja ndekuei kunu san nuu ni, vi tata rey, te kakantaꞌu san nuu Jitoꞌo ja xtnee, te vi kujioo ndinuu nuu chiukun, te ma vi koo ka ti nuu ni, te ni nuu tee ka netniuu jin ni, te ni nuu ñayiu ñuu ni. Su ma koxndaꞌu ka ña ni ja kokasi niꞌnu ni ja kiꞌinkuei ñayiu ñuu san ja vi sokoi nuu Jitoꞌo ―jiñaꞌa de.
EXO 8:30 Yun te ni ndee Moisés nuu Faraón, te ni ndakuatu de nuu Jitoꞌo ja jaꞌa Faraón.
EXO 8:31 Te ni saꞌa Jitoꞌo nagua ni jikan Moisés, te ni xtajioo ya ndiꞌi chiukun ja ni ka oo nuu Faraón vi nuu tee ka netniuu jin de vi nuu ñayiu ñuu de. Te ni invaa ka chiukun, tu ni kendoo.
EXO 8:32 Su ni saꞌa ndee tuku Faraón anu de, te tu ni jandetu de ja ndekuei ñayiu Israel kiꞌinkuei.
EXO 9:1 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuaꞌan nuu Faraón, te kuñaꞌa ron: “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios ñayiu hebreo: Kuandetu na kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin, nagua ja na vi chiñuꞌu ñai.
EXO 9:2 Chi nuu ja ma kuandetu ron ja kiꞌinkuei, te junkani ron jin,
EXO 9:3 nuu saa, te tetniuu rin in kueꞌe xeen ndevaꞌa siki kiti ka oo yuku, siki kuai vi siki mentu vi siki kameyu vi siki isndiki vi siki ndikachi.
EXO 9:4 Su saꞌa siin rin kiti ñayiu Israel jin kiti ñayiu Egipto, nagua ja ma vi kuu ni in kiti ñayiu Israel”, kuñaꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 9:5 Te suni jiñaꞌa Moisés nuu Faraón: ―Ni jani Jitoꞌo in kiuu, te kachi ya: “Xtnee saꞌa rin tniuu kaꞌnu nuu ñuu yaꞌa” ―jiñaꞌa de.
EXO 9:6 Te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni ka jiꞌi ndiꞌi kiti ñayiu Egipto, su kiti ñayiu Israel, chi tu ni jiꞌi ni in ti.
EXO 9:7 Yun te ni tetniuu Faraón tee ni ka jinkoto kiti ñayiu Israel, te ni ka jini de ja ni invaa kiti ñayiu Israel tu na kiti jiꞌi. Su ni saꞌa ndee ini Faraón, te tu ni jandetu de ja ndekuei ñayiu Israel kiꞌinkuei.
EXO 9:8 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón: ―Vi kiꞌin in nuu tikoko ndaꞌa ron yaa ja oo in nuu jitnu, te vi jin nuu Faraón, te na skanta Moisés yaa yun ichi andivi.
EXO 9:9 Te nduu yaa yun ñuyaka ja junkuei siki nii ñuu Egipto, te kii kueꞌe ndiꞌyi xeen ndevaꞌa ja vi kokuꞌu ñayiu vi kiti ninii ñuu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 9:10 Te ni ka kiꞌin Moisés vi Aarón yaa in nuu jitnu, te ni jinokuei de nuu Faraón. Te ni skanta Moisés yaa yun ichi andivi, te ni kii in kueꞌe ndiꞌyi xeen ndevaꞌa ja ni ka okuꞌu ñayiu vi kiti.
EXO 9:11 Te ña ni ka kundee ini tee tasi yun ja vi jintnaꞌa de jin Moisés, chi suni inuu ni ka okuꞌu de kueꞌe ndiꞌyi xeen yun jin ndiꞌi ñayiu Egipto.
EXO 9:12 Su Jitoꞌo ni saꞌa ndee anu Faraón, te tu ni onini de tnoꞌo ka kaꞌan Moisés vi Aarón, nagua ja ni kaꞌan maa Jitoꞌo nuu Moisés.
EXO 9:13 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Xtnee te neꞌe ndakoo ron kiꞌin ron nuu oo Faraón, te kuñaꞌa ron: “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios ñayiu hebreo: Kuandetu na kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin, nagua ja na vi chiñuꞌu ñai.
EXO 9:14 Chi vitna te tetniuu rin ndiꞌi nuu jakueꞌe rin siki ron vi siki tee ka netniuu jin ron vi siki ñayiu ñuu ron, nagua ja jinkuiꞌnu ini ron ja tu na inka ia oo na kuinio ruꞌun ja oo nii ñuyiu.
EXO 9:15 Chi nuu ja siun kaꞌan rin, te kuu tetniuu rin vitna jakaꞌnu rin siki ron vi siki ñayiu ñuu ron jin in kueꞌe xeen, te xnaa ña rin nuu ñuyiu nuu siun.
EXO 9:16 Su jandaa ja ni jandetu rin teku ron, nagua ja xneꞌe rin jakaꞌnu rin nuu ron, nagua ja saa te ndiꞌi ñayiu nii ñuyiu vi kuni jakaꞌnu kuu rin.
EXO 9:17 Su visi ni saa, te oo ni ron siki ñayiu ñuu rin, te tu jandetu ron ja kiꞌinkuei.
EXO 9:18 Te yun kuu ja satna tnee, te saꞌa rin ja kuun ñiñi naꞌnu ndevaꞌa ja vi tu saꞌun na ama kuun Egipto ndee kiuu ja ni junkoo vi guaa ndee kiuu vitna.
EXO 9:19 Te yun kuu ja tatnuni ja na vi tavaꞌa kiti ron in veꞌe vi ndiꞌi ja nevaꞌa ron nuu ñundeꞌi ron, chi ndiꞌi ñayiu axi kiti ja ka oo nuu yuku ja tu na veꞌe ka oo, te nuu kuun ñiñi siki, te kaꞌni ña, kachi ya”, kuñaꞌa ron.
EXO 9:20 Te sava tee ka netniuu jin Faraón ni ka yuꞌu de tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo, te ni ka tatnuni de ja ni ka nukoo vaꞌa tee ka jinokuechi nuu de vi kiti de veꞌe de.
EXO 9:21 Su sava de, chi ni ka saꞌa soꞌo de tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo, te ni ka xndoo de tee ka jinokuechi nuu de vi kiti de ndee yuku.
EXO 9:22 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Skata ndaꞌa ron ichi andivi, nagua ja na kuun ñiñi nii ñuu Egipto siki ñayiu vi siki kiti vi siki ndiꞌi yuku kuii ja oo nuu ñundeꞌi ka jitu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 9:23 Te ni skata Moisés yutnu tuu de ichi andivi, te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni kuun ñiñi, te vi yeꞌe, te kani tajan ninii ñuu Egipto ja kuun ñiñi.
EXO 9:24 Te vi kuun ñiñi, te kani tajan, ni kuu xeen ndevaꞌa ja vi ni tu saꞌun na ama kuu xenxeen nagua ni kuun saa, guaa ndee nuu ni junkoo jaa ñuu yun.
EXO 9:25 Te ni skuechi ña ñiñi yun jin ndiꞌi ja oo nuu yuku nii ñuu Egipto, ja ni jaꞌni ña jin ñayiu vi kiti, te ni skuechi ña ñiñi yun jin ndiꞌi yuku kuii ja oo nuu ñundeꞌi ka jitu, te vi tavichi tiaꞌa ña jin ndiꞌi yutnu ka oo ñuu Egipto yun.
EXO 9:26 Te maintnoꞌo ñuu Gosén nuu ka oo ñayiu Israel, guaa tu ni kuun ñiñi yun.
EXO 9:27 Yun te ni tetniuu Faraón ja ni ka kana ña jin Moisés vi Aarón, te jiñaꞌa de: ―Vitna te ndakuni san yika kuechi san. Te Jitoꞌo, chi saꞌa ndaa ya, su maa san jin ñayiu ñuu san ka oo kuechi.
EXO 9:28 Vi kakan taꞌu ni ja jaꞌa san nuu Jitoꞌo, nagua ja na junkani ya tajan vi ñiñi yaꞌa, chi ja ni kuu kuaꞌa ndevaꞌa kuun, te kuandetu san ja kiꞌinkuei ni, te ma junkani ka ña san ―jiñaꞌa de.
EXO 9:29 Te jiñaꞌa Moisés: ―Vi nani ja na ndee kunu san yuꞌu ñuu yaꞌa, te kaneꞌe san ndaꞌa san ichi nuu oo Jitoꞌo, te junkuiin tajan vi ma kuun ka ñiñi, nagua ja saa, te kuni ni ja Jitoꞌo kuu Jitoꞌo ñundeꞌi yaꞌa.
EXO 9:30 Su vini saa, te ja jini guaꞌa san ja vini maa ni, te ni tee ka netniuu jin ni, kuini ka ja vi yuꞌu niꞌnu guaꞌa ni nuu Jitoꞌo Dios ―jiñaꞌa de.
EXO 9:31 Te ni ka naa ndiꞌi yuku lino ja kee saꞌun vi cebada, chi inka kuu yoko cebada, te lino yun, chi inka jaa ita.
EXO 9:32 Su triu vi centenu, chi tu nagua ni ka ndoꞌo, chi kuee ka jite.
EXO 9:33 Te ni ndekuei Moisés nuu oo Faraón kuaꞌankuei de, te vi nani ja ni ka ndejioo de yuꞌu ñuu yun, te ni kaneꞌe Moisés ndaꞌa de ichi nuu oo Jitoꞌo, te ni jinkuiin tajan vi ñiñi, te ña ni kuun ka sau ñuu Egipto.
EXO 9:34 Su nuu ni jini Faraón ja ni junkuiin tajan vi ñiñi vi tu ka na sau kuun, te ni ndajiokuiin tuku de ni saꞌa de yika kuechi. Chi ni ka saꞌa ndee de anu de, maa de vi tee ka netniuu jin de.
EXO 9:35 Te ni saꞌa ndee ini Faraón, te tu ni jandetu de ja kiꞌinkuei ñayiu Israel, nagua ja ni kaꞌan Jitoꞌo jin maꞌñu sagua Moisés.
EXO 10:1 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuaꞌan te kaꞌan ron nuu Faraón, chi maa rin ni saꞌa ndee ini de jin tee ka netniuu jin de, nagua ja xneꞌe rin nuu de taka tniuu naꞌnu yaꞌa.
EXO 10:2 Te nagua ja suni kuu ndakani ron nuu seꞌe ron vi nuu señani ron naxa ni saꞌa xeen rin jin ñayiu Egipto vi ndiꞌi tniuu naꞌnu ja ni saꞌa rin neꞌui. Nagua ja saa te vi kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo ―jiñaꞌa ya.
EXO 10:3 Yun te ni jaꞌankuei Moisés vi Aarón nuu Faraón, te ka jiñaꞌa de: ―Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios ñayiu hebreo: “¿Nasaa ka kiuu te saa nuu soꞌo ron nuu rin? Kuandetu na kiꞌinkuei ñayiu ñuu rin, nagua ja na vi chiñuꞌu ñai jin rin.
EXO 10:4 Chi nuu ja vi saa ni jasi niꞌnu ron ja kiꞌinkuei, te xtnee saꞌa rin ja kikuei tika langosta siki ñuu ron.
EXO 10:5 Te vii vi chitu nii ti nuu ñuu yaꞌa ja vi ma kondijin ka nuu ñuꞌu, te vi kaa ndiꞌi ti joo ka yuku kuii ja ni xndendoo ñiñi, te suni vi kaa ti ndiꞌi yutnu ja ka oo yuku.
EXO 10:6 Te vi chitu nii ti ini veꞌe ron vi ini veꞌe ndiꞌi tee ka netniuu jin ron vi ini veꞌe ndiꞌi ñayiu Egipto. Te kuaꞌa ndevaꞌa ti vi kokuu ja vini tu ni ka jini ndi tata ron ti, te ni ndi tata jaꞌnu ron, guaa ndee nuu ni jinkoo ñuu yaꞌa ndee kiuu vitna”, kachi ya ―ka jiñaꞌa de. Te vi nani ni ndiꞌi ni ka kaꞌan de, te ni ndekuei de nuu Faraón kuaꞌankuei de.
EXO 10:7 Yun te ka jiñaꞌa tee ka netniuu jin Faraón: ―¿Nasaa ka kiuu guaa vi kochiꞌi tee yaꞌa ñuꞌu ja vi koo? Kuandetu ni, vi tata rey, na kiꞌinkuei maa ñayiu yun vi chiñuꞌi Jitoꞌo Dios mai, chi ¿a vi kuini ka ja kuni ni, vi rey, ja ñuo Egipto ja ni naa ndiꞌi ja oo nui? ―ka jiñaꞌa de.
EXO 10:8 Yun te ni kana tuku ña Faraón jin Moisés vi Aarón, te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌankuei ni vi chiñuꞌu ni Jitoꞌo Dios ni. Su kaꞌan ni jin na ndee ñayiu guaa kiꞌinkuei jin ni ―jiñaꞌa de.
EXO 10:9 Te jiñaꞌa Moisés: ―Kiꞌinkuei san jin suchi kueli san vi tee nijaꞌnu san, vi seyii san vi sesiꞌi san. Kiꞌinkuei san jin ndikachi san vi isndiki san, chi in viko kaꞌnu vi saꞌa san nuu Jitoꞌo ―jiñaꞌa de.
EXO 10:10 Te jiñaꞌa Faraón: ―Jitoꞌo na koo jin maa ni nuu saa. Su nuu ja na kuandetu san ja kiꞌinkuei ni jin suchi kueli ni, te ja jinkonaꞌa kaji ja ka ndakani kueꞌe ini ni.
EXO 10:11 Su masu saa kokuu. Kuaꞌankuei maa ni ni teyii naꞌnu, te vi soko ni nuu Jitoꞌo, chi yun kuu ja ka jikan ni ―jiñaꞌa de. Te ni tatnuni Faraón ja ka keneꞌe ndaꞌa ña jin Moisés vi Aarón kuaꞌankuei de.
EXO 10:12 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Skaa ndaꞌa ron ichi siki ñuꞌu Egipto nagua ja na kikuei tika langosta, te na vi kaa ti ndiꞌi yuku kuii oo Egipto, na vi kaa ti ndiꞌi ja ni xndendoo ñiñi ―jiñaꞌa ya.
EXO 10:13 Te ni skata Moisés yutnu tuu de ichi siki ñuu Egipto, te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni junkiꞌi in tachi vaji ichi nuu kana nikandii siki ñuu. Yun te ninduu ninduu ni yiꞌi kiuu yun vi niñu niñu. Te nuu ni tuu inka kiuu, te tachi ja ni yiꞌi ichi nuu kana nikandii yun ndiso ña jin tika langosta.
EXO 10:14 Te ni ka chitu tika langosta yun nii ñuu Egipto, te ni ka jitenuu ti nii nuu ñuꞌu ñuu Egipto, te kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni ti kuu ja vini tu na ama oo kuaꞌa ndevaꞌa ti, te ni ma koo kuaꞌa ka ti nuu kuee ka.
EXO 10:15 Te ni ka chitu ti nii ñuu yun ja vi ni ka chisaꞌu ti nii nuu ñuꞌu. Te ni ka jaa ti ndiꞌi yuku ja oo nuu ñuꞌu vi ndiꞌi ndiaꞌa ja kuun nuu yutnu ja ni xndoo ñiñi. Te ni tu ni kendoo ka ni in jakuii nuu yutnu, te ni nuu ñuꞌu nii ñuu Egipto.
EXO 10:16 Yun te ñama kuiti ni kana ña Faraón jin Moisés vi Aarón, te jiñaꞌa de: ―Ni saꞌa san yika kuechi nuu Jitoꞌo Dios ni vi nuu maa ni.
EXO 10:17 Su jikantaꞌu san nuu ni invaa ni ka jichi vitna, ja vi kuakaꞌnu ini ni yika kuechi san, te vi ndakuatu ni ja jaꞌa san nuu Jitoꞌo Dios ni, nagua ja visi ja na xtajioo ya kiti kuu kueꞌe xeen ndevaꞌa ja jaꞌni nuu ñuu san ―jiñaꞌa de.
EXO 10:18 Te vi nani ni ndekuei kunu Moisés nuu Faraón, te ni ndakuatu de nuu Jitoꞌo ja jaꞌa Faraón.
EXO 10:19 Yun te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni junkiꞌi in tachi niꞌi ndevaꞌa ja vaji ichi nuu makee nikandii, te ni jiso ña jin tika langosta yun, te ni tnaa ña nuu ndute mar kuaꞌa. Te tu ni kendoo ni invaa ka tika langosta nii nuu ñuu Egipto.
EXO 10:20 Su maa Jitoꞌo ni saꞌa ndee ini anu Faraón, te tu ni jandetu de ja ndekuei ñayiu Israel kiꞌinkuei.
EXO 10:21 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kaneꞌe ndaꞌa ron ichi andivi, nagua ja na koo ñunee nii Egipto vi na tnoꞌo ni jate tnuu janee ja vi kuu keꞌe in ñayiu ―jiñaꞌa ya.
EXO 10:22 Te ni kaneꞌe Moisés ndaꞌa de ichi andivi, te ni kunee vi na tnoꞌo ni jate tnuu nii ñuu Egipto nuu uni kiuu.
EXO 10:23 Te ni in ñayiu ña ni kuu ka vi kuni tnaꞌa kuikin, te ni in ñayiu ña ni kuu ka ja ndakoi nuu ka oi yun nuu uni kiuu. Su ndia ñayiu Israel, chi yeꞌe veꞌe nuu ka oi.
EXO 10:24 Yun te ni kana ña Faraón jin Moisés, te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌankuei ni te vi chiñuꞌu ni Jitoꞌo, te suni kuaꞌankuei ni jin seꞌe ni, su maintnoꞌo ni ndikachi ni vi isndiki ni, guaa vi kendoo ti yaꞌa ―jiñaꞌa de.
EXO 10:25 Su jiñaꞌa Moisés: ―Maa ni chi suni taa ni kiti vi soko san vi kiti vi teñuꞌu san nuu Jitoꞌo Dios san ja vi chiñuꞌu san ya.
EXO 10:26 Te suni kiꞌinkuei san jin kiti san, te ni invaa xiin tnii ti ma vi kendoo, chi neꞌu maa ti vi kaji san kiti vi soko san nuu Jitoꞌo Dios san. Te ja vitna chi tu ka jini san na kiti vi jiniuꞌu san ja vi soko san nuu Jitoꞌo san, guaa ndee na kentakuei san ndee yun ―jiñaꞌa de.
EXO 10:27 Su maa Jitoꞌo ni saꞌa ndee ini anu Faraón, te tu ni jandetu de ja kiꞌinkuei ñayiu Israel.
EXO 10:28 Te jiñaꞌa Faraón nuu Moisés: ―Ndee ni te kuaꞌan ni te koto guaꞌa ni maa ni ja ma kuni uun ka ña ni jin san, chi nani kuu kiuu ja kuni ña ni jin san, te kuu ni ―jiñaꞌa de.
EXO 10:29 Te jiñaꞌa Moisés: ―Vatuka kaꞌan ni, chi ma kuni uun ka ña san jin ni ―jiñaꞌa de.
EXO 11:1 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Tetniuu ka rin invaa ka jakueꞌe siki Faraón vi siki ñuu Egipto. Te yatai yun, te siaa ña de ja kiꞌinkuei ron, te masu nani ja siaa ña de, chi vi keneꞌe ndaꞌa ña de jin ndiꞌi ron ja kiꞌinkuei ron.
EXO 11:2 Su vitna te kaꞌan jin ñayiu Israel ja in in teyii vi ñasiꞌi na vi kakain nuu ñayiu ka oo yatni jin ndatniuu kuu oro vi plata ―jiñaꞌa ya.
EXO 11:3 Te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ña ñayiu Egipto jin ñayiu Israel. Te suni saa tee ka netniuu jin Faraón vi ndiꞌi ñayiu ñuu Egipto ni ka onee yiñuꞌu ndevaꞌa de nuu Moisés.
EXO 11:4 Te jiñaꞌa Moisés nuu Faraón: ―Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Sau ñuu jakuaa, te yaꞌa rin nii ñuu Egipto.
EXO 11:5 Te vi kuu ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Egipto, ndee seꞌe xtnañuꞌu maa Faraón ja vitna nukoo de nuu tatnuni de, te ndee seꞌe xtnañuꞌu ñaꞌa jinokuechi ja satniuu nuu molinu, te suni vi kuu ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu kiti.
EXO 11:6 Te vi nii ñuu Egipto vi ndaꞌi vi kana ñayiu, ja vini tu na ama ka saꞌa ndaꞌui, te ni ma koo saꞌun ka tnoꞌo suchi ini yun nuu kuee ka.
EXO 11:7 Su ndia ja ndiꞌi ñayiu Israel, chi vini in tiꞌina ma vi jiaꞌan ndee ña ti jin, te ni jin kiti ka nevaꞌi. Saa te vi kuni ron ja Jitoꞌo, chi saꞌa siin ya ñayiu Egipto jin ñayiu Israel”, kachi ya.
EXO 11:8 Saa te jakuei ndiꞌi tee ka netniuu jin ni, te vi jinkuiin jiti de nuu san, te vi kakantaꞌu de: “Kuaꞌankuei maa ni jin ndiꞌi ñayiu ñuu ni ja ka ndikin ña jin ni”, vi kachi de. Te nuu na kuu siun, te kekuei san kiꞌinkuei san ―jiñaꞌa de. Te vi kiti xeen ini Moisés, te ni ndee de nuu Faraón kuaꞌan de.
EXO 11:9 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Ma konini Faraón tnoꞌo ka kaꞌan ron, su saa nagua ja saꞌa kuaꞌa ka rin tniuu naꞌnu nuu ñuu Egipto ―jiñaꞌa ya.
EXO 11:10 Te visi ni ka saꞌa Moisés vi Aarón ndiꞌi tniuu naꞌnu yaꞌa jin nuu Faraón, su maa Jitoꞌo ni saꞌa ndee ini anu Faraón, te tu ni jandetu de ja ndekuei ñayiu Israel ñuu de.
EXO 12:1 Te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón nuu ni ka oo de ñuu Egipto, te jiñaꞌa ya:
EXO 12:2 ―Yoo yaꞌa kokuu in yoo kaꞌnu ka nuu in in maa ron, te kokuu na kuinio yoo xtnañuꞌu ja ndakiꞌin kuia.
EXO 12:3 Vi kaꞌan nuu ndiꞌi ñayiu ñuu Israel, te vi kuñaꞌa ron suaꞌa: “Ja kiuu uxi yoo yaꞌa, te in in maa teyii na vi kakuiko de in in lelu nakuu nakuu nasaa maa de ka oo in in veꞌe.
EXO 12:4 Su nuu ja joo kuiti de oo in veꞌe, te ma ndiꞌi in ti ja vi kaa de nuu saa, te na vi kana de ñayiu ka oo yatni jin de, te na vi kaa in ni de kuñu ti, te vi kaꞌnde de nakuu nakuu nasaa maa ñayiu ka kuu ja vi kai vi nasaa kuñu vi kundee in in mai ja vi kai.
EXO 12:5 Te kiti yun na kokuu ti kiti in kuia, in kiti yii ja tu na ndee kuꞌu ti, te kiti vi kaji ron yun na kokuu ti in lelu axi in litu.
EXO 12:6 Te vi tavaꞌa ron ti ndee kiuu uxi kuun yoo yaꞌa, te kiuu yun guaa ndiꞌi tee Israel vi kaꞌni ti nuu mañini suaꞌa.
EXO 12:7 Te vi kiꞌin ron niñi ti, te vi chiꞌi ron nuu nduu marku yeꞌe ron vi nuu yutnu ndita ichi siki yeꞌe veꞌe nuu vi kaa ron kuñu ti.
EXO 12:8 Te jakuaa yun vi kaa ron kuñu ja chioꞌo tavi nuu ñuꞌu, vi kaa ron jin xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi vi jin yuku ugua.
EXO 12:9 Te ma vi kaa ron kuñu yiꞌi, te ni ja chioꞌo jin ndute, chi na chioꞌo tavi ndiꞌi ti jin yiki xini ti vi ndaꞌa ti vi jiti ti nuu ñuꞌu.
EXO 12:10 Te ma vi xndendoo saꞌun ka ron ja kokuu inka kiuu. Te nuu ja nagua ndoo ka ja kokuu inka kiuu, te vi teñuꞌu ron.
EXO 12:11 Te vi ka niꞌnu ron saꞌun ron vi ka yiꞌi ron ndijan ron, te ka jaa ron, te vi ka nee ron yutnu ka tuu ron, te ñama vi kaa ron kuñu ti, chi viko pascua maa Jitoꞌo kuu.
EXO 12:12 Te jakuaa yun yaꞌa rin nii ñuu Egipto, te kaꞌni rin ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Egipto vi seꞌe xtnañuꞌu kiti, te tetniuu rin tnundoꞌo vi tnaꞌa ndiꞌi chuꞌchi ka oo Egipto. Te maa rin kuu Jitoꞌo ja kaꞌan rin tnoꞌo yaꞌa.
EXO 12:13 ’Te niñi yun kokuu seña ja kuni rin na ndee veꞌe ka oo ron, te nuu kuni rin niñi yun, te yaꞌa jioo rin kiꞌin rin nuu kaꞌni rin ñayiu Egipto. Saa te tu nagua vi ndoꞌo ron jin kueꞌe ja jaꞌni yun.
EXO 12:14 Te kiuu yaꞌa kuu ja vi kondakaꞌan ron, te vi kosaꞌa ron in viko kaꞌnu ja ka nee yiñuꞌu ron nuu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo. Te na kokuu in costumbre ja siun ni vi kosaꞌa ron viko yaꞌa, te vi kondakaxtnoꞌo ron nuu ndikin tata ron ja vi kosaꞌi.
EXO 12:15 Te uja kiuu vi kokaa ron xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi. Te yun guaa ndee kiuu xtnañuꞌu vi xtajioo ndiꞌi ron levadura ja ka oo veꞌe ron, chi nani kuu ñayiu ja jaa ja yiꞌi levadura ndee kiuu xtnañuꞌu jin ndee kiuu kuu uja, te na kujioi ja ma koo kai nuu ñuu ñayiu Israel.
EXO 12:16 Te kiuu xtnañuꞌu vi kondututu ron ja vi kochiñuꞌu ron ia Dios. Te suni saa ni inka kiuu kuu uja. Te kiuu yun guaa ma kuu ja vi kosatniuu ron, chi maa ni ja vi savaꞌa ron nagua vi kaa in in ñayiu guaa kuu vi saꞌa ron.
EXO 12:17 Te vi kosaꞌa ron viko xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi, chi kiuu yun kuu ja ni ndeneꞌe ña rin jin ndiꞌi ron nuu ñuu Egipto. Te vi kosaꞌa ron viko kiuu yun ja kuu in ja tatnuni rin ja vi kondakaxtnoꞌo ron nuu ndikin tata ron ja kokuu in costumbre ja koo nikuii nikani.
EXO 12:18 Te vi kokaa ron xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi ndee nuu jañini kiuu uxi kuun yoo xtnañuꞌu jin guaa ndee jañini kiuu oko in maa yoo yun.
EXO 12:19 Te uja kiuu guaa ma koo levadura veꞌe in in maa ron, chi nani kuu ñayiu ja jaa ja yiꞌi levadura, te kujioi ja ma koo kai nuu ñuu ñayiu Israel, a kuu ñayiu jikanuu ndaꞌu axi kuu maa ñayiu Israel.
EXO 12:20 Ma vi kaa ron ni in ja yiꞌi levadura. Te ndee ni nuu ni kuu ja ka oo ron, te vi kokaa ron xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi” ―jiñaꞌa ya.
EXO 12:21 Yun te ni ndaxtutu ña Moisés jin ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel, te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌankuei ni te vi kaji ni in lelu ja vi kaa ñayiu veꞌe ni, te vi kaꞌni ni ti nagua ja na vi saꞌo viko pascua.
EXO 12:22 Te vi tnaa ni niñi ti nuu in tijaꞌan, te vi kiꞌin ni in tnii ndaꞌa tnu hisopo, te vi xtajin ni jin niñi yun. Te vi chiꞌi ni nduu marku yeꞌe ni vi nuu yutnu ndita ichi siki yeꞌe ni jin niñi ja ni ka tnaa ni nuu tijaꞌan yun. Te ni in ni ma kekuei ni veꞌe ni guaa ndee na tuu inka kiuu.
EXO 12:23 Chi yaꞌa Jitoꞌo ja kaꞌni ya ñayiu Egipto, te nuu kuni ya niñi ja ka ndaa nuu marku yeꞌe yun, te yaꞌa jioo Jitoꞌo veꞌe yun kiꞌin ya. Te ma kuandetu ya ja kiuu ia jaꞌni ini veꞌe in in maa ni ja kaꞌni ña ya.
EXO 12:24 Te vi kuantnoꞌo ni tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san yaꞌa, chi in costumbre kokuu nikuii nikani nuu maa ni vi nuu ndikin tata ni.
EXO 12:25 Te nuu jinokuei ni vi koo ni nuu ñuꞌu ja taa Jitoꞌo nagua ni kee yuꞌu ya, te vi kosaꞌa ni viko yaꞌa.
EXO 12:26 Te nuu ka jikan tnoꞌo ña seꞌe ni: “¿Naxa kei viko ja ka saꞌo yaꞌa?”,
EXO 12:27 te vi kuñaꞌa ni: “Kiti yaꞌa ka soko rin nuu viko pascua maa Jitoꞌo, chi nani ka oo rin ñuu Egipto, te ni yaꞌa jioo ya veꞌe ñayiu Israel kuaꞌan ya ja ni jaꞌni ya ñayiu Egipto. Su ni skaku ya ñayiu veꞌo”, vi kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa de. Yun te nuu ni ka onini ñayiu Israel tnoꞌo yun, te ni ka chindei de xini de ja ni ka chiñuꞌu de ya.
EXO 12:28 Te kuanoꞌokuei de, te ni ka saꞌa de ndiꞌi nagua ni tatnuni maa Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón.
EXO 12:29 Yun te nuu sau ñuu jakuaa, te ni jaꞌni Jitoꞌo ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Egipto, ndee seꞌe xtnañuꞌu Faraón ja nukoo de nuu mesa ja tatnuni de vi ndee seꞌe xtnañuꞌu tee yiꞌi vekaa vi suni ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu kiti.
EXO 12:30 Te ni ka ndakoo maa Faraón jin tee ka netniuu jin de vi ndiꞌi ñayiu Egipto maa jakuaa yun, te vi ka ndaꞌi ka kana ñayiu nii ñuu Egipto, chi tu na in veꞌe ja kokaꞌon ja tu na in ndiyi katuu.
EXO 12:31 Te vi nuu jakuaa yun ni kana ña Faraón jin Moisés vi Aarón, te jiñaꞌa de: ―Kuaꞌankuei ni vitna ñuꞌni ndekuei ni neꞌu ñayiu ñuu san, te kuaꞌankuei maa ni vi ndiꞌi ñayiu Israel ja vi chiñuꞌu ni Jitoꞌo, nagua ni ka ojikan ni nuu san.
EXO 12:32 Suni vi kuaka ni ndikachi ni vi isndiki ni, nagua ni ka ojikan ni nuu san, te kuaꞌankuei ni. Te vi kakantaꞌu ni nuu ia Dios ja saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ya jin san ―jiñaꞌa de.
EXO 12:33 Te ni ka xnuu ña ñayiu Egipto jin ñayiu Israel, nagua ja ñama na ndekuei nuu ñuu yun, chi ni ka kachi: ―Nuu ja ma kiꞌinkuei de te ndiꞌo vi kuu.
EXO 12:34 Yun te ni ka kiꞌin ñayiu Israel tijaꞌan ka ñuꞌu yujain ja kuini ka vi sakai levadura, te ni ka tniutui in saꞌun, te ka chisokoi kuaꞌankuei.
EXO 12:35 Te ni ka saꞌa ñayiu Israel nagua ni tatnuni Moisés, te ni ka jikain nuu ñayiu Egipto ndatniuu kuu oro vi plata vi saꞌun.
EXO 12:36 Te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ña ñayiu Egipto jin ndiꞌi ñayiu Israel, te ni ka jiñaꞌi ndiꞌi nagua ka jikan ñayiu Israel. Saa te ni ka kindei ja ka nevaꞌa ñayiu Egipto yun.
EXO 12:37 Yun te ni ndekuei ñayiu Israel ñuu nani Ramesés, te kuaꞌankuei ichi ñuu nani Sucot. Kuaꞌankuei ndee iñu ciento mil teyii ja ka jika jaꞌa de, te ni tu ni ka kaꞌu suchi kueli.
EXO 12:38 Te suni kuaꞌankuei ñayiu Israel jin kuaꞌa ndevaꞌa ka ñayiu ndiꞌi ni nuu, vi kuaꞌa ndevaꞌa ndikachi vi isndiki.
EXO 12:39 Te jin yujan ja kuaꞌankuei jin Egipto ni ka chioꞌi xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi, chi kuini ka ja vi chiꞌi levadura yujan yun, chi vini ni ka keneꞌe ña ñayiu Egipto ñuu yun, te ni ña ni ka kuñamai ja vi savaꞌi ndei vi kai.
EXO 12:40 Te kuia ja ni ka oo ñayiu Israel nuu ñuu Egipto kuu kuun ciento oko uxi kuia.
EXO 12:41 Te vi maa kiuu ja jino kuun ciento oko uxi kuia, te ndiꞌi ñayiu maa Jitoꞌo ni kekuei ñuu Egipto, te yukun kani kuiti kuaꞌankuei.
EXO 12:42 Te jakuaa yun ni ojito niñu ña Jitoꞌo nagua ja ndeneꞌe ña ya jin ñayiu Israel nuu ñuu Egipto yun. Te yun kuu ja vi kondito niñu ñayiu Israel ja vi koi jin ya, chi jakuaa maa Jitoꞌo kuu, te suni saa ni vi kosaꞌa ndikin tatai nuu kuia nuu kuia.
EXO 12:43 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón: ―Yaꞌa kuu in ja tatnuni rin ja koo nuu viko pascua. Ni in tee inka ñuu ma kuu kaa de kuñu kiti ka soko ron yaꞌa.
EXO 12:44 Su ndiꞌi teyii inka ñuu ja ka ndakuaan ron jin xuꞌun ron ja vi kunukuechi de nuu ron, guaa kuu vi kaa de kuñu ti nuu ja ja ni ka chitnuni ron nuu yiki kuñu de ama ka.
EXO 12:45 Su ni in tee inka ñuu axi tee satniuu, te ka tniuyaꞌu ron de jin xuꞌun ron, ma kuu vi kaa de kuñu kiti yaꞌa.
EXO 12:46 Te vi kaa ron kuñu ti maa ni ini veꞌe, te ma vi keneꞌe ron ni invaa pedasu kuñu ti yeꞌe, te ni ma vi kaꞌnu ron yiki ti.
EXO 12:47 Te ndiꞌi ñayiu ñuu Israel vi kosaꞌa viko pascua yaꞌa.
EXO 12:48 Su nuu ja ndee in tee inka ñuu ja ka oo jin ron kuini de ja saꞌa de viko pascua nuu Jitoꞌo, te xtnañuꞌu ka na chitnuni de nuu yiki kuñu de vi nuu yiki kuñu ndiꞌi tee ka oo veꞌe de. Yun te saa kuu saꞌa de viko pascua yun, chi kokuu de na kuinio maa in tee ñuu ron. Su ma kuu vi kaa ni in tee ja tu yitnuni nuu yiki kuñu de.
EXO 12:49 Te inuu ni ley vi konevaꞌa maa tee Israel jin tee inka ñuu ja ka oo neꞌu in in maa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 12:50 Te saa ni ka saꞌa ñayiu Israel, ndiꞌi nagua ni tatnuni maa Jitoꞌo nuu Moisés vi nuu Aarón.
EXO 12:51 Te vi maa kiuu yun ni ndeneꞌe ña Jitoꞌo jin ñayiu Israel nuu ñuu Egipto, te vi yukun kani kuiti kuaꞌankuei.
EXO 13:1 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa ya:
EXO 13:2 ―Vi saꞌa siin ron seꞌe xtnañuꞌu ron, chi ndiꞌi seyii ñayiu Israel ja ka kaku xtnañuꞌi chii siꞌi kuu kuenta maa rin. Te suni saa ni ndiꞌi kiti yii ja kaku xtnañuꞌu ti kuu kuenta maa rin ―jiñaꞌa ya.
EXO 13:3 Yun te jiñaꞌa Moisés nuu ñayiu ñuu de: ―Vi konaꞌa ni kiuu yaꞌa ja ni ndekuei ni Egipto, ñuu nuu ni ka ojinokuechi ni, chi ni ndeneꞌe ña Jitoꞌo nuu ni ka oo ni yun jin ndiꞌi jakaꞌnu maa ya. Te yun kuu ja ma vi kaa ni xtaa vixin ja yiꞌi levadura.
EXO 13:4 Te kiuu ja ni ndekuei maa ni vitna kuu yoo Abib.
EXO 13:5 Te maa yoo yaꞌa vi kosaꞌa ni viko nuu na nusiaꞌa ña Jitoꞌo nuu ñuꞌu ñuu ñayiu cananeo vi ñayiu heteo vi ñayiu amorreo vi ñayiu heveo vi ñayiu jebuseo, ñuꞌu nuu ni kee yuꞌu ya nuu ndi nijaꞌnu ni ja taa ya nuu ni, ñuꞌu nuu kee kuaꞌa ja vi kaa vi koꞌo ni.
EXO 13:6 Te uja kiuu vi kokaa ni xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi, te kiuu kuu uja yun vi saꞌa ni viko ja ka chiñuꞌu ni Jitoꞌo.
EXO 13:7 Te vi kokaa ni xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi neꞌu ndi uja kiuu yun, te ma koo saꞌun levadura nuu veꞌe ni, te ni nii ñuu ni, ma koo levadura.
EXO 13:8 Vi kondakani ni kiuu yaꞌa nuu seꞌe ni, te vi kokuñaꞌa ni: “Suaꞌa ka saꞌa rin, chi ka ndakaꞌan rin naxa ni saꞌa ña Jitoꞌo jin rin na ni ndekuei rin ñuu Egipto”, vi kokuñaꞌa ni.
EXO 13:9 Te viko yaꞌa na kokuu na kuinio in seña ja kondee nuu ndaꞌa ni axi tnee ni, nagua ja vi kondakaꞌan ni, te na koo Ley Jitoꞌo nuu yuꞌu ni, chi jin jakaꞌnu ndevaꞌa maa Jitoꞌo, te ni ndeneꞌe ña ya nuu ñuu Egipto.
EXO 13:10 Te yun kuu ja vi kosaꞌa ni viko yaꞌa nuu kuia nuu kuia mamaa yoo vi kiuu nagua ja ni kaxtnoꞌo san.
EXO 13:11 ’Te nuu na junsiaꞌa ña Jitoꞌo jin ni nuu ñuꞌu ñuu ñayiu cananeo, ja taa ya ñuꞌu yun nagua ni kee yuꞌu ya nuu ni vi nuu ndi nijaꞌnu ni,
EXO 13:12 te vi saꞌa siin ni ndiꞌi seyii ni ja ka kaku xtnañuꞌi chii siꞌi, na kokuu kuenta maa Jitoꞌo, vi ndiꞌi kiti yii ja ka kaku xtnañuꞌu ti chii siꞌi ti, chi kuenta maa Jitoꞌo ka kuu ti.
EXO 13:13 Su ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu in mentu siꞌi, chi kuu vi skaku niꞌnu ni ti jin in lelu. Su nuu ja ma vi soko ni lelu yun, te vi kaꞌnu ni sukun mentu luluu yun ja na kuu ti. Te suni vi soko ni in kiti ja vi skaku niꞌnu ni in in seyii xtnañuꞌu ni.
EXO 13:14 Te nuu na vi kakan tnoꞌo ña seꞌe ni jin ni xtnee isa: “¿Naxa kei ja siaꞌa ka saꞌa ni?”, te vi kuñaꞌa ni: “Saa chi jin jakaꞌnu ndevaꞌa Jitoꞌo te ni ndeneꞌe ña ya Egipto, ñuu nuu ni ka ojinokuechi rin,
EXO 13:15 chi na ni saꞌa ndee Faraón ini anu de ja tu ni jandetu de ja ndekuei rin ñuu yun, te ni jaꞌni Jitoꞌo ndiꞌi seyii xtnañuꞌu ñayiu Egipto vi ndiꞌi seꞌe xtnañuꞌu kiti ñayiu ñuu yun. Te ja jaꞌa yun guaa ka soko rin nuu Jitoꞌo ndiꞌi kiti yii ja ka kaku xtnañuꞌu ti, vi ka soko rin in kiti nuu ya ja ka skaku niꞌnu rin seyii xtnañuꞌu rin”, vi kuñaꞌa ni nuu seꞌe ni.
EXO 13:16 Te jin ja ka saꞌa ni yun na kokuu na kuinio in seña ja kondee nuu ndaꞌa ni axi tnee ni, nagua ja vi kondakaꞌan ni, chi jin jakaꞌnu ndevaꞌa maa Jitoꞌo, te ni ndeneꞌe ña ya nuu ñuu Egipto ―jiñaꞌa Moisés.
EXO 13:17 Yun te nuu ni jandetu Faraón ja ni ndekuei ñayiu ñuu Israel kuaꞌankuei, te tu ni ondeka ña ia Dios ja kiꞌinkuei ichi kuaꞌan nuu ñuꞌu ñuu ñayiu filisteo ja kuu ichi yatni ka, chi ni kachi ia Dios: “Kana saa vi ndatnaꞌu ini ñayiu Israel nuu vi kuni ja vi kaxin tnaꞌi, te vi ndajiokuiin ñuu Egipto”.
EXO 13:18 Yun guaa ni saꞌa ia Dios ja ni ka jionduu ñayiu Israel ichi kuaꞌan nuu ñuꞌu teꞌa ja kuaꞌan ichi mar kuaꞌa. Te vi yukun kani kuiti ni ndekuei ñayiu Israel ñuu Egipto na kuinio ja vi kaxin tnaꞌi.
EXO 13:19 Te suni ni ndakuiso Moisés yiki José, chi ndee ama ka ja kuu de ni saꞌa de ja ni ka kee yuꞌu ñayiu Israel nuu ni jiñaꞌa de suaꞌa: “Vi jandaa ja nuu kuee ka, te ndikoto ña ia Dios jin ni, te nuu na ndeneꞌe ña ya, te vi tanundaꞌa ni vi ndakiꞌin ni yiki san kiꞌinkuei jin ni”, jiñaꞌa de.
EXO 13:20 Yun te ni kekuei ñayiu Israel ñuu Sucot, te ni ka jindoi Etam nuu kejaꞌa ja kiuu nuu oo ñuꞌu teꞌa.
EXO 13:21 Te yoxnoꞌo maa Jitoꞌo nuu ñayiu Israel kuaꞌankuei, te tnoꞌo nduu oo viko kani ja kaxtnoꞌo na ichi kiꞌinkuei, te tnoꞌo jakuaa oo in ñuꞌu kani ja yeꞌe nuu kuaꞌankuei. Saa te kuu ka jikai tnoꞌo nduu vi tnoꞌo jakuaa.
EXO 13:22 Te tu ni kujioo saꞌun viko kani yun nuu ñayiu Israel tnoꞌo nduu, te ni ñuꞌu ja yeꞌe tnoꞌo jakuaa.
EXO 14:1 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa ya:
EXO 14:2 ―Kuñaꞌa nuu ñayiu Israel ja na vi kuikoi, te na vi jindoi yatni Pi-hahirot, maꞌñu Migdol jin ndute mar, ichi kuaꞌan Baal-zefón. Te nuu jinokuei yun, te na vi koi yatni yuꞌu ndute mar yun.
EXO 14:3 Chi saa te kokaꞌan Faraón ja tu ka jini ñayiu Israel na ichi kiꞌinkuei, te ni jasi ña ñuꞌu teꞌa jin.
EXO 14:4 Te saꞌa ndee rin ini anu Faraón, te sondikin ña de jin ron, saa te vi kaꞌan ñayiu ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu rin jin maꞌñu sagua Faraón vi ndiꞌi soldado de, nagua ja saa te vi kuni ñayiu Egipto ja maa rin kuu Jitoꞌo ―jiñaꞌa ya. Te ni ka saꞌa ñayiu Israel nagua ni kaꞌan ya.
EXO 14:5 Yun te ni ka kaxtnoꞌo nuu rey Faraón ja ni ka jino yuꞌu ñayiu Israel kuaꞌankuei, te ni ka ndasama ini Faraón jin tee ka netniuu jin de siki ñayiu Israel, te ni ka kachi de: ―¿Nau ja siaꞌa kaa ja ni ka saꞌo ioo ni ka jandetuo ja kuaꞌankuei ñayiu Israel, te ma vi kunukuechi kai nuo? ―ka kachi de.
EXO 14:6 Te ni tatnuni Faraón ja ni ka savaꞌa carreta de, te ni jaka de ñayiu ñuu de ja ka oi ja vi kaxin tnaꞌi.
EXO 14:7 Te suni ni jaka de iñu ciento carreta ja ni kaji maa de vi ndiꞌi carreta ja ka oo Egipto, te in in nuu carreta yun kuaꞌankuei in in capitán.
EXO 14:8 Te ni saꞌa ndee Jitoꞌo ini anu Faraón, rey Egipto, te ni sondikin de ñayiu Israel, visi ni ndekuei ñayiu Israel ñuu yun jin jakaꞌnu maa ia Dios.
EXO 14:9 Te ni ka sondikin ña ñayiu Egipto jin ndiꞌi kuai vi carreta Faraón, vi tee ka yoso kuai vi ndiꞌi soldado de, te ni ka jintnaꞌa ña de nuu ka oo ñayiu Israel yatni yuꞌu ndute mar xiin Pi-hahirot, ichi nuu kuaꞌan Baal-zefón.
EXO 14:10 Te nuu mavikuyatni Faraón, te ni ka jini ña ñayiu Israel ja kuaꞌankuei ñayiu Egipto ka sondikin ña jin, te ni ka yuꞌu ndevaꞌi, te ni ka kana jai nuu Jitoꞌo.
EXO 14:11 Yun te ka jiñaꞌi nuu Moisés: ―¿A tu na yau ñaña oo Egipto, axi nau ja ni ndeneꞌe ña ni yun ja na vi kuu san nuu ñuꞌu teꞌa yaꞌa? ¿Nau ja siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ni ja ni ndeneꞌe ña ni Egipto?
EXO 14:12 Te ¿a masu yun kuu ja ni ka okaꞌan san Egipto nuu ni ka okachi san: “Ma kiunduu ni nuu tniuu ka saꞌa san. Na vi kunukuechi maa san nuu ñayiu Egipto, chi guaꞌa ka kuu ja vi kunukuechi san nuu ñayiu Egipto, masu ja vi kuu san nuu ñuꞌu teꞌa yaꞌa”? ―ka jiñaꞌi.
EXO 14:13 Su jiñaꞌa Moisés nuu ñayiu ñuu yun: ―Ma vi koyuꞌu ni. Vi koyutnu ni, te vi kondiaꞌa ni naxa skaku niꞌnu ña Jitoꞌo jin ni vitna, chi ma vi ndakuni saꞌun ka ni ñayiu Egipto ja ka ndiaꞌa ni vitna.
EXO 14:14 Te ma vi kondiꞌni ni, chi maa Jitoꞌo kaxin tnaꞌa ya ja jaꞌa ni ―jiñaꞌa de.
EXO 14:15 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―¿Nau ja kana jaa ron nuu rin? Kuñaꞌa nuu ñayiu Israel ja na vi kakai kiꞌinkuei.
EXO 14:16 Te kaneꞌe yutnu tuu ron, te skata ndaꞌa ron ichi siki ndute mar jian, te na teꞌnde de nagua ja na vi yaꞌa ñayiu Israel nuu ñuꞌu yichi maꞌñu sagua ndute mar.
EXO 14:17 Te saꞌa ndee rin ini anu ñayiu Egipto nagua ja na kiukuei de vi sondikin ña de jin ron, te saꞌa kaꞌnu rin maa rin jin maꞌñu sagua Faraón vi jin ndiꞌi soldado de vi carreta de vi tee ka yoso kuai de.
EXO 14:18 Saa te vi kuni ñayiu Egipto ja maa rin kuu Jitoꞌo, nuu na saꞌa kaꞌnu rin maa rin jin maꞌñu sagua Faraón vi carreta de vi ñayiu ka yoso kuai de ―jiñaꞌa ya.
EXO 14:19 Te vi nuu saa ni ndasama ia jinokuechi nuu Dios ja ni oyoxnoꞌo ya nuu ñayiu Israel, te ni nukuiin tandikin ya ichi yata nuu kuaꞌankuei. Te suni saa ni viko kani ja ni oyoxnoꞌo ichi nui ni ndasama, te ni nukuiin tandikin ichi yata nuu kuaꞌankuei.
EXO 14:20 Te ni jinkoo viko kani yun maꞌñu sagua nuu ka oo ñayiu Egipto jin nuu ka oo ñayiu Israel. Te ni saꞌa viko yun ja ni oo inee nuu ka oo ñayiu Egipto, su ni oo yeꞌe nuu ka oo ñayiu Israel. Te yun guaa tu ni kuu ja vi juntnaꞌa ña ñayiu Egipto jin ñayiu Israel niñu niñu jakuaa yun.
EXO 14:21 Yun te ni skata Moisés ndaꞌa de ichi siki ndute mar, te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni jinkiꞌi in tachi niꞌi ja vaji ichi nuu kana nikandii niñu niñu jakuaa yun. Te ni teꞌnde sagua ndute yun ja ni nune in ichi ja kuu ñuꞌu yichi maꞌñu sagua de.
EXO 14:22 Yun te ni kiukuei ñayiu Israel nuu ñuꞌu yichi maꞌñu sagua ndute mar, te ni jinkituu ndute yun na kuinio in yika veꞌe ichi ndaꞌa kuaꞌa vi ichi ndaꞌa satni.
EXO 14:23 Te suni ni kiukuei ñayiu Egipto jin ndiꞌi tee ka yoso kuai Faraón vi carreta de vi kuai de ja ni ka sondikin de ñayiu Israel ndee sagua nuu ndute mar.
EXO 14:24 Su nuu matuu, te ni ndiaꞌa Jitoꞌo nuu kuaꞌankuei ñayiu Egipto ndee nuu ñuꞌu kani vi nuu viko kani nuu oo ya, te ni skunu nuu ini ya ñayiu Egipto.
EXO 14:25 Te ni saꞌa ya ja ni ka tnii ndaꞌa carreta yun, te ña ni kuu ka ja kiꞌinkuei ñama de. Yun te ka kachi tee Egipto: ―Na vi kunu yuꞌo nuu ñayiu Israel, chi jaxin tnaꞌa maa Jitoꞌo jion ja jaꞌa ñayiu Israel ―ka kachi de.
EXO 14:26 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Skaa ndaꞌa ron ichi siki ndute mar, nagua ja na ndajiokuiin ndute yun siki ñayiu Egipto vi siki carreta de vi siki kuai de ―jiñaꞌa ya.
EXO 14:27 Yun te ni skaa Moisés ndaꞌa de ichi siki ndute mar, te nuu ni tuu, te ni ndajiokuiin ndiꞌi ndute yun ja ni nukuꞌun de nagua ñuꞌu maa de. Te nuu ni ka nduku ñayiu Egipto ja vi kunu yuꞌu de, te ni ka junkuntnaꞌa de jin ndute mar. Saa ni kuu ja ni tnaa ña Jitoꞌo jin ñayiu Egipto sagua nuu ndute mar yun.
EXO 14:28 Te nuu ni ndiokuiin ndute yun nagua ñuꞌu maa de, te ni chisaꞌu de carreta vi kuai vi ndiꞌi soldado Faraón ja ni kiukuei nuu ndute mar ja ni ka sondikin ña jin ñayiu Israel. Te ni invaa tee Egipto yun, tu ni kendoo de ja koteku de.
EXO 14:29 Su ndia ñayiu Israel, chi ni ka yaꞌi nuu ñuꞌu yichi maꞌñu ndute mar, te ni jinkituu ndute yun na kuinio in yika veꞌe ichi ndaꞌa kuaꞌa vi ichi ndaꞌa satni.
EXO 14:30 Saa ni kuu ja ni skaku niꞌnu ña Jitoꞌo jin ñayiu Israel kiuu yun nuu ndaꞌa ñayiu Egipto. Te ni ka jini ñayiu Israel yiki kuñu ñayiu Egipto ja ka nduei yuꞌu ndute mar yun.
EXO 14:31 Te nuu ni ka jini ñayiu Israel jakaꞌnu ndevaꞌa Jitoꞌo ja ni saꞌa ya siki ñayiu Egipto, te ni ka yuꞌu niꞌnu ña ñayiu ñuu Israel jin Jitoꞌo, te ni ka kandija ñai jin ya vi jin Moisés, tee jinokuechi nuu ya.
EXO 15:1 Yun te ni ka jita Moisés jin ñayiu Israel yaa yaꞌa ja ka chiñuꞌu de Jitoꞌo, te ka jiñaꞌa de: Vi kata maa san nuu Jitoꞌo, chi vii ndevaꞌa ni kundee ya. Ni tnaa ya kuai vi tee yoso ti nuu ndute mar.
EXO 15:2 Jitoꞌo kuu ia taa jandakui san vi yaa jita san. Maa ya kuu ia ni skaku niꞌnu ña jin san. Maa ya kuu ia Dios san, te chiñuꞌu san ya. Te suu ya kuu ia Dios tata san, te saꞌa kaꞌnu san ya.
EXO 15:3 Jitoꞌo kuu ya na kuinio in tee jaxin tnaꞌa Te Jeovaa kuu sivi ya.
EXO 15:4 Te ni tnaa ya carreta Faraón vi soldado de nuu ndute mar. Te ni ka ndaniꞌni xnii capitán guaꞌa ka nuu ndute mar kuaꞌa.
EXO 15:5 Ni ka jinkisaꞌu de ndee kaꞌa ndute, te ni ka kunjino de ndee nuu kunu ka na kuinio in kava.
EXO 15:6 Te nuu ndaꞌa kuaꞌa ni, vi Jitoꞌo, oo jandakui ni vi jakaꞌnu ni. Te jin ndaꞌa kuaꞌa ni, vi Jitoꞌo, te ni xnaa ni ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña.
EXO 15:7 Te jin jakaꞌnu ndevaꞌa ni, te ni skanakau ni ñayiu ka ndakoo siki ni. Ni tetniuu ni ja kiti ini ni, te ni ka kai na kuinio ndayoꞌo.
EXO 15:8 Chi ni tiutachi ni, te ni ndututu ni ndute ni ndaa sukun de na kuinio in yika veꞌe. Te ni nduu yuu ndee kaꞌa ndute maꞌñu sagua mar.
EXO 15:9 Te ni ka kachi tee ka kaꞌan uꞌu ña: “Na vi kondikion guaa ndee na vi jintnaꞌo jin, te na vi ndakaꞌndeo nagua vi kindeo guaa ndee na vi ndenuu inio. Te na vi keneꞌo yuchi kanio, te vi jin ndaꞌa mao na vi xnao jin” ka kachi de.
EXO 15:10 Su ni tiutachi ni ndute mar, te ni chisaꞌu ña de jin. Te ni ka saꞌu de na kuinio kaa vee ndevaꞌa nuu ndute ndakui ndevaꞌa yun.
EXO 15:11 Tu na inka ia na kuinio maa ni, vi Jitoꞌo, neꞌu chuꞌchi. Te ni tu na in ia ii vi ia kaꞌnu na kuinio maa ni. Chi saꞌa ni tniuu ja ioo ndevaꞌa kaa, vi tniuu ja luu ndevaꞌa kaa.
EXO 15:12 Ni skaa ni ndaꞌa kuaꞌa ni, te ni koko ña ñuꞌu jin ñayiu Egipto.
EXO 15:13 Te jin jandaꞌu ini ni ndeka ni ñayiu ñuu yaꞌa ja ni skaku niꞌnu ni. Te jin jakaꞌnu ni ndeka ni jin ndee veꞌe ii nuu oo maa ni.
EXO 15:14 Te nuu vi kuni soꞌo ñayiu sava ka ñuu tniuu saꞌa ni, te vi suaꞌa vi kisi ja ka yuꞌi. Te vi suaꞌa ka jatu ñayiu filisteo ja ka kusuchi ndevaꞌa ini.
EXO 15:15 Te na vi saꞌu kuii ini tee ka tatnuni ñuu Edom ja ka yuꞌu de. Te na vi niꞌi tee ka kuu nijaꞌnu ñuu Moab. Te vi tu na anu ka ñayiu ñuu Canaán.
EXO 15:16 Te na vi kisi ñayiu ja ka yuꞌu ndevaꞌi. Te jin jakaꞌnu maa ni, te na vi kendoo titiꞌi na kuinio yuu, guaa ndee na vi yaꞌa ñayiu ñuu ni, vi Jitoꞌo, guaa ndee na vi yaꞌa ñayiu ñuu yaꞌa ja ni skaku niꞌnu maa ni.
EXO 15:17 Maa ni kondeka jin ja kiukuei, te juntaa ni jin ja vi koi nuu yuku maa ni, nuu ni savaꞌa maa ni ja oo ni, vi Jitoꞌo, nuu veꞌe ii ja ni saꞌa maa ni jin ndaꞌa ni, vi Jitoꞌo.
EXO 15:18 Te maa Jitoꞌo tatnuni nikuii nikani, ni kachi yaa yun.
EXO 15:19 Nuu ni kiukuei kuai Faraón vi carreta de vi tee ka yoso kuai de maꞌñu ndute mar, te ni saꞌa Jitoꞌo ja ni ndajiokuiin ndute mar siki ndiꞌi de. Su ndia ñayiu Israel, chi ni ka yaꞌi nuu ñuꞌu yichi maꞌñu ndute mar.
EXO 15:20 Yun te ni kee María, kuaꞌa Aarón, ñaꞌa ndakani tnoꞌo ia Dios. Nee ña in pandero, te ndiꞌi ñasiꞌi ka ndikin ña jin ña ka skaxin ña pandero vi ka kanta ña ka jita jaꞌa ña.
EXO 15:21 Te suaꞌa jita María: Vi kata ni nuu Jitoꞌo, chi vii ndevaꞌa ni kundee ya. Ni tnaa ya kuai vi tee ka yoso ti nuu ndute mar.
EXO 15:22 Yun te ni kaꞌan Moisés ja ni ndekuei ñayiu Israel mar kuaꞌa yun, te kuaꞌankuei ichi ñuꞌu teꞌa nani Shur. Te ni ka jikai uni kiuu nuu ñuꞌu teꞌa yun, te tu ni ka niꞌi saꞌuin ndute ja vi koꞌi.
EXO 15:23 Te nuu ni jinokuei nuu nani Mara, te tu ni kuu ja vi koꞌi ndute ñuꞌu yun, chi ndute ugua kuu de. Yun guaa ni ka xnani Mara.
EXO 15:24 Yun te ni ka jinkondee ñayiu Israel ka kaꞌan kuechi siki Moisés, te ka jiñaꞌi: ―¿Nagua vi koꞌo san?
EXO 15:25 Yun te ni kana jaa Moisés nuu Jitoꞌo, te ni xneꞌe Jitoꞌo in yutnu, te ni kiꞌin Moisés yutnu yun, te ni tnaa de tnu nuu ndute ugua yun, te ni nduu vixin de. Te yun ni jito tnuni ña ya, vi yun ni jiñaꞌa ya in ley ya vi ni tatnuni ya ja vi kakai nuu ya.
EXO 15:26 Te jiñaꞌa ya: ―Nuu ja vi konini guaꞌa ron tnoꞌo kaꞌan rin ja kuu rin Jitoꞌo Dios ron, te vi saꞌa ndaa ron nuu rin, te vi kuantnoꞌo ron tnoꞌo ja tatnuni rin, te vi tavaꞌa ron ndiꞌi nagua kaꞌan nuu ley rin, te ma tetniuu rin siki ron ni in nuu kueꞌe ja ni tetniuu rin Egipto, chi maa rin kuu Jitoꞌo, ia ndasaꞌa ña jin ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 15:27 Yun te ni jinokuei ñayiu Israel nuu nani Elim, nuu oo uxi uu nuu kee ndute vi ka nukuiin uni xiko uxi tnu ñuu. Te yun ni ka oi yuꞌu nuu kee ndute yun.
EXO 16:1 Yun te ni ndekuei ndiꞌi ñayiu Israel Elim yun, te kuaꞌankuei ja ni jinokuei nuu ñuꞌu teꞌa nani Sin ja oo maꞌñu Elim jin Sinaí, kiuu xaꞌun yoo kuu uu, nuu kuee ka ja ni ndekuei ñuu Egipto.
EXO 16:2 Te ndiꞌi ñayiu Israel ni ka kaꞌan kuechi siki Moisés vi siki Aarón nuu ñuꞌu teꞌa yun.
EXO 16:3 Te ka jiñaꞌa ñayiu Israel: ―Vaa nuu suaꞌa te ni jaꞌni ña Jitoꞌo ndee nuu ni ka oo ka san ñuu Egipto nuu ni ka ojinkoo san yika kisi ndei kuñu, te ni ka ojaa san xtaa ndee ni ka ondutu chii san. Su ni ka ndeneꞌe ña ni ja vajikueio nuu ñuꞌu teꞌa yaꞌa ja vi kaꞌni ni ndiꞌi ñayiu yaꞌa jin soko ―ka jiñaꞌi.
EXO 16:4 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Saꞌa rin ja kuun xtaa ndee andivi, te ndiꞌi kiuu kokekuei ñayiu ñuu vi kondaxtutui na kuaꞌa vi kai in kiuu in kiuu. Saa nagua ja koto tnuni rin jin, kondioꞌni a ka jantnoꞌi ley rin axi tuu.
EXO 16:5 Su kiuu kuu iñu, te vi ndaxtutui na kuaꞌa uu kiuu, te ndiꞌi vi saꞌa tuaꞌi ja vi kai inka kiuu ―jiñaꞌa ya.
EXO 16:6 Yun te ka jiñaꞌa Moisés jin Aarón nuu ndiꞌi ñayiu Israel: ―Jañini te vi kuni ni ja maa Jitoꞌo kuu ia ni ndeneꞌe ña ñuu Egipto.
EXO 16:7 Te neꞌe ka xtnee te vi kuni ni jakaꞌnu ndevaꞌa kuu maa Jitoꞌo, chi ni onini ya ja ka kaꞌan kuechi ni siki ya. Te sein, chi masu na in ka kuu saꞌun san ja vi kokaꞌan kuechi ni siki san ―ka jiñaꞌa de.
EXO 16:8 Te suni jiñaꞌa ka Moisés: ―Jañini vitna taa Jitoꞌo kuñu ja vi kaa ni, te neꞌe ka xtnee taa kuaꞌa ya xtaa ja vi kaa ni ndee vi ndutu chii ni, chi ni onini Jitoꞌo ja ka kaꞌan kuechi ni siki ya. Te sein chi masu na in ka kuu saꞌun san, te masu siki sein ka kaꞌan kuechi ni, chi siki maa Jitoꞌo ―jiñaꞌa de.
EXO 16:9 Te jiñaꞌa Moisés nuu Aarón: ―Kuñaꞌa ni nuu ndiꞌi ñayiu Israel ja na vi kitnaꞌa yatni nuu Jitoꞌo, chi ni onini ya ja ka kaꞌan kuechi nuu ya ―jiñaꞌa de.
EXO 16:10 Te vi nini kaꞌan Aarón nuu ndiꞌi ñayiu Israel, te ni ka ndakondiaꞌa ndiꞌi de ichi nuu ñuꞌu teꞌa, te ni ka jini de jakaꞌnu maa Jitoꞌo ja ni kenta nuu viko.
EXO 16:11 Te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa ya:
EXO 16:12 ―Ni onini rin ja ka kaꞌan kuechi ñayiu Israel. Kaꞌan nui te kuñaꞌa ron suaꞌa: “Nuu mañini te vi kaa ron kuñu, te tnoꞌo neꞌe vi kaa ron xtaa ndee vi ndutu chii ron. Saa te vi kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo Dios ron”, jiñaꞌa ya.
EXO 16:13 Te nuu mañini kiuu yun, te ni jinokuei kañuꞌu ja vi ni ka chitu ti nii nuu ka ndaa veꞌe saꞌun. Te nuu ni tuu inka kiuu, te ni nuu yuyu nii nuu ka ndaa veꞌe saꞌun yun.
EXO 16:14 Te nuu ni ndute yuyu nuu ñuꞌu teꞌa yun, te ni ka kendoo in ja yaxin kueli, te tikute yaxin na kuinio yuaꞌa ndute ja junkonduei nuu ñuꞌu.
EXO 16:15 Te nuu ni ka jini ñayiu Israel, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa in in: ―¿Nagua kuu jayaꞌa? ―Chi tu ka jini nagua kuu. Yun te jiñaꞌa Moisés: ―Xtaa ja ni taa Jitoꞌo ja vi kao kuu.
EXO 16:16 Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja ni tatnuni Jitoꞌo: Vi ndaxtutu in in maa ni na kuaꞌa vi kaa ni, nasaa maa ni ka oo nuu veꞌe ni, te saa vi ndaxtutu ni. Vi tau ni kuaꞌa ja uu uu litro vi kaa in in ni ―jiñaꞌa de.
EXO 16:17 Te saa ni ka saꞌa ñayiu Israel. Savai ni ka ndaxtutu kuaꞌa, te savai joo ni.
EXO 16:18 Su nuu ni ka chikuaꞌi, te tu ni ndoo ka nuu ñayiu ni ndaxtutu kuaꞌa ka, ni tu ni jaꞌni ña jin ñayiu ni ndaxtutu joo ni. In in maa ñayiu ni ka ndaxtutui na kuaꞌa jaꞌni ña nuu veꞌi ja vi kai.
EXO 16:19 Te jiñaꞌa Moisés: ―Ni in ni ma vi xndoo saꞌun ni nagua vi kaa ni inka kiuu ―jiñaꞌa de.
EXO 16:20 Su tu ni ka jantnoꞌo savai tnoꞌo ni kaꞌan Moisés, te ni ka xndoi joo ka ja vi kai inka kiuu. Su ja ni ka tavaꞌi yun ni tnaa tindaku vi ni jiaa, te ni kiti ini Moisés nuu ñayiu yun.
EXO 16:21 Te ndiꞌi neꞌe ni ka ondaxtutu in in maa ñayiu na kuaꞌa vi kai, chi nuu kuu iꞌni ndaꞌa nikandii, te ndiꞌi ndute.
EXO 16:22 Su kiuu kuu iñu, te ni ka ndaxtutui na kuaꞌa vi kai uu kiuu, kuun litro in in. Yun te ni jaꞌankuei ndiꞌi tee ka tatnuni nuu ñayiu Israel, te ni ka ndakani de nuu Moisés ja siun ni ka saꞌa ñayiu yun.
EXO 16:23 Te jiñaꞌa Moisés: ―Vatuka, chi saa ni tatnuni maa Jitoꞌo: Te xtnee kuu kiuu ndatatu, kiuu ii ja vi chiñuꞌo Jitoꞌo. Te nagua vi chioꞌo ni, te vi chioꞌo ni vitna, te nagua vi skuiso ni, te vi skuiso ni vitna. Te ndiꞌi nagua ndoo, te vi tavaꞌa ni ja na kokuu kiuu xtnee ―jiñaꞌa de.
EXO 16:24 Te ni ka tavaꞌa ñayiu Israel ja kokuu inka kiuu, nagua ni tatnuni Moisés, te tu ni tnaa tindaku, ni tu ni jiaa.
EXO 16:25 Te jiñaꞌa Moisés: ―Vi kaa ni vitna, chi kiuu ndatatu kuu nuu maa Jitoꞌo, te vitna chi ma vi niꞌi saꞌun ni ja vi ndaxtutu ni nuu ñuꞌu.
EXO 16:26 Chi iñu kiuu guaa vi ndaxtutu ni, su kiuu kuu uja kuu kiuu ndatatu, te ma vi niꞌi saꞌun ni ―jiñaꞌa de.
EXO 16:27 Su sava ñayiu Israel ni kekuei kiuu kuu uja ja vi ndaxtutui, su tu nagua ni ka niꞌi saꞌuin.
EXO 16:28 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―¿Nasaa ka kiuu vi kokusoꞌo ron nuu tnoꞌo tatnuni rin vi nuu Ley rin?
EXO 16:29 Vi kondiaꞌa ja maa rin kuu Jitoꞌo ja ni taa rin kiuu ndatatu, te yun guaa kiuu kuu iñu, te taa rin xtaa ja vi kaa ron uu kiuu. Te vi koo in in maa ron veꞌe ron, te ni in ron ma kekuei kiuu kuu uja ―jiñaꞌa ya.
EXO 16:30 Saa te ni ka ndatatu ñayiu ñuu kiuu kuu uja.
EXO 16:31 Te ñayiu Israel ni ka xnani xtaa yun maná, te ja kuijin kuu, te na kaa ndikin kulantru kaa, te na jaa xtaa tikute kueli ja yiꞌi nduxi ñuñu jaa.
EXO 16:32 Te jiñaꞌa Moisés: ―Yaꞌa kuu tnoꞌo ja ni tatnuni Jitoꞌo, te kachi ya: “Vi chitu uu litro maná yaꞌa, te vi tavaꞌa ron nagua ja na vi kuni ndikin tata ron ja kikuei nuu kuee ka naxa kaa xtaa ni taa rin ja ni ka ojaa ron nuu ñuꞌu teꞌa na ni ndeneꞌe ña rin ñuu Egipto”, kachi ya ―jiñaꞌa de.
EXO 16:33 Yun te jiñaꞌa Moisés nuu Aarón: ―Kiꞌin ni in kisi te tnaa vaꞌa ni uu litro maná, te saꞌa ni nuu xika maa Jitoꞌo, nagua ja na koo vaꞌa ja vi kuni ndikin tata ni ja kikuei nuu kuee ka ―jiñaꞌa de.
EXO 16:34 Te ni saꞌa Aarón nagua ni tatnuni Jitoꞌo nuu Moisés. Ni jani de kisi yun nuu oo jatnu nuu ñuꞌu ley ia Dios, nagua ja na koo vaꞌa.
EXO 16:35 Te ni ka ojaa ñayiu Israel maná nuu uu xiko kuia, guaa ndee nuu ni kentakuei nuu oo in ñuu kaꞌnu yuꞌu ñuꞌu nuu tnii ñuu Canaán.
EXO 16:36 Te uu litro kuu in gomer, te uxi jichi ja in gomer kuu in efa.
EXO 17:1 Yun te ni ndekuei ndiꞌi ñayiu Israel nuu ñuꞌu teꞌa nani Sin, te ni ka jikai ndijoo ndijoo kuaꞌankuei, nagua tatnuni maa Jitoꞌo, te ni ka jinkoi Refidim, su tu na ndute ñuꞌu yun ja vi koꞌo ñayiu ñuu.
EXO 17:2 Te ni ka jinkondee ñayiu ñuu ka tee ñai jin Moisés, te ka jiñaꞌi: ―Taa ni ndute na vi koꞌo san. Te jiñaꞌa Moisés: ―¿Nau ja ka tee ña ni jin san? ¿Nau ja ka jito tnuni ni Jitoꞌo? ―jiñaꞌa de.
EXO 17:3 Su ka yichi ñayiu yun, te ni ka kaꞌan kuechi siki Moisés, te ka jiñaꞌi: ―¿Nau ja ni ndeneꞌe ña ni ñuu Egipto ja vajikueio nani ja kaꞌni ña ni soko ndute jin san vi jin seꞌe san vi kiti san? ―ka jiñaꞌi.
EXO 17:4 Yun te ni kana jaa Moisés nuu Jitoꞌo, te jiñaꞌa de: ―¿Naxa saꞌa san jin ñayiu ñuu yaꞌa? Te vi joo ni ka te vi kaꞌni ñai jin yuu ―jiñaꞌa de.
EXO 17:5 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Yaꞌa ichi nuu ñayiu ñuu, te kuaka ron sava tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel, te suni konee ron yutnu ja ni kani ron nuu ndute yute Nilo, te kuaꞌan.
EXO 17:6 Te ja koo maa rin kondetu ña rin siki kava oo yuku Horeb, te kani ron yika kava yun, te kee ndute kava yun, nagua ja vi koꞌo ñayiu ñuu yaꞌa ―jiñaꞌa ya. Te saa ni saꞌa Moisés jin nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel.
EXO 17:7 Te ni xnani de yun Meriba, chi yun ni ka tee ña ñayiu Israel jin de. Te suni ni xnani de Masah, chi yun ni ka jito tnuni ñai jin Jitoꞌo, te ni ka kachi: “¿A oo Jitoꞌo neꞌuo axi tuu?”, ni ka kachi.
EXO 17:8 Yun te ni jaꞌankuei ñayiu amalec nuu nani Refidim ja vi kaxin tnaꞌi jin ñayiu Israel.
EXO 17:9 Te jiñaꞌa Moisés nuu Josué: ―Kaji ni sava tee ka oo jion yaꞌa, te kuaꞌankuei ni xtnee vi kaxin tnaꞌa ni jin ñayiu amalec. Te ja koo maa san ndee nuu yuku sukun yun, koso ndaꞌa san yutnu ia Dios ―jiñaꞌa de.
EXO 17:10 Te ni saꞌa Josué nagua ni tatnuni Moisés, te ni kekuei de ja ni ka jaxin tnaꞌa de jin ñayiu amalec, su Moisés vi Aarón vi Hur ni kakuei de ndee nuu yuku sukun yun.
EXO 17:11 Te nini kaneꞌe sukun Moisés ndaꞌa de, te kuaꞌankuei ñayiu Israel ka kundei, su nuu nuneꞌe de ndaꞌa de, te ka kundee ñayiu amalec.
EXO 17:12 Su nuu kuaꞌan makutnuu ndaꞌa Moisés, te ni ka kiꞌin sava ka de in kava, te ni ka jakin de, te ni jinkoo Moisés siki kava yun. Te ni ka oyituu Aarón jin Hur jioo jioo ndaꞌa de, in de ndaꞌa kuaꞌa, te inka de ndaꞌa satni. Saa te ni kundee Moisés ja ni oyutnu ndaꞌa de guaa ndee nuu makee nikandii.
EXO 17:13 Saa te ni ka kundee Josué siki ñayiu amalec, te ni ka jaꞌni ña de jin yuchi kani de.
EXO 17:14 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Tee ndiꞌi yaꞌa nuu in liuru, nagua ja na vi kondakaꞌan ñayiu naxa ni kuu, te kaxtnoꞌo nuu Josué ja xnaa ndiꞌi rin ñayiu amalec nuu ñuyiu, te ma vi koo kai ja vi kondakaꞌan ña ñayiu jin ―jiñaꞌa ya.
EXO 17:15 Yun te ni saꞌa Moisés in nuu soko de kiti, te ni xnani de “Jitoꞌo kuu ia chituu ña ja kundee san”.
EXO 17:16 Te jiñaꞌa de: ―Ja siun ni ndoneꞌe ndaꞌa Amalec siki mesa nuu tatnuni Jitoꞌo, te vi kokaxin tnaꞌa Jitoꞌo jin Amalec ndi in ndi in tatatnoꞌo ja vajikuei ―jiñaꞌa de.
EXO 18:1 Te ni jini soꞌo Jetro sutu ñuu Madián, tata xiso Moisés, ndiꞌi ja ni saꞌa ia Dios jin Moisés vi jin ñayiu Israel, vi naxa ni ndeneꞌe ña Jitoꞌo jin ñayiu Israel ñuu Egipto.
EXO 18:2 Chi ni ndatetniuu ña Moisés jin ñasiꞌi de Séfora ja kuanoꞌo ña veꞌe ña, te ni jantaꞌu ña tata xiso de Jetro jin ña
EXO 18:3 vi jin nduu seyii kueli ña. Te in suchiun nani Gersón, chi ni kachi Moisés: “Jika nuu ndaꞌuo inka ñuu”.
EXO 18:4 Te inkai nani Eliezer, chi ni kachi de: “Ni chituu ña maa ia Dios tatao, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu yuchi kani Faraón”.
EXO 18:5 Yun te ni jaꞌan Jetro, tata xiso Moisés, nuu ñuꞌu teꞌa ja majinkoto de Moisés nuu oo de yatni nuu oo yuku ia Dios. Te ka ndeka tnaꞌa de jin ñasiꞌi Moisés vi seyii kueli de.
EXO 18:6 Te ni tetniuu de in tnoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa de: ―Maa san kuu tata xiso ni Jetro, te vaji san jin ñasiꞌi ni vi nduu seyii kueli ni ja makikoto ña san jin ni ―jiñaꞌa de.
EXO 18:7 Te ni kee Moisés ja ni nutnaꞌa de tata xiso de, te ni chindei de xini de vi ni chitu de nuu tata xiso de, te ni ka ndakantnoꞌo tnaꞌa in in de a kukueni ka oo de. Yun te ni ndiukuei de veꞌe saꞌun nuu oo Moisés.
EXO 18:8 Te yun ni ndakani Moisés nuu tata xiso de ndiꞌi tniuu ni saꞌa Jitoꞌo jin Faraón vi ñayiu Egipto ja jaꞌa ñayiu Israel, vi ndiꞌi tnundoꞌo ja ni ka tnaꞌa de nuu ichi vi naxa ni skaku niꞌnu ña Jitoꞌo nuu tnundoꞌo yun.
EXO 18:9 Te ni kusii ini Jetro jin ndiꞌi javii javaꞌa ja ni saꞌa ña Jitoꞌo jin ñayiu Israel, ja ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa ñayiu Egipto.
EXO 18:10 Te jiñaꞌa Jetro: ―Na vi koyiñuꞌo nuu Jitoꞌo, chi ni skaku niꞌnu ña ya jin ni nuu ndaꞌa ñayiu Egipto vi nuu ndaꞌa Faraón, vi ja ni skaku niꞌnu ya ñayiu Israel nuu ndaꞌa ñayiu Egipto.
EXO 18:11 Vitna te jini kaji san ja Jitoꞌo kuu ia kaꞌnu ka saa nuu ndiꞌi chuꞌchi, chi nuu ni ka saꞌa ñayiu jakueꞌe siki ñayiu ñuu maa ya, te ni ndakoo ya siki ñayiu ka saꞌa jakueꞌe yun ―jiñaꞌa de.
EXO 18:12 Te ni kiꞌin Jetro, tata xiso Moisés, in kiti ja ni soko de nuu ia Dios, te inka ti ni ka teñuꞌu nuu ya. Yun te ni jaꞌankuei Aarón jin ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel ja vi kaa de xtaa jin tata xiso Moisés jin nuu maa ia Dios.
EXO 18:13 Yun te inka kiuu suaꞌa, te ni jinkoo Moisés ja jaꞌnde de kuechi ñayiu ñuu de, te ni ka oo ñayiu nuu Moisés ndee neꞌe, te vi ndee nuu mañini saꞌun.
EXO 18:14 Te nuu ni jini tata xiso Moisés ndiꞌi ja saꞌa de jin ñayiu ñuu de, te jiñaꞌa tata xiso de: ―¿Nagua kuu ja saꞌa ni jin ñayiu ñuu ni? ¿Nau ja maintnoꞌo ni jinkoo ja jaꞌnde ni kuechi, te ndiꞌi ñayiu ñuu ka oo nuu ni ndee neꞌe vi ndee nuu mañini saꞌun? ―jiñaꞌa de.
EXO 18:15 Te jiñaꞌa Moisés nuu tata xiso de: ―Saa chi vajikuei ñayiu ñuu yaꞌa nuu san ja kakan tnoꞌo san ja jaꞌi nuu ia Dios.
EXO 18:16 Te nuu ka skiti ini tnaꞌi, te kikuei nuu san, nagua ja skuaꞌa san ndei guaa oo kuechi. Te suni kaxtnoꞌo san naxa tatnuni ia Dios vi naxa kaꞌan nuu Ley ya ―jiñaꞌa de.
EXO 18:17 Yun te jiñaꞌa tata xiso Moisés nuu de: ―Masu vatuka kuu ja siun saꞌa ni.
EXO 18:18 Chi kuita ni jin ndiꞌi tniuu saꞌa ni, vi suni vi kuita ñayiu ñuu ni ja ka oo jin ni yaꞌa, chi ndee ndevaꞌa tniuu kuu nuu ni, te ma kundee ni ja maintnoꞌo ni saꞌa.
EXO 18:19 Te konini guaꞌa ni tnoꞌo ja xteku ña san vitna, te maa ia Dios koo jin ni, te koo ni nuu ia Dios nuu tniuu ñayiu ñuu ni, te kondakan tnoꞌo ni ia Dios ja na kaxtnoꞌo ya naxa koo tnoꞌo mani nuu oo tnoꞌo kiti ini.
EXO 18:20 Te kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu tnoꞌo ja tatnuni ia Dios vi Ley ya, te xneꞌe ni nui na ichi vi kakai vi tniuu vi saꞌi.
EXO 18:21 Te suni kaji maa ni neꞌu ndiꞌi ñayiu ñuu ni, tee guaꞌa ja ka yuꞌu niꞌnu de ia Dios, te na vi kokuu de tee ndaa ja ka skexiko de xuꞌun ja ka niꞌi uun de. Te kani ni de ja na vi kotatnuni de nuu mil ñayiu axi nuu in ciento axi nuu uu xiko uxi axi nuu uxi ñayiu.
EXO 18:22 Te maa de, guaa vi kokaꞌnde de kuechi ñayiu ñuu ndiꞌi ni kiuu taka kuechi kueli, te taka kuechi naꞌnu vi kondasiaꞌa de ndaꞌa maa ni. Saa te nduu joo ni tniuu kosaꞌa ni, chi vi kochituu ña de vi kosaꞌa ni.
EXO 18:23 Te nuu ja saꞌa ni yaꞌa, te saa tatnuni ia Dios nuu ni, te kundee ini ni ja koo ni, te noꞌokuei sii ini ñayiu ñuu yaꞌa veꞌi ―jiñaꞌa de.
EXO 18:24 Te ni onini Moisés tnoꞌo ni kaꞌan tata xiso de, te ni saꞌa de ndiꞌi nagua ni kaꞌan tee yun.
EXO 18:25 Ni kaji Moisés tee guaꞌa neꞌu ndiꞌi ñayiu Israel, te ni chitniuu ña de nuu ñayiu Israel ja na vi kotatnuni de nuu mil ñayiu axi nuu in ciento axi nuu uu xiko uxi axi nuu uxi ñayiu.
EXO 18:26 Te ndiꞌi kiuu ni ka ojaꞌnde de kuechi ñayiu ñuu, su kuechi vijin ka ni ka ondasiaꞌa de ndaꞌa Moisés, te kuechi kueli ni ka osandaa maa de.
EXO 18:27 Yun te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa Moisés jin tata xiso de, te kuanoꞌo tee yun ñuu de.
EXO 19:1 Te nuu uni yoo ja ni ndekuei ñayiu Israel ñuu Egipto, te vi maa kiuu yun ni kentakuei yuku Sinaí.
EXO 19:2 Chi nuu ni ndekuei Refidim, te ni kentakuei yuku Sinaí, te yun ni ka jakin ñayiu Israel veꞌe saꞌuin jaꞌa yuku yun.
EXO 19:3 Te ni kaa Moisés ja nukuntnaꞌa de jin ia Dios, te ndee nuu yuku yun ni kana Jitoꞌo nuu de, te jiñaꞌa ya: ―Suaꞌa kuñaꞌa ron nuu tatatnoꞌo Jacob ja ka kui ñayiu Israel:
EXO 19:4 “Ni ka jini maa ron naxa ni saꞌa rin jin ñayiu Egipto, vi naxa ni ndakuiso ña rin jin ron na kuinio in yata ndijin yaꞌa naꞌnu, te ni ndisiaꞌa ña rin ndee nuu oo rin.
EXO 19:5 Te vitna nuu ja vi kuantnoꞌo ron tnoꞌo kaꞌan rin, te vi skunkuu ron tratu saꞌa rin jin ron, nuu ja saa te vi kokuu ron ñayiu ñuu maintnoꞌo ni maa rin neꞌu ndiꞌi ñuu ja oo ñuyiu, chi ndiꞌi oo nuu ndaꞌa maa rin.
EXO 19:6 Te vi kokuu ron sutu nuu tatnuni rin vi in ñuu vii rin.” Ndakani ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu Israel ―jiñaꞌa ya.
EXO 19:7 Yun te ni ndajiokuiin Moisés, te ni kana de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu, te ni ndakani de ndiꞌi tnoꞌo ja ni tatnuni Jitoꞌo nuu de ja kaxtnoꞌo de.
EXO 19:8 Te ndiꞌi ñayiu ñuu ni ka kaꞌan invaa ni tnoꞌo, te ka jiñaꞌi: ―Vi saꞌa san ndiꞌi nagua ni tatnuni Jitoꞌo. Te ni jaꞌan Moisés nuu Jitoꞌo, ni ndakani de nagua ni ka kaꞌan ñayiu ñuu.
EXO 19:9 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Jaa rin nuu oo ron in maꞌñu nuu ndututu nee viko, nagua ja na vi konini ñayiu ñuu nuu kaꞌan rin jin ron. Te saa nagua ja siun ni vi kokandijai nuu ron ―jiñaꞌa ya. Te ni ndakani tuku Moisés nuu Jitoꞌo nagua ni ka kaꞌan ñayiu ñuu.
EXO 19:10 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Kuaꞌan te ndasavii ron ñayiu ñuu vitna vi xtnee, te na vi ndakatei saꞌuin.
EXO 19:11 Te na vi kotuaꞌi nuu uni kiuu, chi nuu uni kiuu te jaa maa rin ja kuu rin Jitoꞌo siki yuku Sinaí, nuu vi kuni ndiꞌi ñayiu ñuu.
EXO 19:12 Te chikorra ron nii jaꞌa yuku yaꞌa, nagua ja ma vi yaꞌa ñayiu. Te kuñaꞌa ron ja ma kakuei yuku yaꞌa, te ni ma vi jinkani jaꞌi nuu yikuaꞌa yun, chi nani kuu ja jinkani jaꞌa, te vi jandaa ja kuu.
EXO 19:13 Te ni in ma kuu vi keꞌe jin ndaꞌa yuku yaꞌa, chi nuu tuu, te vi kaꞌni ron jin yuu axi jin kuji, kuu ni ñayiu axi kuu kiti, te ma vi koteku ka, chi vi kuu. Su maa ni nuu vi konini ron ja vi kani kuiti ndaꞌi trompeta, te kuu kakuei ñayiu nuu yuku yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
EXO 19:14 Te vi nani ni nuu Moisés nuu yuku yun, te ni ndasavii de ñayiu ñuu, te ni ka ndakatei saꞌuin.
EXO 19:15 Te jiñaꞌa Moisés nuu ñayiu ñuu: ―Vi saꞌa tuaꞌa ni maa ni nuu uni kiuu, te ma vi nitnaꞌa ni jin ñasiꞌi ―jiñaꞌa de.
EXO 19:16 Te nuu neꞌe kiuu kuu uni, te vi jandute, te kaꞌndi kani tajan, te nee ñuñuꞌu ni jinkoo in viko nuu yuku yun. Te vi xenxeen ndaꞌi trompeta, te vi suaꞌa ka niꞌi ndiꞌi ñayiu ka oo yun ja ka yuꞌi.
EXO 19:17 Yun te ni keneꞌe ña Moisés jin ñayiu ñuu veꞌe saꞌun nuu ka oi yun, te kuaꞌankuei ja vi nukuntnaꞌi jin ia Dios, te ni ka junkuiin jaꞌa yuku yun.
EXO 19:18 Te ninii yuku Sinaí ni kana ñuaꞌa, chi ni kuun Jitoꞌo siki yuku yun jin ñuꞌu, te makakaa ni ka ñuaꞌa na kuinio nuu kana ñuaꞌa in jitnu, te ndiꞌi yuku yun kisi xeen ndevaꞌa.
EXO 19:19 Te vi saa vi saa kuaꞌan makujaa ka ndaꞌi trompeta yun. Te ni kaꞌan Moisés jin Dios, te vi niꞌi kuiti kaꞌan ya.
EXO 19:20 Te ni kuun Jitoꞌo ndee nuu yuku yun, te ndee yun ni kana ña ya jin Moisés, te ni kaa de.
EXO 19:21 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Mandee te kaꞌan ron nuu ñayiu ñuu ja ma vi yaꞌi nuu yikuaꞌa yun ja vi kondiaꞌi Jitoꞌo, chi nuu tuu, te kuaꞌa ndevaꞌa mai vi kuu.
EXO 19:22 Te suni na vi ndasavii sutu maa de ja vi kitnaꞌa ña de jin rin, chi nuu tuu, te xnaa rin de ja kuu rin Jitoꞌo ―jiñaꞌa ya.
EXO 19:23 Te jiñaꞌa Moisés nuu Jitoꞌo: ―Ma vi kuu ini ñayiu ñuu ja kanakuei yuku Sinaí yaꞌa, chi ni tatnuni maa ni nuu san nuu kachi ni: “Chikorra nii jaꞌa yuku yaꞌa, te saꞌa ii ron”, ni kachi ni ―jiñaꞌa de.
EXO 19:24 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Su mandee te kuñaꞌa ron nuu Aarón ja kanakuei ron jin de, su ndia sutu vi ñayiu ñuu, chi vini ma vi yaꞌi nuu yikuaꞌa yun ja kanakuei nuu oo rin, chi kana saa xnaa rin jin ―jiñaꞌa ya.
EXO 19:25 Yun te ni nuu Moisés, te ni ndakani de nagua ni kaꞌan ya nuu ñayiu ñuu.
EXO 20:1 Te ni kaꞌan ia Dios ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, te jiñaꞌa ya:
EXO 20:2 ―Maa rin kuu Jitoꞌo Dios ron, ia ni ndeneꞌe ña jin ron ñuu Egipto, ñuu nuu ni ka ojinokuechi ron.
EXO 20:3 Te ma vi konevaꞌa ron inka dios siin ka saa maa rin.
EXO 20:4 ’Te ma vi saꞌa ron ni in chuꞌchi, ni ma vi ndaneꞌe ron ni in ja kintnaꞌa inuu jin ja oo ndee sukun andivi, ni ja oo nuu ñuꞌu, ni ja oo nuu ndute oo chii ñuꞌu.
EXO 20:5 Ni ma vi kaꞌnu jiti ron nuu chuꞌchi yun, te ni ma vi chiñuꞌu ron, chi maa rin kuu Jitoꞌo Dios ron, ia kuiñu, ja tetniuu rin tnundoꞌo siki seꞌe vi señani ndee uni ndee kuun tatatnoꞌo ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa tata ja ka kaꞌan uꞌu ña jin rin.
EXO 20:6 Su kundaꞌu ini rin kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni ñayiu ja ka kutoo ña jin rin, te ka skunkui tnoꞌo tatnuni rin.
EXO 20:7 ’Te ma vi kuantniuu ron sivi Jitoꞌo Dios ron in nuu tu jiniuꞌu, chi ma kuu kaꞌan rin ja tu na kuechi tavi ñayiu jantniuu sivi rin nuu tu jiniuꞌu.
EXO 20:8 ’Te vi kondakaꞌan ron kiuu ndatatu, nagua ja vi saꞌa ii ron nuu ia Dios.
EXO 20:9 Iñu kiuu vi kosatniuu ron, te vi saꞌa ron ndiꞌi na tniuu ka nevaꞌa ron.
EXO 20:10 Su kiuu kuu uja kuu kiuu vi ndatatu ron ja vi saꞌa ii ron Jitoꞌo Dios. Te ma vi saꞌa ron ni in tniuu kiuu yun, ni maa ron, ni seꞌe yii ron, ni seꞌe siꞌi ron, ni tee ni ñaꞌa ka jinokuechi nuu ron, ni kiti ron, te ni ñayiu inka ñuu ja ka oo jin ron veꞌe ron.
EXO 20:11 Chi iñu kiuu ni saꞌa Jitoꞌo Dios andivi vi ñuꞌu vi ndute mar vi ndiꞌi tuꞌu ja oo nui. Te ni ndatatu ya kiuu kuu uja. Te yun guaa ni saꞌa ii Jitoꞌo kiuu ndatatu, te ni kaꞌan ya ja kiuu ii kuu.
EXO 20:12 ’Te vi kuanyuꞌu vi kuandetu nuu tata ron vi nuu nana ron, nagua ja vi koteku ron kuakuaꞌa kuia nuu ñuꞌu ja taa Jitoꞌo Dios nuu ron.
EXO 20:13 ’Ma vi kaꞌni ron ndiyi.
EXO 20:14 ’Ma vi skindee tnaꞌa ron.
EXO 20:15 ’Ma vi suꞌu ron.
EXO 20:16 ’Ma vi kaꞌan tnoꞌo ron siki tnaꞌa kuikin ron.
EXO 20:17 ’Ma vi kojioꞌo ron veꞌe tnaꞌa kuikin ron, ni ma vi kojioꞌo ron ñasiꞌi de, ni tee jinokuechi nuu de, ni ñaꞌa jinokuechi nuu de, ni isndiki de, ni mentu de, ni in ja nevaꞌa de ―jiñaꞌa ya.
EXO 20:18 Te ndiꞌi ñayiu Israel ni ka jini ja vi yeꞌe te kuun tajan, vi ja ndaꞌi trompeta, vi kana ñuaꞌa yuku yun. Te nuu ni ka jini ñayiu ñuu ja siun kuu, te vi suaꞌa ka niꞌi ja ka yuꞌu ndevaꞌi, te jika ni ka oi ka ndiaꞌi.
EXO 20:19 Yun te ka jiñaꞌi nuu Moisés: ―Kaꞌan maa ni, te na vi konini san, su ma kaꞌan ia Dios nuu san, nagua ja ma vi kuu san ―ka jiñaꞌi.
EXO 20:20 Te jiñaꞌa Moisés nuu ñayiu ñuu: ―Ma vi koyuꞌu ni, chi vaji ia Dios nagua ja koto tnuni ña ya, te saa nagua ja siun ni vi koyuꞌu ni ya, te ma vi saꞌa ni yika kuechi ―jiñaꞌa de.
EXO 20:21 Te ni ka oo jika ni ñayiu ñuu, te ni jintnaꞌa Moisés nuu oo nee viko nuu oo maa ia Dios.
EXO 20:22 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Suaꞌa kuñaꞌa ron nuu ñayiu Israel: “Ni ka jini maa ron ja kaꞌan rin nuu ron ndee andivi yaꞌa.
EXO 20:23 Ma vi saꞌa ron chuꞌchi ja kuu plata axi oro ja vi kochiñuꞌu ron na kuinio maa rin.
EXO 20:24 Vi saꞌa in altar nuu maa rin jin ñuꞌu, te yun vi soko ron ndikachi vi isndiki, na kuinio kiti vi teñuꞌu ron vi kiti vi soko ron ja vi ndumani ron jin rin. Te kii maa rin ndee ni nuu ni kuu ja kuini rin ja vi chiñuꞌu ron sivi rin, te saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña rin jin ron.
EXO 20:25 Te nuu ja vi saꞌa ron in altar yuu nuu rin, te ma vi saꞌa ron jin yuu ni ka tuji ron, chi kaa ja ka tuji ron yuu yun saꞌa tneꞌe ña.
EXO 20:26 Te ma vi saꞌa ron pasu pasu nuu altar rin, chi kana saa nuu kakuei ron, te vi xtuu ron nuu oo vichi yiki kuñu ron nuu” ―jiñaꞌa ya.
EXO 21:1 Te jiñaꞌa ia Dios nuu Moisés: ―Yaꞌa ka kuu ley ja kuñaꞌa ron nuu ñayiu Israel:
EXO 21:2 Nuu ja na in ndakuaan in ñayiu hebreo ja kunukuechi nui, te iñu kuia guaa kokunukuechi ñayiu yun, su kuia kuu uja te yaꞌa uun ñayiu yun, te ma ndatniuyaꞌui ja jaꞌi.
EXO 21:3 Te nuu ja maintnoꞌo ni de jino, te maintnoꞌo ni de ndee, su nuu ja jino de jin ñasiꞌi de, te ndekuei de jin ñasiꞌi de.
EXO 21:4 Te nuu ja kuñaꞌa jitoꞌo de ñasiꞌi de, te jinkoo seyii ña axi sesiꞌi ña, te ñasiꞌi yun jin seꞌe ña kokuu kuenta maa jitoꞌo yun, te maintnoꞌo ni maa de ndee kiꞌin.
EXO 21:5 Su nuu ja tee jinokuechi yun kuñaꞌa: “Tu kaꞌan san ja ndee uun san kiꞌin san, chi kutoo san jitoꞌo san vi ñasiꞌi san vi seꞌe san”.
EXO 21:6 Yun te kiꞌin jitoꞌo yun jin de nuu tee ka jaꞌnde kuechi, te vi saꞌa yatni ña jin de yuyeꞌe axi nuu marku yeꞌe, te vi kaan soꞌo de jin in yiki tiku ndee. Saa te kokunukuechi de nuu jitoꞌo de nikuii nikani.
EXO 21:7 ’Te nuu ja ndee in ñayiu xiko sesiꞌi ja kokunukuechi, te suchi siꞌi yun, chi ma kuu ndee uin nagua ndekuei suchi yii ka jinokuechi.
EXO 21:8 Te nuu ja tu ni jaka ña jitoꞌi ja vi tnandaꞌa de jin, chi tu junkuaan ini ña de jin, te kuandetu de ja vi ndatniuyaꞌu ja jaꞌi, te vi ndatau ña jin. Te ja siun ni skexiko ña de jin guaa ma kuu ja xiko ña de nuu ñayiu inka ñuu.
EXO 21:9 Su nuu ja kuñaꞌa de jin ja kondeka ña seyii de, te kuini ja koto ña de jin na kuinio sesiꞌi maa de.
EXO 21:10 Te nuu ja kuaka tnaꞌa maa de jin inka ñasiꞌi, te ma kuu ja nuneꞌe de nuu ñaꞌa xtnañuꞌu yun ja kaa ña ni saꞌun kuiꞌnu ña, te ma skexiko ña de, chi kokuu ñasiꞌi ni ña de.
EXO 21:11 Su nuu ja tu jiñaꞌa de ndi uni yaꞌa nuu ña, te kuu ndee uun ña suaꞌa ni, te ma vi ndatniuyaꞌu ja jaꞌa ña.
EXO 21:12 ’Na ñayiu xtuji inka ñayiu te jaꞌni ñai, te na kuu mai.
EXO 21:13 Su nuu ja masu ka ñukuun ini de ja xtuji ña de, chi maa rin ja kuu rin Dios ni jandetu ja kuu ñayiu yun, te kunu yuꞌu tee jaꞌni ndiyi yun, kiꞌin de in ñuu nuu xneꞌe maa rin ja tayuꞌu nuu de.
EXO 21:14 Su nuu ja ndee in ñayiu ni ndakani kueꞌe ini siki tnaꞌa kuikin, te kaꞌni ñai nuu tu nee ini tnaꞌi, te visi ndee nuu altar rin ndukui ja tayuꞌu nui, te vi xtajioo ron jin ja na kui.
EXO 21:15 ’Te na in xtuji tatai axi nanai, te na kui.
EXO 21:16 ’Te na in suꞌu in ñayiu ja xiko ñai axi vi kuni ja nevaꞌa ñai nuu ndaꞌi, te na kui.
EXO 21:17 ’Te suni saa ni na in xtau tniaꞌa tatai axi nanai, te na kui.
EXO 21:18 ’Te nuu ka jaxin tnaꞌa uu ñayiu, nuu ja in xtuji ña jin inka, nuu kuun ña yuu axi kani ña jin jiki, te tu ni jiꞌi, su ni jinkaui nuu jito,
EXO 21:19 te nuu ja ni ndakoo ñayiu ni tuji yun, te jiondita mai axi tui in yutnu, te tu na kuechi kotavi ñayiu ni xtuji ña yun, su tniuyaꞌui tatna vi yaꞌu kiuu ja ni skunaa ñayiu ni tuji yun.
EXO 21:20 ’Te nuu ja na in ñayiu xtuji in tee axi in ñaꞌa ja jinokuechi nuu de jin in yutnu, te kuu ñayiu yun nuu ndaꞌa de, te tniuyaꞌu de ja jaꞌa jakueꞌe yun.
EXO 21:21 Su nuu ja teku ni in axi uu kiuu, te ma tnaꞌa ka de tnundoꞌo, chi kuenta maa de kuu ñayiu jinokuechi yun.
EXO 21:22 ’Te nuu ja uu teyii ka jaxin tnaꞌa, te vi xtuji de in ñaꞌa ñuꞌu lulu, te xnuu ña lulu ña, su masu kaꞌu kuu ja kuu ña, te tnaa tee xiin kuechi yun xuꞌun na kuaꞌa kakan yii ña nuu tee ka jaꞌnde kuechi, te tniuyaꞌu de nasaa vi kaꞌan maa tee ka jaꞌnde kuechi yun.
EXO 21:23 Su nuu na koo ka tnundoꞌo siki ña, te na kuu ña, te suni kuu tee ni xtuji ña yun.
EXO 21:24 Te nuu ja xtuji de nduchi nuu ña, te vi ndaxtuji nduchi nuu de. Te nuu ja tau de noꞌo ña, te suni vi ndatau noꞌo de. Te nuu ja xtuji de ndaꞌa ña axi siꞌin ña, te suni saa ni vi ndaxtuji ña jin de.
EXO 21:25 Te nuu ja teñuꞌu ña de, te vi ndateñuꞌu ña jin maa de. Te nuu ja xtuji ña de, te vi ndaxtuji ña jin maa de. Te nuu ja kani ña de, te vi ndakani ña jin maa de.
EXO 21:26 ’Te nuu ja ndee in ñayiu xtuji nduchi nuu tee jinokuechi nui axi ñaꞌa jinokuechi nui, te tivi nduchi nuu ñayiu yun, te kuini ja siaa uun ña kiꞌin ja jaꞌa nduchi nui yun.
EXO 21:27 Te nuu ja kani ñai te kana noꞌo in tee axi in ñaꞌa ja jinokuechi nui, te suni siaa uun ña ja kiꞌin ja jaꞌa noꞌi yun.
EXO 21:28 ’Te nuu ja in isndiki kachiꞌi ña jin in teyii axi in ñasiꞌi, te na kaꞌni ña ti, te vi ndakaꞌni maa kiti yun jin yuu, te ma vi kaa ñayiu kuñu ti, su ma kotavi kuechi jitoꞌo ti.
EXO 21:29 Su nuu ja saa xeen maa isndiki yun ja kachiꞌi ña ti jin ñayiu, te na kaꞌni ña ti jin in teyii axi in ñasiꞌi, te vi kaꞌni ti jin yuu. Te suni saa ni vi kaꞌni jitoꞌo ti nuu ja ja jini de, su tu ni tavaꞌa de ti.
EXO 21:30 Su nuu ja ka jikan in yaꞌu ja ma vi kaꞌni ña jin de, te na tniuyaꞌu de nagua ja na koteku de.
EXO 21:31 Te in ni ley yaꞌa vi kuantniuu ron nuu kachiꞌi ña in isndiki jin seyii ñayiu axi sesiꞌi.
EXO 21:32 Te nuu ja kachiꞌi ña in isndiki jin in teyii axi ñasiꞌi ja jinokuechi, te vi kaꞌni ti jin yuu, te tniuyaꞌu jitoꞌo kiti yun oko uxi xuꞌun kaa kuu plata nuu jitoꞌo tee axi ñaꞌa jinokuechi yun.
EXO 21:33 ’Te nuu ja ndee in ñayiu june in poso axi jate in poso, te tu jasi yuꞌu poso yun, te yun kanakau in isndiki axi in mentu,
EXO 21:34 te jitoꞌo poso yun tniuyaꞌu de nagua ndee ti nuu maa jitoꞌo kiti yun, te kendoo maa de jin kiti ni jiꞌi yun.
EXO 21:35 ’Te nuu ja isndiki in ñayiu kachiꞌi ña jin isndiki inka ñayiu, te kaꞌni ña ti, nuu saa te vi xiko kiti teku yun, te vi ndakaꞌnde sagua sagua xuꞌun ja jaꞌa ti, te suni vi ndakaꞌnde kuñu kiti ni jiꞌi yun.
EXO 21:36 Su nuu ja ja jini jitoꞌo ti ja saa kiti kuu maa ti ja kachiꞌi tnaꞌa ti, te tu tavaꞌa de ti, nuu saa te ndatniuyaꞌu de in isndiki teku ja jaꞌa kiti ni jiꞌi yun, te kendoo maa de jin kiti ni jiꞌi yun.
EXO 22:1 ’Te nuu in ñayiu suꞌu in isndiki axi in ndikachi, te jaꞌni ti axi xikoi ti, te kuini ja ndatniuyaꞌui uꞌun isndiki ja jaꞌa kiti ni suꞌi yun, te kuun ndikachi ja jaꞌa in ndikachi yun.
EXO 22:2 ’Su nuu ja in kuiꞌna vi nukuꞌun ja suꞌu in veꞌe, te vi xtuji ña jin te na kuu, nuu saa te tu na kuechi kotavi ñayiu ni jaꞌni ña yun.
EXO 22:3 Su nuu ja tnoꞌo nduu vi kaꞌni kuiꞌna yun, te tavi kuechi ñayiu ni jaꞌni ña yun. Te kuiꞌna yun chi kuini ja ndatniuyaꞌu na kuaꞌa ndee ja ni suꞌu. Su nuu ja tu nagua nevaꞌa ja ndatniuyaꞌu, te kuyaꞌu maa nagua ja nukuꞌun yaꞌu ja ni suꞌu yun.
EXO 22:4 ’Te nuu ja vi nukuꞌun kiti ni suꞌu de yun ja nevaꞌa teku ni de ti, a kuu isndiki, a mentu, axi ndikachi, te na ndatniuyaꞌu de kuaꞌa uu jichi.
EXO 22:5 ’Te nuu ja ndee in ñayiu skai kiti nuu jitui axi nuu oo tnu uvai, te siai kiti kiꞌinkuei ti nuu jitu inka ñayiu, te ndatniuyaꞌui nuu ñayiu yun jin jaguaꞌa ka ja kee nuu jitui axi tnu uva guaꞌa ka ja nevaꞌi.
EXO 22:6 ’Te nuu ka skaka ñayiu ñuꞌu ja ka teñuꞌi tnu iñu, te jika ñuꞌu yun, te kai nuu kaa triu axi nuu ja nduei tutu triu yun, axi nuu ka oo yutnu, te ñayiu ni skaka ñuꞌu yun kuini ja ndatniuyaꞌui ndiꞌi jakueꞌe ni saꞌa ñuꞌu yun.
EXO 22:7 ’Te nuu ja ndee in ñayiu xndoi xuꞌin axi ndatniuu nevaꞌi ja na koo vaꞌa veꞌe tnaꞌi, te na vi suꞌu veꞌe yun, te nuu ja vi ndaniꞌi ña jin kuiꞌna yun, te ndatniuyaꞌu kuaꞌa uu jichi.
EXO 22:8 Su nuu ja ma vi ndaniꞌi ña jin kuiꞌna yun, te kiꞌin tee xiin veꞌe yun nuu tee ka jaꞌnde kuechi, nagua ja vi skuaꞌa de a tu ni suꞌu ndija de ndatniuu inka tee yun.
EXO 22:9 ’Te ndiꞌi nuu ka xndaꞌu tnaꞌa ñayiu nuu ka kaꞌin ja isndiki san kuu ti axi mentu san kuu ti, a ndikachi san kuu ti, a saꞌun san kuu, axi nani guaa kuu ja xndoñuꞌi ja kaꞌin ja kuentai kuu, te ndi ndui kiꞌinkuei nuu tee ka jaꞌnde kuechi, te na in vi kaꞌan de ja oo kuechi, te ndatniuyaꞌui kuaꞌa uu jichi.
EXO 22:10 ’Te nuu ja ndee in ñayiu ni jiñaꞌa nuu nuu in tnaꞌi in mentu axi in isndiki, a in ndikachi axi nani kuu kiti ja kokotoi ti, te nuu na kuu ti, axi tuji ti, a ndoñuꞌu ti, te tu na in ni jini,
EXO 22:11 te kee yuꞌu maa tnaꞌa tee xiin kiti yun jin nuu maa Jitoꞌo ja tu ni suꞌu de kiti tnaꞌa de. Te kuantaꞌu jitoꞌo kiti yun tnoꞌo ni kee yuꞌu de, te ma ndatniuyaꞌu de ti.
EXO 22:12 Su nuu ja ni jini de ja ni ka suꞌu ti, te ndatniuyaꞌu de ti.
EXO 22:13 Te nuu ja ni skuechi ña in kiti xeen jin ti, te na ndaxneꞌe de ti nuu tnaꞌa de. Saa te ma ndatniuyaꞌu de ti.
EXO 22:14 Su nuu ja ndee in ñayiu kinuu in kiti nuu in tnaꞌi, te tuji ti axi kuu ti, te tu na jitoꞌo ti oo, nuu saa te ndatniuyaꞌu ñayiu ni kinuu kiti yun.
EXO 22:15 Su nuu ja vi oo maa jitoꞌo kiti yun, te ma ndatniuyaꞌu ñayiu ni kinuu kiti yun. Te nuu ja kiꞌin de xuꞌun ja jaꞌa ti, te maa ni yaꞌu ti yun kiꞌin de.
EXO 22:16 ’Te nuu ja ndee in teyii xndaꞌu ña jin in suchi siꞌi ndutu ja tu ndita ndaꞌui ja tnandaꞌi, te na kusun de jin, te kuini ja tniuyaꞌu de nuu tatai nagua yaꞌu ja oo, te kuaka tnaꞌa de jin.
EXO 22:17 Su nuu ja tu kuini tatai ja kuñaꞌa ña de jin, te tniuyaꞌu tee yun nagua kuaꞌa ka ndee suchi siꞌi ndutu.
EXO 22:18 ’Te ma vi kuandetu ron ja vi koteku ni in ñasiꞌi tasi.
EXO 22:19 ’Te nani kuu ñayiu ja saꞌa kuechi ñuyiu jin kiti, te na kui.
EXO 22:20 ’Te na ñayiu soko nuu inka chuꞌchi, nuu tniuu ja sokoi maintnoꞌo nuu Jitoꞌo, te na kui.
EXO 22:21 ’Ma vi saꞌa ndevaꞌa ron ñayiu inka ñuu, ni ma vi xndoꞌo ron jin, chi ni ka ojika ndaꞌu maa ron ñuu Egipto.
EXO 22:22 ’Ni ma vi kuñaꞌa ron tnoꞌo suchi ini nuu ni in ñaꞌa ni ka ndondaꞌu, ni laꞌu kueli.
EXO 22:23 Chi nuu ja vi kuñaꞌa ron tnoꞌo suchi ini, te vi kana jai nuu rin, te vi jandaa kaꞌan rin ja konini rin tnoꞌo ka kanai.
EXO 22:24 Nuu saa te kiti ini ndevaꞌa rin nuu ron, te kaꞌni ña rin jin yuchi kani, te vi ndondaꞌu ñasiꞌi ron vi seꞌe ron.
EXO 22:25 ’Te nuu ja ka jiñaꞌa nuu ron xuꞌun nuu ñayiu ñuu rin ja ka kundaꞌu ka oo jin ron, te ma vi saꞌa ron jin nagua ka saꞌa ñayiu ka saja nuu xuꞌun, ni ma vi tnoꞌo ron jin seꞌe xuꞌun ron.
EXO 22:26 Te nuu ja ka xndoo ñayiu yun saꞌuin ja ka jakin ndei, te vi ndakuñaꞌa saꞌuin yun nuu makee nikandii,
EXO 22:27 chi maintnoꞌo saꞌun yun kuu ja nevaꞌi ja kondii, te tu nagua kondii nuu kusuin. Te nuu na kaꞌan kuechi nuu maa rin, te konini rin tnoꞌo kaꞌin, chi ia ndaꞌu ini kuu rin.
EXO 22:28 ’Te ma vi kaneꞌe saꞌun ron siki ia Dios, ni ma vi xtau tniaꞌa ron tee tatnuni nuu ñuu ron.
EXO 22:29 ’Te ma vi kokuu kuee ron ja vi soko ron nuu rin ndiꞌi ja kee nuu ñundeꞌi ron vi kiti vixin ron. ’Te vi taa ron nuu rin seyii xtnañuꞌu ron.
EXO 22:30 Te suni vi taa ron nuu rin seꞌe xtnañuꞌu isndiki ron vi seꞌe xtnañuꞌu ndikachi ron. Te uja kiuu guaa koo ti jin nana ti, te kiuu kuu una ja ni kaku ti, te vi soko ron ti nuu rin.
EXO 22:31 ’Te vi kokuu ron ñayiu vii nuu maa rin. Te ma vi kaa ron kuñu kiti ja ni skuechi ña kiti xeen nuu yuku, chi vi kuñaꞌa kuñu yun na vi kaa tiꞌina.
EXO 23:1 ’Ma kaꞌan ron tnoꞌo tnoꞌo siki inka ñayiu. Ma chituu ron ñayiu kueꞌe ndevaꞌa ja kokuu ron in testiu tnoꞌo.
EXO 23:2 ’Te ma kondikin ron ñayiu kuaꞌa ja saꞌa ron jakueꞌe. Te nuu ka kana ña ja ndakani ron nuu kundaa in kuechi, ma kondikin ron nagua ka kaꞌan ñayiu kuaꞌa. Ma kaꞌan ron tnoꞌo tnoꞌo ja masu ndaa kuu.
EXO 23:3 Te ni ma chituu ron ñayiu ndaꞌu nuu kaꞌan kuechi nuu ja masu ndaa kuu.
EXO 23:4 ’Te nuu ja ndaniꞌi ron in isndiki axi in mentu tee ka nee uꞌu tnaꞌa jin ron ja ni ndoñuꞌu ti, te kuaꞌan manusiaꞌa ti nuu de.
EXO 23:5 Te nuu ja ni jini ron ja ni ndonso mentu tee kaꞌan uꞌu ña jin ron ja vee ndevaꞌa ndiso ti, te ma kondiaꞌa ron de suaꞌa ni, chi chituu de vi ndoneꞌe ron ti.
EXO 23:6 ’Te ma kaꞌan tnoꞌo ron siki ñayiu ndaꞌu nuu ndanduku niꞌnui yika kuechi.
EXO 23:7 ’Kujioo te ma koo ron nuu tee netniuu nuu kaꞌan ron tnoꞌo tnoꞌo. Te ma saꞌa ron ja kuu ñayiu tu na kuechi ni ñayiu ndaa, chi ma kaꞌan ruꞌun ja tu na kuechi ñayiu saꞌa jakueꞌe.
EXO 23:8 ’Te ma kuantaꞌu ron nagua ka skutaꞌu ña ñayiu, chi ja skutaꞌu yun jasi nuu ñayiu ja kaꞌan tnoꞌi, te tu kee ndaa tnoꞌo kaꞌan ñayiu ndaa.
EXO 23:9 ’Ma saꞌa ndevaꞌa ron ñayiu inka ñuu, chi ja ni ka ojika ndaꞌu maa ron ñuu Egipto, te ja ka jini ron naxa ka ndoꞌo ron ja vi koo ron inka ñuu.
EXO 23:10 ’Vi kutu iñu kuia, te vi ndaxtutu ron ja kee nuu ñundeꞌi ron.
EXO 23:11 Su kuia kuu uja, te ma vi kutu ron. Vi xndendoo ñuꞌu ron na ndatatu, te nagua kee suaꞌa ni, te na vi ndaxtutu ñayiu ka kundaꞌu ñuu ron ja vi kai. Te nagua ka xndendoi, te na vi kaa kiti yuku. Te suni saa ni vi saꞌa ron jin tnu uva ron vi tnu olivo ron.
EXO 23:12 ’Vi satniuu iñu kiuu, su kiuu kuu uja, te vi ndatatu ron, nagua ja na vi ndatatu isndiki ron vi mentu ron, te suni na vi ndatatu nunuu ñayiu ka jinokuechi nuu ron vi ñayiu inka ñuu ja vi nduu ndakui joo.
EXO 23:13 ’Te vi tavaꞌa ndiꞌi tnoꞌo ja ni kaꞌan rin yaꞌa. Te ma vi ndakakuneꞌe ron sivi inka chuꞌchi, ni ma vi kokaꞌan saꞌun ron sivi.
EXO 23:14 ’Uni jichi vi kosaꞌa ron viko nuu rin ja kuia.
EXO 23:15 Vi saꞌa ron viko xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi yoo ka xnani ron Abib, chi yoo yun ni ndekuei ron Egipto. Te vi saꞌa ron nagua ja ni tatnuni rin: uja kiuu vi kaa ron xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi. Te ndiꞌi ron vi kindaꞌa ja vi soko ron nuu rin.
EXO 23:16 ’Te suni vi saꞌa ron inka viko kiuu ka ndaxtutu ron jaxtnañuꞌu ja kee nuu ñundeꞌi ka jitu ron. Te viko kuu uni kuu nuu ka ndaxtutu ron ndiꞌi ja kee nuu ñundeꞌi ron xini kuia.
EXO 23:17 ’Te ndiꞌi teyii kiꞌinkuei nuu maa rin ja kuu rin Jeovaa vi Jitoꞌo uni jichi ja kuia.
EXO 23:18 ’Te nuu ka soko ron kiti nuu rin, ma vi xnitnaꞌa ron niñi ti jin xtaa vixin ja yiꞌi levadura ja ka soko ron nuu rin, te ni ma vi xndendoo ron xeꞌen ti ja kokuu ndee inka kiuu.
EXO 23:19 ’Te vi kindaꞌa ron jaguaꞌa ka jaxtnañuꞌu ja kee nuu ñundeꞌi ron kiꞌinkuei ron veꞌe Jitoꞌo Dios ron. Te ma vi chioꞌo ron litu jin xikui nana ti.
EXO 23:20 ’Vi kondiaꞌa ja yaꞌa tetniuu rin in ia jinokuechi nuu rin ja koxnoꞌo ya nuu ron, te tavaꞌa ña ya nuu ichi kiꞌinkuei ron, te junsiaꞌa ña ya ndee nuu ni savaꞌa maa rin ja vi koo ron.
EXO 23:21 Vi kuantnoꞌo nuu ya, te vi konini tnoꞌo kaꞌan ya, te ma vi kokusoꞌo ron nuu ya, chi nuu tniuu maa rin kuaꞌan ya, te ma kuakaꞌnu ini ya jakueꞌe ka saꞌa ron.
EXO 23:22 Su nuu ja vi kuantnoꞌo ndija ron tnoꞌo kaꞌan ya, te vi saꞌa ron ndiꞌi nagua tatnuni rin, nuu ja saa, te vi konee uꞌu tnaꞌa maa rin jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ron, te koo rin siki ñayiu ka ndakoo siki ron.
EXO 23:23 Chi ia jinokuechi nuu rin koxnoꞌo nuu ron kiꞌinkuei ron, te junchiꞌi ña ya ñuu ñayiu amorreo vi ñayiu heteo vi ñayiu ferezeo vi ñayiu cananeo vi ñayiu heveo vi ñayiu jebuseo. Ñuu yaꞌa ka kuu ja xnaa ndiꞌi rin.
EXO 23:24 Te ma vi chiñuꞌu ron chuꞌchi ñayiu ñuu yun, ni ma vi kunukuechi ron nagua ka saꞌa maa ñayiu yun, chi suaꞌa vi skuechi ron chuꞌchi yun, te vi taꞌu ndiꞌi ron yuu ii ja ka oo yun.
EXO 23:25 Su vi chiñuꞌu ña jin maa rin ja kuu rin Jitoꞌo Dios ron, te saꞌa vii saꞌa vaꞌa rin xtaa vixin ron vi ndute ka jiꞌi ron. ’Te xtajioo rin ndiꞌi nuu kueꞌe neꞌu ron.
EXO 23:26 Te ma vi koo ni in ñaꞌa ka nuu lulu ñuu ron, ni ñaꞌa ja ma kuu vi koo seꞌe, te saꞌa rin ja vi konaꞌa ron nuu ñuyiu.
EXO 23:27 ’Te saꞌa rin ja vi yuꞌu ndevaꞌa ña ñayiu yun jin ron, te vi kunu nuu ini ñayiu ndiꞌi ñuu nuu jinokuei ron, te vi kunu yuꞌu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ron kiꞌinkuei.
EXO 23:28 Te tetniuu rin timii naꞌnu vi koxnoꞌo ti nuu ron, nagua ja vi skunu ti ñayiu heveo vi ñayiu cananeo vi ñayiu heteo nuu kuaꞌankuei ron.
EXO 23:29 Su ma skunu rin ndiꞌi ñayiu yun nuu ron invaa ni kuia, nagua ja ma kendoo maintnoꞌo ñuꞌu yun, te vi kaya kiti xeen, te vi ndakoo ti siki ron.
EXO 23:30 Chi ndijoo ndijoo skunu rin jin nuu ron, guaa ndee na vi kaya ron, te vi kakuiko ron ñuꞌu yun ja vi jinkoo ron.
EXO 23:31 Te kondiaꞌa maa rin ndenu vi kuneꞌu ñuꞌu ron, ndee mar kuaꞌa, te jinkituu ndee mar ñayiu filisteo, te ndee ñuꞌu teꞌa te kenta ndee yute Éufrates. Te xndendoo rin ñayiu ka oo ñuu yun nuu ndaꞌa maa ron, te vi skunu maa ron jin na kiꞌinkuei nuu ron.
EXO 23:32 ’Te ma vi saꞌa ron ni in tratu jin ñayiu yun, te ni jin chuꞌchi ka nevaꞌi.
EXO 23:33 Te ma vi kuandetu ron ja vi koi ñuu ron nagua ja ma vi skaꞌan ñai ja vi chiñuꞌu ron chuꞌchi, te vi saꞌi ja junkuei ron jin yika kuechi nuu rin, te jin yun kokuu ja vi jinaa ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 24:1 Yun te jiñaꞌa ia Dios nuu Moisés: ―Makakuei nuu yuku nuu oo maa rin ja kuu rin Jitoꞌo Dios ron, maa ron vi Aarón vi nduu seyii de, Nadab vi Abiú, jin uni xiko uxi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel, te jika ni vi koo de, te vi chiñuꞌu ña de jin rin.
EXO 24:2 Su maintnoꞌo maa ron Moisés, guaa kuu ja kitnaꞌa ña ron jin rin, te ndia tee yun, chi ma kuu vi kitnaꞌa ña de, te ni ñayiu ñuu, ma kuu ja kakuei ron jin nuu yuku yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
EXO 24:3 Yun te ni jaꞌan Moisés nuu ka oo ñayiu ñuu, te ni ndakani de ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo vi ndiꞌi tnoꞌo ni tatnuni ya. Te ndiꞌi ñayiu ñuu ni ka kaꞌan invaa ni tnoꞌo, te ka jiñaꞌi: ―Vi saꞌo ndiꞌi tnoꞌo nagua ni kaꞌan Jitoꞌo ―ka jiñaꞌi.
EXO 24:4 Te ni tee Moisés ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo. Te neꞌe ni ndakoo Moisés inka kiuu, te ni saꞌa de in altar jaꞌa yuku yun, te ni jani de uxi uu kava ja ka kuu na kuinio uxi uu tatatnoꞌo Israel.
EXO 24:5 Yun te ni tetniuu de sava suchi kuechi Israel, nagua ja vi sokoi isndiki nuu Jitoꞌo ja kuu kiti ja vi teñuꞌi nuu ya, vi kiti vi sokoi ja vi ndumani ñayiu ñuu jin Dios.
EXO 24:6 Te ni kiꞌin Moisés sagua niñi ti, te ni tnaa de nuu koꞌo, te sagua ka niñi ti yun ni joso de nuu altar.
EXO 24:7 Yun te ni tnii de liuru nuu yoso tratu ni saꞌa ia Dios jin ñayiu, te ni kaꞌu de jin nuu ñayiu ñuu, te ka jiñaꞌi: ―Vi kuantnoꞌo te vi saꞌo ndiꞌi nagua ni kaꞌan Jitoꞌo ―ka jiñaꞌi.
EXO 24:8 Yun te ni kiꞌin Moisés niñi yun, te ni joso de siki ñayiu ñuu, te jiñaꞌa de: ―Niñi yaꞌa kuu ja saꞌa kutu tratu ja ni saꞌa Jitoꞌo jin in in ni. Te jin yaꞌa kukutu ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa ―jiñaꞌa de.
EXO 24:9 Te ni kakuei Moisés jin Aarón vi Nadab vi Abiú jin uni xiko uxi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel.
EXO 24:10 Te yun ni ka jini de ia Dios ñayiu Israel. Te chii jaꞌa ya oo in ja na kaa nuu ni ka sama jin yuu yeyeꞌe ja nani zafiro, te vi ndijin ñuñuꞌu na kuinio andivi nuu ndii vivii.
EXO 24:11 Su visi ni ka jini tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu Israel ia Dios, su tu ni jaꞌni ña ya jin de, te ni ka jaa ni ka jiꞌi de.
EXO 24:12 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Moisés: ―Makaa yuku nuu oo rin yaꞌa, te yun kondetu ron, te na taa rin yuu jite nuu ni tee rin ley vi tnoꞌo ja tatnuni rin, nuu kaxtnoꞌo naxa vi koo naxa vi kaka ron ―jiñaꞌa ya.
EXO 24:13 Te ni kekuei Moisés jin Josué, tee chituu ña jin de, te ni kakuei de nuu yuku maa ia Dios.
EXO 24:14 Su jiñaꞌa de nuu tee ka kuu nijaꞌnu yun: ―Vi kondetu ña ni yaꞌa ndee na vi ndajiokuiin san nuu ka oo ni. Te yaꞌa vi xndoo san Aarón vi Hur ja vi ndoo de jin ni. Te nuu ja ndee ni tnaꞌa in tnundoꞌo, te kuaꞌankuei ni nuu de ―jiñaꞌa de.
EXO 24:15 Yun te ni kaa ka Moisés nuu yuku yun, te ni chisaꞌu ña in viko nii nuu yuku yun.
EXO 24:16 Te jayeꞌe tajan Jitoꞌo ni jinkoo siki yuku Sinaí. Te iñu kiuu ni chisaꞌu ña viko, su kiuu kuu uja, te ni kana ña ia Dios jin Moisés ndee maꞌñu viko yun.
EXO 24:17 Te jayeꞌe tajan Jitoꞌo kaa na kaa ñuꞌu ja teñuꞌu ña ndee nuu sukun ka xtuu yuku yun jin nuu ñayiu Israel.
EXO 24:18 Te ni kiuu Moisés maꞌñu viko yun, te ni kaa de ndee nuu yuku, te yun ni oo de uu xiko nduu vi uu xiko jakuaa nuu yuku yun.
EXO 25:1 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo nuu Moisés, te jiñaꞌa ya:
EXO 25:2 ―Kuñaꞌa nuu ñayiu Israel ja na vi kisiaꞌi in ja vi sokoi nuu rin, te na vi taa maa ñayiu ndiꞌi nagua ka ndakani ini jin anui ja vi sokoi nuu rin, te vi tnii ron.
EXO 25:3 Te ja vi soko ñayiu ja vi tnii ron kuu yaꞌa: oro, vi kaa kuu plata, vi cobre,
EXO 25:4 saꞌun ndiꞌi, vi saꞌun kuaꞌa nditnu, vi saꞌun kuaꞌa, vi saꞌun lino finu, vi ixi ndixiꞌu,
EXO 25:5 ñii karneru ja ni ka ndakaꞌi jin jakuaꞌa, vi ñii vii ndevaꞌa, vi yutnu acacia,
EXO 25:6 texeꞌen ja kai jin ñuꞌu ja sieꞌe, vi tatna xiko ja saka tnaꞌa jin texeꞌen ja saꞌa ii, te sava tatna xiko yun kokuu suja ja kai.
EXO 25:7 Te suni vi sokoi yuu nani ónice, vi sava ka yuu vii ja vi skutu ron jin in saꞌun tikani ja kuiꞌnu sutu, vi in saꞌun luluu kundeku de ja kondesi ndika de.
EXO 25:8 Yun te vi saꞌa ron in veꞌe ii, nagua ja na koo rin neꞌu ron.
EXO 25:9 Te saꞌa ron veꞌe ii yun vi ndatniuu ja vi koo ini, ndiꞌi nagua xneꞌe rin nuu ron.
EXO 25:10 ’Te suni saꞌa ron in jatnu ii ja kuu arca jin yutnu nani acacia, te ja kani saꞌa ron uu yiki yosava, te ja sukun in yiki yosava, te ja jite in yiki yosava.
EXO 25:11 Te ndachisaꞌu ron jin oro ninoꞌo ichi ini vi ichi yata, te ndaskutu ron jin oro ninii yuyuꞌu jatnu yun.
EXO 25:12 Te saꞌa ron kuun kaa tikute jin oro, te chiꞌi ron uu uu jioo jioo siꞌin jatnu yun.
EXO 25:13 Te suni saꞌa ron sava yutnu acacia ja vi kiꞌi jatnu yun, te ndachisaꞌu ron jin oro.
EXO 25:14 Te chiꞌi ron tnu nuu kaa tikute ka yiꞌi siꞌin jatnu yun, nagua ja kuu vi kondiso ron jatnu yun kiꞌinkuei ron.
EXO 25:15 Te saa ni vi kiꞌi maa yutnu nuu kaa tikute jatnu yun, te ma vi keneꞌe ron tnu.
EXO 25:16 Te tnaa ron Ley ja taa rin nuu ron ini jatnu yun.
EXO 25:17 ’Te saꞌa ron in ja kondesi yuꞌu jatnu yun nuu konekaꞌnu ini rin jin oro ninoꞌo. Te ja kani saꞌa ron uu yiki yosava, te ja jite in yiki yosava.
EXO 25:18 Te suni saꞌa ron uu ja na ka ndaa ia ka jinokuechi nuu rin jin oro ja kani ron jin martiyu ja vi konokuiin jioo jioo yuꞌu ja ndesi yuꞌu jatnu yun.
EXO 25:19 Te saꞌa ron in ja oo ndijin yun na konokuiin ichi xini, te inka ichi nuu jaꞌa nuu konekaꞌnu ini rin yun jioo jioo na vi konokuiin. Te in ni kaꞌnu ni saꞌa ron ja kondesi yuꞌu jatnu yun jin ja ka oo ndijin yun.
EXO 25:20 Te vi skaa ndijin ja vi kochisaꞌu nuu konekaꞌnu ini rin, te na vi kondiaꞌa tnaꞌa nduu maa, te vi kinuu ichi nuu oo ja ndesi yuꞌu jatnu yun.
EXO 25:21 Te ndakasi ron nuu konekaꞌnu ini rin yuꞌu jatnu ii yun, te tnaa ron Ley ja taa rin ini jatnu yun.
EXO 25:22 Te yun vi konukuntnaꞌo, te ndee siki nuu konekaꞌnu ini rin maꞌñu nduu ja ka oo ndijin ka yoxnee siki jatnu nuu ñuꞌu tratu ni saꞌa rin jin ron yun, kaꞌan rin ndiꞌi tnoꞌo ja tatnuni rin naxa vi koo naxa vi kaka ñayiu Israel.
EXO 25:23 ’Te suni saꞌa ron in mesa jin yutnu acacia. Te ja kani saꞌa ron uu yiki, te ja jite in yiki, te ja sukun in yiki yosava.
EXO 25:24 Te ndachisaꞌu ron jin oro ninoꞌo. Te ndaskutu ron jin oro ninii yuꞌu mesa yun.
EXO 25:25 Te suni saꞌa ron in yutnu kondee ja kuu sukun yuꞌu mesa yun. Te ja jite saꞌa ron kuun xindaꞌa, te ndaskutu ron yuꞌu mesa yun jin oro.
EXO 25:26 Te saꞌa ron kuun kaa tikute jin oro, te chiꞌi ron ndi kuun skina nuu ka oo ndi kuun siꞌin tnu.
EXO 25:27 Te na vi kiꞌin kaa tikute yun ichi jaꞌa yutnu ni tee ron yuꞌu mesa yun, nagua ja yun vi kiꞌi yutnu ja kuu vi kondiso ron mesa yun kiꞌinkuei ron.
EXO 25:28 Te yutnu ja vi kiꞌi yun saꞌa ron jin yutnu acacia. Te ndachisaꞌu ron jin oro, te jin yutnu yun vi kondiso ron mesa yun kiꞌinkuei ron.
EXO 25:29 Te suni jin oro ninoꞌo saꞌa ron koꞌo vi tikasin, te suni tindoꞌo vi tasa nuu kuꞌun vinu ja ka soko ñayiu.
EXO 25:30 Te nuu mesa yun vi kosonee ron xtaa vixin nuu oo maa rin, nagua ja siun ni na koo nuu rin.
EXO 25:31 ’Te suni saꞌa ron in kandeleru jin oro ninoꞌo ja kani ron jin martiyu. Te invaa ni saꞌa ni kaꞌnu ron kandeleru yun ndee jaꞌa vi saa maa kaa ndee xtuu nuu oo vasu vi kaa tilonko vi ita ja ka oo nuu in in ndaꞌa.
EXO 25:32 Te iñu ndaꞌa kekuei xiin, uni in lado, te uni inka lado.
EXO 25:33 Te nuu in in lado kandeleru yun, vi koo uni vasu ja na kandaa ita almendra jin kaa tilonko vi ita. Saa vi koo in in ja kuu ndi iñu ndaꞌa.
EXO 25:34 Te nuu maa kaa ndee ja oo sagua kandeleru yun vi koo kuun vasu ja na kandaa ita almendra jin kaa tilonko vi ita ja ka oo nuu ndaꞌa.
EXO 25:35 Te vi koo in kaa tilonko ichi chii uu ndaꞌa xtnañuꞌu ja kee nuu maa kandeleru yun, vi inka kaa tilonko ja kee nuu uu ka ndaꞌa, te inka kaa tilonko nuu uu ka ndaꞌa sandiꞌi. Te vi saa vi saa vi koo in in kaa tilonko nuu ndi iñu ndaꞌa kandeleru yun.
EXO 25:36 Te kaa tilonko vi ndaꞌa yun na koo invaa ni kaꞌnu ni jin maa kandeleru yun. Saꞌa ron jin oro ninoꞌo, te kani ron jin martiyu.
EXO 25:37 Te saꞌa ron uja lámpara, te sonee ron nuu kandeleru yun, nagua ja na kosieꞌe ichi nuu suaꞌa.
EXO 25:38 Te jin oro ninoꞌo saꞌa ron tijera ja kaꞌnde yuaꞌa iti vi koꞌo nuu kee yaa.
EXO 25:39 Te ja saꞌa ron kandeleru vi sava ka ndatniuu, kuantniuu ron oko uxi kuun kilo oro ninoꞌo.
EXO 25:40 Kondiaꞌa guaꞌa, te ndaneꞌe ron nagua kaa ja ni xneꞌe rin nuu yuku yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
RUT 1:1 Liuru yaꞌa ndakani ja jaꞌa in tee ñuu Belén ja tnii Judea ja ni kekuei ndaꞌu de jin ñasiꞌi de vi uu seyii de kuaꞌankuei de inka ñuu nani Moab. Te tiempu yun ni ka otatnuni tee ka jaꞌnde kuechi, te ni oo ndevaꞌa soko ñuu Belén yun.
RUT 1:2 Te tee yaꞌa ni onani Elimelec, te ñasiꞌi de ni onani Noemí, te in seyii de ni onani Mahlón, te inkai ni onani Quelión. Te maa de ni okuu in tee Efrata ja oo ñuu Belén nuu ka oo ñayiu tatatnoꞌo de Judá. Te nuu ni jinokuei de in ñuu ja tnii Moab, te ni ka kendoo de, yun ni ka oo de.
RUT 1:3 Su yun ni jiꞌi Elimelec yii Noemí, te ni ndondaꞌu ña jin uu seyii ña.
RUT 1:4 Te nuu kuee ka, te ni ka jaka tnaꞌa suchi yaꞌa jin suchi siꞌi ñuu Moab yun. Te in suchi siꞌi yun ni onani Orfa, te inkai ni onani Rut. Su nuu uxi kuia ja ka oo ña ñuu yun,
RUT 1:5 te suni ni ka jiꞌi ndui Mahlón vi Quelión. Saa te ni ndondaꞌu saꞌun ña, ni tu na seꞌe ka ña ni tu na yii ña.
RUT 1:6 Yun te in kiuu ni ndekuei Noemí jin nduu janu ña ñuu Moab, chi ndee ñuu yun ni jini soꞌo ña ja ni kundaꞌu ini ña Jeovaa jin ñayiu ñuu ya, te ni jiñaꞌa ya ja ka jai.
RUT 1:7 Yun te ni ndekuei ña jin nduu janu ña nuu ni ka oo ña yun, te ni ka ndakiꞌin ichi ja vi ndajiokuiin ña ñuu Judea.
RUT 1:8 Su nuu ichi yun te jiñaꞌa Noemí nuu nduu janu ña: ―Vi ndajiokuiin kuanoꞌo in in maa ron veꞌe nana ron, te Jeovaa na kaꞌan ndaꞌu na kaꞌan kee ña ya jin in in ron, nagua ni ka kaꞌan ndaꞌu ron ndi seꞌe rin vi ka kaꞌan ndaꞌu ña ron jin maa rin.
RUT 1:9 Te na kuandetu Jeovaa ja vi ndaniꞌi yii in in maa ron, te vi nukoo vii vi nukoo vaꞌa ron veꞌe yii ron ―jiñaꞌa ña. Yun te ni chitu ña nuu janu ña ja vi ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa ña. Su ni ka kana jaa nduu janu ña yun ja ka kusuchi ini, te ni ka ndaꞌi.
RUT 1:10 Te ka jiñaꞌi: ―Ñaꞌa, ma noꞌokuei san, chi kiꞌinkueio ñuu ni ―ka jiñaꞌi.
RUT 1:11 Su jiñaꞌa Noemí: ―Vi ndajiokuiin veꞌe ron, vi seꞌe, chi nagua ka niꞌi ron ja kiꞌinkuei ron jin rin, te ma koo ka seꞌe rin ja vi kuaka tnaꞌa jin ron.
RUT 1:12 Vi ndajiokuiin kuanoꞌokuei veꞌe ron, vi seꞌe, chi ja makunijaꞌnu ndevaꞌa rin ja ndakuaka tnaꞌa ka rin. Te visi na kachi rin ja kondetu kaꞌnu rin ja jakuaa vitna ndakuaka tnaꞌa rin te vi nukoo ka seꞌe rin,
RUT 1:13 ¿te a vi kondetu ron guaa ndee vi kunaꞌnui saa vi kuaka tnaꞌa ron jin? ¿Te a vi mavindakuaka tnaꞌa ron, maa ni ja vi kondetu ron suchi yun? Ñaꞌa, vi seꞌe, chi ja ni tetniuu Jeovaa kuaꞌa tnoꞌo suchi ini tnaꞌa rin, su kokuu suchi ndevaꞌa ka ini rin nuu ja kuni rin ja vi kotnaꞌa ron tnundoꞌo ―jiñaꞌa ña.
RUT 1:14 Te ni ka kana jai inka jichi ja ka kusuchi ini, te ni ka ndaꞌi. Yun te ni chitu Orfa nuu nana xisoi, te ni ndakuantaꞌui te kuanoꞌi, su Rut, chi ni kendoi jin nana xisoi.
RUT 1:15 Yun te jiñaꞌa Noemí: ―Kondiaꞌa ja ni ndajiokuiin tna janu ron kuanoꞌi ñui vi nuu ka oo chuꞌchi. Te suni ndajiokuiin maa ron kuanoꞌokuei jin ―jiñaꞌa ña.
RUT 1:16 Su jiñaꞌa Rut: ―Ma tenini ña ni ja xndoo ña san, te kujioo san nuu oo ni, chi ndee ni nuu ni kuu ja kiꞌin ni, te kiꞌin san, te ndee ni nuu koo ni, te koo san. Te ñuu ni kokuu ñuu san, te ia Dios ni kokuu Dios san ―jiñaꞌi―.
RUT 1:17 Te ndee ni nuu kuu ni, te kuu san, te yun jinkoyuꞌu san. Te maa Jeovaa guaa na tetniuu ya tnundoꞌo ndevaꞌa na tnaꞌa san nuu ja kujioo san nuu oo ni, te maintnoꞌo nuu vi kuo guaa vi kuu sion ―jiñaꞌi.
RUT 1:18 Te nuu ni jini Noemí ja vi oo anui ja kiꞌinkuei jin ña, te tu ni tenini ka ña jin.
RUT 1:19 Yun te ni ka jika jaꞌa nduu ñasiꞌi yun guaa ndee ni ndentakuei ña Belén. Te nuu ni ndajinokuei ña Belén, te ndiꞌi ñayiu ñuu yun ni ka saꞌu kuii ini ja jaꞌa ña, te ka kachi ñayiu siꞌi yun: ―¿A masu Noemí kuu ñaꞌa yaꞌa?
RUT 1:20 Te jiñaꞌa ña: ―Ma vi xnani ka ña ni Noemí, chi Mara vi ndaxnani ña ni, chi kuaꞌa ndevaꞌa tnoꞌo suchi ini ni tetniuu Dios, ia ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ya, siki san.
RUT 1:21 Chi kuaꞌan san jin yii san vi seꞌe san, te vitna vi suaꞌa ni intakaa uun ni ndaꞌa san ni ndatetniuu ña Jeovaa mandii san. ¿Te nau ja ka xnani ka ña ni Noemí, te ni tetniuu Jeovaa kuaꞌa tnundoꞌo siki san, te ni taa ia ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa tnoꞌo suchi ini ja tnaꞌa san? ―jiñaꞌa ña.
RUT 1:22 Saa ni kuu ja ni ka ndajiokuiin Noemí ndee ñuu Moab jin janu ña Rut, suchi ñuu Moab. Te nuu ni ndajinokuei ña ñuu Belén vi inka ni kejaꞌa ja teꞌnde cebada.
RUT 2:1 Te ni onevaꞌa Noemí in tnaꞌa ndi yii ña ni onani Booz, in tee kuika ndevaꞌa vi in tee kaꞌnu ja ni okuu de tnaꞌa kuikin Elimelec.
RUT 2:2 Te jiñaꞌa Rut, suchi ñuu Moab, nuu Noemí: ―Jikantaꞌu san nuu ni, vi nana, ja kuandetu ni na kiꞌin san nuu ka jitu ñayiu, kondioꞌni a tu na ñayiu kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña jin san, te kuandetui ja kondikin san jin ndaxtutu san yoko cebada ―jiñaꞌi. Te jiñaꞌa ña: ―Kuaꞌan nuu saa, vi seꞌe.
RUT 2:3 Te ni jaꞌan Rut nuu ka jitu ñayiu, te ni ndaxtutui yoko cebada ja ka xndendoo tee ka jaꞌnde yun. Te nase guaꞌa taꞌui ja ñuꞌu nuu ka satniuu ñayiu yun kuu ñuꞌu Booz, tee kuu tnaꞌa kuikin ndi Elimelec.
RUT 2:4 Te nuu saa ni jino Booz ja ni kee de ndee Belén kuaꞌan de, te jiñaꞌa de nuu tee ka jaꞌnde cebada de: ―Jeovaa na koto na kuni ña jin in in ni. ―Jeovaa na chindee chituu ña jin maa ni ―ka jiñaꞌa de.
RUT 2:5 Yun te ni jikan tnoꞌo Booz tee tatnuni nuu tee ka jaꞌnde cebada de: ―¿Na in kuu suchi siꞌi yaꞌa? ―jiñaꞌa de.
RUT 2:6 Te jiñaꞌa tee tatnuni nuu tee ka jaꞌnde cebada yun: ―In suchi siꞌi Moab ja ni ka ndajiokuiin jin Noemí ndee ñuu Moab kui.
RUT 2:7 Te kachi: “Jikantaꞌu san ja kuandetu ni joo na ndaxtutu san yoko cebada ja ka xndendoo tee ka jaꞌnde yaꞌa vi neꞌu nuꞌni cebada yaꞌa”, kachi. Te ni kiui ndee nuneꞌe satniui, te vi ni tu jinkuiin ndee inka vitna ñuꞌni, saa ni kei ndatatu nunui ―jiñaꞌa de.
RUT 2:8 Yun te jiñaꞌa Booz nuu Rut: ―Konini na kaꞌan rin, vi xiku. Ma kiꞌin ron te ndaxtutu ron yoko cebada nuu ñundeꞌi inka ñayiu, ni ma kujioo ron yaꞌa, chi vi kondeka tnaꞌa jin suchi siꞌi ka satniuu nuu rin.
RUT 2:9 Te kondiaꞌa guaꞌa ndenu vi ndayaꞌi ja vi satniui, te kondikin. Chi ja ni tatnuni rin nuu musu rin ja ma vi koxnaꞌa ña de jin ron. Te nuu yichi ron te kuaꞌan nuu ka oo tindoꞌo ndute yun, te koꞌo ndute ja ka tau musu rin ―jiñaꞌa de.
RUT 2:10 Yun te ni chindei Rut nui ndee nuu ñuꞌu, te jiñaꞌi: ―¿Nagua guaꞌa ni saꞌa san, vi xtoo, ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san? Te in suchi inka ñuu kuu san ―jiñaꞌi.
RUT 2:11 Te jiñaꞌa Booz: ―Saa, chi ja ni ka ndakani nuu rin, vi xiku, ndiꞌi naxa saꞌa ron ja jaꞌa nana xiso ron ndee nuu ni jiꞌi ndi yii ron vi ndee vitna. Te ni xndoo ron tata ron vi nana ron vi ñuu nuu ni kaku ron, te vaji ron ja koo ron nuu ka oo ruꞌun ja ka kuu rin ñayiu ja tu na ama jini ron.
RUT 2:12 Te maa Jeovaa na ndajioneꞌe ndajiotaa ya ndiꞌi ja saꞌa ron. Te Jeovaa Dios ñayiu Israel, ia nduku ron ja koto kuni ña ya jin ron, na ndatniuyaꞌu ña ya jin ja saꞌa ron ―jiñaꞌa de.
RUT 2:13 Te jiñaꞌi: ―Jitoꞌo san, ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ni jin san, chi ni ndataa ni in tnoꞌo ndee ini, te ni kaꞌan luu ndevaꞌa ni jin san, visi ni masu in suchi satniuu nuu ni kuu san ―jiñaꞌi.
RUT 2:14 Te nuu ni jino ore ja vi kaxeꞌin de, te jiñaꞌa Booz: ―Neꞌe yaꞌa na vi kaxeꞌion, xiku, te kiꞌin xtaa yaꞌa te kachiꞌi ron nuu vinagre te kaa ron ―jiñaꞌa de. Yun te ni jinkoo Rut xiin tee ka satniuu yun, te ni jiñaꞌa Booz ja ni skasun de. Te ni jai vi ndee ni ndutu chii, te vi ni ndoo ka.
RUT 2:15 Te nuu ni ndakoi kuaꞌin ja ndaxtutu kai yoko cebada, te ni tatnuni Booz nuu musu de, te jiñaꞌa de: ―Vi kuandetu ni na ndaxtutu mai yoko neꞌu nuꞌni cebada ja ni ka saꞌa ni yun, te ma vi kuñaꞌa ni jakanoo nui.
RUT 2:16 Te suni vi kuandetu ni ja junkuei maa ndesaa yoko nuu nuꞌni ka saꞌa ni nagua ja na ndaxtutui, te ma vi kuxeen ni nui ―jiñaꞌa de.
RUT 2:17 Saa te ni ndaxtutu Rut yoko cebada yun guaa ndee nuu makunee. Te nuu ni jaxin yoko ni ndaxtutui yun, te ni chitui in chika cebadai.
RUT 2:18 Te ni ndakuisoi cebadai, te kuanoꞌi maa ñuu, te nuu ni ndajinoi, te ni jini nana xisoi nasaa kuaꞌa ni niꞌi. Te suni ni ndataui ja ni ndoo nuu ni jaxeꞌin, te ni jiñaꞌi nuu nana xisoi.
RUT 2:19 Te ni jikan tnoꞌo ña nana xisoi: ―¿Ndenu ni satniuu ron vitna ja vi kuakuaꞌa yoko cebada yaꞌa ni ndaxtutu ron? Na taꞌu na ndetu tee yun ja siun ni chituu ña de jin ron ―jiñaꞌa ña. Te ni ndakani Rut nuu nana xisoi na ndee tee ni ka satniuu jin, te jiñaꞌi: ―Tee xiin nuu ñundeꞌi ni satniuu san vitna nani Booz ―jiñaꞌi.
RUT 2:20 Te jiñaꞌa Noemí nuu janu ña: ―Jeovaa na koto na kuni ña jin de, chi tu xndendoo ya ja chindee chituu ya ñayiu ka teku nagua ni ochituu ya ñayiu ni ka jiꞌi. Yun te jiñaꞌa ka Noemí: ―In tnaꞌa yatnio kuu tee yun, in tnaꞌa ja kuu skaku niꞌnu tatatnoꞌo kuu de ―jiñaꞌa ña.
RUT 2:21 Yun te jiñaꞌa ka Rut, suchi siꞌi ñuu Moab: ―Suni kachi tee yun ja na vi kosatniuu ni san jin suchi siꞌi ka satniuu nuu de guaa ndee na vi xndiꞌi de ja vi kaꞌnde de, kachi de ―jiñaꞌi.
RUT 2:22 Te jiñaꞌa Noemí nuu janu ña Rut: ―Vatuka kuu, vi seꞌe, ja vi kokaka ron jin suchi siꞌi ka satniuu nuu de, te ma kiꞌin ron nuu ñundeꞌi inka ñayiu nagua ja ma vi koxnaꞌa ña jin ron ―jiñaꞌa ña.
RUT 2:23 Te yun guaa ni ka ondeka tnaꞌa ni Rut jin suchi siꞌi ka satniuu nuu Booz, ja ni ondaxtutui guaa ndee nuu ni ndiꞌi ni teꞌnde cebada vi triu. Te ni ka oo ni jin nana xisoi.
RUT 3:1 Yun te in kiuu jiñaꞌa Noemí nuu janu ña Rut: ―Tniuu maa rin kuu, vi seꞌe, ja nduku rin in veꞌe nuu kukanu inio ja koo vii koo vaꞌa ron.
RUT 3:2 Nuu saa te Booz kuu in tnaꞌa kuikion, tee xiin musu ni ka ojika jin ron ni ka osatniuu ron. Te jakuaa vitna kiꞌin de nuu era de ja skanta de cebada de.
RUT 3:3 Te kuini rin ja saꞌa ron yaꞌa: kuchi vivii te ndachiꞌi ron joo tatna xiko maa ron vi ndakiꞌin ron saꞌun vaꞌa ka ron, te kiꞌin ron nuu era yun, su koyuꞌu ron ja ma kuni ña de jin ron, guaa ndee na ndiꞌi kaa koꞌo de.
RUT 3:4 Te kondiaꞌa guaꞌa ndenu jinkotuu de ja kusun de. Yun te kiꞌin ron te tavichi ron nuu jaꞌa de, te jinkotuu ron yun, te kaꞌan maa de nagua kuu ja saꞌa ron ―jiñaꞌa ña.
RUT 3:5 Te jiñaꞌa Rut: ―Saꞌa san ndiꞌi nagua kaꞌan maa ni, vi nana.
RUT 3:6 Yun te ni jaꞌin nuu era yun, te ni saꞌi ndiꞌi nagua ni tatnuni nana xisoi.
RUT 3:7 Te nuu ni ndiꞌi ni jaa ni jiꞌi Booz, te ni kusii ini de jin anu de, yun te ni jaꞌan de ni kixin de xiin montoo cebada. Yun te vi ñiñiꞌi ni, ni jino Rut, te ni tavichi nuu jaꞌa de, te ni jinkotui.
RUT 3:8 Te nuu sagua ñuu, te sanaa ni ndukaji ini de, te nuu ni jiokagua de, te ni yuꞌu de nuu ni jini de ja katuu in ñasiꞌi nuu jaꞌa de.
RUT 3:9 Yun te jiñaꞌa de: ―¿Na in kuu ron? Te jiñaꞌi: ―Maa san kuu Rut, suchi jinokuechi nuu ni. Skaa ni joo yuꞌu soo ni na kondii san ja koto ña ni, chi maa ni kuu tnaꞌa yatni ka san ―jiñaꞌi.
RUT 3:10 Te jiñaꞌa de: ―Jeovaa na koto na kuni ña jin ron, vi xiku. Guaꞌa ndevaꞌa ka ni kaꞌan ndaꞌu ron ndi yii ron vitna saa jaxtnañuꞌu, chi tu ni jaꞌan ron ja nduku ron in tee kuechi ka saa ruꞌun a kuu tee kundaꞌu axi tee kuika.
RUT 3:11 Te ma koyuꞌu ron vitna, vi xiku, chi saꞌa rin jin ron ndiꞌi nagua jikan maa ron, chi ndiꞌi ñayiu ñuu rin ka jini ja ñayiu vii ñayiu vaꞌa kuu ron.
RUT 3:12 Te vitna, visi jandaa ja tnaꞌa yatni ka ron kuu rin, su oo inka tnaꞌa yatni ka ron saa ruꞌun ja kuu koto ña de.
RUT 3:13 Su yaꞌa ni ndoo ron jakuaa vitna, te nuu tuu xtnee, te na vi kondiaꞌo a kuini de ja skunkuu de ja tnaꞌa ron kuu de, te na saꞌa de. Su nuu ja tu kuini de ja koto ña de, te kee yuꞌu rin nuu Jeovaa ja saꞌa maa rin. Te yaꞌa ni kusun ron saa xtnee ―jiñaꞌa de.
RUT 3:14 Te saa ni kuu ja ni kixin Rut nuu jaꞌa Booz. Te nuu matuu inka kiuu, te ni ndakoi nuu intinee ka, ama ka ja vi ndakuni tnaꞌa maa tee ka satniuu yun, chi ni kachi de: “Ni in ma vi kuni ja ni kii in ñasiꞌi nuu era yaꞌa”.
RUT 3:15 Yun te jiñaꞌa Booz: ―Xtajioo saꞌun ndii ron jian te tnii guaꞌa ―jiñaꞌa de. Te ni tnii Rut saꞌun ndii, te ni tnaa Booz ndee oko kilo cebada, te ni tee de yatai, te kuanoꞌi maa ñuu.
RUT 3:16 Te nuu ni ndajinoi veꞌe nuu oo nana xisoi, te ni jikan tnoꞌo ña jin: ―¿Naxa ni kuu ron, vi seꞌe? ―jiñaꞌa ña. Te ni ndakani Rut ndiꞌi naxa ni saꞌa Booz jin.
RUT 3:17 Te jiñaꞌi: ―Ni taa de oko kilo cebada yaꞌa, te kachi de: “Kindaꞌa ron nagua ja ma ndajiokuiin ron jin ndaꞌa uun ron nuu nana xiso ron” kachi de ―jiñaꞌi.
RUT 3:18 Yun te jiñaꞌa Noemí: ―Kondetu, vi seꞌe, kondioꞌni naxa kaa ja kokuu, chi ma ndatatu tee yun guaa ndee na kundaa ini naxa kendoo kiuu vitna ―jiñaꞌa ña.
RUT 4:1 Yun te kuaꞌan Booz ndee yeꞌe nuu ndiukuei ñayiu ñuu, te ni jinkoo de yun. Te nuu saa ni yaꞌa tee kuu tnaꞌa yatni, tee xiin jaꞌa ni kaꞌan de nuu Rut, te jiñaꞌa de: ―¿Na tu kaꞌan ni? Neꞌe ni yaꞌa, te jinkoo ni ―jiñaꞌa de. Te ni jaꞌan tee yun, te ni jinkoo de.
RUT 4:2 Yun te ni kana de uxi tee ka kuu nijaꞌnu ñuu yun, te jiñaꞌa de: ―Vi jinkoo ni joo yaꞌa, tata xtoo. Te ni ka jinkoo tee yun.
RUT 4:3 Yun te jiñaꞌa Booz nuu tnaꞌa de yun: ―Ni ndajiokuiin Noemí ja ni jaꞌan ña Moab, te kuini ña xiko ña ñuꞌu ja ni okuu ñundeꞌi ndi xtoo Elimelec.
RUT 4:4 Te kuini san ja kaxtnoꞌo san nuu ni nagua ja kuni ni, te kaꞌan san nuu ni ja ndakuaan ni ñuꞌu yun jin nuu tee ka nukoo yaꞌa vi jin nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuo. Chi maa ni kuu tnaꞌa yatni ka ja kuu skaku niꞌnu ni. Su nuu ja ma skaku niꞌnu ni ñuꞌu yun, te kaxtnoꞌo ni nagua ja kuni san, chi tu na inka tee ja kuu skaku niꞌnu, chi maa ni, axi yatai yun te sein guaa kuu ja skaku niꞌnu san ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa tee yun: ―Skaku niꞌnu maa san.
RUT 4:5 Yun te jiñaꞌa ka Booz: ―Kiuu ja ndakuaan ni ñuꞌu yun nuu Noemí, te suni nini kuu ja vi kuaka tnaꞌa ni jin Rut, ñaꞌa ñuu Moab, ñasiꞌi ndi Mahlón, nagua ja na koo ni ñundeꞌi yun jin sivi maa ndi yun ―jiñaꞌa de.
RUT 4:6 Yun te jiñaꞌa tee kuu tnaꞌa yun: ―Nuu saa te ma kuu ja skaku niꞌnu san, chi kana saa skunaa san ñundeꞌi maa san. Su nuu ja kuini maa ni ja skaku niꞌnu ni, te xndendoo san nuu ndaꞌa maa ni ja skaku niꞌnu ni ñundeꞌi yun, chi ma kuu ja skaku niꞌnu maa san ―jiñaꞌa de.
RUT 4:7 Chi ni oo in costumbre ñayiu Israel tiempu yun, ja nuu ja in ñayiu xndendoi nuu ndaꞌa inka tnaꞌi ja skaku niꞌnu maa tee yun ñundeꞌi tee ni jiꞌi, te ja na vi kukanu ini de jin tratu ka saꞌa de. Te ni okeneꞌe tee xndendoo nuu ndaꞌa inka de ndijan de, te ni ojiñaꞌa de nuu tee xiin nundaꞌa ni kendoo. Saa te ni ka okukanu ini ñayiu Israel tratu ja ni ka osaꞌi.
RUT 4:8 Yun te ni keneꞌe tnaꞌa yatni yun ndijan de, te ni jiñaꞌa de nuu Booz, te jiñaꞌa de: ―Ndakuaan maa ni ñundeꞌi yun.
RUT 4:9 Te jiñaꞌa Booz nuu tee ka kuu nijaꞌnu vi nuu ndiꞌi ñayiu ñuu de: ―Ndiꞌi maa ni ka kuu testiu kiuu vitna ja ndakuaan san ñuꞌu nuu Noemí, ndiꞌi ja ni okuu ñundeꞌi Elimelec vi ndiꞌi ja ni okuu ñundeꞌi seꞌe de Quelión vi Mahlón.
RUT 4:10 Te suni ja tnandaꞌa san jin Rut, ñaꞌa ñuu Moab, ñasiꞌi ndi Mahlón, nagua ja na koo ni ñundeꞌi yun jin sivi maa ndi yun, nagua ja ma naa sivi ndiyi yun neꞌu in ñani in tnaꞌi nuu ka ndututui yeꞌe ñuu yaꞌa. Te testiu ka kuu maa ni vitna ―jiñaꞌa de.
RUT 4:11 Te ka jiñaꞌa ndiꞌi tee ni ka ndututu yeꞌe ñuu yun vi tee ka kuu nijaꞌnu: ―Testiu ka kuu san. Te Jeovaa na saꞌa jin ñasiꞌi ja kiuu veꞌe ni ja na kokuu ña na kuinio Raquel vi Lea ja ndi nduu ña xiin ndikin tata ka kuu ndiꞌi yoon ñayiu Israel, te kokuu ni in tee kaꞌnu nuu ñayiu Efrata, vi in tee teku tnoꞌo nuu ñuu Belén.
RUT 4:12 Te jin suchi siꞌi yun na taa Jeovaa kuakuaꞌa seꞌe ni jin, te na vi kaya tatatnoꞌo ni, nagua ni kaya tatatnoꞌo Fares seyii Tamar jin Judá ―ka jiñaꞌa de.
RUT 4:13 Te saa ni kuu ja ni jaka ña Booz jin Rut, te ni ka tnandaꞌa de jin ña. Te nuu ni ka nitnaꞌa de jin ña, te ni jandetu Jeovaa ja ni junkuꞌun luluu ña, te ni kaku in seyii luluu ña.
RUT 4:14 Yun te ka jiñaꞌa sava ka ñasiꞌi nuu Noemí: ―Kaꞌnu kuu Jeovaa ja ni saꞌa ya ja oo in ja skaku niꞌnu ña, te na koteku tnoꞌi nuu ñayiu Israel.
RUT 4:15 Te sui ndataa in tnoꞌo sii ini nuu ni, te koto kuni ñai nuu kuu nijaꞌnu ni, chi seꞌe janu ni, ñaꞌa kutoo ndevaꞌa ña jin ni kui, te ndee ka ñaꞌa yaꞌa nuu ni saa uja seyii ni ―ka jiñaꞌa ña.
RUT 4:16 Yun te ni jaka Noemí suchi yikin yun, te ni jito ña jin na kuinio seꞌe maa ña ja ni jaꞌnui.
RUT 4:17 Te ka jiñaꞌa ñaꞌa ka oo yatni jin ña: ―Ni jinkoo in seyii Noemí. Te ni ka xnani ña jin Obed. Te tee yaꞌa ni okuu yua Isaí, te Isaí yaꞌa ni okuu yua David.
RUT 4:18 Tee yaꞌa ni ka okuu tatatnoꞌo Fares: Fares ni okuu yua Hezrón,
RUT 4:19 te Hezrón ni okuu yua Ram, te Ram ni okuu yua Aminadab,
RUT 4:20 te Aminadab ni okuu yua Naasón, te Naasón ni okuu yua Salmón,
RUT 4:21 te Salmón ni okuu yua Booz, te Booz ni okuu yua Obed,
RUT 4:22 te Obed ni okuu yua Isaí, te Isaí ni okuu yua rey David.
EST 1:1 Yaꞌa ndakani tnoꞌo naxa ni otatnuni rey Asuero siki ciento oko uja ñuu naꞌnu, ja ni tatnuni de ndee India vi guaa ndee Etiopía.
EST 1:2 Te tiempu yun ni saꞌa de veꞌe tniuu ja tatnuni de mamaa ñuu kaꞌnu nani Susa.
EST 1:3 Te kuia kuu uni ja tatnuni de, ni saꞌa de in viko nuu ni kana de ndiꞌi tee ka netniuu jin de vi tee ka jinokuechi nuu de, te suni ni kana de tee ka tatnuni nuu soldado de ja ka oo Persia vi Media vi tee ka tatnuni nuu sava ka ñuu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu.
EST 1:4 Te nuu in ciento kuun xiko kiuu ni oxneꞌe de jakuika nevaꞌa de vi jayeꞌe tajan oo nuu tatnuni de.
EST 1:5 Te nuu ni yaꞌa kiuu yun, te ni saꞌa tuku rey inka viko ja ni oo uja kiuu, nuu ni kana de ndiꞌi ñayiu ñuu ja ka oo maa ñuu kaꞌnu Susa yun, ñayiu ka ndanuu guaꞌa vi ñayiu joo ni ka ndanuu. Te viko yun ni saꞌa de yeꞌe nuu ka oo xtnuu kuii, nuu oo maa veꞌe tniuu yun.
EST 1:6 Te ni ndukutu yeꞌe yun jin saꞌun kuijin vi saꞌun ndiꞌi ja intakuei nuu in yoꞌo kuiñi ja kuu lino kuijin vi saꞌun kuaꞌa nditnu, te yaꞌa nuu kaa tikute ja kuu plata, te yun intakuei yukun yuu ndiyaa nani mármol, vi jito kaa nuu ka nukoo ñayiu ja ka kuu oro vi plata. Te nuu ñuꞌu ni ka jakin mosaico vi yuu ndiyaa nani mármol vi yuu yeyeꞌe vi yuu ndiꞌi nditnu.
EST 1:7 Te vasu ni jika ja ni ka jiꞌi de vinu kuu oro, te ndi siin ndi siin ka ndaa vasu yun, te ni jika kuaꞌa vinu na kuu naxa kaꞌan maa rey ja kuñaꞌa de.
EST 1:8 Te ni tatnuni rey nuu ndiꞌi tee ka netniuu veꞌe de ja ma vi tenini de tee ka oo nuu viko yun ja vi koꞌo de vinu, chi na vi koꞌo de nasaa ni kuaꞌa ka kuini in in maa de.
EST 1:9 Te suni saa ni reina Vasti, chi ni saꞌa ña in viko nuu ni ka oo ña jin ñasiꞌi ka oo nuu maa veꞌe tniuu ja tatnuni rey Asuero.
EST 1:10 Te kiuu kuu uja ja oo viko yun, te ja siun ni jiꞌi de vinu te osii ndevaꞌa ini de, te ni tetniuu de Mehumán vi Bizra vi Harbona vi Bigta vi Abagta vi Zetar vi Carcas, uja tee ja ni ka ojinokuechi de nuu rey Asuero,
EST 1:11 ja vi jinkuaka de reina Vasti ja na kiꞌin ña nuu maa rey, te na kuiꞌnu ña corona ña nagua ja na xneꞌe ña maa ña nuu ñayiu ñuu vi nuu tee ka kuu nijaꞌnu ja luu naꞌa ña, chi jandaa ja guaꞌa ndevaꞌa ni onaꞌa ña.
EST 1:12 Su tu ni skunkuu reina Vasti ja kiꞌin ña nagua ni tatnuni rey jin maꞌñu sagua tee ka jinokuechi nuu de, te yun guaa ni nduxii ini rey, te ni kiti ndevaꞌa ini de nuu ña.
EST 1:13 Yun te ni jikan tnoꞌo ña rey jin tee ndichi ja ni ka skuaꞌa de naxa vi kaꞌnde de kuechi, chi saa inu costumbre maa rey ja vi kakan tnoꞌo de ndiꞌi tee ndichi ja ka jini ley ñuu de, vi nagua chituu ña jin de.
EST 1:14 Te tee ka oo yatni ka nuu rey ka kuu Carsena vi Setar vi Admata vi Tarsis vi Meres vi Marsena vi Memucán. Ndi uja tee yaꞌa ka kuu tee ka tatnuni nuu Persia vi Media ja ka kuu tee jaꞌankuei kutu ni nuu rey ja ka ndatnoꞌo tnaꞌa de naxa vi satniuu de, te ka nee de tniuu naꞌnu ka nuu tatnuni rey yun.
EST 1:15 Te ni jikan tnoꞌo ña rey jin de: ―¿Naxa kaꞌan nuu ley mao? ¿Nagua kuu ja saꞌa san jin reina Vasti ja siun tu ni skunkuu ña tnoꞌo ni tatnuni san jin maꞌñu sagua tee ka jinokuechi nuu san? ―jiñaꞌa de.
EST 1:16 Te vi jin nuu maa rey vi tee ka netniuu jin de, te jiñaꞌa Memucán: ―Masu maintnoꞌo ni siki maa ni, vi tata rey, ni saꞌa reina Vasti yika kuechi, chi suni siki tee ka netniuu vi siki ndiꞌi ñayiu ñuo ja ka oo taka ñuu nuu tatnuni maa ni, vi rey Asuero.
EST 1:17 Chi nuu na vi kuni ndiꞌi ñasiꞌi ja siun ni saꞌa reina, te ma vi kuantnoꞌo ka ña nuu yii ña, chi vi kachi ña: “Ni tetniuu rey Asuero tee mavijinkuaka ña jin reina Vasti ja kiꞌin ña nuu de, su tu ni jaꞌan ña”.
EST 1:18 Te nuu na vi kuni ñasiꞌi tee ka netniuu Persia vi Media ja siun ni saꞌa reina, te suni saa vi kuñaꞌa ña nuu yii ña, te vi skexiko ña yii ña, te koo kuaꞌa tnoꞌo kiti ini.
EST 1:19 Te nuu ja jinkuaan ini maa ni, vi tata rey, te keneꞌe maa ni in tnoꞌo na kiꞌin ja vi kuni ñayiu, te na jinkoso nuu tutu ley Persia vi Media, nagua ja ma naa saꞌun ja reina Vasti ma kuu saꞌun ka ja kiuu ña nuu maa ni, vi rey Asuero. Te maa ni ndasaꞌa inka ñaꞌa guaꞌa ka saa ñaꞌa yaꞌa ja na nduu ña reina.
EST 1:20 Te tnoꞌo ja keneꞌe maa ni, vi rey, na kiꞌin ja vi kuni ndiꞌi ñayiu ñuu nuu tatnuni ni, visi kaꞌnu kuu saa, te ndiꞌi ñasiꞌi vi kuanyuꞌu vi kuandetu ña nuu yii ña, ndee tee ka ndanuu guaꞌa ka vi tee joo ni ka ndanuu ―jiñaꞌa de.
EST 1:21 Te ni ka junkuaan ini rey jin tee ka netniuu jin de tnoꞌo ni kaꞌan Memucán, te saa ni saꞌa de nagua ni kaꞌan tee yun.
EST 1:22 Te ni tetniuu de tutu ndiꞌi ñuu nuu tatnuni de na kuu na kuu in in ñuu jin saꞌan ka kaꞌan mamai vi naxa ka tee mai saꞌin, nuu kaꞌan ja ndiꞌi teyii na vi kotatnuni maa de nuu ñayiu veꞌe de. Te na vi saja de tnoꞌo yaꞌa jin saꞌan maa ñuu de.
EST 2:1 Te nuu ni yaꞌa ndesaa kuia nuu ja ni yaꞌa ini rey Asuero jin tnoꞌo kiti ini, te ni ndakakaꞌan de ja ni saꞌa ña Vasti jin de, vi tnoꞌo ni keneꞌe maa de siki ña.
EST 2:2 Yun te ka jiñaꞌa tee ka jinokuechi nuu maa rey: ―Tatnuni ni ja na vi nduku suchi siꞌi ndutu ja luu ka naꞌi nagua ja kokuu ñasiꞌi ni jin, vi rey.
EST 2:3 Te tau ni tee na vi konetniuu ndiꞌi ñuu nuu tatnuni maa ni, nagua ja na vi xtutu de ndiꞌi suchi siꞌi ndutu ja chiaꞌan ka vi nitnaꞌi jin teyii vi luu ka naꞌi, te na vi kisiaꞌa ña de jin veꞌe nuu ka oo suchi siꞌi ja nevaꞌa maa ni, vi rey, ñuu Susa yaꞌa. Te na kokoto ña Hegai, tee ni nduu kapuu ja jito ñasiꞌi maa ni, vi rey, te na kuaka ña de jin ja vi ndasaꞌa luu ndevaꞌa ña jin in in.
EST 2:4 Te suchi siꞌi ja junkuaan ka ini maa ni, vi rey, na ndui reina nuu tniuu Vasti ―ka jiñaꞌa de.
EST 2:5 Te ñuu Susa yun ni oo in tee judio ni onani Mardoqueo, tee tatatnoꞌo Benjamín, seyii Jair, ndikin tata Simei vi ndikin tata Cis.
EST 2:6 Suu de kuu in tee ni kakuiko Nabucodonosor rey Babilonia ñuu Jerusalén ja kuaꞌankuei in ni de jin Jeconías, rey ñayiu Judá.
EST 2:7 Te Mardoqueo yaꞌa ni onevaꞌa de in kuaꞌa xtoo xixi de ja ni onani Hadasa jin saꞌan hebreo, te Ester jin saꞌan Persia, in suchi ni ndakuaka ndaꞌu de ja jito de jin, te luu ndevaꞌa ni ojitoi vi guaꞌa ni onaꞌi. Te nuu ni ka jiꞌi tatai vi nanai, te ni nduu seꞌe ña Mardoqueo jin.
EST 2:8 Te nuu ni ka xtutenuu de tnoꞌo ni keneꞌe rey ja tatnuni de, te ni ka xtutu de kuaꞌa suchi siꞌi ndoo veꞌe kaꞌnu maa rey ja oo ñuu Susa, te ni ka xndoo de jin nuu ndaꞌa Hegai ja na koto ña de jin. Te suni ni ka junsiaꞌa de Ester veꞌe maa rey ja na kokoto ña Hegai, tee jito suchi siꞌi yun.
EST 2:9 Te ni jinkuaan ini ña Hegai jin, te ni kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña de. Yun guaa ñama kuiti ni jaka ña de ja ni ka ndasaꞌa kutu vii ndevaꞌa ña jin, te ni jiñaꞌa de ndei guaꞌa ni ojai. Te suni ni jiñaꞌa de uja suchi siꞌi ndoo guaꞌa ka ja ka oi veꞌe maa rey ja na vi koto ña jin, te ni junsiaꞌa ña de jin mai vi suchi siꞌi yun, in veꞌe guaꞌa ka ja ka oo suchi siꞌi.
EST 2:10 Te tu ni kaꞌan saꞌun Ester ndenu kuu ñui ni na xiin tnaꞌa kuikin kui, chi saa ni tatnuni maa Mardoqueo ja ma kaxtnoꞌi.
EST 2:11 Te ndiꞌi kiuu ni ojiondita Mardoqueo ichi yeꞌe nuu kandaa veꞌe nuu ka oo suchi siꞌi yun, nagua ja kuni de naxa kuu Ester vi naxa ka saꞌa ña jin.
EST 2:12 Te nuu jino kiuu te kiꞌinkuei in in suchi siꞌi yun nuu rey Asuero, chi saa jino uxi uu yoo ja ka ndasaꞌa lui mai, nagua yoso nuu ley maa ñuu yun ja jaꞌa suchi siꞌi, chi saa te jino kiuu ja ka ndasaꞌa lui mai. Chi iñu yoo ka chiꞌi mai ndute suja vixin ja nani mirra, te iñu ka yoo ka chiꞌi mai tatna xiko vi crema ja ka jantniuu ñasiꞌi.
EST 2:13 Te nuu kenta ja kiꞌin in suchi siꞌi, te kuu kakan mai ndiꞌi nani guaa kuu ja kuini mai ja ndukutui, te kei veꞌe nuu ka oo suchi siꞌi yun kiꞌin guaa ndee jinoi veꞌe nuu oo maa rey.
EST 2:14 Te ni okiui nuu mañini suaꞌa, te ndee neꞌe inka kiuu tnee, te ni ondajiokuiin veꞌe kuu uu nuu ka oo ñasiꞌi rey, ja jito ña Saasgaz, tee ni nduu kapuu ja jito ñaꞌa ka kuu ñasiꞌi rey. Te tu ni ojaꞌan saꞌun kai nuu rey, maa ni nuu ja ni ojunkuaan ini ña de, te ni okana ña de.
EST 2:15 Te nuu ni jino kiuu ja kiꞌin Ester nuu rey, sesiꞌi ndi Abihail, xtoo Mardoqueo, suchi ni ndakuaka ndaꞌu de ja ni nduu seꞌe de, nuu kuaꞌin te tu nagua ni jikan saꞌuin, chi maa ni nagua ni xteku ña Hegai, tee ni nduu kapuu ja jito suchi siꞌi maa rey. Te ndiꞌi ñayiu ni ka ondiaꞌa ña jin Ester, ni ka jini ja luu ndevaꞌa kai.
EST 2:16 Yun te ni ka jinsiaꞌa ña jin Ester nuu veꞌe tniuu nuu oo maa rey Asuero, yoo kuu uja ja kuu yoo nani Tebet, kuia kuu uja ja tatnuni de.
EST 2:17 Te ni jioꞌo ka ña rey jin Ester saa ndiꞌi sava ka ñasiꞌi de, te ni junkuaan ini ña de jin, guaa ni chituu ka ña de saa ndiꞌi sava ka suchi siꞌi ndutu yun. Te yun guaa ni tnaa de corona xini, te ni tau ña de ja kokui reina nuu tniuu Vasti.
EST 2:18 Yun te ni saꞌa rey in viko kaꞌnu ja koo jayiñuꞌu nuu Ester nuu ni kana de ndiꞌi tee ka netniuu jin de vi tee ka jinokuechi nuu de. Te ni nuneꞌe de xuꞌun impuestu nuu ndiꞌi ñuu, te ni tetniuu de ja skutaꞌu de ñayiu, na kuaꞌa vaꞌa ini maa in rey.
EST 2:19 Te nuu ni ka ndututu suchi siꞌi ndutu yun jichi kuu uu, te yun ni nukoo Mardoqueo yeꞌe rey.
EST 2:20 Te Ester, chi saa ni tu kaxtnoꞌi na ndenu kuu ñui ni na xiin tnaꞌa kuikin kui, nagua ni tatnuni Mardoqueo, chi saa ni osaꞌa Ester nagua ni skuaꞌa ña de ja skunkui tnoꞌo kaꞌan de nuu ni jito ña de ja ni jaꞌnui.
EST 2:21 Te kiuu yun oo ni Mardoqueo nukoo de yeꞌe rey, te ni jini de ka ndatnoꞌo Bigtán jin Teres, nduu tee ka netniuu ja ka jito yeꞌe rey. Chi ni ka kiti ini tee yaꞌa, te ka skaka tnaꞌa de ja vi kaꞌni de rey.
EST 2:22 Te nuu ni jini Mardoqueo ja siun ka skaka tnaꞌa de, te ni ndakani de nuu reina Ester, te ñaꞌa yaꞌa ni nukani nuu rey ja siun jiñaꞌa Mardoqueo.
EST 2:23 Te ni ka nduku tnoꞌo de siki tnoꞌo yun, te nuu ni ka jini de ja ndija, te nduu tee ka netniuu yun ni ka jatakaa de ja ni ka skueꞌne ña de in nuu yutnu. Te ndiꞌi tnoꞌo yun ni jinkoso jin nuu maa rey nuu liuru ja ka jinkoso ndiꞌi kuentu maa ñuu yun.
EST 3:1 Te nuu ni yaꞌa ndee saa kuia, te ni saꞌa kaꞌnu ña rey jin Amán seyii Hamedata, tatatnoꞌo Agag, te ni jintaa ña de ja kokuu kaꞌnu ka de nuu ndiꞌi tee ka netniuu jin de.
EST 3:2 Te ndiꞌi tee ka netniuu nuu rey ja ka oo de veꞌe tniuu, ka jinkuiin jiti de vi ka chindei de xini de nuu yaꞌa Amán axi nuu ka oo de nuu tee yun, chi saa ni tatnuni maa rey. Su Mardoqueo, chi tu jinkuiin jiti de ni tu chindei de xini de.
EST 3:3 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka netniuu nuu rey ja ka oo de veꞌe tniuu jin Mardoqueo: ―¿Nau ja tu skunkuu ni tnoꞌo ni tatnuni rey? ―ka jiñaꞌa de.
EST 3:4 Te ndi kiuu ndi kiuu ni ka ojikan tnoꞌo ña de tnoꞌo yaꞌa, su tu ni onini Mardoqueo tnoꞌo ka kaꞌan tee yun. Te ni ka kaꞌan kuechi de nuu Amán, kondioꞌni a ndija ja oo yutnu ni Mardoqueo jin tnoꞌo ni kaꞌan de, chi ja ni kaxtnoꞌo de ja tee judio kuu de.
EST 3:5 Te nuu ni jini Amán ja ni tu jinkuiin jiti Mardoqueo, ni tu chindei de xini de nuu yaꞌa de, te ni kiti ini ndevaꞌa de.
EST 3:6 Te nuu ni ka kaxtnoꞌo na ñuu kuu ñuu Mardoqueo, te tu ni kendoo vaꞌa ini Amán ja maa ni Mardoqueo kaꞌni de, te ni nduku ndee de ja xnaa de ndiꞌi ñayiu ñuu Mardoqueo ja ka kuu ñayiu judio ja ka oo ndiꞌi ñuu nuu tatnuni rey Asuero.
EST 3:7 Te mamaa yoo xtnañuꞌu ja ndakiꞌin kuia ja ka xnani yoo Nisán, kuia uxi uu ja tatnuni maa rey Asuero, ni ka skee de “pur”. Yaꞌa kuu ja ni ka jitotnuni de jin nuu maa Amán nagua ja vi kuni de na kiuu na yoo guaguaꞌa ka ja vi xnaa de ñayiu judio. Te ni kanakau kiuu uxi uni yoo uxi uu ja ka xnani yoo Adar.
EST 3:8 Yun te jiñaꞌa Amán nuu rey Asuero: ―Oo in ñuu ja ni ka jitenuu ñayiu ja yaꞌa yun ni ka oi, neꞌu ñayiu ndiꞌi ñuu nuu tatnuni maa ni, vi tata rey. Te siin ndevaꞌa ley ka nevaꞌi saa sava ka ñuu, te tu ka skunkui ley maa ni, vi tata rey, te tu nagua jiniuꞌu nuu maa ni ja vi koteku ñayiu yaꞌa.
EST 3:9 Te nuu ja jinkuaan ini maa ni, vi tata rey, te keneꞌe ni tnoꞌo na kiꞌin ja na vi xnaa ña jin ndiꞌi, te kuñaꞌa maa san uni ciento oko uxi mil kilo xuꞌun kuu plata nuu tee ka netniuu, nagua ja na vi tavaꞌa de nuu ovaꞌa xuꞌun maa ni, vi tata rey ―jiñaꞌa de.
EST 3:10 Yun te ni tau rey xeꞌe ñuꞌu ndaꞌa de nuu ndee seyu de, te ni jiñaꞌa de nuu Amán, seyii Hamedata, tatatnoꞌo Agag, tee kaꞌan uꞌu ñayiu judio.
EST 3:11 Te jiñaꞌa rey nuu Amán: ―Saꞌa maa ni jin xuꞌun nagua kuini ni, te suni saꞌa maa ni jin ñayiu ñuu yun naxa junkuaan ini maa ni ―jiñaꞌa de.
EST 3:12 Yun te ni ka kana de tee ka tee tutu maa rey kiuu uxi uni yoo xtnañuꞌu ja ndakiꞌin kuia, te ni ka tee yun ndiꞌi nagua ni tatnuni maa Amán, ja kuaꞌan nuu tee ni chitniuu maa rey vi nuu tee ka tatnuni kuaꞌa ñuu vi nuu tee ka netniuu taka ñuu. Te ni ka tee de nagua ka tee maa ñayiu in in ñuu vi saꞌan ja ka kaꞌan mai in in ñuu. Ni ka tee de jin sivi maa rey Asuero, te ni ka kani de seyu maa rey.
EST 3:13 Yun te ni ka tetniuu de jin maꞌñu sagua tee ka ndaxtute tutu nuu ndiꞌi ñuu ja tatnuni rey, te nuu tutu yun tatnuni de ja vi kaꞌni ndiꞌi ñayiu judio vi ndee na vi xnaa ña, a kuu suchi kuechi a ñayiu nijaꞌnu a suchi kueli axi ñasiꞌi, te vi kuiso ndiꞌi ja ka nevaꞌa ñayiu yun nuu invaa ni kiuu, ja kuu kiuu uxi uni yoo uxi uu ja ka xnani yoo Adar.
EST 3:14 Te tnoꞌo ja yoso nuu tutu yaꞌa ni kendoo na kuinio in ley nuu in in ñuu, te ni ka kaxtnoꞌo nuu ndiꞌi ñayiu ñuu, nagua ja na vi koo tuaꞌi kiuu yun.
EST 3:15 Te ñama kuiti ni kekuei tee ka ndaxtute tutu yun nagua ni tatnuni maa rey. Te suni ni ka xneꞌe tnoꞌo ni kee yun nuu ñayiu ka oo maa ñuu kaꞌnu Susa. Te ni ka jinkoo rey jin Amán ka jiꞌi de, su ñayiu ñuu Susa, chi vi tu ka niꞌi ini nagua vi saꞌi.
EST 4:1 Te nuu ni jini Mardoqueo ndiꞌi ja ni kuu yun, te ni ndata de saꞌun niꞌnu de, te ni kekuiꞌnu de saꞌun ndayi vi ni joso de yaa xini de, te ni kee de jiondita de maa ñuu yun, kana ndaꞌi de ja kusuchi ndevaꞌa ini de.
EST 4:2 Te ni kenta de ndee yeꞌe nuu kiukuei nuu oo veꞌe tniuu yun, chi oo ii, te ma kuu ja kiuu ni in ñayiu niꞌnu saꞌun ndayi.
EST 4:3 Te suni nuu ndiꞌi ñuu ja ni kenta tnoꞌo ni keneꞌe rey ja tatnuni de, ni oo ndevaꞌa tnoꞌo suchi ini neꞌu ñayiu judio. Te ni ka onditei, vi ni ka ndaꞌi ni ka kanai, te kuaꞌi ni ka kekuiꞌnu saꞌun ndayi vi ni ka jinkotui nuu yaa ñuꞌu.
EST 4:4 Te ni jaꞌankuei suchi siꞌi ka jinokuechi nuu reina Ester vi tee ka jito ña jin ña, te ni ka kaxtnoꞌi ja siun kaa tnundoꞌo tnaꞌa Mardoqueo, te ni kusuchi ndevaꞌa ini ña. Yun te ni tetniuu ña saꞌun ja na ndasama Mardoqueo, te na tau de saꞌun ndayi ja niꞌnu de yun, su tu ni jantaꞌu de.
EST 4:5 Yun te ni kana ña Ester jin Hatac, in tee netniuu ja ni jani ña rey ja jinokuechi de nuu ña, te ni tatnuni ña ja na jinkoto de Mardoqueo, te na kakan tnoꞌo ña de na tnundoꞌo tnaꞌa tee yun axi nau ja siun saꞌa de.
EST 4:6 Te ni jaꞌan Hatac ni kaꞌan de jin Mardoqueo nuu oo de yeꞌe nuu kiukuei nuu oo veꞌe tniuu yun.
EST 4:7 Te ni ndakani Mardoqueo ndiꞌi tnundoꞌo ka tnaꞌa de, te suni ni kaxtnoꞌo de nasaa xuꞌun ni kee yuꞌu Amán ja tniuyaꞌu de ja na koo vaꞌa nuu oo xuꞌun maa rey, nagua ja na vi xnaa ndiꞌi ña jin ñayiu judio.
EST 4:8 Te suni ni jiñaꞌa de in tutu nuu yoso tnoꞌo ni kee nuu tatnuni ja vi xnaa ñayiu judio, na ni ka saja ñuu Susa, nagua ja na ndakuñaꞌa de nuu Ester, saa nagua ja kuni ña ndiꞌi tnundoꞌo ja oo. Te suni ja xteku de Ester ja na kiꞌin ña nuu rey, te na kaꞌan ndaꞌu ña jin rey ja jaꞌa ñayiu ñuu ña.
EST 4:9 Ni ndajiokuiin Hatac, te ni ndakani de nuu Ester naxa jiñaꞌa Mardoqueo.
EST 4:10 Yun te ni tetniuu tuku ña Ester jin Hatac, te jiñaꞌa ña: ―Suaꞌa kuñaꞌa ni nuu Mardoqueo:
EST 4:11 “Ndiꞌi tee ka jinokuechi nuu rey vi ñayiu taka ñuu nuu tatnuni rey, ka jini ja nani kuu teyii a ñasiꞌi ja kiuu veꞌe nuu oo rey, nuu ja masu maa de kana ña, te invaa ni ley oo ja jaꞌa ñayiu yun, ja xtau tniaꞌa ña ja kui. Su maintnoꞌo nuu ja skata rey xnuu oro ja tuu de ichi nuu oo ñayiu yun, te kuakaꞌnu ini de ja kotekui. Te ja sein, chi ja ni jino oko uxi kiuu ja tu kana ña rey ja kiꞌin san nuu oo de”, kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa ña.
EST 4:12 Te saa jiñaꞌa de nuu Mardoqueo nagua ni kaꞌan Ester.
EST 4:13 Yun te jiñaꞌa Mardoqueo nuu tee yun: ―Suaꞌa kuñaꞌa ni nuu Ester: “Ma kokaꞌan ni ja vi chia oo ni veꞌe rey, te maintnoꞌo maa ni guaa kaku ni neꞌu ndiꞌi tnaꞌo judio.
EST 4:14 Chi nuu ja kasi yuꞌu ni, te ma kaꞌan saꞌun ni vitna, te inka nuu kii ja skaku ña, te vi ndusii ini ñayiu ñuo, su vi kuu maa ni jin ñayiu veꞌe ni, chi na jiniu axi saa vatuni yun kuu ja ni kenta ni kuu ni reina, nagua ja kuu chituu ña ni nuu tnundoꞌo yaꞌa”, kuñaꞌa ni joo ―jiñaꞌa de.
EST 4:15 Yun te ni ndatetniuu Ester in tnoꞌo nuu Mardoqueo, te jiñaꞌa ña:
EST 4:16 “Kuaꞌan ni te ndatatutu ni ndiꞌi tee judio ka oo ñuu Susa, nagua ja vi kondite ni ja jaꞌa san. Te ma vi kaa ni te ni ma vi koꞌo ni uni nduu vi uni jakuaa. Te suni saa ni vi kondite maa san jin suchi siꞌi ka jinokuechi nuu san. Yun te saa kiꞌin san ja kaꞌan san jin rey, visi masu saa oo nuu ley ñuu yaꞌa. Te nuu ja vi kaꞌni jin san, te na vi kaꞌni ña”, jiñaꞌa ña.
EST 4:17 Yun te ni jaꞌan Mardoqueo, te ni saꞌa de ndiꞌi nagua ni tatnuni Ester.
EST 5:1 Nuu ni yaꞌa uni kiuu yun, te ni ndakiꞌin Ester saꞌun ña ja kuu ña reina, te ni kuyatni ña ndee yuyeꞌe nuu oo rey, te yun ni jinkuiin ña. Te nukoo rey nuu mesa ja tatnuni de ichi nuu kiuu suaꞌa yuyeꞌe yun.
EST 5:2 Te nuu ni jini de reina Ester ja nukuiin ña yuyeꞌe yun, te ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña de, te ni skata de yutnu tuu de ja kuu oro nee de yun ichi nuu ña. Yun te ni jaꞌan Ester, te ni tnii ña xtuu yutnu yun.
EST 5:3 Te jiñaꞌa rey: ―¿Nagua ndoꞌo ron, vi reina Ester? ¿Nagua kuu ja jikan ron? Kaꞌan nagua kuu ja kuini ron visi ndee sagua ñuu nuu tatnuni rin kakan ron, te na taa rin ―jiñaꞌa de.
EST 5:4 Te jiñaꞌa Ester: ―Nuu ja jinkuaan ini ni, vi rey, te tanundaꞌa ni jaa ni joo viko luluu ni savaꞌa san ja kuu viko maa ni, te suni kondeka ni Amán jakuei ni jin de ―jiñaꞌa ña.
EST 5:5 Yun te jiñaꞌa rey nuu tee ka jinokuechi nuu de: ―Mavijinkuaka ñama ni Amán nagua ja na vi saꞌo nagua ni jikan Ester ―jiñaꞌa de. Saa te ni jinokuei rey jin Amán viko ja ni savaꞌa Ester.
EST 5:6 Te nini ka jiꞌi rey in vasu nuu viko yun, te jiñaꞌa de nuu Ester: ―Kaꞌan nagua kuu ja jikan ron, te na taa rin. Nagua kuu ja kuini ron visi ndee sagua ñuu nuu tatnuni rin kakan ron, te na taa rin ―jiñaꞌa de.
EST 5:7 Yun te ni kaꞌan Ester, te jiñaꞌa ña: ―Ja jikan san vi ja jikantaꞌu san kuu yaꞌa:
EST 5:8 Nuu ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ni, vi rey, te jinkuaan ini ni ja taa ni joo ja jikan san, te skunkuu ni nagua kuini san, te tanundaꞌa ni kikuei ni joo jin Amán nuu inka viko ja savaꞌa san xtnee. Te yun saa kaꞌan san nagua jikan maa ni, vi rey ―jiñaꞌa ña.
EST 5:9 Te osii ndevaꞌa ini Amán ni ndee de viko kiuu yun. Su nuu ni jini de Mardoqueo ja oo de yeꞌe veꞌe tniuu yun, te ni ja tu ni ndakoo de ni tu ni onee yiñuꞌu de nuu ni yaꞌa de, te ni kiti ndevaꞌa ini de siki Mardoqueo.
EST 5:10 Su ni jandee ini ni Amán, te ni ndajino de veꞌe de. Yun te ni kana de tee ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin de vi ñasiꞌi de Zeres.
EST 5:11 Te ni ndakani Amán nuu tee yun ndiꞌi ja nevaꞌa de ja ni kuu kuika ndevaꞌa vi ja kuaꞌa seꞌe nevaꞌa vi ndiꞌi ja saꞌa de ja ni saꞌa kaꞌnu ña rey, ja maa de kuu nijaꞌnu ka nuu tee ka netniuu jin de vi nuu tee ka jinokuechi nuu rey.
EST 5:12 Te jiñaꞌa ka Amán: ―Te suni maintnoꞌo maa san kuu ja ni kana reina Ester ja ni ka oo san jin rey nuu viko ja ni saꞌa ña. Te ni kana tuku ña jin san inka jichi xtnee ja vi koo san jin rey nuu viko saꞌa ña.
EST 5:13 Su ndiꞌi yaꞌa ni tu nagua jiniuꞌu saꞌun nuu san nini ndiaꞌa san ja kuu Mardoqueo, tatatnoꞌo judio yun, ja nukoo jayun yeꞌe nuu oo rey ―jiñaꞌa de.
EST 5:14 Te ka jiñaꞌa ñasiꞌi de Zeres jin ndiꞌi tee ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin de: ―Kuñaꞌa ni ja na vi kani in yutnu ja koo sukun uu xiko uxi yiki. Te kakan ni nuu rey ja xtnee na vi katakaa ña jin Mardoqueo nuu yutnu yun. Saa te kiꞌin sii ini ni jin rey nuu viko yun ―ka jiñaꞌa de. Te ni jinkuaan ini Amán tnoꞌo ni ka kaꞌan de, te ni tatnuni de ja ni ka jani yutnu yun.
EST 6:1 Te vi maa jakuaa saa, ni nana ñuaꞌna nuu rey, te ña ni ndii ka ja ndakusun de. Yun guaa ni tatnuni de ja na vi jinkiꞌin liuru nuu yoso ndiꞌi nagua ndoꞌo nuu tatnuni de, te na vi kaꞌu nuu de.
EST 6:2 Te yun ni ka nukuꞌun de yoso naxa ni kuu ja ni kaxtnoꞌo Mardoqueo ja ka skaka tnaꞌa Bigtán jin Teres uu tee ka netniuu nuu veꞌe tniuu, ja vi kaꞌni de rey Asuero.
EST 6:3 Te ni jikan tnoꞌo ña rey: ―¿Nagua ni ka jiñaꞌo nuu Mardoqueo axi na jayiñuꞌu oo ja ni niꞌi de ja siaꞌa ni saꞌa de? ―jiñaꞌa de. ―Tu saꞌun nagua niꞌi de ―ka jiñaꞌa tee ka jinokuechi nuu rey.
EST 6:4 Te vi inka ni kiuu Amán ini veꞌe tniuu yun ja yaꞌa de kaꞌan de jin rey ja na vi katakaa ña jin Mardoqueo nuu yutnu ja ni savaꞌa maa de. Te ni jikan tnoꞌo rey: ―¿Na in jika ini veꞌe jian?
EST 6:5 ―Amán kuu de ―ka jiñaꞌa tee ka jinokuechi nuu de. ―Vi kuñaꞌa ni na yaꞌa de kii de ―jiñaꞌa rey.
EST 6:6 Te nuu ni kiuu Amán, te ni jikan tnoꞌo ña rey jin de: ―¿Naxa vi saꞌo jin tee kuini maa rey ja kuñaꞌa de in jayiñuꞌu nuu de? ―jiñaꞌa de. Te ni ndakani ini Amán jin anu de: “¿Na xiin nuu ka kuini rey ja kuñaꞌa de jayiñuꞌu, te ña suu nuu mao?”, kaꞌan de.
EST 6:7 Yun guaa jiñaꞌa de nuu rey: ―Tee xiin nuu kuini rey ja kuñaꞌa de jayiñuꞌu,
EST 6:8 na vi jinkiꞌin saꞌun ja niꞌnu maa ni, vi tata rey, vi kuai ja yoso maa ni, te na vi tnaa xini ti in corona.
EST 6:9 Te na vi kuñaꞌa saꞌun vi kuai yun ndaꞌa in tee kuu kaꞌnu ka ja netniuu nuu maa ni, vi tata rey, te na skuiꞌnu de tee kuini maa ni ja kuñaꞌa ni jayiñuꞌu nuu de. Te na koso tee yun kuai, te na skaka nuu ña de nuu yaꞌu maa ñuu, te na kana jaa de ichi nuu tee yun: “Suaꞌa vi saꞌa tee xiin nuu kuini maa rey ja kuñaꞌa de jayiñuꞌu”, na kachi de ―jiñaꞌa Amán nuu rey.
EST 6:10 Yun te jiñaꞌa rey nuu Amán: ―Nuu saa te ñama kuaꞌan ni, te kiꞌin ni saꞌun vi kuai, te saa saꞌa ni, nagua ni kaꞌan maa ni jin Mardoqueo, tee judio ja nukoo yeꞌe veꞌe tniuu yaꞌa. Te ma siaꞌa ni, ni in tnoꞌo ja ni kaꞌan ni ―jiñaꞌa de.
EST 6:11 Te ni kiꞌin Amán saꞌun vi kuai maa rey, te ni skuiꞌnu de Mardoqueo vi ni skaa ña de yata kuai yun, te ni tnii de yoꞌo yuꞌu ti, te ni skaka nuu ña de nuu yaꞌu maa ñuu yun, te ni kana jaa de yoxnoꞌo de nuu tee yun: “Suaꞌa vi saꞌa tee xiin nuu kuini maa rey ja kuñaꞌa de jayiñuꞌu”, jiñaꞌa de kana de.
EST 6:12 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ka jiondita de, te ni ndajiokuiin Mardoqueo yeꞌe veꞌe tniuu. Su Amán, chi ñama kuiti ni ndajiokuiin de veꞌe de, kusuchi ini de, te ni chisaꞌu de nuu de.
EST 6:13 Te ni ndakani Amán nuu ñasiꞌi de Zeres vi nuu ndiꞌi tee ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin de ndiꞌi naxa ni kuu. Yun te ka jiñaꞌa tee ndichi yun vi ñasiꞌi de Zeres: ―Nuu ja Mardoqueo, tee xiin nuu ni jinkondee ni skunaa ni, kuu de tatatnoꞌo judio, te ma kundee ni siki de, chi jandaa ja kanakau ni nuu ndaꞌa de ―ka jiñaꞌa de.
EST 6:14 Te vi nini ka kaꞌan ka de jin Amán, te ni jinokuei ni tee ka jinokuechi nuu rey, te ñama kuiti ni ka jaka ña de jin Amán ja kuaꞌan de viko ni savaꞌa Ester.
EST 7:1 Yun te ni jaꞌankuei rey jin Amán viko ja ni saꞌa reina Ester.
EST 7:2 Te kiuu kuu uu yaꞌa nini ka jiꞌi de vinu, te jiñaꞌa rey nuu Ester: ―Kaꞌan nagua kuu ja kuini ron, vi reina Ester, te na taa rin. ¿Nagua kuu ja jikan ron? Visi ndee sagua ñuu nuu tatnuni rin kakan ron, te na taa rin ―jiñaꞌa de.
EST 7:3 Yun te ni kaꞌan reina Ester, te jiñaꞌa ña: ―Te nuu ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ni, vi rey, te nuu ja junkuaan ini ni, te na kaꞌan san. Ja kuini san kuu ja kuakaꞌnu ini ni jin san ja na koteku san, te ja jikan san kuu ja kundaꞌu ini ni ñayiu ñuu san.
EST 7:4 Chi ni ka kuyaꞌu maa san jin ñayiu ñuu san ja vi xtaꞌva ña ñayiu ja vi kaꞌni ñai ndee vi xnaa saꞌun ñai. Chi vaa nuu suaꞌa, te maa ni ja vi kunukuechi san ni ka kuyaꞌu san, te ma kaꞌan saꞌun san ja koxndiꞌni ndevaꞌa ña san, vi rey. Su vitna, chi oo yatni ja vi xnaa ña jin ndiꞌi san ―jiñaꞌa ña.
EST 7:5 Yun te ni jikan tnoꞌo ña rey Asuero jin reina Ester, te jiñaꞌa de: ―¿Na in kuu ñayiu yun, te ndenu oo in ja ni ndakani ini ja saꞌa jakueꞌe yun? ―jiñaꞌa de.
EST 7:6 Te jiñaꞌa Ester: ―Tee kaꞌan uꞌu ña ja saꞌa ña jakueꞌe kuu seꞌe tee ña kanoo Amán yaꞌa ―jiñaꞌa ña. Yun te vi ñani ni ini ka Amán nagua saꞌa de nuu rey vi nuu reina ja ni yuꞌu ndevaꞌa de.
EST 7:7 Yun te ni xndendoo rey vasu jiꞌi de, te ni ndakoo de ja ni kiti ndevaꞌa ini de, te ni kee de kuaꞌan de nuu ka oo xtnuu kuii nuu oo veꞌe tniuu yun. Su ni ndoo Amán ja kakantaꞌu de nuu reina Ester ja na kuakaꞌnu ini ña ja koteku de, chi ja ni jini de ja ndakani ini rey ja kaꞌni ña de.
EST 7:8 Te nuu ni ndajiokuiin rey ja ni jaꞌan de nuu ka oo xtnuu kuii nuu oo veꞌe tniuu yun, te ni ndajino de veꞌe nuu oo viko yun, te ni jini de ja yindei Amán nuu jito nuu nukondee Ester. Yun te jiñaꞌa rey: ―¿A vi suni kuini ni ja saꞌa neꞌe ni reina vi jin nuu san, vi ini veꞌe maa san? ―jiñaꞌa de. Te vi nuu ni kaꞌan rey tnoꞌo yun, te ni ka chisaꞌu ni tee ka jinokuechi yun nuu Amán.
EST 7:9 Te ni kaꞌan Harbona, in tee netniuu ja jito, te jiñaꞌa de: ―Nuu oo veꞌe maa Amán yaꞌa ja otuaꞌa in yutnu sukun uu xiko uxi yiki ja ni tatnuni de ni ka jani ja vi katakaa linko ña jin Mardoqueo, tee ni ndakani guaꞌa ja ni chituu ña jin maa ni, vi rey ―jiñaꞌa de. Yun te jiñaꞌa rey: ―Vi katakaa linko ni de yun, nuu saa ―jiñaꞌa de.
EST 7:10 Saa ni kuu ja ni ka jatakaa linko ña jin Amán nuu yutnu ja ni savaꞌa maa de ja kuintakaa Mardoqueo. Saa te ni ndiko ini rey jin ja kiti ini de.
EST 8:1 Te vi maa kiuu yun ni jiñaꞌa rey Asuero veꞌe Amán vi ndiꞌi ja ni onevaꞌa de nuu reina Ester, tee ni okaꞌan uꞌu ñayiu judio. Te ni jaꞌan Mardoqueo nuu rey, chi ja ni ndakani Ester naxa vi kuni tnaꞌa ña jin de.
EST 8:2 Te ni tau rey xeꞌe ñuꞌu ndaꞌa de nuu ndee seyu ja ni ndakindee de nuu Amán, te ni jiñaꞌa de nuu Mardoqueo. Te ni jani ña Ester jin Mardoqueo ja kokoto de ndiꞌi ja ni onevaꞌa Amán.
EST 8:3 Yun te ni ndajiokuiin tuku Ester ja kaꞌan ña jin rey, te ni jinkindei ña nuu jaꞌa de, te vi ndaꞌi ña jin tenuu ña, te jikantaꞌu ña nuu rey ja na kasi de ja ma skunkuu tnoꞌo kueꞌe ni keneꞌe Amán, tee tatatnoꞌo Agag, nuu ka skaꞌan de ñayiu ja vi ndakoi siki ñayiu judio.
EST 8:4 Yun te ni skata rey xnuu tuu de ja kuu oro ichi nuu oo Ester, te ni ndakoo ña, te ni jinkuiin ña nuu rey,
EST 8:5 te jiñaꞌa ña: ―Te nuu ja junkuaan ini ni, vi rey, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san, te nuu ja jini ni ja oo ndaa ja jikan san nuu ni, vi jioꞌo ni ña ni jin san, te tanundaꞌa ni tee ni in tutu nuu tatnuni ni ja ma jiniuꞌu ka tutu ni tetniuu Amán seyii Hamedata, tee tatatnoꞌo Agag, nuu ni tee de ja na vi xnaa ña jin ñayiu judio ja ka oo ndiꞌi ñuu nuu tatnuni maa ni, vi rey.
EST 8:6 Chi ¿naxa kuu kondiaꞌa sein te kenta jakueꞌe siki ñayiu ñuu san axi naxa kundee ini sein ja vi ndiaꞌa san jin nuu san, te vi naa tnaꞌa kuikin san? ―jiñaꞌa ña.
EST 8:7 Yun te jiñaꞌa rey Asuero nuu reina Ester vi nuu Mardoqueo, tee judio: ―Ja ni ka jini maa ni ja ni jiñaꞌa san ja ni onevaꞌa Amán nuu Ester, te ni ka jatakaa linko ña jin maa de, ja siun ni ndakani kueꞌe ini de ja ndakoo de siki ñayiu judio.
EST 8:8 Vitna te vi tee maa ni in tutu naxa ka junkuaan ka ini maa ni jin sivi maa san ja kuu san rey, na kiꞌin ja chituu ña jin ñayiu judio. Te vi kani ni seyu ja ndee nuu xeꞌe san jian, chi in tnoꞌo kee ja yoso sivi maa san vi jinkondee seyu maa san ja kuu san rey, te tu na in kuu kaꞌan ja naa ―jiñaꞌa de.
EST 8:9 Yun te ñama kuiti ni ka kana de tee ka tee tutu maa rey. Te kiuu oko uni yoo kuu uni ja kuu yoo nani Siván ni ka tee de ndiꞌi tnoꞌo nagua ni tatnuni Mardoqueo nuu ñayiu judio vi nuu tee ni chitniuu maa rey, vi nuu tee ka tatnuni, vi nuu tee ka netniuu taka nuu ñuu ja ni kejaꞌa ndee India, te ni jinkituu ndee Etiopía, ciento oko uja ñuu. Te ni ka tee de naxa ka tee maa in in ñuu, vi saꞌan ka kaꞌan mamai. Te suni ni ka tee de naxa ka tee maa ñayiu judio vi saꞌan ka kaꞌin.
EST 8:10 Te ni ka tee de tnoꞌo ni kee yun jin sivi maa rey Asuero, te ni ka kani de seyu maa rey, te ni ka tetniuu de tutu yun ndaꞌa tee ka yoso kuai, kiti ka jino ñama ndevaꞌa ja ka kuu kuai maa rey.
EST 8:11 Te tnoꞌo ja ni kee yun kaꞌan ja jandetu rey ja ñayiu judio ja ka oo taka ñuu, na vi ndututui nagua ja na vi skakui mai, te na vi xndaꞌvai na vi kaꞌni ndee na vi xnai, nani kuu tee ndakoo siki, a ka kuu tee ñuu naꞌnu axi tee ñuu kueli, te na vi kaꞌni ñai jin de vi ñasiꞌi de vi seꞌe de, te na vi kuisoi ndiꞌi nagua ka nevaꞌa de.
EST 8:12 Te ndiꞌi yaꞌa na vi saꞌi invaa ni kiuu nuu ndiꞌi ñuu ja tatnuni rey Asuero. Te kiuu ja ni ka kaji yun kuu kiuu uxi uni, yoo uxi uu ja nani yoo Adar.
EST 8:13 Te na vi xneꞌe tutu yun taka ñuu na kuinio in ley, nagua ja na vi kuni ñayiu ndiꞌi ñuu, nagua ja na vi koo tuaꞌa ñayiu judio kiuu yun ja na vi ndaxtee saꞌi tee ka kaꞌan uꞌu ña jin, kachi tutu yun.
EST 8:14 Te ni tatnuni maa rey ja ñama kuiti ni kekuei tee ka yoso kuai, kiti ka jino ñama ndevaꞌa. Te suni ni ka saja tnoꞌo ni kee yun nuu ñayiu maa ñuu kaꞌnu Susa.
EST 8:15 Yun te ni kee Mardoqueo nuu veꞌe tniuu nuu oo rey, niꞌnu de saꞌun ndiꞌi vi kuijin, te ñuꞌu xini de in corona kaꞌnu ja kuu oro vi in saꞌun tikani vii ndevaꞌa ja kuu lino ja kuaꞌa nditnu. Te ndiꞌi ñayiu maa ñuu Susa ni ka kanai ja kusii ndevaꞌa ini.
EST 8:16 Te ja maa ñayiu judio, chi in kiuu ja ni yeꞌe ja ka kusii ndevaꞌa ini kuu, vi ka kanai ja ka osii ini vi ka saꞌa sukuin mai.
EST 8:17 Te taka ñuu naꞌnu vi ñuu kueli nuu ni kenta tnoꞌo ni keneꞌe rey ja tatnuni de, ni ka kusii ndevaꞌa ini ñayiu judio, te ni ka saꞌi viko kiuu kusii ini kuu. Te kuaꞌa ñayiu ka oo sava ka ñuu ni ka ndui ñayiu judio, chi ni ka yuꞌu ñai jin ñayiu judio.
EST 9:1 Te vi maa kiuu uxi uni yoo uxi uu ja nani yoo Adar, kuu kiuu ja skunkuu ja vi saꞌa de tnoꞌo ni tatnuni rey. Te kiuu yun ka ndetu tee ka kaꞌan uꞌu ña jin ñayiu judio ja vi na vi kitu xiaꞌan ña de. Su saa suaꞌa yata ni kuu, chi saa maa ñayiu judio ni ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin.
EST 9:2 Chi ndiꞌi ñuu nuu tatnuni rey Asuero ni ka ndututu mamaa ñayiu judio ñuu nuu ka oo de, nagua ja vi kaxin tnaꞌa de jin tee ka nduku ja vi xnaa ña. Te ni in ñayiu, ña ni ka kundee ini ja vi kaxin tnaꞌa jin ñayiu judio, chi ni ka yuꞌu ña ñayiu ndiꞌi ñuu.
EST 9:3 Te ndiꞌi tee ka netniuu taka ñuu, tee ni chitniuu maa rey vi tee ka tatnuni, vi tee ka nee tniuu naꞌnu, ni ka chituu de ñayiu judio, chi ni ka yuꞌu de Mardoqueo.
EST 9:4 Chi in tee kaꞌnu ni kuu Mardoqueo nuu veꞌe tniuu ja oo maa rey, te ni kenta ja teku tnoꞌo de ndiꞌi ñuu. Te in kiuu in kiuu ka kuaꞌan makusukun ka de nuu tniuu nee de.
EST 9:5 Te jin yuchi kani ni ka jaꞌni tee judio ndiꞌi tee ka kaꞌan uꞌu ña jin de ndee ni ka xnaa de. Te ni ka saꞌa de jin tee ka kaꞌan uꞌu ña yun ndee nagua kuaꞌa ka kuu ini maa de.
EST 9:6 Te maintnoꞌo ni maa ñuu kaꞌnu Susa ni ka jaꞌni tee judio uꞌun ciento teyii.
EST 9:7 Te suni ni ka jaꞌni de Parsandata vi Dalfón vi Aspata,
EST 9:8 Porata vi Adalía vi Aridata,
EST 9:9 Parmasta vi Arisai vi Aridai vi Vaizata,
EST 9:10 ja ni ka okuu ndi uxi seyii Amán, tee kuu seyii Hamedata, tee ni okaꞌan uꞌu ña jin ñayiu judio, su tu ni ka keꞌe saꞌun de ja ka nevaꞌa ndiyi ni ka jiꞌi yun.
EST 9:11 Te vi maa kiuu yun ni ka kaxtnoꞌo nuu rey nasaa ndiyi ni ka jiꞌi maa ñuu kaꞌnu Susa.
EST 9:12 Te jiñaꞌa rey nuu reina Ester: ―Ni ka jaꞌni tee judio uꞌun ciento teyii vi uxi seyii Amán maa ñuu kaꞌnu Susa yaꞌa, te na jiniu nagua ni ka saꞌa de sava ka ñuu nuu tatnuni rin. Su kaꞌan nagua kuu ja jikan ron, te na taa rin axi nagua kuu ja kuini ron, te na saꞌa rin ―jiñaꞌa de.
EST 9:13 Te jiñaꞌa Ester: ―Nuu ja jinkuaan ini maa ni, vi rey, te kuandetu ni ja suni xtnee na vi saꞌa tee judio ka oo ñuu Susa yaꞌa nagua ni ka saꞌa de jin tnoꞌo tatnuni ja oo kiuu vitna, te na vi katakaa linko de yiki kuñu ndi uxi seyii Amán ―jiñaꞌa ña.
EST 9:14 Te ni tatnuni rey ja saa vi saꞌa de. Te ni ka xtutenuu tnoꞌo tatnuni yun maa ñuu Susa, te ni ka jatakaa linko yiki kuñu ndi uxi seyii Amán.
EST 9:15 Te tee judio ja ka oo ñuu Susa yun, suni ni ka ndututu de kiuu uxi kuun yoo Adar, te ni ka jaꞌni ka de uni ciento teyii, su tu ni ka keꞌe saꞌun de ja ka nevaꞌa ndiyi ni ka jiꞌi yun.
EST 9:16 Te sava ka tee judio ja ka oo sava ka ñuu nuu tatnuni rey, suni ni ka ndututu de ja vi skaku niꞌnu de maa de nuu ndaꞌa tee ka kaꞌan uꞌu ña, te ni ka jaꞌni de uni xiko xaꞌun mil tee ka kaꞌan uꞌu ña, su tu ni ka keꞌe saꞌun de ja ka nevaꞌa ndiyi ni ka jiꞌi yun.
EST 9:17 Te kiuu uxi uni yoo Adar ni kuu siaꞌa, te ni ka ndatatu de kiuu uxi kuun maa yoo yun, te ni ka saꞌa de in kiuu viko ja ni ka kusii ini de.
EST 9:18 Su tee judio ja ka oo maa ñuu Susa, chi ni ka ndututu de kiuu uxi uni vi uxi kuun maa yoo yun, te ni ka ndatatu de kiuu xaꞌun, te ni ka saꞌa de in kiuu viko ja ni ka kusii ini de.
EST 9:19 Yun guaa tee judio ja ka oo ñuu kueli vi ñuu ja tu nagua ndesi, ka saꞌa de viko kiuu uxi kuun yoo Adar, ja kuu in kiuu ka kusii ini de, in kiuu viko ja ka skutaꞌu tnaꞌa de ndei.
EST 9:20 Te ni tee Mardoqueo naxa ni kuu, te ni tetniuu de tutu nuu ndiꞌi ñayiu judio ja ka oo ndiꞌi ñuu nuu tatnuni rey Asuero, nuu ñuu oo jika vi ñuu oo yatni,
EST 9:21 nuu tatnuni de ja nuu kuia nuu kuia vi kosaꞌa de viko kiuu uxi kuun vi xaꞌun yoo Adar.
EST 9:22 Chi kiuu yun ni ka kaku ñayiu judio nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin, te kuu in yoo tnaꞌa suchi ini ja ni ndasama jin tnoꞌo sii ini, te ja ka ndaꞌi ka kana ñayiu ni nduu in kiuu viko. Te yun guaa vi kosaꞌi in kiuu viko ja ka kusii ini, te vi koskutaꞌu tnaꞌi ndei, te suni vi koskutaꞌui ñayiu ka kundaꞌu, kaꞌan tutu yun.
EST 9:23 Saa te ni ka jinkondee ñayiu judio ka saꞌi viko nagua ni tatnuni Mardoqueo nuu tutu ja ni tee de yun.
EST 9:24 Chi Amán, seyii Hamedata, tatatnoꞌo Agag, ni okuu tee ni okaꞌan uꞌu nuu ndiꞌi ñayiu judio, te ni ndakani ini de ja xnaa de ñayiu judio, yun guaa ni skee de pur, ja kuu ni jitotnuni de nagua ja kuni de na kiuu guaa kaꞌni ña de guaa ndee xnaa ña de.
EST 9:25 Su nuu ni jino Ester nuu rey, te ni tee rey tnoꞌo nuu tatnuni de ja ndiꞌi tnoꞌo kueꞌe ni ndakani ini Amán ja saꞌa de jin ñayiu judio, na nanakau siki maa de, te na vi katakaa linko ña jin maa de vi seyii de in nuu yutnu.
EST 9:26 Te yun guaa ni ka xnani kiuu yun Purim, ja vaji nuu tnoꞌo pur. Te vi nagua yoso nuu tutu ja ni tee Mardoqueo vi nagua ni ka jini maa de jin nuu de vi naxa ni ka ndoꞌo ni ka tnaꞌa maa de.
EST 9:27 Te ni ka saꞌa ñayiu judio in costumbre nuu maa de vi nuu tatatnoꞌo de ja vajikuei nuu kuee ka, vi nuu ndiꞌi ñayiu ja ka kiunduu ja ka ndui ñayiu judio, ja mavisiaꞌi uu kiuu yaꞌa ja vi saꞌi viko, nagua yoso nuu tutu vi nagua kiuu ja ni ka jani ja vi kosaꞌi nuu kuia nuu kuia.
EST 9:28 Te na vi kondakaꞌan ni ñayiu judio kiuu yaꞌa ja vi kosaꞌi viko, te suni saa ni vi kosaꞌa ndiꞌi tatatnoꞌi, taka nuu veꞌi vi taka ñuu naꞌnu vi ñuu kueli nuu ka oi. Te mavisiaꞌa ñayiu judio kiuu Purim yaꞌa ja vi saꞌi viko, ni ma vi ndunaa ini tatatnoꞌi ja vi kosaꞌi viko yaꞌa.
EST 9:29 Te reina Ester, sesiꞌi Abihail, jin Mardoqueo, tee judio, ni ka tee ña tutu kuu uu jin ndiꞌi tniuu ja ka ndiso ña siki kiuu viko Purim, nagua ja na saꞌa ndakui jin tutu xtnañuꞌu.
EST 9:30 Te ni ka tetniuu ña tutu yun nuu ndiꞌi ñayiu judio ja ka oo nuu ndi ciento oko uja ñuu nuu tatnuni rey Asuero jin tnoꞌo ndaa vi tnoꞌo mani,
EST 9:31 nagua ja na vi kukanu ndaa ini kiuu Purim yun vi maa kiuu ja ni ka jani, nagua ni ka tatnuni Mardoqueo, tee judio, jin reina Ester, ja saa vi kosaꞌa maa de vi tatatnoꞌo de, te suni ni ka tee de na kiuu vi kondite ñayiu vi ja vi kotnaꞌu ini.
EST 9:32 Te tnoꞌo ja ni tatnuni Ester ni ka kukanu ndaa ini ja vi kosaꞌa viko Purim, te ni jinkoso ndiꞌi yaꞌa nuu in liuru.
EST 10:1 Te ni jikan rey Asuero xuꞌun impuestu nuu ñayiu ndiꞌi ñuu nuu tatnuni de, vi ndee nuu ñayiu ñuu kueli ja ka oo yuꞌu ndute mar.
EST 10:2 Te ndiꞌi nagua ni saꞌa de jin tniuu kaꞌnu ja ndiso de vi ja ni kuu ndakui de, vi ndiꞌi ja ni saꞌa Mardoqueo ja ni kuu sukun ndevaꞌa de jin tniuu nee de, ja ni saꞌa kaꞌnu ña rey, ni jinkoso nuu liuru nuu yoso nagua ka saꞌa rey ja ka tatnuni de nuu ñuu Media vi Persia.
EST 10:3 Chi Mardoqueo, tee judio, ni okuu in tee kuu uu nuu maa rey Asuero, ni okuu de in tee kaꞌnu neꞌu maa ñayiu judio, te ni ka okaꞌan too ña kuaꞌa ndevaꞌa ñani tnaꞌa de, chi ni nduku ndee de ja vi koo vii vi koo vaꞌa ñayiu ñuu de, te ni ondiꞌni de ja vi koo vaꞌa tnaꞌa kuikin de.
PSA 1:1 Na taꞌu na ndetu ñayiu ja tu ndikin tnoꞌo ja ka skaꞌan ña ñayiu kueꞌe, te ni tu jikai nagua ichi ka jika ñayiu ka saꞌa yika kuechi, te ni tu junkoi jin ñayiu ka jaku ndee ña jin ia Dios.
PSA 1:2 Chi saa suaꞌa kusii ini ja kuantnoꞌi tnoꞌo tatnuni ia Dios, te nduu vi ñuu ni, ñuꞌu ini tnoꞌo tatnuni ya.
PSA 1:3 Te ñayiu yun kui na kuinio in yutnu ja nukuiin tnu in yuꞌu yute, te vi mamaa maa yoo kuun kiti vixin tnu, te ni ja tu xii ndaꞌa tnu, te ndiꞌi ja saꞌa ñayiu yun kee guaꞌa jin.
PSA 1:4 Su masu saa saꞌun kuu jin ñayiu kueꞌe, chi ka kui na kuinio miꞌi ja xtechi ña tachi.
PSA 1:5 Te yun guaa ñayiu kueꞌe, chi ma kuu vi kaꞌan niꞌnui ja jaꞌi nuu sandaa ia Dios kuechi, te ni ma vi koi nuu ka oo ñayiu ndaa.
PSA 1:6 Chi jito ña maa Jitoꞌo Dios jin ñayiu ndaa nuu ichi ka jikai, su ñayiu kueꞌe, chi kuaꞌankuei mai ichi nuu vi nai.
PSA 2:1 Ñayiu sava ka ñuu ja tu ka jini ia Dios, chi ka ndakoo vai, te ninoꞌo ni ja tu jiniuꞌu ka ndakani ini.
PSA 2:2 Te ka ndakoo tee ka kuu rey vi tee ka tatnuni nuu ñuu siki Jitoꞌo Dios, te inuu ka ndakani kueꞌe ini de siki ya vi siki ia ni chitniuu maa Dios, te ka kachi de:
PSA 2:3 “Na vi kujioo, te ma kotatnuni ka ya nuo, ni ma vi kunukuechi kao nuu ya”, ka kachi de.
PSA 2:4 Su kuaku ndee ña Dios, ia tatnuni ndee andivi, te skexiko ya ja ka ndakani ini ñayiu yun.
PSA 2:5 Yun te kaꞌan xeen ya nuu ñayiu ja kiti ini ya, te siuꞌu ña ya jin tnoꞌo xeen ja kaꞌan ya, te jiñaꞌa ya:
PSA 2:6 “Ni jani maa rin rey rin nuu yuku Sión, ja kuu yuku ii maa rin”, jiñaꞌa ya.
PSA 2:7 Te jiñaꞌa rey yun: “Na kaxtnoꞌo san tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios nuu ni kaꞌan ya suaꞌa: Seꞌe maa rin kuu ron, te maa rin ni saꞌa kaꞌnu ña jin ron vitna.
PSA 2:8 Kakan, te na taa rin ndiꞌi ñuu naꞌnu vi ñuu kueli ja saꞌa jajin ron, te vi ndee jaꞌa ñuyiu taa rin ja kokuu kuenta maa ron.
PSA 2:9 Te kotatnuni xeen ron nuu tee ka tatnuni vi nuu rey, na kuinio yutnu kaa ja kani kisi ñuꞌu, te skuechi kueli ña”, jiñaꞌa ya.
PSA 2:10 Te yun guaa maa ni ja ka kuu ni rey, vi tee ka tatnuni, vi junkuiꞌnu ini ni yaꞌa, te vi konini ni tnoꞌo ja xteku ña san.
PSA 2:11 Vi kunukuechi ni nuu maa Jitoꞌo, te vi chiñuꞌu ni ya ja vi suaꞌa ka niꞌi ni ja ka yuꞌu ni ya.
PSA 2:12 Vi kindei vi kititi ni nuu Seꞌe ia Dios, nagua ja ma kiti ini ya, te xnaa ña ya nuu ichi ka jika ni, chi ñama ndevaꞌa kiti ini ya. Su na taꞌu na ndetu ndiꞌi ñayiu ka nduku ja na koto na kuni ña ya jin.
PSA 3:1 Kuakuaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, vi Jitoꞌo san. Kuakuaꞌa ñayiu ka ndakoo siki san.
PSA 3:2 Te kuaꞌa ñayiu ka kaꞌan ndee ña jin san, te ka kachi: “Ma skaku niꞌnu ña ia Dios jin de”.
PSA 3:3 Su maa ni, vi Jitoꞌo san, kuu ni na kuinio kaa tikute ja tavaꞌa ña ni, te maa ni kuu ia taa jayiñuꞌu nuu san, vi maa ni kuu ia ndataa tnoꞌo ndee ini.
PSA 3:4 Ni jikantaꞌu san nuu ni ja chituu ña ni, vi Jitoꞌo san, te ni onini ni ndee yuku ii nuu oo ni.
PSA 3:5 Jinkotuu san, te kixin san, te ndoto tuku san, chi maa Jitoꞌo jito jini ña jin san.
PSA 3:6 Te ma koyuꞌu san visi kuakuaꞌa ñayiu ni ka jionduu ña jin san, ja vi saꞌa ñai jakueꞌe.
PSA 3:7 Neꞌe ni, vi Dios, te skaku niꞌnu ña ni, te kani ni mamaa jiki nuu tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te taꞌu ni noꞌo tee ka saꞌa jakueꞌe, vi Jitoꞌo san.
PSA 3:8 Maa ni, vi Jitoꞌo, kuu ia skaku niꞌnu ñayiu, te tetniuu ni javii javaꞌa ni ja na koo jin ñayiu ñuu ni.
PSA 4:1 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san nuu jikantaꞌu san nuu ni, vi Dios, chi maa ni kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa san, te maa ni ndasaꞌa sii ini ña nuu kusuchi ini san. Kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni, te konini ni joo nuu ndakuatu san.
PSA 4:2 Te maa ni ja ka kuu ni tee ka kuu nijaꞌnu, ¿Nasaa ka kiuu guaa vi kotaa ni ja kanoo san nuu tniuu jayiñuꞌu? Chi ka kutoo ni ja tu jiniuꞌu, te ka nduku ni ninoꞌo ni ja vi kaꞌan tnoꞌo ni.
PSA 4:3 Vi kuni ni ja Jitoꞌo, chi junkuaan ini ya jin ñayiu ndaa, te yun guaa nini ya nuu jikantaꞌu san nuu ya.
PSA 4:4 Nuu ja vi ka kisi ni ja ka kiti ini ni, su ma vi saꞌa ni yika kuechi. Te nuu ka nduei ni nuu jito ni, te vi kasi yuꞌu ni, te vi ndakani ini ni nagua kuu ja saꞌa kueꞌe ña jin ni.
PSA 4:5 Vi soko ni nuu Jitoꞌo jin in anu ndaa ni, te vi kukanu ini ni ya.
PSA 4:6 Chi kuaꞌa ñayiu ka kaꞌan: “¿Na in kuu ja xneꞌe in jaguaꞌa nuo?” Kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin in in san, vi Jitoꞌo san.
PSA 4:7 Maa ni saꞌa ja kusii ndevaꞌa ini san, vi Jitoꞌo san, te kusii ini ka san saa ñayiu ka niꞌi kuaꞌa triu vi vinu.
PSA 4:8 Jinkotuu san jin tnoꞌo mani, te saa kixin san, chi maintnoꞌo maa ni, vi Jitoꞌo, taa tnoꞌo kanu ini.
PSA 5:1 Konini ni tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo san, te tanuu ña ni joo nuu kana ndaꞌu san.
PSA 5:2 Konini ni nuu jikantaꞌu san nuu ni, chi Dios maa san vi rey maa san kuu ni, te nuu maa ni ndakuatu san.
PSA 5:3 Tnoꞌo neꞌe nini ni tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo san, chi in in neꞌe ndakuatu san nuu ni, te ndetu kaꞌnu san ja taa ni nagua jikan san.
PSA 5:4 Chi masu in Dios ja junkuaan ini jakueꞌe kuu ni, te ma kuu vi koo ñayiu kueꞌe nuu oo ni.
PSA 5:5 Te ni ma vi koo ñayiu ka saꞌa teyii mai nuu ni, chi skexiko ni ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 5:6 Te xnaa ni ñayiu ka kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, vi skexiko ni ñayiu ka jaꞌni ndiyi vi ñayiu ka xndaꞌu inka ñayiu.
PSA 5:7 Su sein, chi ja kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ni jin san, te kuu kiuu san ini veꞌe ni, te junkuiin jiti san, te chiñuꞌu ña san nuu veñuꞌu ii ni.
PSA 5:8 Kondeka ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, ja na saꞌa ndaa san ja jaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te na kaka ndaa san ichi maa ni.
PSA 5:9 Chi tu ka kaꞌan ndaa ñayiu yun, te oo chitu jakueꞌe ini anui, te sukuin kuu na kuinio yau ñaña ja nune, chi luu ndevaꞌa ka kaꞌin jin yai ja ka xndaꞌui ñayiu.
PSA 5:10 Tetniuu ni tnundoꞌo siki, vi Dios, te saꞌa ni ja na vi nanakau mai nuu jakueꞌe ka ndukui ja vi saꞌi. Skunu ni jin, chi kuakuaꞌa jakueꞌe ka saꞌi, chi ka ndakoi siki ni.
PSA 5:11 Su na vi kokusii ini ndiꞌi ñayiu ka kukanu ini ña jin ni, te siun ni na vi kokatai ja ka kusii ini, chi maa ni kuu ia in niꞌnu in sagua ja jaꞌi, te nuu maa ni na vi kokusii ini ñayiu ka kutoo ña jin ni.
PSA 5:12 Chi maa ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ñayiu ndaa, vi Jitoꞌo san, te na kuinio in kaa tikute saa jionduu ni ñayiu ja chindee chituu ni jin.
PSA 6:1 Ma kuxeen ni nuu san jin ja kiti ini ni, vi Jitoꞌo san, ni ma tetniuu ni tnundoꞌo siki san jin ja kiti ini ndevaꞌa ni.
PSA 6:2 Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, chi kuꞌu san. Ndasaꞌa ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, chi vi suaꞌa niꞌi ninii yiki kuñu san ja jatu san.
PSA 6:3 Yuꞌu ndevaꞌa san, vi Jitoꞌo san, ¿te na kiuu saa ndasaꞌa ña ni?
PSA 6:4 Ndajiokuiin ni, vi Jitoꞌo san, te skaku niꞌnu ni anu san. Skaku niꞌnu ña ni jin san jin jandaꞌu ini ni.
PSA 6:5 Chi ñayiu ni ka jiꞌi, tu na in kondakaꞌan ka ña jin ni, te ñuu jiꞌi, tu na in kosaꞌa kaꞌnu ka ña jin ni.
PSA 6:6 Ja ni kuita san ja ndaꞌi san, te vi suaꞌa tnana ndaꞌu ni ka san, chi ndiꞌi ni jakuaa ndaꞌi san, te xtajin san jito nuu kixin san jin tenuu san.
PSA 6:7 Ja ni kuita nduchi nuu san jin tnoꞌo suchi ini ja tnaꞌa san, te ja mandesi nuu san ja jaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 6:8 Vi kujioo ni nuu san, ndiꞌi ni ja ka saꞌa ni jakueꞌe, chi ja ni onini Jitoꞌo ja ndaꞌi kana san nuu ya.
PSA 6:9 Ja ni onini Jitoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ya, te ni jantaꞌu ya tnoꞌo kaꞌan san ja ndakuatu san nuu ya.
PSA 6:10 Te ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san vi kukanoi, te vi suaꞌa ka niꞌi ja ka yuꞌu ndevaꞌi, chi vi sanaa ni vi ndukanoi, te vi ndakaka yatai ja ma vi saꞌa ñai jakueꞌe.
PSA 7:1 Nuu maa ni nduku san ja tavaꞌa ña ni, vi Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios san. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ndiꞌi ñayiu ka sondikin ña jin san.
PSA 7:2 Kana saa vi kakuiko ñai jin san na kuinio ndikaꞌa, te vi skuechi kueli ñai, te tu na in skaku niꞌnu ña jin san.
PSA 7:3 Nuu ja na in jakueꞌe ni saꞌa san, vi Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios san, nuu ja na in guaa tu ni saꞌa ndaa san,
PSA 7:4 nuu ja na in jakueꞌe ni saꞌa san jin ñayiu ka oo mani jin san, axi ni kindee ndevaꞌa san ja ka nevaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san,
PSA 7:5 te na vi sondikin ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san ndee na vi niꞌi ñai, te na vi kuain niꞌnu ñai jin san nuu ñuꞌu, te na vi skunta ñai jin san ndee nuu ñuyaka, te na kendoo kanoo san.
PSA 7:6 Ndakoo ni jin ja kiti ini ni, vi Jitoꞌo san, te vi kintnaꞌa ni jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, chi ka kiti ini ndevaꞌi nuu san. Chituu ña ni jin san, chi ja ni kaꞌan ni ja saꞌa ndaa maa ni ja jaꞌa san.
PSA 7:7 Saꞌa ni ja na vi ndututu ñayiu ndiꞌi ñuu, te na vi kionduu ñai jin ni, te ndee sukun ichi siki nuu ka oi yun, junkoo ni ja tatnuni ni.
PSA 7:8 Te maa ni ja sandaa ni kuechi ñayiu ñuyiu, vi Jitoꞌo san, sandaa ni nagua tniuu ndaa ja saꞌa san, vi Jitoꞌo san, chi tu na jakueꞌe saꞌa san.
PSA 7:9 Saꞌa ni ja na vi xndendoo ñayiu kueꞌe jin jakueꞌe ka saꞌi yun. Su saꞌa ni ja na vi koyutnu ñayiu ndaa nuu ichi ni, chi ia Dios ndaa kuu maa ni, te skuaꞌa ni naxa ka ndakani ini ñayiu jin anui.
PSA 7:10 Kaa tikute ja tavaꞌa ña jin san oo nuu maa Dios, ia skaku niꞌnu ñayiu ka oo ndaa ini anui.
PSA 7:11 Maa Dios kuu ia ndaa ja jaꞌnde ndaa ya kuechi, te ndiꞌi ni kiuu kiti ini ya siki ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 7:12 Te nuu ja ma vi ndatnaꞌu ini ñayiu yun jakueꞌe ka saꞌi, te ndakuun xenxeen ia Dios yuchi kani ya, te vi ja oo tuaꞌa ya jin kuji ya ja tiuu ña ya.
PSA 7:13 Te suni ja ni saꞌa tuaꞌa ya yutnu ndugua ja kaꞌni ña ya, te ja oo tuaꞌa ya jin yutnu ndugua ja ka kai koko koko nuu.
PSA 7:14 Vi kondiaꞌa ni ñayiu kueꞌe ja ka ñuꞌu chitu jakueꞌe ini anui, na kuinio ñasiꞌi ja ñuꞌu lulu, chi ñuꞌu chitu ña janeꞌe jayichi, te ka jatui na kuinio ñasiꞌi ja jaꞌnde chii, te ka skakui tnoꞌo tnoꞌo.
PSA 7:15 Ka jatei in yau, te ka saꞌa kunui, te vi maa nuu yau ja ka jatei yun vi nanakau mai.
PSA 7:16 Te jakueꞌe ja ka saꞌi yun nanakau siki mai, te vi nukuntuu mai jin jaxeen ndevaꞌa ka saꞌi yun.
PSA 7:17 Saꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo, chi ia ndaa kuu ya, te kata san yaa ja ndakakuneꞌe san sivi maa Jitoꞌo, ia oo ndee sukun.
PSA 8:1 Maa ni, vi Jitoꞌo Dios, nase vivii kaꞌnu kuu ni nuu ndiꞌi ñuyiu yaꞌa, te vii ndevaꞌa yeꞌe tajan ni ndee andivi.
PSA 8:2 Te vi ndee yuꞌu suchi kueli vi suchi ka jaxin ni savaꞌa ni ja vi katai yaa nuu ni, ja jaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, nagua ja saa, te vi skasi yuꞌu ñai jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña vi ñayiu ka ndakoo siki ni.
PSA 8:3 Te nuu ndiaꞌa san andivi ja ni saꞌa maa ni, vi yoo vi kimi ja ni jani ni,
PSA 8:4 te ndakani ini san: “¿Nagua ka kuu ñayiu ja kokuꞌun ini ni ja jaꞌi?” Te tu nagua ka kuu saꞌun seꞌe teyii ja kondiꞌni ni ja jaꞌi.
PSA 8:5 Chi ni saꞌa lule ka ni jin joo saa ia ka jinokuechi nuu ni, te ni ndaskutu ni jin jayiñuꞌu vi javii javaꞌa.
PSA 8:6 Chi ni chitniuu ni jin ja vi kotatnuni nuu ndiꞌi ja ni saꞌa ni, te ndiꞌi tuꞌu ni xndendoo ni nuu ndaꞌi:
PSA 8:7 Ndiꞌi ndikachi vi ndiꞌi isndiki vi ndiꞌi kiti yuku,
PSA 8:8 vi ndiꞌi kiti ka ndagua ichi andivi, vi chiaka ja ka ñuꞌu nuu ndute mar, vi ndiꞌi kiti ka jika ichi nuu ndute mar.
PSA 8:9 Maa ni, vi Jitoꞌo Dios, nase vivii kaꞌnu kuu ni nuu ndiꞌi ñuyiu yaꞌa.
PSA 9:1 Saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Jitoꞌo, jin ndiꞌi san jin anu san, te ndakani san ndiꞌi tniuu naꞌnu saꞌa ni.
PSA 9:2 Te kana san ja kusii ndevaꞌa ini san nuu ni, te kata san yaa ja ndakakuneꞌe san sivi ni ja oo ni ndee sukun.
PSA 9:3 Te ni ka ndakaka yata ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san nuu ni, te ni ka ndonsoi, te vi yun ni ka nai.
PSA 9:4 Chi ia ndaa kuu maa ni, te ni junkoo ni nuu tatnuni ni ja kaꞌnde ndaa ni kuechi, te ni saꞌa ndaa ni ja jaꞌa san.
PSA 9:5 Ni kuxeen ni nuu ñayiu tu ka kandija ña jin ni, te ni xnaa ni ñayiu kueꞌe, ni xnaa ni jin, ja ma vi kondakaꞌan saꞌun ka ña ñayiu jin nikuii nikani.
PSA 9:6 Te ni ka naa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te tu ka na in koo nikuii nikani, chi ni xnaa ni ñui, te tu saꞌun ka na in kondakaꞌan ña jin ñayiu yun.
PSA 9:7 Su maa Jitoꞌo, chi nikuii nikani tatnuni ya, te ni jani yutnu ya mesa nuu jaꞌnde ya kuechi.
PSA 9:8 Te sandaa ya kuechi ñayiu ñuyiu vi tatnuni ndaa ya nuu ñayiu.
PSA 9:9 Maa ya tavaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo nuu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin, vi jito jini ña ya nuu ka tnaꞌi tnoꞌo suchi ini.
PSA 9:10 Chi maa ni, vi Jitoꞌo san, ka kukanu ini ñayiu ka jini ña jin ni, te tu xndendoo ndaꞌu ni ñayiu ka ndanduku ña jin ni.
PSA 9:11 Vi kata ni yaa nuu Jitoꞌo, ia tatnuni ndee Sión, te vi ndakani ni nuu ñayiu ndiꞌi ñuu taka tniuu naꞌnu saꞌa ya.
PSA 9:12 Chi ndakaꞌan ña ia Dios jin ñayiu ni ka jiꞌi ja tu na kuechi, te xtaku ya niñi ñayiu yun, te ma ndunaa ini ya nuu ka kana ndaꞌu ñayiu ka tnaꞌa tnoꞌo suchi ini.
PSA 9:13 Te nuu ndakuatu san, te jiñaꞌa san: “Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, te kondiaꞌa ni ja ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa ña ñayiu ka skexiko ña jin san, te ndatau ña ni nuu tnundoꞌo ja ma kuu san,
PSA 9:14 nagua ja na ndakani san nuu ñayiu yeꞌe ñuu Jerusalén ja na vi saꞌa kaꞌnu ñai, te kusii ini san, chi ni skaku niꞌnu ña ni jin san”.
PSA 9:15 Ni ka saꞌu ñayiu tu ka kandija ña jin ni nuu yau ja ni ka jate mai, te ni ka ndekuꞌun siꞌin nuu ñunu ja ni ka tayuꞌu mai.
PSA 9:16 Saa te ni ka jini ñayiu ja ia saꞌa ndaa kuu Jitoꞌo, chi ni ka nanakau maa ñayiu kueꞌe nuu jakueꞌe ni ka saꞌa mai.
PSA 9:17 Ñayiu kueꞌe vi ndiꞌi ñayiu ni ka ndunaa ini ia Dios kuaꞌankuei ñuu jiꞌi.
PSA 9:18 Su ñayiu ka kundaꞌu, chi ma ndunaa saꞌun ini ña ia Dios, te ni ma junaa saꞌun ja ka ndetu kaꞌnu ñayiu tu nagua ka nevaꞌa.
PSA 9:19 Ndakoo ni, vi Jitoꞌo, te ma kuandetu ni ja vi kokuu nijaꞌnu ñayiu ñuyiu. Kana ni ñayiu tu ka kandija ña jin ni, te sandaa ni kuechi.
PSA 9:20 Saꞌa ni ja na vi koyuꞌu niꞌnu ña ñayiu jin ni, te na vi kuni ñayiu tu ka kandija ña jin ni ja masu nagua ka kuu saꞌuin, chi maa ni yiki jin kuñu ka kui.
PSA 10:1 ¿Nau ja kuu jika ni, te tayuꞌu nuu ni nuu tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo, vi Jitoꞌo san?
PSA 10:2 Te kuu teyii ndevaꞌa ñayiu kueꞌe ja sondikin ñai jin ñayiu ndaꞌu, te skanakau ñai nuu jakueꞌe saꞌi yun.
PSA 10:3 Ñayiu kueꞌe, chi kuu teyii jin ja ndioo ini ja konevaꞌi, te kaꞌan vii kaꞌan vaꞌi jin ñayiu ja jioꞌo ndevaꞌi xuꞌun, te skexikoi Jitoꞌo.
PSA 10:4 Ñayiu kueꞌe, chi ninu ndevaꞌa nei nui, te tu ndandukui ia Dios, te ndakani ini ja tu na Dios oo.
PSA 10:5 Te ndiꞌi ni ja saꞌi kee guaꞌa jin, su tniuu ndaa ja saꞌa ni, vi Dios, chi jika ndevaꞌa oo nui, te skexikoi ndiꞌi ni ñayiu ka nee uꞌu tnaꞌa jin.
PSA 10:6 Te ndakani ini jin anui: “Tu na in, te saꞌa ja kanakauo, te ni ma tnaꞌa saꞌuon tnundoꞌo”, kachi.
PSA 10:7 Te ninoꞌo ni xtau tniaꞌi ñayiu vi kaꞌan tnoꞌi vi ndakani kueꞌe ini, vi kaꞌan neꞌe kaꞌan yichi.
PSA 10:8 Te tayuꞌu nui taka ñuu kueli, te yun ndetu yuꞌi ja kaꞌni ñayiu tu na kuechi, te ndiaꞌa yuꞌi ñayiu tu ka nee ini.
PSA 10:9 Te ndee in nuu yuꞌu neni yuꞌi ñayiu tu nee tu kuu ini, na kuinio ndikaꞌa, nagua ja kakuiko ñai, te skanakau ñai nuu ndaꞌi.
PSA 10:10 Te jinkuindei vi ndututui nuu ñuꞌu, te kuaꞌa ñayiu tu ka nee ini ka kanakau nuu ndaꞌi.
PSA 10:11 Te ndakani ini ñayiu kueꞌe yun jin anui: “Ni ndunaa ini ña Dios jin ñayiu yun, ni jasi ya nuu ya, te tu ndiaꞌa saꞌun ya nagua saꞌo”, kachi.
PSA 10:12 Ndakoo ni, vi Jitoꞌo, te ndoneꞌe ndaꞌa ni siki ñayiu kueꞌe yun, te ma ndunaa ini ni ñayiu ndaꞌu ka tnaꞌa tnundoꞌo, vi Dios.
PSA 10:13 Chi ka skexiko ña ñayiu kueꞌe jin ni, vi Dios, te ka ndakani ini jin anui ja ma tetniuu ni tnundoꞌo siki jin jakueꞌe ka saꞌi.
PSA 10:14 Su maa ni, chi ndiaꞌa guaꞌa ni jakueꞌe vi janeꞌe jayichi ka saꞌa ñayiu yun, te saꞌa ndaa ni jin ndaꞌa ni, chi ka ndajatnaꞌa ña ñayiu ni ka tnaꞌa tnundoꞌo jin ni, te in niꞌnu in sagua ni ja jaꞌa laꞌu kueli.
PSA 10:15 Kindee ni jandakui ñayiu kueꞌe, te ndakantnoꞌo ni jakueꞌe ka saꞌi vi guaa ndee kundee ni xnaa ndiꞌi ni.
PSA 10:16 Maa Jitoꞌo kuu rey, ia oo nikuii nikani, te nuu ñuu ya vi naa ñayiu tu ka kandija ña jin ya.
PSA 10:17 Nini maa ni, vi Jitoꞌo san, tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ndaꞌu nuu ka ndakuatui nuu ni, te ndakuñaꞌa maa ni tnoꞌo ndee ini, vi konini guaꞌa ni nuu ka jikantaꞌui nuu ni.
PSA 10:18 Saꞌa ndaa ni ja jaꞌa laꞌu vi ja jaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo, nagua ja ma vi kosiuꞌu ndevaꞌa ka ña ñayiu ni ka kuvaꞌa jin ñuyaka.
PSA 11:1 Maa Jitoꞌo tavaꞌa ña jin san, te tu jini san nau ja ka kaꞌan ñayiu nuu san: “Kunu ni kuaꞌan ni ndee yuku yun, tayuꞌu nuu ni na kuinio tisala”.
PSA 11:2 Chi kondiaꞌa ni ñayiu kueꞌe yaꞌa, te kuni ni naxa ka chiꞌi yutnu ndugua nuu kuji, te ka jiokuitai yoꞌo yun ja vi tiuu yuꞌu ñai jin ñayiu ka oo ndaa ini anui.
PSA 11:3 ¿Te naxa vi saꞌa ñayiu ndaa nuu ja na vi ndakoo vaa ñayiu kueꞌe, te vi saꞌi nagua ka kuini mai, te tu na in kuu ja tatnuni ka?, ka kachi.
PSA 11:4 Su oo maa Jitoꞌo veñuꞌu ii ya, te ndee andivi oo ya tatnuni ya, te ndiaꞌa guaguaꞌa ya nagua ka saꞌa ñayiu, te jin nduchi nuu ya skuaꞌa guaguaꞌa ya nagua ka saꞌa ñayiu yun.
PSA 11:5 Te jito tnuni ña Jitoꞌo jin ñayiu ndaa, te skexiko ya ñayiu kueꞌe vi ñayiu inu niꞌi ini.
PSA 11:6 Te skuun ya tikayi kai koko koko vi ñuꞌu jin azufre, vi tetniuu ya tachi niꞌi ndevaꞌa ja kuu in tnundoꞌo ndevaꞌa ja vi tnaꞌa ñayiu kueꞌe yun.
PSA 11:7 Chi ia ndaa kuu Jitoꞌo, te kutoo ya ñayiu ka saꞌa ndaa, te vi kuni ña ñayiu ndaa jin ya.
PSA 12:1 Skaku niꞌnu ña ni, vi Jitoꞌo san, chi tu ka na ñayiu ndaa ka oo, te ni ka naa ñayiu ka kaꞌan ndaa nuu ñuyiu yaꞌa.
PSA 12:2 Te ndimaa ni ka kaꞌan tnoꞌi nuu tnaꞌa kuikin, te luu ndevaꞌa ka kaꞌin, su chia inu jani ini, chi masu ka kaꞌan ndai.
PSA 12:3 Te maa Jitoꞌo na skasi yuꞌu ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan tnoꞌo luu ja ka saꞌa jani ini vi tnoꞌo teyii ja ka kaꞌin,
PSA 12:4 nuu ka kachi: “Jin tnoꞌo ka kaꞌon, te vi kundeo vi niꞌo nagua ka kuinio, chi ka kukanu inio tnoꞌo ka kaꞌon, te tu na in kundee ja kotatnuni nuo”, ka kachi.
PSA 12:5 Te kachi ia Dios: “Ja jaꞌa ñayiu ka kundaꞌu vi ñayiu inu vita ja ka saꞌa ndevaꞌa ña jin, kuu ja ndakoo rin vitna ñuꞌni ja chituu rin jin, te skaku niꞌnu rin ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo”, kachi ia Dios.
PSA 12:6 Te tnoꞌo Jitoꞌo kuu tnoꞌo vii ndevaꞌa, kuu na kuinio kaa kuu plata ja ni nduvii nuu jitnu uja jichi.
PSA 12:7 Te koto ña maa ni, vi Jitoꞌo, nikuii nikani, te tavaꞌa ña ni nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe yun.
PSA 12:8 Chi nii ni nuu ka saꞌa teyii ñayiu kueꞌe ja ka jionditai, nuu ka nee yiñuꞌu ñayiu nuu jakueꞌe oo ñuyiu yaꞌa.
PSA 13:1 ¿Nasaa ka kiuu guaa ndunaa ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo san? ¿A vi siun ni ndunaa ini ña ni, vi Dios? ¿Nasaa ka kiuu guaa kotayuꞌu nuu ni?
PSA 13:2 ¿Nasaa ka kiuu guaa kokusuchi ini san? ¿A vi ndiꞌi ni kiuu kotnaꞌa san tnundoꞌo? ¿Nasaa ka kiuu guaa vi kokuu nijaꞌnu tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san?
PSA 13:3 Kondiaꞌa ña ni, vi Jitoꞌo, ja kuu maa ni ia Dios san, te konini ni tnoꞌo kaꞌan san. Kosieꞌe ni nduchi nuu san, nagua ja ma kusun san ja kuu san,
PSA 13:4 nagua ja ma kachi tee kaꞌan uꞌu ña jin san: “Ja ni kundeo ni skuitao de”, te vi kokusii ini ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san nuu ja na skunaa san.
PSA 13:5 Su sein, chi kukanu ini ña san ja kundaꞌu ini ña ni, te kusii ini anu san, chi skaku niꞌnu ña ni jin san.
PSA 13:6 Te kata san yaa nuu ni, vi Jitoꞌo, chi ni saꞌa ni jaguaꞌa jin san.
PSA 14:1 Kachi ñayiu vasa jin anui: “Tu na Dios oo”. Chi ndiꞌi ka kuu ñayiu kueꞌe ndevaꞌa, te ka saꞌi tniuu tneꞌe ndevaꞌa, te tu na in ñayiu saꞌa javaꞌa.
PSA 14:2 Te ndee andivi jito nuu Jitoꞌo Dios nuu ka oo seꞌe ñayiu ñuyiu, nagua ja kondiaꞌa ya a oo na in ñayiu jinkuiꞌnu ini, ja ndanduku ña jin ya.
PSA 14:3 Su ndiꞌi ñayiu ni ka kujioo nuu ichi ia Dios, te janeꞌe jayichi ni ka saꞌi, te tu na in ñayiu saꞌa javaꞌa, tu ni invaa in tnoꞌi.
PSA 14:4 “Te tu ka jinkuiꞌnu ini ñayiu yun, chi ndiꞌi ka saꞌa jakueꞌe, te ka tandaꞌu ka takei ñayiu ñuu rin, na kuinio nuu ka jai xtaa, te ni tu ka ndakakuneꞌe ñai jin rin”, kachi ia Dios.
PSA 14:5 Te vi suaꞌa ka niꞌi ñayiu yun ja ka yuꞌi, su oo maa ia Dios jin ñayiu ndaa.
PSA 14:6 Ka jaku ndee ña ñayiu kueꞌe jin ja ka ndakani ini ñayiu ndaꞌu ja vi saꞌi, su tavaꞌa ña maa ia Dios jin.
PSA 14:7 Ndee ja ñuꞌu ka maa ia Dios, te ndee Sión na tetniuu ya ia skaku niꞌnu ña jin ñayiu Israel. Te nuu saꞌa Jitoꞌo Dios ja vi ndajiokuiin ñayiu ñuu ya ja ndekuei nuu ni ka ojinokuechi, saa te vi kusii ini ndikin tata Jacob ja ka kui ñayiu Israel.
PSA 15:1 ¿Na in kuu koo nuu veꞌe ii maa ni, vi Jitoꞌo Dios? ¿Na in kuu koo nuu yuku ii nuu oo ni?
PSA 15:2 Kuu vi koo maintnoꞌo ñayiu tu saꞌa jakueꞌe, chi maa ni saꞌa ndai, te ni ini ni anui kaꞌan ndai,
PSA 15:3 vi ñayiu tu kaꞌan kueꞌe siki inka ñayiu, ni tu saꞌi jakueꞌe siki tnaꞌa kuikin, ni ma kuñaꞌi jakanoo nuu ñayiu oo yatni jin,
PSA 15:4 vi ñayiu skexiko ña jin ñayiu skexiko ia Dios, su nee yiñuꞌi nuu ñayiu nee yiñuꞌu nuu Jitoꞌo Dios, te skunkui tnoꞌo kaꞌin, visi na kendoo kueꞌe mai, su tu sama ini,
PSA 15:5 vi ñayiu jiñaꞌa nuu xuꞌin, su tu tnoꞌo ñai seꞌe xuꞌin, ni tu jantaꞌui nagua vi skutaꞌu ña jin ja saꞌi jakueꞌe jin ñayiu tu na kuechi. Ñayiu saꞌa siaꞌa, chi siun ni koyutnui nuu maa ya.
PSA 16:1 Koto ña ni jin san, vi Dios, chi kukanu ini san ja tavaꞌa ña ni.
PSA 16:2 Te kachi san nuu ni, vi Jitoꞌo: “Maa ni kuu Jitoꞌo san, te tu na jaguaꞌa oo jin san nuu ja tu maa ni oo jin san”.
PSA 16:3 Te chuꞌchi ja ka oo ñuyiu, ka kachi ñayiu ka junkuaan ini ja ka ndikin, ja ia ndakui ndevaꞌa ka kuu.
PSA 16:4 Te kaya kuaꞌa ka tnundoꞌo vaji siki ñayiu ka nee yiñuꞌu ndevaꞌa nuu chuꞌchi yun. Su sein, chi ma vi nitnaꞌa saꞌun san jin ñayiu yun ja vi kati san niñi nuu chuꞌchi yun, te ni ma kondakakuneꞌe saꞌun san sivi chuꞌchi yun.
PSA 16:5 Maa ni, vi Jitoꞌo, kuu ia saꞌa jajin san, te taa maa ni javii javaꞌa, chi nuu maa ni vaji ja ni jine taꞌu san ja koo guaꞌa san.
PSA 16:6 Te vii ndevaꞌa nuu ni ka chikuaꞌa jin in yoꞌo ja ni kutaꞌu ni kundetu san, vi luu ndevaꞌa kaa nuu ni niꞌi san ja saꞌa jajin san, vi Dios.
PSA 16:7 Saꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo Dios, chi xteku ña ya jin san, te vi ndee tnoꞌo jakuaa ndaskaꞌan ña jajintnuni san jin san.
PSA 16:8 Te siun ni ñuu ini san Jitoꞌo Dios, te tu na in xtajioo ña jin san nuu ya, chi oo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa san.
PSA 16:9 Yun kuu ja kusii ini ndevaꞌa san jin anu san, te kukanu ini san ja koo guaꞌa yiki kuñu san.
PSA 16:10 Chi ma xndendoo ni anu san nuu yau ñaña, te ni ma kuandetu ni ja teꞌi yiki kuñu san, ja kuu san tee jinokuechi guaꞌa nuu ni, vi Dios.
PSA 16:11 Chi xneꞌe ni ichi kaka san ja koteku san, te oo ndevaꞌa jasii ini nuu oo maa ni, vi Dios, te siun ni oo tnoꞌo sii ini ichi ndaꞌa kuaꞌa ni.
PSA 17:1 Konini ni joo tnoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, te saꞌa ndaa ni ja jaꞌa san, te tanuu ni joo tnoꞌo ja kana san nuu ni. Konini ni tnoꞌo ja ndakuatu san, chi tnoꞌo ndaa kaꞌan san, te masu xndaꞌu ña san.
PSA 17:2 Te maa ni, guaa saꞌa ndaa ni ja jaꞌa san, te ndiaꞌa maa ni nagua kuu ja oo ndaa.
PSA 17:3 Chi ni jito tnuni maa ni anu san, te ni ojito ña ni tnoꞌo jakuaa. Te ni jito tnuni ña ni jin san, su tu na jakueꞌe ni nukuꞌun ni, chi ni jani ini san ja ma kaꞌan san tnoꞌo neꞌe.
PSA 17:4 Te tu saꞌa san nagua ka saꞌa sava ka ñayiu, chi ni kujioo san nuu ichi ka jika ñayiu inu xeen, nagua tatnuni maa ni.
PSA 17:5 Chi jika yutnu san nuu ichi ni, te tu kujioo san.
PSA 17:6 Kana ndaꞌu san nuu ni, vi Dios, chi jini san ja konini ni tnoꞌo kaꞌan san. Kuneꞌe xini ni, te konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, vi Dios.
PSA 17:7 Xneꞌe ni maa ni ja ia ndaꞌu ini kuu ni, ja skaku niꞌnu ni ñayiu jin jakaꞌnu ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin, nuu ka ndanduku ñai jin ni ja chituu ni jin.
PSA 17:8 Koto ña ni nagua jito ni tinuu nuu ni, te tayuꞌu ña ni nuu kati chii ndijin ni,
PSA 17:9 nagua ja ma vi kuni ña ñayiu kueꞌe ja ka ndakoo siki san vi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña ja ka ndukui ja vi kindei ja jichi ja kanda san.
PSA 17:10 Ni ka saꞌa ndei ini anui, te ka kaꞌan xeen ka kaꞌan uꞌu ni.
PSA 17:11 Te vitna, chi ja ni ka jionduu ñai jin san nuu ichi jika san, te ka jito guaꞌa ñai ja vi skunta ñai jin san ndee ñuꞌu.
PSA 17:12 Chi ka kui na kuinio ndikaꞌa ja ndioo ini ti kakuiko ti kuñu kaa ti, axi na kuinio ndikaꞌa xeen ndevaꞌa ja ndiaꞌa yuꞌu ti kuñu kaa ti.
PSA 17:13 Ndakoo ni, vi Jitoꞌo san, te majinkiꞌin tnaꞌa ni jin ñayiu yun, te saꞌa ni ja na vi kaꞌnu jiti nuu ni, te skaku niꞌnu ña ni jin san nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe yun jin yuchi kani ni.
PSA 17:14 Te skaku niꞌnu ña ni jin jakaꞌnu maa ni nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe yaꞌa, vi Jitoꞌo san, te xnaa ni jin, te ma vi koo kai nuu ñuyiu yaꞌa, chi ja ni chitu chii mai jin jakuika ni saꞌa ni, te ni ka jaa chitu ni ka jaa neꞌne seꞌi, te vi ni kendoo ka ja ni ka jaa señani.
PSA 17:15 Su ja maa san ja kuu san ñayiu ndaa, chi kuni san yunuu ni, te kokusii ini san ja kuni ña san kiuu ja xndoto ña ni.
PSA 18:1 Kutoo ndevaꞌa ña san jin ni, vi Jitoꞌo san, chi maa ni taa jandakui san.
PSA 18:2 Maa ni, vi Jitoꞌo, kuu kava ja jito jini ña. Maa ni kuu veꞌe kaꞌnu ja tavaꞌa ña. Maa ni kuu ia skaku niꞌnu ña nuu tnundoꞌo. Maa ni kuu ia Dios san. Maa ni kuu kava ja tavaꞌa ña, te kukanu ini ña san jin ni. Maa ni kuu kaa tikute ja jasi niꞌnu nuu oo san. Maa ni kuu ia ndakui ja skaku niꞌnu ña. Maa ni kuu in veꞌe sukun nuu tayuꞌu nuu san.
PSA 18:3 Ni ndakakuneꞌe san Jitoꞌo, chi kanuu ja saꞌa kaꞌnu san ya, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña.
PSA 18:4 Ja ni ka jionduu ña jin san ja vi kaꞌni ña, te ni yuꞌu san nuu ni jini san ja ka nduku ja vi xnaa ña jin san.
PSA 18:5 Te ja ni ka jionduu ña jin san ja vi tnaa ña ñuu jiꞌi, te ja ni ka nduku ja vi skanakau ña jin san nuu yau ja kuu san.
PSA 18:6 Te jin maꞌñu sagua tnoꞌo suchi ini yun ni ndakakuneꞌe san Jitoꞌo, te ni jikan san ja na chituu ña ia Dios. Te ni onini ya tnoꞌo ni kaꞌan san ndee ini veñuꞌu ya, chi ni kenta tnoꞌo ja kana ndaꞌu san ni onini ya.
PSA 18:7 Yun te vi ni niꞌi vi ni tnaa ñuyiu, te ni ka kanda nii ndee jaꞌa yuku, te vi nii ni kisi, chi ni kiti ini ia Dios.
PSA 18:8 Te ni kee ñuaꞌa xnii ya, te yuꞌu ya ni kee ñuꞌu ja teñuꞌu ña, te ni skunta ya tikayi ñuꞌu ja kai koko koko.
PSA 18:9 Te ni ndakune ya andivi, te ni kuun ya siki in viko tnutnuu.
PSA 18:10 Te ni kaa ya yata in ia jinokuechi nuu ya ja oo ndijin, te ni ndagua ya. Ni ndagua ya nuu yiꞌi tachi.
PSA 18:11 Te nuu viko tnutnuu yun ni tayuꞌu nuu ya, te xinxiin ya ni jasi ya na kuinio in saꞌun in viko tnutnuu ja ndiso sau, in ja oo nenee.
PSA 18:12 Te vi yeꞌe tajan ndiaꞌa ya, te nuu viko yun ni kuun ñiñi vi tikayi ñuꞌu ja kai koko koko.
PSA 18:13 Te ni kaꞌndi ndee andivi ni saꞌa Jitoꞌo, te ni kana jaa ya ndee sukun yun, te ni kuun ñiñi vi tikayi ñuꞌu ja kai koko koko.
PSA 18:14 Te ni skunta ya yutnu ndugua ya, te ni jatenuu ña ya jin ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, te ni tetniuu ya kuaꞌa tajan, te ni kundee ya ni skunu ña ya.
PSA 18:15 Yun te nuu ni kaꞌan xeen ni, vi Jitoꞌo, vi ja ni tiutachi ni jin xnii ni, te ni ka ndatuu ndijin ndee kaꞌa ndute mar vi ni ka ndatuu ndee jaꞌa ñuyiu.
PSA 18:16 Yun te ni skaa ia Dios ndaꞌa ya ndee sukun yun, te ni tnii ya ndaꞌa san, te ni ndatau ña ya jin san nuu tnundoꞌo.
PSA 18:17 Te ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa tee inu ndakui ja ka kaꞌan uꞌu ña jin san, vi nuu ñayiu ka skexiko ña jin san, chi ñayiu ndakui ka ni ka okui saa sein.
PSA 18:18 Chi ni ka ndakoi siki san kiuu ni tnaꞌa san tnundoꞌo, su ni chindee ni chituu ña maa Jitoꞌo.
PSA 18:19 Te ni ndatau ña ya ja koo san in nuu nune jite, ni skaku niꞌnu ña ya, chi junkuaan ini ña ya jin san.
PSA 18:20 Ni taa ia Dios in ja kutaꞌu kundetu san, chi saꞌa ndaa san. Te ni tniuyaꞌu ña ya jin san, chi ni saꞌa vaꞌa san, te tu na jakueꞌe saꞌa san.
PSA 18:21 Chi jika san nuu ichi maa Jitoꞌo, te tu na jakueꞌe saꞌa san, ni tu kujioo san nuu ia Dios.
PSA 18:22 Chi siun ni ñuꞌu ini guaꞌa san nuu ndiꞌi tnoꞌo kaxtnoꞌo ya, te tu kujioo san nuu tnoꞌo tatnuni ya.
PSA 18:23 Kuu san ñayiu ndaa nuu ya, te tu na jakueꞌe saꞌa san.
PSA 18:24 Ni taa ia Dios in ja kutaꞌu kundetu san, chi saꞌa ndaa san. Saꞌa vaꞌa san, te tu na jakueꞌe saꞌa san nuu ya.
PSA 18:25 Chi saꞌa ndaa ni jin ñayiu ka saꞌa ndaa nuu ni, te tu xtavi kuechi ni ñayiu tu na kuechi.
PSA 18:26 Te xneꞌe ni maa ni ja ia vii kuu ni jin ñayiu vii, te ndichi ini ni na tnundoꞌo tetniuu ni siki ñayiu kueꞌe.
PSA 18:27 Chi skaku niꞌnu maa ni ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee, su saꞌa ndaꞌu ni jin ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PSA 18:28 Maa ni, vi Jitoꞌo san, guaa sieꞌe ni lámpara san. Maa ni, guaa yeꞌe nuu ñunee jika san, vi Dios.
PSA 18:29 Maa ni, guaa chituu ña ni, vi Dios, te kundee san siki ñayiu ka jaxin tnaꞌa jin san, te jin maa ni, vi Dios, te kuiso san muro ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 18:30 Te ichi ndaa kuu ichi ia Dios, te ka kukanu inio tnoꞌo kaꞌan Jitoꞌo, chi jito jini ya ndiꞌi ñayiu ka nutnaꞌa ña jin ya ja na tavaꞌa ña ya.
PSA 18:31 Chi maintnoꞌo maa Jitoꞌo kuu ia Dios, te maintnoꞌo maa ya kuu kava ja jito jini ña ya.
PSA 18:32 Te maa ia Dios taa jandakui san, te ndakanu ichi ndaa ña ya.
PSA 18:33 Te saꞌa ñama ya siꞌi san ja jino san na kuinio isu, te saꞌa ya ja oo yutnu san ndee sukun, te ma kanakau san.
PSA 18:34 Te saꞌa ñama ya ndaꞌa san ja kaxin tnaꞌa san, vi saꞌa yutnu ya ndaꞌa san nagua ja kakuiko guaꞌa san kuji san ja kuu bronce.
PSA 18:35 Te ndesi niꞌnu ni nuu oo san na kuinio in kaa tikute, ja skaku niꞌnu ña ni, vi Dios, te jin ndaꞌa kuaꞌa ni tnii guaꞌa ña ni, te vi ja vaꞌa ini ni, te ni chituu ña ni ja ni kee guaꞌa san.
PSA 18:36 Chi maa ni skaa ka siꞌin san ja jika ñama ka san, te tu ndee kekaa san ja ndonso san.
PSA 18:37 Te ni sondikin san tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san ndee ni jintnaꞌa san de, te tu ni ndajiokuiin san guaa ndee ni xnaa ndiꞌi san jin de.
PSA 18:38 Te ni skuechi kueli san de nagua ja ma vi kundee ka de ja vi ndakoo de, te ni ka ndonso de nuu jaꞌa san.
PSA 18:39 Chi ni taa maa ni jandakui san ja ni ka jaxin tnaꞌa san, vi Dios, te ni saꞌa ni ja ni ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee tee ka ndakoo siki san.
PSA 18:40 Te ni saꞌa ni ja ni ka ndajiokuiin tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, saa te ni xnaa san tee yun ja ka skexiko ña de jin san.
PSA 18:41 Ni ka kana de ja vi chituu ña jin de, su tu na in ni skaku niꞌnu ña. Suni ni ka kana de nuu Jitoꞌo, su tu ni onini ya tnoꞌo ka kaꞌan de.
PSA 18:42 Te ni saꞌa yuchi san jin de, na kuinio ñuyaka ja xtechi tachi, te ni skunta jika san jin de, na kuinio ndeꞌi nuu ichi.
PSA 18:43 Te ni skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ñuu san ja ka ndakoo siki san. Te ni jani ña ni ja kotatnuni san nuu ñayiu ñuu naꞌnu, te ka jinokuechi ñayiu nuu san ja tu ni ojini san.
PSA 18:44 Te nuu kaꞌan san, te ka jantnoꞌo ñayiu yun nuu san. Te visi ñayiu inka ñuu ka kui, su ka yindei ka yititi nuu san.
PSA 18:45 Te ni ka kuita ñayiu inka ñuu, te vi suaꞌa ka niꞌi ja ka yuꞌi, ni ndekuei veꞌe nuu ni ka tayuꞌu nui.
PSA 18:46 Na koteku Jitoꞌo nikaa nikiꞌin, chi kaꞌnu kuu ia kuu na kuinio kava. Kaꞌnu kuu Dios, ia ni skaku niꞌnu ña.
PSA 18:47 Chi maa ya kuu ia Dios ja ndaxtenaa ya ñayiu ni ka saꞌa ña jakueꞌe, te saꞌa ya ja ka yindei ka yititi ñayiu yun nuu san.
PSA 18:48 Maa ia Dios skaku niꞌnu ña nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te saꞌa kaꞌnu ña ya nuu ñayiu ka ndakoo siki san. Te maa ya skaku niꞌnu ña nuu ndaꞌa tee inu xeen.
PSA 18:49 Te yun kuu ja saꞌa kaꞌnu ña san jin ni neꞌu ñayiu ñuu naꞌnu, vi Jitoꞌo, te kata san yaa nuu ni.
PSA 18:50 Te saꞌa Jitoꞌo ja kundee san ja kuu san rey, chi xneꞌe ya ja nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jin san ja kuu san David, vi ndikin tata san.
PSA 19:1 Maa andivi xneꞌe ja vii yeꞌe tajan ia Dios, te yeꞌe maa andivi kaxtnoꞌo ja ni saꞌa ya jin ndaꞌa ya.
PSA 19:2 Te in kiuu ndakani ja kaꞌnu ndevaꞌa kuu ia Dios nuu inka kiuu, te in jakuaa kaxtnoꞌo tnoꞌo ndichi nuu inka jakuaa.
PSA 19:3 Visi tu na in kaꞌan, ni tu na in ndakani, te ni tu na in nini,
PSA 19:4 su tnoꞌo kaxtnoꞌo andivi kenta ninii ñuyiu, te vi ndee jaꞌa ñuyiu kenta tnoꞌo kaꞌan. Te nuu andivi ni saꞌa ia Dios in veꞌe nikandii,
PSA 19:5 te kusii ini nikandii kee veꞌe yun, na kuinio in tee inka ni tnandaꞌa jaa, te otuaꞌa ja kunu nuu ichi na kuinio in tee jino.
PSA 19:6 Te kee ndee in lado andivi, te jionduu kenta ndee inka lado andivi. Te ni in, tu na in kuu kaku nuu ja iꞌni nikandii yun.
PSA 19:7 Te ley Jitoꞌo Dios kuu ley ndaa, chi ndasaꞌa jaa ña jin ñayiu. Te tnoꞌo tatnuni Jitoꞌo Dios kuu tnoꞌo kukanu inio, chi saꞌa ndichi ña jin ñayiu saꞌa ndaꞌu mai.
PSA 19:8 Tnoꞌo ja xtaku Jitoꞌo Dios ka kuu tnoꞌo ndaa, chi saꞌa ja kusii ini anu ñayiu. Te tnoꞌo tatnuni Jitoꞌo Dios kuu tnoꞌo vii, chi saꞌa ja yeꞌe nuu ñayiu.
PSA 19:9 Te ja yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo Dios kuu javii, te oo nikuii nikani. Te nuu sandaa Jitoꞌo Dios kuechi, te saꞌa ndaa ya, chi ndiꞌi ja saꞌa ya oo ndaa.
PSA 19:10 Te tnoꞌo kaꞌan ya, chi junkuaan ka inio saa oro, vi junkuaan ndevaꞌa ka inio saa kuakuaꞌa oro ni nduvii, te vixin ka saa nduxi ñuñu, nduxi ja jati nuu maa jioo.
PSA 19:11 Te tnoꞌo tatnuni maa ni xteku ña jin san ja jinokuechi san nuu ni, vi Jitoꞌo, te na ñayiu jantnoꞌo, te niꞌi in jakaꞌnu ja kutaꞌu kundetui nuu ni.
PSA 19:12 Su tu na in, te ndakuni jakueꞌe saꞌi, su konekaꞌnu ini ni, vi Jitoꞌo, na jakueꞌe saꞌa san, te tu jini san.
PSA 19:13 Te suni kindee ni ja teyii san ja jinokuechi san nuu ni, te ma kuandetu ni ja kokuu nijaꞌnu ja teyii yun nuu san, te junkau san nuu jakueꞌe. Chi saꞌa ni ja na kokuu san in teyii vii, ja tu na yika kuechi kotavi san.
PSA 19:14 Te na junkuaan ini ni tnoꞌo kaꞌan san vi ja ndakani ini san, vi Jitoꞌo san, chi maa ni kuu in kava ja tavaꞌa guaꞌa ña, vi ia ni ndatau ña nuu jakueꞌe.
PSA 20:1 Na konini Jitoꞌo tnoꞌo jikantaꞌu ni nuu tnaꞌa ni tnundoꞌo, te na kuiin niꞌnu kuiin sagua ia Dios ni ochiñuꞌu ndi Jacob ja jaꞌa ni.
PSA 20:2 Te ndee veñuꞌu ii nuu oo ya, na chindee chituu ña ya, te ndee Sión na koto na kuni ña ya.
PSA 20:3 Te na ndakaꞌan ya ndiꞌi ja soko ni nuu ya, te na kuantaꞌu ya kiti teñuꞌu ni nuu ya.
PSA 20:4 Te na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya nagua ndioo ini anu ni, te na saꞌa ya ja kuu skunkuu ni ndiꞌi nagua ndakani ini ni ja saꞌa ni.
PSA 20:5 Sein, chi ka jita sii ini san ja ni kundee ni, vi Dios. Te ka ndasaꞌa sukun san Jitoꞌo, ja na skunkuu ya ndiꞌi nagua jikan ni nuu ya.
PSA 20:6 Vitna te jini san ja Jitoꞌo, chi skaku niꞌnu ya tee ni kaji ya ja kotatnuni de, te konini ya tnoꞌo jikantaꞌu de ndee andivi nuu ii oo ya, te jin jakaꞌnu ya skaku niꞌnu ña ya.
PSA 20:7 Sava tee ka jaxin tnaꞌa, chi ka kukanu ini de carreta de, te sava de, chi ka kukanu ini de kuai de, su yoon, chi ka kukanu inio Jitoꞌo, ia kuu Dios mao.
PSA 20:8 Tee yun, chi ka kuita de, te ka ndonso de, su yoon, chi ka nduu ndakuio, te ka nukuiin yutnuo.
PSA 20:9 Skaku niꞌnu ni rey, vi Jitoꞌo san, te konini ni tnoꞌo ka kaꞌan san kiuu ka ndakakuneꞌe ña san jin ni, vi Dios.
PSA 21:1 Kusii ini rey, chi ia ndakui kuu ni, vi Jitoꞌo. Te kusii ini ndevaꞌa de, chi ni chituu ni de ja ni kundee de.
PSA 21:2 Te ni jiñaꞌa ni ja ndioo ini anu de, vi ni jiñaꞌa ni ja ni jikan de nuu ni.
PSA 21:3 Chi ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ni de, te ni ndaskutu ni xini de jin oro vii ndevaꞌa.
PSA 21:4 Ni jikan de ja koteku de kuaꞌa kuia, te ni jiñaꞌa ni ja koteku de nikuii nikani.
PSA 21:5 Ni chituu ni de ja ni kundee de, te ni kuu kaꞌnu de ja teku tnoꞌo de, te ni jiñaꞌa ni jayiñuꞌu vi jakaꞌnu nuu de.
PSA 21:6 Chi ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ni de nikuii nikani, te kusii ini ndevaꞌa de ja oo maa ni jin de.
PSA 21:7 Chi kukanu ini ña rey jin Jitoꞌo, vi kukanu ini de ja kundaꞌu ini ña ia oo ndee sukun jin de, te ma kendoo kueꞌe saꞌun de.
PSA 21:8 Te kenta ni kakuiko ni ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, te ndaꞌa kuaꞌa ni kakuiko ni ñayiu yun ja ka skexiko ña jin ni.
PSA 21:9 Te nuu na ndenta ni, vi Jitoꞌo, kiuu ja sandaa ni kuechi, te tnaa ni ñayiu yun nuu in jitnu ja kai koko koko, te jin jakiti ini ni, te xnaa ndiꞌi ni jin, te vi kai jin ñuꞌu.
PSA 21:10 Te xnaa ni seꞌi vi ndikin tatai ja ka oo neꞌu ñayiu ñuyiu.
PSA 21:11 Chi ni ka ndakoi siki ni ja vi saꞌa ñai jakueꞌe, te ni ka ndakani kueꞌe ini jin ni, su ma vi kundei.
PSA 21:12 Chi kundee maa ni, te skunu ni jin, te koto guaꞌa ni jin kuji ni, te tiuu ni ñayiu yun.
PSA 21:13 Saꞌa kaꞌnu ni maa ni jin jandakui ni, vi Jitoꞌo, te na vi kata san ja ka saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, chi ia ndakui ndevaꞌa kuu ni.
PSA 22:1 Dios maa san, Dios maa san, ¿nau ja ni xndendoo maa in ña ni? ¿Nau ja ni kuu jika ni ja skaku niꞌnu ña ni, te tu nini ka ni ja kana ndaꞌi san nuu ni?
PSA 22:2 Dios maa san, kana san nuu ni tnoꞌo nduu, te tu nini ni tnoꞌo kaꞌan san, te kana san tnoꞌo jakuaa, te ni tu kuu ja ndatatu san.
PSA 22:3 Su maa ni, chi ia ii kuu ni, te nukoo maa ni nuu tatnuni ni, te ka jita ñayiu Israel nuu ni.
PSA 22:4 Te nuu maa ni, ni ka okukanu ini ndi nijaꞌnu san, ni ka kukanu ini ñai, te ni skaku niꞌnu ni jin.
PSA 22:5 Ni ka kanai nuu ni, te ni skaku niꞌnu ni jin, ni ka kukanu ini ñai jin ni, te tu ni xndendoo kueꞌe ni jin.
PSA 22:6 Su sein, chi masu in teyii kuu san, chi kuu san na ni kuinio in tindaku, ka saꞌa kuasun ña ñayiu vi ka skexiko ñai jin san.
PSA 22:7 Ndiꞌi ñayiu ka ndiaꞌa ña jin san, te ka jaku ndee ñai, vi ka saꞌa xikoi yuꞌi nuu san vi ka skuiko xini, te ka kachi:
PSA 22:8 “Tee yaꞌa, chi kukanu ini de Jitoꞌo, tu na skaku ña Jitoꞌo jin de, te ja siun jinkuaan ini ña ya jin de, te na skaku niꞌnu ña ya nuu saa”, ka kachi.
PSA 22:9 Su maa ni, ni saꞌa ja ni kaku san ndee chii siꞌi san, vi maa ni ni saꞌa ja kukanu ini ña san ndee nuu ni ñundee ña nana san.
PSA 22:10 Te nuu ndaꞌa maa ni oo san ndee nuu kuini ka ja kaku san, te ndee nuu inee ii ka san chii siꞌi san, ja kuu maa ni Dios san.
PSA 22:11 Ma kuu jika ni nuu san, chi ja oo yatni ja tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini, te tu na in chindee chituu ña jin san, vi Dios.
PSA 22:12 Chi ni ka jionduu ña kuaꞌa tee ka kaꞌan uꞌu ña na kuinio isndiki, na kuinio isndiki xeen ja ka oo ñuu Basán, saa ni ka chikorra ña de jin san.
PSA 22:13 Te ka june de yuꞌu de ja vi kaa ña de, na kuinio ndikaꞌa xeen ja kokin ti, te skuechi kueli ti ja kaa ti.
PSA 22:14 Te ndi joo ndi joo kuaꞌan san naa san, na kuinio ndute. Te ndiꞌi yiki san ni yaꞌa ndoso tnaꞌa, te anu san ni nduu na kuinio ñuma, ja ni ndute maꞌñu jiti san.
PSA 22:15 Te ni yichi jandakui san na kuinio in tichioo, te ni tnindee yaa san ini laꞌla san, te ni siaa ña ni ja vi ja oo ni ka san ja nduu san ñuyaka ja kuu san.
PSA 22:16 Chi ni ka jionduu ña in tnii tee kueꞌe jin san ja ka kuu de na kuinio tiꞌina, te ni ka kaan jioo de ndaꞌa san vi siꞌin san.
PSA 22:17 Te kuu kondiaꞌa san ndiꞌi yiki san, su jin jakueꞌe ka ndakani ini tee yun, te ka ndiaꞌa guaguaꞌa ña de jin san.
PSA 22:18 Te ni ka ndakaꞌnde de suaꞌa ni saꞌun san, te ni ka jitotnuni de siki saꞌun san, ndee de guaa kendoo jin.
PSA 22:19 Su maa ni, vi Jitoꞌo, ja taa ni jandakui san, ma kuu jika ni nuu oo san. Neꞌe ñama ni, te chindee chituu ña ni.
PSA 22:20 Skaku niꞌnu ña ni nuu yuchi kani tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te ma kuandetu ni ja vi kaꞌni ña tiꞌina yun jin san.
PSA 22:21 Skaku niꞌnu ña ni yuꞌu ndikaꞌa vi skaku ña ni nuu ndiki isndiki yun.
PSA 22:22 Ndakani san ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ni nuu ñani san, te maꞌñu sagua nuu ka ndututu san kata san yaa nuu ni, vi Dios.
PSA 22:23 Te maa ni ja ka yuꞌu niꞌnu ni Jitoꞌo, vi kata ni yaa nuu ya, vi ndiꞌi maa ni, ndikin tata Jacob, vi saꞌa kaꞌnu ni ya, ndiꞌi maa ni ja ka kuu ni ndikin tata Israel, vi chiñuꞌu ni ya.
PSA 22:24 Chi tu skexiko ya ni tu ni kukini ini ya tnundoꞌo tnaꞌa ñayiu ndaꞌu, te tu tayuꞌu nuu ya, chi nini ya tnoꞌo kaꞌin nuu jikantaꞌui nuu ya.
PSA 22:25 Te maa ni taa yaa ja jita san nuu ni, vi Dios, nuu ka ndututu kuaꞌa ndevaꞌa san, te vi jin nuu ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni, skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san.
PSA 22:26 Te maa ni ja ka kundaꞌu ni, vi kaa ni guaa ndee vi chitu chii ni, te maa ni ja ka ndanduku ni Jitoꞌo Dios, vi saꞌa kaꞌnu ni ya, te vi koo vii vi koo vaꞌa ni nikuii nikani.
PSA 22:27 Te ndiꞌi tuꞌu maa ni ja ka oo ndee jaꞌa ñuyiu, vi ndakaꞌan ni Jitoꞌo Dios, te vi ndajiokuiin ni nuu ya. Te ndiꞌi tatatnoꞌo vi ñayiu ñuu, na vi jinkuiin jiti nuu ni, vi Dios, ja vi chiñuꞌu ñai.
PSA 22:28 Chi maa Jitoꞌo Dios kuu rey, te maa ya tatnuni nuu ñayiu nii ñuu.
PSA 22:29 Te ndiꞌi maa ni, ñayiu kuika ja ka oo ñuyiu yaꞌa, vi kindei vi kititi ni, te vi chiñuꞌu ni ia Dios. Te ndiꞌi ñayiu vi ja ka oi ja vi ndui ñuyaka, chi ma kuu vi saꞌa mai ja vi kotekui.
PSA 22:30 Te vi kokunukuechi ndikin tata san nuu ya, te vi kokaꞌin tnoꞌo ya guaa ndee nuu sava ka ndikin tatai ja kikuei nuu kuee ka.
PSA 22:31 Te vi ndakani ndee nuu ñayiu kuini ka ja vi kaku, ja saꞌa ndaa ia Dios vi ndiꞌi tniuu ja ni saꞌa ya.
PSA 23:1 Maa Jitoꞌo Dios jito jini ña, te tu nagua jaꞌni ña jin san.
PSA 23:2 Te jaka ña ya na kuinio ndikachi nuu ite kuikuii, te yun ndatatu san, vi jaka ña ya nuu tu jika niꞌi ndute.
PSA 23:3 Te ndataa ya jandakui san, vi jaka ña ya ja na kaka ndaa san nuu ichi ya, nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu maa ya.
PSA 23:4 Te visi na kiꞌin san in chikoꞌi nuu nee ndevaꞌa, su ma koyuꞌu san ja na jakueꞌe ndoꞌo san, chi oo maa ni jin san, vi Jitoꞌo san, te xtnuu nee ni ja jito ña ni vi yutnu ja tuu ni, ndataa tnoꞌo ndee ini nuu san.
PSA 23:5 Te ndaskutu vii ni nuu kaa san xtaa jin nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te joso ni tatna xiko xini san ja jantaꞌu ña ni, te taa kuaꞌa ni nuu san na kuinio ja vi jati jati vasu san.
PSA 23:6 Te jandaa ndija ja jaguaꞌa ni vi jandaꞌu ini ni koo jin san ndiꞌi ni kiuu ja teku san, te veꞌe maa ni, vi Jitoꞌo, koo san nikuii nikani.
PSA 24:1 Kuenta maa Jitoꞌo kuu ninii ñuyiu vi ndiꞌi tuꞌu ja oo nuu, vi ndiꞌi ja ka jichi ka kanda.
PSA 24:2 Chi maa ya ni saꞌa ja ni junkoo ñuyiu siki ndute mar vi ni jani ya siki taka yute.
PSA 24:3 ¿Te na in kuu kaa ndee nuu yuku Jitoꞌo? ¿Na in kuu kiuu nuu ii oo ya?
PSA 24:4 Maintnoꞌo na in oo vii ndaꞌa vi oo vii ini anu ja tu na yika kuechi saꞌa, na in tu chiñuꞌu chuꞌchi ja tu ka jiniuꞌu, ni tu kee yuꞌu jin tnoꞌo ja xndaꞌu ña.
PSA 24:5 Na in saꞌa siaꞌa, te niꞌi javii javaꞌa Jitoꞌo, te maa Dios, ia skaku niꞌnu ña, saꞌa ndaa ya ja jaꞌi.
PSA 24:6 Te tatatnoꞌo yaꞌa ka kuu ñayiu ka ndanduku ña jin ia Dios, te ka ndanduku ñai ja kuu ya ia Dios ndi Jacob ja vi koi jin ya.
PSA 24:7 Na ndanune yeꞌe veñuꞌu, na vi ndanune yeꞌe ja ka oo nikuii nikani, nagua ja na ndiuu rey, ia yeꞌe tajan.
PSA 24:8 ¿Te na in kuu rey yeꞌe tajan yaꞌa? Suu ya kuu Jitoꞌo, ia ndakui, ia tu yuꞌu, Jitoꞌo, ia ndakui ja jaxin tnaꞌa ya.
PSA 24:9 Na ndanune yeꞌe veñuꞌu, na vi ndanune yeꞌe ja ka oo nikuii nikani, nagua ja na ndiuu rey, ia yeꞌe tajan.
PSA 24:10 ¿Na in kuu rey yeꞌe tajan yaꞌa? Suu ya kuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa. Maa ya kuu rey, ia yeꞌe tajan.
PSA 25:1 Nuu maa ni kana ndaꞌu san, vi Jitoꞌo san.
PSA 25:2 Kukanu ini ña san jin maa ni, vi Dios, te ma kuandetu ni ja kendoo san ja kanoo, te ma vi kuaku ndee ña tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 25:3 Chi jandaa ja ni in ñayiu ka ndetu kaꞌnu ña jin ni, ma vi kendoo kanoo saꞌuin, su na vi kendoo kanoo ñayiu ka ndakoo siki ni, visi masu nagua kuu.
PSA 25:4 Xneꞌe ni ichi ni nuu san, vi Jitoꞌo san, te kaxtnoꞌo ni ichi kuiñi ni ja na kaka san.
PSA 25:5 Kondeka ña ni ja na kaka san ichi ndaa ni, te kaxtnoꞌo ni nuu san, chi maa ni kuu ia Dios san ja skaku niꞌnu ña ni, te ndetu kaꞌnu ña san jin ni ndiꞌi ni kiuu.
PSA 25:6 Konaꞌa ni, vi Jitoꞌo, ja ia vaꞌa ini kuu ni, chi siun ni kundaꞌu ini ña ni jin san.
PSA 25:7 Te ma kondakaꞌan ni yika kuechi san vi jakueꞌe ja ni saꞌa san nuu lule san, su konaꞌa ña ni jin san nagua ndaꞌu ini ni, chi ia guaꞌa kuu ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 25:8 Ia ndaa vi ia guaꞌa kuu Jitoꞌo, te yun kuu ja kaxtnoꞌo ya ichi ndaa ya nuu ñayiu ka saꞌa yika kuechi.
PSA 25:9 Te ndeka ña ya jin ñayiu ka saꞌa ndaꞌu mai ja na vi saꞌa ndai, vi kaxtnoꞌo ya ichi ya nui.
PSA 25:10 Te ndiꞌi ichi kuiñi Jitoꞌo kuu ichi ndaa, te kundaꞌu ini ya ñayiu ka tavaꞌa tnoꞌo ni kee yuꞌu ya vi tnoꞌo tatnuni ya.
PSA 25:11 Saꞌa ni ja na koo jayiñuꞌu nuu ni, vi Jitoꞌo san, te konekaꞌnu ini ni yika kuechi san, chi kuaꞌa ja yaꞌa ja tuku san.
PSA 25:12 Ñayiu ja yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, chi kaxtnoꞌo maa ya ja kaji na ichi kakai.
PSA 25:13 Te koo vii koo vaꞌi, te kuñaꞌi ñundeꞌi ja vi saꞌa jajin ndikin tatai.
PSA 25:14 Te kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa ña Jitoꞌo jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ya, te kaxtnoꞌo ya nui naxa oo tratu ni saꞌa ya.
PSA 25:15 Te siun ni yinuu san nuu Jitoꞌo, chi maintnoꞌo maa ya, guaa skaku niꞌnu ña ya ja ma kanakau san nuu tnundoꞌo.
PSA 25:16 Kondiaꞌa ni, vi Dios, te kundaꞌu ini ña ni jin san, chi maintnoꞌo ni maa san oo, te kusuchi ini san.
PSA 25:17 Chi kuaꞌan makaya ja kusuchi ndevaꞌa ini san, te skaku niꞌnu ña ni nuu tnoꞌo suchi ini yaꞌa.
PSA 25:18 Kondiaꞌa ni tnoꞌo suchi ini vi tnundoꞌo ja tnaꞌa san, te kuakaꞌnu ini ni ndiꞌi yika kuechi san.
PSA 25:19 Kondiaꞌa ni ja ni ka kaya kuaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te ka saꞌa xeen ndevaꞌi ja ka skexiko ñai jin san.
PSA 25:20 Koto ña ni, te skaku niꞌnu ña ni, te ma kuandetu ni ja kendoo san ja kanoo, chi kukanu ini ña san jin maa ni.
PSA 25:21 Te tniuu ndaa ja saꞌa san vi ja tu na kuechi san, na koto ña jin san, chi ndetu kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 25:22 Skaku niꞌnu ni ñayiu Israel nuu ndiꞌi tnoꞌo suchi ini ja ka tnaꞌi, vi Dios.
PSA 26:1 Saꞌa ndaa ni ja jaꞌa san, vi Jitoꞌo san, chi jika ndaa san, te tu na jakueꞌe saꞌa san, te kukanu ini ña san jin maa ni, vi Jitoꞌo san, te tu kasiki san ja saꞌa san.
PSA 26:2 Koto tnuni ña ni, vi Jitoꞌo san, te kuni ni naxa oo san. Skuaꞌa ni jajintnuni san vi anu san, te kuni ni.
PSA 26:3 Chi naꞌa san ja kundaꞌu ini ña ni, te siun ni jika san ichi ndaa ni.
PSA 26:4 Te tu ka junkoo san jin tee inu tnoꞌo, te ni tu ka nitnaꞌa san jin ñayiu ka saꞌa jani ini.
PSA 26:5 Te skexiko san nuu ka ndututu tee ka saꞌa jakueꞌe, te tu ka junkoo in ni san jin tee kueꞌe ndevaꞌa.
PSA 26:6 Ndakate san ndaꞌa san ja xneꞌe san ja tu na yika kuechi san, te kuu kiondita san nuu ka soko kiti nuu ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 26:7 Te kata san yaa ja ndakuantaꞌu san nuu ni, te ndakani san ndiꞌi tniuu naꞌnu saꞌa ni.
PSA 26:8 Kutoo san veꞌe nuu oo ni, vi Jitoꞌo san, vi nuu oo ndiaꞌa ni ja yeꞌe tajan ni.
PSA 26:9 Te ma kuandetu ni ja in ni vi kuu san jin ñayiu ka saꞌa yika kuechi, te ni ma ndakindee ni ja jichi ja kanda san inuu jin nagua saꞌa ni jin ñayiu ka jaꞌni ndiyi.
PSA 26:10 Chi ninoꞌo ni jakueꞌe ka saꞌa ñayiu yun jin ndaꞌi, te ndaꞌa kuaꞌi ñuꞌu chitu ja ka kutaꞌui jin jakueꞌe ka saꞌi.
PSA 26:11 Su sein, chi jika ndaa san, te kundaꞌu ini ña ni, te skaku niꞌnu ña ni jin san.
PSA 26:12 Chi nukuiin yutnu san nuu ichi ni, te chiñuꞌu ña san jin ni, vi Jitoꞌo san, nuu ka ndututu ñayiu maa ni.
PSA 27:1 Maa Jitoꞌo Dios kuu ia yeꞌe niꞌnu nuu ichi jika san, vi skaku niꞌnu ña ya. ¿Te na in kuu ja koyuꞌu san? Te maa Jitoꞌo Dios ndesi niꞌnu guaꞌa nuu oo san, te tu na in kosiuꞌu ña jin san.
PSA 27:2 Te nuu ka kuyatni ñayiu kueꞌe vi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña ja ka ndakoi siki san ja vi xnaa ñai jin san, te ni ka skunai, te tu ni kuu nagua vi saꞌi.
PSA 27:3 Te visi na vi kionduu ña soldado jin san, su ma koyuꞌu san jin anu san. Te visi na vi ndakoo ñayiu ja vi kaxin tnaꞌa jin san, su kukanu ini san ya.
PSA 27:4 Te invaa ni ja jikan san nuu Jitoꞌo, te yun kuu ja nduku san ja koo san veꞌe ya ndiꞌi ni kiuu ja teku san, nagua ja kondiaꞌa san ja luu ndevaꞌa kaa Jitoꞌo, nagua ja kochiñuꞌu san ya nuu veñuꞌu ya.
PSA 27:5 Chi nuu kenta kiuu kueꞌe, te tavaꞌa ña ya nuu veꞌe ii ya, te tayuꞌu ña ya ndee nuu kunu ka nuu oo maa ya, te sonee ña ya ndee nuu sukun, siki in kava, te tu nagua ndoꞌo san.
PSA 27:6 Yun te saa kuu ja ndanenuu san ndee siki nuu ni ka jionduu ña, ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san. Saa te saa soko san kiti nuu veꞌe ii ia Dios, te kana jaa san ja kusii ini san, vi kata san yaa nuu Jitoꞌo.
PSA 27:7 Konini ni tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo san, nuu jikantaꞌu san nuu ni. Kaꞌan ndaꞌu ña ni jin san, te konini ni tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 27:8 Chi kachi anu san nuu san: “Ndanduku ia Dios”. Te ndanduku ña san jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 27:9 Ma tayuꞌu nuu ni nuu oo san, te ni ma skexiko ña ni jin san ja jinokuechi san nuu ni jin ja kiti ini ni, chi maa ni kuu ia chituu ña jin san. Ma xndendoo ña ni, te ni ma kujioo ni nuu oo san, chi maa ni kuu ia Dios ja skaku niꞌnu ña jin san.
PSA 27:10 Chi visi na vi xndendoo ña tata san vi nana san, su maa ni, vi Jitoꞌo, chi oo ni jin san.
PSA 27:11 Kaxtnoꞌo ni ichi ni ja na kaka san, vi Jitoꞌo san, te kondeka ña ni ja na kaka san ichi ndaa, ja jaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 27:12 Te ma ndasiaꞌa ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, ja vi saꞌa ñai nagua ka kuini mai, chi ni ka ndakoo testiu tnoꞌo siki san, te ka kuini ja vi saꞌa ñai jakueꞌe.
PSA 27:13 Nuu suaꞌa te tu kandija san ja kuni san ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña Jitoꞌo Dios nini oo san ñuyiu yaꞌa, vaa vi ja ni kuita saꞌun san.
PSA 27:14 Kondetu kaꞌnu ni Jitoꞌo Dios, te saꞌa ndakui ni maa ni. Saꞌa ndee ni ini anu ni. Saa saꞌa ni, kondetu kaꞌnu ni ja chituu ña Jitoꞌo Dios jin ni.
PSA 28:1 Nuu maa ni kana san, vi Jitoꞌo san, chi kuu ni na kuinio in kava ja jito jini ña ni. Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, chi nuu ja ma konini ni tnoꞌo kaꞌan san, te kuu san na kuinio ndiyi ja makee nuu yau ñaña.
PSA 28:2 Konini ni joo tnoꞌo jikantaꞌu san nuu ni, nuu kana san ja chituu ña ni jin san, te kaneꞌe san ndaꞌa san ichi nuu oo veñuꞌu ii ni.
PSA 28:3 Te ma kindee ni ja jichi ja kanda san inuu jin nagua saꞌa ni jin ñayiu kueꞌe, te ni jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ndevaꞌa, ja ka kaꞌin ja ka oo mani jin in ñani in tnaꞌi, su ninoꞌo jakueꞌe ka ndakani ini jin anui.
PSA 28:4 Su tetniuu ni tnundoꞌo vi tnaꞌi jin nagua ka saꞌa mai. Saꞌa ni ja na vi ndatniuyaꞌui jin jakueꞌe ka saꞌi. Ndaxtenaa ni jin nagua ka saꞌi jin sava ka ñayiu, te na vi ndaniꞌi vi ndatnaꞌa mai jin jakueꞌe ka saꞌi yun.
PSA 28:5 Chi tu ni ka tanui tniuu naꞌnu ni saꞌa ni, vi Jitoꞌo, te ni tniuu ni saꞌa ni jin ndaꞌa ni, te yun guaa xnaa ni jin, te ma ndoneꞌe saꞌun ka ni jin.
PSA 28:6 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo, chi ni onini ya tnoꞌo ni jikantaꞌu san nuu ya.
PSA 28:7 Te Jitoꞌo, chi taa ya jandakui san, vi kuu ya kaa tikute ja in niꞌnu in sagua ya ja jaꞌa san, te ni kukanu ini anu san ya, te ni chituu ña ya. Te yun guaa kusii ini san, te jita san in yaa ja ndakuantaꞌu san nuu ya.
PSA 28:8 Jiñaꞌa Jitoꞌo jandakui ñayiu ñuu ya, te in niꞌnu in sagua ya vi skaku niꞌnu ya tee ni kaji ya ja kotatnuni de.
PSA 28:9 Skaku ni ñayiu ñuu ni, vi Jitoꞌo san, te saꞌa vii saꞌa vaꞌa ni ñayiu maa ni. Koto ni jin na kuinio in tee jito ndikachi, te kondeka konduu ni jin nikuii nikani.
PSA 29:1 Vi saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo, roon ja ka oo ron ndee andivi, te vi kuñaꞌa jayiñuꞌu vi jakaꞌnu nuu ya.
PSA 29:2 Vi saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo ja koo jayiñuꞌu jin sivi ya. Vi chiñuꞌu Jitoꞌo nuu veñuꞌu ii ndevaꞌa nuu oo ya.
PSA 29:3 Te vi suaꞌa niꞌi kana Jitoꞌo siki ndute mar, te kaꞌndi saꞌa Dios, ia yeꞌe tajan ja oo ya siki ndute kuaꞌa nuu mar.
PSA 29:4 Te vi suaꞌa niꞌi jandakui ndevaꞌa kana Jitoꞌo, te vi yeꞌe tajan kana ya.
PSA 29:5 Te vi tnaꞌnu yutnu kana Jitoꞌo, te ni jaꞌnu Jitoꞌo tnu itni naꞌnu ka oo Líbano.
PSA 29:6 Te ni skanta ña ya jin Líbano na kuinio in chikeru ja kanta ti, te ni skanta ya Sirión na kuinio seꞌe isndiki ka kuu búfalo.
PSA 29:7 Te nuu kana Jitoꞌo, te vi suaꞌa kandaꞌa ñuꞌu.
PSA 29:8 Te nuu kana Jitoꞌo, te vi suaꞌa kisi ñuꞌu teꞌa, chi saꞌa Jitoꞌo ja kisi ñuꞌu teꞌa nani Cades.
PSA 29:9 Te vi ka tnaꞌnu tnu ndii nuu kana Jitoꞌo, te xndonso ya ndiꞌi yutnu ka oo yun. Te ndiꞌi ñayiu ka kana ini veñuꞌu ya: “Kaꞌnu kuu ia Dios”.
PSA 29:10 Maa Jitoꞌo tatnuni ya nuu sau, te junkoo ya tatnuni ya ja kuu ya rey nikuii nikani.
PSA 29:11 Maa Jitoꞌo jiñaꞌa jandakui ñayiu ñuu ya. Maa Jitoꞌo saꞌa vii saꞌa vaꞌa ñayiu ñuu ya ja vi koo mani.
PSA 30:1 Saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Jitoꞌo, chi ni ndatau ña ni nuu tnundoꞌo, te tu ni jandetu ni ja vi kuaku ndee ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 30:2 Ni jikan san ja chituu ña ni jin san, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios maa san, te ni ndasaꞌa ña ni.
PSA 30:3 Te ni ndatau ña ni jin san ñuu jiꞌi, vi Jitoꞌo san, te ni ndataa ni ja teku san, nagua ja ma kiꞌin san ja jinkoyuꞌu san nuu yau ñaña.
PSA 30:4 Vi kata ndiꞌi maa ni ja ka kuu ni ñayiu ndaa in yaa nuu ia Dios, te vi saꞌa kaꞌnu ni ya ja ka ndakaꞌan ni ya ja ia ii kuu ya.
PSA 30:5 Chi nunuu ni kiti ini ya, su nikuii nikani kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, chi tnoꞌo jakuaa ni ka ndaꞌio, te nuu tuu inka kiuu, te ka ndusii inio.
PSA 30:6 Chi nuu kukanu ini san ja oo guaꞌa san, te ni kachi san: “Tu saꞌun na in kundee nuo ja skanakau ña”.
PSA 30:7 Chi ni chituu ña maa ni jin san, vi Jitoꞌo, te ni saꞌa yutnu ña ni na kuinio in yuku ndakui, su nuu ni xndendoo ña ni, te ni yuꞌu san vi ni jinonuu ini san.
PSA 30:8 Te ni kana san nuu maa ni, vi Jitoꞌo, vi ni jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 30:9 Chi tu nagua niꞌi ni ja kuu san, te kiꞌin san ja jinkoyuꞌu san nuu yau ñaña, chi ma kuu ndasaꞌa kaꞌnu ña ñuyaka jin ni, te ma kuu ndakani ja ia ndaa kuu ni.
PSA 30:10 Konini ni tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo, te kundaꞌu ini ña ni jin san. Chindee chituu ña ni jin san, vi Jitoꞌo san.
PSA 30:11 Ni ndasama ni tnoꞌo suchi ini ni tnaꞌa san, te jita jaꞌa san. Ni xtajioo ni saꞌun ndayi ni oniꞌnu san ja kusuchi ini san, te ni ndusii ini san.
PSA 30:12 Te yun kuu ja kata san yaa ja saꞌa kaꞌnu ña san, te ma kasi yuꞌu san. Te siun ni kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios maa san.
PSA 31:1 Nuu maa ni nduku san ja tavaꞌa ña ni, vi Jitoꞌo, te ma kuandetu saꞌun ni ja kendoo kanoo san. Skaku niꞌnu ña ni jin san, chi ia ndaa kuu ni.
PSA 31:2 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, te ñama skaku niꞌnu ña ni, te kokuu maa ni in kava ndakui ja tavaꞌa ña ni, vi in veꞌe kaꞌnu ja skaku niꞌnu ña.
PSA 31:3 Chi maa ni kuu in kava san vi in veꞌe sukun san, te saꞌa ni ja na koo jayiñuꞌu nuu ni, te kondeka ña ni jin san na ichi kaka san.
PSA 31:4 Te skaku niꞌnu ña ni ja ma kanakau san nuu ja ni ka tayuꞌu ñayiu, chi maa ni kuu ia tavaꞌa ña.
PSA 31:5 Te nuu ndaꞌa maa ni xndendoo san anu san, te ndatau ña ni, vi Jitoꞌo, chi ia Dios ndaa kuu ni.
PSA 31:6 Skexiko san ñayiu ka chiñuꞌu chuꞌchi ja tu ka jiniuꞌu, su maa san, chi kukanu ini ña san jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 31:7 Kusii ini ndevaꞌa san ja kundaꞌu ini ña ni jin san, chi ni jini ni tnundoꞌo tnaꞌa san, vi ni jini ni ja kusuchi ini san.
PSA 31:8 Te tu ni jandetu ni ja kanakau san nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi ni jani ña ni in nuu jite ndevaꞌa.
PSA 31:9 Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo, chi tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini, te mandesi nduchi nuu san ja ndaꞌi ndevaꞌa san, vi makuita anu san vi yiki kuñu san.
PSA 31:10 Chi kuaꞌan mandiꞌi san jin tnoꞌo suchi ini, te kuaꞌan kuia san jin ja tnana ndaꞌu san, te kuaꞌan makuita san jin tnundoꞌo tnaꞌa san vi makuita yiki kuñu san.
PSA 31:11 Te ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña ka saꞌa kuasun ña jin san, te ka jaku ndee ña ñayiu ka oo yatni jin san, te ka yuꞌu ña ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin san, chi nuu ka jini ñai jin san nuu ichi, te ka jinoi.
PSA 31:12 Te ja ni ka ndunaa saꞌun ini ña ñayiu jin san, na kuinio ja ni jiꞌi san, te kuu san na kuinio in tindoꞌo ja ni taꞌu.
PSA 31:13 Chi nini san ja ka kani ñayiu kuentu san, te ndiꞌi ni nuu yuꞌu ndevaꞌa san, chi ka ndatnoꞌo tnaꞌa ñayiu ja vi ndakoi siki san, te ka ndakani ini ja vi kaꞌni ñai jin san.
PSA 31:14 Su sein, chi kukanu ini ña san jin maa ni, vi Jitoꞌo, te kachi san: “Maa ni kuu ia Dios san”.
PSA 31:15 Te nuu ndaꞌa maa ni oo nagua kokuu jin san. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, vi nuu ndaꞌa ñayiu ka sondikin ña jin san.
PSA 31:16 Saꞌa ni in javii javaꞌa jin san ja jinokuechi san nuu ni, te skaku niꞌnu ña ni jin jandaꞌu ini maa ni.
PSA 31:17 Ma kuandetu ni, vi Jitoꞌo, ja kendoo kanoo san, chi nuu maa ni jikan san ja chituu ña ni. Su na vi kendoo kanoo maa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te vi saa vi kasi yuꞌi ndee chii ñuꞌu chii ndeꞌi.
PSA 31:18 Te na vi kasi yuꞌu ñayiu inu tnoꞌo ja ka kaꞌin siki ñayiu ndaa jin tnoꞌo teyii, vi ka skexiko ñai vi ka kaꞌan kueꞌe ñai.
PSA 31:19 Nase vivii kaꞌnu ja kundaꞌu ini ni ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni, te tavaꞌa ni jandaꞌu ini ni na kuinio in jakuika ndevaꞌa, te vi jin nuu sava ka ñayiu, te jaꞌnde ni jiñaꞌa ni nuu ñayiu ka kukanu ini ña jin ni.
PSA 31:20 Te ndee nuu yuꞌu ka nuu oo ndiaꞌa maa ni, tayuꞌu ni jin, nagua ja ma vi niꞌi ña ñayiu ka ndakani ini ja vi saꞌa ñai jakueꞌe, te tavaꞌa ni jin veꞌe nuu oo maa ni, nagua ja ma vi nani ka ña jin.
PSA 31:21 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo, chi ni saꞌa ya kuaꞌa tniuu naꞌnu ja kundaꞌu ini ña ya jin san, nuu ni oo san ñuu kaꞌnu, te ni ka jionduu ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 31:22 Su nuu ni yuꞌu san, te ni kachi san: “Ni xtajioo ña ni, te tu ka san oo jin ni”. Su ni onini ni tnoꞌo ni jikantaꞌu san nuu ni, nuu ni ndakuatu san.
PSA 31:23 Ndiꞌi maa ni ja ka kuu ni ñayiu maa ia Dios, vi kokutoo ni Jitoꞌo, chi jito jini maa ya ñayiu ndaa, su tetniuu ya tnundoꞌo ka ndaniꞌi ka ndatnaꞌa maa ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PSA 31:24 Te vi koyutnu ndiꞌi maa ni ja ka kukanu ini ni Jitoꞌo, te vi kondee ini anu ni.
PSA 32:1 Na taꞌu na ndetu ñayiu ni jakaꞌnu ini ia Dios jakueꞌe saꞌi vi ni kindee ya yika kuechi.
PSA 32:2 Na taꞌu na ndetu tee ja tu xtavi ña ia Dios jin yika kuechi de, vi tu na tnoꞌo xndaꞌu ña oo ini anu de.
PSA 32:3 Te nuu tu ni naꞌma san yika kuechi san, te makuita yiki kuñu san, te ndiꞌi ni kiuu tnana ndaꞌu san.
PSA 32:4 Chi nduu vi ñuu ni tetniuu ni tnundoꞌo siki san, te na kuinio ita ja maxii saꞌa ja iꞌni yoo yichi, saa makuita san, vi Jitoꞌo san.
PSA 32:5 Su ni naꞌma san yika kuechi san nuu ni, te tu ni tayuꞌu san jakueꞌe saꞌa san, chi ni kachi san: “Na naꞌmao yika kuechio nuu Jitoꞌo Dios”. Te ni jakaꞌnu ini ni jakueꞌe saꞌa san vi yika kuechi san.
PSA 32:6 Yun guaa ka ndakuatu ndiꞌi ñayiu vii nuu maa ni, nuu ka tnaꞌi tnoꞌo suchi ini. Te visi na ndachitu kuakuaꞌa ndute, su ma kenta de nuu ka oi.
PSA 32:7 Chi maa ni kuu ia in niꞌnu in sagua, te tavaꞌa ña ni nuu tnoꞌo suchi ini, te saꞌa ni ja vi kionduu ña ñayiu jin san, te vi katai yaa ja skaku niꞌnu ña ni.
PSA 32:8 Te kachi Jitoꞌo: “Kaxtnoꞌo maa rin nuu ron, vi xneꞌe rin na ichi kaka na ichi kuu ron, vi koxteku ña maa rin, vi kinuu guaꞌa ña rin jin ron.
PSA 32:9 Te ma kokuu ron na kuinio kuai, axi na kuinio kiti ndee, ja tu ka jinkuiꞌnu ini ti, ja vi nini kuu ja vi tnaa ñayiu yoꞌo yuꞌu ti, te vi chiꞌi in kaa yuꞌu ti, saa vi kundei ja vi kaꞌnui ti ja jatnaꞌa ña ti jin ron”, kachi ya.
PSA 32:10 Te kuakuaꞌa tnoꞌo suchi ini vi tnaꞌa ñayiu kueꞌe, su ñayiu kukanu ini Jitoꞌo Dios, chi kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña maa ya jin.
PSA 32:11 Vi kokuu sii ini maa ni, ñayiu guaꞌa, nuu Jitoꞌo, te vi kata vi kana ndiꞌi maa ni ja ka kuu ni ñayiu ndaa.
PSA 33:1 Vi kata maa ni nuu Jitoꞌo ja ka kuu ni ñayiu ndaa, chi luu ndevaꞌa kuu ja vi kata ñayiu guaꞌa.
PSA 33:2 Vi tee ni arpa ja ka ndakuantaꞌu ni nuu Jitoꞌo, te vi kata ni jin xtnuu uxi tuchi.
PSA 33:3 Vi kata ni yaa jaa, te vi tee ni yaa vii ja ka saꞌa kaꞌnu ni ya, te vi kana ni ja ka kusii ini ni.
PSA 33:4 Chi tnoꞌo ndaa kuu tnoꞌo Jitoꞌo, te saꞌa ya ndiꞌi tniuu nagua ni kee yuꞌu ya.
PSA 33:5 Te kutoo ya ja saꞌa ndaa ya vi saꞌa guaꞌa ya, te jandaꞌu ini ya oo ninii ñuyiu.
PSA 33:6 Chi jin tnoꞌo kaꞌan Jitoꞌo, te ni junkoo andivi, te jin ja tiutachi ya, te ni ka junkoo ndiꞌi kimi.
PSA 33:7 Te maa ya ni ndatatutu ndute, te ni tavaꞌa ya ndee nuu kunu ka nuu mar.
PSA 33:8 Ndiꞌi ñayiu ka oo nuu ñuꞌu na vi koyuꞌu niꞌnui Jitoꞌo, te ndiꞌi ñayiu ñuyiu na vi chiñuꞌi ya.
PSA 33:9 Chi ni kaꞌan ya, te ndiꞌi ni junkoo, te ni tatnuni ya, te ndiꞌi ka junkoo yutnu.
PSA 33:10 Maa Jitoꞌo saꞌa ja tu jiniuꞌu nagua ka ndakani ini ñuu naꞌnu ja vi saꞌi, vi ndasama ya nagua ka skaka tnaꞌa ñayiu ja vi saꞌi.
PSA 33:11 Su ja ndakani ini maa Jitoꞌo ja saꞌa ya, chi nikuii nikani oo, te ja kuini ya ja saꞌa ya, chi siun ni kosaꞌa ya.
PSA 33:12 Te na taꞌu na ndetu ñayiu ñuu ja maa Jitoꞌo kuu ia Dios mai, vi na taꞌu na ndetu ñuu ja ni kaji maa ya ja saꞌa jajin ya.
PSA 33:13 Chi ndee andivi ndiaꞌa Jitoꞌo, te jini ya ndiꞌi ñayiu.
PSA 33:14 Te ndee nuu oo ya ndiaꞌa ya ndiꞌi ñayiu ka oo ñuyiu.
PSA 33:15 Maa ya ni saꞌa anu ndiꞌi ñayiu, te ndiaꞌa guaꞌa ya ndiꞌi nagua ka saꞌi.
PSA 33:16 Te ma kaku niꞌnu rey jin kuakuaꞌa soldado de, te ni ma kaku tee ndee ini jin jandakui ndevaꞌa de.
PSA 33:17 Te kuai, chi tu jiniuꞌu ti ja skaku niꞌnu ti ñayiu, te visi ndakui ndevaꞌa ti, su ma kuu skaku niꞌnu ti ni in ñayiu.
PSA 33:18 Su Jitoꞌo, chi jito jini ña ya jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya vi ñayiu ka ndetu kaꞌnu ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya,
PSA 33:19 nagua ja skaku niꞌnu ña ya ja ma vi kui, te koxteku ña maa ya kiuu ja koo soko.
PSA 33:20 Yoon, chi ka kukanu inio Jitoꞌo, chi maa ya chituu ña vi jito jini ña ya.
PSA 33:21 Te ka kusii inio nuu ya, chi ka kukanu inio ya ja ia ii kuu ya.
PSA 33:22 Te siun ni kokundaꞌu ini ña ni jin san, nagua ka ndetu kaꞌnu ña san jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 34:1 Ndiꞌi ni jichi na kochiñuꞌu san Jitoꞌo, te siun ni na kokata san yaa nuu ya.
PSA 34:2 Te kosaꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo, te na vi konini ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kei mai, te vi kokusii ini.
PSA 34:3 Vi kata ni, na vi kata inuo nuu Jitoꞌo, te na vi saꞌa kaꞌnuo ya.
PSA 34:4 Chi ni ndanduku san Jitoꞌo, te ni onini ya tnoꞌo ni kaꞌan san, te ni skaku ña ya nuu ndiꞌi ja yuꞌu san.
PSA 34:5 Te ñayiu ka yinuu nuu ya, chi ka tnuu ka yeꞌe nui, te tu ka kendoo kanoi.
PSA 34:6 Chi ni jikantaꞌu maa sein ja kuu san tee ndaꞌu nuu Jitoꞌo, te ni onini ya tnoꞌo ni kaꞌan san, te ni skaku ña ya nuu ndiꞌi tnoꞌo suchi ini tnaꞌa san.
PSA 34:7 Te jionduu ña ia jinokuechi nuu Jitoꞌo ninii nuu ka oo ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya, te skaku niꞌnu ña.
PSA 34:8 Vi skuaꞌa ni naxa oo Jitoꞌo, te vi kuni ni ja ia guaꞌa kuu ya. ¡Na taꞌu na ndetu ñayiu kukanu ini ya!
PSA 34:9 Vi koyuꞌu niꞌnu maa ni nuu Jitoꞌo ja ka kuu ni ñayiu maa ya, chi tu nagua kokaꞌni ña jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya.
PSA 34:10 Chi vi ndee ndikaꞌa jaꞌni ña ja vi kaa ti, te ka kokin ti, su ñayiu ka ndanduku Jitoꞌo, chi tu nagua kokaꞌni ña jin.
PSA 34:11 Neꞌekuei, vi seꞌe, te vi konini ron, na kaxtnoꞌo rin naxa vi koyuꞌu niꞌnu ron Jitoꞌo.
PSA 34:12 Nuu ja ka kuini ron ja vi koo vii vi koo vaꞌa ron, te vi kosii ini ron ndiꞌi ni kiuu,
PSA 34:13 vi kaꞌnu yaa ron ja ma vi kaneꞌe ron te vi koto yuꞌu ron ja ma vi kaꞌan tnoꞌo ron.
PSA 34:14 Vi kujioo nuu jakueꞌe, te vi saꞌa javaꞌa, vi nduku ja vi koo vii vi koo vaꞌa ron, te saa vi kondikin ron vi saꞌa ron.
PSA 34:15 Chi maa Jitoꞌo jito jini ñayiu ndaa, te nini guaꞌa ya nuu ka jikantaꞌui nuu ya.
PSA 34:16 Su kiti ini ya nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te xnaa ña ya nuu ñuyiu, te ma vi kondakaꞌan saꞌun ka ña jin ñayiu kueꞌe yun.
PSA 34:17 Ka jikantaꞌu ñayiu ndaa nuu Jitoꞌo, te nini ya tnoꞌo ka kaꞌin, te skaku ña ya nuu ndiꞌi tnoꞌo suchi ini ka tnaꞌi.
PSA 34:18 Chi yatni ñuꞌu oo Jitoꞌo ja chituu ya ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo, vi skaku niꞌnu ya ñayiu ka kusuchi ini, ja tu saꞌun ka nagua ka ndetui.
PSA 34:19 Te kuakuaꞌa tnundoꞌo tnaꞌa tee ndaa, su maa Jitoꞌo skaku niꞌnu ña nuu ndiꞌi tnundoꞌo yun.
PSA 34:20 Chi maa ya jito ndiꞌi yiki de, te ni invaa ma tnaꞌnu.
PSA 34:21 Su ñayiu kueꞌe, chi kuu mai nuu jakueꞌe saꞌi yun, te ñayiu ka skexiko ña jin ñayiu ndaa, chi vi tniuyaꞌu mai jakueꞌe ka saꞌi yun.
PSA 34:22 Su ndatau ña maa Jitoꞌo jin ñayiu ka jinokuechi nuu ya, te ma kiꞌinkuei ja vi tniuyaꞌui yika kuechi, chi ka kukanu ini ñai jin maa ya.
PSA 35:1 Ndakoo maa ni siki ñayiu ka ndakoo siki san, vi Jitoꞌo, te kaxin tnaꞌa maa ni jin ñayiu ka kuini ja vi kaxin tnaꞌa jin san.
PSA 35:2 Kakuiko ni kaa tikute ni, te neꞌe ni, chituu ña ni jin san.
PSA 35:3 Keneꞌe ni lanza ni, te kasi ni nuu vajikuei ñayiu ka sondikin ña jin san. Te kuini san konini san kaꞌan ni: “Maa rin kuu ia skaku niꞌnu ña jin ron”.
PSA 35:4 Te na vi kunu nuu ini, vi na vi kendoo kanoo maa ñayiu ka nduku ja vi kaꞌni ña jin san. Te na vi ndakaka yata maa ñayiu ka kuini ja vi saꞌa ña jakueꞌe jin san ja ka ndukanoi.
PSA 35:5 Te na vi kokui na kuinio miꞌi ja xtechi ña tachi, ja ni ka sondikin ña ia ka jinokuechi nuu Jitoꞌo.
PSA 35:6 Te ichi nuu vi kunu yuꞌi na kokuu ichi nee vi ichi ndiꞌvi, te na vi sondikin ña ia ka jinokuechi nuu Jitoꞌo jin.
PSA 35:7 Chi vini masu nagua saꞌa san, te ni ka ndukui naxa vi skanakau ñai, vi ni ka jatei in yau nagua ja yun na kanakau san.
PSA 35:8 Te vini ma vi kuni, te tetniuu ni jakueꞌe siki, te na vi nanakau mai nuu jakueꞌe ka saꞌi yun, te na vi nanakau mai nuu yau ni ka jatei.
PSA 35:9 Yun te kokusii ini anu san nuu ni, vi Jitoꞌo, te kokusii ini san ja skaku niꞌnu ña ni.
PSA 35:10 Te ndiꞌi san jin anu san kachi san: “Tu na inka ia saa maa ni, vi Jitoꞌo san, chi skaku niꞌnu ni ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo nuu ndaꞌa ñayiu inu ndakui, te skaku niꞌnu ni ñayiu ka kundaꞌu vi ka jaꞌni ña jin, nuu ndaꞌa ñayiu ka suꞌu ña jin”.
PSA 35:11 Te ka ndakoo testiu kueꞌe ndevaꞌa, te ka jikan tnoꞌo ña tnoꞌo ja tu jini san ja vi skanakau ña.
PSA 35:12 Te ka ndasaꞌa ña de jakueꞌe jin san nuu tniuu ja guaꞌa saꞌa san, te yun kuu ja ndendeꞌe kusuchi ini san.
PSA 35:13 Su ndia sein, chi nuu ni ka okuꞌu maa de, te ni okusuchi ini san, ni okekuiꞌnu san saꞌun ndayi, vi ni ondite san, te vi ni ini ni anu san ni ondakuatu san ja jaꞌa de.
PSA 35:14 Ni okusuchi ini san ja jaꞌa de, na kuinio in ñani maa san axi na kuinio in tee ndeka tnaꞌa guaꞌa jin san, te ni osaꞌa ndaꞌu ni osaꞌa kee san ja tnaꞌu ini san, na kuinio ja ni jiꞌi nana san.
PSA 35:15 Su nuu ni tnaꞌa san tnundoꞌo, te ni ka kusii ini de, ni ka kututu tee tneꞌe ndevaꞌa ja tu jini san na in ka kuu, te ni ka ndakoo de siki san, te ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña de jin san.
PSA 35:16 Te ka skexiko ña de vi ka saꞌa kuasun ña de, te vi ka kaꞌñi noꞌo de ja ka kiti ini ndevaꞌa de nuu san.
PSA 35:17 Jitoꞌo san, ¿nasaa ka tiempu kondiaꞌa ni ja siun kondoꞌo san? Skaku niꞌnu ña ni nuu jakueꞌe ka saꞌa ña de. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa tee ka kuu na kuinio ndikaꞌa yun.
PSA 35:18 Te ndakuantaꞌu san nuu ni, nuu ka ndututu kuaꞌa ñayiu ka chiñuꞌu ña jin ni, vi saꞌa kaꞌnu ña san nuu ka oo kuakuaꞌa ñayiu ñuu ni.
PSA 35:19 Te ma kuandetu ni ja kendoo kueꞌe san, te vi kokusii ini tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san. Te ni ma vi kondakuene tee ka skexiko ña jin san nuu san, chi masu nagua saꞌa san.
PSA 35:20 Chi tu ka kaꞌan de tnoꞌo mani, chi suaꞌa ka ndakani ini de ja vi xndaꞌu ña de jin ñayiu ka oo mani ñuu yaꞌa.
PSA 35:21 Te ka june koꞌo de yuꞌu de ka xtavi kuechi ña de, te ka kachi de: “Ni ka jini san de ja siun saꞌa de”.
PSA 35:22 Su maa ni, chi jini ni, vi Jitoꞌo san, te ma kasi yuꞌu ni, te ni ma kuu jika ni nuu oo san.
PSA 35:23 Ndakoo ni, vi Dios, te saꞌa ndaa ni ja jaꞌa san, kuiin niꞌnu kuiin sagua ni ja jaꞌa san, vi Jitoꞌo san.
PSA 35:24 Ndanduku niꞌnu ni ja jaꞌa san, vi Dios, chi ia saꞌa ndaa kuu ni, te ma kuandetu ni ja vi kokuaku ndee ka ña de jin san.
PSA 35:25 Te ma vi ndakani ini de jin anu de: “Vi ni kee nagua ni ka kuinio”. Te ni ma vi kachi de: “Vi ni ka koko nio de”.
PSA 35:26 Na vi kendoo kanoo maa de, vi na vi kunu nuu ini maa tee ka kusii ini jin tnundoꞌo tnaꞌa san, te saꞌa ni ja na vi kuu kanoo vi na vi kunu nuu ini maa tee ka saꞌa kaꞌnu ka maa siki sein, vi Dios.
PSA 35:27 Su maa ni ja ka chituu ña ni jin san ja kundee san, vi kata ni, te vi kokusii ini ni. Te siun ni vi kokuñaꞌa ni: “Kaꞌnu kuu Jitoꞌo, te junkuaan ini ya ja vi koo vii vi koo vaꞌa ñayiu ka jinokuechi nuu ya”.
PSA 35:28 Te jin yuꞌu maa san kokaꞌan san ja saꞌa ndaa ni, te ndiꞌi ni kiuu kosaꞌa kaꞌnu ña san, vi Dios.
PSA 36:1 Jakueꞌe oo ini anu ñayiu kueꞌe kaꞌan nuu anui, te jiñaꞌa: “Tu yuꞌu niꞌnu ron ia Dios”.
PSA 36:2 Te ndakani ini ja oo jayiñuꞌu nui, su tu skexikoi jakueꞌe saꞌi.
PSA 36:3 Te ninoꞌo ni tnoꞌo kueꞌe vi tnoꞌo xndaꞌu ña kaꞌin, te ni xndoi ja ñayiu niꞌnu ini kui, vi ja saꞌa guaꞌi.
PSA 36:4 Te vi ndee nuu katui nuu jitoi, ndakani ini ja saꞌi jakueꞌe, te vini ja tu kuini ja kujioi nuu ichi kueꞌe, te ni ja xndendoi jakueꞌe saꞌi.
PSA 36:5 Te ja kundaꞌu ini ni ñayiu, vi Jitoꞌo, kenta ndee andivi, te tnoꞌo ndaa ni, kenta ndee nuu viko.
PSA 36:6 Te tniuu ndaa ja saꞌa ni kuu na kuinio yuku sukun, te tnundoꞌo ja tetniuu ni nuu sandaa ni kuechi kuu na kuinio in mar ja kaꞌnu vi kunu. Te maa ni, vi Jitoꞌo, guaa jito jini ni ñayiu vi kiti.
PSA 36:7 Te nase vivii kundaꞌu ini ña ni, vi Dios. Yun guaa ndiꞌi ñayiu ka nduku kati chii ndijin ni ja kisaꞌu ni jin.
PSA 36:8 Te vi ndenuu ini jin kuaꞌa jaguaꞌa oo veꞌe ni, te kuñaꞌa ni ndute in yute vii ndevaꞌa ja vi koꞌi.
PSA 36:9 Chi nuu maa ni vaji ja ka teku san, te vi kuni san jayeꞌe, chi maa ni sieꞌe nuu san.
PSA 36:10 Te kokundaꞌu ini ni ñayiu ka jini ña jin ni, te saꞌa ndaa ni ja jaꞌa ñayiu ndaa.
PSA 36:11 Te ma kuandetu ni ja vi kuain niꞌnu ña ñayiu inu teyii jin san, te ni ma vi xtajioo ña ñayiu ka saꞌa jakueꞌe jin san nuu ichi ni.
PSA 36:12 Vi kondiaꞌa ni ja ni ka kanakau ñayiu ka saꞌa jakueꞌe. Te ni ka ndondisoi, te ma kuu ka ja vi ndakoi.
PSA 37:1 Ma kiti ini ni ja jaꞌa ñayiu kueꞌe, te ni ma kokuu kuasun ini ni jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 37:2 Chi ka kui na kuinio yuku ja ñama xii, axi na kuinio ite kuii ja ñama yichi te jiꞌi.
PSA 37:3 Kukanu ini ni Jitoꞌo, te saꞌa ni javaꞌa, saa te koo ni nuu ñuꞌu ja ni kee yuꞌu ia Dios, te kokaka ni nuu ichi ndaa.
PSA 37:4 Kokusii ini ni nuu Jitoꞌo, te taa ya nagua jikan ni jin anu ni.
PSA 37:5 Kuñaꞌa ni nuu Jitoꞌo ja maa ya na kondeka kunduu ña nuu ichi jika ni. Kukanu ini ni ya, te na chituu ña ya jin ni.
PSA 37:6 Te saꞌa ya ja koyeꞌe tniuu ndaa ja saꞌa ni na kuinio ñuꞌu, te yeꞌe tniuu guaꞌa ja saꞌa ni na kuinio nikandii nuu sagua nduu.
PSA 37:7 Kasi yuꞌu ni, ma kaꞌan saꞌun ni nuu Jitoꞌo, te kondetu kaꞌnu ni ja na chituu ña ya. Ma kuxii ini ni jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja kekuei guaꞌi jin ja ka saꞌi.
PSA 37:8 Ma kukuiꞌa ini ni; xndoo ni ja kiti ini ni. Ma kuxii ini ni, chi nani ja jaka ña ja saꞌa ni jakueꞌe kuu.
PSA 37:9 Chi vi naa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te ñayiu ka ndetu kaꞌnu Jitoꞌo vi saꞌa jajin ñuꞌu ni kee yuꞌu ya.
PSA 37:10 Chi joo ni ka kiuu, te ma vi koo ka ñayiu kueꞌe. Visi na ndanduku ka ni, su ma ndaniꞌi ka ni jin.
PSA 37:11 Su ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee maa, chi vi niꞌi ñuꞌu vi saꞌa jajin, te vi koo vii vi koo vaꞌi, te vi koo mani.
PSA 37:12 Ñayiu kueꞌe, chi ndakani ini ja ndakoi siki ñayiu ndaa, te vi suaꞌa kaꞌñi noꞌi ja kiti ini siki ñayiu yun.
PSA 37:13 Su jaku ndee ni ña Jitoꞌo jin ñayiu kueꞌe yun, chi jini ya ja makuyatni kiuu ja vi tnaꞌi tnundoꞌo nuu sandaa ya kuechi.
PSA 37:14 Ñayiu kueꞌe, chi taui yuchi kani nuu ñii ñuꞌu, vi tnai yutnu ndugua nuu kuji, nagua ja skuntai ñayiu ka kundaꞌu vi ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee maa, vi ja kaꞌni ñayiu ka saꞌa ndaa.
PSA 37:15 Su vi maa anu mai ndiuu yuchi kani, te kuechi kueli kuji.
PSA 37:16 Te guaꞌa ka kuu jin joo ni ja nevaꞌa ñayiu ndaa, saa jakuika ja ka nevaꞌa kuaꞌa ñayiu kueꞌe.
PSA 37:17 Chi kindee ya jandakui ñayiu kueꞌe, su kotnii guaꞌa ña maa Jitoꞌo jin ñayiu ndaa.
PSA 37:18 Chi jito ña maa Jitoꞌo jin ñayiu ka saꞌa ndaa in kiuu in kiuu ja ka tekui, te nikuii nikani oo ja vi saꞌa jajin.
PSA 37:19 Te ma vi kendoo kanoi kiuu nuu kenta jakueꞌe, chi vi konevaꞌi ja vi kokai nuu koo tnundoꞌo soko.
PSA 37:20 Su ñayiu kueꞌe, chi vi nai, na kuinio ita oo nuu yuku, te ñayiu ka nee uꞌu tnaꞌa jin Jitoꞌo, vi ndutei na kuinio ñuaꞌa.
PSA 37:21 Ñayiu kueꞌe, chi ka kinui, su tu ka ndatniuyaꞌui, su ñayiu ndaa, chi inu ndaꞌu ini, te ka jiñaꞌi.
PSA 37:22 Chi ñayiu ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ia Dios, ni ka niꞌi ñuꞌu ja vi saꞌa jajin, su ñayiu ni xtau tniaꞌa ya, chi vi nai.
PSA 37:23 Chi maa Jitoꞌo ndeka nduu ña jin ñayiu, te jani ña ya nuu ichi junkuaan ini maa ya.
PSA 37:24 Te nuu ja ka kachi jaꞌa ñayiu yun, te ma vi ndonsoi, chi tnii guaꞌa maa Jitoꞌo ndaꞌi.
PSA 37:25 Chi ni oo lule san, te vitna makunijaꞌnu san, su tu na in kiuu, te kuni san in ñayiu ndaa ja xndendoo ndaꞌu ña ia Dios, te ni ndikin tatai ja vi kokakain ja vi kai.
PSA 37:26 Te ndiꞌi ni kiuu ka kundaꞌu ini sava ka ñayiu, te ka jiñaꞌa nui nuu ñayiu yun, te seꞌi ka kuu in javii javaꞌa.
PSA 37:27 Vi kujioo ni nuu jakueꞌe, te vi saꞌa ni javaꞌa, te vi niꞌi ni in nuu vi koo ni nikuii nikani.
PSA 37:28 Chi kutoo Jitoꞌo ja saꞌa ndaa ya, te ma xndendoo ya ñayiu maa ya, chi tavaꞌa ña ya nikuii nikani, su ndikin tata ñayiu kueꞌe, chi xnaa ya.
PSA 37:29 Ñayiu ndaa, chi vi saꞌa jajin ñuꞌu, te nikuii nikani vi koi nuu ñuꞌu yun.
PSA 37:30 Ñayiu ndaa, chi ka kaꞌin tnoꞌo ndichi, vi ka kaꞌin tnoꞌo ndaa.
PSA 37:31 Te tnoꞌo ja tatnuni maa ia Dios oo ini anui, te ma vi kekai ja vi kujioi nuu tnoꞌo ya.
PSA 37:32 Ka ndiaꞌa yuꞌu ña ñayiu kueꞌe jin ñayiu ndaa, chi ka nduku ndei ja vi kaꞌni ñai.
PSA 37:33 Su ma kuandetu Jitoꞌo ja junkuei ñayiu ndaa nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe, te ni ma kuandetu ya ja vi xtavi kuechi ña tee ka jaꞌnde kuechi.
PSA 37:34 Vi kondetu kaꞌnu ni Jitoꞌo, te vi kaka ni nuu ichi ya, te saꞌa kaꞌnu ña maa ya jin ni, nagua ja vi saꞌa jajin ni ñuꞌu ni kee yuꞌu ya, te vi kuni ni jin nuu ni, nuu vi naa ñayiu kueꞌe yun.
PSA 37:35 Chi ni jini san in tee kueꞌe ja ni saꞌa teyii ndevaꞌa de, te saꞌa kaꞌnu de maa de na kuinio in yutnu ndoko.
PSA 37:36 Su kuaꞌan de, te tu ka de oo. Ni ndanduku san de, su tu ni nukuꞌun ka san de.
PSA 37:37 Vi kondiaꞌa ni tee tu saꞌa jakueꞌe ja kuu de tee ndaa, chi kiuu sandiꞌi, te oo in nuu sii ini kiꞌin de ja koo mani de.
PSA 37:38 Su tee ka saꞌa jakueꞌe, chi vi naa ndiꞌi de, te nuu kiꞌinkuei ñayiu kueꞌe yun kuu nuu vi nai.
PSA 37:39 Su maa Jitoꞌo skaku niꞌnu ñayiu ndaa, te jiñaꞌa ya jandakui nuu ka tnaꞌi tnoꞌo suchi ini.
PSA 37:40 Maa Jitoꞌo chituu ña vi skaku niꞌnu ña. Te ndatau ña ya nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi ni ka kukanu ini ñai jin ya.
PSA 38:1 Ma kuxeen ni nuu san jin jakiti ini ni, vi Jitoꞌo san, te ni ma tetniuu ni tnundoꞌo siki san nuu kiti ini ndevaꞌa ni.
PSA 38:2 Chi ni tnaꞌa san jin yutnu ndugua ni, te ni kanakau ndaꞌa ni siki san.
PSA 38:3 Te vi nii nuu yiki kuñu san kuꞌu ja jaꞌa ja kiti ini ni, te vini ja in yiki san tu oo vaꞌa ja jaꞌa yika kuechi san.
PSA 38:4 Chi vi ja ni jinonta jakueꞌe saꞌa san ndee xini san, na kuinio in javee ndevaꞌa ja ma kundee san kondiso san.
PSA 38:5 Te vi teꞌi san vi jaꞌan xiko kueꞌe san ja jaꞌa tniuu vasa ja ni saꞌa san.
PSA 38:6 Te vi suaꞌa ndatoso san ja jatu san, te vi makuita saꞌun san, te ndiꞌi ni kiuu kusuchi ini san jika san.
PSA 38:7 Chi nii yata san jatu ja yiꞌi ndevaꞌa ña kiji, te nii nuu yiki kuñu san kuꞌu.
PSA 38:8 Te vi makuita saꞌun san, te vi jechi kueli san, vi suaꞌa kuu kitni anu san ja tnana ndaꞌu san.
PSA 38:9 Ja jini maa ni ndiꞌi nagua ndioo ini san, vi Jitoꞌo san, te ja jini maa ni ja jaka ndaꞌu ini san.
PSA 38:10 Te vi suaꞌa ni ka kanta anu san, te makuita saꞌun san, te vi ndee nduchi nuu san masaꞌu.
PSA 38:11 Te ni ka kuu jika ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin san vi ñayiu ka oo yatni jin san ja jaꞌa kueꞌe kuꞌu san, te vi ndee ñayiu veꞌe maa san ni ka kuu jika nuu oo san.
PSA 38:12 Te ñayiu ka nduku ja vi kaꞌni ña, ka nduku ndevaꞌi naxa vi skanakau ñai, te ñayiu ka kuini ja vi saꞌa ñai jakueꞌe, ka kaꞌin ja vi xnaa ñai, te ndiꞌi ni kiuu ka kaꞌin tnoꞌo tnoꞌo siki san.
PSA 38:13 Su sein, chi saꞌa soꞌo san maa san, te tu nini san tnoꞌo ka kaꞌin, te saꞌa san na kuinio ñiꞌi, te tu kaꞌan saꞌun san.
PSA 38:14 Te kuu san na kuinio in tee ja tu nini, te ni tu kuu ja kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa de.
PSA 38:15 Chi ndetu kaꞌnu ña san jin maa ni, vi Jitoꞌo, te maa ni, vi Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios maa san, kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa san.
PSA 38:16 Te ni kachi san: “Ma vi kokusii ini ñayiu ja jaꞌa san, te ni ma vi kosaꞌa kaꞌnui mai nuu ja kekaa san, te kanakau san nuu tnundoꞌo”.
PSA 38:17 Su ja oo yatni ja kanakau san, chi ni ja tu junkuiin ka ja jatu san.
PSA 38:18 Te yun guaa naꞌma san jakueꞌe saꞌa san, chi kusuchi ndevaꞌa ini san jin yika kuechi san.
PSA 38:19 Chi inu naꞌnu vi inu ndakui tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te ka kaya ñayiu ka skexiko ña jin san, visi masu nagua saꞌa san.
PSA 38:20 Te ja saꞌa san jaguaꞌa, te ka ndasaꞌa ñai jakueꞌe. Te ja nduku ndee san ja saꞌa san jaguaꞌa, te ka ndakoi siki san.
PSA 38:21 Ma xndendoo ña ni, vi Jitoꞌo. Ma kuu jika ni nuu oo san, vi Dios.
PSA 38:22 Neꞌe ñama ni, te chituu ña ni jin san, vi Jitoꞌo, chi maa ni kuu ia skaku niꞌnu ña.
PSA 39:1 Ni kachi san jin maa san: “Nini oo nuu ka oo ñayiu kueꞌe yaꞌa, te na koto mao naxa koo naxa kakao, te ma kaꞌan kueꞌo ja saꞌo yika kuechi, te na kasi yuꞌo”, ni kachi san.
PSA 39:2 Te ni jasi yuꞌu san, te tu ni kaꞌan saꞌun san, te vini tnoꞌo vaꞌa, tu ni kaꞌan san, su ni kusuchi ndevaꞌa ka ini san.
PSA 39:3 Te vi suaꞌa jatu anu san ja siun ndakani ini san, te ni kusuchi ndevaꞌa ini san, te ni kachi san:
PSA 39:4 “Kaxtnoꞌo ni nuu san na kiuu kuu ja kuu san, vi Jitoꞌo, vi nasaa ka kiuu kuu ja koteku san, nagua ja kuni san ja masu naꞌa koteku san ñuyiu.
PSA 39:5 Chi joo ni kiuu ni taa ni ja koteku san, te masu na ja vaviꞌi kuu ja teku san nuu ni. Te ja ka teku ndiꞌi ñayiu kuu nani kuinio in ja jaka inio.
PSA 39:6 ’Chi jandaa ja nani kuinio in kuandaꞌu ka kuu ñayiu, chi nunuu ni ka tekui, te jandaa ja tu jiniuꞌu ja ka ndioo ndevaꞌa ini ñayiu, te ka tatutui ja kuika ka nevaꞌi, su tu ka jini na xiin ndaꞌa kendoo.
PSA 39:7 ’Nuu saa, ¿te nagua kuu ja ndetu san, vi Jitoꞌo san? Maintnoꞌo maa ni, guaa ndetu kaꞌnu san.
PSA 39:8 Ndatau ña ni nuu ndiꞌi jakueꞌe saꞌa san, te ma kuandetu ni ja vi kuaku ndee ña ñayiu vasa jin san.
PSA 39:9 Ni jasi yuꞌu san, te tu ni kaꞌan saꞌun san, chi saa saꞌa maa ni jin san.
PSA 39:10 Xtajioo ni tnundoꞌo ni tetniuu ni siki san, chi kuaꞌan san mandiꞌi san jin tnundoꞌo ja ni tetniuu ni jin ndaꞌa ni.
PSA 39:11 Chi ja jaꞌa yika kuechi ñayiu kuu ja tetniuu ni tnundoꞌo ja ndakanu ndaa ni jin, te na kuinio tikixin, saa xnaa ni jin ja ka kutoo ka ñayiu, chi jandaa ja ndiꞌi ñayiu ka kuu nani kuinio in ja jaka inio.
PSA 39:12 ’Konini ni tnoꞌo ndakuatu san nuu ni, vi Jitoꞌo. Konini ni joo ja kana ndaꞌu san nuu ni, te ma kondiaꞌa ña ni suaꞌa ni ja ndaꞌi san jin tenuu san. Chi kuu san na kuinio in ñayiu inka ñuu, axi na kuinio in ñayiu jika ndaꞌu nuu ni, nagua ni ka ojika ndaꞌu ndi tata velu san nuu ñuyiu.
PSA 39:13 Xndendoo ña ni, nagua ja na ndusii ini san, ama ka ja kuu san, te naa san nuu ñuyiu yaꞌa.”
PSA 40:1 Ni ondetu kaꞌnu san Jitoꞌo, te ni onini ya tnoꞌo ni jikantaꞌu san nuu ya.
PSA 40:2 Te ni ndatau ña ya nuu yau ja vi ja oo san ja kuu san, vi ni ndatau ña ya ja ma tnii san nuu ndeꞌi nuu ndoꞌyo, te ni jani ña ya siki in kava, ja na kaka san nuu ñuꞌu kaji.
PSA 40:3 Te ni tnaa ya in yaa jaa yuꞌu san, in yaa ja saꞌa kaꞌnu san ia Dios mao, te nuu vi kuni kuaꞌa ñayiu ja saꞌa ya, te vi yuꞌu niꞌnui ya, te vi kukanu ini Jitoꞌo.
PSA 40:4 Na taꞌu na ndetu ñayiu kukanu ini Jitoꞌo, te tu ndukui ja vi chituu ña ñayiu ka saꞌa teyii mai, ni ñayiu ka chiñuꞌu chuꞌchi ja masu Dios kuu.
PSA 40:5 Kuaꞌa tniuu vii tniuu vaꞌa saꞌa ni, vi Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios maa san, te vii ndevaꞌa ndakani ini ni ja saꞌa ni jin san, te tu saꞌun na in kitnaꞌa inuu jin ni. Te nuu ja na ndakani san, te kaꞌan san ndi in ndi in tniuu saꞌa ni, te ni ma kenta san ja ndakani san.
PSA 40:6 Chi tu junkuaan ini ni kiti ja ka soko ñayiu ni ndatniuu ja ka soko nuu ni, te ni tu jikan ni ja vi teñuꞌu ñayiu kiti, ni ja vi sokoi nuu ni, ja konekaꞌnu ini ni yika kuechi. Su ni june ni soꞌo san ja konini san tnoꞌo kaꞌan ni.
PSA 40:7 Yun te kachi san: “Yaꞌa vaji san, nagua yoso nuu tutu ii ja jaꞌa san,
PSA 40:8 chi junkuaan ini san ja saꞌa san nagua kuini maa ni, vi Dios, te ini anu san ndiso san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 40:9 ’Te ni ndakani san tniuu ndaa ja saꞌa ni nuu ka ndututu kuaꞌa ñayiu, te ja jini maa ni, vi Jitoꞌo, ja kaꞌan san, te tu ni jasi yuꞌu san.
PSA 40:10 Te tu ni tayuꞌu san tniuu ndaa saꞌa ni, chi ni ndakani san ja siun ni skunkuu ndaa ni, te skaku niꞌnu ni ñayiu. Te tu ni tayuꞌu tnoꞌo san ja ia ndaꞌu ini vi ia ndaa kuu ni nuu ka ndututu kuaꞌa ñayiu.
PSA 40:11 ’Ma kuxii ni ja kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo, te siun ni koto kuni ña ni jin ja kundaꞌu ini ña ni vi tnoꞌo ndaa ni.
PSA 40:12 Chi ni kenta kuaꞌa jakueꞌe siki san ja vini ma kundee san ja kaꞌu san, ja ni kenta jakueꞌe saꞌa san siki san, te ña kuu ka ja kondiaꞌa san. Te kuaꞌa ka jakueꞌe yun ni saꞌa san saa ixi xini san, te kuaꞌan makuita anu san, jini san.
PSA 40:13 ’Tanundaꞌa ni neꞌe ni, ndatau ña ni nuu tnundoꞌo, vi Jitoꞌo. Neꞌe ñama ni, te chituu ña ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 40:14 Saꞌa ni ja na vi kendoo kanoo maa ñayiu ka nduku ja vi kaꞌni ña jin san, vi na vi kunu nuu ini mai, te na vi ndajiokuiin kanoo mai, chi ka ndukui ja vi saꞌa ñai jakueꞌe jin san.
PSA 40:15 Te na vi ndakaka yata maa ñayiu ka jaku ndee ña jin san, ja ka nduu kanoi.
PSA 40:16 Su ndiꞌi ñayiu ka ndanduku ña jin ni, na vi kokusii ndevaꞌa ini nuu ni, te ñayiu ka kutoo ja skaku niꞌnu ni jin, siun ni na vi kokaꞌin: Kaꞌnu kuu Jitoꞌo.
PSA 40:17 ’Su sein, visi kundaꞌu san vi kusuchi ini san, su ma ndunaa ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo. Maa ni kuu ia chituu ña vi ia ndatau ña nuu tnundoꞌo. Neꞌe ni, te ma kokuu kuee ni, vi Dios.”
PSA 41:1 Na taꞌu na ndetu ñayiu ndiꞌni ja jaꞌa ñayiu kundaꞌu, chi kiuu koo tnundoꞌo siki mai, te skaku niꞌnu ña Jitoꞌo.
PSA 41:2 Chi koto kuni ña maa Jitoꞌo, te kuñaꞌa ya ja kotekui. Te koo vii koo vaꞌi nuu ñuꞌu ni jiñaꞌa ia Dios ja koi, te ma kuandetu ya ja kanakaui nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin.
PSA 41:3 Te kuñaꞌa maa Jitoꞌo jandakui nuu katui nuu jitoi ja kuꞌi, te ndasaꞌa ña ya jin nuu katui nuu jitoi, te nduvaꞌi.
PSA 41:4 Te jiñaꞌa san: “Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo, te ndasaꞌa ña ni, chi nuu maa ni, ni saꞌa san yika kuechi”.
PSA 41:5 Chi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san ka kaꞌan kueꞌe siki san, te ka kachi: “¿Na kiuu kuu ja kuu tee yaꞌa, te vi naa inio jin de?”, ka kachi.
PSA 41:6 Te nuu ja vajikuei ja mavikikoto ñai, te ninoꞌo ni tnoꞌo tnoꞌo ka kaꞌin, te ka xtutui tnoꞌo tikaꞌndu, te kuaꞌankuei ka ndakani nuu ñayiu.
PSA 41:7 Te ka kututu ñayiu yun ja ka skexiko ña jin san, te ka kaꞌan kueꞌi siki san, te ka ndakani ini ja kuechi maa san kuu ja tnaꞌa san tnundoꞌo, te ka kachi:
PSA 41:8 “Kueꞌe ja kuꞌu de, chi tinuu uꞌu kuu, te ni jinkau de nuu jito de, te ma kuu ka ja ndakoo de”.
PSA 41:9 Te vi ndee tee ka ndeka tnaꞌa guaguaꞌa jin san ja ni okukanu ini san de, vi ni ka ojaa in ni san jin de xtaa, ni ndakoo de siki san.
PSA 41:10 Su kundaꞌu ini ña maa ni jin san, vi Jitoꞌo, te ndoneꞌe ña ni jin san, nagua ja na ndakuñaꞌa san yuꞌu taꞌui.
PSA 41:11 Te jin yaꞌa, te kuni san ja junkuaan ini ña ni jin san, ja ma vi kokuu teyii ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, ja ja ni ka kundei nuu san.
PSA 41:12 Su ja maa san, chi yindaꞌa guaꞌa ña ni, te tu na jakueꞌe saꞌa san, te saꞌa ña ni ja siun ni koo san nuu oo ndiaꞌa maa ni.
PSA 41:13 Kaꞌnu kuu ia Dios ñayiu Israel, ja oo ya nikuii nikani. Saa na kokuu vi saa na kokuu.
PSA 42:1 Na kuinio isu ja ndaꞌi ti, nduku ti in yute nuu koꞌo ti ndute, saa kana ndaꞌu san ndanduku ña san jin ni, vi Dios.
PSA 42:2 Te yichi kokin san ja koo san jin ni, vi Dios, chi Dios teku kuu maa ni. ¿Te na kiuu saa kuu ja ndajiokuiin san ja koo san nuu ni, vi Dios?
PSA 42:3 Te tenuu san kuu na kuinio xtaa ja teku san, te nduu vi ñuu ni ndaꞌi san. Te ndiꞌi ni kiuu ka kachi ñayiu nuu san: “¿Ndenu oo tu Dios ni?”
PSA 42:4 Nuu ndakaꞌan san yaꞌa, te vi kukueli san ja kusuchi ini san, chi ndakaꞌan san naxa ni ka ojika san jin ñayiu kuaꞌa, te ni ojaka san jin, ni ojaꞌankuei san ndee veꞌe maa ia Dios. Te ni ka okana san ja ka kusii ini san vi ni ka ondakuantaꞌu san nuu ya, te ni ka osaꞌa san in viko kaꞌnu kiuu yun.
PSA 42:5 ¿Te nau ja kokusuchi inio? ¿Nau ja kondiꞌni ndevaꞌo? Te na kondetu kaꞌnuo ia Dios, chi kuu ka ja saꞌa kaꞌnuo ya, chi maa ya kuu ia Dios mao, vi ia ja skaku niꞌnu ña jion.
PSA 42:6 Chi kusuchi ndevaꞌa ini san, vi Dios. Yun kuu ja ndakaꞌan ña san jin ni ndee nuu ñuꞌu oo jioo yute Jordán vi ndee nuu yuku Hermón vi ndee yuku lule Mizar.
PSA 42:7 Te in nduaꞌa kunu ndevaꞌa kana jin inka nduaꞌa nuu jiso ja kuei niꞌnu ndute, te ndiꞌi ola ja tetniuu ni, ni jiso siki san.
PSA 42:8 Su tnoꞌo nduu kundaꞌu ini ña Jitoꞌo Dios jin san, te tnoꞌo jakuaa kokata san nuu ya. Te kondakuatu san nuu Dios, ia taa ja teku san.
PSA 42:9 Te kuñaꞌa san nuu Dios, ia kuu kava ja in niꞌnu in sagua ja jaꞌa san: “¿Nau ja ni ndunaa ini ña ni jin san? ¿Nau ja kokusuchi ini san, te ndevaꞌa ndetnuni ni vi kosaꞌa ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san?”
PSA 42:10 Chi vi ndee yiki kaji san uꞌu, nuu ka taa kanoo ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, nuu vi ndiꞌi kiuu ni ka kachi nuu san: “¿Ndenu oo tu Dios ni?”
PSA 42:11 ¿Te nau ja kokusuchi inio? ¿Nau ja kondiꞌni ndevaꞌo? Te na kondetu kaꞌnuo ia Dios, chi kuu ka ja saꞌa kaꞌnuo ya, chi maa ya kuu ia Dios mao, vi ia ja skaku niꞌnu ña jion.
PSA 43:1 Sandaa ni ja jaꞌa san, vi Dios, te kuiin niꞌnu kuiin sagua ni ja jaꞌa san nuu ñayiu ja tu ka kandija ña jin ni. Skaku niꞌnu ña ni nuu ñayiu tnoꞌo vi ñayiu kueꞌe ndevaꞌa.
PSA 43:2 Chi maa ni kuu Dios san, ia jito jini ña. ¿Te nau ja ni skexiko ña ni? ¿Nau ja kokusuchi ini san, te ndevaꞌa ndetnuni ni vi kosaꞌa ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san?
PSA 43:3 Tetniuu ni tnoꞌo ndaa ni, vi ñuꞌu ni ja koyeꞌe nuu san, nagua ja na kondeka ña jin san ja na ndenta san nuu yuku ii, nuu oo maa ni, vi Dios.
PSA 43:4 Saa te kiuu san ndee nuu altar ni, vi Dios, te yun kata san yaa nuu ni jin arpa. Chi maa ni kuu ia Dios maa san, ja taa ni jasii ini ndevaꞌa san.
PSA 43:5 ¿Te nau ja kokusuchi inio? ¿Nau ja kondiꞌni ndevaꞌo? Te na kondetu kaꞌnuo ia Dios, chi kuu ka ja saꞌa kaꞌnuo ya, chi maa ya kuu ia Dios mao, vi ia ja skaku niꞌnu ña jion.
PSA 44:1 Ka nini san jin soꞌo san, vi Dios, ja ka ndakani tata san tniuu naꞌnu ni saꞌa ni kiuu ja ni ka oo de ndee tiempu ja ni yaꞌo yun.
PSA 44:2 Ka ndakani de ja jin jakaꞌnu maa ni, te ni skunu ni ñayiu ñuu yun, te ni jiñaꞌa ni ñundeꞌi yun ja ni ka jinkoo ndi tata velu san, te ni tetniuu ni tnundoꞌo siki ñayiu ñuu yun, te ni saꞌa ni ja ni ka kaya ndi tata velu san.
PSA 44:3 Chi masu jin yuchi kani de, te ni ka niꞌi de ñundeꞌi yun, te ni masu jin ndaꞌa de ni skaku niꞌnu ña, chi jin jakaꞌnu maa ni vi jin jandakui ni vi jin ja yeꞌe tajan ni, chi ni okutoo ni jin de.
PSA 44:4 Maa ni kuu rey san, vi maa ni kuu Dios san. Saꞌa ni ja na vi kundee ndikin tata Jacob.
PSA 44:5 Chi jin maa ni, vi Dios, te vi kundee san nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te jin sivi ni, te vi kuain niꞌnu san ñayiu ka ndakoo siki san.
PSA 44:6 Chi tu kukanu ini san kuji san ni yuchi kani san ja skaku niꞌnu ña jin san.
PSA 44:7 Chi maa ni skaku niꞌnu ña nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, te jiñaꞌa ni ja kanoo nuu ñayiu ka skexiko ña jin san.
PSA 44:8 Te ndiꞌi ni kiuu vi kokuu teyii san jin ni, vi Dios, te siun ni vi kondakuantaꞌu san nuu ni.
PSA 44:9 Su ni skexiko ña ni, te ni saꞌa ni ja ni ka kendoo kanoo san, te tu jaꞌan ka ni jin soldado ñuu san.
PSA 44:10 Te ni saꞌa ni ja ni ka ndakaka yata san nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te ka suꞌu ñayiu ka skexiko ña jin san nagua ka nevaꞌa san.
PSA 44:11 Te ni ndasiaꞌa ña ni na kuinio ndikachi ja kuaꞌankuei ti nuu vi kuu ti, te ni jatenuu ña ni neꞌu sava ka ñuu.
PSA 44:12 Te baratu ni xiko ni ñayiu ñuu ni, te tu nagua ni niꞌi ni ja ni xiko ni jin.
PSA 44:13 Te ni saꞌa ni ja ka nani ka ndujin ña ñayiu ka oo yatni jin san, vi ka jaku ndee ña vi ka saꞌa kuasun ña ñayiu ka oo nuu oo san.
PSA 44:14 Te ni saꞌa ni ja ka kani ñayiu ñuu naꞌnu kuentu san, te ndiꞌi ñayiu ka skuiko xini nuu ka jini ñai jin san ja ka saꞌa kuasun ñai.
PSA 44:15 Te ndiꞌi ni kiuu tnaꞌa san jakanoo, te vi suaꞌa ni ndukuaꞌa san ja kukanoo san,
PSA 44:16 nuu nini san ja ka nani ña vi ka kaneꞌe ña jin san ja jaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san ja ka nduku de ja vi ndaxtenaa ña de jin sein.
PSA 44:17 Te visi ndiꞌi tnundoꞌo yaꞌa ka tnaꞌa san, su tu ka ndunaa ini ña san jin ni, te ni tu ka jiso kava san tratu ni saꞌa ni.
PSA 44:18 Te ni tu ka ndatnaꞌnu ini san, ni tu ka kujioo san nuu ichi ni.
PSA 44:19 Te visi ni saa, te ni tnaa ña ni ndee kava veꞌe nuu ka oo vaꞌu lobo, te ni chisaꞌu ña ni jin janee ndevaꞌa ja na vi kuu san.
PSA 44:20 Axi nuu suaꞌa te ni ka ndunaa ini ña san jin ni, vi Dios, te ni ka kaneꞌe san ndaꞌa san nuu inka chuꞌchi siin ja tu ka jini san ja ka chiñuꞌu san,
PSA 44:21 te kuni maa ni, vi Dios, chi jini maa ni ndee nagua ndakani yuꞌu ini ñayiu jin anui.
PSA 44:22 Su ja jaꞌa maa ni, te ndiꞌi ni kiuu ka kuini ja vi kaꞌni ña jin san, chi ka saꞌa ña jin san na kuinio ndikachi ja kuaꞌan ti nuu kuu ti.
PSA 44:23 Ndoto ni, vi Jitoꞌo san. ¿Nau ja kixin kixin ni? Ndakoo ni te ma xndendoo ndaꞌu ña ni nikuii nikani.
PSA 44:24 ¿Nau ja tayuꞌu nuu ni? ¿Nau ja ndunaa ini ña ni, te ka tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo?
PSA 44:25 Te vi ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa ña, na kuinio ñuyaka, te vi ndee nuu ñuꞌu ni ka kanduei san.
PSA 44:26 Ndakoo ni te chituu ña ni. Skaku niꞌnu ña ni jin jandaꞌu ndevaꞌa ini ni, vi Dios.
PSA 45:1 Ndee anu san kana tnoꞌo guaꞌa ja kaꞌan san, te jita san nuu rey. Te yaa san kuu na kuinio yutnu tee in tee ñama tee.
PSA 45:2 Maa ni kuu in tee luu ka naꞌa neꞌu seyii ñayiu, te kaꞌan ni tnoꞌo vii ndevaꞌa, te yun guaa siun ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ia Dios.
PSA 45:3 Te ndachindee ni yuchi kani ni xiin chii ni, chi tee tu yuꞌu kuu ni, te yun kuu ja saꞌa ja yeꞌe tajan ni vi oo jayiñuꞌu nuu ni.
PSA 45:4 Te ja yeꞌe tajan ni kuu nuu kuaꞌan ni kundee ni ja jaꞌa tnoꞌo ndaa, te saꞌa ndaa ni ja jaꞌa ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee mai. Te jin ndaꞌa kuaꞌa ni saꞌa ni tniuu ioo ndevaꞌa.
PSA 45:5 Te vi mamaa anu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, kiuu yutnu ndugua ni, vi rey, te junkuei ñayiu ñuu naꞌnu nuu jaꞌa ni.
PSA 45:6 Chi nuu tatnuni maa ni, vi rey, oo nikuii nikani, na kuinio nuu tatnuni ia Dios, te vara ja nee ni xneꞌe ja ndiso ni tniuu ja tatnuni ndaa ni.
PSA 45:7 Chi kutoo ni ja saꞌa ndaa ni, te skexiko ni jakueꞌe, te yun guaa ni kaji ña ia Dios, ia kuu Dios maa ni, te ni joso ña ya texeꞌen ja kokusii ini ka ni, saa sava ka ñayiu ka oo jin ni.
PSA 45:8 Te ndiꞌi saꞌun ni jaꞌan xiko asin jin tatna xiko ja kuu suja ugua vi yuku nani áloe vi canela. Te ndee ini veꞌe tniuu ja ni ndukutu jin yuu vii ndevaꞌa nani marfil, ka tee yaa nuu ni, ja na kokusii ini ni.
PSA 45:9 Te neꞌu ñasiꞌi ka kuu naꞌnu ja ka oo jin ni, ka oo sesiꞌi tee ka kuu rey, te ichi kuaꞌa ni, nukoo reina ja niꞌnu ña saꞌun ni ndukutu jin oro vii ndevaꞌa.
PSA 45:10 Konini tnoꞌo kaꞌan rin, vi sesiꞌi, konini guaꞌa tnoꞌo kaꞌan rin. Ndunaa ini ñayiu ñuu ron vi ñayiu veꞌe ron,
PSA 45:11 nagua ja na jioꞌo ña rey jin ron ja luu kaa ron, te kindei kititi nuu de, chi maa de kuu jitoꞌo ron.
PSA 45:12 Te kikuei sesiꞌi ñayiu ñuu Tiro jin ja vi skutaꞌu ñai jin ron, te vi kakan ñayiu kuika ñuu yun in jandiuxi nuu ron.
PSA 45:13 Te vi yeꞌe vi tajan sesiꞌi rey oi ini veꞌi, niꞌnui in saꞌun ni ndukutu jin yuaꞌa kuu oro.
PSA 45:14 Te niꞌnui in saꞌun ni kiku vii ndevaꞌa kuaꞌin nuu oo rey, te ka ndikin ña sava ka suchi siꞌi ndutu, ja mavijinsiaꞌa ñai nuu oo maa rey.
PSA 45:15 Te ndiꞌi kuaꞌankuei sii ini ndevaꞌa ja makiukuei ini veꞌe tniuu nuu oo maa rey.
PSA 45:16 Te seꞌe ni, vi rey, vi kotatnuni nuu tniuu ndi tata velu ni, te chitniuu ni jin ja na vi kotatnuni ndiꞌi ñuu.
PSA 45:17 Te saꞌa san ja vi siun ni vi kondakaꞌan ña jin ni, te nikuii nikani vi kosaꞌa kaꞌnu ña ñayiu ñuu jin ni.
PSA 46:1 Dios kuu ia jito jini ña, vi taa ya jandakuio, ia chituu ñama ña nuu ka tnaꞌo tnundoꞌo.
PSA 46:2 Te yun guaa ma vi koyuꞌo, visi na kisi ñuꞌu, te na junkuei yuku ndee kaꞌa ndute mar.
PSA 46:3 Te visi na kana xeen ndute mar vi na kagua tnaꞌa xeen nuu de, visi na kisi yuku ja xeen ndevaꞌa oo de, su ma vi koyuꞌo.
PSA 46:4 Te oo in yute ja jiñaꞌa jasii ini nuu ñayiu ñuu maa ia Dios, te yaꞌa ndute yun nuu ii, nuu oo maa ia kaꞌnu ndevaꞌa.
PSA 46:5 Te oo maa ia Dios maꞌñu sagua ñuu yun, te yituu guaꞌa ña maa ya, vi chituu ña ya nuu tuu ndii ja ndakiꞌin inka kiuu.
PSA 46:6 Ni ka kuvaa ñayiu, vi ni ka kisi nuu ka tatnuni rey; ni kana jaa ia Dios, te ni naa ñuyiu.
PSA 46:7 Te oo maa Jitoꞌo Dios jion, ia ndakui ndevaꞌa, te maa ia tavaꞌa ña jion kuu ia Dios ndi Jacob.
PSA 46:8 Neꞌekuei ni te vi kondiaꞌa ni tniuu ni saꞌa Jitoꞌo, ja siuꞌu ya ñayiu jin tnundoꞌo ja tetniuu ya ñuyiu.
PSA 46:9 Chi maa ya saꞌa ja tu ka jaxin tnaꞌa ka ñayiu nii guaa ndee jaꞌa ñuyiu. Te maa ya jaꞌnu kuji vi skuechi ya lanza, vi teñuꞌu ya carreta ñayiu ka jaxin tnaꞌa.
PSA 46:10 Te kachi ia Dios: “Vi koo titiꞌi, te vi ndakuni ja maa rin kuu Dios, chi kokuu kaꞌnu rin nuu ñayiu in in ñuu, vi kokuu kaꞌnu rin nuu ñayiu ninii ñuyiu”.
PSA 46:11 Te oo maa Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa jion, te maa ia tavaꞌa ña jion kuu ia Dios ndi Jacob.
PSA 47:1 Vi katu ndaꞌa maa ni, ñayiu ndiꞌi ñuu ja ka oo ñuyiu, te vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios, te vi kana ni ja ka kusii ini ni.
PSA 47:2 Chi ndiꞌi ñayiu ka yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, ia oo ndee sukun, ia kuu rey kaꞌnu ndevaꞌa ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
PSA 47:3 Chi ni jaꞌnu ya ñayiu ñuu, te ni jani ña ya ja vi kotatnunio nui, te ni saꞌa ya ñayiu ñuu naꞌnu ndee chii jaꞌo.
PSA 47:4 Te ni kaji ya in nuu taa ya ja vi saꞌa jajion, ja kuu in nuu luu ndevaꞌa kaa nuu ni oo ndi tata veluo Jacob, tee kutoo ya.
PSA 47:5 Te vi ka kana ñayiu ja ka kusii ini vi ka tiui trompeta nuu ni ndaa Jitoꞌo nuu mesa ja tatnuni ya.
PSA 47:6 Vi kata ni, vi kata ni yaa nuu ia Dios, vi kata ni. Vi kata ni yaa nuu ia kuu rey mao.
PSA 47:7 Vi kata ni in yaa ja ka saꞌa kaꞌnu ni ya, chi ia Dios kuu rey ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
PSA 47:8 Ni junkoo ia Dios nuu mesa ii nuu tatnuni ya. Te tatnuni ya nuu ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
PSA 47:9 Te ni ka ndututu taka tee ka kuu naꞌnu nuu ñuyiu jin ñayiu ñuu maa Dios, ia ni ochiñuꞌu ndi Abraham.
PSA 47:10 Chi nuu ndaꞌa maa ia Dios oo tniuu ka ndiso ndiꞌi tee ka tatnuni nii ñuyiu, te maa ya kuu ia kaꞌnu ndevaꞌa.
PSA 48:1 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo, te kanuu ja vi saꞌa kaꞌnuo ya nuu ñuu maa ya nuu oo yuku ii ya.
PSA 48:2 Nase vivii sukun yuku Sión, te jiñaꞌa jasii ini nuu ndiꞌi ñayiu ñuyiu, te ichi norte kuu ñuu maa ia kaꞌnu kuu rey.
PSA 48:3 Te ndee veꞌe tniuu maa ia Dios, xneꞌe ya ja tavaꞌa guaꞌa ña ya jin ñayiu.
PSA 48:4 Chi ni ka kututu rey sava ka ñuu, te tutu kuaꞌankuei de siki ñuu Jerusalén.
PSA 48:5 Su nuu ni ka jini de ñuu yun, te ni ka saꞌu kuii ini de, te ni ka yuꞌu de, te ni ka jino yuꞌu de.
PSA 48:6 Te vi suaꞌa ka niꞌi de ja ka yuꞌu de, te vi ka ndakuioo kuiti de ja ka jatu ndevaꞌa de, na kuinio in ñasiꞌi ja kaku lulu ña,
PSA 48:7 axi na kuinio tachi ja makana nuu ichi nuu kana nikandii ja skuechi kueli barco naꞌnu ñuu Tarsis.
PSA 48:8 Te vi nagua ni ka onini san ja ni ka ndakani, saa ni ka jini san jin nduchi nuu san nuu ñuu maa Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, chi jani yutnu maa ia Dios ñuu Jerusalén ja koo nikuii nikani.
PSA 48:9 Te ka ndakaꞌan san ja ndaꞌu ndevaꞌa ini ni, vi Dios, nuu ka oo san ini veñuꞌu ni.
PSA 48:10 Te nagua kaꞌnu kuu ni, vi Dios, saa kenta ja ka saꞌa kaꞌnu ña ndiꞌi ñayiu ñuyiu, te jin jakaꞌnu ni, jaꞌnde ndaa ni kuechi.
PSA 48:11 Te na vi kokusii ini ñayiu ka oo yuku Sión, na vi kosii ini ñayiu ka oo ñuu ja tnii Judá, ja siun saꞌa ndaa ni.
PSA 48:12 Vi kiondita maa ni yuku Sión, te vi kionduu ni nii nuu oo, te vi kaꞌu ni nasaa torre nevaꞌa,
PSA 48:13 te vi kondiaꞌa guaguaꞌa ni muro ja ndesi ñuu yun vi veꞌe tniuu, nagua ja vi ndakani ni nuu señani ni ja vajikuei nuu kuee ka.
PSA 48:14 Chi ia ni saꞌa ndiꞌi yaꞌa kuu ia Dios mao, ia oo nikuii nikani, te kondeka konduu ña maa ya guaa ndee na vi kuo.
PSA 49:1 Vi konini maa ni ñayiu ndiꞌi ñuu tnoꞌo yaꞌa. Vi konini guaꞌa ndiꞌi maa ni, ñayiu ñuyiu, tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 49:2 A ka kuu ni ñayiu ndaꞌu axi ñayiu xtila, a ñayiu kuika axi ñayiu ka kundaꞌu, ndiꞌi ni vi konini.
PSA 49:3 Chi kaꞌan san jin yuꞌu san tnoꞌo ndichi, te kaꞌan san tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini san vi ndakani ini san jin anu san.
PSA 49:4 Te nduku ndee san ja kaꞌan san tnoꞌo jaꞌvi, te vi nini skaxin san arpa, te kaxtnoꞌo san tnoꞌo skintnaꞌa san.
PSA 49:5 ¿Te nau ja koyuꞌu san nuu kenta kiuu kueꞌe vi nuu ka jionduu ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san ja vi saꞌa ñai jakueꞌe?
PSA 49:6 Chi ka kukanu ini ñayiu yun jin jakuika ka nevaꞌi, vi ka kuu teyii jin kuaꞌa ja ka nevaꞌi.
PSA 49:7 Su tu na in ñayiu kuu skaku niꞌnui in ñani in tnaꞌi, te ni ja tniuyaꞌui jin xuꞌin nuu ia Dios ja ndatau ñai.
PSA 49:8 Chi yaꞌu ndevaꞌa ndee anu in ñayiu, te ma kundee xuꞌun ja ndatau ña,
PSA 49:9 nagua ja kotekui nikuii nikani, te ma kuni saꞌuin ja teꞌi yiki kuñui.
PSA 49:10 Su ja ka jinio ja inuu ka jiꞌi ndiꞌi ni ñayiu. Chi na ni ka jiꞌi ñayiu ndichi, te suni saa ni ka jiꞌi ñayiu vasa vi ñayiu tu jinkuiꞌnu ini, te ka xndendoi jakuika ka nevaꞌi ndaꞌa inka ñayiu.
PSA 49:11 Te visi ka nevaꞌi ñundeꞌi nuu ka yoso sivi, su yau ñaña kuu veꞌe nuu siun ni vi koi, te yun ni kokuu veꞌe nuu vi koi nikuii nikani.
PSA 49:12 Te visi nevaꞌa kuakuaꞌa ñayiu jakuika, su ma kotekui nikuii nikani, chi inuu ni ka jiꞌi jin nagua ka jiꞌi kiti.
PSA 49:13 Saa ka naa ñayiu ka kukanu ini mai, te suni saa ka naa ñayiu ka saꞌa teyii mai jin tnoꞌo ka kaꞌin.
PSA 49:14 Te ñayiu yun, chi ka kui na kuinio ndikachi, te ja jaꞌni ña kuu na kuinio in tee jito ña, te jaka ña de ja kuaꞌankuei nuu yau ñaña. Su nuu kenta tnoꞌo neꞌe, te vi kotatnuni ñayiu ndaa nui, te nuu vi kui, te vi teꞌi yiki kuñui, te yau ñaña yun kokuu veꞌe nuu vi koi.
PSA 49:15 Su skaku niꞌnu ña maa ia Dios jin san nuu ndaꞌa yau ñaña, te ndakuaka ña maa ya jin san.
PSA 49:16 Te ma saꞌu kuii ini ni nuu ja kuu kuika inka ñayiu, te kaya javii nevaꞌi veꞌi.
PSA 49:17 Chi nuu kui, te ni in ja ma kondisoi kiꞌin jin, te ni ma kiꞌin jin javii nevaꞌi nuu yau ñaña.
PSA 49:18 Te visi na kachi jin anui: “Na taꞌu na ndetuo ja ni kuu kuikao”, nini ja tekui, te na vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu ja ni jinkoo vaꞌi,
PSA 49:19 su kentai ja kiꞌin vi ndanitnaꞌi jin ndi nijaꞌnui, te ma kuni saꞌun kai ja yeꞌe nui.
PSA 49:20 Te ñayiu ni kuu kuika, chi tu jinkuiꞌnu ini, te kuu inui jin kiti ja ka jiꞌi ti.
PSA 50:1 Ni kaꞌan Jitoꞌo, ia kuu Dios ndiꞌi chuꞌchi, te ndakana ya ñayiu ka oo ndee nuu jinonta nikandii vi ndee nuu kee, ja na vi ndututui.
PSA 50:2 Te yeꞌe ia Dios ndee Sión, ñuu nuu oo ndiꞌi javii ndevaꞌa.
PSA 50:3 Kii ya, te ma kasi yuꞌu ya, te yoxnoꞌo in ñuꞌu ja teñuꞌu ndiꞌi, te xiin xiin ya kuun xeen sau tachi vi yeꞌe te kani tajan.
PSA 50:4 Te kana ña ia Dios jin andivi vi ñuyiu ja na vi kokuu testiu nuu sandaa ya kuechi ñayiu ñuu ya.
PSA 50:5 “Roon ja ka kuu ron ñayiu maa rin, vi ndututu nuu oo rin, ja ka kuu ron ñayiu ni ka saꞌa in tratu jin rin nuu ni ka teñuꞌu ron kiti nuu rin”.
PSA 50:6 Te ndee andivi ka kana, ja Dios kuu ia ndaa, chi ia jaꞌnde ndaa kuechi kuu ya.
PSA 50:7 “Vi konini ron, ñayiu Israel, ja ka kuu ron ñayiu ñuu rin, chi kaꞌan kuechi rin siki ron. Maa rin kuu Dios, maa rin kuu ia Dios ron.
PSA 50:8 Ma kuxeen rin nuu ron ja jaꞌa kiti ka soko ron, ni kiti ja ka teñuꞌu ron, chi siun ni ka soko ron ti nuu rin.
PSA 50:9 Su ma kakan rin chikeru ron, ni chivatu ja ñuꞌu nuu korra ron,
PSA 50:10 chi kiti maa rin ka kuu ndiꞌi kiti yuku vi ndiꞌi kiti tata.
PSA 50:11 Jini rin ndiꞌi kiti ndagua ja ka oo ti yuku, vi kiti maa rin ka kuu ndiꞌi kiti ka jichi ka kanda nuu ñundeꞌi.
PSA 50:12 Te nuu ja kokin rin, te ma kakan rin nuu ron, chi kuenta maa rin kuu ñuyiu vi ndiꞌi ja oo nui.
PSA 50:13 ¿Te a ka kaꞌan ron ja jaa ruꞌun kuñu isndiki axi jiꞌi rin niñi chivatu?
PSA 50:14 Te yun guaa vi soko in yaa ja ka ndakuantaꞌu ron nuu rin ja kuu rin ia Dios ron, te vi skunkuu tnoꞌo ni ka kee yuꞌu ron nuu rin ja oo rin ndee sukun.
PSA 50:15 Vi ndakakuneꞌe ña jin rin kiuu ja ka tnaꞌa ron tnoꞌo suchi ini, te skaku niꞌnu ña rin, te vi kochiñuꞌu ña ron jin rin.”
PSA 50:16 Su jiñaꞌa ia Dios nuu tee kueꞌe: “Tu na tniuu ron ja kondakaꞌan ron tnoꞌo kaxtnoꞌo rin, axi tratu ja ni saꞌa rin jin ñayiu.
PSA 50:17 Chi skexiko ña ron nuu ndakanu ichi ndaa ña rin, te chiyata ron tnoꞌo kaꞌan rin.
PSA 50:18 Te nuu jini ron in kuiꞌna, te ka nitnaꞌa ron jin ja ka suꞌu ron, vi ka nitnaꞌa ron jin tee ka skindee ñasiꞌi de, ja ka jika jin ron.
PSA 50:19 Te ninoꞌo ni tnoꞌo kueꞌe kaꞌan ron jin yuꞌu ron, te yaa ron, chi oo tuaꞌa ja xndaꞌu ña jin ñayiu.
PSA 50:20 Te junkoo ron, te kaꞌan kueꞌe ron siki ñani ron, te vi ndee siki ñani maa ron ja ni kaku jiꞌin ron, kaneꞌe ron.
PSA 50:21 Ndiꞌi yaꞌa ni saꞌa ron, su tu kaꞌan saꞌun ni rin, te ¿a ndakani ini ron ja nani saꞌa ron te saꞌa rin? Su kuxeen rin nuu ron, te vi jin nuu ron, te kaꞌan kuechi rin siki ron.
PSA 50:22 ’Te roon ja ni ka ndunaa ini ron ia Dios ron, vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ron tnoꞌo yaꞌa. Kana saa kakuiko ña rin, te skuechi kueli ña rin, te tu na in skaku ña jin ron.
PSA 50:23 Na in soko yaa ja ndakuantaꞌui nuu rin, te saꞌa kaꞌnu ñai jin rin. Te na in nukuiin ndaa ja jikai nuu ichi rin, te skaku niꞌnu rin jin.”
PSA 51:1 Kundaꞌu ini ña ni, vi Dios, nagua kutoo ni ñayiu, chi ia ndaꞌu ndevaꞌa ini kuu maa ni, te kindee ni jakueꞌe saꞌa san.
PSA 51:2 Ndakate ña ni in kiuu in kiuu ka nuu ndiꞌi jakueꞌe saꞌa san, te kindee ni yika kuechi san.
PSA 51:3 Chi ndakuni san jakueꞌe saꞌa san, te tu kuu ja ndunaa ini san yika kuechi san.
PSA 51:4 Nuu maa ni, ni saꞌa san yika kuechi, maintnoꞌo ni nuu maa ni. Te ni saꞌa san jakueꞌe nuu ni, yun guaa saꞌa ndaa maa ni nuu kaꞌan ni nuu san, te vatuka ka saꞌa ni nuu sandaa ni kuechi san.
PSA 51:5 Chi jandaa ja ñayiu kueꞌe kuu san ndee nuu ni kaku san, te vi ja tavi kuechi san ndee chii siꞌi san.
PSA 51:6 Te jandaa ja kutoo ni ñayiu oo tnoꞌo ndaa ini anui, te yun guaa ndee ini anu san kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ndichi nuu san.
PSA 51:7 Ndasavii ña ni jin ndaꞌa tnu hisopo, te na nduvii san. Ndakate ña ni, te na nduyaa ka san saa ti iñu nuu kuun.
PSA 51:8 Ndataa ni tnoꞌo sii ini, te na ndusii ini tuku san, visi ndee yiki kaji san ni kusuchi ini jin tnundoꞌo ni tetniuu ni siki san.
PSA 51:9 Ma kondiaꞌa ni yika kuechi san, te kindee ni ndiꞌi jakueꞌe saꞌa san.
PSA 51:10 Ndataa ni in anu vii nuu san, vi Dios. Ndasajaa ña ni ja na kokuu san in ñayiu ndaa nuu ni.
PSA 51:11 Ma xtajioo ña ni jin san nuu oo ni, te ni ma kindee ni espíritu ni ja oo jin san.
PSA 51:12 Ndataa ni tnoꞌo sii ini, ja skaku niꞌnu ña ni, te kindaꞌa tnuu ña ni ja na kuantnoꞌo guaꞌa san nuu ni.
PSA 51:13 Saa te saa kaxtnoꞌo san ichi maa ni nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te na vi kiunduu ñayiu ka saꞌa yika kuechi yun nuu maa ni.
PSA 51:14 Skaku ña ni ja ma kaꞌni ka san ndiyi, vi Dios, chi maa ni kuu ia skaku niꞌnu ña jin san, te na kata san yaa ja ia sandaa kuu maa ni.
PSA 51:15 Kune ni yuꞌu san, vi Jitoꞌo san, te na kata san yaa ja saꞌa kaꞌnu ña san.
PSA 51:16 Chi tu junkuaan ini ni ja soko san nuu ni, te ni kiti ja teñuꞌu san nuu ni, chi kuu taa san nuu siun, su masu yun junkuaan ini ni.
PSA 51:17 Chi ja junkuaan ini ni ja vi soko nuu ni kuu ja vi kusuchi ini ñayiu jin jakueꞌe ka saꞌi. Chi ma skexiko maa ni, vi Dios, in ñayiu ja vi kukueli ja ndatnaꞌu ini.
PSA 51:18 Saꞌa ni javii javaꞌa jin ñuu Sión, chi ia ndaꞌu ini kuu maa ni, te ndasaꞌa ni muro ja ndesi ñuu yaꞌa ja kuu Jerusalén.
PSA 51:19 Yun te saa junkuaan ini ni ja vi soko ndaa san nuu ni, kiti vi ndiꞌi ja ka soko san vi ja ka teñuꞌu ndiꞌi san nuu ni. Yun te saa vi soko san chikeru nuu altar ni.
PSA 52:1 Maa ni ja ndakani ini ni ja kuu ni in tee kaꞌnu ndevaꞌa, ¿nau ja saꞌa teyii ni jin jakueꞌe saꞌa ni? Te siun ni kundaꞌu ini ña ia Dios.
PSA 52:2 Te ndakani ini ni jin yaa ni ja saꞌa ni jakueꞌe, chi yaa ni kuu na kuinio in yuchi xeen ja xndaꞌu ñayiu.
PSA 52:3 Chi kutoo ka ni ja saꞌa ni jakueꞌe, masu javaꞌa, vi kutoo ni ja kaꞌan ni tnoꞌo tnoꞌo, masu ja kaꞌan ndaa ni.
PSA 52:4 Maa ni kuu ja xndaꞌu ñayiu, chi kutoo ni ja kaꞌan ni tnoꞌo neꞌe ja saꞌa kueꞌe ña jin ñayiu.
PSA 52:5 Yun kuu ja xnaa ña ia Dios jin ni, in jichi ni. Kakuiko ña ya, te keneꞌe ndaꞌa ña ya jin ni nuu veꞌe ni, te kindee ya ja jichi ja kanda ni nuu ñuyiu.
PSA 52:6 Te nuu vi kuni ñayiu ndaa, te vi yuꞌu niꞌnui ia Dios, su vi kuaku ndee ñai jin ni ja kuu ni ñayiu kueꞌe, te vi kachi:
PSA 52:7 “Vi kondiaꞌa ni ñayiu yun, ja tu ni ndukui ia Dios ja koto ja kuni ña ya, chi saa suaꞌa ni kukanu ini jin kuaꞌa jakuika nevaꞌi, te ni saꞌa yutnui mai nuu jakueꞌe saꞌi yun”.
PSA 52:8 Su sein, chi kuu san na kuinio in tnu olivo ja oo kuikuii tnu ini veꞌe ia Dios, chi siun ni kukanu ini san ia Dios ja nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya.
PSA 52:9 Te siun ni kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Dios, jin ja saꞌa ni, te kondetu kaꞌnu ña san jin ni nuu ka ndututu ñayiu maa ni, chi ia guaꞌa kuu ni.
PSA 53:1 Kachi ñayiu vasa jin anui: “Tu na Dios oo”. Chi ndiꞌi ka kuu ñayiu kueꞌe ndevaꞌa, te ka saꞌi jakueꞌe vi tniuu tneꞌe ndevaꞌa, te tu na in ñayiu saꞌa javaꞌa.
PSA 53:2 Te ndee andivi jito nuu ia Dios nuu ka oo seꞌe ñayiu ñuyiu, nagua ja kondiaꞌa ya a oo na in ñayiu jinkuiꞌnu ini ja ndanduku ñai jin ya.
PSA 53:3 Su ndiꞌi ñayiu ni ka kujioo nuu ichi ia Dios, te janeꞌe jayichi ni ka saꞌi, te tu na in ñayiu saꞌa javaꞌa, tu ni invaa in tnoꞌi.
PSA 53:4 “Te tu ka jini ñayiu yun, chi ndiꞌi ka saꞌa jakueꞌe, te ka tandaꞌu ka takei ñayiu ñuu rin, na kuinio nuu ka jai xtaa, te tu ka ndakakuneꞌe ñai jin rin”, kachi ia Dios.
PSA 53:5 Te yun vi suaꞌa ka kanta sukuin ja ka yuꞌi, nuu tu nagua kuu saꞌun ja vi koyuꞌi, chi ni jatenuu ia Dios yiki ndiyi ja ni ka ondakoo siki ni, te vi kuñaꞌa ni jakanoo nui, chi ni skexiko ña ia Dios jin.
PSA 53:6 Ndee ja ñuꞌu ka maa ia Dios, te ndee Sión na tetniuu ya ia skaku niꞌnu ña jin ñayiu Israel. Te nuu saꞌa maa ia Dios ja vi ndajiokuiin ñayiu ñuu ya ja ndekuei nuu ni ka ojinokuechi, saa te vi kusii ini ndikin tata Jacob, ja ka kui ñayiu Israel.
PSA 54:1 Skaku niꞌnu ña ni jin san, vi Dios, chi ia guaꞌa kuu ni. Kuiin niꞌnu kuiin sagua ni ja jaꞌa san jin jakaꞌnu ni.
PSA 54:2 Konini ni tnoꞌo kaꞌan san nuu ndakuatu san nuu ni, vi Dios. Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san jin yuꞌu san.
PSA 54:3 Chi ni ka ndakoo tee inka ñuu siki san, te ka nduku tee inu yachi ndevaꞌa ini ja vi kaꞌni ña de jin san, te tu ka ndiꞌni de ja oo ni, vi Dios.
PSA 54:4 Su maa Dios kuu ia chindee chituu ña jin san, chi maa Jitoꞌo saꞌa ja teku ka san.
PSA 54:5 Te maa ya saꞌa ja nanakau jakueꞌe ka saꞌa ña tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san siki maa de. Xnaa ni de, vi Jitoꞌo san, chi ia ndaa kuu ni.
PSA 54:6 Te soko maa san kiti nuu ni, te saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Jitoꞌo san, chi ia guaꞌa kuu ni.
PSA 54:7 Chi ni skaku niꞌnu ña ni nuu ndiꞌi tnoꞌo suchi ini ja tnaꞌa san, te ni jini san jin nuu san ja ni xnaa ni tee ni ka okaꞌan uꞌu ña jin san, vi Dios.
PSA 55:1 Konini ni tnoꞌo kaꞌan san nuu ndakuatu san nuu ni, vi Dios, te ma siaꞌa ni tnoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 55:2 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, te saꞌa ni nagua jikan san, chi kana san nuu ndakuatu san nuu ni. Te vi tu niꞌi ini ka san nagua saꞌa san,
PSA 55:3 ja jaꞌa ja ka chindetu ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san. Te ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña ñayiu kueꞌe, chi ni ka xtavi ñai in jakueꞌe jin san, te vi ja ka kiti ini ndevaꞌi, te ka sondikin ñai jin san.
PSA 55:4 Te vi suaꞌa kanta anu san ja yuꞌu ndevaꞌa ndetnuni san ja vi kaꞌni ña jin san.
PSA 55:5 Te vi suaꞌa niꞌi san ja yuꞌu san, chi ni kenta in ja ioo ndevaꞌa ndetnuni oo jin san.
PSA 55:6 Te ni kachi san: “Nuu suaꞌa te nukoo ndijion na kuinio in sata, te ndaguao kiꞌon guaa ndee nuu niꞌo in nuu ndatatuo.
PSA 55:7 Te jandaa ndija ja kunu yuꞌo, te kiꞌin jikao, te koo nuu tu na ñayiu ka oo.
PSA 55:8 Te nduku ndeo ja kunu jikao ja skakuo mao nuu yiꞌi xeen tachi vi nuu kuun xeen ndevaꞌa sau”, ni kachi san.
PSA 55:9 Su xnaa ni jin ñayiu yun, vi Jitoꞌo san. Skunu nuu ini ni jin, chi ndimaa ni ja ka jaxin tnaꞌi kuu ja jini san, te ka nee uꞌu tnaꞌi nuu ñuu.
PSA 55:10 Te nduu vi ñuu ka jiondui muro ja ndesi ñuu yaꞌa, te ini ñuu yaꞌa oo kuaꞌa jakueꞌe vi janeꞌe jayichi.
PSA 55:11 Chi ini ñuu yaꞌa oo kuaꞌa jakueꞌe, te ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa tnaꞌa ñayiu, vi ka xndaꞌu tnaꞌi nuu ichi.
PSA 55:12 Chi nuu ja in tee kaꞌan uꞌu ña kuu tee nani ña jin san, te kuandee ni ini san, axi in tee skexiko ña kuu tee ndakoo siki san, te tayuꞌu nuu san nuu siun.
PSA 55:13 Su ñaꞌa, chi saa maa ni kuu, maa ni ja ka ndeka tnaꞌa guaꞌo, maa ni ja kuu ni in tnaꞌa kuikin san, te in ni ka jikao.
PSA 55:14 Te luu ndevaꞌa ni ka ondatnoꞌo, te in ni ka ojikao neꞌu ñayiu kuaꞌa yun, nuu ni ojaꞌankueio veꞌe maa ia Dios.
PSA 55:15 Te vi sanaa ni, te na vi kuu tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te vi na junkuei teku de ñuu jiꞌi, chi oo chitu ña jakueꞌe jin de.
PSA 55:16 Su ja maa san, chi kana san nuu ia Dios, te skaku niꞌnu ña Jitoꞌo jin san.
PSA 55:17 Te tnoꞌo neꞌe vi sau nduu vi tnoꞌo jakuaa ndakuatu san nuu ia Dios, vi kana ndaꞌu san nuu ya, te nini ya tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 55:18 Te ndatau ña ya nuu ka jaxin tnaꞌa san, te skaku niꞌnu ña ya jin san, visi kuakuaꞌa ñayiu ka ndakoo siki san.
PSA 55:19 Te konini Dios, ia tatnuni nikuii nikani, tnoꞌo ja jikantaꞌu san, te tetniuu ya tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu yun, chi tu ka xndendoi jakueꞌe ka saꞌi, te ni tu ka yuꞌu niꞌnui ia Dios.
PSA 55:20 Chi ni ndakoo tee kueꞌe yun siki tee ka oo mani jin de, te tu ni skunkuu de tnoꞌo ni kee yuꞌu de ja vi kondeka tnaꞌa guaꞌa de.
PSA 55:21 Te kaꞌan vita ndevaꞌa de na kuinio xeꞌen, su anu de, chi ninoꞌo ni ja kaxin tnaꞌa de ndakani ini de. Kaꞌan vita de na kuinio tee xeꞌen, su tnoꞌo kaꞌan de kuu na kuinio yuchi kani ja ni kana nuu ñii ñuꞌu.
PSA 55:22 Vi xndendoo ni ja ka ndiꞌni ndevaꞌa ni nuu ndaꞌa Jitoꞌo, te maa ya, guaa kituu guaꞌa ña ja vi koo yutnu ni, te ma kuandetu ya ja siun ni kotuu ñayiu ndaa ndee nuu ñuꞌu.
PSA 55:23 Su maa ni, vi Dios, chi saꞌa ni ja junkuei ñayiu ka jaꞌni ndiyi vi ñayiu ka xndaꞌu inka ñayiu nuu yau ñaña ja vi nai, te ma kentakuei ni sagua ñui ja vi kotekui. Su sein, chi kukanu ini ña san jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 56:1 Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Dios, chi ka oo ñayiu ka sondikin ña jin san, te ndiꞌi ni ore ka ndakoi siki san, te ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa ñai.
PSA 56:2 Ndiꞌi ni kiuu ka sondikin ña tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi kuaꞌa ñayiu inu teyii ndevaꞌa ka ndakoo siki san.
PSA 56:3 Su kiuu ja yuꞌu san, te kukanu ini ña san jin ni, vi Dios.
PSA 56:4 Te kukanu ini san ia Dios, te saꞌa kaꞌnu san tnoꞌo ya. Kukanu ini san ia Dios, te tu yuꞌu san, chi tu nagua kuu saꞌa ña in ñayiu jin san.
PSA 56:5 Te siun ni ka kagua de tnoꞌo kaꞌan san, te ka ndakani ini de ja vi saꞌa ña de ndiꞌi jakueꞌe jin san.
PSA 56:6 Te ka ndututu de, te ka neni yuꞌu ña de, te ka jito guaguaꞌa ña de na ndenu jika san, te ka ndetu de naxa kuu ja vi kaꞌni ña de jin san.
PSA 56:7 Ma skaku ni jin de nuu jakueꞌe ka saꞌa de yun, vi Dios. Xnaa ni ñayiu sava ka ñuu yun jin ja kiti ini ndevaꞌa ni.
PSA 56:8 Chi ja ni kaꞌu maa ni na kusaa jichi jino yuꞌu san, te ni tnaa vaꞌa ni tenuu san nuu in tindoꞌo ni, te yun kuu ja yoso nuu liuru ni.
PSA 56:9 Te vi kunu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san kiuu ja kana san nuu ia Dios ja chituu ña ya, chi jini san ja oo ya yituu ña ya jin san.
PSA 56:10 Te kukanu ini san ia Dios, te saꞌa kaꞌnu san tnoꞌo ya. Kukanu ini san Jitoꞌo, te saꞌa kaꞌnu san tnoꞌo ya.
PSA 56:11 Te kukanu ini san ia Dios, te tu yuꞌu san, chi tu nagua kuu saꞌa ña in ñayiu jin san.
PSA 56:12 Skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san nuu ni, vi Dios, te soko san in yaa ja ndakuantaꞌu san nuu ni.
PSA 56:13 Chi ni skaku niꞌnu ña ni jin san ja tu ni jiꞌi san, te ni skaku ña ni ja tu ni kanakau san nuu ndaꞌa ñayiu yun, nagua ja kaka san nuu ichi ni, vi Dios, nuu yeꞌe niꞌnu ja ka jika ñayiu ka teku.
PSA 57:1 Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Dios. Kundaꞌu ini ña ni, chi kukanu ini ña san jin ni, te nduku san ja koo vaꞌa san chii ndijin ni, guaa ndee na yaꞌa tnundoꞌo tnaꞌa san.
PSA 57:2 Te kana san nuu Dios, ia oo ndee sukun yun, nuu ia ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña jin san.
PSA 57:3 Te ndee andivi chituu ña ya jin san, te skaku niꞌnu ña ya, chi skunu ya tee ka sondikin ña jin san. Te tetniuu ya jandaꞌu ini ya vi tnoꞌo ndaa ya.
PSA 57:4 Te oo san neꞌu ñayiu ka kuu na kuinio ndikaꞌa vi kixin san neꞌu tee xeen ja ka koko de ñayiu. Te noꞌo de ka kuu na kuinio yutnu ndugua, te yaa de kuu na kuinio yuchi kani xeen xeen.
PSA 57:5 Kaꞌnu ndevaꞌa kuu maa ni ndee ichi siki andivi, vi Dios. Te jayeꞌe tajan ni na kenta ninii nuu ñuyiu.
PSA 57:6 Ni ka saꞌa tuaꞌa tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san ja vi skanakau ña de nuu ichi jika san, te vi ja ni jaꞌnde ja ni kuu ini san ja ma kaku san, su maa de ni ka nanakau nuu yau ni ka jate de yun.
PSA 57:7 Oo yutnu anu san ja kata san yaa nuu ni, vi Dios, te kata san jin ndiꞌi san jin anu san yaa nuu ni.
PSA 57:8 Ndoto, vi anu. Ndoto ron ja kuu ron xtnuu kaxin ja oo uxi tuchi, vi arpa, te neꞌe ndevaꞌa na vi ndakoo.
PSA 57:9 Te saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, neꞌu ñayiu ñuu ni, vi Jitoꞌo, vi kata san yaa nuu ni neꞌu ñayiu ninii ñuyiu.
PSA 57:10 Chi kaꞌnu ndevaꞌa kuu jandaꞌu ini ni, ja vi kenta ndee andivi, te kenta tnoꞌo ndaa ni ndee nuu viko.
PSA 57:11 Chi kaꞌnu ndevaꞌa kuu maa ni ndee ichi siki andivi, vi Dios, te jayeꞌe tajan ni kenta ninii ñuyiu.
PSA 58:1 Te maa ni ja ka netniuu ni, ¿a ka kaꞌan ndaa ni? ¿A ka saꞌa ndaa ndija ni ja jaꞌa ñayiu ñuyiu?
PSA 58:2 Ñaꞌa, chi saa suaꞌa jakueꞌe ka ndakani ini anu ni ja vi saꞌa ni, te saa suaꞌa ka june ni ichi ja vi ndevaꞌa ndetnuni ka satnaꞌa ñayiu ñuyiu.
PSA 58:3 Ñayiu kueꞌe, chi vi ndee chii siꞌi ni ka ndoñuꞌi nuu jakueꞌe, te ñayiu tnoꞌo, chi vi ndee nuu ni ka kakui, ni ka kujioi nuu ia Dios.
PSA 58:4 Te inu xeen ndevaꞌi na kuinio texeen koo, te ka kui na kuinio in koo xeen ndevaꞌa ja saꞌa soꞌo ti, chi jasi ti soꞌo ti,
PSA 58:5 nagua ja ma konini ti yaa ja tiuu lamu ti nuu ti, te vini tee ja tiuu ñama ndevaꞌa yaa, tu nini ti.
PSA 58:6 Taꞌu ni noꞌo ñayiu xeen yun, vi Dios. Taꞌu ni noꞌo yoso ñayiu ka kuu na kuinio ndikaꞌa yun.
PSA 58:7 Te na vi naa de na kuinio ndute ja jati nuu ñuꞌu, te na vi tnaꞌnu yutnu ndugua de nuu ka nduku de ja vi tiuu de ñayiu.
PSA 58:8 Te na vi naa de na kuinio kiti ñuꞌu nuu yiki ja ndute maa ti nuu teyuꞌu ti, axi na kuinio in lulu ja ni nui, te tu ni tnuu tu ni yeꞌe nui.
PSA 58:9 Te vini ma vi kuni, te ñama vi kai na kuinio tnu iñu, te xnaa ña ia Dios jin ja kiti ini ya na kuinio yuku kuii, nuu kuun xeen sau tachi.
PSA 58:10 Te vi kusii ini ñayiu ndaa nuu vi kuni ja ndaxtenaa ña ia Dios jin ñayiu kueꞌe, te vi kuchi siꞌin jin niñi ñayiu kueꞌe yun.
PSA 58:11 Yun te vi kachi ñayiu: “Jandaa ndija ja ka ndaniꞌi yaꞌu ñayiu ndaa. Jandaa ndija ja oo in Dios ja saꞌa ndaa ndaa ya jin ñayiu ñuyiu.”
PSA 59:1 Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, vi Dios. Skaku ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka ndakoo siki san.
PSA 59:2 Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, vi skaku ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka jaꞌni ndiyi.
PSA 59:3 Chi ka neni yuꞌu ña tee inu ndakui jin san ja vi kaꞌni ña de, te ka ndakoo de siki san, su tu na yika kuechi san, ni tu na jakueꞌe saꞌa san, vi Jitoꞌo san.
PSA 59:4 Te visi tu na in jakueꞌe saꞌa san, su ka nuu ka neꞌe ini de ka ndakoo de siki san. Ndakoo ni, te neꞌe ni chituu ña ni, te kuni ni ja siaꞌa kaa ja ndoꞌo san.
PSA 59:5 Chi maa ni, vi Jitoꞌo, kuu ni ia Dios ndakui ndevaꞌa. Maa ni kuu Dios ñayiu Israel. Ndakoo ni te tetniuu ni tnundoꞌo siki ñayiu ndiꞌi ñuu, te ma kundaꞌu ini ni ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja ka ndakoo yuꞌu siki inka ñayiu.
PSA 59:6 Te ka ndajiokuiin ñayiu kueꞌe yun tnoꞌo jakuaa, te ka kañu xein na kuinio tiꞌina, te ka jiondui nii ñuu.
PSA 59:7 Te vi suaꞌa ka jaa tiꞌiñu yuꞌi, te ka kaꞌin tnoꞌo xeen ndevaꞌa, te ka kachi: “Tu na in nini tnoꞌo ka kaꞌon”.
PSA 59:8 Su maa ni, vi Jitoꞌo, chi kuaku ndee ni jin, te saꞌa kuasun ni ñayiu ndiꞌi ñuu yun.
PSA 59:9 Chi maa ni kuu ia ndakui, te kondetu kaꞌnu ña san jin ni, chi maa ni kuu ia Dios ja in niꞌnu in sagua ni ja jaꞌa san.
PSA 59:10 Te maa ni kuu ia Dios ja kundaꞌu ini ña ni jin san, te koxnoꞌo ni nuu san, nagua ja saꞌa ni ja kuni san ja vi skunaa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 59:11 Ma kaꞌni ni jin, nagua ja ma vi ndunaa ini ñayiu ñuu san ja ia kaꞌnu kuu ni. Te jin jakaꞌnu maa ni, te katenuu ni jin. Te nuneꞌe ni jin ja na vi saꞌa ndaꞌui mai, vi Jitoꞌo san, chi maa ni jito jini ña jin san.
PSA 59:12 Chi jin ndiꞌi tnoꞌo ka kaꞌin ka saꞌi yika kuechi. Te na vi tnaꞌa mai tnundoꞌo ja inu teyii vi ja ka xtau tniaꞌi ñayiu vi ja ka kaꞌan tnoꞌi.
PSA 59:13 Te xnaa ni jin ja kiti ini ni. Xnaa ni jin, te ma vi koo kai, nagua ja ndiꞌi ñayiu ninii ndee jaꞌa ñuyiu na vi kuni ja maa ia Dios tatnuni nuu ndikin tata Jacob.
PSA 59:14 Chi ka ndajiokuiin ñayiu kueꞌe tnoꞌo jakuaa, te ka kañu xein na kuinio tiꞌina, te ka jiondui nii ñuu.
PSA 59:15 Te ka jika nui ka ndukui ja vi kai, te nuu tu ka niꞌi kuaꞌi, te vi suaꞌa ka kañu xein.
PSA 59:16 Su sein, chi kata san yaa nuu ni, vi Dios, te ndee tnoꞌo neꞌe kata sii ini san nuu ni ja saꞌa kaꞌnu ña san. Chi ndaꞌu ndevaꞌa ini ni, te ni tavaꞌa ña ni, vi ni jito ni jini ña ni kiuu ni tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini.
PSA 59:17 Te kata san yaa nuu ni, vi Dios, chi maa ni taa jandakui san, te jito jini ña ni, chi maa ni kuu ia Dios ja kundaꞌu ini ña ni jin san.
PSA 60:1 Nuu ni kiti ini ni nuu san, vi Dios, te ni skexiko ña ni, vi ni skana ichi ña ni, su ndajiokuiin ni nuu ka oo san, te chituu ña ni.
PSA 60:2 Ni saꞌa ni ja ni tnaa ñuꞌu, te ni ka ndata. Ndasaꞌa ni nuu ni ka ndugua, chi kuaꞌan kuei.
PSA 60:3 Te ni saꞌa ni ja ni ka tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo ja ka kuu san ñayiu ñuu ni, te ni skoꞌo ña ni vinu ja ni skuiko ini ña.
PSA 60:4 Su ni jiñaꞌa ni in seña nuu ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni, vi Dios, nagua ja na vi kakui nuu ndaꞌa ñayiu ka tiuu ña yutnu ndugua jin,
PSA 60:5 nagua ja na vi kaku niꞌnu ñayiu kutoo maa ni. Konini ni joo tnoꞌo ka kaꞌan san, te skaku niꞌnu ña ni jin jakaꞌnu ni.
PSA 60:6 Te ni kachi ia Dios ndee veꞌe ii nuu oo ya: “Kusii ini rin ja ni kundee rin, te kaꞌnde rin ñuꞌu Siquem vi chikuaꞌa rin chikoꞌi Sucot ja kuñaꞌa rin vi koo ñayiu ñuu rin.
PSA 60:7 Chi kuenta maa rin kuu ñuu Galaad vi ñuu nuu ka oo ndikin tata Manasés, te ndikin tata Efraín ka kuu na kuinio ixini kaa ja ñuꞌu xini rin, te ndikin tata Judá ka kuu na kuinio yutnu nee rin ja tatnuni rin.
PSA 60:8 Te ñuu Moab kuu na kuinio in tijaꞌan nuu ñuꞌu ndute ja ndaꞌa rin, te siki ñuu Edom skunta rin ndijan rin, te kana sii ini rin ja ni kundee rin siki ñayiu filisteo.”
PSA 60:9 Su ni kachi san: “¿Na in kondeka ña jion ja kiꞌon nuu oo ñuu ja yikorra guaꞌa yun? ¿Vi na in kondeka ña jion kiꞌon ja kentao guaa ndee ñuu Edom?”
PSA 60:10 Tu na inka, chi maintnoꞌo ni maa ni, vi Dios, guaa junsiaꞌa ña ni, maa ni, ja ni skexiko ña ni jin san, te tu ka jaꞌan ni jin soldado san ja chituu ni de.
PSA 60:11 Chituu ña ni ja na vi kundee san siki ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi tu nagua jiniuꞌu ja vi chituu ña ñayiu ñuyiu jin san.
PSA 60:12 Chi chituu ña maa ia Dios, te vi saꞌo tniuu naꞌnu, te kuain niꞌnu maa ya ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jion.
PSA 61:1 Konini ni joo tnoꞌo ja kana ndaꞌu san nuu ni, vi Dios, te tanuu ni joo tnoꞌo ja ndakuatu san.
PSA 61:2 Te ndee jaꞌa ñuyiu kana ndaꞌu san nuu ni, chi ja ni kuita saꞌun anu san. Te kondeka ña ni na kiꞌin san ndee siki in kava sukun ka saa maa san nuu na kaku niꞌnu san.
PSA 61:3 Chi maa ni kuu ia tavaꞌa ña, te maa ni kuu in siꞌin ndee ja skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 61:4 Te kaꞌan san ja siun ni koo san veꞌe ii ni, te kisaꞌu guaꞌa san chii ndijin ni.
PSA 61:5 Chi ni onini ni tnoꞌo ni kee yuꞌu san, te ni taa ni in nuu vi saꞌa jajin san jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni.
PSA 61:6 Kuñaꞌa ni kuakuaꞌa kuia ja na koteku rey, te na koteku de kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni kuia.
PSA 61:7 Te siun ni na koo de nuu maa ni, ja kotatnuni de nuu ñayiu. Te jin jandaꞌu ini ni vi ja siun ni skunkuu ni, na koto na kuni ña jin de.
PSA 61:8 Saa te siun ni kokata san yaa nuu ni ja saꞌa kaꞌnu ña san, te skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san nuu ni in kiuu in kiuu.
PSA 62:1 Maintnoꞌo nuu ia Dios niꞌi san ja ndatatu anu san, chi nuu maa ya vaji ja skaku niꞌnu ña jin san.
PSA 62:2 Maintnoꞌo maa ya kuu kava kaꞌnu vi ia skaku niꞌnu ña. Te maa ya tavaꞌa ña, te ma kanakau saꞌun san.
PSA 62:3 ¿Nasaa ka kiuu vi kondakoo ndiꞌi ni siki invaa sein ja ka nduku ni ja vi kuun ndeyuu ña ni ja kuu san, na kuinio in yika veꞌe ja ni jindita xiin, axi na kuinio in korra ja vi ja yatni ja ndonso?
PSA 62:4 Te maintnoꞌo ni ka ndakani ini ni ja vi xtajioo ña ni, ja ma kokuu kaꞌnu ka san, te inu too ni ja ka kaꞌan ni tnoꞌo tnoꞌo. Te ka saꞌa ni ja ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ni jin san, su anu ni, chi ka xtau tniaꞌa ña ni.
PSA 62:5 Te maintnoꞌo nuu ia Dios niꞌi san ja ndatatu anu san, chi maintnoꞌo nuu maa ya vaji ja ndetu kaꞌnu san.
PSA 62:6 Maintnoꞌo maa ya kuu kava kaꞌnu vi ia skaku niꞌnu ña. Te maa ya tavaꞌa ña, te ma kanakau saꞌun san.
PSA 62:7 Te nuu maa ia Dios vaji ja skaku niꞌnu ña jin san, vi ja yiñuꞌu, te maa Dios kuu kava kaꞌnu ja taa jandakui san vi tavaꞌa ña ya.
PSA 62:8 Te maa ni ja ka kuu ni ñayiu ñuo, siun ni vi kukanu ini ni ia Dios. Vi ndakuatu ni nuu ya, te vi kaꞌan ni jin ya, chi tavaꞌa ña ya jion.
PSA 62:9 Tu nagua ka jiniuꞌu ñayiu ka kundaꞌu, te ni ñayiu kuika, chi ninoꞌo ni ja xndaꞌu ña kuu, te nuu ja na kata kuaꞌo jin ndi in ndi in nuu chikuaꞌo, te tu inu vee saꞌuin.
PSA 62:10 Ma vi kukanu ini ni ñayiu inu xeen, te ni ma vi kokuu teyii ni jin ja ka suꞌu ni. Te visi na vi kuu kuika ni, su ma vi kukanu ini ni jin ja ka nevaꞌa ni yun.
PSA 62:11 Chi in jichi ni kaꞌan ia Dios, te uu jichi ni onini san tnoꞌo yaꞌa: Ja nuu maa ia Dios oo jakaꞌnu ya.
PSA 62:12 Te maa ni, chi ndaꞌu ndevaꞌa ini ni, vi Jitoꞌo, te tniuyaꞌu ni nuu in in ñayiu na kuu na kuu nagua ni ka saꞌi.
PSA 63:1 Dios maa san kuu ni, vi Dios, te ndee nuu inka matuu ndanduku ña san jin ni, chi yichi anu san, te ndioo ndevaꞌa ini san ja koo san jin ni, chi kuu san na kuinio ñuꞌu yichi ja kuaꞌan makasun, nuu tu na ndute oo.
PSA 63:2 Te kuini san ja kondiaꞌa san jakaꞌnu ni vi jayeꞌe tajan ni, nagua ni ondiaꞌa ña san jin ni nuu veꞌe ii ni.
PSA 63:3 Chi guaꞌa ka kuu ja kundaꞌu ini ña ni, masu ja teku san, te yun kuu ja kata san yaa nuu ni ja saꞌa kaꞌnu ña san.
PSA 63:4 Te kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni ndiꞌi ni kiuu ja teku san, te kaneꞌe san ndaꞌa san nuu ni nuu ndakuatu san.
PSA 63:5 Saa te ndenuu ini san, na kuinio in ñayiu jaa sii ini ndevaꞌa in ndei asin, te sii ini ndevaꞌa kata san nuu ni ja saꞌa kaꞌnu ña san.
PSA 63:6 Te nuu katuu san nuu jito san, te ndakaꞌan ña san jin ni, te nuu kuu sagua ñuu, te ndakani ini san jin ni.
PSA 63:7 Te ndee chii ndijin ni kata sii ini san, chi maa ni chituu ña jin san.
PSA 63:8 Chi oo ndiꞌi san jin anu san nuu ndaꞌa ni, te jin ndaꞌa kuaꞌa ni tnii guaꞌa ña ni.
PSA 63:9 Su ñayiu ni ka nduku ja vi kaꞌni ña jin san, chi kiꞌinkuei ndee nuu kunu ka chii ñuꞌu chii ndeꞌi.
PSA 63:10 Chi jin yuchi kani vi kaꞌni ña jin, te vi kaa ña vaꞌu lobo jin.
PSA 63:11 Su rey, chi kokusii ini de ja oo de jin ia Dios, te ndiꞌi ñayiu ja ka ndakakuneꞌe ia Dios vi katai yaa nuu ya ja ka saꞌa kaꞌnui ya. Su ñayiu inu tnoꞌo, chi vi ndesi yuꞌi.
PSA 64:1 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan kuechi san nuu ni, vi Dios, te koto ña ni jin san, chi ka skoto ioo ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 64:2 Tayuꞌu ña ni jin san nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe ja ka ndatnoꞌo yuꞌi ja vi ndakoi siki san, vi tavaꞌa ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja ka ndakoo vai siki san.
PSA 64:3 Chi ka ndasaꞌa xein yai na kuinio yuchi kani, te ka kaꞌin tnoꞌo xeen ndevaꞌa na kuinio yutnu ndugua.
PSA 64:4 Te ka neni yuꞌu ñai, te ndee yun, te ka tiuu ñai jin ñayiu tu na kuechi, te vi sanaa ni, te ka tiuu ñai, te tu ka yuꞌi.
PSA 64:5 Te ka skaꞌan tnaꞌi ja vi saꞌi jakueꞌe, te ka ndatnoꞌi naxa vi saꞌi ja tnoꞌo yuꞌu vi skanakaui ñayiu, te ka kachi: ¿Na in jini nagua ka saꞌo?
PSA 64:6 Te ñayiu ka ndakani ini ja vi saꞌi jakueꞌe, chi ka skuaꞌa guaguaꞌi nagua vi saꞌi, te tu na in jini nagua ka ndakani ini in in ñayiu jin anui.
PSA 64:7 Su tiuu ña ia Dios jin yutnu ndugua ya, te vi sanaa ni, te xtuji ña ya.
PSA 64:8 Te vi nanakau mai nuu tnoꞌo ka kaꞌin, te ndiꞌi ñayiu vi kuaku ndee ña jin nuu vi kuni ja siun ka ndoꞌi.
PSA 64:9 Yun te ndiꞌi ñayiu vi koyuꞌu niꞌnu ia Dios, te vi ndakani tniuu naꞌnu saꞌa ya, te vi junkuiꞌnu ini tniuu saꞌa ya.
PSA 64:10 Te vi kokusii ini ñayiu ndaa nuu Jitoꞌo, te vi kokukanu ini ñai jin ya, te vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu ndaa jin ya.
PSA 65:1 Ndee Sión ka saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Dios, te nuu maa ni vi skunkuu san tnoꞌo ni ka kee yuꞌu san.
PSA 65:2 Chi nini maa ni tnoꞌo ka kaꞌan san nuu ka ndakuatu san, te nuu maa ni vajikuei ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
PSA 65:3 Te nuu kundee jakueꞌe ja skuita ña jin san, te jakuei san nuu ni, te maa ni, chi jakaꞌnu ini ni yika kuechi ka saꞌa san.
PSA 65:4 Na taꞌu na ndetu ñayiu ni kaji maa ni vi jaka ni jin ja vi koo yatni nuu oo ni, nagua ja na vi koi nuu veꞌe ii ni. Saa te vi konevaꞌa san ndiꞌi jaguaꞌa vi javii oo nuu veñuꞌu ni.
PSA 65:5 Maa ni, vi Dios, kuu ia skaku niꞌnu ña, chi nini ni tnoꞌo ka ndakuatu san nuu ni, te saꞌa ni tniuu vii ndevaꞌa ja saꞌa ndaa ni. Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka kukanu ini ña jin ni, te suni ndiꞌi ñayiu ka oo ndee jika ka yuꞌu ndute mar ka kukanu ini ña.
PSA 65:6 Te ni jani yutnu maa ni yuku naꞌnu jin jakaꞌnu ni, chi ia ndakui kuu ni.
PSA 65:7 Te maa ni junkani ja ka kañu xeen ndute mar vi ja jiso ndevaꞌa kagua tnaꞌa nuu de, vi ja ka saꞌa niꞌi ka saꞌa ioo ñayiu ndiꞌi ñuu.
PSA 65:8 Te yun kuu ja ka yuꞌu ñayiu ka oo ninii ñuyiu tniuu vii tniuu vaꞌa saꞌa ni, te saꞌa maa ni ja ka kana ñayiu ka oo ichi nuu jinonta nikandii vi ichi nuu makee ja ka kusii ini.
PSA 65:9 Te jito maa ni ñundeꞌi, te skuun ni sau ja joso ni, te saꞌa ni ja vii ndevaꞌa kuvaꞌa. Te ñuꞌu chitu ndute yute maa ni, vi Dios, te saꞌa tuaꞌa ni ñundeꞌi, nagua ja vi kuaꞌnu vii triu.
PSA 65:10 Te joso guaꞌa ni ja vi ndee kiundoꞌo ndute nuu yukun vi skuechi ni tiꞌvi, vi skuun ni sau ja nduu vita ñundeꞌi, vi saꞌa vii saꞌa vaꞌa ni ja kee nuu ñundeꞌi yun.
PSA 65:11 Te saꞌa vii saꞌa vaꞌa ni in in kuia, te ndee nuu viko, skuun vii ndevaꞌa ni sau.
PSA 65:12 Te vi ndee vivii kuii ka oo ite nuu ñuꞌu teꞌa, te vi ndee sii ini sii ini ka oo tinduu.
PSA 65:13 Te vi ninii nuu yoso ka ñuꞌu chitu ndikachi, te ninii chikoꞌi kaa triu, te ndiꞌi ka jita vi ka kana ja ka kusii ini.
PSA 66:1 Ndiꞌi maa ni, ñayiu ñuyiu, vi kata ni nuu ia Dios ja ka kusii ini ni.
PSA 66:2 Vi kata ni yaa, ja na koo jayiñuꞌu nuu ya. Vi kata ni yaa vii nuu ya, chi ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya.
PSA 66:3 Te vi kuñaꞌa ni nuu ya: “Nase vivii naꞌnu tniuu saꞌa ni, vi Dios, te jin jakaꞌnu ndevaꞌa maa ni, te vi ndee ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña ka jaꞌnu jiti nuu ni.
PSA 66:4 Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka chiñuꞌu ña jin ni, te ka jitai yaa nuu ni. Ka jitai ja ka ndakakuneꞌe ñai jin ni.”
PSA 66:5 Neꞌekuei ni te vi kondiaꞌa ni tniuu naꞌnu saꞌa ia Dios, vi tniuu vii ndevaꞌa saꞌa ya ja chituu ña ya jin ñayiu.
PSA 66:6 Chi ni jaꞌnde ya ndute mar, te ni nduu ñuꞌu yichi, te ni ka jika jaꞌa ñayiu ñuu ya, ni ka yaꞌa nuu yute yun, te yun kuu ja na vi kokusii inio nuu ya.
PSA 66:7 Chi siun ni tatnuni maa ia Dios nuu ñuyiu jin jakaꞌnu ya, te ndiaꞌa guaꞌa ya ñayiu ka oo ndiꞌi ñuu, nagua ja ma vi ndakoo ñayiu tu ka jantnoꞌo yun siki ya.
PSA 66:8 Te maa ni, ñayiu ndiꞌi ñuu, vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios, te na kenta yaa ka jita ni ja ka saꞌa kaꞌnu ni ya ja na vi konini ñayiu.
PSA 66:9 Chi maa ya kuu ia jito jini ña jion ja ka tekuo, te tu ni jandetu ya ja vi kachi jaꞌo te junkueio.
PSA 66:10 Chi ni jito tnuni ña maa ni, vi Dios, te ni ndasavii ña ni, nagua ka ndasavii kaa kuu plata.
PSA 66:11 Chi ni jandetu ni ja ni ka junkau san nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe, te ni skuiso ña ni in ja vee ndevaꞌa ja kuu ninoꞌo tnundoꞌo.
PSA 66:12 Te ni jandetu ni ja nani kuu ñayiu ni ka jain niꞌnu ña jin san, te ni ka yaꞌa san nuu tnundoꞌo vijin ndevaꞌa, ja kuu na kuinio nuu ndute vi nuu ñuꞌu, su sandiꞌi te ni ndatau ña ni yun, te ka ndatatu nuu san.
PSA 66:13 Te kiuu san veñuꞌu ni, te teñuꞌu san kiti ja soko san nuu ni, te skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san,
PSA 66:14 tnoꞌo ja ni kee yuꞌu san nuu ni, nuu ni tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini.
PSA 66:15 Te soko san kiti inu ndatnu ka ja teñuꞌu san ti nuu ni. Soko san isndiki yii vi chivatu jin ñuaꞌa karneru ja kuu in xiko asin nuu ni.
PSA 66:16 Neꞌekuei ndiꞌi ni ja ka yuꞌu niꞌnu ni ia Dios, te vi konini ni. Na ndakani san naxa ni saꞌa ya jin san.
PSA 66:17 Ni kana ndaꞌu san nuu ya vi ni saꞌa kaꞌnu san ya.
PSA 66:18 Te nuu ja ni ndakani kueꞌe ini san, te ma konini Jitoꞌo san tnoꞌo ni jikantaꞌu san nuu ya.
PSA 66:19 Su ni onini ya, te ni saꞌa ya nagua ni jikan san nuu ni ndakuatu san nuu ya.
PSA 66:20 Te kaꞌnu kuu ia Dios ja tu ni skexiko ya tnoꞌo ni ndakuatu san nuu ya, te ni xneꞌe ya ja kundaꞌu ini ña ya jin san.
PSA 67:1 Kundaꞌu ini ña ni jin in in san, vi Dios, te saꞌa ña ni javii javaꞌa, vi kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni,
PSA 67:2 nagua ja na vi kuni ndiꞌi ñayiu ichi ni, te na vi kuni ñayiu ndiꞌi ñuu ja skaku niꞌnu ni jin.
PSA 67:3 Te na vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu jin ni, vi Dios. Te ñayiu ndiꞌi ñuu na vi saꞌa kaꞌnu ña jin ni.
PSA 67:4 Na vi kokuu sii ini ñayiu nii ñuu, te na vi kata vi kanai nuu ni, chi maa ni tatnuni ndaa nuu ñayiu, te maa ni jito jini ñayiu ñuyiu.
PSA 67:5 Te na vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu jin ni, vi Dios. Te ñayiu ndiꞌi ñuu na vi saꞌa kaꞌnu ña jin ni.
PSA 67:6 Te vii ndevaꞌa na kuvaꞌa nuu ñundeꞌi, chi maa ni, vi Dios, ja kuu ni ia Dios maa san, saꞌa ña ni javii javaꞌa.
PSA 67:7 Saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ni, te ndiꞌi ñayiu nii ñuyiu na vi koyuꞌu niꞌnu ña jin ni, vi Dios.
PSA 68:1 Na ndakoo ia Dios, te na katenuu ya ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, te na vi kunu yuꞌu ñayiu ka skexiko ña jin ya kiꞌinkuei.
PSA 68:2 Te na vi nai nagua naa ñuaꞌa nuu yiꞌi tachi, te na vi ndutei nagua ndute ñuma nuu ñuꞌu. Saa na vi naa ñayiu kueꞌe nuu ia Dios.
PSA 68:3 Su ñayiu ndaa, chi vi kokusii ini nuu ia Dios, te vi kantai ja ka kusii ini ndevaꞌi.
PSA 68:4 Vi kata ni nuu ia Dios, vi kata ni yaa ja ka ndakakuneꞌe ni sivi ya, vi saꞌa kaꞌnu ni ia yoxnee ndee siki viko, vi kokusii ini ni nuu ya, chi maa ya nani Yavé.
PSA 68:5 Te Dios, ia oo veꞌe ii ya, kuu tata suchi kueli ka kuu laꞌu, vi ia kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñasiꞌi ni ka jiꞌi yii.
PSA 68:6 Maa ia Dios jiñaꞌa in veꞌe nuu ka oo ñayiu ja vi koi jin in ñayiu oo maintnoꞌo ni, te keneꞌe ya ñayiu ka ndesi vekaa, te chituu ña ya ja vi kee vaꞌi. Su ñayiu ka ndakoo siki ya, chi vi koi nuu ñuꞌu yichi.
PSA 68:7 Nuu ni kee ni, vi Dios, ja ni oyoxnoꞌo ni nuu ñayiu ñuu ni, nuu ni ka ojika ni jin nuu ñuꞌu teꞌa,
PSA 68:8 te ni tnaa nuu ñuꞌu, te suni ni kuun sau ndee andivi nuu ndiaꞌa maa ni, vi Dios, te ni tnaa yuku Sinaí yun nuu ni, ja kuu maa ni ia Dios ñayiu Israel.
PSA 68:9 Te ni saꞌa ni ja ni kuun guaꞌa sau, vi Dios, nagua ja nukuꞌun ndee ini ñuꞌu ni ja ni kuu ava.
PSA 68:10 Te nuu ñuꞌu yun ni ka junkoo ñayiu ñuu ni, chi ia ndaꞌu ndevaꞌa ini kuu ni, te ni savaꞌa ni nuu vi koo ñayiu ka kundaꞌu.
PSA 68:11 Te maa Jitoꞌo ni jiñaꞌa tnoꞌo, te kuaꞌa ndevaꞌa ñasiꞌi ni ka xtutenuu ña tnoꞌo vaꞌa ya.
PSA 68:12 Ni ka jino yuꞌu rey vi soldado de, te ñasiꞌi ja ni ka kendoo veꞌe yun ni ka ndakaꞌnde ña ja ni ka kindee nuu ñayiu ka nee uꞌu tnaꞌa jin ña.
PSA 68:13 Te roon ja ni ka tayuꞌu nuu ron neꞌu nuu ka yiꞌi lelu, te suni vi niꞌi ron in jaguaꞌa na kuinio ndijin sata ja ni ndukutu jin kaa kuu plata te kuaan kuaan tnoo ti ja ni ndukutu jin oro.
PSA 68:14 Te nuu ni jatenuu ña ia Dios ndakui ndevaꞌa jin rey, kuu na kuinio ja kuun tiꞌiñu nuu yuku Salmón.
PSA 68:15 Yuku maa ia Dios kuu yuku Basán, yuku inu sukun ka kuu yuku Basán.
PSA 68:16 Te roon yuku inu sukun yun, ¿nau ja ka kukuasun ini ron nuu yuku ni jinkuaan ini maa ia Dios ja koo ya? Te jandaa ndija ja yun koo Jitoꞌo nikuii nikani.
PSA 68:17 Te kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni carreta ja jaxin tnaꞌa nevaꞌa ia Dios, te ni kii Jitoꞌo jin carreta yun ndee yuku Sinaí nagua ja ndiuu ya veꞌe ii ya.
PSA 68:18 Te ni ndaa ni ndee sukun ka, vi Dios, te kuaꞌan ni jin ja ni juꞌni ni ja xiin siki ni kundee ni, te ni jantaꞌu ni ja ka soko ñayiu nuu ni, te suni ndee ñayiu ka ndakoo siki ni, ni ka soko nuu ni, nagua ja koo ni neꞌu nuu ka oi, vi Jitoꞌo san.
PSA 68:19 Te vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, chi in kiuu in kiuu jiso ya tnundoꞌo ka tnaꞌo, te maa ya kuu ia Dios ja skaku niꞌnu ña ya jion.
PSA 68:20 Te maa ya kuu ia Dios mao, ia skaku niꞌnu ña, te maa Jitoꞌo kuu ia ndatau ña ja ma vi kuo.
PSA 68:21 Te jandaa ndija ja kaxin yuu maa ia Dios yiki xini ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, chi xtuji ya yiki xini ñayiu ka saꞌa yika kuechi.
PSA 68:22 Te jiñaꞌa Jitoꞌo nuu ñayiu ñuu ya: “Ndee Basán ndajioneꞌe ña rin ja noꞌokuei ron ñuu ron, te ndee kakaꞌa ndute mar, te ndajioneꞌe ña rin ja vi ndajiokuiin ron,
PSA 68:23 nagua ja vi ndukuaꞌa siꞌin ron ja vi kuchi niñi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ron, te vi yundee tiꞌina ron ja suni vi ndakuni ndee ti joo”.
PSA 68:24 Te vi kuni ñayiu ichi jika ni kuaꞌan ni, vi Dios, te ichi nuu ndajiokuiin ni, vi chiñuꞌu ña ñayiu jin ni, vi Dios san vi rey san, ja ndiuu ni ini veꞌe ii ni.
PSA 68:25 Te ichi nuu, kuaꞌankuei ñayiu ka jita, te ichi yata kuaꞌankuei ñayiu ka tee yaa, te maꞌñu kuaꞌankuei suchi siꞌi kuechi ka skaxin pandero.
PSA 68:26 Vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios nuu ka ndututu ni, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, maa ni ja ka kuu ni ndikin tata Israel.
PSA 68:27 Te yun ka oo ñayiu ka kuu ndikin tata lule Benjamín, ja ka ndeka ña jin ñayiu kuaꞌa yun, vi tee ka tatnuni ja ka kuu ndikin tata Judá, kuaꞌankuei de jin ñayiu ka kuu tatatnoꞌo de, vi tee ka tatnuni ja ka kuu ndikin tata Zabulón, vi tee ka tatnuni ja ka kuu ndikin tata Neftalí, ka ndikin ña kuaꞌankuei.
PSA 68:28 Xneꞌe ni jakaꞌnu ni, vi Dios, ndasaꞌa yutnu ni nagua ni saꞌa ni nuu ni chituu ña ni jin san.
PSA 68:29 Te ja jaꞌa veñuꞌu ni ja oo Jerusalén, te kikuei rey jin ja vi soko de nuu ni.
PSA 68:30 Tetniuu ni tnundoꞌo siki ñayiu ka jaxin tnaꞌa ja ka kuu na kuinio kiti xeen ka oo neꞌu yuku ja ni nana yuꞌu ndute, vi ka kuu na kuinio isndiki xeen ja ka oo neꞌu ñayiu sava ka ñuu ja ka kuu na kuinio chikeru. Saꞌa ni ja na vi kindei vi kititi ndiꞌi ñayiu yun nuu ni, te na kikuei jin kaa kuu plata ja vi sokoi nuu ni. Te katenuu ni ñayiu ñuu ka junkuaan ini ja vi kaxin tnaꞌa, na kiꞌinkuei.
PSA 68:31 Te ndee Egipto kikuei tee ka jinokuechi nuu rey, te kikuei ñayiu ñuu Etiopía jin ja vi sokoi nuu ni.
PSA 68:32 Maa ni ja ka kuu ni ñayiu ñuu nuu ka tatnuni rey, vi kata ni nuu ia Dios, vi kata ni yaa nuu Jitoꞌo.
PSA 68:33 Chi maa ya kuu ia yoxnee ndee siki andivi, andivi ja oo ndee ja nanaꞌa. Te vi konini ni, chi vi jiso kuiti kaꞌan ya na kuinio tajan, chi ndakui ndevaꞌa kaꞌan ya.
PSA 68:34 Vi ndakuni ni jakaꞌnu ia Dios, chi yeꞌe tajan ya ninii nuu ka oo ñayiu Israel, te jakaꞌnu ya oo ndee andivi.
PSA 68:35 Chi kaꞌnu ndevaꞌa kuu ni, vi Dios, ndee veꞌe ii nuu oo ni, te maa ni kuu ia Dios ñayiu Israel ja jiñaꞌa ni jakaꞌnu vi jandakui nuu ñayiu ñuu ni. Kaꞌnu kuu ia Dios.
PSA 69:1 Skaku niꞌnu ña ni jin san, vi Dios, chi na kuinio ja ni jinonta ndute guaa ndee sukun san.
PSA 69:2 Te makee san nuu ndoꞌyo kunu yaꞌa, te tu na ndenu chituu san siꞌin san, chi ni kunjino san ndee kaꞌa ndute, te ni jiso ña teñuꞌu jin san.
PSA 69:3 Te ja ni kuita san ja kana san nuu ni, te ja ni kukaya sukun san ja kana kana san, te ja mavikuita nduchi nuu san ja ndetu ndevaꞌa ña san ja chituu ña ni jin san, vi Dios.
PSA 69:4 Te ni ka kaya kuaꞌa ka ñayiu ka skexiko ña jin san, saa ixi xini san, te inu ndakui ka ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san ja ka kuini ja vi xnaa ñai, visi masu nagua saꞌa san, te ka xtavi kuechi ñai ja ni suꞌu san, su ¿nagua ndatniuyaꞌu san, te masu nagua suꞌu san?
PSA 69:5 Ja jini maa ni, vi Dios, nagua tu jiniuꞌu ja saꞌa san, te ma kuu tayuꞌu san yika kuechi san nuu ni.
PSA 69:6 Te ma vi kendoo kanoo ñayiu ka kukanu ini ña jin ni ja jaꞌa sein, vi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, te ma kuandetu ni ja vi kendoo kueꞌe ñayiu ka ndanduku ña jin ni, ja kuu ni ia Dios ñayiu Israel.
PSA 69:7 Chi ja jaꞌa maa ni, te kundee ini san ja ka nani ña ñayiu jin san, vi tnaꞌa san jakanoo.
PSA 69:8 Te na kuinio ja ñayiu inka ñuu kuu san nuu ñani san, na kuinio ja tu ka jini ña ñani ni kaku jiꞌin san.
PSA 69:9 Chi vi suaꞌa kai anu san ja ndiꞌni ndevaꞌa san ja jaꞌa veꞌe ni, chi ja ni ka nani ña ñayiu ka kaneꞌe ña jin ni, kuu na kuinio ja ka kaꞌin siki maa san.
PSA 69:10 Te nuu ndaꞌi san vi ondite san ja kusuchi ini san, te ka saꞌa kuasun ña ñayiu jin san.
PSA 69:11 Te nuu kekuiꞌnu san saꞌun ndayi, te ka kani ñayiu kuentu san.
PSA 69:12 Te ñayiu ka junkoo yeꞌe nuu ndiukuei ñayiu ñuu ka kaꞌan kueꞌe siki san, te ka jita yaa ña ñayiu ka jini jin ndixi jin san.
PSA 69:13 Su sein, chi ndakuatu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, mamaa kiuu ja chituu ña ni jin san. Te jin jandaꞌu ndevaꞌa ini maa ni, vi Dios, te konini ni tnoꞌo jikantaꞌu san nuu ni, te ja ia skunkuu ndaa kuu ni, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 69:14 Ndatau ña ni nuu ndeꞌi yaꞌa, te ma kuandetu ni ja saꞌu san. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, vi nuu ñuꞌu kunu ndute ja kuu tnundoꞌo ja tnaꞌa san.
PSA 69:15 Te ma kuandetu ni ja tneni san nuu teñuꞌu, te ni ma kuandetu ni ja saꞌu san kaꞌa ndute, te ni ma kee san nuu poso, te ndandesi yuꞌu siki san.
PSA 69:16 Konini ni tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo san, chi vaꞌa ndevaꞌa ini ni vi ndaꞌu ini ni. Te ndajiokuiin ni nuu oo san, te chituu ña ni, chi kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ni jin san.
PSA 69:17 Te ma kuu jika ni nuu oo san ja kuu san tee jinokuechi nuu ni, te ñama konini ni tnoꞌo kaꞌan san, chi tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo.
PSA 69:18 Neꞌe ni nuu oo san, te ndatau ña ni. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 69:19 Chi ja jini maa ni ja ka kaneꞌe ña jin san, vi ka taa kanoo ña jin san vi ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi ña. Te ja jini maa ni na ñayiu ka kuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 69:20 Te jin ja ka kaneꞌe ña jin san ni ka xtuji anu san, te kusuchi ndevaꞌa ini san, te ni ondetu san na in kundaꞌu ini ña jin san, su tu na in ni kundaꞌu ini ña, te ni nduku san na in ndataa tnoꞌo sii ini, su tu na in ni niꞌi san.
PSA 69:21 Te ni ka tnaa kagua kiti nuu ndei ja kaa san, te nuu yichi san, te ni ka taa vinagre ja koꞌo san.
PSA 69:22 Te viko kueli ja ka saꞌi, na nduu in ja skanakau ña jin mai, te ja kekuei vaꞌa jin, na nduu in nuu vi nanakau mai.
PSA 69:23 Te na vi ndesi nduchi nui nagua ja ma vi kondiaꞌa kai, te na vi koniꞌi vi kondeyui nikuii nikani.
PSA 69:24 Tetniuu ni tnundoꞌo jin ja kiti ini ni siki ñayiu yun, te na kenta ja kiti ini ndevaꞌa ni na jinkiꞌin ña jin.
PSA 69:25 Te na kendoo ndaꞌu veꞌi, te tu ka na ñayiu vi koo nuu veꞌe saꞌuin.
PSA 69:26 Chi ni ka sondikin ña ñayiu jin tee ni xtuji ni, te ka jaku ndee ñai ja jatu ndevaꞌa tee ni xtuji ni yun.
PSA 69:27 Te ndatetniuu ni jakueꞌe siki ñayiu ka saꞌa jakueꞌe yun, te ma kuandetu ni ja kiukuei ja vi koi nuu ka oo ñayiu ndaa ni.
PSA 69:28 Xnaa ni sivi ñayiu kueꞌe yun nuu liuru nuu ka yoso ñayiu ka teku, te ma vi koyoso sivi jin sivi ñayiu ndaa.
PSA 69:29 Su sein ndaꞌu ja kusuchi ini san vi jatu san. Ndoneꞌe sukun ña ni, vi Dios, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 69:30 Te kata san yaa ja saꞌa kaꞌnu san sivi ia Dios, te saꞌa kaꞌnu san ya jin yaa ja ndakuantaꞌu san nuu ya.
PSA 69:31 Te junkuaan ka ini Jitoꞌo yaa ja soko san nuu ya, masu ja soko san in mansu axi in chikeru jin ndiki ti vi tnii ti.
PSA 69:32 Te nuu vi kuni ñayiu ka kusuchi ini, te vi kusii ini. Te vi nukuꞌun ndee ini ñayiu ka ndanduku ia Dios.
PSA 69:33 Chi nini Jitoꞌo tnoꞌo ka jikantaꞌu ñayiu ka kundaꞌu, te tu skexiko ya ñayiu maa ya ja ka ndesi vekaa.
PSA 69:34 Roon ja ka oo ron andivi vi nuu ñuꞌu vi nuu ndute mar, ndiꞌi ron ja ka jichi ka kanda ron ja ka oo ron nii nuu, vi saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo.
PSA 69:35 Chi skaku niꞌnu ia Dios ñayiu Sión, te ndasaꞌa ya ndiꞌi ñuu ja tnii Judá, te yun vi koo ñayiu ñuu ya, te vi saꞌa jajin ñuu yun.
PSA 69:36 Te vi saꞌa jajin ndikin tata tee ka jinokuechi nuu ya, te yun vi koo ñayiu ka kutoo ia Dios.
PSA 70:1 Tanundaꞌa ni neꞌe ni, vi Dios, te ndatau ña ni nuu tnundoꞌo. Neꞌe ñama ni, te chituu ña ni jin san, vi Jitoꞌo san.
PSA 70:2 Saꞌa ni ja na vi kendoo kanoo maa ñayiu ka nduku ja vi kaꞌni ña jin san, vi na vi kunu nuu ini mai, te na vi ndajiokuiin kanoo mai, chi ka ndukui ja vi saꞌa ñai jakueꞌe jin san.
PSA 70:3 Te na vi ndakaka yata maa ñayiu ka jaku ndee ña jin san, ja ka ndukanoi.
PSA 70:4 Su ndiꞌi ñayiu ka ndanduku ña jin ni, na vi kokusii ini ndevaꞌi nuu ni. Te ñayiu ka kutoo ja skaku niꞌnu ni jin, siun ni na vi kokaꞌin: “Kaꞌnu kuu ia Dios”.
PSA 70:5 Su sein, chi kundaꞌu san vi kusuchi ini san. Neꞌe ñama ni, vi Dios, chi maa ni kuu ia chituu ña vi ia ndatau ña nuu tnundoꞌo. Neꞌe ni te ma kokukuee ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 71:1 Nuu maa ni, vi Jitoꞌo, nduku san ja tavaꞌa ña ni, te ma xndendoo saꞌun ña ni ja kendoo kanoo san.
PSA 71:2 Maa ni kuu ia Dios ndaa, te chituu ña ni vi ndatau ña ni nuu tnundoꞌo. Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 71:3 Te kokuu maa ni na kuinio in kava, te siun ni kojaa san nuu ni ja tavaꞌa ña ni jin san, chi ni tatnuni ni ja kaku niꞌnu san, chi maa ni kuu kava san vi ia ndakui san.
PSA 71:4 Skaku ña ni nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe, vi Dios, vi nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ndevaꞌa vi ñayiu niꞌi ini.
PSA 71:5 Chi ndetu kaꞌnu ña san jin maa ni, vi Jitoꞌo san, te ndee kuechi san kukanu ini ña san jin ni.
PSA 71:6 Te maa ni kuu ia xteku ña jin san guaa ndee nuu ni ñuꞌu san chii siꞌi san. Te maa ni ni saꞌa ja ni kaku san, te siun ni kosaꞌa kaꞌnu ña san.
PSA 71:7 Te kuaꞌa ñayiu ka saꞌu kuii ini ka ndiaꞌa ñai jin san, su maa ni kuu ia ndakui ja tavaꞌa ña jin san.
PSA 71:8 Te na kuꞌun chitu yaa yuꞌu san, te ndiꞌi ni kiuu na kokata san ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ni.
PSA 71:9 Te ma skexiko ña ni kiuu ja kuu nijaꞌnu san, te ma xndendoo ña ni nuu ma koo ndakui ka san.
PSA 71:10 Chi ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san ja vi ndakoo de siki san, te ka skaꞌan tnaꞌa ñayiu ka kuini ja vi kaꞌni ña jin san.
PSA 71:11 Te ka kachi: “Ni xndendoo ña ia Dios jin de, te vi sondikin ni de, te vi kakuiko ni de, chi tu na in skaku niꞌnu ña jin de”, ka kachi.
PSA 71:12 Ma kuu jika ni nuu oo san, vi Dios. Neꞌe ñama ni, vi Dios, te chituu ña ni jin san.
PSA 71:13 Te na vi kendoo kanoo tee ka kaꞌan ja vi kaꞌni ña jin san, vi na vi naa de. Te ñayiu ka nduku ja vi saꞌa ñai jakueꞌe, na vi kendoo kanoi, vi na vi kunu nuu ini.
PSA 71:14 Su sein, chi siun ni kondetu kaꞌnu ña san, te in kiuu in kiuu ka, kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 71:15 Te ndiꞌi ni kiuu kokaꞌan san ja saꞌa ndaa ni, vi ni skaku niꞌnu ña ni, visi ma kenta san ja jinkuiꞌnu ini san.
PSA 71:16 Te ndakani san tniuu naꞌnu ja saꞌa ni, vi Jitoꞌo san, te kondaskaꞌan san ñayiu tniuu ndaa ja saꞌa ni, chi maintnoꞌo maa ni guaa saꞌa ni.
PSA 71:17 Te ndee nuu lule san ni kaxtnoꞌo ni nuu san, vi Dios, te ndee kiuu vitna ndakani ni san tniuu naꞌnu ja saꞌa ni.
PSA 71:18 Te ma xndendoo ña ni jin san, vi Dios, visi ja ni kuu nijaꞌnu san vi ja ni kuvixi saꞌun san, guaa ndee na ndakani san jakaꞌnu ni nuu ñayiu kuechi ka, vi nuu ñayiu vi koo nuu kuee ka ja ia ndakui ndevaꞌa kuu ni.
PSA 71:19 Te tniuu ndaa ja saꞌa ni kenta ndee andivi, te saꞌa ni tniuu naꞌnu ndevaꞌa, vi Dios, te tu na in kuu saꞌa nagua saꞌa maa ni.
PSA 71:20 Te visi ni saꞌa ni ja ni kii kuaꞌa jakueꞌe siki san, vi ni tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini, su ndaxteku ña ni, te ndatau ña ni ndee nuu kunu chii ñuꞌu.
PSA 71:21 Te ndataa ni kuaꞌa jayiñuꞌu nuu san, vi ndataa ni tnoꞌo sii ini.
PSA 71:22 Te saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Dios, chi tee san yaa jin arpa, te kata san ja ia ndaa kuu ni, vi kata san yaa jin xtnuu kaxin, chi ia ii ñayiu Israel kuu ni.
PSA 71:23 Te kokusii ini san ja kata san nuu ni, vi suni kokusii ini ndiꞌi san jin anu san, chi ni skaku niꞌnu ña ni.
PSA 71:24 Te ndiꞌi ni kiuu kokaꞌan san ja saꞌa ndaa ni, chi ka kendoo kanoo ñayiu ka nduku ja vi saꞌa ñai ja kueꞌe jin san, vi ni ka jinonuu ini.
PSA 72:1 Kuñaꞌa ni tnoꞌo ndichi nuu rey ja na kuni de kaꞌnde ndaa de kuechi nagua saꞌa maa ni, vi Dios, te kaxtnoꞌo ni nuu seyii rey ja na saꞌa ndaa de.
PSA 72:2 Te na tatnuni ndaa de nuu ñayiu ñuu ni, vi saꞌa ndaa de ja jaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnoꞌo suchi ini.
PSA 72:3 Te na vi kuñaꞌa yuku vi tinduu javii javaꞌa ja na vi koo vaꞌa ñayiu ñuu ni.
PSA 72:4 Te saꞌa ndaa rey ja jaꞌa ñayiu ka kusuchi ini nuu ñuu, vi skaku niꞌnu de seꞌe ñayiu ka kundaꞌu, te tetniuu de tnundoꞌo siki ñayiu ka tatnuni xeen.
PSA 72:5 Te siun ni na vi koyuꞌu niꞌnu ña ñayiu jin ni, vi Dios, nini yeꞌe nikandii vi yoo andivi.
PSA 72:6 Te rey yun kokuu na kuinio sau ja kuun siki yuku ja ni teꞌnde axi na kuinio yuyu ja joso nuu ñundeꞌi.
PSA 72:7 Te kosaꞌa ndaa de tiempu ja kotatnuni de, te vi koo mani ñayiu, te vi koo vii vi koo vaꞌi, guaa ndee nuu ma yeꞌe ka yoo andivi.
PSA 72:8 Te kenta de kotatnuni de guaa ndee nuu jinkituu ndute mar jin guaa ndee inka nuu jinkituu ndute mar. Kejaꞌa guaa ndee yute Éufrates te kenta guaa ndee jaꞌa ñuyiu.
PSA 72:9 Te na vi kindei vi kititi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de ja ka oo nuu ñuꞌu teꞌa, te na vi kindei ñayiu yun guaa ndee nuu ñuyaka.
PSA 72:10 Te rey ka oo Tarsis vi ñayiu ka oo yuꞌu ndute mar kikuei jin ja vi skutaꞌu ñai jin de. Te rey ka oo ñuu Sabá vi ñuu Seba kikuei de ja vi kuñaꞌa de xuꞌun impuestu nuu de.
PSA 72:11 Te ndiꞌi tee ka kuu rey vi kindei vi kititi nuu de. Te ndiꞌi ñayiu ndiꞌi ñuu naꞌnu vi kunukuechi nuu de.
PSA 72:12 Chi skaku niꞌnu tee kuu rey yun ñayiu ka kundaꞌu ja ka jikantaꞌu nuu de, vi ñayiu ndaꞌu kusuchi ini ja tu na in chituu ña jin.
PSA 72:13 Te kundaꞌu ini de ñayiu ka kundaꞌu vi ñayiu tu nagua ka nevaꞌa saꞌun, te skaku niꞌnu de ñayiu ka kundaꞌu ja ma vi kui.
PSA 72:14 Te skaku niꞌnu ña de nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ndetnuni ña vi nuu ndaꞌa ñayiu inu xeen ndevaꞌa, chi yaꞌu ndevaꞌa ndee ja ka teku ñayiu ka kuu ndaꞌu yun nuu de.
PSA 72:15 Te na koteku rey nikuii nikani, te na vi kuñaꞌa oro oo ñuu Sabá nuu de, te siun ni na vi kondakuatuo nuu ia Dios ja jaꞌa de, te ndiꞌi ni kiuu na kosaꞌa vii kosaꞌa vaꞌa ña ia Dios jin de.
PSA 72:16 Te na koo kuaꞌa triu nuu ñuu de, te na kava kuaꞌa triu nuu yuku, te na vi kokanda yoko triu na kuinio yutnu ka oo Líbano, te na vi kaya kuaꞌa ñayiu vi koo ñuu de na kuinio yuku ja nana kuaꞌa nuu ñundeꞌi.
PSA 72:17 Te nikuii nikani koo sivi rey yun, te siun ni vi kosaꞌa kaꞌnu ña jin de nini yeꞌe ka nikandii. Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi koo vii vi koo vaꞌa jin maꞌñu sagua de, te ndiꞌi ñayiu vi kaꞌan nuu de: “Na taꞌu na ndetu ni”.
PSA 72:18 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo Dios, ia Dios ñayiu Israel, chi maintnoꞌo maa ya saꞌa tniuu vii ndevaꞌa.
PSA 72:19 Te kaꞌnu kuu sivi ya, chi siun ni yeꞌe tajan ya, te ninii nuu ñuyiu yeꞌe tajan ya. Saa na kokuu vi saa na kokuu.
PSA 72:20 Yaꞌa jindiꞌi tnoꞌo ndakuatu David, seyii Isaí.
PSA 73:1 Jandaa ndija ja ia vaꞌa ini kuu Dios jin ñayiu Israel, vi vaꞌa ini ya jin ñayiu ka oo vii ini anui.
PSA 73:2 Su sein, chi joo ni ka te kanakau san nuu jakueꞌe, te vi joo luluu ni ka, te kekaa siꞌin san.
PSA 73:3 Chi ni kuu kuasun ini san jin ñayiu inu teyii, vi ja mavikukuika ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 73:4 Chi ni tu ka ndiꞌni ja vi kui, chi ka oo ndakui vi ka oo vaꞌi.
PSA 73:5 Chi tu na tnoꞌo suchi ini ka tnaꞌi nagua ka ndoꞌo ñayiu ñuyiu, te ni tu na tnundoꞌo ka tnaꞌi nagua ka ndoꞌo sava ka ñayiu.
PSA 73:6 Te yun guaa ja inu teyii yun kuu na kuinio chiꞌi ja ka ñuꞌu sukuin, te ja inu xein yun kuu na kuinio saꞌun ja ka niꞌnui.
PSA 73:7 Te vi ja yatni ja kanakuei nduchi nui ja inu ndatnui, te kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe ka ndakani ini.
PSA 73:8 Te ka saꞌa kuasun ñai jin ñayiu vi ka kaꞌin ninoꞌo tnoꞌo kueꞌe, vi ka kaꞌan teyii ndevaꞌi vi ka saꞌa xeen ndevaꞌi.
PSA 73:9 Te ka kaꞌan neꞌi siki ia Dios oo ndee andivi, vi ka kaꞌin kuentu ñayiu nii ñuyiu.
PSA 73:10 Te ka kani ka kani ñayiu maa ia Dios, te ka ndaꞌi ñayiu ya guaa ndee ka yichi tenui.
PSA 73:11 Te ka kachi ñayiu kueꞌe yun: “¿Naxa kuni tna ia Dios? ¿Naxa jinkuiꞌnu tna ini ia oo ndee sukun yun?”
PSA 73:12 Te kondiaꞌa ni ñayiu kueꞌe yaꞌa, ja vini ja tu ka nduku ndei nuu ñuyiu, te kuaꞌankuei mavikukuikai.
PSA 73:13 Te jandaa ja tu nagua jiniuꞌu ja ni ndasavii san anu san, vi ni ndakate san ndaꞌa san jin ndiꞌi jakueꞌe.
PSA 73:14 Te ndiꞌi ni kiuu ka kuun ka kani ña jin san, te ndiꞌi ni neꞌe tnaꞌa san tnundoꞌo.
PSA 73:15 Te nuu ja na kachi san: “Na kaꞌon nagua ka kaꞌan mai”, nuu ja saa te xndaꞌu san ndikin tata ni, vi Dios.
PSA 73:16 Te nuu ni, nduku ndee san ja jinkuiꞌnu ini san ndiꞌi yaꞌa, su vijin ndevaꞌa ni kuu ja kuni san.
PSA 73:17 Guaa ndee ni kiuu san ini veꞌe ii ni, vi Dios, te ni jinkuiꞌnu ini san ndenu kentakuei ñayiu kueꞌe.
PSA 73:18 Chi ja ndaa ndija ja ni saꞌa ni jin in nuu ndiꞌvi ndevaꞌa te tundaꞌa ni jin ja junkuei nuu vi nai.
PSA 73:19 Te vi nunuu ni te vi nai, te ioo ndevaꞌa kokuu nuu vi naa ndiꞌi.
PSA 73:20 Te ñayiu kueꞌe yun, chi vi kokuu na kuinio in jani ja ñama ndunaa ini ñayiu nuu ndotoi, te saa ñama skexiko ni jin nuu ndakoo ni siki, vi Jitoꞌo san.
PSA 73:21 Te kusuchi ndevaꞌa ini san, te vi suaꞌa jatu anu san ja tnaꞌu ini san.
PSA 73:22 Te nase ndeꞌe ña jini san nagua kuu, ja tu ni jinkuiꞌnu ini san, te ni okuu san na kuinio in kiti ndee nuu ni.
PSA 73:23 Te visi ni saa, te siun ni oo san jin ni, te tnii ni ndaꞌa kuaꞌa san.
PSA 73:24 Te ndeka ña ni jin san ichi jika san vi xteku ña ni jin san, te nuu kuee ka, te ndakuaka ña ni nuu yeꞌe tajan ni.
PSA 73:25 Te tu nagua nevaꞌa san andivi, chi maintnoꞌo maa ni, vi Dios. Te nuu ja oo san jin ni, te tu ndioo ka ini san nagua oo nuu ñuyiu yaꞌa.
PSA 73:26 Kuaꞌan yiki kuñu san vi anu san makuita, su maa ni kuu kava, vi Dios, ja ndasaꞌa ndakui ni anu san, te maa ni kuu ia saꞌa jajin san nikuii nikani.
PSA 73:27 Chi vi jinaa ñayiu ka kuu jika nuu ni, te xnaa ni ndiꞌi ñayiu ka kujioo nuu ni.
PSA 73:28 Su ja maa san, chi guaꞌa ka kuu ja koo yatni san nuu ni, vi Dios, te kukanu ini ña san jin ni, vi Jitoꞌo san, ja maa ni kuu ia Dios san, ja jito jini ña ni, nagua ja ndakani san ndiꞌi tniuu naꞌnu saꞌa ni.
PSA 74:1 ¿Nau ja vi nikuii nikani ni xndendoo ña ni, vi Dios? ¿Nau ja kiti ini ndevaꞌa ni nuu ñayiu ñuu ni ja ka kui na kuinio ndikachi ja ka ñuꞌu ti nuu ite kuikuii ni?
PSA 74:2 Ndakaꞌan ni jin ñayiu ñuu ni ja ni niꞌi ni ndee jananaꞌa, ñayiu ni ndatau ni ja vi kokui ñayiu saꞌa jajin ni, te ndakaꞌan ni yuku Sión nuu ni oo ni.
PSA 74:3 Neꞌe ni te kiondita ni nuu ka nduei veꞌe ñuu ni ja ni ka ndaa yaꞌa, te kondiaꞌa ni ja ni ka xnani ndiꞌi tee ka kaꞌan uꞌu ña jion veꞌe ii ni.
PSA 74:4 Te ka kañu xeen tee ka ndakoo siki ni ini veꞌe ii ni, te ni ka jani de saꞌun ii ja xneꞌe ja ni ka kundee de.
PSA 74:5 Te ni ka ndakoo de siki veñuꞌu ni jin kaa yoko, na kuinio tee jaꞌnde yutnu nuu ka ndaa nenee tnu.
PSA 74:6 Te jin kaa yoko yun vi jin martiyu ni ka jaꞌnde de ndiꞌi yutnu ja ni ndukutu ini veñuꞌu ni.
PSA 74:7 Te ni ka teñuꞌu de veñuꞌu ni, vi ni ka saꞌa neꞌe ni ka saꞌa yichi de veꞌe ii nuu ka ndakakuneꞌe sivi ni, te ni ka skunta de ndee nuu ñuꞌu.
PSA 74:8 Te ni ka ndakani ini de jin anu de: “Na vi xnao in jichi ni jin”. Te ni ka teñuꞌu de ndiꞌi veꞌe ii nuu ni ka ondututu san ja ni ka ochiñuꞌu ña san, vi Dios.
PSA 74:9 Te tu ka jini ka san tniuu naꞌnu ja saꞌa ni, te ni tu ka na tee ka ndakani tnoꞌo ni ka oo, te ni tu na in kaꞌan na kiuu saa ndiꞌi tnundoꞌo yaꞌa.
PSA 74:10 ¿Te nasaa ka kiuu guaa vi kokuaku ndee ña tee ka kaꞌan uꞌu ña jin san, vi Dios? ¿A vi nikuii nikani vi kokaneꞌe ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni?
PSA 74:11 ¿Nau ja vi tu saꞌun nagua saꞌa ni jin ñayiu yun? ¿Nau ja tayuꞌu ni ndaꞌa ni, te vi suaꞌa ni ndiaꞌa ni?
PSA 74:12 Su maa ni kuu rey san ndee jananaꞌa, vi Dios, te maa ni saꞌa tniuu naꞌnu ja skaku niꞌnu ni ñayiu ñuyiu.
PSA 74:13 Te ni jaꞌnde maa ni ndute mar jin ja kaꞌnu ni, vi ni taꞌu ni xini kiti naꞌnu ka ñuꞌu nuu ndute mar yun.
PSA 74:14 Te ni jaxin ni xini inka kiti kaꞌnu oo nuu ndute mar, te ni jiñaꞌa ni ja ni ka jaa kiti ka oo nuu ñuꞌu teꞌa.
PSA 74:15 Te ni saꞌa ni ja ni ka jinonta nuu ndute vi yute, te ni sichi ni yute nuu jika niꞌi ndute ja tu yichi de.
PSA 74:16 Te kuenta maa ni kuu tnoꞌo nduu vi suni tnoꞌo jakuaa, te maa ni, ni jani yoo vi nikandii ja ka oo yutnu.
PSA 74:17 Te maa ni, ni chikuaꞌa ndenu yituu jaꞌa ñuyiu, vi ni saꞌa ni yoo iꞌni vi yoo vijin.
PSA 74:18 Te ma ndunaa ini ni, vi Jitoꞌo san, jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, ja ka jaku ndee ñai, vi ñayiu ja tu ka jini nagua kuu, te ka kaneꞌe ñai jin ni.
PSA 74:19 Te ma kuandetu ni ja vi kaꞌni ña ñayiu ka kuu na kuinio kiti xeen, jin sein ja tu inu ndakui san ja ka kuu san na kuinio kuku. Te ni ma ndunaa ini ni in jichi ni jin ñayiu ñuu ni ja ka tnaꞌi tnoꞌo suchi ini.
PSA 74:20 Te kondiaꞌa ni tratu ni saꞌa ni jin ñayiu ñuu ni, te koto kuni ña ni, chi vi ninii nuu yuꞌu ñuu yaꞌa ka oo ñayiu xeen.
PSA 74:21 Te ma kuandetu ni ja vi kendoo kanoo ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo, te na vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu ka tnaꞌa tnoꞌo suchi ini vi ñayiu tu nagua ka nevaꞌa.
PSA 74:22 Ndakoo ni, vi Dios, te kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa maa ni. Ndakaꞌan ni ja in kiuu in kiuu, ka kaneꞌe ña ñayiu vasa jin ni.
PSA 74:23 Te ma ndunaa ini ni ja ka kana jaa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, vi ja ka kuvaa ka kuu ioo ñayiu ka ndakoo siki ni.
PSA 75:1 Ka ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Dios, ka ndakuantaꞌu san nuu ni, chi yatni ñuꞌu oo ni, te ka ndakani ñayiu tniuu naꞌnu saꞌa ni.
PSA 75:2 Te kachi Jitoꞌo: “Vi mamaa kiuu ja jani rin, te saꞌa ndaa rin ja jaꞌa in in ñayiu.
PSA 75:3 Te nuu tnaa ñuyiu vi ndiꞌi ja oo nui, te maa rin guaa yituu guaꞌa ndee jaꞌa ñuyiu ja tu ndonso.
PSA 75:4 Te jiñaꞌa rin nuu ñayiu ka saꞌa kaꞌnu maa: Ma vi saꞌa sukun ron maa ron. Te nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, jiñaꞌa rin: Ma vi kokuu teyii ron.
PSA 75:5 Ma kokuu vixin ron ja kaꞌnu kuu ron, ni ma kaꞌan teyii ron.”
PSA 75:6 Chi ni masu ichi nuu jinonta nikandii, ni masu ichi nuu makee, ni masu in ñuꞌu teꞌa, vaji ja kuu kaꞌnu ñayiu.
PSA 75:7 Chi maa Dios kuu ia saꞌa ndaa, te nuneꞌe ña ya jin sava ñayiu, su saꞌa kaꞌnu ña ya jin sava ka ñayiu.
PSA 75:8 Te nee tuaꞌa Jitoꞌo in vasu nuu ñuꞌu chitu vinu ja kuu ja kiti ini ya, vi jaa jaa tiꞌiñu nuu ja ni saka tnaꞌa jin ndinuu nuu yuku, te nuu koso ya, te ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe vi koꞌo, te vi ni in yuyu ka ma kendoo.
PSA 75:9 Su sein, chi siun ni kokaꞌan san tnoꞌo yaꞌa, te kata san yaa ja saꞌa kaꞌnu san ia Dios ndi Jacob.
PSA 75:10 Chi kachi Jitoꞌo: “Kindee rin ndiꞌi ja ka saꞌa teyii ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, su skaya kuaꞌa rin jandakui ñayiu ndaa”, kachi Jitoꞌo.
PSA 76:1 Ñayiu Judá, chi ka jini guaꞌi ia Dios, te teku tnoꞌo ndevaꞌa ya nuu ñayiu Israel.
PSA 76:2 Te ñuu Salem oo veñuꞌu ya, te yuku Sión kuu nuu oo ndiaꞌa ya.
PSA 76:3 Te yun ni jaꞌnu ya yutnu ndugua ja ka tiuu jin kuji, vi kaa tikute vi yuchi kani vi ndiꞌi ja ka jantniuu ñayiu nuu ka jaxin tnaꞌa.
PSA 76:4 Te maa ni, guaa vivii yeꞌe tajan ni, vi Dios, te kaꞌnu ka kuu ni saa yuku ja ka oo nikuii nikani.
PSA 76:5 Te ni ka ndondee ndiꞌi ja ka nevaꞌa tee inu ndakui yun, te ni ka kixin in jichi ni de, te ni tu ni ka ndoneꞌe ndaꞌa saꞌun ka de.
PSA 76:6 Te nuu ni kuxeen ni, vi Dios ndi Jacob, te vini ja tu ni ka kanda ka carreta vi kuai ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña.
PSA 76:7 Ka yuꞌu ndevaꞌa ña ñayiu jin ni, vi Dios, ¿te na in kundee ini ja konokuiin nuu ni nuu kiti ini ni?
PSA 76:8 Te ndee andivi oo ni, te sandaa ni kuechi ñayiu, te ndiꞌi ñayiu ni ka yuꞌu, te ni ka jasi yuꞌi.
PSA 76:9 Te nuu ndakoo ni, vi Dios, ja sandaa ni kuechi ñayiu, te skaku niꞌnu ni ndiꞌi ñayiu inu luu ini nuu ñuyiu yaꞌa.
PSA 76:10 Te ja ka kiti ini ñayiu nduu yaa ja vi katai nuu ni, te visi joo luluu ni ka ñayiu vi kendoo, su vi saꞌa kaꞌnu ñai jin ni.
PSA 76:11 Vi kee yuꞌu ni nuu ia Dios, su vi skunkuu ni nuu ya. Te ndiꞌi maa ni ja ka oo ni nii nuu oo ia ka yuꞌu ndevaꞌa ñayiu, neꞌekuei ni te vi soko ni nuu ya,
PSA 76:12 chi maa ya kindee ja ka jichi ka kanda tee ka kuu naꞌnu, vi saꞌa ya ja ka yuꞌu tee ka kuu rey nuu ñuyiu.
PSA 77:1 Ni kana jaa san nuu ia Dios, ni kana jaa san nuu ya, nagua ja na konini ya tnoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ya.
PSA 77:2 Kiuu ja kusuchi ini san, te ndanduku san Jitoꞌo, te ni ja tu jinkuiin san ja kaneꞌe san ndaꞌa san nuu ndakuatu san tnoꞌo jakuaa, su tu yaꞌa ini anu san ja ndusii ini san.
PSA 77:3 Te nuu ndakaꞌan san ia Dios, te tnana ndaꞌu san, te ndakani ini san tniuu saꞌa ya, te kuita anu san.
PSA 77:4 Te tu jandetu ni ja kusun san, vi Jitoꞌo san, te vini ja tu jini san nagua saꞌa san, te ni ja tu kuu ja kaꞌan san.
PSA 77:5 Ndakaꞌan san ndee kiuu xtnañuꞌu vi nagua ni kuu ndee jananaꞌa yun.
PSA 77:6 Te ndakaꞌan san yaa ja ni ojita san tnoꞌo jakuaa, te ndakani ini san jin anu san, te kachi san:
PSA 77:7 “¿A vi in jichi ni, ni skexiko ña Jitoꞌo, te ma kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ka ña ya jion?
PSA 77:8 ¿A vi ma kundaꞌu saꞌun ka ini ña ya jion? ¿A vi nikuii nikani ja ni ndiꞌi tnoꞌo ni kee yuꞌu ya?
PSA 77:9 ¿A ni ndunaa ini ia Dios ja kundaꞌu ini ña ya jion? ¿A kiti ini ndevaꞌa ya ja vini ja tu kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ka ña ya?”
PSA 77:10 Te ni kachi san: “Yaꞌa kuu ja kusuchi ka inio, chi masu inuu ka saꞌa ia oo ndee sukun tniuu naꞌnu jin nagua ni osaꞌa ya ndee ama ka”.
PSA 77:11 Kondakaꞌan san tniuu naꞌnu ni saꞌa Jitoꞌo, te kondakaꞌan san javii javaꞌa ni saꞌa ya ndee ja ni kuu nanaꞌa yun.
PSA 77:12 Te kondakaꞌan san ndiꞌi tniuu naꞌnu ni saꞌa ni, vi Dios, te kokaꞌan san tniuu vii ni saꞌa ni.
PSA 77:13 Te ichi vii kuu ichi ni, vi Dios. Te tu na inka chuꞌchi kaꞌnu ka saa maa ni.
PSA 77:14 Chi maa ni kuu ia Dios ja saꞌa ni tniuu vii tniuu vaꞌa, te ni xneꞌe ni jakaꞌnu ni nuu ñayiu taka ñuu.
PSA 77:15 Te jin jandakui ni, ni ndatau ni ñayiu ñuu ni, ja ka kui ndikin tata Jacob vi seꞌe de José.
PSA 77:16 Nuu ni jini ña ndute mar jin ni, vi Dios, te ni yuꞌu de, te vi ni kisi kaꞌa ndute mar ja ni yuꞌu.
PSA 77:17 Te ni kuun sau ndee nuu viko, te ni kaꞌndi andivi, vi ni kuun tajan.
PSA 77:18 Te vi jiso kuiti kaꞌndi saꞌa ni nuu yiꞌi tikacha andivi, te nii kuiti ñuyiu yeꞌe ja kuun tajan, te ni kisi ñuꞌu ja ni tnaa.
PSA 77:19 Te ni june ni ichi nuu ndute mar, vi ni jaꞌnde ni ndute mar, su tu na in ni nukuꞌun ndenu naꞌa siꞌin ni.
PSA 77:20 Te ni ondeka ni ñayiu ñuu ni ja ni ka ojikai na kuinio ndikachi, jin maꞌñu sagua Moisés vi Aarón.
PSA 78:1 Maa ni ja ka kuu ni ñayiu ñuu san, vi tanuu ni tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san nuu ni, te vi konini guaꞌa ni tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 78:2 Chi ndakani san tnoꞌo jaꞌvi, te kaꞌan san tnoꞌo ja ni yiyuꞌu ndee jananaꞌa yun.
PSA 78:3 Su ja ka jinio tnoꞌo yun, chi ja ni ka oninio ni ka ndakani ndi tata jaꞌnuo.
PSA 78:4 Te ma vi tayuꞌu tnoꞌo nuu seꞌo, chi na vi kondakanio nuu ndikin tatao ja vajikuei nuu kuee ka, te siun ni vi kosaꞌa kaꞌnuo Jitoꞌo, te na vi kondakanio jakaꞌnu ya vi tniuu naꞌnu ja ni saꞌa ya.
PSA 78:5 Ni tatnuni Jitoꞌo nuu Jacob vi nuu ndikin tata de ja ka kui ñayiu Israel naxa vi koo naxa vi kakai, vi ni jiñaꞌa ya ley ya nui. Te ni tatnuni ya nuu ndi nijaꞌnuo ja na vi kaxtnoꞌo de nuu ndikin tata de,
PSA 78:6 nagua ja na vi kuni ñayiu kikuei nuu kuee ka, vi na vi kuni seꞌi ja inka vi kakui, te ñayiu yun na vi ndakani nuu seꞌi,
PSA 78:7 nagua ja vi kukanu ini ia Dios, te ma vi ndunaa ini tniuu naꞌnu ni saꞌa ya, te na vi kuantnoꞌi tnoꞌo ja tatnuni ya,
PSA 78:8 te ma vi kosaꞌi nagua ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnui, ja ni ka okuu ñayiu tu ka jini nagua ka saꞌa, vi ni ka ondakoo siki ia Dios, vi ni ka okuu ñayiu ja yaꞌa yun ni ja ni ka ondakani ini, te tu ni ka okuu ñayiu ndaa nuu ia Dios.
PSA 78:9 Te tee ka kuu tatatnoꞌo Efraín, chi visi ka nee de kuji de vi yutnu ndugua de, su ni ka jino yuꞌu de kiuu ja ni ka jaxin tnaꞌa de.
PSA 78:10 Te tu ni ka skunkuu de tratu ni ka saꞌa de jin ia Dios, ni tu ni ka kuini de ja vi kondikin de tnoꞌo ni kaxtnoꞌo ya nuu de.
PSA 78:11 Chi ni ka ndunaa ini de tniuu naꞌnu ni saꞌa ya vi tniuu vii tniuu vaꞌa ja ni xneꞌe ya nuu de.
PSA 78:12 Chi ni saꞌa ia Dios javii javaꞌa jin nuu ndi nijaꞌnu de nuu ñundeꞌi Zoán ja oo ñuu Egipto.
PSA 78:13 Ni jaꞌnde sagua ya ndute mar, te ni ka yaꞌa ndi nijaꞌnu de, te ni oyituu guaꞌa ya ndute yun na kuinio in muro.
PSA 78:14 Te tnoꞌo nduu ni ondeka ya ñayiu yun jin in viko, te niñu niñu tnoꞌo jakuaa ni oyeꞌe niꞌnu in ñuꞌu.
PSA 78:15 Te ni ndata sagua ya kava nuu ñuꞌu teꞌa, te ni kee in nuu kaꞌnu ndute ja ni jiñaꞌa ya ja ni ka jiꞌi ñayiu Israel.
PSA 78:16 Chi ni saꞌa ya ja ni jinonta in nuu ndute yika kava, te ni jika de na kuinio yute.
PSA 78:17 Su visi ni saa, te ni ka saꞌa ni de yika kuechi nuu ia Dios, chi ni ka ndakoo de siki ia oo ndee sukun nuu ñuꞌu teꞌa yun.
PSA 78:18 Chi ni ka kii ini de ja ni ka jito tnuni de ia Dios, te ni ka jikan de ja vi kaa de vi nagua ka junkuaan ini maa de.
PSA 78:19 Te ni ka kaꞌan kuechi de siki ia Dios, te ni ka kachi de: “¿A kuu taa ia Dios ndei nuu ñuꞌu teꞌa yaꞌa, te vi junkoo ja vi kao?
PSA 78:20 Chi jandaa ja ni ndata ya kava yun, te ni jinonta ndute ja ni jika de na kuinio in yute, te ni junkuꞌun de nuu ñuꞌu teꞌa yun. Te vitna, ¿a kuu taa ya xtaa ja vi kao? ¿Vi a kuu taa ya kuñu ja vi kao?”, ka kachi de.
PSA 78:21 Te nuu ni onini Jitoꞌo tnoꞌo yaꞌa, te ni kiti ini ya, te ni kiti ini ndevaꞌa ya na kuinio in ñuꞌu ja ni jaꞌnu jaꞌnu siki ñayiu Israel ja ka kui tatatnoꞌo Jacob.
PSA 78:22 Chi tu ni ka kukanu ini de ia Dios, te ni tu ni ka kandija de ja skaku niꞌnu ña ya jin de.
PSA 78:23 Su visi ni saa, te ndee sukun yun ni tatnuni ia Dios nuu viko, te ni june ya yeꞌe andivi.
PSA 78:24 Te ni saꞌa ya ja ni kuun na kuinio xtaa triu nani maná ja oo ndee andivi yun, ja ni ka jaa ñayiu ñuu ya.
PSA 78:25 Te ni ka jaa ñayiu xtaa ja ka jaa ia ka jinokuechi nuu Dios, te ni tetniuu ya ja ni ka jai vi ndee ni ka ndutu chii.
PSA 78:26 Te ni saꞌa ia Dios ja ni jinkiꞌi in tachi ichi andivi ja vaji nuu jinonta nikandii, te jin jakaꞌnu ya ni saꞌa ya ja ni kii in tachi ichi sur.
PSA 78:27 Te ni saꞌa ya ja ni junkuei kuñu na kuinio sau nuu ka oo ñayiu ñuu ya, chi ni junkuei kiti ndagua na kuinio ñuti ja nduei yuꞌu ndute mar.
PSA 78:28 Chi ni saꞌa ya ja ni junkuei ti maꞌñu nuu ka ndaa veꞌe ka oi vi nii xiin veꞌe saꞌun nuu ka oi.
PSA 78:29 Te ni ka jai vi ndee ni ka ndenuu ini, chi saa te ni skunkuu ia Dios nagua ni ka ondioo ini.
PSA 78:30 Te vi kuini ka ja vi ndutu chii, chi vi ka jaa ii kai
PSA 78:31 nuu ni kiti ini ia Dios jin ñayiu yun, te ni saꞌa ya ja ni ka jiꞌi ñayiu inu ndakui ka vi ni ka naa ñayiu guaꞌa ka neꞌu ñayiu Israel.
PSA 78:32 Su visi ndiꞌi yun ni saꞌa ya, su ni ka saꞌa ni ñayiu yun yika kuechi, te tu ni ka kandijai tniuu naꞌnu ja ni saꞌa ya.
PSA 78:33 Yun kuu ja ni saꞌa ya ja joo ni kiuu ni ka oteku ñayiu yun, chi ni okuu na ni kuinio nuu jaka inio, te kuia ja ni ka otekui ni okuu ninoꞌo ni tnundoꞌo.
PSA 78:34 Su nuu ni osaꞌa ia Dios ja ni ka ojiꞌi sava ñayiu yun, te ni ka ondanduku sava kai ia Dios, saa ndia te vi ni ini ni anui ni ka ondandukui ya.
PSA 78:35 Chi saa te ni ka ondakaꞌin ja Dios kuu ia tavaꞌa ña, te suu maa ia Dios oo ndee sukun yun kuu ia ni ndatau ña jin.
PSA 78:36 Su masu inu ndijai ja ni ka okaꞌan lui nuu ia Dios, chi chia inu tnoꞌi.
PSA 78:37 Chi masu ñayiu ndaa ni ka okui nuu ia Dios, te tu ni ka oskunkui tratu ni saꞌa ya jion.
PSA 78:38 Su visi ni saa, te ni okundaꞌu ini ña ia Dios jin ñayiu yun, te ni ojakaꞌnu ini ya jakueꞌe ni ka osaꞌi, te tu ni xnaa ña ya jin, te kuaꞌa jichi ni jaꞌnu niꞌnu ya ja kiti ini ya, te tu ni tetniuu ya tnundoꞌo siki ñayiu yun.
PSA 78:39 Chi ni ndakaꞌan ya ja in ñayiu ñuyiu suaꞌa ni ka kui, na kuinio nuu junkiꞌi tachi, te yaꞌa kuaꞌan, te tu ndajiokuiin ka.
PSA 78:40 Chi kuakuaꞌa jichi ni ka ondakoi siki ia Dios nuu ñuꞌu teꞌa yun, te ni ka ojiñaꞌi tnoꞌo suchi ini nuu ya nuu tu na ñayiu ka oo.
PSA 78:41 Te ni ka ondajiokuiin kuaꞌa jichi ni ka ojito tnuni ia Dios, te ni ka osaꞌi ja ni okiti ini ia Dios ñayiu Israel.
PSA 78:42 Chi ni ka ndunaa ini jakaꞌnu ia Dios vi naxa ni saꞌa ya ja ni ndatau ña ya nuu ndaꞌa ñayiu ni ka okaꞌan uꞌu ña jin,
PSA 78:43 na ni saꞌa ya tniuu naꞌnu ñuu Egipto vi ni saꞌa ya javii javaꞌa nuu ñundeꞌi Zoán,
PSA 78:44 vi ni saꞌa ya ja ndute yute Egipto ni nduu niñi, te tu ni kuu ka vi koꞌo ñayiu ndute yun.
PSA 78:45 Vi ni tetniuu ya kuaꞌa ndevaꞌa chiukun ja ni ka jaa ña ti jin ñayiu Egipto yun, vi likuara ja ni ka saꞌa ti kuaꞌa jakueꞌe.
PSA 78:46 Vi ni tetniuu ya tika langosta ja ni ka jaa ti ja kee nuu ñundeꞌi vi ni ka xnaa ti taka ja ka jitu ñayiu.
PSA 78:47 Vi ni saꞌa ia Dios ja ni kuun ñiñi naꞌnu ndevaꞌa ja ni xnaa ña jin tnu uva vi yuaꞌa xeen ndevaꞌa ja ni teñuꞌu ña jin tnu tichi iuu.
PSA 78:48 Te ni jaꞌni ña ñiñi yun jin ndikachi, te ni kuun ña tajan jin isndiki, te ni ka jiꞌi ti.
PSA 78:49 Te ni saꞌa ya ja ni ka tnaꞌa ndevaꞌa ñayiu Egipto tnundoꞌo, chi ni tetniuu ya ja kiti ini ya vi tnoꞌo xeen vi tnoꞌo suchi ini, ndiꞌi ka kuu na kuinio in yukun kaꞌnu ia ka jinokuechi nuu ya ja vi xnaa ña.
PSA 78:50 Chi ni xneꞌe ia Dios ja kiti ini ya siki ñayiu yun, te tu ni skaku ña ya ja vi kui, chi ni jandetu ya ja ni ka jiꞌi ñayiu yun ndiꞌi ni nuu kueꞌe.
PSA 78:51 Chi ni saꞌa ya ja ni ka jiꞌi ndiꞌi seyii xtnañuꞌu ñayiu Egipto, ja ka kui tatatnoꞌo Cam.
PSA 78:52 Yun te ni ndeneꞌe ya ñayiu ñuu ya na kuinio jin in taju ndikachi, te kuaꞌan ya jin, ichi nuu ñuꞌu teꞌa.
PSA 78:53 Te ni ondeka guaꞌa ña ya jin, nagua ja ma vi koyuꞌi. Su ñayiu Egipto ja ni ka okaꞌan uꞌu ña, chi ni saꞌa ya ja ni ka saꞌui nuu ndute mar.
PSA 78:54 Yun te ni jino ya jin ñayiu ñuu ya nuu ñuꞌu ii ya, nuu oo yuku ja ni kindee ya jin jandakui ya nuu ñayiu ni ka oo ñuu yun.
PSA 78:55 Te vi jin nuu ñayiu ñuu ya, te ni skunu ya ñayiu ni ka oo ñuu yun, te ni jaꞌnde ya ñuꞌu yun ja vi saꞌa jajin ñayiu Israel, te ni jiñaꞌa ya veꞌe ja ni ka xndendoo ñayiu yun ja vi koi.
PSA 78:56 Su ni ka jito tnuni ñayiu Israel ia Dios, te ni kiti ini ia oo ndee sukun, chi tu ni ka skunkui tnoꞌo ni tatnuni ya.
PSA 78:57 Chi saa suaꞌa ni ka ndajiokuiin, te ni ka ndakoi siki ia Dios, nagua ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnui, chi inu tnoꞌo ndevaꞌi, nagua saꞌa in kuji ja tu tiuu ndaa.
PSA 78:58 Chi ni ka saꞌi ja ni kiti ini ya nuu ka chiñuꞌi chuꞌchi, vi ni kuu kuiñu ya nuu ni ka saꞌi chuꞌchi jin yutnu.
PSA 78:59 Te nuu ni jini ia Dios ja siun ka saꞌi, te ni kiti ini ndevaꞌa ya, te in jichi ni ni skexiko ya ñayiu Israel.
PSA 78:60 Te ni xndendoo ya veꞌe ii ya ja oo ñuu Silo, ja ni okuu veꞌe saꞌun nuu ni oo ya neꞌu ñayiu Israel.
PSA 78:61 Te ni jandetu ya ja ni ka jiso ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, jatnu ii nuu xneꞌe ja ni oo jakaꞌnu ya vi ja yeꞌe tajan ya.
PSA 78:62 Te ni kiti ini ndevaꞌa ya nuu ñayiu ñuu ya, te ni jandetu ya ja kuaꞌi ni ka jaꞌni ña jin yuchi kani.
PSA 78:63 Te ni ka kai suchi yii kuechi, te tu na in ni jita ka yaa ja vi tnandaꞌa suchi siꞌi ndutu.
PSA 78:64 Te jin yuchi kani ni ka jaꞌni ña jin sutu, te tu ni kuu ja vi ndaꞌi ndee ña ñasiꞌi de ja ni ka ndondaꞌu ña.
PSA 78:65 Yun te ni ndakoo Jitoꞌo na kuinio in ñayiu ja ni ndoto nuu kixin, axi kuu ya na kuinio in tee jaxin tnaꞌa ja ni jini de jin texeen, te kana kuaꞌan kana vaa de.
PSA 78:66 Te ni kundee ya nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, te ni ka ndakaka yatai, te ni ka kendoo kanoi nikuii nikani.
PSA 78:67 Te ni skexiko ya ñayiu ka kuu ndikin tata José, te tu ni kaji ya ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Efraín.
PSA 78:68 Su ni kaji ya tatatnoꞌo Judá, vi yuku Sión ja kutoo ndevaꞌa ya.
PSA 78:69 Te nuu yuku sukun yun ni saꞌa ya veꞌe ii ya ja sukun na kuinio andivi, te ni jani yutnu ya ja siun ni na koo nagua oo ñuyiu.
PSA 78:70 Te ni kaji ya David, tee jinokuechi nuu ya, ja ni okuu de tee ni ojito ndikachi.
PSA 78:71 Te ni xtajioo ña ya ja ma kotaa ka de ndikachi, nagua ja kokoto de ñayiu ñuu ya ja ka kui ndikin tata Jacob, ja suni ka kui ñayiu Israel, ja ni saꞌa jajin maa ia Dios.
PSA 78:72 Te ni ojito guaꞌa ña David jin ñayiu ñuu ia Dios vi ni ondeka ndaa kuiti ña de vi ni ojini de naxa koto ña de.
PSA 79:1 Ni kiukuei ñayiu inka ñuu nuu ñuu ja ni saꞌa jajin ni, vi Dios, te ni ka saꞌa neꞌe ni ka saꞌa yichi veñuꞌu ii ni, vi ni ka xnani ndiꞌi Jerusalén.
PSA 79:2 Te ni ka xndendoi yiki kuñu tee ni ka ojinokuechi nuu ni, ja ni ka jaa ña kiti ndagua, vi ni ka jaa ña kiti yuku jin ñayiu maa ni.
PSA 79:3 Te ni ka jati niñi ñayiu Israel ninii Jerusalén na kuinio ndute, te ni in ñayiu, tu na in ni oo ja tayuꞌu ña jin.
PSA 79:4 Te ka kendoo san jakanoo nuu ñayiu sava ka ñuu ja ka oo yatni jin san, vi ka jaku ndee ña ñayiu ka oo xiin nuu ka oo san, vi ka saꞌa kuasun ñai.
PSA 79:5 ¿Nasaa ka kiuu kuu ja kokiti ini ni nuu in in san, vi Jitoꞌo san? ¿A vi siun ni kokiti ini ni, na kuinio in ñuꞌu ja kai koko koko?
PSA 79:6 Kokiti ini ni nuu ñayiu sava ka ñuu ja tu ka jini ña jin ni, vi nuu ka tatnuni rey ja tu ka ndakakuneꞌe ña jin ni.
PSA 79:7 Chi ni ka jaꞌni ña de jin ndikin tata Jacob, te ni ka xnaa de ñuu ni.
PSA 79:8 Te ma tetniuu ni tnundoꞌo siki in in sein ja jaꞌa yika kuechi ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnu san. Neꞌe ñama ni, te kundaꞌu ini ña ni, chi ja ni ka kuita saꞌun san.
PSA 79:9 Chituu ña ni, vi Dios, chi maa ni kuu ia skaku niꞌnu ña, nagua ja na kokaꞌnu sivi ni. Skaku niꞌnu ña ni nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu ni, te kuakaꞌnu ini ni jin yika kuechi ka saꞌa san.
PSA 79:10 Chi kana saa vi kachi ñayiu sava ka ñuu: “¿Ndenu oo tu Dios ñayiu yaꞌa?” Te kuandetu ni na vi kuni san naxa ndaxtenaa ni ñayiu ni ka jaꞌni ña jin tee ni ka ojinokuechi nuu ni, nagua ja suni na vi kuni ñayiu tu ka jini ña jin ni.
PSA 79:11 Te konini ni ja ka kana ndaꞌu ñayiu ka ndesi vekaa, te jin ja jakaꞌnu ni skaku niꞌnu ni ñayiu ka oo ja vi kui.
PSA 79:12 Te ndajioneꞌe ni uja jakueꞌe siki ñayiu sava ka ñuu ja ka oo yatni jin san, nagua ni ka takanoo ñai jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 79:13 Te sein, chi ñayiu ñuu maa ni ka kuu san, vi ka kuu san na kuinio ndikachi ja ka ñuꞌu ti nuu ite kuikuii ni, te siun ni vi kosaꞌa kaꞌnu ña san, te nikuii nikani vi kokata san yaa ja ka saꞌa kaꞌnu ña san.
PSA 80:1 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, vi Dios, maa ni ja jito jini ni ñayiu Israel, vi ndeka nduu ni ndikin tata José na kuinio ndikachi, maa ni ja nukoo ni tatnuni ni neꞌu nuu ka nukuiin ja ka nani querubin siki jatnu ii ni. Xtuu nuu ni,
PSA 80:2 te xneꞌe ni jakaꞌnu ni nuu ndikin tata Efraín vi nuu ndikin tata Benjamín, vi nuu ndikin tata Manasés. Neꞌe ni te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 80:3 Tata Dios, ndasaꞌa ña ni nagua ni ka oo san ndee ama ka. Kundaꞌu ini ña ni jin in in san, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 80:4 Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios ndakui ndevaꞌa, ¿nasaa ka kiuu kuu ja kokiti ini ni ja vi ma konini kuiti ni tnoꞌo ja ka ndakuatu ñayiu ñuu ni?
PSA 80:5 Te ni saꞌa ni ja ka kusuchi ndevaꞌa ini san, te vi tenuu san kuu ja ka jaa ka jiꞌi san.
PSA 80:6 Te ni jandetu ni ja ka saꞌa kuasun ña ñayiu sava ka ñuu ja ka oo yatni jin san, vi ka jaku ndee ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 80:7 Tata Dios ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa, ndasaꞌa ña ni nagua ni ka oo san ndee ama ka. Kundaꞌu ini ña ni jin in in san, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 80:8 Chi ni ndeneꞌe ña ni na kuinio in tnu uva ndee ñuu Egipto, te ni skunu ni ñayiu tu ka jini ña jin ni, ja ni ka oo ñuu yaꞌa, te yun ni ndaxtee ña ni na kuinio in tnu uva.
PSA 80:9 Te ni ndasavii ni ñundeꞌi nuu oo tnu, te ni ndee yoꞌo tnu, te ni chitu nii ñuu yaꞌa.
PSA 80:10 Te ni chisaꞌu kati tnu yuku ka oo yaꞌa, vi ni ka chisaꞌu ndaꞌa tnu uva yun tnu itni naꞌnu.
PSA 80:11 Te ni ka kuu nani ndaꞌa tnu ja ni kentakuei guaa ndee yuꞌu ndute mar, te seꞌe tnu ja ni nana ndee yika tnu, ni kentakuei guaa ndee yute Éufrates.
PSA 80:12 Te ¿nau ja ni xnani ni korra ja ndesi nuu oo tnu uva ni? Te ndiꞌi ni ñayiu ka yaꞌa ichi yun ka jaꞌnde ti.
PSA 80:13 Te ka skuechi kueli ña kini yuku vi ka jaa ña kiti yuku.
PSA 80:14 Vitna te ndajiokuiin ni, vi Dios, ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa, te nuu oo ni ndee andivi, kondiaꞌa ni naxa ndoꞌo tnu uva ni. Neꞌe ni te kokoto ni tnu.
PSA 80:15 Chi jin ndaꞌa maa ni ni ndaxtee ni tnu, te ni saꞌa yutnu maa ni seꞌe tnu ja ni nana ndee yika tnu.
PSA 80:16 Te ni ka jaꞌnde ñayiu tnu uva ni vi ni ka teñuꞌu tnu. Te xnaa ni ñayiu yun jin ja kiti ini ni.
PSA 80:17 Su chituu ni tee ni kaji maa ni vi seꞌe tee ni jani yutnu ni.
PSA 80:18 Chi saa te ma vi kujioo san nuu ni. Ndataa ni ja ka teku san, te vi kondakakuneꞌe ña san jin ni.
PSA 80:19 Jitoꞌo ja kuu ni ia Dios ndakui ndevaꞌa, ndasaꞌa ña ni nagua ni ka oo san ndee ama ka. Kundaꞌu ini ña ni jin in in san, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 81:1 Vi kata sii ini ni nuu ia Dios, ia taa ja ndakuio. Vi kana sii ini ni ja ka saꞌa kaꞌnu ni ia Dios ñayiu ka kuu ndikin tata Jacob.
PSA 81:2 Vi kata ni yaa vi skaxin ni pandero, te vi tee ni yutnu kaxin vi yutnu ndaꞌi.
PSA 81:3 Te vi tiuu ni ndikin kiuu ndayoso jaa yoo, vi kiuu ja nduu sagua yoo ja kuu llena, vi kiuu ka saꞌo viko kaꞌnu.
PSA 81:4 Te yaꞌa kuu in ja kanuu ja vi saꞌa ñayiu Israel, chi in tnoꞌo ja ni tatnuni ia Dios nuu ndikin tata Jacob kuu.
PSA 81:5 Te yaꞌa kuu ja ni tatnuni ya nuu ndikin tata José, na ni ndakoo ya siki ñayiu Egipto. Ni onini san in saꞌan ka kaꞌan ñayiu ja tu jinkuiꞌnu ini san.
PSA 81:6 Te kachi ia Dios: “Ni kindee rin in javee ja ni ka ondiso ron, te ni ka ndoo uun ndaꞌa ron jin tniuu ndee ja ni ka osaꞌa ron.
PSA 81:7 Te nuu ni ka tnaꞌa ron tnoꞌo suchi ini, ni ka kana ron nuu rin, te ni skaku niꞌnu ña rin, te ndee nuu viko tnutnuu yun oo rin, te ni onini rin tnoꞌo ka kaꞌan ron, te ni jito tnuni ña rin nuu ñuꞌu ndute nuu nani Meriba.
PSA 81:8 ’Te maa ron ja ka kuu ron ñayiu ñuu rin, vi konini tnoꞌo ja na kaꞌan rin nuu ron, vaa nuu suaꞌa te vi konini ron ñayiu Israel tnoꞌo kaꞌan rin.
PSA 81:9 Vaa ma vi konevaꞌa ron chuꞌchi ñayiu inka ñuu veꞌe ron, ni ma vi junkuiin jiti ron nuu chuꞌchi ja tu ka jini ron.
PSA 81:10 Chi maa rin kuu Jitoꞌo Dios ron ja ni ndeneꞌe ña rin Egipto. Vi kune yuꞌu ron, te na tnaa rin ja vi kaa ron, jiñaꞌa rin.
PSA 81:11 ’Su tu ni ka kuini ñayiu ñuu rin ja vi konini tnoꞌo ni kaꞌan rin, te ni tu ni ka kuini ñayiu Israel ja vi kuantnoꞌo ñai.
PSA 81:12 Te yun kuu ja ni xndendoo rin jin, chi inu ndee ndevaꞌa ini anui, te ni ka saꞌa mai nagua ka kuini.
PSA 81:13 Su nuu suaꞌa te ni ka onini ñayiu ñuu rin tnoꞌo ni kaꞌan rin nui, te ni ka jika ñayiu Israel nuu ichi rin.
PSA 81:14 Nuu saa, chi vi nunuu suaꞌa ni, te xnaa rin ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin nuu siun, te tetniuu rin tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu ka ndakoo siki.
PSA 81:15 Te ñayiu ka skexiko ña jin rin ja kuu rin Jitoꞌo, vi kaꞌnu jiti nuu rin ja vi chiñuꞌu ñai nuu siun. Su tuu, chi nikuii nikani vi kotnaꞌi tnundoꞌo.
PSA 81:16 Te nuu maa ñayiu ñuu rin, chi kokuñaꞌa rin triu guaꞌa ja vi kokai, te kokuñaꞌa rin nduxi ja kee yika kava ja vi kokoꞌi vi ndee vi ndenuu ini nuu siun”, kachi ia Dios.
PSA 82:1 Maa ia Dios tatnuni nuu ka ndututu chuꞌchi ka oo ndee andivi, nagua ja kaꞌnde ndaa ya kuechi siki chuꞌchi yun.
PSA 82:2 Te jiñaꞌa ya: “¿Nasaa ka kiuu vi kokaꞌan niꞌnu ron ja jaꞌa tniuu kueꞌe, ja maa ni ka chituu ron ñayiu ka saꞌa jakueꞌe?
PSA 82:3 Vi kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñayiu inu vita vi ja jaꞌa suchi ka kuu laꞌu. Vi saꞌa ndaa ja jaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo vi ñayiu tu saꞌun nagua ka nevaꞌa.
PSA 82:4 Vi ndatau ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo vi ñayiu tu saꞌun nagua ka nevaꞌa. Vi skaku niꞌnu jin nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe.
PSA 82:5 ’Chi tu ka jini ron ja ka kuu ron chuꞌchi, te ni tu ka jinkuiꞌnu ini ron, te ka jika ron ñunee, te ka kisi ndiꞌi ja oo ñuyiu.”
PSA 82:6 Te jiñaꞌa rin: “Chuꞌchi ka kuu maa ron, te ndiꞌi ron ka kuu seꞌe Dios, ia oo ndee sukun.
PSA 82:7 Su visi ni saa, te vi kuu ron, nagua ka jiꞌi ndiꞌi ñayiu, te vi ndonso ron nagua ka ndonso tee ka tatnuni”, jiñaꞌa rin.
PSA 82:8 Ndakoo ni, vi Dios, te sandaa ni kuechi ñayiu ñuyiu, chi maa ni kuu Jitoꞌo ñayiu ndiꞌi ñuu.
PSA 83:1 Ma kasi yuꞌu ni, vi Dios, ja ma kaꞌan ni, te ni ma kendoo titiꞌi ni.
PSA 83:2 Chi ni ka kuvaa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, te ni ka ndakoo ñayiu ka skexiko ña siki ni.
PSA 83:3 Chi ka ndatnoꞌo yuꞌi ja vi ndakoi siki ñayiu ñuu ni, vi ka ndatnoꞌi ja vi ndakoi siki ñayiu jito jini maa ni, vi Dios.
PSA 83:4 Te ka kachi: “Neꞌekuei ni te na vi xnao jin, nagua ja ma vi koo kai ñuu yaꞌa, nagua ja ma vi kondakaꞌan saꞌun ka ña jin ñayiu Israel”, ka kachi.
PSA 83:5 Chi ni kintnaꞌa tnoꞌo ka ndatnoꞌi, te invaa ni tnoꞌo ka kaꞌin, te ni ka saꞌi in tratu ja vi ndakoi siki ni, vi Dios.
PSA 83:6 Te sui ka kuu tatatnoꞌo Edom vi tatatnoꞌo Ismael, vi ñayiu ñuu Moab vi ndikin tata Agar,
PSA 83:7 vi ñayiu Gebal vi ñayiu Amón, vi ñayiu Amalec, vi ñayiu filisteo vi ñayiu ka oo ñuu Tiro.
PSA 83:8 Te suni ndee ñayiu Asiria ni ka kututu jin ñayiu yun, te ni ka chituu ñai jin ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Lot.
PSA 83:9 Saꞌa ni jin ñayiu yun, vi Dios, nagua ni saꞌa ni jin ñayiu ñuu Madián vi nagua ni saꞌa ni jin Sísara vi jin Jabín yute Cisón.
PSA 83:10 Te ni xnaa ni de nuu nani Endor, te ni ka teꞌi yiki kuñu de ja ni ka nduu jaꞌan nuu ñuꞌu yun.
PSA 83:11 Saꞌa ni jin tee ka kuu nijaꞌnu yun nagua ni saꞌa ni jin Oreb vi jin Zeeb. Saꞌa ni jin ndiꞌi tee ka tatnuni yun nagua ni saꞌa ni jin Zeba vi jin Zalmuna,
PSA 83:12 chi ni ka kachi de: “Na vi saꞌa jajion nuu oo ite maa ia Dios”.
PSA 83:13 Saꞌa ni, vi Dios, ja na vi kiotuu de na kuinio in yutnu tindiki ja jiso ña tikacha, axi na kuinio ndaꞌa yichi ja xtechi ña tachi,
PSA 83:14 axi na kuinio ñuꞌu ja teñuꞌu in tinduu kaꞌnu, na kuinio yaa ñuꞌu ja teñuꞌu yúku nuu ka oo yutnu.
PSA 83:15 Te saa sondikin ni ñayiu yun jin sau xeen ni, vi siuꞌu ni ñayiu jin tikacha ni.
PSA 83:16 Saꞌa ni ja na vi ndukanoo ndevaꞌa ñayiu yun, nagua ja na vi ndanduku ñai jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 83:17 Te siun ni na vi kendoo kanoi vi na vi kunu nuu ini, te vi ka kukanoi, te na vi kui.
PSA 83:18 Te na vi kuni ñayiu yun ja maa ni kuu Jitoꞌo, te maintnoꞌo maa ni oo ndee sukun, siki ndiꞌi ja oo ñuyiu.
PSA 84:1 Nase luluu kaa veꞌe nuu oo ni, vi Jitoꞌo san, ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa.
PSA 84:2 Te ndioo ndevaꞌa ini anu san ja koo san veñuꞌu ni, vi Jitoꞌo san, te ndiꞌi san jin anu san vi jin yiki kuñu san kata san yaa ja kusii ini san nuu ni, vi Dios, ja kuu ni ia teku.
PSA 84:3 Te vi ndee tisala ka kuu tixiꞌi ka niꞌi ti veꞌe ti ini veñuꞌu ni, vi tixiko ka saꞌa ti taka ti nuu vi taꞌu seꞌe kueli ti yatni nuu oo altar ni, vi Jitoꞌo san, ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa, vi rey san vi Dios san.
PSA 84:4 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka oo veꞌe ni, chi nikuii nikani ka saꞌa kaꞌnu ñai jin ni.
PSA 84:5 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka niꞌi jandakui nuu ni, te maa ni ka ndioo ini ja vi kakai nuu ichi ni ja kentakuei ndee yuku Sión, vi Dios.
PSA 84:6 Te nuu ka jikai in chikoꞌi nani “nuu ka ndaꞌi” ja kuu ñuꞌu yichi, te ndasama ja nduu na kuinio in nuu kee ndute, te kuun sau, te chitu ndute nuu pila.
PSA 84:7 Te in kiuu in kiuu vi nduu ndakui kai nuu kuaꞌankuei, te nuu kentakuei Sión, te yun vi kuni ia Dios.
PSA 84:8 Konini ni joo tnoꞌo ja ndakuatu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa. Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, vi Dios Jacob.
PSA 84:9 Kondiaꞌa guaꞌa ni tee kuu rey ja ni kaji maa ni, vi Dios, chi maa ni kuu ia jito jini ña jin in in san.
PSA 84:10 Chi guaꞌa ka kuu ja koo san in kiuu nuu veꞌe maa ni, vi Dios, masu ja koo san in mil kiuu ndee inka nuu. Chi junkuaan ka ini san ja kokoto san yeꞌe veꞌe ia Dios, masu ja koo san nuu oo jakueꞌe.
PSA 84:11 Chi yeꞌe ia Dios nuu ka oo vi jito jini ña ya jion. Te jiñaꞌa ya javaꞌa vi jayiñuꞌu nuu ñayiu ka jika ndaa nuu ya, te tu kuxii ya javii javaꞌa ya nui.
PSA 84:12 Te na taꞌu na ndetu ñayiu ka kukanu ini ña jin ni, vi Jitoꞌo san, ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa.
PSA 85:1 Guaꞌa ndevaꞌa Jitoꞌo kuu ni jin ñayiu ñuu ni, vi Dios, chi ni saꞌa ni ja ni ka ndajiokuiin ndikin tata Jacob nuu ni ka oi ñuu ñayiu ni ka kaꞌan uꞌu ña.
PSA 85:2 Te ni jakaꞌnu ini ni jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ñuu ni, vi ni xnaa ni ndiꞌi yika kuechi.
PSA 85:3 Te ni yaꞌa ini ni jin ja kiti ini ni, te tu ka kiti ini ndevaꞌa ni nuu in in san.
PSA 85:4 Ndasaꞌa ña ni inka jichi, vi Dios, ja kuu ni ia skaku niꞌnu ña, te ma kokiti ini ka ni nuu in in san.
PSA 85:5 Chi ¿a vi siun ni kokiti ini ni nuu in in san? ¿Te a vi nikaa nikiꞌin ni kokiti ini ni?
PSA 85:6 ¿A ma ndataa ni tnoꞌo ndee ini, nagua ja na vi ndusii ini ñayiu ñuu ni?
PSA 85:7 Neꞌe ni, te kundaꞌu ini ña ni, vi Jitoꞌo san, te skaku niꞌnu ña ni.
PSA 85:8 Te konini san tnoꞌo ja kaꞌan Jitoꞌo Dios, chi kaꞌan ya ja vi koo mani ñayiu ñuu ya vi ñayiu ka saꞌa ndaa nuu ya, nagua ja ma vi ndukueꞌi ja vi ndajiokuiin vi saꞌi taka jakueꞌe.
PSA 85:9 Chi jandaa ja yatni ñuꞌu oo ia Dios ja skaku niꞌnu ya ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ya, nagua ja koo ja yeꞌe tajan ya nuu ñuo.
PSA 85:10 Te vi nukuntnaꞌa ja ndaꞌu ini ya jin tnoꞌo ndaa, te vi ndakanu niꞌnu tnaꞌa tniuu ndaa jin jamani.
PSA 85:11 Te kute tnoꞌo ndaa nuu ñuꞌu, te vi kunio tniuu ndaa ndee andivi.
PSA 85:12 Chi tetniuu Jitoꞌo kuaꞌa sau, te vii ndevaꞌa vi kuvaꞌa nuu ñundeꞌio.
PSA 85:13 Te kokoxnoꞌo tniuu ndaa nuu ya kiꞌin ja kosavaꞌa ichi nuu kiꞌin ya.
PSA 86:1 Kuneꞌe xini ni joo, vi Jitoꞌo san, te konini ni tnoꞌo kaꞌan san, chi kusuchi ndevaꞌa ini san vi tu saꞌun nagua nevaꞌa san.
PSA 86:2 Koto kuni ña ni jin san, chi tee ndaa kuu san nuu ni, vi Dios. Skaku niꞌnu ña ni jin san, chi nuu maa ni jinokuechi san, te kukanu ini ña san jin ni.
PSA 86:3 Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, chi ndiꞌi ni kiuu jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 86:4 Ndataa ni tnoꞌo sii ini nuu anu san ja kuu san tee jinokuechi nuu ni, chi nuu maa ni ndakuatu san, vi Jitoꞌo san.
PSA 86:5 Chi ia guaꞌa kuu ni, vi Jitoꞌo san, te jakaꞌnu ini ni yika kuechi ñayiu, te kundaꞌu ndevaꞌa ini ni jin ndiꞌi ñayiu ka ndakakuneꞌe ña jin ni.
PSA 86:6 Konini ni joo tnoꞌo ja ndakuatu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, te tanuu ni tnoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 86:7 Te kiuu ja tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini, te kana ndaꞌu san nuu ni, chi jini san ja konini ni tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 86:8 Tu na in chuꞌchi ja kitnaꞌa inuu jin maa ni, vi Jitoꞌo, te ni tu na in kuu saꞌa tniuu saꞌa maa ni, vi Dios.
PSA 86:9 Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu ja ni saꞌa ni, kikuei nuu maa ni, vi Jitoꞌo san, ja vi chiñuꞌu ñai, te vi saꞌa kaꞌnu ñai jin ni.
PSA 86:10 Chi ia kaꞌnu kuu ni, te saꞌa ni tniuu vii tniuu vaꞌa, te maintnoꞌo maa ni kuu ia Dios.
PSA 86:11 Kaxtnoꞌo ni ichi ni nuu san, vi Jitoꞌo san, te na kaka san ichi ndaa ni. Saꞌa ni ja ndee ini ndee anu san na koyuꞌu niꞌnu ña san jin ni.
PSA 86:12 Te na kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni, jin ndiꞌi san jin anu san, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios san, te nikuii nikani kochiñuꞌu ña san jin ni.
PSA 86:13 Chi kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ni jin san, te ni skaku niꞌnu ña ni ja tu ni kanakau san nuu ñuu jiꞌi.
PSA 86:14 Ni ka ndakoo ñayiu inu xeen siki san, vi Dios, vi in tnii ñayiu ka jaꞌni ndiyi ka nduku ja vi kaꞌni ña jin san, te ñayiu yun, chi tu ka nee yiñuꞌu saꞌuin nuu ni.
PSA 86:15 Su maa ni, vi Jitoꞌo, chi kuu ni ia Dios ndaꞌu ini vi kaꞌnu ndevaꞌa ini ni, te kuekuee kiti ini ni vi kutoo ni ñayiu, te saꞌa ndaa ni.
PSA 86:16 Ndakaꞌan ña ni jin san, te kundaꞌu ini ña ni. Ndataa ni ja ndakui ni nuu san ja kuu san tee jinokuechi nuu ni, te skaku niꞌnu ña ni jin san.
PSA 86:17 Xneꞌe ni ja kundaꞌu ini ña ni jin san, nagua ja na vi kuni ñayiu ka skexiko ña jin san, te na vi kukanoi, chi ni chituu ña maa ni, vi Jitoꞌo, vi ni ndasaꞌa sii ini ña ni.
PSA 87:1 Ndee nuu yuku ii Sión ni skuja ia Dios cimiento ñuu ya.
PSA 87:2 Te kutoo ka Jitoꞌo yeꞌe yuku Sión, saa nagua kutoo ya sava ka ñuu ñayiu Israel.
PSA 87:3 Ka kachi ñayiu ja luu ndevaꞌa ka kaa ron ja kuu ron ñuu ia Dios.
PSA 87:4 Te ñayiu ja ka jini ña jin san ka kuu ñayiu Egipto vi ñayiu Babilonia, vi ñayiu filisteo vi ñayiu ñuu Tiro vi ñayiu Etiopía, te ka kachi: “Ñayiu yaꞌa ni ka nduu ñayiu yuku Sión”.
PSA 87:5 Te ñayiu yuku Sión yaꞌa vi kachi: “Ñayiu yaꞌa vi ñayiu yun ni ka kaku ñuu yaꞌa, te maa ia Dios oo ndee sukun ni jani yutnu ñuu yaꞌa”.
PSA 87:6 Te ndasoo maa Jitoꞌo sivi in in ñayiu nuu liuru nuu ka yoso sivi maa ñayiu ñuu ya, te tee ya nuu tutu ja kokaꞌan: “Ñayiu yaꞌa ni ka kaku yuku Sión”.
PSA 87:7 Te ñayiu ka jita yaa vi ñayiu ka jita jaꞌa, vi kachi: “Nuu maa ron ja kuu ron yuku Sión oo ndiꞌi ja teku rin”.
PSA 88:1 Jitoꞌo san, maa ni kuu Dios, ia skaku niꞌnu ña jin san, te nduu vi ñuu ni kana ndaꞌu san nuu ni ja chituu ña ni jin san.
PSA 88:2 Te na kenta joo tnoꞌo ja ndakuatu san ndee nuu ni, te konini ni joo tnoꞌo ja kana ndaꞌu san.
PSA 88:3 Te kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe oo siki san, ja vi ja oo ni ka san ja kanakau san nuu ñuu jiꞌi.
PSA 88:4 Te vi ja ka kaꞌu ña jin san neꞌu ñayiu ka jinkoyuꞌu, te kuu san na kuinio in tee ja tu ondakui saꞌun ka de,
PSA 88:5 ja ni ka xndendoo ña jin san neꞌu ndiyi. Te kuu san na kuinio in tee ni ka jaꞌni ña jin yuchi kani, te ni ka tayuꞌu ña chii ñuꞌu, na kuinio ñayiu ni ndunaa ini ni, te tu jito jini ka ni jin.
PSA 88:6 Te ni tnaa ña ni in yau kunu ndevaꞌa, vi in nuu nee ndevaꞌa.
PSA 88:7 Te kiti ini ndevaꞌa ni siki san, te ni tetniuu ni tnundoꞌo tnaꞌa san, na kuinio nuu kani xeen ña ola ndute mar.
PSA 88:8 Te ni xtajioo ni ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin san, te ni saꞌa ni ja ni ka skexiko ñai jin san, te na kuinio ja ni ndesi san, te ña kuu ja yaa san.
PSA 88:9 Te kuaꞌan masaꞌu nduchi nuu san ja ndaꞌi ndevaꞌa san, te ndiꞌi ni kiuu kana san nuu ni, vi Jitoꞌo san, te kaneꞌe san ndaꞌa san ichi nuu oo ni.
PSA 88:10 Te ¿a saꞌa ni in tniuu vii tniuu vaꞌa nuu ñayiu ni ka jiꞌi? ¿A kuu vi ndakoo ndiyi, te vi ndakuantaꞌui nuu ni?
PSA 88:11 Te ¿a kuu vi kuñaꞌa nuu ndiyi ja ka yiyuꞌu chii ñuꞌu ja kundaꞌu ini ni jin? ¿Axi kuu vi kuñaꞌa ja ia ndaa kuu ni nuu ndiyi ka oo ñuu jiꞌi?
PSA 88:12 ¿Te a kuu vi ndakuni ndiyi ka oo ñunee, tniuu vii tniuu vaꞌa vi tniuu ndaa ja saꞌa ni nuu ka oi ñuu nuu ni ka ndunaa ini?
PSA 88:13 Su sein, chi kana ndaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, ja chituu ña ni, te in neꞌe in neꞌe ndakuatu san nuu ni.
PSA 88:14 Te ¿nau ja skexiko ña ni jin san, vi Jitoꞌo san? ¿Nau ja tu kuini ni ja konini ni tnoꞌo kaꞌan san?
PSA 88:15 Te vi ndee nuu lule san tnaꞌa ndevaꞌa san tnoꞌo suchi ini, te vi ja oo yatni san ja kuu san, chi ni tetniuu ni tnundoꞌo xeen ndevaꞌa ja tnaꞌa san, te ma kundee ka ini san.
PSA 88:16 Chi ni junkau ja kiti ini ni siki san, te ni skuita ña tnundoꞌo ni tetniuu ni.
PSA 88:17 Te ndiꞌi ni kiuu jionduu ña tnundoꞌo jin san na kuinio ndute, te ja ni jasi saꞌun ña jin san.
PSA 88:18 Chi ni xtajioo ni ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin san, vi ñayiu ka jika in ni jin san, te vitna, chi maa ni ñunee kuu ja ka oo guaꞌa jin san.
PSA 89:1 Siun ni kokata san ja ia ndaꞌu ini kuu ni, vi Jitoꞌo san, te nikuii nikani kondakani san ja ia skunkuu ndaa kuu ni.
PSA 89:2 Chi kachi san: “Siun ni oo yutnu ja kundaꞌu ini ni ñayiu, vi Dios, te maa andivi ja tu sama, xneꞌe kaji ja skunkuu ndaa ni”.
PSA 89:3 Te ni kachi ni, vi Dios: “Ni saꞌa rin in tratu jin in tee ni kaji rin, te ni kee yuꞌu rin nuu David, tee jinokuechi nuu rin, te jiñaꞌa rin:
PSA 89:4 Saꞌa rin ja siun ni vi koo ndikin tata ron, te nikuii nikani vi koo tee vi kotatnuni nuu tniuu ron”, kachi ya.
PSA 89:5 Ndiꞌi ja ka oo andivi ka saꞌa kaꞌnu ña jin ni, vi Jitoꞌo san, jin tniuu vii tniuu vaꞌa ja saꞌa ni, te suni ka chiñuꞌu ña ia ka jinokuechi nuu ni ja skunkuu ndaa ni.
PSA 89:6 Chi tu na in ia oo andivi ja kintnaꞌa inuu jin maa Jitoꞌo, te ni tu na in chuꞌchi ja kintnaꞌa inuu jin ya.
PSA 89:7 Ka ndututu ia Dios jin ia ka jinokuechi nuu ya, te ndiꞌi ia yun ka yuꞌu niꞌnu ña vi ka nee yiñuꞌu nuu ya, te kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya vi ioo ndevaꞌa tniuu saꞌa ya saa ndiꞌi ia ni ka jionduu ña jin ya.
PSA 89:8 Maa ni kuu ia kaꞌnu ndevaꞌa, vi Jitoꞌo san, te tu na in kintnaꞌa inuu jin ni, te oo maa ni jin ndiꞌi jakaꞌnu ni vi tnoꞌo ndaa.
PSA 89:9 Te maa ni tatnuni nuu ndute mar ja jiondiso xeen ndevaꞌa nuu de, vi junkani ni ola ndute ja ndakoo sukun ndevaꞌa de.
PSA 89:10 Te ni skuechi ni kiti xeen ñuꞌu nuu ndute mar nani Rahab na kuinio in yiki kuñu ndiyi, te jin jandakui ni, ni jatenuu ni ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ni.
PSA 89:11 Te kuenta maa ni kuu andivi vi suni kuenta maa ni kuu ñuyiu, chi maa ni ni saꞌa ñuyiu vi ndiꞌi ja oo nui.
PSA 89:12 Maa ni, ni saꞌa ñuꞌu oo ichi norte vi ñuꞌu oo ichi sur, te yuku Tabor vi yuku Hermón ka jita yaa nuu ni.
PSA 89:13 Te kaꞌnu ndevaꞌa kuu ndaꞌa ni, te ndakui ndaꞌa kuaꞌa ni, te xneꞌe ndaꞌa ni ja kundee ni, kuu nijaꞌnu ni.
PSA 89:14 Te tatnuni ni jin tnoꞌo ndaa vi saꞌa ndaa ni, te yoxnoꞌo ja ndaꞌu ini ni vi tnoꞌo ndaa ichi nuu ni kuaꞌan.
PSA 89:15 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka jini vi ndakakuneꞌe ña jin ni, chi koyeꞌe ni nuu ichi ka jikai.
PSA 89:16 Chi ndiꞌi ni kiuu ka kusii ini ja ka ndakakuneꞌe ñai jin ni, te ka saꞌa kaꞌnu ñai jin tniuu ndaa ja saꞌa ni.
PSA 89:17 Chi maa ni kuu jandakui mai vi in jakaꞌnu ndevaꞌi, te kaya kuaꞌa jandakuio, chi saa kuini maa ya ja saꞌa ya.
PSA 89:18 Chi maa ni, vi Jitoꞌo san, kuu ia jito jini ña, te maa ni kuu ia ii ñayiu Israel, vi kuu ni rey san.
PSA 89:19 Yun te ni kaꞌan ni nuu ni skuni ni ñayiu ka jinokuechi ndaa nuu ni, te jiñaꞌa ni: “Ni kaji rin in tee tu ioo, te ni saꞌa kaꞌnu rin de vi ni chituu rin jin de.
PSA 89:20 Te ni junkuꞌun rin David, tee jinokuechi nuu rin, te ni joso rin texeꞌen rin xini de, te ni jani rin de ja kokuu de rey.
PSA 89:21 Te siun ni kochituu rin de, te jin jakaꞌnu rin, suni kuñaꞌa rin jandakui de.
PSA 89:22 Te ma vi kakuiko sanaa ña tee ka kaꞌan uꞌu ña jin de, te ni in tee ka saꞌa jakueꞌe ma vi kundee siki de.
PSA 89:23 Chi vi jin nuu de, te vi suaꞌa kitu xiaꞌan rin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de, te xnaa rin ñayiu ka skexiko ña jin de.
PSA 89:24 Te koo de jin tnoꞌo ndaa rin vi jin ja ndaꞌu ini rin, te jin maa rin, te kokuu kaꞌnu de.
PSA 89:25 Chi kuñaꞌa rin jakaꞌnu rin nuu de ja kotatnuni de nii ñuu ka oo yuꞌu ndute mar, vi guaa ndee yute Éufrates.”
PSA 89:26 Yun te kachi de: “Maa ni kuu tata san, maa ni kuu ia Dios san, vi maa ni kuu kava ja skaku niꞌnu ña jin san”.
PSA 89:27 “Te saꞌa rin ja nduu de seyii xtnañuꞌu rin, te kokuu de in rey kaꞌnu ndevaꞌa ka ja oo ñuyiu yaꞌa.
PSA 89:28 Te siun ni kokundaꞌu ini rin jin de, te koo yutnu tratu ja ni saꞌa rin jin de.
PSA 89:29 Te siun ni vi koo ndikin tata de, te vi kotatnuni nagua kiuu ja koo andivi.
PSA 89:30 ’Su visi na vi xndendoo ndikin tata de ley rin, te ma vi kondikin kai nagua tatnuni rin,
PSA 89:31 te nuu ja na vi kuiso kavai tnoꞌo ja kaxtnoꞌo rin, te ma vi kuantnoꞌo kai tnoꞌo ja tatnuni rin,
PSA 89:32 te visi na kiꞌin rin in xtnuu xii, te na kani rin jin ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌi, te na kuun na kani rin jin ja jaꞌa yika kuechi,
PSA 89:33 su ma xndendoo saꞌun rin ja kundaꞌu ini rin jin David, te ni ma kaꞌni ña ja saꞌa ndaa rin jin de.
PSA 89:34 Te ma ndunaa ini rin tratu ja ni saꞌa rin jin de, te ni ma ndasama rin tnoꞌo ja ni kee yuꞌu rin jin de.
PSA 89:35 Chi ni kee yuꞌu maa rin ja ia ii kuu rin, te ma skuaꞌa tnoꞌo rin nuu David.
PSA 89:36 Chi jiñaꞌa rin nuu de, siun ni vi koo tatatnoꞌo de, te koo ni nuu tatnuni de nini yeꞌe nikandii.
PSA 89:37 Te siun ni koyutnu nuu tatnuni de nini oo yoo andivi, te yoo yun kokuu testiu ndaa ja siun ni kotatnuni de.”
PSA 89:38 Su ni xndendoo ndaꞌu ni rey ja ni kaji maa ni, vi Dios, vi ni skexiko ni de, te ni kiti ini ndevaꞌa ni nuu de.
PSA 89:39 Te ni ndaxtuꞌu ni tratu ja ni saꞌa ni jin David, tee jinokuechi nuu ni, te ndee ñuñuꞌu ni skunta ni tniuu kaꞌnu ja ndiso de.
PSA 89:40 Te ni xnaa ni ndiꞌi muro ja ndesi ñuu de, vi ni xnani ni ndiꞌi ñuu ndakui de.
PSA 89:41 Te ndiꞌi ñayiu ja ka yaꞌa yun ka suꞌu nagua ka kuini maa, te ka jaku ndee ña ñayiu sava ka ñuu ja ka oo yatni yun.
PSA 89:42 Te ni saꞌa ni ja ni ka kundee ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de nuu ni ka jaxin tnaꞌa de, vi ni saꞌa ni ja ka kusii ndevaꞌa ini ñayiu yun ja ni ka kundei.
PSA 89:43 Vi ni saꞌa ni ja tu inu xeen ka yuchi kani ka nee de, te tu ni chituu ni jin de ja vi kundee de nuu ni ka jaxin tnaꞌa de.
PSA 89:44 Te ni kindee ni jakaꞌnu de, te ni xnani ni nuu tatnuni de, te ni skunta ni ndee nuu ñuꞌu.
PSA 89:45 Chi ni saꞌa ni ja ñama ni yii de, visi ñayiu kuechi kuu de, te ni saꞌa ni ja kukanoo ndevaꞌa de.
PSA 89:46 ¿Nasaa ka kiuu ma konini ni tnoꞌo ka kaꞌan san, vi Jitoꞌo san? ¿A vi siun ni kokiti ini ndevaꞌa ni nuu in in san na kuinio ñuꞌu ja kandaꞌa?
PSA 89:47 Ndakaꞌan ni, vi Dios, ja nunuu ni oo san ñuyiu yaꞌa, te ndiꞌi ñayiu ja ni saꞌa maa ni, chi nunuu ni ka tekui, te vi kui.
PSA 89:48 Chi tu na in ñayiu teku nikuii nikani ja ma kui, te ni in ñayiu ma kuu ja kaku nuu kueꞌe ja jaꞌni ña.
PSA 89:49 Jitoꞌo san, ¿ndenu oo ja ni okundaꞌu ini ni David ndee janaꞌa, nagua ni kee yuꞌu ni jin tnoꞌo ndaa ni?
PSA 89:50 Ndakaꞌan ni tee ka jinokuechi nuu ni, vi Jitoꞌo san, ja kuaꞌa ñayiu ka jaku ndee ña jin san, vi ñayiu kuaꞌa ñuu ka nani ña jin san.
PSA 89:51 Chi ka kaneꞌe ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, vi Jitoꞌo san, te ka nani ñai jin san ja kuu san tee ni kaji ni, ndee ni nuu jika san.
PSA 89:52 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo nikuii nikani! Saa na kokuu vi saa na kokuu.
PSA 90:1 Maa ni kuu ia tavaꞌa ña jin san, vi Jitoꞌo san, ndee jananaꞌa vi ndee kiuu vitna.
PSA 90:2 Ndee ama ka ja vi junkoo yuku, vi ja saꞌa ni ñuꞌu vi ñuyiu, guaa ndee jananaꞌa vi guaa ndee kiuu sandiꞌi, maa ni kuu Dios.
PSA 90:3 Chi maa ni saꞌa ja ka nduu ñayiu ñuyaka, nuu kachi ni: “Roon, ñayiu ñuyiu, chi vi nduu ron ñuyaka”.
PSA 90:4 Chi in mil kuia kuu na kuinio iku ja inka ni yaꞌa nuu maa ni, axi na kuinio ndesaa ni ore ja ni yaꞌa nuu jakuaa.
PSA 90:5 Te xnaa ni ñayiu na kuinio nuu kee teñuꞌu, chi ka kui na ni kuinio in jani, axi na ni kuinio yuku ja ni jite, te oo kuikuii tnoꞌo neꞌe.
PSA 90:6 Tnoꞌo neꞌe jaꞌnu, te jaa ita, su tnoꞌo jañini xii, te yichi ndiꞌi.
PSA 90:7 Chi nuu kiti ini ni, te xnaa ña ni jin san, te nuu kaꞌan xeen ni, te ka yuꞌu san.
PSA 90:8 Ni xneꞌe ni jakueꞌe ka saꞌa san nuu ni, te ni ndaxtuu ni yika kuechi ja ka saꞌa yuꞌu san.
PSA 90:9 Chi ndiꞌi kiuu ja ka teku san kuaꞌan naa ja jaꞌa ja kiti ini ni, te ñama yaꞌa kuia ja ka teku san, na kuinio nuu jaka ndaꞌu ini san.
PSA 90:10 Te kuia ja ka teku san kuu maa ni uni xiko uxi kuia, te ñayiu inu ndakui ka kentakuei kuun xiko kuia. Su visi kuaꞌa kuia ka teku san, su ndimaa ni ka satniuu ndee ndevaꞌa san, te kuaꞌa tnundoꞌo tnuneni ka tnaꞌa san, te kuia, chi ñama yaꞌa, te suni sein, chi ñama ka jiꞌi san.
PSA 90:11 Chi tu na in jini jandakui ndevaꞌa kuu ja kiti ini ni, te kaꞌnu ndevaꞌa kuu ja kiti ini ni ja kuini ja vi koyuꞌu niꞌnu ña ñayiu jin ni.
PSA 90:12 Kaxtnoꞌo ni nuu san ja na vi kaꞌu san nasaa kiuu ka teku san, nagua ja na vi niꞌi san tnoꞌo ndichi ni ja koo ini anu san.
PSA 90:13 ¿Nasaa ka kiuu te saa ndajiokuiin ni nuu ka oo san, vi Jitoꞌo san? Kundaꞌu ini ña ni jin san ja ka jinokuechi san nuu ni.
PSA 90:14 Kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni nuu ndakiꞌin in kiuu in kiuu, te na vi kokata san vi na vi kokusii ini san ndiꞌi ni kiuu ja ka teku san.
PSA 90:15 Ndataa ni tnoꞌo sii ini, nagua kiuu ja ni tetniuu ni tnundoꞌo ni ka tnaꞌa san, vi nagua kuia ja ni ka jini san jakueꞌe.
PSA 90:16 Xneꞌe ni tniuu kaꞌnu saꞌa ni nuu maa san ja ka jinokuechi san nuu ni, vi jayeꞌe jatajan ni nuu ndikin tata san.
PSA 90:17 Te na koo javii javaꞌa ni nuu in in san, vi Jitoꞌo san. Saꞌa ni ja na kee guaꞌa tniuu ka saꞌa san jin ndaꞌa san. Janjaan, saꞌa ni ja na kee guaꞌa tniuu ka saꞌa san jin ndaꞌa san.
PSA 91:1 Na ñayiu ja oo nuu ndaꞌa ia oo ndee sukun, te koo vaꞌi nuu kati maa ia ndakui ndevaꞌa yun.
PSA 91:2 Te kuñaꞌi nuu Jitoꞌo Dios: “Maa ni kuu ia tavaꞌa ña, vi ia yituu guaꞌa ña, vi Dios san, ia kukanu ini san”.
PSA 91:3 Te maintnoꞌo maa ya, guaa skaku ña jin ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, vi nuu kueꞌe xeen ja kuini ja kaꞌni ña jin ni.
PSA 91:4 Te chisaꞌu ña ya jin ndijin ya, te ndachindijin ña ya, na kuinio in kiti ndagua, te yun koo guaꞌa ni, chi tavaꞌa ña tnoꞌo ndaa ya jin ni, na kuinio kaa tikute.
PSA 91:5 Te ma koyuꞌu ni ja siuꞌu ndevaꞌa ña tnoꞌo jakuaa, ni yutnu ndugua ja ka tiuu ña jin ni tnoꞌo nduu,
PSA 91:6 ni kueꞌe xeen ja jika nuu nee, ni jakueꞌe ja jika sagua nduu ja xnaa ña.
PSA 91:7 Chi visi in mil ñayiu vi ndonso ja vi kuu ichi ndaꞌa satni ni, te uxi mil ichi ndaꞌa kuaꞌa ni, su maa ni, chi tu nagua ndoꞌo ni.
PSA 91:8 Chi maa ni kondiaꞌa guaꞌa ni, te kuni ni ja vi ndaniꞌi vi ndatnaꞌa maa ñayiu kueꞌe jin ja ni ka saꞌi.
PSA 91:9 Chi ni kaji ni Jitoꞌo Dios ja tavaꞌa ña ya jin ni, te maa ia kaꞌnu ndevaꞌa yun kuu ia jito jini ña jin ni.
PSA 91:10 Te ma kii ni in jakueꞌe siki ni, te ni kueꞌe xeen, ma koo nuu veꞌe ni.
PSA 91:11 Chi tatnuni ya nuu ia ka jinokuechi nuu ya ja vi kokoto ña ya ndiꞌi ni nuu ichi jika ni.
PSA 91:12 Te vi kotnii ya ndaꞌa ni kiꞌin ni nagua ja ma kachi jaꞌa ni jin ni in yuu.
PSA 91:13 Te kuain niꞌnu ni ndikaꞌa vi koo xeen ndevaꞌa, vi kachi jaꞌa ni seꞌe kueli ndikaꞌa vi kiti xeen ndevaꞌa.
PSA 91:14 Te kachi ia Dios: “Skaku niꞌnu maa rin jin nuu ndiꞌi jakueꞌe yun, chi kutoo ñai jin rin, te koto kuni rin jin, chi jini ñai jin rin.
PSA 91:15 Te nuu ndakakuneꞌe ñai jin rin, te konini rin tnoꞌo kaꞌin, te koo maa rin jin nuu tnaꞌi tnoꞌo suchi ini, te skaku niꞌnu rin jin, te kuñaꞌa rin jayiñuꞌu nui.
PSA 91:16 Te suni kuñaꞌa rin kuakuaꞌa kuia ja kotekui, te xneꞌe rin nui ja na kuni ja skaku niꞌnu rin jin.”
PSA 92:1 Nase guaguaꞌa kuu ja ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, te kata san in yaa nuu maa ni, vi Dios, ja oo ni ndee sukun.
PSA 92:2 Te tnoꞌo neꞌe ndakani san ja ia ndaꞌu ini kuu ni, te tnoꞌo jakuaa ndakani san ja ia skunkuu ndaa kuu ni,
PSA 92:3 nagua kuaꞌan maa yaa ja jita xtnuu kaxin ja oo uxi tuchi, vi nagua vita vita jita arpa.
PSA 92:4 Chi saꞌa ni ja kusii ndevaꞌa ini san jin tniuu vii tniuu vaꞌa saꞌa ni, vi Jitoꞌo san, te kana san ja kusii ini san jin tniuu ja saꞌa ni jin ndaꞌa ni.
PSA 92:5 Nase ndeꞌe kaꞌnu tniuu saꞌa ni, vi Jitoꞌo san, te ndichi ndevaꞌa ndakani ini ni.
PSA 92:6 Te ñayiu vasa, chi tu ka jini naxa ndakani ini ni, te ni tu ka jinkuiꞌnu ini.
PSA 92:7 Te ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi ka jitei na kuinio yuku kuii, te ndiꞌi ñayiu ka saꞌa janeꞌe jayichi, chi ka jai na kuinio ita jin ja ka saꞌi, su nikuii nikani ni vi nai.
PSA 92:8 Su maa ni, vi Jitoꞌo san, chi nikuii nikani kuu ni ia kaꞌnu ndevaꞌa.
PSA 92:9 Chi jandaa, vi Jitoꞌo san, ja ndiꞌi ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ni vi naa, te vi kutenuu ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 92:10 Su maa ni, ndataa jandakui san, nagua ndakui in isndiki makaa sukun. Te ni joso ni tatna xiko asin xini san ja ni kaji ña ni.
PSA 92:11 Te kuni san jin nuu san naxa ka ndondiso ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te konini san ja ka kana ndaꞌu ñayiu ka ndakoo siki san.
PSA 92:12 Te ñayiu ndaa, chi vi jaa vii ndevaꞌi na kuinio yutnu kuun ñuu, te vi kuaꞌnui na kuinio tnu itni ka oo Líbano,
PSA 92:13 ja ka nukuiin tnu ini veꞌe maa Jitoꞌo, te ka jaa ita tnu ini nuu oo veꞌe ia Dios.
PSA 92:14 Te visi ja ni ka yii tnu, su vi kokuun ni ndiaꞌa tnu, te siun ni vi koo ndakui tnu vi vi koo kuii tnu.
PSA 92:15 Te yun vi koi nagua ja vi kokaꞌin nuu ñayiu ñuyiu ja ia ndaa kuu Jitoꞌo, te maa ya guaa tavaꞌa ña, te tu na tniuu ja tu saꞌa ndaa ya.
PSA 93:1 Maa Jitoꞌo kuu rey, te ni ndekuiꞌnu ya saꞌun vii ya ja tatnuni ya vi ni ndakuꞌni ya sinchu chii ya ja kuu jakaꞌnu ya, te ni saꞌa yutnu ya ñuyiu nagua ja ma kokanda saꞌun.
PSA 93:2 Te ndee jananaꞌa oo yutnu nuu tatnuni ni, vi Jitoꞌo san, te nikuii nikani oo ni.
PSA 93:3 Ka kajan yute, vi Jitoꞌo san, vi jiso ja jika niꞌi ndute, vi ka jaꞌnu nuu ndute ja kagua tnaꞌa de.
PSA 93:4 Su kaꞌnu ka kuu maa ni, vi Jitoꞌo, ja oo ni ndee sukun, saa ja jiso nuu jika kuakuaꞌa ndute, vi kaꞌnu ka kuu ni saa ja kañu xeen ndute mar.
PSA 93:5 Te kukanu ini san tnoꞌo ja tatnuni ni, vi Jitoꞌo san, te veꞌe ii kuu veñuꞌu ni ja oo nikuii nikani.
PSA 94:1 Maa ni, vi Jitoꞌo san, kuu ia Dios ja ndaxtenaa ni ñayiu, xneꞌe ni maa ni ja ndaxtenaa ni ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, vi Dios.
PSA 94:2 Maa ni kuu ia sandaa kuechi ñayiu ñuyiu, ndakoo ni te tetniuu ni tnundoꞌo, na vi tnaꞌa ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PSA 94:3 ¿Nasaa ka kiuu guaa vi kokusii ini ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, vi Jitoꞌo san?
PSA 94:4 Te ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe yun, ka kaneꞌe vi ka kuvixin vi ka kuteyii ndevaꞌa jin jakueꞌe ka saꞌa.
PSA 94:5 Te ka saꞌa jakueꞌe jin ñayiu ñuu ni, vi ndevaꞌa ndetnuni ka saꞌa ña jin ñayiu ni saꞌa jajin ni.
PSA 94:6 Ka jaꞌni ña jin ñasiꞌi ni ka ndondaꞌu vi ñayiu ka jika nuu ndaꞌu nuu ñuu san, vi ka kindee ja ka jichi ka kanda suchi ka kuu laꞌu.
PSA 94:7 Te ka kachi: “Tu ndiaꞌa Jitoꞌo, te ni ma kuni ia Dios ndi Jacob nagua ka saꞌo”, ka kachi.
PSA 94:8 Te maa ni, ñayiu vasa, vi ñayiu tu ka jini saꞌun nagua kuu, ¿na kiuu te saa vi jinkuiꞌnu ini ni?
PSA 94:9 Chi ¿a ma kuu konini ia ni saꞌa soꞌo ni, tnoꞌo ka kaꞌan ni? Te ¿a ma kuu kondiaꞌa ia ni saꞌa nduchi nuu ni, nagua ka saꞌa ni?
PSA 94:10 Te ia ndakanu ichi ndaa ña jin ñayiu sava ka ñuu, chi tetniuu ya tnundoꞌo siki ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te kuni ia kaxtnoꞌo tnoꞌo ndichi nagua ka saꞌa ñayiu yun.
PSA 94:11 Chi jini Jitoꞌo nagua ka ndakani ini ñayiu, ja ninoꞌo ni masu ja jiniuꞌu kuu ja ka ndakani ini.
PSA 94:12 Na taꞌu na ndetu ñayiu ndakanu ichi ndaa ni, vi Jitoꞌo, vi kaxtnoꞌo ni ley ni nui,
PSA 94:13 nagua ja vi kosii ini nuu na kenta kiuu tnundoꞌo, nini savaꞌa ni in yau nuu vi kanakau ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 94:14 Chi ma xndendoo ndaꞌu Jitoꞌo ñayiu ñuu ya, ni ma xndendoo maintnoꞌo ya ja ni saꞌa jajin ya.
PSA 94:15 Te tnundoꞌo ja tetniuu ia Dios nduu ja kaꞌnde ndaa ya kuechi, te ndiꞌi ñayiu ndaa vi kondikin tniuu ndaa ja saꞌa ya.
PSA 94:16 ¿Na in ndakoo ja jaꞌa san ja kaxin tnaꞌa jin ñayiu kueꞌe? ¿Na in chituu ña jin san ja kaxin tnaꞌa jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe?
PSA 94:17 Nuu suaꞌa te tu ni chituu ña Jitoꞌo jin san, vaa vi ñama kuiti ja katuu san ndee chii ñuꞌu nuu tu na in kaꞌan na in kuu.
PSA 94:18 Te nuu ni kachi san nuu ni: “Ni kekaa siꞌin san”, te ni kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, te ni chituu ña ni.
PSA 94:19 Te nuu ndakani ndevaꞌa ini san vi kusuchi ini san, te ni ndataa ni tnoꞌo sii ini ja ni ndusii ini anu san.
PSA 94:20 Maa ni, chi ma kuu vi kondeka tnaꞌa guaꞌa ni jin tee kueꞌe ja ka jaꞌnde kuechi, ja ka jantniuu de Ley ja vi saꞌa de jakueꞌe jin sava ka ñayiu.
PSA 94:21 Te ka kututu de ja ka ndakoo de siki ñayiu ndaa, te ka kaꞌan de ja na kuu ñayiu tu na kuechi.
PSA 94:22 Su maa Jitoꞌo kuu ia tavaꞌa ña jin san, vi ia Dios san, chi kuu ya na kuinio kava ja jito jini ña ya.
PSA 94:23 Te saꞌa ya ja nanakau jakueꞌe ka saꞌa maa de siki de, te nuu maa jakueꞌe ka saꞌa de yun, xnaa ña ya jin de. Chi xnaa ña maa Jitoꞌo, ia kuu Dios mao.
PSA 95:1 Neꞌekuei ni na vi katao nuu Jitoꞌo Dios ja ka kusii inio, na vi katao vi kanao ja ka kusii ndevaꞌa inio nuu ia kuu kava ja jito jini ña ya vi skaku niꞌnu ña ya.
PSA 95:2 Na kiꞌinkueio nuu oo ya, ja vi ndakuantaꞌuo nuu ya. Te na vi katao yaa nuu ya.
PSA 95:3 Chi maa Jitoꞌo kuu ia Dios kaꞌnu ndevaꞌa, te maa ya kuu rey kaꞌnu ka saa ndiꞌi chuꞌchi.
PSA 95:4 Te nuu ndaꞌa maa ya oo ndee nuu kunu ka chii ñuꞌu, te kuenta maa ya ka kuu yuku sukun.
PSA 95:5 Te suni kuenta maa ya kuu ndute mar, chi maa ya ni saꞌa, te jin ndaꞌa maa ya ni saꞌa ya ñuꞌu yichi.
PSA 95:6 Neꞌekuei ni na vi jinkindei vi jinkititio nuu ia Dios, ja vi chiñuꞌo ya. Na vi junkuiin jitio nuu Jitoꞌo Dios, ia ni saꞌa ña jion.
PSA 95:7 Chi maa ya kuu ia Dios mao, te yoon ka kuu ñayiu ñuu ya ja ka oo nuu ite kuii ya, chi ka kuo na kuinio ndikachi ja jito maa ya. Vitna te vi konini ni tnoꞌo kaꞌan ya:
PSA 95:8 Ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron, nagua ni ka saꞌa ñayiu nuu ni ka oi nuu nani Meriba, vi nagua ni ka saꞌi in kiuu nuu suni nani Masah nuu ñuꞌu teꞌa yun,
PSA 95:9 na ni ka ndakoo ndi nijaꞌnu ron siki rin, te ni ka jito tnuni ñai, visi ni ka jini tniuu naꞌnu saꞌa rin.
PSA 95:10 Te uu xiko kuia ni okiti ini rin nuu ñayiu yun, te ni kachi rin: “Ñayiu ñuu yaꞌa, chi yaꞌa yun ni ka jikai, te tu ka jini ichi mao”, ni kachi rin.
PSA 95:11 Te yun kuu ja ni kee yuꞌu rin jin ja kiti ini rin, ja ma kiukuei saꞌuin nuu ñuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui, kachi ya.
PSA 96:1 Vi kata ni in yaa jaa nuu Jitoꞌo Dios. Na vi kata ndiꞌi ñayiu ñuyiu nuu Jitoꞌo Dios.
PSA 96:2 Vi kata ni nuu Jitoꞌo Dios, te vi saꞌa kaꞌnu ni ya. Vi kana ni in kiuu in kiuu ja skaku niꞌnu ña ya.
PSA 96:3 Vi ndakani ni nuu ñayiu ninii ñuu ja ia yeꞌe tajan kuu ya, te vi kaxtnoꞌo ni tniuu vii tniuu vaꞌa ja saꞌa ya nuu ndiꞌi ñayiu.
PSA 96:4 Chi kaꞌnu kuu Jitoꞌo Dios, te guaꞌa kuu ja koo kuaꞌa jayiñuꞌu nuu ya. Te na vi koyuꞌu niꞌnu ka ñayiu nuu ya saa nuu ndiꞌi chuꞌchi.
PSA 96:5 Chi ndiꞌi chuꞌchi sava ka ñuu, chi masu nagua ka kuu saꞌun, su maa Jitoꞌo Dios kuu ia ni saꞌa andivi.
PSA 96:6 Chi vii ndevaꞌa yeꞌe tajan ndiaꞌa ya, te oo jakaꞌnu ya vi luu ndevaꞌa kaa ini veꞌe ii ya.
PSA 96:7 Vi chiñuꞌu ndiꞌi ñayiu nii ñuu Jitoꞌo Dios. Vi chiñuꞌu ni Jitoꞌo Dios, chi ia kaꞌnu ia yeꞌe tajan kuu ya.
PSA 96:8 Vi chiñuꞌu ni Jitoꞌo Dios, chi kanuu ja koo jayiñuꞌu nuu ya. Kuaꞌankuei ni veñuꞌu ya, te vi soko ni nuu ya.
PSA 96:9 Vi chiñuꞌu ni Jitoꞌo Dios nuu luu ndevaꞌa kaa ini veꞌe ii ya. Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu na vi koyuꞌu niꞌnu ña jin ya.
PSA 96:10 Vi kuñaꞌa ni nuu ñayiu nii ñuyiu ja maa Jitoꞌo Dios kuu ia tatnuni, te ni jani yutnu ya ñuyiu ja ma kanda saꞌun, te saꞌa ndaa maa ya kuechi ñayiu ndiꞌi ñuu.
PSA 96:11 Te na koo jasii ini andivi, te na koo tnoꞌo sii ini ñuyiu. Na kana ndute mar ja kusii ini vi ndiꞌi ja oo nuu de.
PSA 96:12 Na koo jasii ini nuu yuku vi ndiꞌi ja oo nuu. Na vi kata yutnu ka oo nuu yuku ja ka kusii ini tnu.
PSA 96:13 Na vi kata ja ka kusii ini nuu maa Jitoꞌo Dios, ia vaji, chi vaji ya ja sandaa ya kuechi ñayiu ñuyiu. Vaji ya ja kaꞌnde ndaa ya kuechi ñayiu ñuyiu jin tnoꞌo ndaa ya.
PSA 97:1 Vi kokuu sii ini maa ni ja ka oo ni nii ñuyiu, te vi kokusii ini ndiꞌi ni ja ka oo ni ndee yuꞌu ndute mar, chi maa Jitoꞌo tatnuni.
PSA 97:2 Te ni jionduu ña viko kokin vi viko tnutnuu jin ya, te yituu guaꞌa ña tniuu ndaa vi tniuu guaꞌa jin nuu tatnuni ya.
PSA 97:3 Te yoxnoꞌo ñuꞌu ichi nuu ya kuaꞌan, te teñuꞌu ña jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, ja ka oo xiin ya.
PSA 97:4 Te yeꞌe niꞌnu ja kuun tajan ya nuu ñuyiu, te nuu jini ñuꞌu, te kisi.
PSA 97:5 Te ka ndute yuku na kuinio ñuma nuu ka jini Jitoꞌo, ia kuu Jitoꞌo ndiꞌi ñuyiu.
PSA 97:6 Te kana andivi kaxtnoꞌo tniuu ndaa saꞌa ya, te ñayiu ndiꞌi ñuu ka ndiaꞌa ja yeꞌe tajan ya.
PSA 97:7 Te ka kendoo kanoo ñayiu ja ka chiñuꞌu chuꞌchi, vi ñayiu ka kuu teyii jin chuꞌchi yun. Te ndiꞌi roon, chuꞌchi, vi jinkindei nuu ia Dios.
PSA 97:8 Nuu ni ka onini ñayiu yuku Sión tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kusii ini, vi ni ka kusii ini ñayiu ñuu Judá ja saꞌa ndaa ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 97:9 Chi ia oo ndee sukun yun kuu ni, vi Jitoꞌo san, te tatnuni ni siki ndiꞌi ñuyiu, vi kaꞌnu ndevaꞌa ka kuu ni saa ndiꞌi chuꞌchi.
PSA 97:10 Te maa ni ja ka kutoo ni Jitoꞌo, vi skexiko ni jakueꞌe, chi jito jini ña ya jin ñayiu maa ya, vi skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 97:11 Chi yeꞌe niꞌnu ya nuu ñayiu ndaa, te jiñaꞌa ya jasii ini nuu ñayiu ka oo ndaa ini anui.
PSA 97:12 Te maa ni ja ka kuu ni ñayiu ndaa, vi kokusii ini ni nuu Jitoꞌo, te vi saꞌa kaꞌnu ni ya, chi ia ii kuu ya.
PSA 98:1 Vi kata ni in yaa jaa nuu ia Dios, chi ni saꞌa ya tniuu vii tniuu vaꞌa, te jin ndaꞌa kuaꞌa ya vi jin jakaꞌnu ya ni kundee ya.
PSA 98:2 Chi ni xneꞌe ya nuu ñayiu ja maa ya ni skaku niꞌnu ña, te vi jin nuu ñayiu sava ka ñuu, ni xneꞌe ya tniuu ndaa saꞌa ya.
PSA 98:3 Chi ni ndakaꞌan ya ja kundaꞌu ini ña ya, vi ja saꞌa ndaa ya jin ñayiu ñuu Israel. Te ndiꞌi ñayiu ka oo ndee jaꞌa ñuyiu ni ka jini ja ni skaku niꞌnu ña ia Dios mao.
PSA 98:4 Ndiꞌi ni ja ka oo ni ninii ñuyiu, vi kata ni ja ka kusii ini ni nuu Jitoꞌo, vi kana jaa ni, te vi katu ndaꞌa ni, vi kata ni yaa nuu ya.
PSA 98:5 Vi kata ni yaa nuu Jitoꞌo, nagua kuaꞌan yaa ja ka tee jin arpa. Vi kata ni nagua kuaꞌan yaa ja ka tee jin xtnuu kaxin.
PSA 98:6 Vi kata ni yaa ja ka kusii ini ni nuu Jitoꞌo, ia kuu rey, nagua kuaꞌan yaa ja ka tiuu jin ndiki vi jin strumentu.
PSA 98:7 Na kañu ndute mar jin ndiꞌi kiti ka ñuꞌu nuu, vi na kana ñuyiu vi ndiꞌi ja ka oo nuu.
PSA 98:8 Te na vi katu ndaꞌa yute, vi na vi kata ndiꞌi yuku ja ka kusii ini,
PSA 98:9 te na vi kata nuu Jitoꞌo, chi vaji ya ja kotatnuni ya nuu ñayiu ñuyiu. Te saꞌa ndaa ya, te inuu inuu kaꞌnde ndaa ya kuechi ñayiu ñuyiu.
PSA 99:1 Maa Jitoꞌo kuu rey, te nukoo ya ichi siki nuu ka oo ia ka jinokuechi nuu ya ja ka nani querubin, te ñayiu ndiꞌi ni ñuu ka niꞌi ja ka yuꞌi, vi kisi nii ñuyiu.
PSA 99:2 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo nuu yuku Sión, te kaꞌnu ka kuu ya siki ndiꞌi ñuu.
PSA 99:3 Na vi saꞌa kaꞌnu ñayiu sivi Jitoꞌo, chi ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya, te ioo ndevaꞌa tniuu saꞌa ya, chi ia ii kuu ya.
PSA 99:4 Maa ni, vi Dios, kuu rey ndakui ndevaꞌa, te kutoo ni ja saꞌa ndaa ni, te maa ni saꞌa ja inuu ka kuu ñayiu, te ni jaꞌnde ndaa ni kuechi ñayiu, vi ni saꞌa ndaa ni ja jaꞌa ndikin tata Jacob.
PSA 99:5 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, ia kuu Dios mao, te vi junkuiin jiti ni nuu jaꞌa ya, chi ia ii kuu ya.
PSA 99:6 Chi Moisés vi Aarón ni ka oo de neꞌu tee ni ka okuu sutu ya, te Samuel ni oo de neꞌu ñayiu ni ka ojikantaꞌu nuu ya. Te nuu ni ka ojikantaꞌu de nuu Jitoꞌo ja chituu ña ya, te ni onini ya tnoꞌo ni ka okaꞌan de.
PSA 99:7 Te ndee nuu viko kani ni okaꞌan ia Dios jin de, te ni ka skunkuu de tnoꞌo ni tatnuni ya, vi ley ja ni jiñaꞌa ya nuu de.
PSA 99:8 Te ni onini maa ni tnoꞌo ja ni ka ojikantaꞌu de nuu ni, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios maa san, te ni okuu ni in ia Dios ja ni ojakaꞌnu ini ni ja ni ka osaꞌa de, visi suni ni tetniuu ni tnundoꞌo ni ka tnaꞌa de ja jaꞌa jakueꞌe ni ka osaꞌa de.
PSA 99:9 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, ia kuu Dios mao, te vi junkuiin jiti ni nuu yuku ii ya, chi ia ii kuu Jitoꞌo, ia kuu Dios mao.
PSA 100:1 Vi kata sii ini ndiꞌi maa ni ja ka oo ni nii ñuyiu nuu ia Dios.
PSA 100:2 Vi chiñuꞌu sii ini ni Jitoꞌo Dios. Neꞌekuei ni te vi kana sii ini ni nuu ya.
PSA 100:3 Vi ndakuni ni ja Jitoꞌo kuu maa ia Dios. Te maa ya ni saꞌa ña, masu yoon ni ka ndasaꞌo mao. Ñayiu ñuu maa ya ka kuo, te ka kuo na kuinio ndikachi ya ja ka jao ite kuii maa ya.
PSA 100:4 Neꞌekuei ni ichi yuyeꞌe ya ja ka ndakuantaꞌu ni nuu ya. Te makiukuei ni ini veñuꞌu ya, te vi ka jita ni yaa ja ka saꞌa kaꞌnu ni ya. Te vi ndakuantaꞌu ni nuu ya, te vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni jin ya.
PSA 100:5 Chi ia guaꞌa kuu maa Jitoꞌo Dios, te nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya, vi siun ni skunkuu ndaa ya.
PSA 101:1 Na kata san yaa ja kundaꞌu ini ni ñayiu vi ja saꞌa ndaa ni, chi kuini san ja kata san yaa nuu ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 101:2 Te kuini san kutuaꞌa san ja kaka san nuu ichi ndaa. ¿Te na kiuu saa kii ni ja kikoto ña ni jin san? Te kokuu san ñayiu vii ñayiu vaꞌa nuu oo san jin ñayiu veꞌe san.
PSA 101:3 Te ma ndakani ini san ja saꞌa san ni in jakueꞌe. Chi skexiko san ñayiu ka kujioo nuu ichi ndaa, te ma kuandetu san ja na in kitnaꞌa ña ja chikuechi ña jin san.
PSA 101:4 Te xtajioo san ndiꞌi jakueꞌe ja ndakani ini san, te ma saꞌa san ni in jakueꞌe.
PSA 101:5 Te skasi yuꞌu san in jichi ni jin ñayiu ka kaꞌan kueꞌe siki inka ñayiu, te ma kuandee ini san jin ñayiu inu vixin vi ñayiu inu teyii.
PSA 101:6 Su ndanduku san ñayiu ja siun ni ka saꞌa guaꞌa ja ka oo taka ñuu, nagua ja vi koo yatni san jin. Te maa ni ñayiu ka jika ichi ndaa ka kuu ja vi kokunukuechi nuu san.
PSA 101:7 Te ma vi koo ñayiu xndaꞌu ña nuu veꞌe san, te ni in ñayiu tnoꞌo, ma koo nuu san.
PSA 101:8 Te in in neꞌe koskasi yuꞌu san in jichi ni jin ndiꞌi ñayiu kueꞌe ja ka oo nuu ñuu san, nagua ja saa te xnaa san ndiꞌi ñayiu ja ka saꞌa jakueꞌe nuu ñuu Jitoꞌo.
PSA 102:1 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san nuu ndakuatu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, te na kenta tnoꞌo ja kana ndaꞌu san nuu ni.
PSA 102:2 Ma chiyata ña ni jin san nuu tnaꞌa san tnundoꞌo. Tanundaꞌa ni konini ñama ni joo tnoꞌo kaꞌan san nuu jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 102:3 Chi ñama kuiti kuaꞌan mandiꞌi kiuu ja teku san na kuinio ñuaꞌa, te kai yiki san na kuinio ñuꞌu tikayi.
PSA 102:4 Chi kuaꞌan ma kuita anu san, te ni yichi na kuinio yuku kuii, te vini ja tu kokin san ja kaa san xtaa.
PSA 102:5 Te vini ndatnii yiki san nuu ñii san ja kana ndaꞌu ndevaꞌa san.
PSA 102:6 Te kuu san na kuinio chiukun maa ja oo ti nuu ñuꞌu teꞌa, axi kuu san na kuinio ndikasa kutu ja oo ti nuu ka ndaa veꞌe tikundu.
PSA 102:7 Te tu kii ñuaꞌna nuu san ja kusun san, te kuu san na kuinio tisala ja oo maintnoꞌo ni ti xtuu in veꞌe.
PSA 102:8 Te ndiꞌi ni kiuu ka nani ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te ka jaku ndee ña vi ka xtau tniaꞌa ña jin san.
PSA 102:9 Te jaa san yaa nuu tniuu ja kaa san xtaa, te tenuu san saka tnaꞌa jin ndute jiꞌi san.
PSA 102:10 Te ja jaꞌa ja kiti ini ndevaꞌa ni vi ja tu nini ña ni, te ni kakuiko ña ni, te ni skunta jika ña ni.
PSA 102:11 Te kuaꞌan mandiꞌi kiuu ja teku san na kuinio in kuandaꞌu ja yaꞌa kuaꞌan, te kuaꞌan san mayichi saꞌun san na kuinio yuku kuii.
PSA 102:12 Su maa ni, vi Jitoꞌo, chi nikuii nikani oo ni, te siun ni vi kondakaꞌan ña ñayiu jin ni.
PSA 102:13 Ndakoo ni, te kundaꞌu ini ni ñuu Sión, chi ja ni jino tiempu ja kundaꞌu ini ni, te ja ni jino kiuu ja ni jani ni.
PSA 102:14 Chi ka kutoo ñayiu ka jinokuechi nuu ni yuu nduei yun, vi ka kundaꞌu ini veꞌe tikundu yun.
PSA 102:15 Te ñayiu ndiꞌi ñuu vi koyuꞌu niꞌnu ña jin Jitoꞌo, te ndiꞌi tee ka kuu rey vi saꞌa kaꞌnu ña de jin ya.
PSA 102:16 Chi nuu ndasaꞌa Jitoꞌo ñuu Sión, te yun xneꞌe ya ja yeꞌe tajan ya ja vi kuni ñayiu.
PSA 102:17 Te konini ya tnoꞌo ja ka ndakuatu ñayiu ni ka kendoo ndaꞌu, te ma skexiko ya tnoꞌo ja ka jikantaꞌui nuu ya.
PSA 102:18 Te na vi tee tnoꞌo yaꞌa, nagua ja na vi kuni ñayiu vajikuei nuu kuee ka, saa nagua ja ñayiu kuini ka ja vi kakui vitna, na vi saꞌa kaꞌnui Jitoꞌo.
PSA 102:19 Chi ni ndiaꞌa Jitoꞌo ndee ini veꞌe ii nuu oo ya ndee andivi, chi ndee sukun yun oo ya, te ni ndiaꞌa ya ndee nuu ñuꞌu,
PSA 102:20 nagua ja konini ya nuu ka kana ndaꞌu ñayiu ka yiꞌi vekaa, te skaku niꞌnu ya ñayiu vi ja ka oo ja vi kuu,
PSA 102:21 nagua ja na vi kana ndoso sivi Jitoꞌo nuu ñuu Sión, te na vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu Jerusalén jin ya,
PSA 102:22 nuu vi ndututu ñayiu ndiꞌi ñuu, ja vi koi ja vi chiñuꞌi Jitoꞌo.
PSA 102:23 Ni skuita ña ia Dios jin san nuu ichi jika san, vi ni saꞌa ya ja joo ni ka kiuu koteku san.
PSA 102:24 Te jiñaꞌa san: “Tata Dios, ma ndakuaka ña ni nuu inka makuu maꞌñu san, chi maa ni, chi nikuii nikani oo ni.
PSA 102:25 Chi ndee jaxtnañuꞌu ni saꞌa maa ni ñuyiu, te jin ndaꞌa maa ni ni saꞌa ni andivi.
PSA 102:26 Te ñuyiu vi andivi, chi vi naa, su maa ni, chi nikuii nikani oo ni, te ndiꞌi yun, chi vi kutuꞌu na kuinio in saꞌun, te ndasama ni nagua ka saꞌa ja ka ndasama saꞌun, te ndasama ndiꞌi.
PSA 102:27 Su maa ni, chi in ni oo ni, te tu sama saꞌun ni, te ma naa ni, chi nikuii nikani oo ni.
PSA 102:28 Te seꞌe ñayiu ka jinokuechi nuu ni, chi vi kukanu ini ja koo jamani nuu vi koi ñuu Sión, te señani, chi siun ni vi koi nuu ni.”
PSA 103:1 Na saꞌa kaꞌnuo Jitoꞌo Dios jin ndiꞌo jin anuo. Na saꞌa kaꞌnuo sivi ya jin ndiꞌo jin yiki kuñuo.
PSA 103:2 Na saꞌa kaꞌnuo Jitoꞌo Dios jin ndiꞌo jin anuo, te ma ndunaa inio taka tniuu guaꞌa saꞌa ya jion.
PSA 103:3 Chi maa ya kuu ia jakaꞌnu ini ndiꞌi jakueꞌe saꞌo. Te maa ya kuu ia ndasaꞌa ña ndiꞌi ni nuu kueꞌe ja kuꞌo.
PSA 103:4 Te maa ya skaku ña nuu yau ñaña, te maa ya ndaskutu ña jin ja kutoo ña ya vi ja kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 103:5 Maa ya taa ndiꞌi jaguaꞌa nevaꞌo, te ndasajaa ña ya ja nduu kuechio na kuinio in yaꞌa naꞌnu.
PSA 103:6 Ia ndaa kuu maa Jitoꞌo Dios, te sandaa ya ja jaꞌa ñayiu nuu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin.
PSA 103:7 Te ni xneꞌe ya ichi ya nuu Moisés, te ni ka jini ñayiu Israel tniuu naꞌnu ni saꞌa ya.
PSA 103:8 Ndaꞌu ndevaꞌa ini Jitoꞌo Dios vi kaꞌnu ini ya. Te kuekuee kiti ini ya, vi kutoo ndevaꞌa ña ya jion.
PSA 103:9 Chi masu vi siun ni kokuxeen ya nuo, ni masu vi nikuii nikani kokiti ini ya.
PSA 103:10 Chi tu ndaxtenaa ña ya jin nagua jakueꞌe ka saꞌo, ni tu saꞌa ya ja vi ndatniuyaꞌuo jin yika kuechio.
PSA 103:11 Chi vi nagua sukun ndevaꞌa ndee nuu ñuꞌu jin ndee andivi, saa kaꞌnu ja kundaꞌu ini ña ya jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya.
PSA 103:12 Chi vi nagua jika nuu kana nikandii jin nuu kee, saa jika ni skunta ya yika kuechio.
PSA 103:13 Chi vi nagua kundaꞌu ini tata jin seꞌe de, saa kundaꞌu ini ña Jitoꞌo Dios jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya.
PSA 103:14 Chi ja jini ya naxa ni ka kuvaꞌo, te ja naꞌa ya ja ñuyaka ni ka kuo.
PSA 103:15 Chi nani kuinio yuku kuii ka kuu ñayiu, te kiuu ja ka tekui kuu na ni kuinio nuu jaa ita nuu yuku.
PSA 103:16 Te ni tee suaꞌa ni tee suaꞌa ni ña tachi, te ni naa ndiꞌi ni, te ni ja tu na ndenaꞌa ka ndenu ni oo.
PSA 103:17 Su ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ia Dios, chi siun ni kundaꞌu ini ña ya, te saꞌa ndaa ya jin seꞌe ñayiu yun vi señani,
PSA 103:18 vi ka skunkui tratu ni saꞌa ya jin, te ka ndakaꞌin tnoꞌo ni tatnuni ya, te ka saꞌi nagua kuini ya.
PSA 103:19 Chi ni jinkoo Jitoꞌo Dios nuu tatnuni ya ndee andivi, te tatnuni ya nuu ndiꞌi tuꞌu.
PSA 103:20 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo Dios, maa ni ja ka kuu ni ia ka jinokuechi nuu ya, ja ka ndiso ni tniuu naꞌnu ndevaꞌa, te ka saꞌa ni nagua kaꞌan ya vi ka jantnoꞌo ni tnoꞌo tatnuni ya.
PSA 103:21 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo Dios, maa ni ja ka oo ni ndee andivi ja ka jaxin tnaꞌa ni ja jaꞌa ya, vi ka jinokuechi ni nuu ya, vi ka saꞌa ni nagua kuini ya.
PSA 103:22 Vi saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo Dios, ndiꞌi ron ja ni saꞌa ña ia Dios, vi ndiꞌi tuꞌu nuu tatnuni ya. Na saꞌa kaꞌnuo Jitoꞌo Dios jin ndiꞌo jin anuo.
PSA 104:1 Na saꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo jin ndiꞌi san jin anu san. Nase vivii kaꞌnu kuu ni, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios san, ja yeꞌe tajan ni vi oo jayiñuꞌu nuu ni.
PSA 104:2 Te vi ninii ni yeꞌe na kuinio ja ñutuu ni in saꞌun, te jata ni andivi na kuinio in saꞌun.
PSA 104:3 Te ni saꞌa ni veꞌe sukun nuu oo ni siki ndute, te viko ni jantniuu ni na kuinio karreta ni, te jiondita ni nuu yiꞌi tachi ndee andivi.
PSA 104:4 Te tachi ja yiꞌi, saꞌa ni ja ka xtutenuu tnoꞌo ni, te yaa ñuꞌu ka kuu ja ka jinokuechi nuu ni.
PSA 104:5 Te ni sonee ni ñuyiu siki nuu ni sama guaꞌa ni, nagua ja ma kujioo saꞌun nuu oo.
PSA 104:6 Te ni skakondii ni jin ndute mar na kuinio in saꞌun, te ni chisaꞌu ña ndute yun jin yuku naꞌnu.
PSA 104:7 Su nuu ni kuxeen ni nuu ndute yun, te ni jino de kuaꞌan de, te nuu ni kana niꞌi ni nuu de, te ñama kuiti ni jino yuꞌu de kuaꞌan de.
PSA 104:8 Ni ndaa sukun ndute yun ndee nuu yuku, te ni nujino de ndee chikoꞌi, te ni jino de ndee nuu ni jiñaꞌa maa ni ja koo de.
PSA 104:9 Te ni chikuaꞌa maa ni nuu kituu ndute mar, nagua ja ma yaꞌa ka de ja ndachitu de nuu ñuyiu.
PSA 104:10 Chi maa ni saꞌa ja taꞌu nuu ndute, te jika de ja kuu in yute ja makuun de ndee neꞌu yuku.
PSA 104:11 Te ndute yun ka jiꞌi kiti yuku, vi yun ka jiꞌi mentu ka oo yuku yun ndute nuu ka yichi ti.
PSA 104:12 Te yuꞌu ndute yun ka tnaa kiti ndagua taka ti, te ka jita ti taka nuu ndaꞌa yutnu yun.
PSA 104:13 Te maa ni joso ndute nuu yuku naꞌnu guaa ndee sukun jian nuu oo ni veꞌe ni, vi Dios, te kuvaꞌa vii ñundeꞌi jin sau ja skuun ni.
PSA 104:14 Te saꞌa ni ja ka jite yuku kuii ja ka jaa kiti tata, vi ka jite ja ka jitu ñayiu, nagua ja vi niꞌi ja vi kai nuu ñundeꞌi.
PSA 104:15 Te vi niꞌi ñayiu vinu ja ndasaꞌa sii ini anui, vi ndute xeꞌen ja saꞌa ja nduyeꞌe nui, vi xtaa ja jiñaꞌa jandakui ja vi kotekui.
PSA 104:16 Te joso guaꞌa maa Jitoꞌo yutnu ka oo yun vi tnu itni ja ni ndaxtee ya Líbano.
PSA 104:17 Te nuu ndaꞌa yutnu yun ka tnaa kiti ndagua taka ti, te nuu tnuyuja naꞌnu yun ka oo veꞌe kiti ka nani cigüeña.
PSA 104:18 Te nuu yuku sukun yun ka oo ndixiꞌu yuku, te taka kava veꞌe ka yiꞌi ndiñaña.
PSA 104:19 Te ni saꞌa ni yoo andivi ja xneꞌe na kiuu ndakiꞌin in in yoo, vi nikandii ja jini guaꞌa maa na ore kuu ja saꞌu kiꞌin.
PSA 104:20 Te ni saꞌa ni janee ja kuu tnoꞌo jakuaa, te nuu nee yun kekuei ndiꞌi kiti yuku ja ka jiondita ti.
PSA 104:21 Te ka kañu ndikaꞌa ja ka nduku ti ja vi kaa ti, te ka jikan ti nuu ni, vi Dios, ja kuñaꞌa ni ja vi kaa ti.
PSA 104:22 Su nuu jinonta nikandii, te ka ndajiokuiin ti kava veꞌe ti, te ka jinkonduei ti, te ka ndatatu ti.
PSA 104:23 Yun te kekuei ñayiu kuaꞌankuei ka satniui, te guaa ndee nuu mañini, te saa ka ndajiokuiin veꞌi.
PSA 104:24 Nase kuakuaꞌa tniuu ni saꞌa ni, vi Jitoꞌo, te ndiꞌi ni saꞌa ni jin jandichi ni, te oo chitu ndiꞌi ja ni saꞌa ni nuu ñuyiu.
PSA 104:25 Te yun oo mar kaꞌnu vi jite ndevaꞌa nuu ka ñuꞌu kuakuaꞌa kiti ndute, kiti naꞌnu vi kiti kueli ja vini ja ma vi kundee san ja vi kaꞌu san ti.
PSA 104:26 Te nuu ndute mar yun ka jika barco vi yun inee kiti kaꞌnu ndevaꞌa nani Leviatán ja ni saꞌa ni ja kasiki ti nuu ndute yun.
PSA 104:27 Te ndiꞌi ti ka ndetu kaꞌnu ña ti jin ni, vi Dios, ja kuñaꞌa ni ja vi kaa ti mamaa ore ja ka kokin ti.
PSA 104:28 Te jiñaꞌa ni ja vi kaa ti, te ka ndaxtutu ti, chi june ni nuu ndaꞌa ni ja jiñaꞌa ni, te ka jaa ti vi ndee ka ndutu chii ti.
PSA 104:29 Te nuu kujioo ni nuu ka oo ti, te ka yuꞌu ti, te nuu kindee ni ja ka ndakuantachi ti, te ka jiꞌi ti, te ka nduu ti ñuyaka.
PSA 104:30 Te nuu tetniuu ni Espíritu ni, te ka ndakaya ti, te ja saa saꞌa ni, te ndasaꞌa jaa ni ñuyiu.
PSA 104:31 Te nikuii nikani na koyeꞌe kotajan Jitoꞌo, te na kokusii ini Jitoꞌo jin ja ni saꞌa ya.
PSA 104:32 Te nuu ndiaꞌa Jitoꞌo nuu ñuyiu yaꞌa, te kisi, te nuu kunjino ya nuu yuku, te kana ñuaꞌa.
PSA 104:33 Te nini teku san, te kokata san yaa nuu Jitoꞌo, te nini jichi kanda san, te kokata san yaa nuu ia Dios san.
PSA 104:34 Te na kondetu kaꞌnu san ja junkuaan ini ya nagua ndakani ini san, chi kusii ini san nuu maa Jitoꞌo.
PSA 104:35 Te na vi naa ñayiu ka saꞌa yika kuechi nuu ñuyiu, te ni ma vi koo ka ñayiu kueꞌe. Na saꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo jin ndiꞌi san jin anu san. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 105:1 Vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, te vi ndakakuneꞌe ni sivi ya. Vi ndakani ni nuu ñayiu taka ñuu tniuu naꞌnu ni saꞌa ya.
PSA 105:2 Vi kata ni yaa ja ka chiñuꞌu ni ya, te vi kaꞌan ni ndiꞌi tniuu vii tniuu vaꞌa ja saꞌa ya.
PSA 105:3 Te vi kokuu teyii ni ja ia ii kuu Dios ni, te na vi kokusii ini ñayiu ka ndanduku Jitoꞌo.
PSA 105:4 Vi ndanduku ni Jitoꞌo vi jakaꞌnu ya, te siun ni vi kondanduku ni ya.
PSA 105:5 Vi kondakaꞌan ni tniuu vii tniuu vaꞌa vi tniuu naꞌnu ni saꞌa ya, vi tnoꞌo ni kaꞌan ya ja ni sandaa ya kuechi ñayiu,
PSA 105:6 maa ni ja ka kuu ni ndikin tata Abraham, vi seꞌe Jacob, tee ni kaji ya.
PSA 105:7 Te maa Jitoꞌo kuu ia Dios mao, te maa ya tatnuni nuu ndiꞌi ñuyiu.
PSA 105:8 Chi siun ni naꞌa ya tratu ni saꞌa ya vi tnoꞌo ja ni tatnuni ya nuu kuakuaꞌa ñayiu ja vi koo nuu yaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa ka kuia.
PSA 105:9 Te suu kuu tratu ja ni saꞌa ya jin Abraham vi tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ya nuu Isaac.
PSA 105:10 Te ni ndasaꞌa kutu ya jin Jacob ja kuu na kuinio in ley, vi jin ñayiu Israel ni ndasaꞌa kutu ya in tratu ja koo nikuii nikani,
PSA 105:11 nuu jiñaꞌa ya: “Nuu maa ron taa rin ñuꞌu ja oo taka ñuu ja tnii Canaán ja kuu ñuꞌu ja vi niꞌi maa ron ja vi saꞌa jajin ron”.
PSA 105:12 Te nuu joo ni ñayiu yun ni ka okuu, te joo kuiti ni ka ojika ndaꞌu nuu ñuu yun,
PSA 105:13 te ñuu ñuu ni ka ojikai vi ni ka ojika ndaꞌui in in ñuu nuu ka tatnuni rey,
PSA 105:14 te tu ni jandetu ia Dios ja vi saꞌa ndevaꞌa ña ñayiu jin, te ja jaꞌi guaa ni kaꞌan xeen ya jin tee ka kuu rey.
PSA 105:15 Te jiñaꞌa ya: “Ma vi koxnaꞌa ron ñayiu ni kaji rin, te ni ma vi kosaꞌa ron jakueꞌe jin ñayiu ka ndakani tnoꞌo rin”, jiñaꞌa ya.
PSA 105:16 Yun te ni tetniuu ia Dios soko nuu ñuu yun, te ni xnaa ya ndiꞌi ja vi kaa ñayiu yun.
PSA 105:17 Su ni tetniuu ya in tee nani José ja kokoxnoꞌo de nuu ñayiu ñuu de, ja ni ka xiko ña ja kokunukuechi de nuu ñayiu inka ñuu.
PSA 105:18 Te ni ka juꞌni siꞌin de jin cadena, te ni ka chiꞌi ña jin de vekaa,
PSA 105:19 guaa ndee nuu ni skunkuu tnoꞌo ja ni kaꞌan José, te ni xneꞌe maa ia Dios ja ndija de tnoꞌo kaꞌan de.
PSA 105:20 Yun te ni tatnuni rey ja ni ka siaa ña jin de, te ni siaa ña tee tatnuni nuu ñayiu ñuu yun.
PSA 105:21 Te ni jani ña rey yun jin José ja kotatnuni de nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe rey, vi ni skuiso siki ña de ndiꞌi ja nevaꞌa de jin José,
PSA 105:22 nagua ja kaxtnoꞌo de nuu tee ka netniuu naꞌnu, vi skuaꞌa ña de tnoꞌo ndichi jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu yun.
PSA 105:23 Yun te saa ni jino Israel ja suni nani de Jacob nuu ñuu Egipto, te ni oo ndaꞌu ni de ñuu yun ja kuu nuu ka oo ñayiu tatatnoꞌo Cam.
PSA 105:24 Te ni saꞌa ia Dios ja ni ka kaya kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ñuu ya, te ni saꞌa ya ja inu ndakui kai saa ñayiu Egipto yun ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ya.
PSA 105:25 Te ni sama ya anu ñayiu Egipto yun ja ni ka skexikoi ñayiu ñuu ya, te ni ka ndakani kueꞌe ini siki ñayiu ka jinokuechi nuu ya.
PSA 105:26 Yun te ni tetniuu ña ia Dios jin Moisés, tee jinokuechi nuu ya, vi jin Aarón, tee ni kaji ya.
PSA 105:27 Te ni ka saꞌa de kuaꞌa tniuu naꞌnu ia Dios, vi tniuu vii tniuu vaꞌa nuu ñuu ñayiu tatatnoꞌo Cam.
PSA 105:28 Te ni tetniuu ia Dios ñunee ja ni kunee ninii ñuu yun, su tu ni ka onini ñayiu Egipto tnoꞌo ni kaꞌan ya.
PSA 105:29 Te ni saꞌa ya ja ni ka nduu ndute yun niñi, te ni ka jiꞌi chiaka de.
PSA 105:30 Te ni taꞌu kuaꞌa ndevaꞌa likuara nuu ñuu Egipto, te vi ndee ini veꞌe rey ni kiukuei ti.
PSA 105:31 Te ni kaꞌan ia Dios, te ni kikuei kuakuaꞌa chiukun naꞌnu vi chiukun kueli ja ni chitu ti nii ñuu Egipto yun.
PSA 105:32 Te ni tetniuu ya ñiñi nuu tniuu sau, vi ni kuun ñuꞌu siki ñuu yun.
PSA 105:33 Te ni skuechi ña jin tnu uva vi tnu tichi iuu, vi ni skuechi kueli ña jin ndiꞌi yutnu ka oo ñuu yun.
PSA 105:34 Te ni kaꞌan ia Dios, te ni kikuei kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni tika langosta, ja ni ka jaa ti yuku kuii.
PSA 105:35 Te ni ka jaa ti ndiꞌi yuku kuii ja oo nuu ñuu yun, vi ni ka jaa ti ndiꞌi ja ka jitu ñayiu nuu ñundeꞌi.
PSA 105:36 Yun te ni jaꞌni ya ndiꞌi seyii xtnañuꞌu ñayiu Egipto, ndiꞌi seyii xtnañuꞌu ñayiu nuu ka ochitu chitui jin jandakui.
PSA 105:37 Yun te ni ndeneꞌe ya ñayiu ñuu ya ka ndiso ndei ndatniuu ja kuu oro vi plata, te tu na in ñayiu kuꞌu neꞌu tatatnoꞌo Israel.
PSA 105:38 Te ni ka kusii ini ñayiu Egipto ja ni ndekuei ñayiu Israel, chi ka yuꞌu ndevaꞌa ñai.
PSA 105:39 Te ni jata ia Dios in viko ja kokuu kati ja kisaꞌu ña jin ñayiu Israel, vi in ñuꞌu ja koyeꞌe tnoꞌo jakuaa.
PSA 105:40 Ni ka jikan ñayiu ñuu ya ja vi kai, te ni tetniuu ya kañuꞌu, vi ni tetniuu ya xtaa tikute kueli ndee andivi ja ni ka ojai vi ndee ni ka ondutu chii.
PSA 105:41 Te ni june ya yika kava, te ni jinonta in nuu kaꞌnu ndute, ja ni jika de nuu ñuꞌu yichi, na kuinio in yute.
PSA 105:42 Chi ni ndakaꞌan ya tnoꞌo ii, ja ni kaꞌan ya nuu Abraham, tee ni ojinokuechi nuu ya.
PSA 105:43 Saa ni kuu ja ni ndeneꞌe ia Dios ñayiu ñuu ja ni kaji ya, te vi suaꞌa ka kanai ja ka kusii ini ni ndekuei.
PSA 105:44 Te ni jiñaꞌa ya ñundeꞌi ñayiu inka ñuu nuu ñayiu ñuu ya, te ni ka saꞌa jajin ja ka jitu ñayiu inka ñuu yun,
PSA 105:45 nagua ja vi kuantnoꞌi tnoꞌo tatnuni ya, te vi skunkui ley ya. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 106:1 ¡Kaꞌnu kuu ia Dios! Vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, chi ia guaꞌa kuu ya. Te nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya.
PSA 106:2 ¿Na in kuu kaꞌan na kuaꞌa naꞌnu tniuu saꞌa Jitoꞌo, axi na in kuu kaꞌan na kuaꞌa kaꞌnu kuu maa ya?
PSA 106:3 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka skunkuu tnoꞌo tatnuni ya, te siun ni ka saꞌa ndai.
PSA 106:4 Ndakaꞌan ña ni jin san, vi Jitoꞌo, nuu kundaꞌu ini ni ñayiu ñuu ni, kuꞌun ini ña ni jin san kiuu kii ni ja skaku niꞌnu ni ñayiu,
PSA 106:5 nagua ja kuni san ja vi jinkoo vaꞌa ñayiu ni kaji ni, te na vi kokusii ini san jin ñayiu ñuu ni, te na kokuu teyii san jin ñayiu ni saꞌa jajin maa ni.
PSA 106:6 Ni ka saꞌa san yika kuechi, inuu jin nagua ni ka osaꞌa ndi tata velu san, ni ka saꞌa san jakueꞌe vi ni ka saꞌa san janeꞌe jayichi.
PSA 106:7 Chi tu ni ka tanuu ndi tata velu san tniuu vii tniuu vaꞌa ni saꞌa ia Dios nuu ni ka oi ñuu Egipto, te tu ni ka ndakaꞌin ja kundaꞌu ini ndevaꞌa ña ya jin, te ni ka ndakoi siki ya yatni yuꞌu ndute mar kuaꞌa.
PSA 106:8 Su ni skaku niꞌnu ña ya nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu maa ya, saa te ni xneꞌe ya jakaꞌnu ya.
PSA 106:9 Ni kuxeen ya nuu ndute mar kuaꞌa, te ni yichi de, te ni ondeka ña ya ja ni ka yaꞌa ñayiu Israel ndee nuu kunu kaꞌa mar, na kuinio ja ni ka yaꞌi in nuu ñuꞌu teꞌa.
PSA 106:10 Te ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, vi nuu ndaꞌa ñayiu ka skexiko ña.
PSA 106:11 Te ni ndachisaꞌu ña ndute yun jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña yun, te ni in tu ni kaku ja koteku.
PSA 106:12 Yun te saa ni ka kandija ñayiu Israel tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios, te ni ka jitai in yaa ja ni ka saꞌa kaꞌnui ya.
PSA 106:13 Su ñama kuiti ni ka ndunaa ini tniuu naꞌnu ni saꞌa ya, te tu ni ka ondetui ja vi kuni tniuu kaꞌan ya ja saꞌa ya.
PSA 106:14 Te ni ka jioꞌo ndevaꞌa ndetnuni ñayiu Israel ja vi kai kuñu nuu ni ka oi nuu ñuꞌu teꞌa yun, te ni ka jito tnuni ia Dios nuu tu na ñayiu ka oo.
PSA 106:15 Te ni jiñaꞌa ia Dios nagua ni ka jikain, su suni ni tetniuu ya in kueꞌe xeen ndevaꞌa ja ni ka jiꞌi kuaꞌa ñayiu.
PSA 106:16 Te nuu ka oi nuu ka ndaa veꞌe saꞌuin yun, ni ka kukuasun ini nuu Moisés vi nuu Aarón, tee ni saꞌa ii maa Jitoꞌo.
PSA 106:17 Yun te ni nune nuu ñuꞌu, te ni koko ña jin Datán vi ni ka jinkisaꞌu Abiram, vi ñayiu ka ndikin ña jin de.
PSA 106:18 Te ni kandaꞌa ñuꞌu ja ni teñuꞌu ña jin ñayiu yun, te ni teñuꞌu ña yaa ñuꞌu yun jin ndiꞌi ñayiu kueꞌe.
PSA 106:19 Te nuu ni ka oo de yuku Horeb, ni ka saꞌa de in chikeru, ni ka xtute de oro, te ni ka saꞌa de in chuꞌchi, te ni ka chiñuꞌu ñayiu Israel.
PSA 106:20 Saa te ni ka xndendoi Dios, ia yeꞌe tajan, te ni ka chiñuꞌi chuꞌchi ja kuu in isndiki jaa yuku.
PSA 106:21 Te ni ka ndunaa ini Dios, ia ni skaku niꞌnu ña jin, ja ni saꞌa ya tniuu naꞌnu ñuu Egipto.
PSA 106:22 Vi ni saꞌa ya tniuu naꞌnu ñuu nuu ka oo ñayiu tatatnoꞌo Cam, vi tniuu ja saꞌu kuii inio jin ndute mar kuaꞌa.
PSA 106:23 Te ni kuini ia Dios ja xnaa ña ya, su ni jinkuiin niꞌnu sagua Moisés, tee ni kaji ya, te ni yaꞌa ini ya jin ja kiti ini ya, te tu ni xnaa ña ya.
PSA 106:24 Su ni ka skexiko ñayiu Israel ñuu vii ndevaꞌa yun, te tu ni ka kandijai tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios.
PSA 106:25 Chi saa suaꞌa ni ka kaꞌan kuechi siki ia Dios nuu ka oi nuu veꞌe saꞌuin, te tu ni ka jantnoꞌi tnoꞌo ni tatnuni ya.
PSA 106:26 Yun te ni skaa ya ndaꞌa ya nuu ka oo ñayiu yun, te ni kee yuꞌu ya ja vi kui nuu ñuꞌu teꞌa yun.
PSA 106:27 Te saꞌa ya ja junkuei ndikin tatai nuu ndaꞌa ñayiu sava ka ñuu ja ka kaꞌan uꞌu ña, te katenuu ña ya ja kiꞌinkuei taka ñuu.
PSA 106:28 Yun te nuu kuee ka, te ni ka kiundui ja ni ka chiñuꞌi Baal-peor, te ni ka jai ja ni ka soko nuu chuꞌchi ja masu teku.
PSA 106:29 Te ni ka skiti ini ia Dios jin jakueꞌe ndevaꞌa ka saꞌi yun, te ni tetniuu ya in jakueꞌe siki.
PSA 106:30 Yun te ni ndakoo Finees, te ni saꞌa ndaa de, te ni junkuiin jakueꞌe yun.
PSA 106:31 Te ni chikuenta ia Dios tniuu ndaa ja ni saꞌa de, ja siun ni vi kondakaꞌan nikuii nikani.
PSA 106:32 Te suni ni ka skiti ini ia Dios yuꞌu ndute nuu nani Meriba, te vi ja kuechi ñayiu yun, te ni kendoo kueꞌe Moisés nuu ia Dios.
PSA 106:33 Chi ni ka skiti ini ñai jin de, te ñama ni kaꞌan de, te tu ni ndakani ini de na tnoꞌo ni kaꞌan de.
PSA 106:34 Te tu ni ka xnaa de ñayiu taka ñuu nuu ni kaꞌan ia Dios ja vi xnaa de.
PSA 106:35 Chi saa suaꞌa ni ka saka tnaꞌa de jin ñayiu taka ñuu yun, te ni ka kutuaꞌa de nagua ka saꞌa ñayiu yun.
PSA 106:36 Te ni ka chiñuꞌu ñayiu Israel taka chuꞌchi ñayiu yun, te ja jaꞌa yun kuu ja ni ka kanakaui nuu tnundoꞌo.
PSA 106:37 Chi ni ka jaꞌni seyii vi sesiꞌi ja ni ka sokoi nuu ja ka kuu tachi yun.
PSA 106:38 Te ni ka jati niñi ñayiu tu na kuechi tavi, niñi seyii vi niñi sesiꞌi ja ni ka sokoi nuu taka chuꞌchi ñayiu ñuu Canaán, te ni kutneꞌe ñuu yun jin niñi ja ni ka jati yun.
PSA 106:39 Te ni ka kutneꞌe mai ja siun ni ka saꞌi, chi tu ni ka okui ñayiu ndaa nuu ia Dios jin ndiꞌi jakueꞌe ka saꞌi yun.
PSA 106:40 Te ni kiti ini ndevaꞌa ia Dios nuu ñayiu ñuu ya, te ni skexiko ya ñayiu ni saꞌa jajin ya.
PSA 106:41 Te ni xndendoo ña ya nuu ndaꞌa ñayiu sava ka ñuu, te ñayiu ka skexiko ña, ni ka otatnuni nui.
PSA 106:42 Te ndevaꞌa ndetnuni ni ka osaꞌa ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin, vi ni ka otatnuni xeen ndevaꞌa.
PSA 106:43 Te kuaꞌa jichi ni skaku niꞌnu ña ia Dios, su visi ni saa, te tu ni ka jantnoꞌi tnoꞌo ja ni xteku ña ya jin, te ni ka tnaa niꞌnui mai nuu jakueꞌe ka saꞌi.
PSA 106:44 Su visi ni saa, te nuu ndiaꞌa ia Dios ja ka kusuchi ini, vi nini ya ja ka kana ndaꞌui ja chituu ña ya,
PSA 106:45 te ni ndakaꞌan ya tratu ni saꞌa ya jin ñayiu yun, te ja siun ndaꞌu ndevaꞌa ini ya, te ni ndasama ini ya ja ni tetniuu ya tnundoꞌo.
PSA 106:46 Te ni saꞌa ya ja suni ni ka kundaꞌu ini ña ñayiu ni ka jiso ña jin.
PSA 106:47 Skaku niꞌnu ña ni, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios maa san, te ndaxtutu ña ni neꞌu ñayiu sava ka ñuu, nagua ja na vi ndakuantaꞌu san nuu ni, te sii ini ndevaꞌa na vi saꞌa kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 106:48 Na vi ndakuantaꞌuo nuu Jitoꞌo, ia Dios ñayiu Israel, ja oo ya nikuii nikani. Te ndiꞌi ñayiu ñuu na vi kachi: “Saa na kokuu”. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 107:1 Vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, chi ia guaꞌa kuu ya, te nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya.
PSA 107:2 Te na vi kaꞌan ñayiu ni ndatau Jitoꞌo ja ia guaꞌa kuu ya, ñayiu ni ndatau ya ja ni ka oi nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña,
PSA 107:3 vi ñayiu ni ndaxtutu ya nuu ndiꞌi ñuu, ja mandikuei ichi nuu jinonta nikandii vi ichi nuu makee, vi ichi norte vi ichi sur.
PSA 107:4 Te ni ka ojika ndoñuꞌi nuu ñuꞌu teꞌa nuu tu na ñayiu ka oo, te tu ni ka niꞌi in ichi ja vi niꞌi in ñuu nuu vi koi.
PSA 107:5 Te ka yichi vi ka kokin, te vi ja mavikuita kuiti ja vi sandee ni ka ja vi kui.
PSA 107:6 Yun te nuu ka kusuchi ndevaꞌa ini, te ni ka kana ndaꞌui nuu Jitoꞌo, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu tnundoꞌo ka tnaꞌi.
PSA 107:7 Yun te ni jaka ña ia Dios in ichi ndaa guaa ndee ni kentakuei in ñuu nuu vi koi.
PSA 107:8 Na vi ndakuantaꞌu ñayiu yun nuu Jitoꞌo, chi kundaꞌu ini ña ya jin, vi saꞌa ya tniuu vii tniuu vaꞌa ja jaꞌa ñayiu.
PSA 107:9 Chi jiñaꞌa ya ndute ka jiꞌi ñayiu ka yichi, te jiñaꞌa ya ja guaꞌa ka jaa ñayiu ka kokin.
PSA 107:10 Te sava ñayiu ka oo ñunee ja vi ja yatni ja vi kui, te ka yiꞌi vekaa vi ka kusuchi ini vi ka nuꞌni jin cadena.
PSA 107:11 Chi ni ka kusoꞌi nuu tnoꞌo ni tatnuni Jitoꞌo, te ni ka skexikoi tnoꞌo ja ni xteku ña ia oo ndee sukun yun.
PSA 107:12 Te yun kuu ja ni saꞌa ia Dios ja ni ka satniuu ndee ndevaꞌi, te ni junkuei nuu tnundoꞌo, te tu na in ni chituu ña jin.
PSA 107:13 Yun te nuu ka kusuchi ndevaꞌa ini, te ni ka kana ndaꞌui nuu Jitoꞌo, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu tnundoꞌo ka tnaꞌi.
PSA 107:14 Te ni ndatau ña ia Dios nuu ñunee ja vi ja yatni ja vi kui vi ni jaꞌnde ya cadena ja ka nuꞌni.
PSA 107:15 Na vi ndakuantaꞌu ñayiu yun nuu Jitoꞌo, chi kundaꞌu ini ña ya jin, vi saꞌa ya tniuu vii tniuu vaꞌa ja jaꞌa ñayiu.
PSA 107:16 Chi ni skuechi ya yeꞌe kaa ja kuu bronce, vi ni skuechi kueli ya ndakaa ja yiꞌi yeꞌe yun nuu ni skaku niꞌnu ña ya.
PSA 107:17 Te sava ñayiu vasa, chi ni ka ndakoi siki ia Dios, te ni ka tnaꞌi tnoꞌo suchi ini ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌi yun.
PSA 107:18 Te ni ka kukini ini ndiꞌi ndei ja ka jai, te vi ja yatni ni ka ja vi kui.
PSA 107:19 Su nuu ni ka kusuchi ndevaꞌa ini, te ni ka kana ndaꞌui nuu Jitoꞌo, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu tnundoꞌo ka tnaꞌi.
PSA 107:20 Yun te ni tetniuu ya tnoꞌo ya, te ni ndasaꞌa ña ya, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu yau ñaña.
PSA 107:21 Na vi ndakuantaꞌu ñayiu yun nuu Jitoꞌo, chi kundaꞌu ini ña ya jin, vi saꞌa ya tniuu vii tniuu vaꞌa ja jaꞌa ñayiu.
PSA 107:22 Vi soko ni kiti ja ka ndakuantaꞌu ni nuu Jitoꞌo, te vi ndakani sii ini ni ndiꞌi tniuu vii tniuu vaꞌa ja saꞌa ya.
PSA 107:23 Yun te ni ka skaka tee ka xiko ndatniuu jin barco, te ni ka jiondita de nuu ndute mar.
PSA 107:24 Te ndee nuu kunu ka nuu ndute mar yun ni ka jini de tniuu naꞌnu vi tniuu vii tniuu vaꞌa ja saꞌa Jitoꞌo.
PSA 107:25 Chi ni kaꞌan ia Dios, te ni junkiꞌi in tachi niꞌi ndevaꞌa, te ni ka ndakoo sukun ola ndute mar,
PSA 107:26 te ni ndaa ndute yun guaa ndee andivi, vi ni nuu de ndee kaꞌa ndute mar. Te vi tu ka na inu anu de ja ka yuꞌu ndevaꞌa de nuu jakueꞌe yun.
PSA 107:27 Te vi suaꞌa ka niꞌi de, te ka ndondiso de na kuinio ñayiu ka jini, te tu nagua ni jiniuꞌu saꞌun ja ka jini guaꞌa de naxa ka jika de jin barco yun.
PSA 107:28 Su nuu ni ka kusuchi ndevaꞌa ini de, te ni ka kana ndaꞌu de nuu Jitoꞌo, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu tnundoꞌo ka tnaꞌa de.
PSA 107:29 Te ni sama ya sau tachi yun jin in tachi vita ni, vi ni ka junkuiin ola ndute mar yun.
PSA 107:30 Te nuu ni ka jini de ja ni junkuiin ola ndute mar yun, te ni ka kusii ini de. Te ni jaka ña ia Dios ja kuaꞌankuei de in ñuu kaa yuꞌu ndute mar, saa te ni kentakuei de nuu ka ndioo ini de ja kiꞌinkuei de.
PSA 107:31 Na vi ndakuantaꞌu ñayiu yun nuu Jitoꞌo, chi kundaꞌu ini ña ya jin, vi saꞌa ya tniuu vii tniuu vaꞌa ja jaꞌa ñayiu.
PSA 107:32 Vi saꞌa kaꞌnu ni ya nuu ka ndututu ni ja ka kuu ni ñayiu ñuu ya. Vi saꞌa kaꞌnu ni ya nuu ka ndututu ni ja ka kuu ni ñayiu ka kuu nijaꞌnu.
PSA 107:33 Ni saꞌa ia Dios ja ni ka yichi yute, vi ni sichi ya nuu kee ndute ja ni nduu ñuꞌu yichi.
PSA 107:34 Te ni saꞌa ya ja tu kuvaꞌa ka ñundeꞌi ja ni okuvaꞌa vii ndevaꞌa, ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ka oo nuu ñundeꞌi yun.
PSA 107:35 Te suni ni saꞌa ya ja ñuꞌu teꞌa yun ni nduu in nuu ñuꞌu ndute, te ñuꞌu yichi yun ni nduu in nuu kee ndute.
PSA 107:36 Te yun ni jiñaꞌa ya in nuu vi koo ñayiu ka jiꞌi soko, te ni ka saꞌa mai in ñuu nuu vi koi.
PSA 107:37 Te ni ka jitui nuu ñundeꞌi vi ni ka ndaxtei tnu uva, te ni kuvaꞌa vii ndevaꞌa ñundeꞌi yun.
PSA 107:38 Te ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ña ia Dios, te ni ka ndakaya kuaꞌa ndevaꞌi, vi ni ka kaya kiti ka nevaꞌi.
PSA 107:39 Su nuu ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña jin, te ni kii jakueꞌe siki vi tnundoꞌo ja ni ka tnaꞌi, saa te ni ka jiꞌi, te ni ka nduu joo ni.
PSA 107:40 Te ja jaꞌa yun kuu ja ni skexiko ña ia Dios jin tee ka kuu nijaꞌnu ja ni ka saꞌa jakueꞌe yun, te ni saꞌa ya ja ni ka ndoñuꞌu de, te yaꞌa yun ni ka jika de.
PSA 107:41 Su ndatau ya ñayiu ka kundaꞌu nuu tnoꞌo suchi ini ja ka tnaꞌi, te saꞌa ya ja vi ndakaya kuaꞌa ñayiu veꞌi na kuinio ndikachi.
PSA 107:42 Te nuu vi kuni ñayiu ndaa ja siun saꞌa ya, te vi kokusii ini, su ndiꞌi ñayiu kueꞌe, chi vi kasi yuꞌi.
PSA 107:43 Na in kuu ñayiu ndichi, te na kuꞌun ini tnoꞌo yaꞌa, te na jinkuiꞌnu ini ja kundaꞌu ndevaꞌa ini ña Jitoꞌo.
PSA 108:1 Oo yutnu anu san, ja kata san yaa nuu ni, vi Dios, te kata san jin ndiꞌi san jin anu san yaa ja saꞌa kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 108:2 Te ndoto ron ja kuu ron xtnuu kaxin ja oo uxi tuchi, vi arpa, te na vi xtoto inka kiuu jaa.
PSA 108:3 Te saꞌa kaꞌnu ña san jin ni neꞌu ñayiu ñuu ni, vi Jitoꞌo, te kata san yaa nuu ni neꞌu ñayiu ninii ñuyiu.
PSA 108:4 Chi kaꞌnu ndevaꞌa ka ja ndaꞌu ini ni saa andivi, te tniuu ndaa ja saꞌa ni kenta ndee andivi.
PSA 108:5 Chi kaꞌnu ndevaꞌa kuu maa ni ndee ichi siki andivi, vi Dios, te ja yeꞌe tajan ni kenta ninii ñuyiu,
PSA 108:6 nagua ja na vi kaku niꞌnu ñayiu kutoo maa ni. Te konini ni joo tnoꞌo ka kaꞌan san, te skaku niꞌnu ña ni jin jakaꞌnu ni.
PSA 108:7 Te ni kachi ia Dios ndee veꞌe ii nuu oo ya: “Kusii ini rin ja ni kundee rin, te kaꞌnde rin ñuꞌu Siquem vi chikuaꞌa rin chikoꞌi Sucot ja kuñaꞌa rin vi koo ñayiu ñuu rin.
PSA 108:8 Chi kuenta maa rin kuu ñuu Galaad vi ñuu nuu ka oo ndikin tata Manasés, te ndikin tata Efraín ka kuu na kuinio ixini kaa ja ñuꞌu xini rin, te ndikin tata Judá ka kuu na kuinio yutnu nee rin ja tatnuni rin.
PSA 108:9 Te ñuu Moab kuu na kuinio in tijaꞌan nuu ndaꞌa rin, te siki ñuu Edom skunta rin ndijan rin, te kana sii ini rin ja ni kundee rin siki ñayiu filisteo.”
PSA 108:10 Su ni kachi san: “¿Na in kondeka ña jion ja kiꞌon nuu oo ñuu ja yikorra guaꞌa yun? ¿Vi na in kondeka ña jion kiꞌon ja kentao guaa ndee ñuu Edom?”
PSA 108:11 Tu na inka, chi maintnoꞌo ni maa ni, vi Dios, guaa junsiaꞌa ña ni, maa ni, ja ni skexiko ña ni jin san, te tu ka jaꞌan ni jin soldado san ja chituu ni de.
PSA 108:12 Chituu ña ni ja na vi kundee san siki ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi tu nagua jiniuꞌu ja vi chituu ña ñayiu ñuyiu jin san.
PSA 108:13 Chi jin maa ia Dios, te vi saꞌo tniuu naꞌnu, te kuaꞌin niꞌnu maa ya ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jion.
PSA 109:1 Maa ni kuu Dios san, ia saꞌa kaꞌnu san. Te nuu ndakuatu san nuu ni, ma kasi yuꞌu ni,
PSA 109:2 chi tee kueꞌe vi tee tnoꞌo ka kaꞌan kueꞌe siki san, te chia inu tnoꞌo de ja ka xtavi kuechi ña de jin san.
PSA 109:3 Te ka jionduu ña de jin tnoꞌo kiti ini, vi ka ndakoo de siki san, visi masu nagua saꞌa san.
PSA 109:4 Te visi kaꞌan too san jin de, su ka ndatniuyaꞌu kueꞌe de, chi ka kaꞌan kueꞌe de siki san, su sein, chi ndakuatu san ja jaꞌa de.
PSA 109:5 Te nuu tniuu ja saꞌa san javaꞌa jin de, te ka ndatniuyaꞌu de jin jakueꞌe, te sein, chi kaꞌan too san jin de; su maa de, chi ka skexiko ña de jin san.
PSA 109:6 Te kani ni in tee kueꞌe ja na ndakoo siki de, te ichi ndaꞌa kuaꞌa de, na koo Tachi ja kokaꞌan kuechi ja jaꞌa de.
PSA 109:7 Te na tavi kuechi de nuu kiꞌin de ja kundaa ja jaꞌa de, te tnoꞌo ja kaꞌan de nuu ndakuatu de na kokuu ja xtavi kuechi ña jin de.
PSA 109:8 Te joo ni kiuu na koteku de, te inka ñayiu na nukonee tniuu ni onee de.
PSA 109:9 Te na vi kendoo ndaꞌu seꞌe de, vi na kendoo ndaꞌu ñasiꞌi de.
PSA 109:10 Te na vi kokaka ndaꞌu seꞌe de, te na vi kokakain ja vi skutaꞌu ña ñayiu jin, te ndee jika nuu kaa veꞌe tikundui, na vi ndukui ja vi kai.
PSA 109:11 Te na kikuei ñayiu ka ndita nuu de, te na vi kindei ndiꞌi ja nevaꞌa de, te na vi suꞌu ñayiu inka ñuu ndiꞌi ja ni niꞌi de ja ni jinkonevaꞌa de.
PSA 109:12 Te ni in ñayiu ma vi kundaꞌu ini ña jin de, te ni in, ma vi kaꞌan ndaꞌu seꞌe de ja ni ka ndondaꞌui.
PSA 109:13 Te na vi naa ndikin tata de, te na naa in jichi ni sivi de, te ma vi kuni uun ka ña ñayiu vajikuei nuu kuee ka.
PSA 109:14 Te na ndakaꞌan Jitoꞌo jakueꞌe ni saꞌa tata de, te ma xnaa ya yika kuechi ni saꞌa nana de.
PSA 109:15 Te siun ni na kondakaꞌan Jitoꞌo yika kuechi yun, te na xnaa ña ya nuu ñuyiu yaꞌa, nagua ja ma vi kondakaꞌan ka ña ñayiu jin de.
PSA 109:16 Chi tu ni ndakaꞌan de ja kundaꞌu ini de ñayiu ka kundaꞌu, vi ñayiu ka kusuchi ini vi ñayiu tu nagua ka nevaꞌa saꞌun, chi saa suaꞌa ni sondikin ña de guaa ndee ni jaꞌni ña de.
PSA 109:17 Chi too de ja xtau tniaꞌa de ñayiu, te na nanakau tniaꞌa yun siki maa de. Te ja siun tu ni kuini de ja kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa de jin ñayiu, te na kujioo javii javaꞌa ia Dios nuu oo de.
PSA 109:18 Te na kekuiꞌnu de tniaꞌa yun na kuinio saꞌun de, te na kiundoꞌo nuu jiti de na kuinio ndute, vi na kenta ndee nuu yiki de na kuinio ndute xeꞌen.
PSA 109:19 Te na kondii de tniaꞌa yun na kuinio in saꞌun, te suni na koxtatnuu chii de na kuinio sinchu de.
PSA 109:20 Te yaꞌa na kokuu yaꞌu ja kuñaꞌa Jitoꞌo nuu ñayiu ka kaꞌan kuechi siki san, vi nuu ñayiu ka kaꞌan kueꞌe ja jaꞌa san.
PSA 109:21 Su maa ni, vi Jitoꞌo, saꞌa ni javaꞌa jin san ja na koo jayiñuꞌu nuu ni. Skaku niꞌnu ña ni jin ja ndaꞌu ndevaꞌa ini ni vi ja kutoo ña ni.
PSA 109:22 Chi tnaꞌu ini san, te tu saꞌun nagua nevaꞌa san, vi kusuchi ndevaꞌa ini san.
PSA 109:23 Chi ndi joo ndi joo kuaꞌan san mayichi san, na kuinio kuandaꞌu ja kuaꞌan manaa, te ka siuꞌu ña jin san na kuinio tika langosta.
PSA 109:24 Te vi suaꞌa ka kisi koꞌndo san ja mavikuita ja kuaꞌa jichi ondite san, te vi saꞌun ni makuxii san, te tu oo ndakui ka san.
PSA 109:25 Te kuu san na ni kuinio in ja ka jaku ndee ñayiu, te nuu ka ndiaꞌa ñai jin san, te ka skuiko xini ja ka saꞌa kuasun ñai.
PSA 109:26 Chituu ña ni, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios maa san. Skaku niꞌnu ña ni jin ja ndaꞌu ini maa ni.
PSA 109:27 Saa te na vi kuni ñayiu yun, ja jin ndaꞌa maa ni, vi Jitoꞌo san, kuu ja ni saꞌa ni yaꞌa.
PSA 109:28 Te tu ni ja saꞌi ja ka xtau tniaꞌa ña jin san, su saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña maa ni jin san, te nuu vi ndakoo de siki san, te vi kendoo kanoo maa de, su maa san ja jinokuechi san nuu ni, chi kokusii ini san.
PSA 109:29 Te na vi kendoo kanoo maa tee ka kaꞌan kuechi siki san, te na vi kakondii de ja kanoo yun na kuinio in saꞌun.
PSA 109:30 Te jin yuꞌu maa san ndakuantaꞌu san nuu Jitoꞌo, te saꞌa kaꞌnu san ya neꞌu nuu ka oo kuakuaꞌa ñayiu.
PSA 109:31 Chi kaꞌan niꞌnu maa ya ja jaꞌa ñayiu ka kundaꞌu, nagua ja skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa ñayiu ka xtavi kuechi ña.
PSA 110:1 Jiñaꞌa Jitoꞌo Dios nuu Jitoꞌo san: “Jinkoo ichi ndaꞌa kuaꞌa rin, vi guaa ndee na saꞌa rin ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ron ndee chii jaꞌa ron”.
PSA 110:2 Te ndee Sión taa Jitoꞌo Dios vara ya ja kuu tniuu kaꞌnu skuiso ña ya ja kotatnuni ni, te kokuu nijaꞌnu ni nuu ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ni.
PSA 110:3 Ñayiu maa ni, chi maa ni mai jakuei ja vi koi jin ni, kiuu xneꞌe ni jakaꞌnu ni ja kundee ni. Te ka yeꞌe ñayiu maa ni nuu ka oi nuu ni, na kuinio nuu inka ni yeꞌe ja matuu inka kiuu. Te kuu ni na kuinio suchi kuechi, chi yeyeꞌe ni, na kuinio yuyu ja oo tnoꞌo neꞌe.
PSA 110:4 Ni kee yuꞌu Jitoꞌo Dios, te ma ndatnaꞌnu ini ya: Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani, te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec.
PSA 110:5 Te oo maa Jitoꞌo Dios ichi ndaꞌa kuaꞌa ni, te kiuu na kiti ini ya, te xnaa ya tee ka kuu rey.
PSA 110:6 Te kiuu ja sandaa ya kuechi ñayiu ñuyiu, te tatutu ya yiki kuñu ndiyi, vi kaxin yuu ya xini ñayiu ninii ñuyiu.
PSA 110:7 Te nuu kuaꞌan Jitoꞌo nuu ichi, te koꞌo ya ndute nuu in yute, te ndundakui ya.
PSA 111:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Saꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo jin ndiꞌi san jin anu san nuu ka ndututu ndiꞌi ñayiu ka saꞌa ndaa.
PSA 111:2 Naꞌnu tniuu saꞌa Jitoꞌo, te ndiꞌi ñayiu ka junkuaan ini, ka ndachikuaꞌa tniuu saꞌa ya.
PSA 111:3 Te luu kaa tniuu naꞌnu ja saꞌa ya vi yeꞌe tajan, te nikuii nikani oo tniuu ndaa ja saꞌa ya.
PSA 111:4 Te ni saꞌa ya ja vi kondakaꞌon tniuu vii tniuu vaꞌa saꞌa ya, chi kaꞌnu ini Jitoꞌo vi ndaꞌu ini ya.
PSA 111:5 Te jiñaꞌa ya ja ka jaa ñayiu ka nee yiñuꞌu nuu ya, te siun ni naꞌa ya tratu ja ni saꞌa ya jin ñayiu.
PSA 111:6 Te ni xneꞌe ya jakaꞌnu ya jin tniuu saꞌa ya nuu ni jiñaꞌa ya ñuꞌu ñayiu inka ñuu ja vi saꞌa jajin ñayiu ñuu ya.
PSA 111:7 Te tniuu saꞌa ya kuu tniuu ndija vi tniuu ndaa, te ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ya kuu tnoꞌo ndaa ja kukanu inio.
PSA 111:8 Te oo yutnu nikuii nikani, chi ni kuvaꞌa jin tnoꞌo ndija vi tnoꞌo ndaa.
PSA 111:9 Chi ni ndatau ia Dios ñayiu ya, te ni saꞌa ya jin ñayiu yun in tratu ja siun ni koo. Te Dios kuu ia ii vi ia yuꞌu ndevaꞌo.
PSA 111:10 Nuu yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo kuu nuu kejaꞌa ja kuu ndichio, te ndiꞌi ñayiu ja ka skunkuu tnoꞌo tatnuni ia Dios ka kuu ñayiu ja ka jinkuiꞌnu guaꞌa ini. Te nikuii nikani na vi kosaꞌa kaꞌnuo ia Dios.
PSA 112:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Na taꞌu na ndetu ñayiu yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, te junkuaan ndevaꞌa ini tnoꞌo ja tatnuni ya.
PSA 112:2 Te vi kokuu naꞌnu ndikin tatai nuu ñuyiu, te vi niꞌi ndikin tata ñayiu ndaa javii javaꞌa ia Dios.
PSA 112:3 Te konevaꞌa kuaꞌi jakuika nuu veꞌi, te siun ni kosaꞌa ndai.
PSA 112:4 Te koo in ñuꞌu ja koyeꞌe niꞌnu maꞌñu sagua ñunee nuu ka oo ñayiu ndaa, chi kaꞌnu ndevaꞌa ini ia Dios vi ndaꞌu ini ya vi saꞌa ndaa ya.
PSA 112:5 Ñayiu ndaꞌu ini, te jiñaꞌa nui nuu inka ñayiu, chi kevii kevaꞌi, te jini saꞌa ndai jin ja nevaꞌi.
PSA 112:6 Te yun kuu ja ma kendoo kueꞌe saꞌuin, te siun ni vi kondakaꞌan ña jin ñayiu ndaa yun.
PSA 112:7 Te ma koyuꞌi nuu ka kaꞌan ñayiu ja koo tnundoꞌo, chi oo yutnu anui, te kukanu ini Jitoꞌo.
PSA 112:8 Te kukanu ini ja oo yutnu anui, te tu yuꞌi, guaa ndee na kuni ja vi skunaa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin.
PSA 112:9 Te jaꞌndei ja nevaꞌi ja skutaꞌui ñayiu ka kundaꞌu, te siun ni kosaꞌa ndai, saa te kokuu kaꞌnui, te niꞌi kuaꞌa jayiñuꞌu.
PSA 112:10 Te nuu vi kuni ñayiu kueꞌe yaꞌa, te vi kiti ini ndevaꞌi, te vi ndakaꞌñi noꞌi, su ndi joo ndi joo te vi nai, te suni naa ja ni ka ondioo ini ñayiu kueꞌe ja vi niꞌi.
PSA 113:1 ¡Kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo! Maa ni ja ka jinokuechi ni nuu ia Dios, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, vi saꞌa kaꞌnu ni sivi Jitoꞌo.
PSA 113:2 Na vi chiñuꞌo Jitoꞌo, ndee kiuu vitna vi nikuii nikani.
PSA 113:3 Na vi saꞌa kaꞌnuo Jitoꞌo, guaa ndee nuu jinonta nikandii vi guaa ndee nuu makee.
PSA 113:4 Kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo ja oo ya siki ndiꞌi ñuu, te ja yeꞌe tajan ya oo ndee siki andivi.
PSA 113:5 Tu na inka ja kintnaꞌa inuu jin Jitoꞌo, ia kuu Dios mao, ja nukoo ya ndee sukun yun tatnuni ya.
PSA 113:6 Su ndee yun jinkindei ya, te ndiaꞌa ya andivi vi nuu ñuyiu.
PSA 113:7 Te ndoneꞌe ya ñayiu ka kuu ndaꞌu guaa ndee nuu ñuyaka, vi ndatau ya ñayiu tu saꞌun nagua ka nevaꞌa guaa ndee nuu miꞌi.
PSA 113:8 Te juntaa ña ya jin ñayiu ka kuu naꞌnu, ja ka kui ñayiu ka nee tniuu naꞌnu nuu ñui.
PSA 113:9 Te jiñaꞌa ya in veꞌe nuu vi koo ñasiꞌi ja tu kuu ja vi koo seꞌe ña, vi jiñaꞌa ya in jasii ini nuu ñasiꞌi yun ja kuu vi koo seꞌe ña. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 114:1 Nuu ni ndekuei ñayiu Israel ñuu Egipto, te ni ka xndendoo ndikin tata Jacob inka ñuu ja ka kaꞌan inka nuu saꞌan,
PSA 114:2 te Judá ni nduu veñuꞌu maa ia Dios, te Israel ni jinkokuu nuu tatnuni ya.
PSA 114:3 Te nuu ni jini ña ndute mar jin ñayiu Israel, te ni jino yuꞌu de, vi ni ndakaka yata ndute yute Jordán.
PSA 114:4 Te ni ka kanta sukun yuku naꞌnu na kuinio karneru, vi ni ka kanta sukun tinduu na kuinio lelu kueli.
PSA 114:5 ¿Te nagua ni ndoꞌo ron ndute mar? ¿Nau ja ni jino yuꞌu ron? Te roon yute Jordán, ¿nau ja ni ndakaka yata ron?
PSA 114:6 Te roon yuku naꞌnu, ¿nau ja ni ka kanta sukun ron na kuinio karneru? Te roon tinduu, ¿nau ja ni ka kanta sukun ron na kuinio lelu kueli?
PSA 114:7 Te tnaa ron ñuꞌu nuu oo ndiaꞌa Jitoꞌo, vi tnaa ron nuu oo ndiaꞌa Dios, ia ni ochiñuꞌu ndi Jacob.
PSA 114:8 Te maa ia Dios saꞌa ja in kava ni nduu nuu ñuꞌu ndute, chi kava yun ni nduu in nuu jinonta nuu ndute.
PSA 115:1 Ma saꞌa ni ja na koo jayiñuꞌu nuu in in san, vi Dios, chi ndiꞌi jayiñuꞌu na koo nuu maa ni, chi maintnoꞌo maa ni kuu ia kaꞌnu, chi kundaꞌu ini ña ni vi saꞌa ndaa ni.
PSA 115:2 Chi ¿nau ja vi kokakan tnoꞌo ña ñayiu sava ka ñuu ndenu oo ia Dios ni vitna?
PSA 115:3 Te ia Dios mao, chi ndee andivi oo ya, te saꞌa ya ndiꞌi nagua kuini maa ya.
PSA 115:4 Su chuꞌchi ñayiu sava ka ñuu yun, chi ninoꞌo ni oro vi plata ka kuu, ja ni ka saꞌa ñayiu jin ndaꞌi ka kuu.
PSA 115:5 Ka oo yuꞌu, su tu kuu vi kaꞌan, ka oo nduchi nuu, su tu kuu vi kondiaꞌa.
PSA 115:6 Ka oo soꞌo, su tu kuu vi konini, ka oo xtnii, su tu kuu vi tnaꞌni.
PSA 115:7 Ka oo ndaꞌa, su tu kuu vi keꞌe, ka oo siꞌin, su tu kuu vi kaka, ni tu kuu ja vi kañu yoo sukun.
PSA 115:8 Te na kandaa chuꞌchi yun saa kandaa maa ñayiu ka saꞌa ña jin, vi suni saa kandaa ñayiu ka kukanu ini ña jin chuꞌchi yun.
PSA 115:9 Te maa ni, ñayiu Israel, vi kukanu ini ni Jitoꞌo, chi maa ya kuu ia chituu ña vi jito jini ña ya jin in in ni.
PSA 115:10 Te maa ni ja ka kuu ni tatatnoꞌo Aarón, vi kukanu ini ni Jitoꞌo, chi maa ya kuu ia chituu ña vi jito jini ña ya jin in in ni.
PSA 115:11 Te ndiꞌi maa ni ja ka yuꞌu niꞌnu ni Jitoꞌo, vi kukanu ini ni ya, chi maa ya kuu ia chituu ña vi jito jini ña ya jin in in ni.
PSA 115:12 Chi ni ndakaꞌan ña Jitoꞌo jion, te saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ya, chi saꞌa vii saꞌa vaꞌa ya ñayiu Israel, vi saꞌa vii saꞌa vaꞌa ya ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Aarón.
PSA 115:13 Te saꞌa vii saꞌa vaꞌa ya ndiꞌi ñayiu ka yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, vi saꞌa vii saꞌa vaꞌa ya ñayiu naꞌnu ka vi ñayiu ndaꞌu ka.
PSA 115:14 Te saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ia Dios jin ni, ja vi kaya kuaꞌa ndikin tata ni vi ndikin tata seꞌe ni.
PSA 115:15 Te na saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña Jitoꞌo, ia ni saꞌa andivi vi ñuyiu.
PSA 115:16 Andivi kuu nuu oo maa Jitoꞌo, su ni jiñaꞌa ya ñuyiu ja ka oo ñayiu.
PSA 115:17 Te ndiyi ja ni ka jiꞌi ja kuaꞌankuei chii ñuꞌu chii ndeꞌi nuu tu na in kaꞌan na in kuu, chi ma kuu vi saꞌa kaꞌnui Jitoꞌo.
PSA 115:18 Su yoon ja ka tekuo, chi vi kosaꞌa kaꞌnuo Jitoꞌo ndee kiuu vitna vi nikuii nikani. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 116:1 Kutoo san Jitoꞌo, chi nini ya tnoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ya.
PSA 116:2 Chi chindei ya xini ya, te nini ya tnoꞌo ja kaꞌan san nuu ya, te yun guaa kondakakuneꞌe san ya ndiꞌi ni kiuu ja teku san.
PSA 116:3 Te vi ja oo san ja kuu san, te ni junkuntnaꞌa san jin tnoꞌo suchi ini ja vi sandee ni ka ja kanakau san nuu yau ñaña, chi ni tnaꞌa san tnundoꞌo vi tnoꞌo suchi ini.
PSA 116:4 Yun te ni ndakakuneꞌe san Jitoꞌo, te jiñaꞌa san: “Jikantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo san, ja skaku niꞌnu ña ni jin san”.
PSA 116:5 Kaꞌnu ndevaꞌa ini Jitoꞌo vi ia ndaa kuu ya, chi ndija ja kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ia Dios mao.
PSA 116:6 Te jito jini ña Jitoꞌo jin ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee, chi nuu vi ja ni kuita saꞌun san, te ni skaku niꞌnu ña ya jin san.
PSA 116:7 Vitna te kuu ndatatu sii ini ron, vi anu, chi ni saꞌa guaꞌa ña Jitoꞌo jin ron.
PSA 116:8 Chi ni skaku niꞌnu ña ni jin san, vi Dios, ja tu ni jiꞌi san, te ni jaꞌa ni tenuu san, vi tu ni jandetu ni ja ndondiso san.
PSA 116:9 Te yun kuu ja siun ni kokaka san nuu ichi maa ni, vi Jitoꞌo, nuu ka oo ñayiu ñuyiu.
PSA 116:10 Ni kandija san ia Dios, te yun guaa ni kaꞌan san: “Tnaꞌa ndevaꞌa san tnoꞌo suchi ini”,
PSA 116:11 te nuu tu ni niꞌi ini ka san nagua saꞌa san, te ni kachi san: “Ndiꞌi ñayiu inu tnoꞌo”.
PSA 116:12 ¿Te nagua kuu ja tniuyaꞌu san nuu Jitoꞌo, jin ndiꞌi jaguaꞌa ja ni saꞌa ña ya jin san?
PSA 116:13 Te soko san vinu nuu Jitoꞌo ja ndakakuneꞌe san ya ja ni skaku niꞌnu ña ya jin san.
PSA 116:14 Te skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san nuu Jitoꞌo jin nuu ndiꞌi ñayiu ñuu ya.
PSA 116:15 Te kusuchi ndevaꞌa ini Jitoꞌo nuu ndiaꞌa ya ja ka jiꞌi ñayiu vii maa ya.
PSA 116:16 Te jandaa, vi Jitoꞌo, ja maa san kuu tee jinokuechi nuu ni, chi maa san kuu seyii ñaꞌa jinokuechi nuu ni, te ni jaꞌnde ni kaa ja ni onuꞌni san.
PSA 116:17 Te soko san kiti ja ndakuantaꞌu san nuu ni, te ndakakuneꞌe san sivi ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 116:18 Te skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, jin nuu ndiꞌi ñayiu ñuu ni,
PSA 116:19 ini nuu oo veñuꞌu maa ni, vi Jitoꞌo, maꞌñu sagua nuu oo maa ron, vi Jerusalén. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 117:1 Vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios, maa ni ja ka oo ni ndiꞌi ni ñuu vi ndiꞌi maa ni ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, vi kata ni yaa nuu ia Dios.
PSA 117:2 Chi ndaꞌu ndevaꞌa ini ya jin in in yoon, te siun ni skunkuu ndaa ya. Ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo.
PSA 118:1 Vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, chi ia guaꞌa kuu ya, te nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya.
PSA 118:2 Vi kaꞌan maa ni, ñayiu Israel: “Nikuii nikani kundaꞌu ini ña ia Dios”.
PSA 118:3 Vi kaꞌan maa ni, ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Aarón: “Nikuii nikani kundaꞌu ini ña ia Dios”.
PSA 118:4 Vi kaꞌan maa ni, ñayiu ka yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo: “Nikuii nikani kundaꞌu ini ña ia Dios”.
PSA 118:5 Nuu ni tnaꞌa ndevaꞌa san tnoꞌo suchi ini, te ni ndakakuneꞌe san Jitoꞌo, te ni onini ya tnoꞌo ni kaꞌan san, te ni ndatau ña ya nuu tnundoꞌo.
PSA 118:6 Oo maa Jitoꞌo jin san, te ma koyuꞌu san ja nagua vi saꞌa ña ñayiu jin san.
PSA 118:7 Oo maa Jitoꞌo jin san, te maa ya kuu ia chindee chituu ña jin san, te yun kuu ja kuni san ja vi ndee ñuꞌu vi konduei ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 118:8 Guaꞌa ka kuu ja vi kukanu inio Jitoꞌo, masu ja vi kukanu inio in ñayiu.
PSA 118:9 Guaꞌa ka kuu ja vi kukanu inio Jitoꞌo, masu ja vi kukanu inio tee ka tatnuni.
PSA 118:10 Ni ka jionduu ña ñayiu ndiꞌi ñuu jin san, su jin sivi maa Jitoꞌo, te ni xnaa san ñayiu yun.
PSA 118:11 Ni ka jionduu ña ñayiu jin san, te ni ka tnaa maꞌñu ña, su jin sivi maa Jitoꞌo, te ni xnaa san ñayiu yun.
PSA 118:12 Ni ka jionduu ña na kuinio ñuñu, te ñama ni naa ja ka kiti ini ndevaꞌa na kuinio ñuꞌu, ja ñama teñuꞌu ña jin tnu iñu, chi jin sivi maa Jitoꞌo, te ni xnaa san ñayiu yun.
PSA 118:13 Ni ka chindaꞌa niꞌi ndevaꞌa ña jin san, nagua ja na ndonso san, su ni chituu ña maa Jitoꞌo jin san.
PSA 118:14 Maa Jitoꞌo taa jandakui san, te jita san yaa nuu maa ya, chi maa ya kuu ia skaku niꞌnu ña.
PSA 118:15 Te ka kana ñayiu ndaa vi ka jitai ndee nuu veꞌi, ja ka kusii ini ja ni skaku niꞌnu ña ya, te jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo, saꞌa ya tniuu naꞌnu.
PSA 118:16 Te jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo, xneꞌe ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya, te jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo, saꞌa ya tniuu ja saꞌu kuii inio.
PSA 118:17 Te ma kuu san, chi koteku san, nagua ja ndakani san tniuu naꞌnu saꞌa Jitoꞌo.
PSA 118:18 Ni tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo, ni tetniuu Jitoꞌo, su tu ni jandetu ya ja kuu san.
PSA 118:19 Vi ndakune ni yeꞌe veñuꞌu nuu oo tnoꞌo ndaa, nagua ja kiuu san, te ndakuantaꞌu san nuu Jitoꞌo.
PSA 118:20 Te yeꞌe veñuꞌu yaꞌa kuu yeꞌe maa Jitoꞌo, te yeꞌe yaꞌa kiukuei ñayiu ndaa.
PSA 118:21 Te ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, chi ni onini ni tnoꞌo ni jikantaꞌu san nuu ni, te ni skaku niꞌnu ña ni jin san.
PSA 118:22 Kava ja ni ka skexiko tee ka saꞌa veꞌe, ni nduu kava kaꞌnu ja yituu skina veꞌe.
PSA 118:23 Tniuu yaꞌa ni saꞌa maa Jitoꞌo, te vi ni ka saꞌu kuii inio ka ndiaꞌo.
PSA 118:24 Vitna kuu kiuu ja ni saꞌa maa Jitoꞌo, te na vi kokusii inio, te vi kosii inio nuu ya.
PSA 118:25 Jikantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, ja skaku niꞌnu ña ni jin in in san. Jikantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, ja saꞌa ni ja na kekuei guaꞌa san.
PSA 118:26 Na taꞌu na ndetu ñayiu vaji jin sivi maa Jitoꞌo, chi ndee nuu ka oo san veꞌe maa Jitoꞌo, ka jikantaꞌu san ja na saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ya jin.
PSA 118:27 Maa Jitoꞌo kuu ia Dios mao, te yeꞌe ya nuo. Vi kuꞌni ni kiti ja vi soko ni nuu ya, te kuaꞌankuei ni jin ti ndee nuu oo ndiki nuu altar.
PSA 118:28 Maa ni kuu ia Dios san, te ndakuantaꞌu san nuu ni, vi saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Dios.
PSA 118:29 Vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, chi ia guaꞌa kuu ya, te nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya.
PSA 119:1 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka jika nuu ichi ndaa, te ka saꞌi nagua kaxtnoꞌo maa Jitoꞌo.
PSA 119:2 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka jantnoꞌo tnoꞌo tatnuni ya, te vi ni ini ni anui ka ndandukui ia Dios.
PSA 119:3 Te ñayiu yaꞌa, chi tu saꞌun na jakueꞌe ka saꞌi, chi ka jikai nuu ichi maa ya.
PSA 119:4 Chi ni skuiso siki ña ni tnoꞌo tatnuni ni, ja na vi skunkuu ndaa kuiti san.
PSA 119:5 Vaa nuu suaꞌa te kuu kaka yutnu san nuu ichi ni, nagua ja skunkuu san nuu tnoꞌo xtaku ni,
PSA 119:6 te ma kendoo kanoo san, nuu na kuantnoꞌo san ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:7 Te saꞌa kaꞌnu ña san jin in anu ndaa san, nuu na kutuaꞌa san tniuu ndaa ja saꞌa ni.
PSA 119:8 Kuini san ja skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni, te ma xndendoo saꞌun ña ni jin san.
PSA 119:9 ¿Naxa saꞌa in suchi kuechi ja koo vii anui? Kuini ja saꞌi nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:10 Te jin ndiꞌi san jin anu san ndanduku ña san jin ni, vi Dios, te ma kuandetu ni ja kujioo san nuu tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:11 Chi ndee ini ndee anu san tavaꞌa san tnoꞌo kaꞌan ni, nagua ja ma saꞌa san yika kuechi nuu ni.
PSA 119:12 Kaꞌnu ndevaꞌa kuu maa ni, vi Jitoꞌo, te kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:13 Te jin yuꞌu maa san ndakani san, ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan ni ja tatnuni ni.
PSA 119:14 Kusii ini ndevaꞌa ka san ja kaka san nuu ichi nagua tatnuni ni, masu ja konevaꞌa san ndiꞌi jakuika.
PSA 119:15 Te ndachikuaꞌa san tnoꞌo tatnuni ni, te kinuu guaꞌa san nuu ichi ni.
PSA 119:16 Te kokuu sii ini san ja saꞌa san nagua xtaku ni nuu san, te ma ndunaa saꞌun ini san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:17 Saꞌa ni javaꞌa jin san ja jinokuechi san nuu ni, ja na koteku san, te na kuantnoꞌo san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:18 Kune ni nduchi nuu san, nagua ja na kondiaꞌa san, ja luu ndevaꞌa kaꞌan nuu tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:19 Chi in ñayiu jikanuu ndaꞌu ni kuu san ñuyiu yaꞌa, te ma tayuꞌu ni tnoꞌo tatnuni ni nuu san.
PSA 119:20 Te vi ndiꞌi ni ore kuita ndevaꞌa anu san, ja ndioo ndevaꞌa ini san ja kuni san tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:21 Chi tetniuu ni tnundoꞌo ka tnaꞌa ñayiu ka saꞌa teyii maa, vi ñayiu ni ka tau tniaꞌa, ja ka kujioo nuu tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:22 Xtajioo ni ñayiu ka kaneꞌe ña jin san, vi ñayiu ka skexiko ña, chi jantnoꞌo san tnoꞌo tatnuni ni nuu san.
PSA 119:23 Te visi ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka tatnuni ja vi saꞌa ña de jakueꞌe jin san, su maa san ja jinokuechi san nuu ni, chi ndachikuaꞌa san nuu ley ni.
PSA 119:24 Chi kusii ini san jin tnoꞌo tatnuni ni, te suu kuu tnoꞌo ja xteku ña jin san.
PSA 119:25 Te vi ndee nuu ñuyaka ni ka katuu san, ndataa ni ja na koteku san, nagua ni kaꞌan ni nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:26 Ni xneꞌe san nagua saꞌa san nuu ni, te ni jantaꞌu ni. Vitna te kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:27 Chituu ña ni ja na jinkuiꞌnu ini san naxa kaꞌan tnoꞌo tatnuni ni, te na ndachikuaꞌa san tniuu vii ndevaꞌa saꞌa ni.
PSA 119:28 Te vi ja ni kuita saꞌun anu san ja kusuchi ndevaꞌa ini san, ndasaꞌa yutnu ña ni nuu tnoꞌo ni, nagua ni kee yuꞌu ni.
PSA 119:29 Xtajioo ña ni nuu ichi ka jika ñayiu inu tnoꞌo, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni ja na kondikin san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni nuu san.
PSA 119:30 Chi ni kaji san ichi ndaa ja kaka san, te ndioo ini san ja kondikin san tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:31 Te kuini san ja kondikin guaguaꞌa san tnoꞌo tatnuni ni, vi Jitoꞌo san, te ma kuandetu ni ja kendoo kanoo san.
PSA 119:32 Te nduku ndee san ja skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni, chi saꞌa ni ja jinkuiꞌnu guaꞌa ka ini san.
PSA 119:33 Te kaxtnoꞌo ni nuu san, vi Jitoꞌo, ja na kondikin san ichi ja xtaku ni nuu san, te na kondikin san guaa ndee kiuu sandiꞌi ja koteku san.
PSA 119:34 Taa ni tnoꞌo ndichi ja jinkuiꞌnu ini san, nagua ja tavaꞌa san ley ni, te skunkuu san ndiꞌi san jin anu san.
PSA 119:35 Te kondeka ña ni ichi nuu tatnuni ni, chi yun kuu nuu niꞌi san jasii ini ja oo jin san.
PSA 119:36 Saꞌa ni ja na ndioo ini anu san tnoꞌo tatnuni ni, te masu ja ndioo ini san ja konevaꞌa san ja kuaꞌa ja ioo.
PSA 119:37 Te ma kuandetu ni ja kondiaꞌa san nuu ja tu jiniuꞌu. Taa ni ja koteku san, nagua ja na kaka san nuu ichi ni.
PSA 119:38 Te skunkuu ni tnoꞌo ni kee yuꞌu ni nuu san, ja kuu san tee jinokuechi nuu ni, nagua saꞌa ni jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni.
PSA 119:39 Xtajioo ni tnoꞌo kanoo ja ka kaꞌan ñayiu jin san, chi yun kuu ja yuꞌu ka san, chi oo guaꞌa tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:40 Chi ndioo ini san tnoꞌo tatnuni ni, te taa ni ja koteku san jin maꞌñu sagua tniuu ndaa ja saꞌa ni.
PSA 119:41 Neꞌe ni, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san, vi Jitoꞌo san. Skaku niꞌnu ña ni jin san, nagua ni kee yuꞌu ni ja saꞌa ni.
PSA 119:42 Saa te niꞌi san tnoꞌo ja ndajioneꞌe san nuu ñayiu ka skexiko ña jin san, chi kukanu ini san tnoꞌo kaꞌan ni.
PSA 119:43 Te ni in jichi ma kindee ni tnoꞌo ndaa nuu yuꞌu san, chi ndetu kaꞌnu san tnoꞌo xtaku ni nuu san.
PSA 119:44 Te nikuii nikani kosaꞌa san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:45 Saa te tu na in kasi ichi, chi ni ndanduku san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:46 Te kaꞌan san tnoꞌo tatnuni ni nuu tee ka kuu rey, te ma kukanoo san.
PSA 119:47 Te kusii ini san jin tnoꞌo tatnuni ni, chi kutoo ndevaꞌa san.
PSA 119:48 Kee yuꞌu san ja skunkuu ndaa san tnoꞌo tatnuni ni, chi kutoo san, te kuꞌun ini san tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:49 Te ndakaꞌan ni tnoꞌo ni kaꞌan ni nuu san, ja jinokuechi san nuu ni, chi jin tnoꞌo yun, te ni saꞌa ni ja ndetu kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 119:50 Chi tnoꞌo maa ni kuu ja ndataa jasii ini nuu san nuu kusuchi ini san. Te tnoꞌo ni kee yuꞌu ni, taa ja teku san.
PSA 119:51 Te ka jaku ndee ña ñayiu ka saꞌa teyii ndevaꞌa jin san, su sein, chi ma kujioo san nuu ley ni.
PSA 119:52 Chi ni ndakaꞌan san tnoꞌo ja xtaku ni nuu san, ndee ja ni kuu nanaꞌa, vi Jitoꞌo san, te yun ndaniꞌi san jasii ini.
PSA 119:53 Te kiti ini ndevaꞌa san nuu ndiaꞌa san ñayiu kueꞌe, ja ka kujioo nuu tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:54 Te tnoꞌo ja xtaku ni nuu san kuu yaa ja jita sii ini san nuu oo san inka ñuu.
PSA 119:55 Te ndakaꞌan ña san jin ni tnoꞌo jakuaa, vi Jitoꞌo san, chi kuini san ja saꞌa san nagua kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:56 Te ni niꞌi san javii javaꞌa, chi ni jantnoꞌo san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:57 Maa ni, vi Jitoꞌo san, kuu in ja kutaꞌu kundetu san, Te kee yuꞌu san ja saꞌa san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:58 Te ndiꞌi san jin anu san jikantaꞌu san nuu ni. Kundaꞌu ini ña ni jin san, nagua ni kee yuꞌu ni ja saꞌa ni.
PSA 119:59 Chi ni ndakani ini guaguaꞌa san nagua saꞌa san, te ni ndajiokuiin san nuu ni, nagua ja skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:60 Ni onuu ini san, te tu ni okukuee san, ja saꞌa san nagua tatnuni ni.
PSA 119:61 Ni ka jionduu ña in tnii kaꞌnu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe jin san, su visi ni saa, te tu ndunaa ini san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:62 Te ndakoo san sau ñuu ja ndakuantaꞌu san nuu ni, chi oo ndaa tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:63 Te ka ndeka tnaꞌa guaꞌa maa san jin ndiꞌi ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni, vi ka jantnoꞌi tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:64 Te kundaꞌu ini ni ndiꞌi ja oo ñuyiu yaꞌa, vi Jitoꞌo san. Te kaxtnoꞌo ni nuu san naxa kaꞌan tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:65 Ni saꞌa ni in javaꞌa jin san ja jinokuechi san nuu ni, vi Jitoꞌo san, nagua ni kaꞌan ni ja saꞌa ni.
PSA 119:66 Kaxtnoꞌo ni nuu san, ja na kuni san tnoꞌo ndaa, vi na jinkuiꞌnu ini san, chi kandija san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:67 Chi ama ka ja tnaꞌa san tnundoꞌo, te ni ojika ndoñuꞌu san nuu ichi ni, su vitna, te jantnoꞌo san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:68 Maa ni kuu ia guaꞌa, te saꞌa ni javaꞌa. Kaxtnoꞌo ni nuu san naxa kaꞌan tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:69 Chi visi ni ka kaꞌan tnoꞌo ñayiu ka saꞌa teyii mai siki san, su sein, chi skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni jin ndiꞌi san jin anu san.
PSA 119:70 Chi ni ka kundee ndevaꞌa ini anu ñayiu yun, na kuinio xeꞌen ja ni jija, su sein, chi kusii ini san nuu tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:71 Guaꞌa kuu ja ni tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo, chi saa te kutuaꞌa san naxa kaꞌan tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:72 Te ja nuu maa san, chi guaꞌa ndevaꞌa ka kuu tnoꞌo kaxtnoꞌo maa ni jin yuꞌu ni, masu kuakuaꞌa mil xuꞌun ka kuu oro vi plata.
PSA 119:73 Chi jin ndaꞌa maa ni, ni saꞌa ña ni jin san, te taa ni ja jinkuiꞌnu ini san, nagua ja na kutuaꞌa san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:74 Te na vi kusii ini ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni, nuu vi kuni ñai jin san, chi kukanu ini san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:75 Chi jini san, vi Jitoꞌo, ja oo ndaa tnoꞌo ja xtaku ni nuu san, te ndija ni ja tetniuu ni tnundoꞌo siki san.
PSA 119:76 Su vitna, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san, te ndataa ni tnoꞌo sii ini, nagua ni kee yuꞌu ni ja saꞌa ni jin san, ja jinokuechi san nuu ni.
PSA 119:77 Neꞌe ni, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san, nagua ja na koteku san, chi kusii ini san jin tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:78 Saꞌa ni ja na vi kendoo kanoo maa ñayiu ka saꞌa teyii mai, chi ka xtavi kuechi ñai jin san jin tnoꞌo tnoꞌo, su masu nagua ni saꞌa san jin, te sein, chi ñuꞌu ini san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:79 Na vi ndututu san jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ni, te na vi kutuaꞌi naxa kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:80 Te ndiꞌi san jin anu san na kuantnoꞌo ndaa kuiti san tnoꞌo ja xtaku ni, nagua ja ma kendoo kanoo san.
PSA 119:81 Te vi makuita saꞌun anu san ndetu san, na kiuu guaa skaku niꞌnu ña ni jin san, su ndetu kaꞌnu ña san jin ni nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:82 Te vi makuita saꞌun nduchi nuu san ja ndetu san tnoꞌo ni kee yuꞌu ni, te kachi san: “¿Na kiuu saa kii ni ja ndasaꞌa sii ini ña ni?”
PSA 119:83 Chi ni kasun saꞌun san na kuinio in itni ñii ja intakaa nuu ñuaꞌa, su tu ndunaa ini san tnoꞌo ni xtaku ni.
PSA 119:84 ¿Nasaa ka kiuu kuu ja koteku san, ja jinokuechi san nuu ni, te saa tetniuu ni tnundoꞌo siki ñayiu ka sondikin ña jin san?
PSA 119:85 Ni ka jate ñayiu ka saꞌa teyii mai in yau ja vi skanakau ñai jin san. Te ñayiu yun, chi tu ka ndikin nagua kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:86 Ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ni kuu tnoꞌo ndaa. Chituu ña ni, vi Dios, chi ka sondikin ña ñayiu jin san, su masu na jakueꞌe saꞌa san.
PSA 119:87 Chi vi ja yatni ja vi xnaa ñai jin san, su tu xndendoo san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:88 Te vi nagua kundaꞌu ini ña ni jin san, saa taa ni ja koteku san, te skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:89 Nikuii nikani oo yutnu tnoꞌo maa ni ndee andivi, vi Jitoꞌo san.
PSA 119:90 Tniuu ndaa ja saꞌa ni, chi nikuii nikani oo, chi maa ni, ni saꞌa ñuyiu, te ni junkuiin yutnu.
PSA 119:91 Te ndiꞌi nagua ni chiyukun ni ja vi koo, te saa ka oo ndee kiuu vitna, chi ndiꞌi ka jinokuechi nuu maa ni.
PSA 119:92 Chi nuu suaꞌa, te tu ni ndataa tnoꞌo kaxtnoꞌo ni in jasii ini nuu san, vaa ja ni naa san nuu tnoꞌo suchi ini ja tnaꞌa san.
PSA 119:93 Te ma ndunaa saꞌun ini san tnoꞌo tatnuni ni, chi jin maꞌñu sagua tnoꞌo yun, te taa ni ja teku san.
PSA 119:94 Skaku niꞌnu ña ni jin san, vi Dios, chi ñayiu maa ni kuu san, chi ndikin san nagua tatnuni ni.
PSA 119:95 Chi ka jito guaꞌa ña ñayiu kueꞌe ja vi xnaa ñai jin san, su sein, chi ñuꞌu ini san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:96 Chi jini san ja ndiꞌi nagua oo ñuyiu vi naa, su tnoꞌo tatnuni ni, chi ma naa saꞌun.
PSA 119:97 Kutoo ndevaꞌa san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni, te ndiꞌi ni kiuu ñuꞌu ini san.
PSA 119:98 Siun ni oo san jin tnoꞌo tatnuni ni, te saꞌa ja kuu ndichi ka san, saa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san.
PSA 119:99 Te jinkuiꞌnu guaꞌa ka ini san saa tee ka kaxtnoꞌo nuu san, chi siun ni ñuꞌu ini san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:100 Te jinkuiꞌnu guaꞌa ka ini san saa tee nijaꞌnu, chi jantnoꞌo san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:101 Te kujioo san nuu ndiꞌi ichi kueꞌe, nagua ja skunkuu san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:102 Te tu ni kujioo san nuu tnoꞌo ja xtaku ni, chi saa ni kaxtnoꞌo maa ni nuu san.
PSA 119:103 Chi in ja vixin ndevaꞌa kuu tnoꞌo ni nuu yuꞌu san, te vixin ndevaꞌa ka saa nduxi ñuñu.
PSA 119:104 Chi nuu tnoꞌo tatnuni ni, niꞌi san ja jinkuiꞌnu ini san. Yun kuu ja skexiko san ndiꞌi tnoꞌo tnoꞌo.
PSA 119:105 Tnoꞌo maa ni kuu in ñuꞌu ja yeꞌe nuu jaꞌa san, vi in ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ichi jika san.
PSA 119:106 Ni kee yuꞌu san, te skunkuu san tnoꞌo ndaa ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:107 Kusuchi ndevaꞌa ini san, vi Jitoꞌo. Taa ni ja koteku san nagua ni kaꞌan ni nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:108 Jikantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, ja kuantaꞌu ni joo tnoꞌo ja saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, te kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:109 Ndiꞌi ni kiuu oo san ja kuu san, su tu ndunaa ini san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:110 Ni ka nduku ñayiu kueꞌe ja vi kakuiko ñai jin san, su sein, chi tu kujioo san nuu tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:111 Te nikuii nikani saꞌa jajin san tnoꞌo tatnuni ni, chi suu ndasaꞌa sii ini anu san.
PSA 119:112 Chi vi ni ini ni anu san kuini san ja skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni, te siun ni kosaꞌa san guaa ndee kiuu sandiꞌi.
PSA 119:113 Skexiko san ñayiu inu jani ini, su kutoo san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:114 Maa ni kuu ia tayuꞌu ña vi ia jito jini ña, te kukanu ini san tnoꞌo ni.
PSA 119:115 Te maa ni ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, vi kujioo ni nuu oo san, chi kuini san ja skunkuu san tnoꞌo tatnuni ia Dios san.
PSA 119:116 Chindee chituu ña ni jin san, nagua ni kee yuꞌu ni, te na koteku san, te ma kendoo kanoo san ja ndetu kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 119:117 Chindee chituu ña ni jin san, te na kaku niꞌnu san, te siun ni na koskunkuu san nuu ley ni.
PSA 119:118 Te skexiko ni ñayiu ka kujioo nuu ley ni, chi ninoꞌo ni ja vi xndaꞌui ñayiu ka ndakani ini.
PSA 119:119 Chi skexiko ni ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe nuu ñuyiu yaꞌa, na kuinio miꞌi. Yun kuu ja sein, chi kutoo san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:120 Te vi suaꞌa niꞌi yiki kuñu san ja yuꞌu ña san, te yuꞌu niꞌnu san tnoꞌo ja xtaku ni nuu san.
PSA 119:121 Siun ni saꞌa ndaa san, te ma skanakau ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin san.
PSA 119:122 Saꞌa ni javaꞌa jin san ja jinokuechi san nuu ni, te ma kuandetu ni ja vi saꞌa ndevaꞌa ña ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PSA 119:123 Te vi ja makuita saꞌun nduchi nuu san ja ndetu ndevaꞌa san ja skaku niꞌnu ña ni, chi ndetu kaꞌnu san ja skunkuu ni tnoꞌo ni kaꞌan ni ja saꞌa ndaa ni.
PSA 119:124 Saꞌa ni javaꞌa jin san ja jinokuechi san nuu ni, nagua kuaꞌa ndaꞌu ini maa ni, te kaxtnoꞌo ni ja na saꞌa san nagua kaꞌan nuu ley ni.
PSA 119:125 Tee jinokuechi nuu maa ni kuu san, te taa ni ja jinkuiꞌnu ini san, nagua ja na kuni san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:126 Ja oo kiuu ja saꞌa na in ni joo, vi Jitoꞌo san, chi ni ka jiso kava ñayiu ley ni.
PSA 119:127 Yun kuu ja kutoo ka san tnoꞌo tatnuni ni, masu oro, chi kutoo ka san saa oro ja ni nduvii ndevaꞌa.
PSA 119:128 Yun kuu ja ndakani ini san ja oo guaꞌa ka ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ni, saa ndiꞌi ja oo ñuyiu yaꞌa, te skexiko san ndiꞌi ichi xndaꞌu ña.
PSA 119:129 Te vi ni saꞌu kuii ini san nuu tnoꞌo tatnuni ni, yun kuu ja tavaꞌa san ndee ini ndee anu san.
PSA 119:130 Te maa tnoꞌo ni yeꞌe nuu ñayiu, te saꞌa ja ka jinkuiꞌnu ini ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ja tu ka jini.
PSA 119:131 Ni june san yuꞌu san, te ni jaka ndaꞌu ini san, chi ndioo ndevaꞌa ini san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:132 Kondiaꞌa ña ni jin san, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni, nagua saꞌa ni jin ñayiu ka kutoo ña jin ni.
PSA 119:133 Kondeka ña ni jin san ja na kaka san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni, te ma kuandetu ni ja ni in jakueꞌe ma kundee kuu nijaꞌnu nuu san.
PSA 119:134 Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ndetnuni ña jin san, nagua ja na skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:135 Kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ni jin san ja jinokuechi san nuu ni, te kaxtnoꞌo ni ley ni nuu san.
PSA 119:136 Te nuu ndaꞌi san, te jika tee nuu san na kuinio in yute, chi tu ka jantnoꞌo ñayiu tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:137 Maa ni kuu ia ndaa, vi Jitoꞌo san, te oo ndaa tnoꞌo xtaku ni nuu ñayiu.
PSA 119:138 Te tnoꞌo tatnuni ni, ja ni skuiso siki ña ni jin san, kuu tnoꞌo ndaa vi tnoꞌo ja kukanu ini san.
PSA 119:139 Te vi suaꞌa kai anu san ja ndiꞌni ndevaꞌa san, chi ni ka ndunaa ini ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san naxa kaꞌan tnoꞌo ni.
PSA 119:140 Tnoꞌo vii ndevaꞌa kuu tnoꞌo ni, te kutoo maa san ja jinokuechi san nuu ni.
PSA 119:141 In tee saꞌa ndaꞌu saꞌa kee ni kuu san, te ka skexiko ña ñayiu jin san, su tu ndunaa ini san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:142 Te nuu jaꞌnde ni kuechi, chi siun ni saꞌa ndaa ni, te tnoꞌo ja kaxtnoꞌo ni kuu tnoꞌo ndaa.
PSA 119:143 Tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo vi tnoꞌo suchi ini, su tnoꞌo tatnuni ni ndataa jasii ini nuu san.
PSA 119:144 Te tnoꞌo tatnuni ni, chi siun ni kuu tnoꞌo ndaa. Taa ni ja jinkuiꞌnu ini san nagua ja na kuu koteku san.
PSA 119:145 Te jin ndiꞌi san jin anu san kana san nuu ni, vi Jitoꞌo. Tanundaꞌa ni konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, te na skunkuu san nagua kaꞌan nuu Ley ni.
PSA 119:146 Nuu maa ni kana san, ja skaku niꞌnu ña ni, te skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:147 Te ama ka ja tuu ja ndakiꞌin inka kiuu, te ndakoo san jikantaꞌu san nuu ni, ja chituu ña ni jin san, chi ndetu kaꞌnu ña san jin ni, nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:148 Te vi niñuu niñuu ni nduku ndee san ja ndito san, nagua ja ndakaꞌan san naxa kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:149 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo, nagua kuaꞌa ndaꞌu ini ni, te taa ni ja koteku san nagua kuaꞌa saꞌa ndaa ni.
PSA 119:150 Chi ni ka kuyatni ñayiu ka sondikin ña jin san ja vi saꞌa ñai jakueꞌe, su ni ka kuu jikai nuu tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:151 Yatni ñuꞌu oo ni, vi Jitoꞌo, te ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ni kuu tnoꞌo ndaa.
PSA 119:152 Te ndee ja ni kuu nanaꞌa, ni jini san tnoꞌo tatnuni ni, ja ni saꞌa ni ja koo nikuii nikani.
PSA 119:153 Kondiaꞌa guaꞌa ni tnundoꞌo tnaꞌa san, te skaku niꞌnu ña ni, chi tu ndunaa ini san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:154 Kuiin niꞌnu kuiin sagua ni ja jaꞌa san, te ndatau ña ni nuu tnundoꞌo. Taa ni ja koteku san nagua ni kaꞌan ni nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:155 Jika oo ja vi kaku niꞌnu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi tu ka ndandukui ley ni ja vi kondikin.
PSA 119:156 Kaꞌnu ndevaꞌa ja ndaꞌu ini ni, vi Jitoꞌo. Taa ni ja koteku san nagua kuaꞌa saꞌa ndaa ni.
PSA 119:157 Kuakuaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, vi kuaꞌa ñayiu ka sondikin ña, su tu kujioo san nuu tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 119:158 Ndiaꞌa san ñayiu kachi yata tnoꞌo ni, te kiti ini ndevaꞌa san, chi tu ka jantnoꞌi nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:159 Kondiaꞌa ni, vi Jitoꞌo, ja kutoo ndevaꞌa san tnoꞌo tatnuni ni. Taa ni ja koteku san nagua kuaꞌa kundaꞌu ini ña ni.
PSA 119:160 Ndiꞌi tnoꞌo maa ni kuu tnoꞌo ndaa, te ndiꞌi tnoꞌo ndaa ja xndaku ni koo nikuii nikani.
PSA 119:161 Ni ka sondikin ña tee ka tatnuni jin san, su masu na jakueꞌe ni saꞌa san de. Su maa san, chi yuꞌu niꞌnu san tnoꞌo ni.
PSA 119:162 Kusii ini ndevaꞌa san jin tnoꞌo ni kee yuꞌu ni, nagua kusii ini in ñayiu ni ndaniꞌi in jakuika ndevaꞌa.
PSA 119:163 Skexiko san tnoꞌo tnoꞌo vi tu jantaꞌu san, su kutoo san tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:164 Te uja jichi saꞌa kaꞌnu ña san jin ni in in kiuu, chi tnoꞌo ndaa kuu tnoꞌo ja xndaku ni nuu san.
PSA 119:165 Ka oo mani ndevaꞌa ñayiu ka kutoo tnoꞌo kaxtnoꞌo ni, te tu saꞌun na in guaa skanakau ña jin.
PSA 119:166 Ndetu san ja skaku niꞌnu ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, vi saꞌa san nagua tatnuni ni.
PSA 119:167 Skunkuu san tnoꞌo tatnuni ni, vi kutoo ndevaꞌa san.
PSA 119:168 Jantnoꞌo san tnoꞌo tatnuni ni vi tnoꞌo xtaku ni nuu san, chi jini maa ni ndiꞌi nagua saꞌa san.
PSA 119:169 Ndetu kaꞌnu san ja na kenta tnoꞌo ja kana ndaꞌu san. Konini ni, vi Jitoꞌo san, te taa ni ja jinkuiꞌnu ini san nagua kaꞌan nuu tnoꞌo ni.
PSA 119:170 Te na kenta tnoꞌo ja ndakuatu san nuu ni, te skaku niꞌnu ña ni, nagua ni kee yuꞌu ni ja saꞌa ni.
PSA 119:171 Te na kana in yaa nuu yuꞌu san ja saꞌa kaꞌnu ña san, chi kaxtnoꞌo maa ni naxa kaꞌan nuu ley ni.
PSA 119:172 Te na kata san in yaa ja kaꞌan tnoꞌo ni kee yuꞌu ni ja saꞌa ni, chi ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ni kuu tnoꞌo ndaa.
PSA 119:173 Te kotuaꞌa ni ja chituu ña ni, chi ni kaji san tnoꞌo tatnuni ni ja kondikin san.
PSA 119:174 Ndioo ndevaꞌa ini san ja skaku niꞌnu ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, chi kusii ini san jin tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
PSA 119:175 Kuandetu ni ja koteku san, nagua ja na kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni, te na chituu ña tniuu ndaa ja saꞌa ni jin san.
PSA 119:176 Ni ojika ndoñuꞌu san, na kuinio in ndikachi ja ni ndoñuꞌu ti, su neꞌe ni, te ndanduku ña ni jin san ja jinokuechi san nuu ni, chi tu saꞌun ndunaa ini san tnoꞌo tatnuni ni.
PSA 120:1 Nuu tnaꞌa san tnoꞌo suchi ini, te kana ndaꞌu san nuu Jitoꞌo, te nini ya tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 120:2 Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu inu tnoꞌo, vi Jitoꞌo san, vi nuu ndaꞌa ñayiu tu ka kaꞌan ndaa.
PSA 120:3 Te maa ni ñayiu kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, ¿nagua niꞌi ka ni, axi nagua vi taa nuu ni ja kaꞌan tnoꞌo ni?
PSA 120:4 Ja niꞌi ni kuu yutnu ndugua tee jaxin tnaꞌa, vi ñuꞌu tikayi tnu itni ja kai koko koko.
PSA 120:5 Su ndaꞌu ni ka san ja jika ndaꞌu san neꞌu nuu ka oo ñayiu ñuu Mesec, vi oo san neꞌu nuu ka ndaa veꞌe saꞌun ñayiu Cedar.
PSA 120:6 Te ja kuu kuaꞌa tiempu oo san neꞌu ñayiu, ka skexiko ja vi koo mani.
PSA 120:7 Sein chi kaꞌan san ja koo mani san, su nuu kaꞌan san ja vi koo mani san jin ñayiu yun, te ka kaꞌin ja vi kaxin tnaꞌi jin san.
PSA 121:1 Nuu ndakoto niꞌni san nuu yuku kaꞌnu yun te ndakani ini san, ¿ndenu kii ia chituu ña jion?
PSA 121:2 Te ia chituu ña jin san kuu maa Jitoꞌo, ia ni saꞌa andivi vi ñuyiu.
PSA 121:3 Te ma kuandetu ya ja kekaa ni ja ndonso ni, te ni ma kusun saꞌun ia jito jini ña jin ni.
PSA 121:4 Chi tu saꞌun kixin ia jito ña jin ñayiu Israel, te ni tu kixin ndei ya.
PSA 121:5 Maa Jitoꞌo Dios kuu ia jito jini ña, te nuu kati maa ya ka oo ni. Te oo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa ni ja chituu ña ya.
PSA 121:6 Te ma teñuꞌu ña nikandii tnoꞌo nduu, ni ma saꞌa kueꞌe ña ndaꞌa yoo tnoꞌo jakuaa.
PSA 121:7 Chi maa Jitoꞌo Dios kuu ia tavaꞌa ña nuu ndiꞌi jakueꞌe. Maa ya kuu ia tavaꞌa ña jin ni.
PSA 121:8 Chi maa Jitoꞌo Dios kuu ia jito jini ña ndee nuu kee ni veꞌe ni vi ndee nuu ndajiokuiin ni, ndee vitna vi nikuii nikani.
PSA 122:1 Ni kusii ini san jin ñayiu nuu ni ka kachi: “Na noꞌokueio veꞌe maa Jitoꞌo Dios”.
PSA 122:2 Jerusalén, ja ni ndiukuei rin ndee yeꞌe ron.
PSA 122:3 Te Jerusalén, kuu ron in ñuu ja ni kuvaꞌa guaꞌa, na kuinio in ñuu ja inuu tutu ka oo ñayiu.
PSA 122:4 Te nuu maa ron ndakuei ñayiu ka kuu tatatnoꞌo maa Jitoꞌo Dios, nagua ja vi chiñuꞌu ñai jin ya, nagua ni tatnuni ya nuu ñayiu Israel.
PSA 122:5 Chi nuu maa ron oo veꞌe tniuu nuu ka sandaa kuechi, vi nuu ka tatnuni ndikin tata rey David.
PSA 122:6 Vi ndakuatu ni nuu ia Dios ja na koo jamani Jerusalén, te vi kachi ni: “Na vi koo vii vi koo vaꞌa ñayiu ka kutoo ña jin maa ron, vi Jerusalén.
PSA 122:7 Te na koo jamani ini muro ron, te na vi koo vii vi koo vaꞌa ñayiu ini veꞌe tniuu ron.”
PSA 122:8 Te suni ja jaꞌa ñani rin vi ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin rin, kaꞌan rin jin ron, vi Jerusalén: “Ja na koo jamani nuu ron”.
PSA 122:9 Te ja jaꞌa veꞌe Jitoꞌo Dios mao, nduku rin ja koo vii koo vaꞌa ron.
PSA 123:1 Ndanenuu san te jito niꞌni san ichi nuu oo ni, vi Dios, ichi nuu oo maa ni ja tatnuni ni ndee andivi jian.
PSA 123:2 Nagua ndiaꞌa ndaꞌu in tee jinokuechi nuu ndaꞌa jitoꞌo de, vi nagua ndiaꞌa ndaꞌu in ñaꞌa jinokuechi nuu ndaꞌa ñaꞌa xiin nuu jinokuechi ña, Saa ka ndiaꞌa ndaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios san, guaa ndee na kundaꞌu ini ña ni jin in in san.
PSA 123:3 Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi Jitoꞌo. Kundaꞌu ini ña ni jin in in san, chi ja ni ka tunini ndevaꞌa san ja ka skexiko ña ñayiu jin san.
PSA 123:4 Ja ni kuu kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo ka tnaꞌa san, ja ka saꞌa kuasun ña ñayiu ka oo guaꞌa ja tu nagua ka jaꞌni ña jin, vi ka skexiko ña ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PSA 124:1 ¿Naxa kaa ja vi ndoꞌo, nuu suaꞌa te tu ni chituu ña Jitoꞌo jion? Vitna te na vi kaꞌan ñayiu Israel:
PSA 124:2 Nuu suaꞌa te tu ni chituu ña Jitoꞌo jion, na ni ka ndakoo ñayiu yun sikio ja ni ka jakiꞌin ñai,
PSA 124:3 nuu saa, te vaa vi ka teku kao, te ja ni ka koko nii ñai, chi ni ka kiti ini ndevaꞌi.
PSA 124:4 Te nuu saa, vaa vi ja ni ka xnaa ña jion, na kuinio nuu ndachitu ndute, te xnaa de ndiꞌi nagua oo, te ni jiso ña teñuꞌu jion,
PSA 124:5 te kuiso ña ndute jika niꞌi yun jion nuu siun.
PSA 124:6 Su kaꞌnu kuu Jitoꞌo ja tu ni jandetu ya ja vi xnaa ña ñayiu yun jion, nagua saꞌa in kiti xeen, ja jin noꞌo ti skuechi kueli ti ja niꞌi ti jaa ti.
PSA 124:7 Te ni ka kakuo, na kuinio in tisala ja kaku ti nuu ñunu ñayiu ka kakuiko ti, Chi ni teꞌnde ñunu yun, te ni ka kakuo.
PSA 124:8 Chi maa Jitoꞌo kuu ia chindee chituu ña jion, vi maa ya kuu ia ni saꞌa andivi vi ñuyiu.
PSA 125:1 Ñayiu ka kukanu ini ña jin Jitoꞌo, ka kui na kuinio yuku Sión, ja tu kanda saꞌun, chi nikuii nikani ni oo.
PSA 125:2 Nagua ni ka jionduu ña tinduu jin ñuu Jerusalén, saa jionduu ña Jitoꞌo jin ñayiu ñuu ya, ndee vitna vi nikuii nikani.
PSA 125:3 Te masu vi siun ni vi kotatnuni tee kueꞌe, nuu ñuu ja ni jiñaꞌa ia Dios nuu ñayiu maa ya, nagua ja ma vi kokaꞌan ñayiu maa ia Dios ja vi saꞌi jakueꞌe.
PSA 125:4 Saꞌa ni javii javaꞌa jin ñayiu vaꞌa ini, vi jin ñayiu ka saꞌa ndaa, vi Jitoꞌo san.
PSA 125:5 Su xnaa ni ñayiu ja kuaꞌankuei nuu ichi kueꞌe, inuu jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ndevaꞌa, vi Dios. ¡Na koo jamani ia Dios jin ñayiu Israel!
PSA 126:1 Nuu ni saꞌa Jitoꞌo Dios ja ni ka ndajiokuiin san ñuu san Sión, ja ni ka jika ndaꞌu san inka ñuu, te kuu na kuinio nuu ka jani san.
PSA 126:2 Chi saa te ni ka jaku sii san vi ni ka jita san yaa nuu ia Dios. Yun te ni ka kachi ñayiu sava ka ñuu: “Kaꞌnu ndevaꞌa tniuu ni saꞌa Jitoꞌo Dios jin ñayiu yun”.
PSA 126:3 Te saa kuu, chi kaꞌnu ndevaꞌa tniuu ni saꞌa Jitoꞌo Dios jin san, te yun kuu ja ka kusii ini san.
PSA 126:4 Vitna te saꞌa ni ja na vi ndasama san, te vi koo guaꞌa san, nagua saꞌa ni ja ndajiokuiin yute nuu ñuꞌu yichi Neguev, vi Jitoꞌo san.
PSA 126:5 Chi na ñayiu jate ndikin tata jin tenui, te kokusii ini nuu ndaxtutui ja kee nuu ñundeꞌi.
PSA 126:6 Te na ñayiu ndaꞌi kuaꞌin nuu jatei triu tatai, te vi suaꞌa jitai ja kusii ini ndajiokuiin jin nuꞌni triui.
PSA 127:1 Nuu ja masu maa Jitoꞌo saꞌa in veꞌe, te tu jiniuꞌu, visi ka satniuu ndevaꞌa ñayiu ka saꞌa veꞌe yun. Te nuu ja tu in niꞌnu in sagua maa Jitoꞌo ja koto ya in ñuu, te tu jiniuꞌu, visi oo ñayiu jito guaguaꞌa ñuu yun.
PSA 127:2 Te tu jiniuꞌu visi neꞌe ndevaꞌa ka ndakoo ni ka satniuu ni, te ndee ñini saꞌun, te saa ka ndatatu ni, te vi jin kuakuaꞌa tnundoꞌo, te ka niꞌi ni ja ka jaa ni. Chi maa Jitoꞌo kuñaꞌa ja vi kaa ñayiu kutoo ya nini ka kixin.
PSA 127:3 Te seꞌe kuelio ka kuu in javii javaꞌa, in ja ndee yaꞌu ndevaꞌa, ja ni ka kutaꞌuo nuu Jitoꞌo.
PSA 127:4 Te suchi ka kaku nuu kuechio ka kui na kuinio yutnu ndugua ja nee tee jaxin tnaꞌa.
PSA 127:5 Te na taꞌu na ndetu tee nevaꞌa chitu jatnu de jin yutnu ndugua de, ja ka kuu seꞌe de, chi ma kendoo kanoo de nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de nuu kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa de nuu tee ka jaꞌnde kuechi ja ka oo yeꞌe ñuu.
PSA 128:1 Na taꞌu na ndetu ndiꞌi maa ñayiu ka yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, vi ka jikai nuu ichi ya.
PSA 128:2 Te nuu jaa ni ja niꞌi ni nuu satniuu ni jin ndaꞌa ni, te kokusii ini ni vi kevii kevaꞌa ni.
PSA 128:3 Te ñasiꞌi ni kokuu ña na kuinio tnu uva, ja kuun vii ndevaꞌa kiti vixin nuu veꞌe ni. Te seꞌe ni vi kokui na kuinio ndaꞌa tnu olivo ja vi konukoi xiin yutnu nuu jaa ni xtaa.
PSA 128:4 Saa saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ia Dios jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya.
PSA 128:5 Te ndee yuku Sión na tetniuu Jitoꞌo javii javaꞌa ya nuu oo ni, te kuni ni ja koo vii koo vaꞌa ñuu Jerusalén, ndiꞌi ni kiuu ja koteku ni.
PSA 128:6 Te kenta ni ja kuni ni señani ni. ¡Na koo jamani ia Dios jin ñayiu Israel!
PSA 129:1 Kuakuaꞌa ñayiu ni ka otaa tnoꞌo suchi ini guaa ndee nuu kuechi san. Te na vi kaꞌan ñayiu Israel vitna:
PSA 129:2 Kuakuaꞌa ñayiu ni ka otaa tnoꞌo suchi ini guaa ndee nuu kuechio. Su tu ni ka kundee ja vi xnaa ña jion.
PSA 129:3 Te ni ka xtuji yatao nuu ni ka kuun ni ka kani ña jin ñii, te ni ka junkuiin jichi yatao, na kuinio ñuꞌu nuu ka jani ñayiu yukun.
PSA 129:4 Su ia ndaa kuu Jitoꞌo, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe yun.
PSA 129:5 Te saꞌa ni ja ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ñayiu ñuu Sión, na vi kendoo kanoi, te na vi ndakaka yatai.
PSA 129:6 Te na vi kokui na kuinio yuku ja nana xtuu veꞌe, ja vi kueli ni, te ka yichi,
PSA 129:7 ja vini ja tu niꞌi ñayiu jaꞌnde yuku yun ja chitu nuu ndaꞌi, te ni ja niꞌi ñayiu kuꞌni ja saꞌa nuꞌni.
PSA 129:8 Te ni in ñayiu ka yaꞌa yun, ma vi kaꞌin nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña yun: “Na saꞌa vii saꞌa ña Jitoꞌo jin in in ni”. Te ni ma vi kaꞌin: “Jin sivi maa Jitoꞌo ka saꞌa vii ka saꞌa vaꞌa ña san”.
PSA 130:1 Visi ja oo san ndee kunu kunu nuu tnundoꞌo, te ndakakuneꞌe ña san jin ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 130:2 Te konini ni tnoꞌo kaꞌan san. Tanundaꞌa ni konini guaꞌa ni joo tnoꞌo jikantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 130:3 Nuu ja na saꞌa ni kuenta yika kuechi ñayiu, te tu na in kuu ja koo nuu ni.
PSA 130:4 Su maa ni, chi jakaꞌnu ini ni yika kuechi ñayiu, yun guaa ka nee yiñuꞌi nuu ni.
PSA 130:5 Ndetu kaꞌnu san Jitoꞌo Dios jin ndiꞌi san jin anu san, te kukanu ini san tnoꞌo kaꞌan ya.
PSA 130:6 Ndetu kaꞌnu ka san Jitoꞌo Dios saa nagua ka ndetu ñayiu ka jito ñuu ja tuu inka kiuu. Ndetu ka maa san saa nagua ka ndetu ñayiu ka jito ñuu ja tuu inka kiuu.
PSA 130:7 Saa vi kondetu kaꞌnu maa ni, ñayiu Israel, jin Jitoꞌo Dios, chi siun ni kundaꞌu ini ña ya jin ni, te nuu maa ya oo ndiꞌi ja ndatau ña ya nuu yika kuechi ni.
PSA 130:8 Te maa ya ndatau ña jin ñayiu Israel nuu ndiꞌi yika kuechi.
PSA 131:1 Tu saꞌa teyii san maa san, vi Jitoꞌo, te ni tu ndiaꞌa san maa san ja ñayiu kanuu ka, kuu san, te ni tu nduku san janaꞌnu, te ni ja luu ndevaꞌa ka naꞌa ja niꞌi san ja konevaꞌa san.
PSA 131:2 Te vi jandaa ja titiꞌi ni oo san, te tu kaꞌan saꞌun san, na kuinio in lulu ja ni ndondee ja tu jaxin kai, te ñundee ña nanai. Kuu san na kuinio in lulu ni ndondee.
PSA 131:3 Te maa ni, ñayiu Israel, vi kondetu kaꞌnu ni Jitoꞌo, ndee vitna vi nikuii nikani.
PSA 132:1 Ndakaꞌan ni naxa ni ndoꞌo David, vi Jitoꞌo, vi ndiꞌi tnundoꞌo ni tnaꞌa de.
PSA 132:2 Ndakaꞌan ni tnoꞌo ni kee yuꞌu de nuu ni, vi Jitoꞌo san, vi tnoꞌo ja ni kaꞌan de nuu ni, ja kuu ni ia Dios ndakui ndi Jacob.
PSA 132:3 Te kachi de: “Ma ndiuu saꞌun san veꞌe san, te ni ma jinkotuu san nuu jito san ja ndatatu san,
PSA 132:4 te ni ma ndakuene san, te ni ma kusun ndei san,
PSA 132:5 guaa ndee na niꞌi san in nuu koo Jitoꞌo, vi in nuu koo veñuꞌu ia ndakui ndi Jacob”.
PSA 132:6 Chi guaa ndee ñuu Efrata ka oo san, te ni ka onini san ka kaꞌan ñayiu ja jaꞌa jatnu ii ni, te ni ka ndaniꞌi san nuu ñundeꞌi ñayiu tatatnoꞌo Jaar.
PSA 132:7 Na kiꞌinkueio te na kiukueio ndee ini veꞌe ii Jitoꞌo, te na vi jinkuiin jitio ndee nuu jaꞌa ya.
PSA 132:8 Ndakoo ni, vi Jitoꞌo, jin jatnu ii nuu oo jakaꞌnu ni, te neꞌe ni nuu koo ni ja ndatatu ni.
PSA 132:9 Te na vi kuiꞌnu sutu ni na kuinio in saꞌun ja vi saꞌa ndaa de, Te na vi kana ñayiu maa ni nuu ka jitai ja ka kusii ini.
PSA 132:10 Te ja jaꞌa ja kutoo ni David, tee jinokuechi nuu ni, te ma chiyata ni tee ni kaji maa ni.
PSA 132:11 Te jandaa ja ni kee yuꞌu Jitoꞌo nuu David, te ma ndasama ya tnoꞌo ni kaꞌan ya, te jiñaꞌa ya: “Kani rin in ndikin tata ron ja kotatnuni nuu tniuu maa ron”.
PSA 132:12 Te nuu ja na vi skunkuu seꞌe ron tratu ni saꞌa rin jin ron, vi tnoꞌo tatnuni rin ja kaxtnoꞌo rin nui, te suni vi kotatnuni seꞌi nikuii nikani, nagua ni otatnuni maa ron.
PSA 132:13 Te ni kaji Jitoꞌo yuku Sión, chi yun ni kuini ya ja koo veꞌe nuu koo ya.
PSA 132:14 Te ni kachi ya: Yaꞌa kuu nuu koo rin nikuii nikani ja ndatatu rin. Yaꞌa kuu nuu koo rin, chi saa junkuaan ini maa rin.
PSA 132:15 Te saꞌa vii saꞌa vaꞌa rin ñuu yaꞌa, ja vi konevaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa ron ja vi kokaa ron, te suni vi konevaꞌa kuaꞌa ñayiu ka kundaꞌu xtaa ja vi kokai.
PSA 132:16 Te skuiꞌnu rin sutu ron na kuinio in saꞌun ja vi kaku niꞌnu de, te vi kokata ñayiu maa rin yaa ja ka kusii ini.
PSA 132:17 Te yun saꞌa rin ja nana ndee in tee ndakui ja kotatnuni neꞌu ndikin tata David, chi ja ni saꞌa tuaꞌa rin in ñuꞌu ja koyeꞌe nuu tee ni kaji rin.
PSA 132:18 Te saꞌa rin ja vi kukanoo ndevaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de, su maa de, chi saꞌa rin ja yeꞌe tajan de jin tniuu kaꞌnu nee de.
PSA 133:1 Vi kondiaꞌa ni nase guaguaꞌa vi nase luluu kuu nuu ka ndututuo jin ñanio vi kuaꞌo ja vi inuu inuu ka kintnaꞌo.
PSA 133:2 Chi kuu na kuinio tatna xiko ja ni ka joso xini ndi sutu Aarón, te makee ndee nuu ixi nuu de, te kunjino ndee yuꞌu saꞌun niꞌnu de.
PSA 133:3 Te suni kuu na kuinio yuyu ja makuun nuu yuku Hermón, te kunjino ndee nuu yuku Sión, chi ndee yun tetniuu Jitoꞌo Dios javii javaꞌa ya, vi ja vi kotekuo nikuii nikani.
PSA 134:1 Neꞌekuei ni, na vi chiñuꞌo Jitoꞌo Dios, ndiꞌi maa ni ja ka jinokuechi ni nuu ya, ja ka oo ni tnoꞌo jakuaa veꞌe maa Jitoꞌo.
PSA 134:2 Vi ndaneꞌe ni ndaꞌa ni ichi nuu oo veꞌe ii maa ia Dios, te vi chiñuꞌu ni ya.
PSA 134:3 Te ndee Sión na tetniuu Jitoꞌo Dios javii javaꞌa ya siki ni, ia ni saꞌa andivi vi ñuyiu.
PSA 135:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Vi saꞌa kaꞌnu ni sivi Jitoꞌo. Maa ni ja ka jinokuechi ni nuu ya, vi saꞌa kaꞌnu ni ya,
PSA 135:2 maa ni ja ka oo ni ini veñuꞌu maa Jitoꞌo, vi maa ni ja ka oo ni ini nuu oo veñuꞌu ia Dios mao.
PSA 135:3 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, chi ia guaꞌa kuu ya, vi kata ni yaa ja ka saꞌa kaꞌnu ni sivi ya, chi ia luu ndevaꞌa ini kuu ya.
PSA 135:4 Chi ni kaji ña Jitoꞌo jin Jacob ja suni kuu Israel, ja vi kokui ñayiu maa ya.
PSA 135:5 Chi jini guaꞌa san ja ia kaꞌnu kuu Jitoꞌo, te kaꞌnu ndevaꞌa ka, kuu ia Dios mao saa ndiꞌi chuꞌchi.
PSA 135:6 Te saꞌa Jitoꞌo ndiꞌi nagua kaꞌan maa ya ja koo andivi vi nuu ñuꞌu vi nuu ndute mar vi ndiꞌi ndee kaꞌa ndute mar.
PSA 135:7 Chi saꞌa ya ja nukoo viko ninii ñuyiu, vi saꞌa ya ja kani tajan nuu kuun sau, vi saꞌa ya ja junkiꞌi niꞌi tachi, ndee ni nuu ni kuu.
PSA 135:8 Maa ia Dios ni saꞌa ja ni ka jiꞌi seyii xtnañuꞌu ndiꞌi ñayiu Egipto, te ni ka jiꞌi seyii xtnañuꞌu ñayiu yun, vi ni ka jiꞌi seꞌe xtnañuꞌu ndiꞌi kiti tatai.
PSA 135:9 Te ni saꞌa ya kuaꞌa tniuu naꞌnu vi javii javaꞌa nuu ñuu Egipto, vi ni tetniuu ya tnundoꞌo siki Faraón vi siki ndiꞌi ñayiu ka jinokuechi nuu de.
PSA 135:10 Te ni xnaa ya ñayiu nuu kuaꞌa ñuu naꞌnu, vi ni jaꞌni ya tee ka kuu rey ja inu ndakui ndevaꞌa.
PSA 135:11 Ni jaꞌni ya Sehón tee ni okuu rey ñayiu amorreo, vi Og, tee ni okuu rey ñayiu Basán, vi ni jaꞌni ya ndiꞌi tee ni ka okuu rey ñayiu ñuu Canaán.
PSA 135:12 Te ni jiñaꞌa ya ñuꞌu ñayiu yun nuu ñayiu Israel, te ni ka saꞌa jajin ñayiu ñuu ya.
PSA 135:13 Nikuii nikani oo sivi ni, vi Jitoꞌo san, te siun ni vi kondakaꞌan ña ñayiu jin ni.
PSA 135:14 Chi saꞌa ndaa Jitoꞌo ja jaꞌa ñayiu ñuu ya, te kundaꞌu ini ya ñayiu ka jinokuechi nuu ya.
PSA 135:15 Te chuꞌchi ñayiu sava ka ñuu yun, chi ninoꞌo ni oro vi plata ka kuu, ja ni ka saꞌa ñayiu jin ndaꞌi ka kuu.
PSA 135:16 Ka oo yuꞌu, su tu kuu vi kaꞌan, ka oo nduchi nuu, su tu kuu vi kondiaꞌa,
PSA 135:17 Ka oo soꞌo, su tu kuu vi konini, ka oo xtnii, su tu kuu vi ndakuantachi.
PSA 135:18 Te na kandaa chuꞌchi yun saa kandaa maa ñayiu ka saꞌa ña jin, vi suni saa kandaa ndiꞌi ñayiu ka kukanu ini ña jin chuꞌchi yun.
PSA 135:19 Maa ni ja ka kuu ni ñayiu Israel, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, vi maa ni ja ka kuu ni tatatnoꞌo Aarón, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo,
PSA 135:20 vi maa ni ja kuu ni tatatnoꞌo Leví, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, vi maa ni ja ka yuꞌu niꞌnu ni Jitoꞌo, vi saꞌa kaꞌnu ni ya.
PSA 135:21 Maa ni ja ka oo ni yuku Sión, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, ia oo ñuu Jerusalén. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 136:1 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, chi ia guaꞌa kuu ya, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:2 Vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios, chi ia kaꞌnu ka kuu ya saa sava ka chuꞌchi, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:3 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, chi ia kaꞌnu ka kuu ya saa sava ka jitoꞌo, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:4 Te maintnoꞌo maa ya kuu ia saꞌa tniuu vii tniuu vaꞌa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:5 Te maa ya ni saꞌa andivi jin ja ndichi ini maa ya, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:6 Te maa ya ni jata ñuyiu siki ndute mar, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:7 Te maa ya ni saꞌa nikandii vi yoo andivi, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:8 Ni saꞌa ya nikandii nagua ja koyeꞌe tnoꞌo nduu, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:9 Ni saꞌa ya yoo andivi vi kimi nagua ja vi koyeꞌe tnoꞌo jakuaa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:10 Te maa ya ni jaꞌni seyii xtnañuꞌu ndiꞌi ñayiu Egipto, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:11 Te maa ya ni ndatau ñayiu Israel, neꞌu ñayiu Egipto, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:12 Te ni skaa ya ndaꞌa ya jin jakaꞌnu ndevaꞌa ya, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:13 Te maa ya ni jaꞌnde sagua ndute mar kuaꞌa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:14 Te maa ya ni saꞌa ja ni ka yaꞌa ñayiu Israel maꞌñu ndute mar yun, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:15 Te maa ya ni tnaa ña jin Faraón vi soldado de nuu ndute mar kuaꞌa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:16 Te maa ya ni jito ni jini ña jin ñayiu ñuu ya ja ni ka jikai nuu ñuꞌu teꞌa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:17 Te maa ya ni jaꞌni rey, tee ka kuu naꞌnu ndevaꞌa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:18 Vi ni jaꞌni ya rey, tee inu ndakui ndevaꞌa, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:19 Ni jaꞌni ya Sehón, tee ni okuu rey ñayiu amorreo, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:20 Vi ni jaꞌni ya Og, tee ni okuu rey ñayiu Basán, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:21 Te ni jaꞌnde ya ñuꞌu ñayiu yun, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:22 Te ni jiñaꞌa ya ñuꞌu yun ja vi saꞌa jajin ñayiu Israel ja ka jinokuechi nuu ya, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:23 Te maa ya kuu ia ndakaꞌan ña jion nuu ja ka kuita saꞌuon, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:24 Te maa ya ni skaku niꞌnu ña jion nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:25 Te maa ya jiñaꞌa ja ka jaa ndiꞌi tuꞌu ja ka jichi ka kanda nuu ñuyiu, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 136:26 Vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios oo ndee andivi, chi nikuii nikani kundaꞌu ini ña ya jion.
PSA 137:1 Ni ka ojunkoo san yuꞌu yute ja yaꞌa ñuu Babilonia, te ni ka ondaꞌi san, ja ni ka ondakaꞌan san ñuu Sión.
PSA 137:2 Te nuu tnu ñuu ja oo ñuu yun, ni ka ojatakaa san arpa san.
PSA 137:3 Te ñayiu ni ka kakuiko ña ja ka jinokuechi san nuu, ka jikan ja na vi kata san in yaa. Chi ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ndetnuni ña ka jikan ja vi kosii ini san, te ka kachi: “Vi kata ni in yaa ñuu Sión”.
PSA 137:4 ¿Te naxa vi kata san yaa ja vi saꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo, nuu ka oo san inka ñuu?
PSA 137:5 Te nuu ja na ndunaa ini ña rin jin ron, vi Jerusalén, te na yichi ndaꞌa kuaꞌa rin.
PSA 137:6 Te na ndatnindee yaa rin laꞌla rin, nuu ja ma ndakaꞌan ña rin jin ron, vi Jerusalén, nuu ja tu saꞌa kaꞌnu ña rin jin ron, ja maa ron kuu ja saꞌa ja kusii ini ndevaꞌa rin.
PSA 137:7 Ndakaꞌan ni, vi Jitoꞌo, jakueꞌe ni ka saꞌa ñayiu Edom, kiuu ja ni ka xnai ñuu Jerusalén, te ka kachi: “Vi xnaa ni ñuu Jerusalén. Vi xnaa ndiꞌi ni guaa ndee kaꞌa veꞌe.”
PSA 137:8 Te maa ni, ñayiu ñuu Babilonia, chi vi naa ni. Te na taꞌu na ndetu tee tetniuu tnundoꞌo siki ni, chi vi ndaniꞌi vi ndatnaꞌa ni nagua ni ka saꞌa ña ni jin san.
PSA 137:9 Te na taꞌu na ndetu tee kakuiko suchi kueli ni, te kani ña de jin yika kava vi ndee skuechi kueli ña de.
PSA 138:1 Saꞌa kaꞌnu ña san jin ni jin ndiꞌi san jin anu san, vi Jitoꞌo, te kata san in yaa ja saꞌa kaꞌnu ña san jin ni nuu taka ia ka oo andivi.
PSA 138:2 Te junkuiin jiti san ichi nuu oo veñuꞌu ii ni, te saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, chi kundaꞌu ini ña ni vi ia ndaa kuu ni, chi ni saꞌa kaꞌnu ka ni maa ni vi ni saꞌa kaꞌnu ka ni tnoꞌo kaꞌan ni saa ndiꞌi tuꞌu.
PSA 138:3 Chi kiuu ja ni kana ndaꞌu san nuu ni, te ni onini ni tnoꞌo ni kaꞌan san, te ni ndataa ni tnoꞌo ndee ini vi ni ndataa ni jandakui san.
PSA 138:4 Te ndiꞌi tee ka kuu rey nuu ñuyiu, vi saꞌa kaꞌnu ña de jin ni, vi Jitoꞌo san, nuu ka nini de tnoꞌo kaꞌan ni.
PSA 138:5 Te vi kata de yaa ja kaꞌan taka tniuu naꞌnu saꞌa Jitoꞌo, chi kaꞌnu ndevaꞌa ja yeꞌe tajan ya.
PSA 138:6 Chi visi ndee sukun oo Jitoꞌo, te chindee chituu ya ñayiu ka saꞌa ndaꞌu mai, su jika ni ndiaꞌa ña ya jin ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PSA 138:7 Te visi tnaꞌa ndevaꞌa san tnoꞌo suchi ini, su maa ni saꞌa ja teku san ndee vitna. Te jin jakaꞌnu ni, skaku niꞌnu ña ni jin san, nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, visi ka kiti ini ndevaꞌi nuu san.
PSA 138:8 Te skunkuu maa ni, vi Jitoꞌo, ja saꞌa ni nagua kuini ni, ja chituu ña ni jin san. Chi nikuii nikani kundaꞌu ini ni jin ñayiu maa ni, te ma xndendoo ni tniuu ja ni kejaꞌa ni saꞌa ni jin san, vi Jitoꞌo san.
PSA 139:1 Ja ni skuaꞌa guaguaꞌa ni naxa oo san, vi Dios, te jini ni na ñayiu kuu san.
PSA 139:2 Ja jini maa ni nagua saꞌa san vi guaa ndee nuu nukoo san vi guaa ndee nuu ndakoo san. Te visi jika oo ni, su jini ni nagua ndakani ini san.
PSA 139:3 Ja ni skuaꞌa guaguaꞌa maa ni, te jini ni a jika san axi ndatatu san, chi jini ni ndiꞌi na ichi jika san.
PSA 139:4 Chi vi kuini ka ja kaꞌan san in tnoꞌo, te ndiꞌi ja jini maa ni, vi Jitoꞌo san.
PSA 139:5 Chi vi ninii san ni jionduu ña ni, te ni chisaꞌu guaꞌa ña ni jin ndaꞌa ni.
PSA 139:6 Te ja jini ni ja jaꞌa san kuu in ja saꞌu kuii ini maa san, in jakaꞌnu ndevaꞌa, ja tu kenta san ja jinkuiꞌnu ini san.
PSA 139:7 ¿Ndenu kuu kiꞌin san ja kuu jika san nuu espíritu ni? ¿Axi ndenu kuu kiꞌin san ja kuu jika san nuu maa ni, vi Dios?
PSA 139:8 Chi visi na kaa san ndee andivi, te yun oo ni. Axi visi na kee san ndee chii ñuꞌu nuu ka yiyuꞌu ndiyi, te suni yun oo ni.
PSA 139:9 Chi visi na ndagua san kiꞌin san ichi nuu kana nikandii, axi visi na koo san ndee inka jioo yuꞌu ndute mar nuu kee ya,
PSA 139:10 te ndee yun te kokoto ña ni jin san, te kotnii guaꞌa ña ni jin ndaꞌa kuaꞌa ni.
PSA 139:11 Axi kachi san: “Na tayuꞌu nuo nuu ñunee, axi na kunee nuu ñuꞌu yeꞌe ja ni jionduu ña jion nagua ja na tayuꞌu ña”.
PSA 139:12 Su vi ni ñunee, ma kuu tayuꞌu ña jin san nuu maa ni. Te jakuaa, chi yeꞌe na ni kuinio tnoꞌo nduu, chi inuu ni kuu janee jin jayeꞌe nuu maa ni.
PSA 139:13 Chi maa ni ni saꞌa ndiꞌi jiti san, te maa ni ni saꞌa ña jin san ndee chii siꞌi san.
PSA 139:14 Saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, chi luu ndevaꞌa ni saꞌa ña ni, te vi ni saꞌu kuii ini san tniuu saꞌa ni, chi ja jini guaꞌa san ja luu ndevaꞌa saꞌa ni.
PSA 139:15 Chi tu ni oyuꞌu nuu maa ni naxa ni kuvaꞌa ndiꞌi yiki kuñu san, visi oyuꞌu nuu ni kuvaꞌa san. Te ni tniuu tnaꞌa ña ni ndee kunu kunu chii ñuꞌu, ja kuu chii siꞌi san.
PSA 139:16 Chi ni ondiaꞌa ni naxa ni kuvaꞌa san, te ndiꞌi yun ni jinkoso nuu liuru ni. Te ja ni chikuaꞌa ni nasaa kiuu koteku san, visi chiaꞌan ka ja koo san ni in kiuu.
PSA 139:17 Nase luluu kuu nuu maa san tnoꞌo ja ndakani ini ni, vi Dios. Te nase kuakuaꞌa tnoꞌo ndakani ini ni.
PSA 139:18 Chi nuu ja na kaꞌu san, te kuakuaꞌa ka kuu saa ñuti. Te nuu ndoto san, te vi oo ni san jin ni.
PSA 139:19 Nuu ja suaꞌa te kuu, te kindee ni ja ka jichi ka kanda ñayiu kueꞌe, vi Dios, te xtajioo ni ñayiu ka jaꞌni ndiyi nuu oo san.
PSA 139:20 Chi ka kaneꞌe ña ñayiu yun jin ni, te ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, chi ka jantniuu kueꞌi sivi ni.
PSA 139:21 Chi kaꞌan uꞌu san nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, vi Jitoꞌo san, te kiti ini san nuu ñayiu ka ndakoo siki ni.
PSA 139:22 Chi kaꞌan uꞌu san nui jin ndee ini ndee anu san, te kaꞌan san ja ka kui na ni kuinio ñayiu ka nee uꞌu tnaꞌa jin san.
PSA 139:23 Skuaꞌa guaguaꞌa ni naxa oo san, vi Dios, te kuni ni naxa oo anu san. Koto tnuni ña ni, te kuni ni nagua ndakani ini san.
PSA 139:24 Saa te kuni ni a jika san nuu ichi kueꞌe, te kondeka ña ni ja na kaka san nuu ichi oo nikuii nikani.
PSA 140:1 Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe, vi Jitoꞌo san, te koto kuni ña ni jin san nuu ñayiu inu yachi ndevaꞌa ini.
PSA 140:2 Chi ninoꞌo ni jakueꞌe ka ndakani ini ja vi saꞌi, te ndiꞌi ni kiuu ka skaxin tnaꞌi ñayiu.
PSA 140:3 Te tnoꞌo ka kaꞌin kuu na kuinio yaa ndugua in koo, te ñuꞌu chitu texeen koo yun nuu yuꞌi.
PSA 140:4 Koto kuni ña ni jin san, vi Jitoꞌo, nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu inu yachi ndevaꞌa ini, ja ka kuini ja vi skanakau ñai jin san.
PSA 140:5 Chi ni ka jakin yuꞌu ñayiu inu teyii ndevaꞌa yun in xeyu vi yoꞌo kuiñi nuu ichi jika san, ja vi kakuiko ñai jin san.
PSA 140:6 Te jiñaꞌa san nuu Jitoꞌo: “Maa ni kuu ia Dios san, te tanundaꞌa ni, konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san nuu jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 140:7 Jitoꞌo, maa ni kuu ia Dios san, ia ndakui ja skaku niꞌnu ña ni jin san. Maa ni kuu na kuinio in ixini kaa ja yisaꞌu ni xini san, kiuu ja ka jaxin tnaꞌa san.
PSA 140:8 ’Ma kuandetu ni ja vi niꞌi ñayiu kueꞌe yun nagua ka ndioo ini mai, vi Jitoꞌo, te ni ma kuandetu ni ja vi saꞌi nagua ka ndakani ini, nagua ja ma vi kokuu teyii.
PSA 140:9 Te saꞌa ni ja na nanakau jakueꞌe ni ka kaꞌan maa ñayiu ka jionduu ña jin san siki mai, te na vi ndaniꞌi vi ndatnaꞌa mai,
PSA 140:10 te na junkuei ñuꞌu tikayi ja kai koko koko siki mai. Te tnaa ni jin nuu ñuꞌu, in nuu jitnu kunu ndevaꞌa, nagua ja ma nanakuei saꞌun kai.
PSA 140:11 Te ma vi koo ka ñayiu ka kaꞌan tnoꞌo kueꞌe nuu ñuyiu yaꞌa, te na kenta jakueꞌe siki ñayiu inu yachi ndevaꞌa ini, te na xnaa ña jin.
PSA 140:12 ’Chi jini san ja saꞌa ndaa Jitoꞌo ja jaꞌa ñayiu ka kundaꞌu, te kuiin niꞌnu kuiin sagua ya ja jaꞌa ñayiu ka kusuchi ini.
PSA 140:13 Chi ndija ja vi saꞌa kaꞌnu ñayiu ndaa sivi ni, te vi koo ñayiu ka saꞌa guaꞌa nuu ndiaꞌa maa ni, vi Dios.”
PSA 141:1 Nuu maa ni kana ndaꞌu san, vi Jitoꞌo. Neꞌe ñama ni, te chituu ña ni jin san. Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san nuu jikantaꞌu san nuu ni.
PSA 141:2 Te na kenta tnoꞌo ja ndakuatu san guaa ndee nuu ni, na kuinio in xiko asin nuu kai suja vixin. Te ja kaneꞌe san ndaꞌa san ichi nuu oo maa ni, kuu na kuinio in kiti ja soko san nuu ni ore mañini.
PSA 141:3 Koto ni yuꞌu san, vi Jitoꞌo, nagua ja ma kaꞌan san tnoꞌo kueꞌe.
PSA 141:4 Te ma kuandetu ni ja ndakani ini san saꞌa san in jakueꞌe, ni ma kuandetu ni ja saꞌa san jakueꞌe, nagua ka saꞌa ñayiu ka saꞌa janeꞌe jayichi, te ni ja kaa san ndei ka jaa ñayiu kueꞌe yun nuu ka saꞌi viko.
PSA 141:5 In javaꞌa kuu nuu maa san, nuu ja in ñayiu ndaa na kani ñai jin san, te tnoꞌo ja ka kuxeen nuu san kuu na kuinio in tatna xiko ja ka chiꞌi xini san. Su siun ni kondakuatu san siki ja ka saꞌa ñayiu kueꞌe yun.
PSA 141:6 Te nuu junkuei tee ka tatnuni nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe yun in yuꞌu kava, saa te vi kuni ja tnoꞌo ndaa kuu tnoꞌo kaꞌan san.
PSA 141:7 Te na kuinio ja junkuiin jichi nuu ñuꞌu ja ka jani yukun, saa vi kutenuu yiki ñayiu kueꞌe yun yuꞌu yau ñaña.
PSA 141:8 Nuu maa ni yinuu guaꞌa san, vi Jitoꞌo san, chi kukanu ini ña san jin ni, te ma kuandetu ni ja vi kaꞌni ña jin san.
PSA 141:9 Te koto kuni ña ni jin san, nagua ja ma kanakau san nuu xeyu vi nuu ñunu ja ka jakin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, ja vi kakuiko ña jin san.
PSA 141:10 Te na vi nanakau maa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe nuu ñunu ja ka jakin yun. Su sein, chi na yaꞌa jioo ni san, kiꞌin san.
PSA 142:1 Kana jaa san nuu jikantaꞌu san ja na chituu ña Jitoꞌo, vi kana jaa san nuu jikan san ja na kundaꞌu ini ña ya jin san.
PSA 142:2 Te nuu maa ya kaꞌan kuechi san siki tnundoꞌo tnaꞌa san, vi nuu maa ya kaxtnoꞌo san tnoꞌo suchi ini ja tnaꞌa san.
PSA 142:3 Te nuu vini ja tu ka na anu san ja kusuchi ndevaꞌa ini san, su jini maa ni na ichi jika san, vi Dios. Te nuu ichi jika san ni ka tayuꞌu in xeyu ja vi kakuiko ña jin san.
PSA 142:4 Kondiaꞌa ni ichi ndaꞌa kuaꞌa san, te kuni ni, ja tu na in ñayiu kii ja chituu ña jin san, te tu na ndenu tayuꞌu nuu san, ni tu na in ndiꞌni ja jaꞌa san a kuu san axi koteku san.
PSA 142:5 Ni kana ndaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo, te kachi san: “Maa ni kuu ia jito jini ña. Maa ni kuu ndiꞌi ja nevaꞌa san nuu teku san ñuyiu yaꞌa.”
PSA 142:6 Konini ni joo tnoꞌo kana ndaꞌu san nuu ni, chi ja makuita saꞌun san ja kusuchi ndevaꞌa ini san. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka sondikin ña jin san, chi inu ndakui kai saa sein.
PSA 142:7 Ndatau ña ni nuu tnundoꞌo tnaꞌa san yaꞌa ja kuu na kuinio vekaa, nagua ja na kuu saꞌa kaꞌnu san sivi ni. Te vi kionduu ña ñayiu ndaa, nuu vi kuni ja ni saꞌa ni in jaguaꞌa jin san.
PSA 143:1 Konini ni joo tnoꞌo ndakuatu san nuu ni, vi Jitoꞌo. Tanuu ni joo tnoꞌo ja jikantaꞌu san nuu ni. Chituu ña ni jin san, chi ia ndaa kuu ni, vi saꞌa ndaa ni.
PSA 143:2 Te ma kana ña ni ja sandaa ni kuechi san ja jinokuechi san nuu ni, chi tu na in ñayiu kachi ja tu na kuechi tavi nuu ni.
PSA 143:3 Chi ni ka sondikin ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, te ka kuini ja vi skunta ñai ndee ñuꞌu jin san. Te ka tenini ñai ja koo san nuu nee, na kuinio in ñayiu ja ni kuu naꞌa ni jiꞌi.
PSA 143:4 Te vi suaꞌa kanta anu san ja kusuchi ndevaꞌa ini san, te vini ja tu na anu ka san.
PSA 143:5 Te ndakaꞌan san ndiꞌi tniuu naꞌnu ni saꞌa ni, ndee tiempu ja ni kuu nanaꞌa, te ndakani ini san ndiꞌi ja ni saꞌa ni jin jakaꞌnu ni.
PSA 143:6 Te kaneꞌe san ndaꞌa san ichi nuu oo ni, chi yichi kokin san ja koo san jin ni, na kuinio ñuꞌu yichi jin sau.
PSA 143:7 Neꞌe ñama ni, te chituu ña ni jin san, vi Jitoꞌo san, chi makuita saꞌun anu san. Ma chiyata ña ni jin san, chi nuu tuu, te kokuu san na kuinio ndiyi, ja kuaꞌan jinkoyuꞌu nuu yau ñaña.
PSA 143:8 Te ndee tnoꞌo neꞌe xneꞌe ni nuu san, ja kundaꞌu ini ña ni jin san, chi kukanu ini ña san jin ni. Xneꞌe ni nuu san na ichi kaka san, chi soko san maa san nuu ni.
PSA 143:9 Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi nuu maa ni nduku san ja tavaꞌa ña ni jin san.
PSA 143:10 Kaxtnoꞌo ni nuu san ja saꞌa san nagua kuini ni, chi maa ni kuu ia Dios san. Te maa espíritu guaꞌa ni, na kondeka konduu ña jin san ja na kaka san ichi ndaa.
PSA 143:11 Te jin sivi maa ni, vi Jitoꞌo, te taa ni ja koteku san, chi ia saꞌa ndaa kuu ni, te skaku niꞌnu ña ni nuu tnoꞌo suchi ini tnaꞌa san.
PSA 143:12 Te jin ja kundaꞌu ini ña ni, te xnaa ni ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san. Xnaa ni ndiꞌi ñayiu ka taa tnoꞌo suchi ini nuu san, chi tee jinokuechi nuu maa ni kuu san.
PSA 144:1 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo, ia kuu kava ja jito jini ña ya, chi maa ya saꞌa tuaꞌa ndaꞌa san vi yindaꞌa san ja ka jaxin tnaꞌa san.
PSA 144:2 Maa ya kuu ia kundaꞌu ini ña jin san, vi maa ya kuu in veꞌe sukun nuu koo guaꞌa san. Maa ya taa ja ndakui san, vi maa ya skaku niꞌnu ña jin san. Maa ya kuu kaa tikute ja ndesi niꞌnu ya nuu oo san, te kukanu ini san ya. Te maa ya kuu ia saꞌa ja ka janyuꞌu ka jandetu ñayiu ñuu san nuu tatnuni san.
PSA 144:3 ¿Nagua ka kuu ñayiu ja kondakani ini ni ja jaꞌi? Axi ¿nagua ka kuu seꞌe ñayiu ñuyiu ja kondiꞌni ni ja jaꞌi, vi Jitoꞌo san?
PSA 144:4 Te ñayiu, chi ñama ka nai na ni kuinio nuu jaka inio, te ñama yaꞌa kiuu ja ka tekui na ni kuinio kuandaꞌu ja nunuu ni oo, te naa.
PSA 144:5 Ndakune ni andivi, te makuun ni ndee nuu ñuꞌu, vi Jitoꞌo. Keꞌe ni xtuu yuku sukun, te na vi kana ñuaꞌa ja ka kai.
PSA 144:6 Tetniuu ni tajan ja na kuun, te katenuu ni ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Skunta ni yutnu ndugua ni, te skunu ni jin na kiꞌinkuei.
PSA 144:7 Skaa ni ndaꞌa ni ndee sukun jian, te ndatau ña ni nuu tnundoꞌo tnaꞌa san, ja kuu na kuinio nuu jika niꞌi ndute. Skaku niꞌnu ña ni nuu ndaꞌa ñayiu inka ñuu,
PSA 144:8 ja ka kaꞌin ninoꞌo tnoꞌo tnoꞌo, te ka kaneꞌi ndaꞌa kuaꞌi ja ka kee yuꞌi ninoꞌo tnoꞌo xndaꞌu ña.
PSA 144:9 Te kata san in yaa jaa nuu ni, vi Dios, te tee san xtnuu kaxin ja oo uxi tuchi ja kata san yaa nuu ni.
PSA 144:10 Chi maa ni saꞌa ja ka kundee tee ka kuu rey nuu ja jaxin tnaꞌa de. Te maa ni skaku ña jin san ja kuu san David, tee jinokuechi nuu ni, nuu yuchi kani tee inu kueꞌe ndevaꞌa.
PSA 144:11 Skaku niꞌnu ña ni, vi ndatau ña ni nuu ndaꞌa ñayiu inka ñuu, ja ka kaꞌin ninoꞌo tnoꞌo tnoꞌo, te ka kaneꞌi ndaꞌa kuaꞌi ja ka kee yuꞌi ninoꞌo tnoꞌo xndaꞌu ña.
PSA 144:12 Saꞌa ni ja na vi kuaꞌnu seyii san nuu kuechi, nagua ka jaꞌnu yutnu ndoko ja ka nukuiin tnu nuu ñuꞌu yiꞌi jaꞌan. Te sesiꞌi san na vi kokui na kuinio in kava ja ni ka tuji vii, ja koo skina veꞌe ja ndukutu in veꞌe tniuu.
PSA 144:13 Te na vi kuꞌun chitu veꞌe san jin ndiꞌi nuu ja vi kokaa san. Te saꞌa ni ja na vi ndakaya kuaꞌa kiti tata san, te na vi koo kuaꞌa ndevaꞌa kiti tata san nuu ñundeꞌi san.
PSA 144:14 Te na vi koo ndakui isndiki san ja vi satniuu san jin ti. Te ma kiukuei ñayiu ja vi suꞌu ñuu san, te ni ma vi kuiso ña ja kiꞌinkuei san inka ñuu, te ni ma vi koo ñayiu vi kondaꞌi ja ka tnaꞌi tnundoꞌo nuu ñuu san.
PSA 144:15 Na taꞌu na ndetu ñayiu ja ka oi jin javii javaꞌa yaꞌa, vi na taꞌu na ndetu ñayiu ñuu ja maa ia Dios kuu Jitoꞌi.
PSA 145:1 Saꞌa kaꞌnu ña san jin ni, vi Dios, vi rey, te nikuii nikani kokaꞌan vii kokaꞌan vaꞌa san jin ni.
PSA 145:2 Te in kiuu in kiuu kokaꞌan vii kokaꞌan vaꞌa san jin ni, vi Dios, te nikuii nikani kosaꞌa kaꞌnu ña san jin ni.
PSA 145:3 Chi kaꞌnu kuu ni, vi Jitoꞌo Dios, te kanuu ja na koo ndiꞌi jayiñuꞌu nuu ni. Te kaꞌnu ndevaꞌa kuu jakaꞌnu ni ja ma kentakuei san ja vi jinkuiꞌnu ini san.
PSA 145:4 Vi kondakani tata nuu seꞌe de vi nuu señani de tniuu saꞌa ni, te vi kondakani taka tniuu naꞌnu ja saꞌa ni.
PSA 145:5 Vi kokaꞌin ja luu ndevaꞌa kaa ni vi yeꞌe tajan ni, te ndakani ini maa san siki tniuu vii ndevaꞌa ja saꞌa ni.
PSA 145:6 Te vi kaꞌan ñayiu ja jaꞌa jakaꞌnu ja saꞌa ni tniuu guaꞌa, te suni ndakani maa san siki tniuu naꞌnu saꞌa ni.
PSA 145:7 Te vi kana ndoso ñayiu ja vi kondakaꞌin ja ia guaꞌa ndevaꞌa kuu ni, te vi kata ñayiu yaa ja ia saꞌa ndaa kuu ni.
PSA 145:8 Kaꞌnu ndevaꞌa ini Jitoꞌo Dios vi ndaꞌu ini ya. Kuekuee kiti ini ya, vi kutoo ndevaꞌa ña ya jion.
PSA 145:9 Chi vaꞌa ini Jitoꞌo Dios jin ndiꞌi ñayiu, te kundaꞌu ini ya ndiꞌi ja ni saꞌa ya.
PSA 145:10 Na vi saꞌa kaꞌnu ña ndiꞌi ja ni saꞌa ni jin ni, vi Dios, te na vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ñayiu maa ni jin ni.
PSA 145:11 Na vi kaꞌin ja yeꞌe tajan nuu tatnuni ni, te na vi ndakani tniuu naꞌnu ja saꞌa ni,
PSA 145:12 nagua ja na vi kuni ñayiu tniuu naꞌnu ja saꞌa ni, vi ja vii ndevaꞌa yeꞌe tajan nuu tatnuni ni.
PSA 145:13 Chi nuu tatnuni ni kuu in nuu tatnuni nikuii nikani, te siun ni kuu nijaꞌnu ni, [chi skunkuu ni, vi Jitoꞌo Dios, tnoꞌo ni kee yuꞌu ni, te luu ini ni jin ndiꞌi ja saꞌa ni].
PSA 145:14 Chi ndoneꞌe ni ndiꞌi ñayiu ka kanakau, vi Jitoꞌo Dios, te tnii guaꞌa ni ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo.
PSA 145:15 Ndiꞌi ñayiu ka yinuu nuu ni, te ka ndetu kaꞌnui ja kuñaꞌa ni ja vi kai mamaa kiuu ja ka kuini.
PSA 145:16 Kune ni nuu ndaꞌa ni, te kuñaꞌa ni kuaꞌa javii javaꞌa ni, nagua ja na vi niꞌi ja ka jichi ka kanda nagua ka jaꞌni ña jin.
PSA 145:17 Ndiꞌi ichi Jitoꞌo Dios kuu ichi ndaa, te luu ini ya jin ndiꞌi ja ni saꞌa ya.
PSA 145:18 Yatni ñuꞌu oo Jitoꞌo Dios nuu ndiꞌi ñayiu ka ndakakuneꞌe ya, ñayiu ja vi jandaa ja ka ndakakuneꞌi ya.
PSA 145:19 Chi skunkuu ya nagua ka ndioo ini ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ya, chi nini ya tnoꞌo ka kaꞌin nuu ka jikantaꞌui nuu ya, te skaku niꞌnu ña ya.
PSA 145:20 Chi jito jini ña Jitoꞌo Dios jin ñayiu ka kutoo ya, su xnaa ya ndiꞌi ñayiu kueꞌe.
PSA 145:21 Na kokaꞌan ni san ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo Dios, te ndiꞌi ñayiu ñuyiu na vi kokaꞌan vii vi kokaꞌan vaꞌi jin ya, ndee vitna vi nikuii nikani.
PSA 146:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Saꞌa kaꞌnu san ia Dios jin ndiꞌi san jin anu san.
PSA 146:2 Kosaꞌa kaꞌnu san Jitoꞌo ndiꞌi ni kiuu ja teku san. Kokata san yaa nuu ia Dios san nini teku san.
PSA 146:3 Ma kukanu ini ni tee ka kuu naꞌnu, te ni ñayiu ja jiꞌi, chi ma kuu vi skaku niꞌnu ñai jin ni.
PSA 146:4 Chi ka kana anui te ka jiꞌi, te ka ndajiokuiin ka ndui ñuyaka. Te vi maa kiuu yun ka naa ndiꞌi ja ka ndakani ini ja vi saꞌi.
PSA 146:5 Su na taꞌu na ndetu ñayiu ja chindee chituu ña ia Dios ndi Jacob, jin ñayiu ja ka ndetu kaꞌnu ña jin Jitoꞌo, ia kuu Dios mai.
PSA 146:6 Chi maa ya ni saꞌa andivi vi ñuyiu vi ndute mar vi ndiꞌi tuꞌu ja oo nuu, te siun ni skunkuu ya tnoꞌo ndaa ja kaꞌan ya.
PSA 146:7 Te saꞌa ndaa ya ja jaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnoꞌo suchi ini, te jiñaꞌa ya ja ka jaa ñayiu ka kokin, vi keneꞌe ya ñayiu ka ndesi vekaa.
PSA 146:8 Vi ndasaꞌa Jitoꞌo nduchi nuu ñayiu ka ndesi nuu, vi ndoneꞌe ña Jitoꞌo jin ñayiu ka ndondiso, vi kutoo ña Jitoꞌo jin ñayiu ndaa.
PSA 146:9 Te jito jini ña Jitoꞌo jin ñayiu inka ñuu ja ka jika nuu ndaꞌu, vi chituu ña ya jin suchi ka kuu laꞌu vi ñasiꞌi ja ni ka ndondaꞌu. Su saꞌa ya ja ka kujioo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe nuu ichi ndaa.
PSA 146:10 Te siun ni kotatnuni Jitoꞌo. Te nikuii nikani kotatnuni ia Dios maa ni, ja ka kuu ni ñayiu ñuu Sión. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 147:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Nase guaꞌa kuu ja vi katao yaa ja ka saꞌa kaꞌnuo ia Dios mao, chi luu ndevaꞌa kuu ja vi katao yaa ja ka saꞌa kaꞌnuo ya.
PSA 147:2 Chi ndasaꞌa Jitoꞌo ñuu Jerusalén, te ndatatutu ya ñayiu Israel ja ni jatenuu ya ja ka oi nuu sava ka ñuu.
PSA 147:3 Te maa ya ndasaꞌa ñayiu ka kusuchi ini anui, te kasi ya in saꞌun nuu ni ka tuji.
PSA 147:4 Te maa ya ni chikuaꞌa nasaa kimi ka oo andivi, te kana sivi ya ndi in ndi in ti.
PSA 147:5 Kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo, vi kaꞌnu kuu jakaꞌnu ya, te ndiꞌi kuiti ni ja jinkuiꞌnu ini ya.
PSA 147:6 Te ndasaꞌa sukun ña Jitoꞌo jin ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee mai, su ndee ñuñuꞌu nuneꞌe ya ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PSA 147:7 Vi kata ni yaa ja ka saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo. Vi kata ni yaa jin xnuu kaxin ja ka ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios mao.
PSA 147:8 Chi maa ya saꞌa ja ndachitu viko andivi, te maa ya tetniuu sau ja kuun nuu ñundeꞌi, vi maa ya saꞌa ja nana yuku kuii taka nuu yuku.
PSA 147:9 Te maa ya jiñaꞌa ja ka jaa kiti, vi jiñaꞌa ya ja ka jaa tikaka yikin nuu ka ndaꞌi ti.
PSA 147:10 Te tu kusii ini ya jin ja inu ndakui kuai, te ni tu junkuaan ini ya ja inu ñama siꞌin teyii ja vi kunu de.
PSA 147:11 Chi ja junkuaan ini ya kuu ja vi koyuꞌu niꞌnu ña ñayiu jin ya, vi ñayiu ka ndetu kaꞌnu ja kundaꞌu ini ña ya jin.
PSA 147:12 Te maa ni, ñayiu ñuu Jerusalén, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo. Vi maa ni, ñayiu ñuu Sión, vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios maa ni.
PSA 147:13 Chi ni ndasaꞌa ndakui ya ndakaa yiꞌi yeꞌe ñuu ni, vi ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ya ñayiu ka oo ñuu ni.
PSA 147:14 Te maa ya saꞌa ja koo jamani nuu ñuu ni, te taa ya kuaꞌa ndevaꞌa nuni guaꞌa ja vi kokaa ni.
PSA 147:15 Te tetniuu ya tnoꞌo ya nuu ñayiu ñuyiu, te ñama kuiti jika jino tnoꞌo ya.
PSA 147:16 Te saꞌa ya ja junkau yaa ti iñu ninii nuu ñuꞌu na kuinio kachi, te skuun ia Dios ti iñu na kuinio yaa oo nuu ñuꞌu.
PSA 147:17 Te skuun ya ñiñi na kuinio yuu kueli, te tu na in kundee ini ja vijin ndevaꞌa.
PSA 147:18 Yun te tetniuu ya tnoꞌo ya, te xtute ña jin yuaꞌa yun. Saꞌa ya ja junkiꞌi in tachi niꞌi, te xtute ña jin, te jika ndute yuaꞌa yun.
PSA 147:19 Te ni xneꞌe ia Dios tnoꞌo ya nuu ndikin tata Jacob, vi ni jiñaꞌa ya tnoꞌo tatnuni ya vi tnoꞌo kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu Israel.
PSA 147:20 Te tu ni saꞌa ya siun jin ñayiu sava ka ñuu, te ni tu ni ka jini ñayiu yun tnoꞌo tatnuni ya. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 148:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Roon ja ka oo ron ndee andivi, vi saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo. Roon ja ka oo ron ndee sukun, vi saꞌa kaꞌnu ya.
PSA 148:2 Ndiꞌi roon, ia ka jinokuechi nuu Dios, vi saꞌa kaꞌnu ya, vi ndiꞌi roon ka oo ron ndee andivi ja ka jaxin tnaꞌa ron ja jaꞌa ya, vi saꞌa kaꞌnu ya.
PSA 148:3 Roon ja ka kuu ron nikandii vi yoo andivi, vi saꞌa kaꞌnu ya, vi ndiꞌi roon ja ka kuu ron kimi ja ka yeꞌe ron, vi saꞌa kaꞌnu ya.
PSA 148:4 Vi roon ja ka kuu ron andivi oo ndee sukun, vi roon ndute, ja oo ron siki andivi, vi saꞌa kaꞌnu ya.
PSA 148:5 Vi saꞌa kaꞌnu sivi Jitoꞌo, chi ni tatnuni ya, te ndiꞌi ni ka junkoo.
PSA 148:6 Te ni saꞌa ia Dios ndiꞌi, nagua ja na vi koo nikuii nikani. Te ni tatnuni ya in tnoꞌo ja tu na in kuiso kava saꞌun.
PSA 148:7 Te roon ja ka oo ron ndee nuu ñuꞌu, vi saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo, vi suni roon, kiti naꞌnu ja ka ñuꞌu nuu ndute mar, vi roon kaꞌa ndute mar,
PSA 148:8 vi roon, tajan vi ñiñi vi ti iñu vi viko noꞌo, vi roon, tikacha niꞌi ndevaꞌa, ja ka saꞌa ron nagua tatnuni ya,
PSA 148:9 vi roon, yuku sukun vi ndiꞌi roon tinduu, vi yutnu ja ka kuun kiti vixin vi ndiꞌi roon tnu itni,
PSA 148:10 vi kiti yuku vi kiti tata, koo, vi kiti ndagua,
PSA 148:11 vi tee ka kuu rey vi ndiꞌi ñayiu ñuyiu, ñayiu ka tatnuni vi ndiꞌi ñayiu ka jaꞌnde kuechi nuu ñuyiu,
PSA 148:12 teyii vi ñasiꞌi, suchi kuechi vi ñayiu nijaꞌnu,
PSA 148:13 ndiꞌi tuꞌu na vi saꞌa kaꞌnu sivi Jitoꞌo, chi maintnoꞌo sivi maa ya kuu sivi kaꞌnu ndevaꞌa, te yeꞌe tajan ya nii nuu ñuꞌu vi andivi.
PSA 148:14 Chi ni jiñaꞌa ya jakaꞌnu ya nuu ñayiu ñuu ya, te ndiꞌi ñayiu ka skunkuu ndaa ka saꞌa kaꞌnui ya, ja ka kui ñayiu Israel, vi ka kui ñayiu ñuu ya, ja ka oo yatni nuu oo ya. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 149:1 ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo! Vi kata ni in yaa jaa nuu Jitoꞌo, Vi saꞌa kaꞌnu ni ya nuu ka ndututu ni jin ñayiu maa ya.
PSA 149:2 Vi kokusii ini maa ni, ñayiu Israel, nuu Dios, ia ni saꞌa ña jin ni. Vi kokusii ini maa ni, ñayiu ñuu Sión, nuu ia kuu rey ni.
PSA 149:3 Vi kata jaꞌa ni nuu ya ja ka saꞌa kaꞌnu ni sivi ya. Vi kata ni yaa nuu ya jin nagua ka tee xtnuu kaxin vi jin pandero.
PSA 149:4 Chi kusii ini Jitoꞌo jin ñayiu ñuu ya, te kuñaꞌa ya jayiñuꞌu nuu ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee mai, nuu skaku niꞌnu ña ya.
PSA 149:5 Vi kokusii ini maa ni ja ka kuu ni ñayiu maa ya, ja yeꞌe tajan ya nuu ka oo ni, te visi ka nduei ni nuu jito ni, te vi kata ni yaa ja ka kusii ini ni nuu ya.
PSA 149:6 Te vi kana jaa ni ja ka saꞌa kaꞌnu ni ia Dios. Te vi konee ni in yuchi kani ja xeen nduu jioo nuu,
PSA 149:7 nagua ja vi ndaxtenaa ni ñayiu sava ka ñuu, te vi tetniuu ni tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu ja tu ka jini ia Dios.
PSA 149:8 Saa te vi kuꞌni ni tee ka kuu rey jin cadena, te vi kuꞌni ni tee inu ndakui jin yoꞌo guaꞌa ja kuu ninoꞌo kaa,
PSA 149:9 nagua ja na skunkuu nagua yoso nuu tutu ii ja vi tnaꞌa de tnundoꞌo. Te yun kokuu in jayiñuꞌu ndevaꞌa nuu ndiꞌi ñayiu maa ya. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PSA 150:1 Vi saꞌa kaꞌnu ni ia Dios ini veñuꞌu. Vi saꞌa kaꞌnu ni ya ndee andivi nuu oo jandakui ya.
PSA 150:2 Vi saꞌa kaꞌnu ni ya ja jaꞌa tniuu naꞌnu ja saꞌa ya. Vi saꞌa kaꞌnu ni ya, chi ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya.
PSA 150:3 Vi saꞌa kaꞌnu ni ya nuu ka tiuu ni trompeta. Vi saꞌa kaꞌnu ni ya nuu ka tee ni xtnuu kaxin vi arpa.
PSA 150:4 Vi saꞌa kaꞌnu ni ya jin pandero vi nuu ka jita jaꞌa ni nuu ya. Vi saꞌa kaꞌnu ni ya jin yutnu kaxin vi nuu ka tiuu ni tnu yoo.
PSA 150:5 Vi saꞌa kaꞌnu ni ya jin nuu ka skaxin ni kaa tikute ja kaxin kuiñi, vi nuu ka skaxin ni kaa tikute ja kaxin ndee.
PSA 150:6 Te ndiꞌi tuꞌu ja ndakuantachi na saꞌa kaꞌnu Jitoꞌo. ¡Kaꞌnu kuu Jitoꞌo!
PRO 1:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo jaꞌvi ja ni tee Salomón, seyii David, rey ñayiu Israel.
PRO 1:2 Jiniuꞌu ja vi kutuaꞌo tnoꞌo ndichi vi naxa vi kaka ndao, vi naxa vi kunio ja vi kuꞌun kaji inio jin tnoꞌo ndichi,
PRO 1:3 vi naxa vi kuantaꞌuo tnoꞌo ja xteku ña ja vi kokuo in ñayiu niꞌnu ini, te vi kokuo ñayiu ndaa, te vi kaꞌnde ndao kuechi, te inuu inuu ni vi saꞌo jin in in ñayiu,
PRO 1:4 vi nagua ja ñama vi kuni ñayiu tu ka jini naxa vi saꞌi, te vi kaxtnoꞌo nuu suchi kuechi tnoꞌo ndichi vi naxa vi kaka ndai.
PRO 1:5 Vi konini ñayiu ndichi, te vi kuni guaꞌa kai te ñayiu jinkuiꞌnu ini niꞌi tnoꞌo ja xteku ña jin,
PRO 1:6 nagua ja junkuiꞌnu ini tnoꞌo jaꞌvi vi naxa kei kaꞌan, vi tnoꞌo vijin ja kaꞌan in ñayiu ndichi nuu skintnaꞌi tnoꞌo kaꞌin.
PRO 1:7 Nuu yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo kuu nuu kejaꞌa ja kuu ndichio. Te ñayiu vasa, chi skexikoi tnoꞌo ndichi vi tnoꞌo ja janu ichi ndaa ña.
PRO 1:8 Konini tnoꞌo ja xteku ña tata ron jin ron, vi seꞌe, te ma skexiko ron tnoꞌo kaxtnoꞌo nana ron nuu ron,
PRO 1:9 chi tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa yun ndukutu xini ron, te kokuu na kuinio in chiꞌi ja ñuꞌu sukun ron.
PRO 1:10 Te nuu ja ka kuini ñayiu ka saꞌa yika kuechi ja vi xndaꞌu ñai jin ron, vi seꞌe, te ma kuandetu ron.
PRO 1:11 Te nuu ja vi kachi: “Neꞌe, na kiꞌinkueio, te na vi kondesi yuꞌo in ñayiu tu na kuechi, te na vi kaꞌni yuꞌo jin.
PRO 1:12 Na vi koko tekuo in ñayiu nagua koko ña yau ñaña jin ñayiu, te na vi koko nio jin nagua koko ña in yau kunu jin ndiyi.
PRO 1:13 Te na vi konevaꞌo ndiꞌi nuu jakuika, te na vi chituo veꞌo jin ja vi kindeo yun.
PRO 1:14 Neꞌe te kototnuni ron maa ron jin in in rin, te na vi skayao nagua vi niꞌo”, vi kachi.
PRO 1:15 Su ma kuandetu ron ja kaka ron nuu ichi ka jika ñayiu yun, vi seꞌe. Kujioo nuu ichi kueꞌe ja ka jikai yun,
PRO 1:16 chi ka jino ndevaꞌi ja vi saꞌi jakueꞌe, te ka nuu ini ja vi kaꞌni ndiyi.
PRO 1:17 Chi tu nagua jiniuꞌu ja jakin in ñunu, nuu ja na vi kuni tisala.
PRO 1:18 Chi jakueꞌe ka saꞌa ñayiu yun ndajiokuiin siki mai, te maa ni mai ka ndakaꞌni mai.
PRO 1:19 Chi saa ka xndiꞌi ñayiu ka jioꞌo nagua nevaꞌa inka ñayiu, chi ja ka jioꞌi yun, ndakaꞌni ña jin mai.
PRO 1:20 Te kana jaa tnoꞌo ndichi nuu ichi, vi kana jaa nuu yaꞌu.
PRO 1:21 Kana nuu ka kututu kuaꞌa ñayiu, vi kana yeꞌe ñuu nuu ndiukuei ñayiu, te jiñaꞌa:
PRO 1:22 “¿Ndee na kiuu te vi jinkuiꞌnu ini ron ja ka kuu ron ñayiu tu ka jini nagua kuu, te yaꞌa yun ni ja ka saꞌa ron? ¿Te ndee na kiuu te vi jinkuiin ron ñayiu kuasun ini, ja ma vi kokuaku ndee ka ron ñayiu? ¿Te ndee na kiuu te vi jinkuiin ron ñayiu vasa ja ma vi koskexiko ka ron tnoꞌo ndichi?
PRO 1:23 Su vi konini tnoꞌo ja kuxeen rin nuu ron, te tetniuu rin Espíritu rin vi koo jin ron, te kaxtnoꞌo rin tnoꞌo rin nuu ron.
PRO 1:24 Chi ni kana ña rin, te tu ni ka kuini ron vi konini ron tnoꞌo kaꞌan rin. Ni skaa rin ndaꞌa rin, te tu na in ni chikuenta ña jin rin,
PRO 1:25 chi saa suaꞌa ni ka skexiko ron ndiꞌi tnoꞌo ja xteku ña rin, te tu ni ka jantaꞌu ron ja kuxeen rin nuu ron.
PRO 1:26 Te suni kuaku ndee ña rin jin ron nuu ka tnaꞌa ron tnundoꞌo, te saꞌa kuasun ña rin nuu vaji ja ka yuꞌu ndevaꞌa ron,
PRO 1:27 nuu vaji na kuinio sau tachi ja ka yuꞌu ron, te kenta tnundoꞌo ja vi tnaꞌa ron na kuinio tikacha ja ndiꞌi ni ja xnaa vi nuu vaji tnundoꞌo vi tnoꞌo suchi ini ja vi tnaꞌa ron.
PRO 1:28 ’Yun te saa vi kana ron nuu rin, su ma konini rin tnoꞌo ka kaꞌan ron. Te neꞌe kuiti vi ndanduku ña ron, su ma vi nukuꞌun ña ron.
PRO 1:29 Chi ni ka skexiko ron tnoꞌo ndichi, te tu ni ka kaji ron ja vi koyuꞌu niꞌnu ron Jitoꞌo.
PRO 1:30 Tu ni ka kuini ron vi kuantaꞌu ron tnoꞌo ja xteku ña rin, te ni ka skexiko ron tnoꞌo ja kuxeen rin nuu ron,
PRO 1:31 vi nukuntuu maa ron jin nagua ka saꞌa ron, te vi kuneꞌe ini maa ron jin jakueꞌe ka saꞌa ron.
PRO 1:32 Chi maa ñayiu tu jini nagua saꞌa yun, ndoñuꞌu, te yun kuu nuu kuu maa. Te ñayiu vasa ja tu jini nagua saꞌi, chi skunaa ña jin mai.
PRO 1:33 Su ñayiu nini tnoꞌo kaꞌan rin, koo mani vi koo sii ini, te ma koyuꞌi jin jakueꞌe.”
PRO 2:1 Nuu ja kuantaꞌu ron tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te tavaꞌa tnoꞌo tatnuni rin ndee ini ndee anu ron,
PRO 2:2 te konini guaꞌa jin soꞌo ron tnoꞌo ndichi, te kune anu ron ja junkuiꞌnu guaꞌa ini ron,
PRO 2:3 te nuu ja kana ron nuu tnoꞌo ndichi ja taa ja junkuiꞌnu ini ron, te kana jaa ron nuu tnoꞌo ndaa,
PRO 2:4 te nuu ja nduku ron tnoꞌo yun na kuinio nuu ka nduku kaa kuu plata, te skuaꞌa guaguaꞌa ron na kuinio nuu ka skuaꞌa ñayiu ndenu yiyuꞌu in jakuika ndevaꞌa,
PRO 2:5 yun te junkuiꞌnu ini ron ja koyuꞌu niꞌnu ron Jitoꞌo, saa te nukuꞌun ron ja kuni guaꞌa ron ia Dios.
PRO 2:6 Chi maa Jitoꞌo kuu ia taa tnoꞌo ndichi, te tnoꞌo ja kaꞌan maa ya kuu nuu vaji ja jinkuiꞌnu inio vi kuni guaꞌa kao.
PRO 2:7 Te maa ya kuu ia jiñaꞌa tnoꞌo ndichi nuu ñayiu ndaa, te jito jini ya ñayiu ka jika ndaa, ja tu na kuechi.
PRO 2:8 Maa ya tavaꞌa ichi chindaa ja ka jika ñayiu ka saꞌa ndaa, te jito jini ya ichi ka jika ñayiu maa ya.
PRO 2:9 Yun te junkuiꞌnu ini ron ja saꞌa ndaa ron, vi kuni ron ndee ja kuu javaꞌa vi ndee ja kuu jakueꞌe, vi ja kaꞌnde ndaa ron kuechi vi ndiꞌi ichi guaꞌa.
PRO 2:10 Chi kee tnoꞌo ndichi yun ini anu ron, te junkuaan ini ron ja junkuiꞌnu guaꞌa ka ini ron.
PRO 2:11 Te ja saꞌa ndaa ron koto ña jin ron, te ja junkuiꞌnu ini ron tavaꞌa ña jin ron.
PRO 2:12 Te tnoꞌo ndichi skaku niꞌnu ña nuu ichi kueꞌe, vi nuu ñayiu ka kaꞌan tnoꞌo neꞌe tnoꞌo yichi,
PRO 2:13 ja ni ka xndendoi ichi ndaa, nagua ja vi kakai ichi nee.
PRO 2:14 Te ka kusii ini nuu ka saꞌi jakueꞌe vi ka osii ini jin jakueꞌe ndevaꞌa yun.
PRO 2:15 Chi yakua ichi ka jikai, te ni ka kujioi nuu ichi chindaa.
PRO 2:16 Te suni skaku niꞌnu ña tnoꞌo ndichi yun nuu ndaꞌa inka ñasiꞌi, ñaꞌa ja tu jini ron, te kaꞌan ña tnoꞌo luu ndevaꞌa,
PRO 2:17 ñaꞌa ni xndendoo tee ni ondeka tnaꞌa jin ña ndee nuu kuechi ña, te ni ndunaa ini ña tratu ni saꞌa ña nuu ia Dios ja kondeka tnaꞌa ña jin de.
PRO 2:18 Chi tee kuaꞌan jin ña veꞌe ña kuu na kuinio ja kuaꞌan de ja kuu de, te nuu ja kondikin de ñasiꞌi yun, te kenta de nuu ka oo ndiyi.
PRO 2:19 Te ndiꞌi tee kuaꞌankuei nuu oo ña, chi ma vi ndajiokuiin uun ka de, te ni ma vi ndaniꞌi saꞌun ka de ichi chindaa ja taa ja vi koteku de.
PRO 2:20 Nuu saa, te kokaka ichi ka jika ñayiu guaꞌa, te kondikin ron ichi ka jika ñayiu ndaa.
PRO 2:21 Chi ñayiu ndaa, guaa vi koi nuu ñuꞌu maa ia Dios, te ñayiu tu ka saꞌa jakueꞌe, guaa siun ni vi koi nuu ñuꞌu yun.
PRO 2:22 Su ñayiu kueꞌe, chi ma vi koo kai nuu ñuꞌu yun, chi skunu ña ya jin ñayiu tu ka saꞌa guaꞌa.
PRO 3:1 Ma ndunaa ini ron tnoꞌo ni kaxtnoꞌo rin, vi seꞌe, te tavaꞌa nuu anu ron tnoꞌo tatnuni rin.
PRO 3:2 Chi saa, te koteku ron kuakuaꞌa kuia, te koo vii koo vaꞌa ron.
PRO 3:3 Te ma kujioo jandaꞌu ini ia Dios vi tnoꞌo ndaa ya nuu ron, te tnaa sukun ron na kuinio in ja ñuꞌu sukun, te tee tnoꞌo ya ini anu ron.
PRO 3:4 Saa te niꞌi ron ja chindee chituu ña ia Dios, te vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ña ñayiu jin ron.
PRO 3:5 Kukanu ini Jitoꞌo ndiꞌi ron jin anu ron, te ma chituu ron maa ron jin ja jinkuiꞌnu ini ron.
PRO 3:6 Kuꞌun ini Jitoꞌo nuu ndiꞌi ichi jika ron, te maa ya ndasandaa ichi chindaa jika ron.
PRO 3:7 Ma kokuu ron ñayiu ndichi jin ja ndakani ini maa ron, koyuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, te kujioo nuu jakueꞌe.
PRO 3:8 Chi yun kuu tatna guaꞌa nuu yiki kuñu ron, nagua ja nduu ndakui ron.
PRO 3:9 Chiñuꞌu Jitoꞌo jin ja nevaꞌa ron, te soko nuu ya jaxtnañuꞌu ja kee nuu ñundeꞌi jitu ron.
PRO 3:10 Saa te vi kuꞌun chitu ndevaꞌa saka nuu ñuꞌu ja jitu ron, te vi suaꞌa jati nduxi uva nuu juꞌni ron ti.
PRO 3:11 Te ma skexiko ron, vi seꞌe, nuu tnundoꞌo ja ndakanu ichi ndaa ña Jitoꞌo, te ma tunini ron nuu kuxeen ya nuu ron.
PRO 3:12 Chi tetniuu Jitoꞌo tnundoꞌo nuu ndakanu ichi ndaa ña ya jin ñayiu kutoo ya, nagua saꞌa tata nuu kani de seꞌe de ja kutoo de nuu ndakanu ichi ndaa de.
PRO 3:13 Na taꞌu na ndetu ñayiu nukuꞌun tnoꞌo ndichi vi ñayiu niꞌi ja jinkuiꞌnu ini.
PRO 3:14 Chi jaguaꞌa ka kuu ja ni niꞌi jin yun, masu jin plata, te kuaꞌa ka ja niꞌi jin yun, masu jin oro vii.
PRO 3:15 Chi yaꞌu ndevaꞌa ka ndee tnoꞌo ndichi yun saa yuu vii ndevaꞌa, te ni in ja jioꞌo ron ma kuu skintnaꞌa inuu jin ron.
PRO 3:16 Chi jin ndaꞌa kuaꞌa taa kuakuaꞌa kuia ja koteku ron, te jin ndaꞌa satni taa jakuika konevaꞌa ron vi jayiñuꞌu.
PRO 3:17 Te ndiꞌi ichi taa kuu ichi junkuaan ndevaꞌa ini ron. Te ja kaka ron ichi chindaa kuu ja koo mani ron.
PRO 3:18 Te tnoꞌo ndichi yun kuu in yutnu ja jiñaꞌa ja teku ñayiu niꞌi tnoꞌo yun ja konevaꞌi, te na taꞌu na ndetu ñayiu niꞌi ja konevaꞌi.
PRO 3:19 Chi jin jandichi maa Jitoꞌo, te ni saꞌa ya ñuyiu. Te jin ja jinkuiꞌnu ini ya, te ni saꞌa yutnu ya andivi.
PRO 3:20 Te jin ja jini ya, te ni saꞌa ya ja ni jaꞌnde tnaꞌa ndute mar, te nuu yuyu ndee andivi.
PRO 3:21 Kinuu guaꞌa tnoꞌo ja saꞌa ndaa ron, vi seꞌe, te tavaꞌa tnoꞌo ja niꞌnu ini ron.
PRO 3:22 Chi kokuu in ja koxteku anu ron, vi in ja ndukutu sukun ron.
PRO 3:23 Yun te kukanu ini ron ichi jika ron, te tu na ndee kachi jaꞌa ron.
PRO 3:24 Te tu nagua koyuꞌu ron nuu jinkotuu ron, chi jinkotuu ron, te sii ini ndevaꞌa ni kusun ron.
PRO 3:25 Te ma koyuꞌu ron ja sanaa ni, te tnaꞌa ron tnundoꞌo, chi ni ma koyuꞌu ron tnundoꞌo ja kii siki ñayiu kueꞌe ndevaꞌa.
PRO 3:26 Chi Jitoꞌo kokuu ia kukanu ini ron, te koto ya siꞌin ron ja ma junkau ron nuu jakueꞌe.
PRO 3:27 Ma kokuu ndeꞌe ini ron, nuu jikan ñayiu in jandiuxi nuu ron, nuu ja nevaꞌa ron ja kuñaꞌa ron.
PRO 3:28 Te ma kuñaꞌa ron nuu tnaꞌa ron: “Kuaꞌan ni te kii ni xtnee, te saa na taa san” nuu ja nevaꞌa ron vitna nagua kuu ja chituu ron jin.
PRO 3:29 Ni ma nduku ron ja saꞌa ron jakueꞌe siki tnaꞌa ron chi kukanu ini ñai jin ron ja yatni ka oo ron jin.
PRO 3:30 Ma koskiti ini tnaꞌa ron jin ni in ñayiu, nuu ja masu na jakueꞌe saꞌa ñai jin ron.
PRO 3:31 Ma kokuu kuasun ini ron jin tee yachi ini, te ni ma kondikin ron ni in ichi jika de.
PRO 3:32 Chi kukini ini ña Jitoꞌo jin ñayiu kueꞌe ndevaꞌa, su junkuaan ini ya ja koo in ni ya jin ñayiu ndaa.
PRO 3:33 Te xtau tniaꞌa Jitoꞌo ñayiu veꞌe ñayiu kueꞌe, su saꞌa vii saꞌa vaꞌa ya ñayiu veꞌe ñayiu ndaa.
PRO 3:34 Te kuaku ndee ña Jitoꞌo jin ñayiu ka jaku ndee inka ñayiu, su kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ya ñayiu saꞌa ndaꞌu mai.
PRO 3:35 Te vi niꞌi taꞌu ñayiu ndichi jayiñuꞌu, su ñayiu vasa, chi maa ni jakanoo vi tnaꞌi.
PRO 4:1 Vi konini tnoꞌo ja xteku ña tata ron jin ron, vi seꞌe, te vi tanuu tnoꞌo kaꞌan rin, nagua ja vi jinkuiꞌnu ini ron.
PRO 4:2 Chi tnoꞌo guaꞌa kaxtnoꞌo rin, te yun guaa ma vi xndendoo ron tnoꞌo ja kaꞌan rin nuu ron.
PRO 4:3 Chi suni in chiluluu ni okuu rin nuu tata rin, te invaa maa rin ni okutoo ndevaꞌa nana rin.
PRO 4:4 Te ni okaxtnoꞌo tata rin nuu rin, te ni okachi de: “Tnaa tnoꞌo kaꞌan rin ini anu ron, te kuantnoꞌo tnoꞌo tatnuni rin, saa te koteku ron.
PRO 4:5 Nduku tnoꞌo ndichi, vi nduku ja jinkuiꞌnu ini ron, te ma ndunaa ini ron tnoꞌo kaꞌan rin, te ni ma kujioo ron.
PRO 4:6 Ma xndendoo saꞌun ron tnoꞌo ndichi, te koto kuni ña jin ron. Kokutoo, te tavaꞌa ña jin ron.
PRO 4:7 Te ja kanuu ka kuu tnoꞌo ndichi, te nduku tnoꞌo ndichi yun. Te jin ndiꞌi ja niꞌi ron ja konevaꞌa ron, nduku ja jinkuiꞌnu guaꞌa ini ron.
PRO 4:8 Kokutoo tnoꞌo ndichi, te saꞌa kaꞌnu ña jin ron. Kanu niꞌnu, te na saꞌa ja koo jayiñuꞌu nuu ron.
PRO 4:9 Chi tnaa in ja vii ndevaꞌa ja ndukutu xini ron, te taa in ja ni ndukutu vii ndevaꞌa nuu ron”, ni okachi de.
PRO 4:10 Konini tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te kuantaꞌu, nagua ja na kaya kuaꞌa kuia ja koteku ron ñuyiu.
PRO 4:11 Chi nuu ichi tnoꞌo ndichi ni janu ichi ña rin, te ni jani ña rin ja kaka ron nuu ichi ndaa.
PRO 4:12 Te tu nagua kosaꞌa tneñu nuu ichi jika ron, te ni tu nagua kachi jaꞌa ron nuu jino ron.
PRO 4:13 Kakuiko guaꞌa tnoꞌo ja ni kaꞌan rin nuu ron, te ma siaa ron. Tavaꞌa guaꞌa, chi yun kuu ja teku ron.
PRO 4:14 Te ma kiꞌin ron nuu ichi ka jika ñayiu kueꞌe, te ni ma kondikin ron ichi ka jika ñayiu kueꞌe ndevaꞌa yun.
PRO 4:15 Xndendoo, ma yaꞌa ron nuu ichi yun. Kujioo nuu ichi yun, te kuaꞌan.
PRO 4:16 Chi tu ka kixin ñayiu kueꞌe yun nuu ja tu na jakueꞌe ka saꞌi. Te ndee ka skunai ñuaꞌna kusuin nuu ja tu ka niꞌi ja na in junkuei nuu ndaꞌi.
PRO 4:17 Chi xtaa ka jai kuu jakueꞌe ka saꞌi yun, te vinu ja ka jiꞌi kuu ja ka kindee ndevaꞌi.
PRO 4:18 Te ichi ka jika ñayiu ka saꞌa ndaa kuu na kuinio nuu yeꞌe kuaan kuaan ja jinonta nikandii, te vi saa vi saa kuaꞌan yeꞌe guaa ndee jinkonaꞌa maa ja in kiuu kuu.
PRO 4:19 Su ichi ka jika ñayiu ka saꞌa jakueꞌe kuu na kuinio ñunee, te ni tu ka jini nagua ka kachi jaꞌi.
PRO 4:20 Tanuu tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te konini tnoꞌo ja xteku ña rin.
PRO 4:21 Te ma saꞌu nuu ron tnoꞌo kaꞌan rin, chi tavaꞌa ndee ini ndee anu ron.
PRO 4:22 Chi suu jiñaꞌa ja ka teku ñayiu ka ndaniꞌi, vi tatna guaꞌa kuu nuu ndiꞌi yiki kuñui.
PRO 4:23 Te siki ndiꞌi ndatniuu ja ni tavaꞌa ron, koto vaꞌa anu ron, chi ndee anu ron kana ja teku ron.
PRO 4:24 Xtajioo tnoꞌo kueꞌe ja ma kaꞌan yuꞌu ron, vi saꞌa siin tnoꞌo tnoꞌo ja ma kaꞌan ñii yuꞌu ron.
PRO 4:25 Kondiaꞌa ichi nuu ron, te kinuu nagua oo ichi nuu kuaꞌan ron.
PRO 4:26 Kondiaꞌa guaꞌa ichi chindaa nuu jika ron, te ndiꞌi ichi jika ron na kokuu ichi ndaa.
PRO 4:27 Te ma chixiin ron ni ichi kuaꞌa ni ichi satni, te kujioo nuu jakueꞌe.
PRO 5:1 Tanuu tnoꞌo ndichi ja kaꞌan rin nuu ron, vi seꞌe, te konini tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini rin,
PRO 5:2 nagua ja kuni ron tavaꞌa ron tnoꞌo yun, te tavaꞌa ron tnoꞌo ndichi.
PRO 5:3 Chi yuꞌu ñaꞌa skindee yii ña kee tnoꞌo luu ndevaꞌa na kuinio nduxi ñuñu, te vita ndevaꞌa ka yaa ña saa texeꞌen.
PRO 5:4 Su nuu xndiꞌi ron ja koo ron jin ña, te nduu ugua, na kuinio yuku ugua, te xeen na kuinio yuchi kani ja xeen nduu jioo nuu.
PRO 5:5 Te kuaꞌan maa ña jin siꞌin ña ichi nuu kuu ña, te ja jika ña kuaꞌan ndaa ña nuu yau ñaña.
PRO 5:6 Te tu ndiꞌni ña ja kaka ña ichi jiñaꞌa ja teku ña, te yakua ichi chindaa ja jika ña, te tu jini ña ndenu kiꞌin ña.
PRO 5:7 Te vitna te konini tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te ma kujioo ron nuu tnoꞌo kaxtnoꞌo rin nuu ron.
PRO 5:8 Te kujioo nuu ichi jika ñaꞌa yun, te ni ma kuyatni ron yeꞌe veꞌe oo ña,
PRO 5:9 nagua ja ma kuñaꞌa ron jandakui ron nuu inka ñasiꞌi, ni kuia ja teku ron nuu ñaꞌa saꞌa ja tnaꞌa ron tnundoꞌo.
PRO 5:10 Chi kana saa ndenuu ini inka ñayiu jin jandakui ron, te ja ni niꞌi ron ja satniuu ron kuꞌun veꞌe inka ñayiu.
PRO 5:11 Te sandiꞌi te kondaꞌi ron ja kondatnaꞌu ini ron nuu ndi joo ndi joo kuaꞌan yiki kuñu ron mayichi.
PRO 5:12 Te kachi ron: “¿Naxa ni kuu ja ni skexiko tnoꞌo ja ni ka kaxtnoꞌo nuo? Te ni skexiko anuo tnoꞌo ja ni ka xteku ña jion.
PRO 5:13 Te tu ni oninio tnoꞌo ni ka kaꞌan tee ni ka kaxtnoꞌo nuo, te ni tu ni tanuo tnoꞌo ni ka kaꞌan tee ni ka xteku ña jion.
PRO 5:14 Te vi ja oo ja skunaa ndiꞌo maꞌñu ñayiu ñuo vi nuu ka ndututuo”, kachi ron.
PRO 5:15 Su vitna, vi seꞌe, te koꞌo ndute ñuꞌu nuu poso maa ron ja kuu ñasiꞌi maa ron, vi ndute ja kee nuu poso ron.
PRO 5:16 Te ma kati ron nuu ndute kee ja nevaꞌa ron nuu ichi, te ni ma kaka ndute yute nevaꞌa ron nuu yaꞌu.
PRO 5:17 Te na kokuu kuenta maintnoꞌo ni maa ron, te ma kokuñaꞌa ron nuu inka ñayiu.
PRO 5:18 Na taꞌu na ndetu nuu ndute ron, te kokuu sii ini jin ñasiꞌi ni jaka tnaꞌa jin ron ndee nuu kuechi ron.
PRO 5:19 Chi kuu ña na kuinio in jitna ja kutoo ndevaꞌa ron, axi na kuinio ndiñini ja luu ndevaꞌa kaa ti. Te ndiꞌi ni jichi kondutoo ña ña jin ron, te ja kutoo ña ña siun ni kokuu sii ini jin ron.
PRO 5:20 ¿Te nau ja koxnaꞌa tnaꞌa ron jin ñaꞌa skindee yii, vi seꞌe? ¿Te nau ja kokuinee ron sukun ndaꞌa inka ñasiꞌi ja tu jini ron?
PRO 5:21 Chi ndiaꞌa maa Jitoꞌo ichi ka jika teyii, te yinuu guaꞌa ya ndiꞌi ichi ka jika de.
PRO 5:22 Te tee kueꞌe, chi ndakakuiko ña jakueꞌe saꞌa de yun, te ndakasi ña yika kuechi saꞌa de ja kuu na kuinio in yoꞌo.
PRO 5:23 Te kuu de, chi tu ni onini de nuu ni ka ndakanu ichi ndaa ña jin de, te junaa de jin kuaꞌa tniuu vasa saꞌa de.
PRO 6:1 Seꞌe maa rin, nuu ja ni kaꞌan niꞌnu ron ja jaꞌa tnaꞌa ron ja kinuu de xuꞌun, axi ni kee yuꞌu ron ja kuiso siki ron ja jaꞌa in ñayiu tu jini ron,
PRO 6:2 te masu vatuka ni saꞌa ron, chi ni tnaa ron xeyu sukun ron jin tnoꞌo ni kaꞌan ron. Nuu saa, te ja ni kanakau ron nuu tnoꞌo ni kaꞌan ron.
PRO 6:3 Su suaꞌa saꞌa ron vitna, vi seꞌe, te skaku niꞌnu ron maa ron, chi ni kanakau ron nuu ndaꞌa tnaꞌa ron: Kuaꞌan te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ron jin de, ja ma kotavi ka ron.
PRO 6:4 Ma kusun ini ron, te ni ma ndatatu nuu ron, guaa ndee kundaa ini ron.
PRO 6:5 Skaku niꞌnu maa ron na kuinio isu nuu ndaꞌa tee ka jaꞌni ti, axi na kuinio tisala nuu ka kuini ja vi kakuiko ti.
PRO 6:6 Kuaꞌan te kondiaꞌa ron chioko, vi tee kuꞌndu. Kondiaꞌa naxa ka saꞌa ti, te kuu ndichi ron.
PRO 6:7 Chi kiti yun, visi tu na tatnuni nuu ti, ni tu na jito ña jin ti, te ni tu na jitoꞌo ti,
PRO 6:8 su ni saa, te ka tavaꞌa ti ja vi kokaa ti nuu ndukuii yutnu, vi ka ndaxtutu ti ja vi kokaa ti tiempu kei.
PRO 6:9 ¿Nasaa ka ore guaa kotuu ron, vi tee kuꞌndu? ¿Na ore saa ndakoo ron ja kixin ron?
PRO 6:10 Su nuu ja ndakani ini ron ja joo ni ka kokusun ron vi joo ni ka kokusun ndei ron, vi joo ni ka ndakanu ndee ndaꞌa ron ja ndatatu ron.
PRO 6:11 Su yun, te sanaa ni kenta ja kundaꞌu ron na kuinio in kuiꞌna, te ja jaꞌni ña jin ron na kuinio in tee nee xeen.
PRO 6:12 In tee kueꞌe vi in tee saꞌa janeꞌe jayichi kuu tee kuaꞌan ndakani tnoꞌo tnoꞌo.
PRO 6:13 Te saꞌa de seña jin nduchi nuu de, vi jin siꞌin de, vi xnendaꞌa de.
PRO 6:14 Te jin jakueꞌe oo anu de, ndiꞌi ni jichi ndakani kueꞌe ini de, vi nduku de ja kiti ini.
PRO 6:15 Te yun guaa sanaa ni kii tnundoꞌo tnaꞌa de, te vi sanaa ni te naa de, te tu na tatna.
PRO 6:16 Oo iñu ja skexiko Jitoꞌo vi ndee ja kuu uja skexiko ya:
PRO 6:17 Nduchi nuu ja saꞌa teyii maa, vi yaa ja kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, vi ndaꞌa ja jati niñi ñayiu tu na kuechi,
PRO 6:18 vi anu ja ndakani kueꞌe ini, vi siꞌin ja jino jiꞌi ja saꞌa jakueꞌe,
PRO 6:19 vi testiu kueꞌe ja kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, vi ñayiu nduku ja kiti ini neꞌu tnaꞌa kuikion.
PRO 6:20 Tavaꞌa tnoꞌo ja tatnuni tata ron nuu ron, vi seꞌe, te ma xndendoo ron tnoꞌo ja kaxtnoꞌo nana ron nuu ron.
PRO 6:21 Tnaa vaꞌa ndee ini ndee anu ron, te tnaa na kuꞌun sukun ron.
PRO 6:22 Te na kondeka ña jin ron nuu ichi jika ron, te na koto na kuni ña jin ron nuu kixin ron, te nuu ndoto ron, te kondatnoꞌo jin ron.
PRO 6:23 Chi tnoꞌo ja tatnuni kuu na kuinio lámpara, te tnoꞌo ja kaxtnoꞌo kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ron, te tnoꞌo xeen ja ka xteku ña jin ron kuu ichi ja koteku ron,
PRO 6:24 nagua ja tavaꞌa ña jin ron ja ma kanakau ron nuu ndaꞌa ñasiꞌi kueꞌe, vi nuu tnoꞌo luu ndevaꞌa ja kaꞌan ñaꞌa skindee yii ña.
PRO 6:25 Te ma kojioꞌo ron jin ndee anu ron ja luu kaa ña, ni ma kuandetu ron ja kee nuu ña ña jin ron.
PRO 6:26 Chi ja jaꞌa ñaꞌa xiko maa yun, te skiꞌin in teyii in sava xtaa jaa de, te ñaꞌa skindee yii kuaꞌan ña nduku ña anu in tee ndee yaꞌu ndevaꞌa nuu ia Dios.
PRO 6:27 Chi ¿a kuu kanundee in teyii ñuꞌu tikayi ndika de, te ma kai saꞌun de?
PRO 6:28 ¿Te a kuu kaka in tee siki ñuꞌu tikayi, te ni ma kai siꞌin de?
PRO 6:29 Te suni saa ni kuu jin tee chitnaꞌa jin ñasiꞌi tnaꞌa kuikin de, chi nani kuu tee nitnaꞌa jin ña, te ma yaꞌa suaꞌa ni, chi tniuyaꞌu de yika kuechi de.
PRO 6:30 Te tu na in skexiko ña jin kuiꞌna nuu suꞌi ja niꞌi ja kuꞌun chii nuu kokin.
PRO 6:31 Su nuu ja na vi niꞌi ña jin nuu suꞌi yun, te kuini ja ndatniuyaꞌui uja jichi nagua ni suꞌi, visi na ndatniuyaꞌu ndiꞌi nagua nevaꞌi nuu veꞌi.
PRO 6:32 Te nase ndeꞌe tu jini tee skindee ñasiꞌi yun nagua saꞌa de, chi na in saꞌa siun, te xnai mai.
PRO 6:33 Chi maa ni ja niꞌi tee yun kuu ja vi kani ña jin de, te vi kaneꞌe ña, te ma naa saꞌun jakanoo de yun.
PRO 6:34 Chi tnoꞌo kuiñu yun saꞌa ja kiti ndevaꞌa ini yii ña te ma kuakaꞌnu ini de kiuu ja kani ña de.
PRO 6:35 Te ma kuantaꞌu de nagua vi kuñaꞌa nuu de jin jakueꞌe ja ni ka saꞌa ña jin de, te ni ma ndusii ini de, visi kuakuaꞌa ja vi skutaꞌu ña jin de.
PRO 7:1 Kuantnoꞌo tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te tavaꞌa tnoꞌo ja tatnuni rin nuu ron.
PRO 7:2 Tavaꞌa tnoꞌo tatnuni rin, te koteku ron, koto tnoꞌo kaxtnoꞌo rin nagua jito ron tinuu nuu ron.
PRO 7:3 Te kuꞌni na kindee xindaꞌa ron, vi tee ini anu ron.
PRO 7:4 Te kuñaꞌa nuu tnoꞌo ndichi: “Kuaꞌa rin kuu maa ron”. Te tnoꞌo ja jinkuiꞌnu inio xnani ron tnaꞌa kuikin ron,
PRO 7:5 nagua ja na skaku niꞌnu ña jin ron nuu ndaꞌa ñaꞌa skindee yii ña vi nuu ndaꞌa inka ñasiꞌi ja kaꞌan ña tnoꞌo luu ndevaꞌa.
PRO 7:6 Te in jichi oo rin ndee veꞌe rin, te ndiaꞌa rin nuu ventana rin.
PRO 7:7 Te ni ndiaꞌa rin neꞌu suchi vasa, te neꞌu suchi kuechi yun ni jini rin in suchi kuechi ja tu jinkuiꞌnu saꞌun ini nagua saꞌi.
PRO 7:8 Ni yaꞌi ichi yun, te ni kentai in skina, te ni tuku ni kuaꞌin ichi nuu oo veꞌe ñasiꞌi ja skindee yii ña
PRO 7:9 nuu ja mañini saꞌun yun. Te nuu ni kunee, te vi suaꞌa ni ka tuu tnui kuaꞌin neꞌu ñunee yun.
PRO 7:10 Te vi sanaa ni, te ni kenta ñasiꞌi yun, ni nutnaꞌa ña jin, te niꞌnu ña saꞌun ka niꞌnu ñaꞌa ka xiko maa, te saꞌa jani ndevaꞌa ini ña.
PRO 7:11 Chi in ñaꞌa lati ndevaꞌa ja tu jini jakanoo kuu ña te tu kuu ja koo titiꞌi ña veꞌe ña.
PRO 7:12 Te sava jichi oo ña nuu ichi, te sava ka jichi oo ña nuu yaꞌu, te ndiꞌi ni skina oo ña, ndetu ña na ndee tee yaꞌa yun.
PRO 7:13 Te ni kakuiko ña suchi kuechi yun, te ni chitu ña nui, te vi ni ja tu kukanoo ña, te jiñaꞌa ña nui:
PRO 7:14 “Ni kee yuꞌu rin ja soko rin nuu ia Dios ja ndumani rin jin ya, te vitna kuu kiuu ni skunkuu rin ja ni kee yuꞌu rin. Te yun guaa oo kuaꞌa ja vi kao veꞌe rin.
PRO 7:15 Yun guaa ni kee rin ja manditnaꞌa ña rin, chi ni ndioo ndevaꞌa ini rin ja ndakuni ña rin jin ron, te ni nukuꞌun ña rin.
PRO 7:16 Chi ja ni ndakin vaꞌa rin in saꞌun vii ndevaꞌa ja kuu lino ja vaji ndee Egipto nuu jito rin.
PRO 7:17 Te ja ni joso rin tatna xiko nuu jito rin, tatna ja kuu mirra vi áloes vi canela.
PRO 7:18 Neꞌe na vi saꞌa sii inio jin yiki kuñuo guaa ndee na vi ndenuu inio, na vi kusii vi kuvatu inio guaa ndee na tuu inka kiuu.
PRO 7:19 Chi tu na yii rin oo veꞌe rin, chi ni kee de kuaꞌan de inka ñuu jika.
PRO 7:20 Te ni kiꞌin de itni nuu ñuꞌu xuꞌun kuaꞌan jin de, te guaa ndee kiuu ja ndachitu yoo andivi, saa ndajaa de”, jiñaꞌa ña.
PRO 7:21 Te jin tnoꞌo luu ndevaꞌa ja ni kaꞌan ña vi ja ni kuu yuchi yuꞌu ña, te ni kundee ña ja ni jino ini.
PRO 7:22 Te vi nuu saa ni jata ndikin jin ña, na kuinio in isndiki ja kuaꞌan ti nuu kuu ti, axi na kuinio in isu ja kanakau ti nuu ndaꞌa tee ka jika yuku ti,
PRO 7:23 guaa ndee na kunjino in yutnu ndugua ndee anu ti, axi na kuinio in tisala ja kanakau ti nuu ñunu, te ni tu jini ti ja yun kuu ti.
PRO 7:24 Vitna te konini, vi seꞌe, kuꞌun ini kuꞌun anu tnoꞌo kaꞌan rin.
PRO 7:25 Ma kaka ron nuu ichi jika ñaꞌa yun, te ni ma ndoñuꞌu ron nuu ichi chindaa ja jika ña.
PRO 7:26 Chi ja kuu kuaꞌa tee ka tuji ja jaꞌa ña, te ja ni kuu kuaꞌa ndevaꞌa tee ka jiꞌi ja jaꞌa ña.
PRO 7:27 Chi veꞌe ña kuu ichi ja jaka ña nuu yau ñaña, ja kuaꞌan ndaa kuiti nuu ka oo ndiyi.
PRO 8:1 Kana ña tnoꞌo ndichi, vi kaꞌan jaa tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini.
PRO 8:2 Junkuiin ndee sukun xtuu yuku vi ndetu ña nuu nukuntnaꞌa ichi,
PRO 8:3 te kana yatni yeꞌe nuu ndiukuei ñayiu ñuu, te jiñaꞌa:
PRO 8:4 “Nuu maa ron ja ka kuu ron teyii, kana rin, vi kaꞌan rin nuu ndiꞌi ñayiu.
PRO 8:5 Roon ja tu ka jini ron naxa vi saꞌa ron, vi kutuaꞌa ja vi jinkuiꞌnu ini ron. Te roon ñayiu vasa, vi kutuaꞌa ja vi kuiꞌnu ini ron nagua ka saꞌa ron.
PRO 8:6 Vi konini, chi kaꞌan rin tnoꞌo kanuu ndevaꞌa, te kaxtnoꞌo rin tnoꞌo ndaa.
PRO 8:7 Te tnoꞌo kaꞌan rin yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa, chi tu junkuaan saꞌun ini rin ja kaꞌan rin tnoꞌo tnoꞌo.
PRO 8:8 Chi ndiꞌi tnoꞌo ja kaꞌan rin kuu tnoꞌo ndaa, te tu na tnoꞌo kueꞌe ni tnoꞌo yakua kaꞌan rin.
PRO 8:9 Chi ndiꞌi kuu tnoꞌo ndaa nuu ñayiu jinkuiꞌnu ini, te kaꞌan kaji nuu ñayiu niꞌi tnoꞌo ndichi.
PRO 8:10 Vi kuantaꞌu tnoꞌo kaxtnoꞌo rin nuu tniuu ja vi kuantaꞌu ron plata, te vi nduku ja vi jinkuiꞌnu ini ron nuu tniuu ja vi nduku ron oro vii ndevaꞌa.”
PRO 8:11 Chi ja guaꞌa ndevaꞌa ka kuu tnoꞌo ndichi saa yuu vii, te ndiꞌi ja ka jioꞌo ñayiu ma kuu vi skintnaꞌa inuu jin.
PRO 8:12 “Maa rin kuu tnoꞌo ndichi, te in ni ka oo rin jin tnoꞌo niꞌnu ini, te nevaꞌa rin tnoꞌo jinkuiꞌnu ini vi tnoꞌo ja janu ichi ndaa ña.
PRO 8:13 Te ja yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo kuu ja skexiko jakueꞌe, te ruꞌun, chi skexiko rin tnoꞌo teyii vi tnoꞌo niꞌi vi ichi kueꞌe vi tnoꞌo neꞌe.
PRO 8:14 Kuenta maa rin kuu tnoꞌo xteku ña, vi tnoꞌo niꞌnu guaꞌa ini. Maa rin kuu tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini, te kuenta maa rin kuu tniuu kaꞌnu.
PRO 8:15 Te ndee jañuꞌu ka maa rin, te ka tatnuni tee ka kuu rey, vi ka saꞌa ndaa tee ka tatnuni nuu ka saꞌa de in in ley.
PRO 8:16 Te suni ndee jañuꞌu ka maa rin, te ka oo tee ka netniuu, vi ndiꞌi tee ka tatnuni ja ka saꞌa ndaa de kuechi ñuyiu.
PRO 8:17 Te kutoo rin na in kutoo ña jin rin, te na in ja vi ni ini ni anui ndanduku ñai jin rin, te ndaniꞌi ñai.
PRO 8:18 Nuu maa rin ka oo jakuika vi jayiñuꞌu, vi ja vi konevaꞌa ñayiu nikuii nikani, vi ja vi koo vaꞌi.
PRO 8:19 Te jaguaꞌa ka kuu ja jiñaꞌa ruꞌun, masu oro ninoꞌo, te kuaꞌa ka ja kee nuu ja jiñaꞌa rin, masu nuu kaa kuu plata.
PRO 8:20 Jika rin nuu ichi ndaa, vi nuu ichi chindaa ja ndeka ndaa ña,
PRO 8:21 nagua ja saꞌa kuika rin ñayiu ka kutoo ña, saa te chitu rin veꞌi jin ja vi konevaꞌi.
PRO 8:22 ’Maa Jitoꞌo ni saꞌa ña jin rin ndee jaxtnañuꞌu, ndee ama kuiti ka ja kejaꞌa ya jin tniuu saꞌa ya ndee jananaꞌa yun.
PRO 8:23 Te ni saꞌa ña ya ndee jaxtnañuꞌu ja oo rin nikuii nikani, ama ka ja jinkoo ñuyiu.
PRO 8:24 Ama ka ja vi jinkoo ndute mar, vi ja vi taꞌu kuaꞌa nuu ndute, te ja oo rin.
PRO 8:25 Ja oo rin ama ka ja vi jinkoo yuku, vi ja vi jinkoo tinduu,
PRO 8:26 ama ka ja saꞌa ya ñuꞌu vi ja oo nui, te ni ñuyaka ñuꞌu ja ni saꞌa ya ñuyiu, chiaꞌan ka ja koo.
PRO 8:27 Te nuu ni saꞌa ya andivi vi nuu ni saꞌa siin ya ñuꞌu jin nuu ndute mar, te yun ja oo rin.
PRO 8:28 Te nuu ni saꞌa ya viko ja oo andivi vi nuu ni ndachituu guaꞌa ya nuu kee ndute ja oo kaꞌa mar, te yun oo rin.
PRO 8:29 Te nuu ni tatnuni ya nuu ndute ja ma kee de kiꞌin de, nagua ni chikuaꞌa ya ja koo de nuu ni jani ya naxa koo ñuꞌu,
PRO 8:30 te yun oo rin jin ya, kaꞌan rin ja oo guaꞌa tniuu saꞌa ya, te in kiuu in kiuu kusii ini ya ja oo rin jin ya. Te ndiꞌi ni jichi jinkuaan ini rin ja koo rin jin ya.
PRO 8:31 Te kusii ini rin ja jiondita rin nuu ñuyiu ni saꞌa ya, vi junkuaan ndevaꞌa ini rin jin ñayiu ni saꞌa ia Dios.”
PRO 8:32 ’Vitna, vi seꞌe, te vi konini, chi na taꞌu na ndetu ñayiu ka jika nuu ichi jika rin.
PRO 8:33 Vi konini tnoꞌo kaxtnoꞌo rin, ma vi skexiko ron, te vi kuu ndichi ron.
PRO 8:34 Chi na taꞌu na ndetu ñayiu nini tnoꞌo kaꞌan rin, te in kiuu in kiuu oo tuaꞌi yeꞌe rin ndetu ñai.
PRO 8:35 Chi na in nukuꞌun ña jin rin, te niꞌi ja kotekui, vi niꞌi ja chindee chituu ña Jitoꞌo jin.
PRO 8:36 Su na in skexiko ña jin rin, te saꞌa kueꞌi mai, chi ndiꞌi ñayiu ja ka skexiko ña, te ka kutoi ja vi kui.”
PRO 9:1 Ni saꞌa tnoꞌo ndichi in veꞌe maa, te ni ndaskutu vii uja siꞌin ndee.
PRO 9:2 Ni jaꞌni kiti ja saꞌa in viko, te ni savaꞌa vinu, vi ni ndasaꞌa tuaꞌa nuu vi kaa xtaa.
PRO 9:3 Yun te ni tetniuu suchi siꞌi ja ka jinokuechi nuu ndee nuu sukun ka ñuu yun ja ka kana jai.
PRO 9:4 Te ka jiñaꞌi: “Maa ni ja tu ka jini ni naxa vi saꞌa ni, neꞌekuei ni yaꞌa”. Te nuu ñayiu tu ka jinkuiꞌnu ini, ka jiñaꞌi:
PRO 9:5 “Neꞌekuei ni te vi kaa ni xtaa, te vi koꞌo ni vinu ja ni savaꞌa san.
PRO 9:6 Vi xndendoo ni ja tu ka jini tu ka kuu ni jian, te vi koteku ni. Vi kaka ni ichi ja vi jinkuiꞌnu ini ni”, ka jiñaꞌi.
PRO 9:7 Te na in ndakanu ichi ndaa ña jin ñayiu saꞌa kuasun jin inka ñayiu, te niꞌi ja vi kaneꞌe ña jin. Te na in kuxeen nuu ñayiu saꞌa jakueꞌe, te niꞌi ja vi skexiko ña jin.
PRO 9:8 Ma kuxeen ron nuu ñayiu kuasun ini, nagua ja ma skexiko ñai jin ron, su kuxeen nuu ñayiu ndichi, te kokaꞌan too ñai jin ron.
PRO 9:9 Kanu ichi ñayiu ndichi, te na kuu ndichi ka mai, te kaxtnoꞌo nuu ñayiu ndaa, te na kuni guaꞌa ka mai.
PRO 9:10 Chi jayuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo kuu nuu kejaꞌa ja kuu ndichio, te ja jinio ja ia ii kuu Dios, kuu ja jinkuiꞌnu inio.
PRO 9:11 Chi jin maꞌñu sagua maa rin ja kuu rin tnoꞌo ndichi, te koo ron kuaꞌa ka kiuu, vi ndakaya ka kuia ja koteku ron.
PRO 9:12 Te nuu ja ndichi ron, te tnoꞌo ndichi yun chituu ña jin maa ron, su nuu ja saꞌa kuasun ron jin inka ñayiu, te tniuyaꞌu maa ron jin ja saꞌa ron yun.
PRO 9:13 Te tnoꞌo vasa kuu na kuinio in ñasiꞌi ja kana kuaꞌan kana vaa ña, in ñaꞌa tu jini nagua kuu, vi tu jini saꞌun ña nagua saꞌa ña.
PRO 9:14 Te junkoo ña in nuu tei yuyeꞌe ña, in nuu sukun ka maa ñuu yun.
PRO 9:15 Te kana ña jin tee ka jika ichi yun, ja ka jika de ichi maa de.
PRO 9:16 Te jiñaꞌa ña: “Maa ni ja ka kuu ni tee tu ka jini naxa vi saꞌa, neꞌekuei ni yaꞌa”. Te nuu tee ja tu ka jinkuiꞌnu ini, jiñaꞌa ña:
PRO 9:17 “Vixin ndia jiꞌi ndute ja suꞌo, te asin ndia jaa xtaa ja jaa yuꞌo”, jiñaꞌa ña.
PRO 9:18 Su tu ka jini de ja yun ka oo ndiyi, te tee ja ni kiukuei nuu oo ñaꞌa yun ka oo de ndee nuu kunu ka nuu andeya.
PRO 10:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo jaꞌvi ja ni kaꞌan Salomón: Seꞌe ndichi, chi jiñaꞌi jasii ini nuu tatai, su seꞌe vasa jiñaꞌi tnoꞌo suchi ini nuu nanai.
PRO 10:2 Ja kuika nevaꞌa ñayiu jin tniuu kueꞌe ja saꞌi, chi tu nagua jiniuꞌu nui. Su tniuu ndaa ja saꞌa ñayiu, skaku niꞌnu ña jin ja ma kui.
PRO 10:3 Ma kuandetu Jitoꞌo ja vi tnaꞌa ñayiu ndaa tnundoꞌo soko, te tu jandetu ya ja vi niꞌi ñayiu kueꞌe nagua ka ndioo ini.
PRO 10:4 Na ñayiu kuu kuꞌndu ja satniui, te kuu ndaꞌui. Su na ñayiu kuyu ja satniui, te kuu kuikai.
PRO 10:5 Te ñayiu ndaxtutu ja kee nuu ñundeꞌi yoo kei, kui ñayiu ndichi. Su ñayiu kixin yoo kei yun, kui ñayiu ña kanoo.
PRO 10:6 Vii ndevaꞌa chindee chituu ña ia Dios jin ñayiu ndaa. Su ñayiu kueꞌe, chi tayuꞌu tnoꞌi tniuu xeen ndevaꞌa ja saꞌi.
PRO 10:7 Ja ka ndakaꞌan ña jin ñayiu ndaa kuu in javii javaꞌa. Su ja teku tnoꞌo ñayiu kueꞌe, chi ñama ka naa ini.
PRO 10:8 Jantaꞌu ñayiu ndichi ini anu tnoꞌo ja ka tatnuni nui. Su ñayiu vasa ja nani guaa kaꞌan, chi kuaꞌin ja nai.
PRO 10:9 Te ñayiu ndaa, chi tu nagua yuꞌi. Su na ñayiu jika ichi kueꞌe, te ndatui jin jakueꞌe saꞌi.
PRO 10:10 Te na ñayiu ndakuene jin nduchi nui, te ndukui tnoꞌo suchi ini. Te ñayiu vasa ja nani guaa kaꞌan, chi kuaꞌin ja nai.
PRO 10:11 Tnoꞌo kaꞌan ñayiu ndaa kuu ja taa ja kotekuo. Su ñayiu kueꞌe, chi tayuꞌu tnoꞌi tniuu xeen ndevaꞌa ja saꞌi.
PRO 10:12 Ja ka kaꞌan uꞌu tnaꞌa ñayiu saꞌa ja ka jaxin tnaꞌi. Su ja ka kaꞌan too tnaꞌa ñayiu saꞌa ja ka jakaꞌnu ini ndiꞌi jakueꞌe ni ka saꞌa ña jin.
PRO 10:13 Yuꞌu ñayiu jinkuiꞌnu ini oo tnoꞌo ndichi. Te yata ñayiu vasa jino in karroti.
PRO 10:14 Ka tavaꞌa ñayiu ndichi tnoꞌo ja ni ka jinkuiꞌnu ini. Su tnoꞌo kaꞌan ñayiu vasa kuu ja saꞌa ja oo yatni ja nai.
PRO 10:15 Te jakuika ja nevaꞌa ñayiu kuika kuu ja ndesi guaꞌa ñui. Te ja skunaa ña jin ñayiu ndaꞌu kuu ja kundaꞌui.
PRO 10:16 Yaꞌu ja niꞌi ñayiu ndaa kuu ja kotekui. Su ja niꞌi ñayiu kueꞌe kuu ja tniuyaꞌui yika kuechi.
PRO 10:17 Na in tavaꞌa tnoꞌo ja xteku ña jin, te kuaꞌin ichi ja kotekui. Su ñayiu skexiko ja ka ndakanu ichi ndaa ña jin, te ndoñuꞌi.
PRO 10:18 Ñayiu tnoꞌo, chi tayuꞌu tnoꞌi ja kaꞌan uꞌui inka ñayiu. Te ñayiu kaꞌan siki inka ñayiu kui in ñayiu vasa.
PRO 10:19 Nuu kaꞌan ñayiu kuakuaꞌa tnoꞌo, te kuaꞌa tnoꞌo kueꞌe kaꞌin. Su ñayiu jaꞌnu niꞌnu tnoꞌo kaꞌin kuu ñayiu ndichi.
PRO 10:20 Kaa vii ndevaꞌa ja kuu plata kuu tnoꞌo kaꞌan ñayiu ndaa. Su anu ñayiu kueꞌe, chi tu nagua jiniuꞌu saꞌun.
PRO 10:21 Tnoꞌo ja kaꞌan ñayiu ndaa kuu tnoꞌo ndee ini ja ndakuñaꞌi nuu kuaꞌa ñayiu. Su ñayiu vasa ka jiꞌi mai, chi tu ka jinkuiꞌnu ini.
PRO 10:22 Javii javaꞌa ja taa Jitoꞌo kuu ja saꞌa kuika ña, te tu tetniuu ya jin tnoꞌo suchi ini.
PRO 10:23 Ñayiu vasa, chi kusii ini nuu saꞌi jakueꞌe. Su ñayiu ndichi, chi kusii ini jin ja jinkuiꞌnu ini.
PRO 10:24 Nagua yuꞌu maa ñayiu kueꞌe yun, te yun kii siki. Su ñayiu ndaa, chi vi niꞌi nagua ka ndioo ini.
PRO 10:25 Nagua yaꞌa in tikacha, saa vi naa ñayiu kueꞌe. Su ñayiu ndaa, chi vi koyutnu nikuii nikani.
PRO 10:26 Ñayiu kuꞌndu, chi kui na kuinio vinagre ja kunjino nuu noꞌo axi na kuinio ñuaꞌa ja jatu nuu tee tetniuu ña jin.
PRO 10:27 Ja yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo ndaskaya kuaꞌa ka kiuu ja kotekuo. Su kindee kuia ja vi koteku ñayiu kueꞌe.
PRO 10:28 Ja ka ndetu kaꞌnu ñayiu ndaa kuu ja vi kokuu sii ini. Su ja ka ndetu kaꞌnu ñayiu kueꞌe, chi ma kenta ja vi niꞌi.
PRO 10:29 Maa Jitoꞌo jito jini ña jin ñayiu ka saꞌa ndaa ja ka jika ichi ya. Su xnaa ña ya jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PRO 10:30 Ñayiu ndaa, chi ma vi xtajioo saꞌun ña jin. Su ñayiu kueꞌe, chi ma vi koi nuu ñuꞌu ya.
PRO 10:31 Ñayiu ndaa, chi kaꞌin ninoꞌo tnoꞌo ndichi. Su ma kuandetu ia Dios ja kaꞌan ñayiu kueꞌe.
PRO 10:32 Ñayiu ndaa, chi jini kaꞌin tnoꞌo ja junkuaan inio. Su ñayiu kueꞌe, chi maa ni tnoꞌo kueꞌe kaꞌin.
PRO 11:1 Skexiko Jitoꞌo nuu tu ka chikuaꞌa ndaa ñayiu ka xiko, su junkuaan ini ya nuu ka chikuaꞌa ndaa ñayiu.
PRO 11:2 Nuu vaji tnoꞌo teyii, te suni yun vaji tnoꞌo kanoo. Su oo tnoꞌo ndichi jin ñayiu ka saꞌa ndaꞌu mai.
PRO 11:3 Tniuu ndaa ja ka saꞌa ñayiu ndaa kuu ja ndeka ndaa kuiti ña jin. Su yika kuechi ja ka saꞌa ñayiu kueꞌe yun xnaa ña jin.
PRO 11:4 Tu nagua jiniuꞌu ja kokuo ñayiu kuika kiuu ja sandaa ia Dios kuechi. Su tniuu ndaa ja ka saꞌo skaku niꞌnu ña ja ma vi kuo.
PRO 11:5 Tniuu ndaa ja ka saꞌa ñayiu ndaa kuu ja ndakanu ichi ndaa ña. Su ñayiu kueꞌe, chi junkuei nuu jakueꞌe ka saꞌa mai yun.
PRO 11:6 Tniuu ndaa ja ka saꞌa ñayiu ndaa yun kuu ja skaku niꞌnu ña jin. Su ñayiu ka saꞌa yika kuechi, chi ka ndesi mai jin ja ka ndioo ini.
PRO 11:7 Te nuu jiꞌi ñayiu kueꞌe yun, te naa ja ndetu kaꞌnui, vi naa ja ni ondioo ini ja kentai konevaꞌi.
PRO 11:8 Su ñayiu ndaa, chi skaku niꞌnu ña ia Dios nuu tnundoꞌo tnaꞌi, te ñayiu kueꞌe yun, ndatnaꞌa tnundoꞌo nuu tniui.
PRO 11:9 Te tnoꞌo kaꞌan ñayiu kueꞌe yun, saꞌa ja skunaa ña jin tnaꞌa kuikin. Su ñayiu ndaa, chi kaku niꞌnui jin tnoꞌo ndichi ja jini.
PRO 11:10 Nuu kee vii kee vaꞌa ñayiu ndaa, te ka kusii ini ñayiu ñuu. Su nuu ka jiꞌi ñayiu kueꞌe, te ka kanai ja ka kusii ndevaꞌa ini.
PRO 11:11 Jin javii javaꞌa ja ka niꞌi ñayiu ndaa yun saꞌa ja kuu kaꞌnu ñui. Su jin tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu kueꞌe xnaa ñuu yun.
PRO 11:12 Ñayiu ja tu jinkuiꞌnu ini, chi skexikoi tnaꞌa kuikin. Su ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi jasi yuꞌi.
PRO 11:13 Ñayiu jika jin kuentu, chi ndiꞌi ni tnoꞌo ndakani. Su ñayiu kukanu inio, chi ndiꞌi ni tnoꞌo tavaꞌi nuu anui.
PRO 11:14 Nuu ja tu na in tee xteku guaꞌa in ñuu, te skunaa. Su nuu ka oo kuaꞌa tee ka xteku ña, te kee guaꞌa ñuu yun.
PRO 11:15 Ñayiu kaꞌan niꞌnu jaꞌa ñayiu inka ñuu ja kinui xuꞌun, chi tnaꞌi tnundoꞌo. Su ñayiu tu kuini ja kaꞌan niꞌnu jaꞌa inka ñayiu, te osii ini.
PRO 11:16 Ñasiꞌi guaꞌa, chi niꞌi ña jayiñuꞌu. Su tee inu xeen, chi maa ni jakuika ka niꞌi de.
PRO 11:17 Te tee kundaꞌu ini inka ñayiu, te suni saꞌa de javaꞌa maa de. Su tee saꞌa jakueꞌe inka ñayiu, chi suni ndasaꞌa kueꞌe de maa de.
PRO 11:18 Ñayiu kueꞌe niꞌi in yaꞌu ja xndaꞌu ña jin. Su ñayiu saꞌa ndaa, chi niꞌi yaꞌu ndaa ndijai.
PRO 11:19 Na ñayiu saꞌa ndaa, te niꞌi ja kotekui. Su ñayiu ndikin jakueꞌe, te kuaꞌin ja kui.
PRO 11:20 Skexiko Jitoꞌo ñayiu anu kueꞌe, su junkuaan ini ya ñayiu ka jika ndaa.
PRO 11:21 Jandaa ndija ja vi tniuyaꞌu ñayiu kueꞌe yun ja ka saꞌi. Su vi kaku niꞌnu tatatnoꞌo ñayiu ndaa.
PRO 11:22 Na kuinio xeꞌe kuu oro ja yiꞌi kutu kuchi, saa kuu ñasiꞌi vii ndevaꞌa ja tu kukanoo ña nagua saꞌa ña.
PRO 11:23 Ja ka ndioo ini ñayiu ndaa kuu maa ni ja kee guaꞌa. Su ja ka ndetu ñayiu kueꞌe kuu ja kiti ini.
PRO 11:24 Ka oo sava ñayiu guaꞌa ja ka jiñaꞌa kuaꞌi, te viꞌi ka ka ndaniꞌi saa nagua ka jiñaꞌi. Su sava ñayiu, chi saa suaꞌa ka tavaꞌi ja vi kuñaꞌi, saa te ka nduu ndaꞌu kai.
PRO 11:25 Na ñayiu vaꞌa ini, te jinkoo vaꞌa kai, te na ñayiu jiñaꞌa, te suni ndaniꞌi kai.
PRO 11:26 Na in saꞌa jajin triu, te ka xtau tniaꞌa ña ñayiu jin. Su na in xiko, te ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ñayiu jin.
PRO 11:27 Na in vi ni ini ni anui ndukui javaꞌa, te niꞌi jayiñuꞌu. Su na in nduku jakueꞌe, te jakueꞌe yun kii siki.
PRO 11:28 Na in kukanu ini ja kuika nevaꞌi, te nai na kuinio ndaꞌa yuku yichi. Su ñayiu ndaa, chi vi nduu jai na kuinio ndaꞌa yutnu.
PRO 11:29 Na in saꞌa ja oo tnundoꞌo nuu ñayiu veꞌi, te tu saꞌun ka nagua kendoo. Te ñayiu vasa, chi kokunukuechi nuu ñayiu ndichi.
PRO 11:30 Te tniuu ja saꞌa ñayiu ndaa kuu na kuinio in yutnu ja jiñaꞌa ja teku ñayiu. Te ñayiu ndichi kuu ñayiu ndatau sava ka ñayiu nuu jakueꞌe.
PRO 11:31 Chi ja ndaa ja ka niꞌi yaꞌu ñayiu ndaa nuu ñuyiu yaꞌa, te viꞌi ka kokuu jin ñayiu kueꞌe vi ñayiu ka saꞌa yika kuechi.
PRO 12:1 Na in kutoo tnoꞌo ja ka xteku ña jin, te kutoi tnoꞌo ndichi. Su na in skexiko tnoꞌo ja ka kuxeen nui, te kui in ñayiu vasa.
PRO 12:2 Ñayiu guaꞌa, chi jantaꞌu ña Jitoꞌo jin. Su tetniuu ya tnundoꞌo tnaꞌa ñayiu ndakani kueꞌe ini.
PRO 12:3 Tu na in kuu koyutnu jin maꞌñu sagua jakueꞌe saꞌi. Su ñayiu ndaa, chi ka oyutnu yoꞌi, te tu na in skanda ña jin.
PRO 12:4 Ñasiꞌi guaꞌa ndevaꞌa kuu ña na kuinio in ita ja ni ndukutu vii xini yii ña. Su ñasiꞌi kueꞌe, chi kuu ña na kuinio in kueꞌe ja xteꞌi yiki yii ña.
PRO 12:5 Ka ndakani vaꞌa ini ñayiu ndaa. Su tnoꞌo ja ka xteku ña ñayiu kueꞌe kuu ja ka xndaꞌu ñai.
PRO 12:6 Tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu kueꞌe yun kuu na kuinio ja ka jaꞌni ndiyi. Su tnoꞌo ja ka kaꞌan ñayiu ndaa kuu ja skaku ña nuu jakueꞌe.
PRO 12:7 Xnaa ña ia Dios jin ñayiu kueꞌe, te ma vi koo saꞌun kai. Su ñayiu veꞌe ñayiu ndaa, chi siun ni vi koyutnui.
PRO 12:8 Vi kaꞌan vaꞌa ña ñayiu jin tee ndichi. Su vi skexiko ñai jin tee ndakani kueꞌe ini.
PRO 12:9 Guaꞌa ka ndee in tee ndaꞌu ja ka skexiko ña jin de, su oo in ñayiu jinokuechi nuu de, saa in tee saꞌa kaꞌnu maa de, su jaꞌni ña ja kaa de.
PRO 12:10 Jito guaꞌa ñayiu ndaa kiti ja na koo vaꞌa ti. Su ñayiu kueꞌe, chi tu kundaꞌu ndaa ini ti.
PRO 12:11 Ñayiu jitu nuu ñundeꞌi, chi vi suaꞌa kendoo sagua ja kai. Su ñayiu yaꞌa yun ni ja ndakani ini, kuu ñayiu tu jinkuiꞌnu ini.
PRO 12:12 Ja ka ndioo ini ñayiu ka saꞌa jakueꞌe kuu ja ka ndesi mai nuu jakueꞌe yun. Su ñayiu ndaa kuu na kuinio in yoꞌo yutnu ja yituu guaꞌa ña, te tu ndonso tnu.
PRO 12:13 Kanakau maa ñayiu saꞌa jakueꞌe yun nuu tnoꞌo tnoꞌo ja kaꞌin. Su ñayiu ndaa, chi kaku niꞌnui nuu tnundoꞌo.
PRO 12:14 Vi niꞌi in in maa ñayiu jaguaꞌa na kuu na kuu na tnoꞌo ka kaꞌin, te vi junkuꞌun yaꞌui na kuu na kuu na tniuu ka saꞌi.
PRO 12:15 Ñayiu vasa, chi ndakani ini ja oo guaꞌa ndiꞌi ja saꞌi. Su ñayiu ndichi, chi nini tnoꞌo ja ka xteku ña jin.
PRO 12:16 Ñama xneꞌe ñayiu vasa mai ja kiti ini. Su ñayiu niꞌnu ini, chi tu saꞌi kuenta ja ka kaneꞌe ña jin.
PRO 12:17 Na in kaꞌan ndaa, te kaꞌin nagua kuu ndija. Su testiu tnoꞌo, chi xndaꞌu ña.
PRO 12:18 Tnoꞌo ja ka kaꞌan sava ñayiu nuu tu ka ndakani guaꞌa ini, xtuji inka ñayiu na kuinio in yuchi kani. Su tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ndichi kuu na kuinio tatna ja ndasaꞌa ña.
PRO 12:19 Na in kaꞌan ndaa, te koi nikuii nikani. Su na in kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, te nunuu ni koi.
PRO 12:20 Ninoꞌo tnoꞌo tnoꞌo oo ini anu ñayiu ka ndakani kueꞌe ini. Su tnoꞌo sii ini oo ini anu ñayiu ka nduku ja vi koo mani.
PRO 12:21 Ni in jakueꞌe ma kii siki ñayiu ndaa. Su koo kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe siki ñayiu saꞌa jakueꞌe.
PRO 12:22 Skexiko ña Jitoꞌo jin ñayiu kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo. Su kusii ini ya jin ñayiu ka saꞌa ndaa.
PRO 12:23 Tee niꞌnu ini, chi tu xneꞌe de nagua jini de. Su tee vasa, chi xneꞌe ndiꞌi de tnoꞌo tu jiniuꞌu ja kaꞌan de.
PRO 12:24 Ñayiu kuyu ja satniui, chi sui kotatnuni. Su ñayiu kuꞌndu, chi vi kotatnuni nui ja kosatniuu ndei.
PRO 12:25 Tnoꞌo suchi ini ja oo ini anu ñayiu skuita ña jin. Su in tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ndasaꞌa sii ini ña jin.
PRO 12:26 Ñayiu ndaa kui taniñu ja ka ndikin ña tnaꞌa kuikin. Su ichi ja ka jika ñayiu kueꞌe jaka ña ja vi nai.
PRO 12:27 Ñayiu kuꞌndu, chi ni tu chioꞌi kiti ni jaꞌni. Su ñayiu kuyu, chi niꞌi kuaꞌi ja kuu kuikai.
PRO 12:28 Ichi tnoꞌo ndaa jaka ña ja vi kotekuo, te nuu ichi yun, chi ma vi kuo.
PRO 13:1 Seꞌe ndichi, chi jantaꞌui tnoꞌo ja xteku ña tatai. Su suchi kuasun ini, chi tu nini nuu ka kuxeen nui.
PRO 13:2 Vi niꞌi maa ñayiu in jaguaꞌa na kuu na kuu na tnoꞌo ka kaꞌin. Su ñayiu ja xtuu inka ñayiu, chi ka ndioo ini ninoꞌo tnoꞌo xeen ja kaxin tnaꞌi.
PRO 13:3 Na in jaꞌnu niꞌnu tnoꞌo kaꞌin, te jitoi mai ja kotekui. Su na in kaꞌan kuakuaꞌa, te maa ni mai skunai mai.
PRO 13:4 Ñayiu kuꞌndu, chi ndioo ini ja konevaꞌi, su tu nagua niꞌi. Su ñayiu kuyu ja satniui, chi niꞌi ja jinkonevaꞌi.
PRO 13:5 Ñayiu ndaa, chi skexikoi tnoꞌo tnoꞌo. Su ñayiu kueꞌe, chi saꞌi ja tu jiniuꞌu ja taa jakanoo.
PRO 13:6 Tavaꞌa ña tniuu ndaa jin ñayiu jika nuu ichi ndaa, su xnaa ña jakueꞌe jin ñayiu ka saꞌa yika kuechi.
PRO 13:7 Ka oo sava ñayiu ka saꞌi ja ñayiu kuika ka kui, te tu saꞌun nagua ka nevaꞌi. Su ka oo sava ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ni, te ka nevaꞌa kuaꞌi jakuika.
PRO 13:8 Jin ja nevaꞌa ñayiu kuika yun tniuyaꞌui ja skaku niꞌnu ña jin. Su ñayiu kundaꞌu, chi ni tu na in skoto ioo ña jin.
PRO 13:9 Ñayiu ndaa, chi ka kui na kuinio in ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu. Su ñayiu kueꞌe, chi ka kui na kuinio in ñuꞌu ja ni ndaꞌva.
PRO 13:10 Ñayiu ka saꞌa teyii mai, chi ka ndukui tnoꞌo kiti ini. Su ñayiu ka jantaꞌu tnoꞌo ka xteku ña jin ka kuu ñayiu ndichi.
PRO 13:11 Xuꞌun ja niꞌi ñayiu nuu xndaꞌui inka ñayiu, chi joo ni te ndiꞌi. Su ñayiu tavaꞌa ndi joo ndi joo ni, chi kaya konevaꞌi.
PRO 13:12 Nuu tu niꞌi ñayiu in ja ndetu kaꞌnui, te kusuchi ini. Su nuu skunkuu ja ndioo ini, te kuu na kuinio in yutnu jiñaꞌa ja tekui.
PRO 13:13 Na in skexiko tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo nui, te tniuyaꞌui ja saꞌi yun. Su na in yuꞌu niꞌnu tnoꞌo ni ka tatnuni nui, te ndaniꞌi yaꞌui.
PRO 13:14 Tnoꞌo kaxtnoꞌo ñayiu ndichi kuu ja jiñaꞌa ja vi koteku ñayiu, nagua ja vi kaku niꞌnui nuu ndaꞌa ja jaꞌni ña.
PRO 13:15 Ñayiu niꞌnu ini niꞌi ja ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ña ñayiu. Su ichi ka jika ñayiu tu ka saꞌa vaꞌa, chi vijin ndevaꞌa kuu.
PRO 13:16 Ndiꞌi ñayiu ka niꞌnu ini ka saꞌa ndai, nagua ka jinkuiꞌnu ini. Su ñayiu vasa, chi ka xneꞌi tniuu tu jiniuꞌu ja ka saꞌi yun.
PRO 13:17 Tee kueꞌe ja kuaꞌan de kaxtnoꞌo de junkau maa de nuu jakueꞌe. Su tee vaꞌa ja kuaꞌan de kaxtnoꞌo de, chi ndasaꞌa de ñayiu.
PRO 13:18 Ñayiu skexiko tnoꞌo ka xteku ña jin, chi kokuu ndaꞌui vi kokuu kanoi. Su ñayiu jantaꞌu tnoꞌo ka kuxeen nui, chi niꞌi jayiñuꞌu.
PRO 13:19 Nuu skunkuu ja ka ndioo ini ñayiu, te ka kusii ini. Su ñayiu vasa, chi in jakueꞌe ndevaꞌa kuu nui ja vi kujioi nuu jakueꞌe.
PRO 13:20 Na in jika jin ñayiu ndichi, te nduu ndichi. Su ñayiu ndeka tnaꞌa jin ñayiu vasa, te kee kueꞌi.
PRO 13:21 Ñayiu ka saꞌa yika kuechi, chi sondikin ña jakueꞌe jin. Su ñayiu ndaa, chi ndaniꞌi yaꞌui in jaguaꞌa.
PRO 13:22 Tee guaꞌa, chi xndendoo de ja vi saꞌa jajin señani de. Su jakuika ka nevaꞌa tee ka saꞌa yika kuechi, chi ovaꞌa ja vi kendoo jin ñayiu ndaa.
PRO 13:23 Nuu ñundeꞌi ñayiu kundaꞌu kee kuaꞌa ja kai. Su kuaꞌa junaa nuu tu na in saꞌa ndaa.
PRO 13:24 Na in tu kani seꞌi, te tu kutoo ñai. Su ñayiu kutoo seꞌi, chi ndee kueli kueli, te ja janu ichi ndaa ñai.
PRO 13:25 Ñayiu ndaa, chi jai guaa ndee ndutu chii. Su ñayiu saꞌa jakueꞌe, chi kokokin ni mai.
PRO 14:1 Ñasiꞌi ndichi, chi saꞌa maa ña veꞌe ña. Su ñaꞌa vasa, chi vi jin ndaꞌa maa ña xnani ña veꞌe ña.
PRO 14:2 Ñayiu jika ndaa, chi yuꞌu niꞌnui Jitoꞌo. Su ñayiu jika ichi kueꞌe, chi skexikoi ya.
PRO 14:3 Yuꞌu ñayiu vasa kana tnoꞌo teyii ja saꞌa kueꞌe ña jin. Su yuꞌu ñayiu ndichi kana tnoꞌo ja jitoi mai.
PRO 14:4 Nuu tu na isndiki ka oo, te tu na triu ñuꞌu nuu saka. Su nuu oo ja ndakui isndiki, te koo kuaꞌa ja kao yun.
PRO 14:5 Testiu ndaa, chi ma kaꞌan tnoꞌo de. Su testiu tnoꞌo, chi ninoꞌo ni tnoꞌo tnoꞌo kaꞌan de.
PRO 14:6 Ñayiu kuasun ini, chi ndukui tnoꞌo ndichi, su tu niꞌi. Su ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi masu vijin kuu ja niꞌi tnoꞌo ndichi yun.
PRO 14:7 Kujioo jika ni nuu oo ñayiu vasa, chi ma niꞌi ni tnoꞌo ndichi nui.
PRO 14:8 Chi tnoꞌo ndichi ñayiu niꞌnu ini kuu ja jinkuiꞌnu inio ichi jikai. Su ñayiu vasa, chi tu jini nagua saꞌi, te xndaꞌu ña jin mai.
PRO 14:9 Ñayiu vasa, chi ka saꞌa kuasuin yika kuechi ka saꞌi. Su neꞌu ñayiu ndaa, chi oo jamani.
PRO 14:10 Te in in maa ñayiu, chi ka jini tnoꞌo suchi ini ka tnaꞌi nuu anui, te ma kuu vi kuñaꞌi jasii ini ka oo jin nuu inka ñayiu.
PRO 14:11 Te veꞌe ñayiu kueꞌe, chi naa. Su veꞌe saꞌun nuu oo ñayiu ndaa, chi koo guaꞌa.
PRO 14:12 Ka oo ichi ja ka ndakani ini maa ñayiu ja ichi ndaa kuu. Su sandiꞌi, te jaka ña ichi yun ja vi kui.
PRO 14:13 Te vi ndee ja jaku sii ñayiu uꞌu anui, te sandiꞌi ja kusii ini ñayiu, te kenta tnoꞌo suchi ini.
PRO 14:14 Ñayiu vasa, chi kusii ini jin nagua saꞌi, te ñayiu guaꞌa, chi suni kusii ini jin nagua saꞌi.
PRO 14:15 Ñayiu tu jini nagua kuu, chi ndiꞌi ni tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu kandijai. Su ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi ndiaꞌa guaꞌi nuu jikai.
PRO 14:16 Ñayiu ndichi, chi yuꞌu niꞌnui ia Dios, te kujioi nuu jakueꞌe. Su ñayiu vasa, chi saꞌa teyii, te tu nagua ndiꞌni saꞌuin.
PRO 14:17 Ñayiu ñama kiti ini, chi nani guaa kuu ja tu jiniuꞌu saꞌi. Te ñayiu kueꞌe ndevaꞌa, chi ka skexiko ña jin.
PRO 14:18 Ñayiu tu ka jini nagua kuu, chi ka saꞌa jajin tniuu vasa. Su ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi ka ndukutui jin tnoꞌo ndichi.
PRO 14:19 Te ñayiu kueꞌe, chi ka jaꞌnu jiti nuu ñayiu guaꞌa. Te ñayiu kueꞌe ndevaꞌa, chi vi kokakan taꞌui yuyeꞌe ñayiu ndaa ja vi chituu ña jin.
PRO 14:20 Te ñayiu kundaꞌu, chi vi ndee ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa ka jin skexiko ña. Su ñayiu kuika, chi kuakuaꞌa ñayiu ka kaꞌan too ña jin.
PRO 14:21 Ñayiu skexiko tnaꞌa kuikin, te saꞌi yika kuechi. Su na taꞌu na ndetu ñayiu kundaꞌu ini ñayiu kundaꞌu.
PRO 14:22 Naa ndoñuꞌu ñayiu ndakani ini ja saꞌi jakueꞌe. Su ñayiu ndakani ini ja saꞌa guaꞌi, chi niꞌi ja kundaꞌu ini ña inka ñayiu vi tnoꞌo ndaa.
PRO 14:23 Nuu satniuu ndee ñayiu, te niꞌi guaꞌi. Su nuu ja maa ni kaꞌin, te tu saꞌi, te kendoo ndaꞌui.
PRO 14:24 Ñayiu ndichi, chi ja kuika nevaꞌi kuu na kuinio in jayiñuꞌu ja ni ndukutui. Te ñayiu vasa, chi ni ndukutui jin ja tu jiniuꞌu ja saꞌi.
PRO 14:25 Testiu ndaa, chi skaku niꞌnu de ñayiu. Su testiu tnoꞌo, chi ninoꞌo ni xndaꞌu ña de.
PRO 14:26 Nuu yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo, te kukanu ndaa inio ja oo guaꞌo, vi oo guaꞌa seꞌo.
PRO 14:27 Nuu ka yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo, te taa ja vi kotekuo, nagua ja vi kaku niꞌnuo nuu ndaꞌa ja jaꞌni ña.
PRO 14:28 Nuu tatnuni in rey nuu kuaꞌa ñayiu, te oo jayiñuꞌu nuu de. Su nuu joo ni ñayiu oo nuu in tee tatnuni, te skunaa de.
PRO 14:29 Ñayiu kuekuee kiti ini, chi jinkuiꞌnu guaꞌa ndevaꞌa ini. Su ñayiu yachi ndevaꞌa ini, chi xneꞌi ja ñayiu vasa kui.
PRO 14:30 In ñayiu osii ini, chi ovaꞌi jin yiki kuñui. Su tnoꞌo kuasun kuu na kuinio in kueꞌe ja xteꞌi nuu yiki.
PRO 14:31 Na ñayiu saꞌa ndevaꞌa ña jin ñayiu kundaꞌu, te jiñaꞌi ja kanoo ia ni saꞌa ña jin. Su ñayiu kundaꞌu ini ña jin ñayiu kundaꞌu yun, te jiñaꞌi jayiñuꞌu nuu ya.
PRO 14:32 Ñayiu kueꞌe, chi kanakaui nuu maa jakueꞌe saꞌi yun. Su ñayiu ndaa, chi visi jiꞌi, su kukanu ini ia Dios.
PRO 14:33 Nuu anu ñayiu jinkuiꞌnu ini oo tnoꞌo ndichi. Su neꞌu ñayiu vasa, chi ni ja tu ka jini tnoꞌo ndichi yun.
PRO 14:34 Ñayiu saꞌa ndaa, chi ka saꞌa kaꞌnui ñuu kaꞌnu mai. Su ñayiu saꞌa yika kuechi, chi ka jiñaꞌi ja kanoo nuu ñui.
PRO 14:35 Tee jinokuechi ja jinkuiꞌnu ini, chi kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña rey jin de. Su kiti ini rey yun siki tee jiñaꞌa ja kanoo de.
PRO 15:1 Nuu ndajioneꞌe in ñayiu tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa, te jinkani ja kiti ini inka ñayiu. Su tnoꞌo xeen ja ndajioneꞌe in ñayiu skiti ini ka ña jin inka ñayiu.
PRO 15:2 Ñayiu ndichi, chi luu ndevaꞌa kaꞌin tnoꞌo ndichi. Su ñayiu vasa, chi ninoꞌo tnoꞌo tu jiniuꞌu kaꞌin.
PRO 15:3 Ndiꞌi ni nuu oo Jitoꞌo ndiaꞌa ya, ndiaꞌa ya ñayiu guaꞌa vi ñayiu kueꞌe.
PRO 15:4 Ñayiu kaꞌan tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa kuu na kuinio in yutnu taa ja teku. Su ñayiu kaꞌan tnoꞌo kueꞌe, saꞌa ja kusuchi ini inka ñayiu.
PRO 15:5 Tee vasa, chi skexiko de tnoꞌo ja xteku ña tata de. Su tee jantaꞌu tnoꞌo ja ka xteku ña jin de, chi xneꞌe de maa de ja tee jinkuiꞌnu ini kuu de.
PRO 15:6 Veꞌe ñayiu ndaa, chi oo kuaꞌa ndevaꞌa. Su ñayiu kueꞌe, chi tu nagua niꞌi jin seꞌe xuꞌin, chi ninoꞌo ni tnundoꞌo jinkuntnaꞌa jin.
PRO 15:7 Ñayiu ndichi, chi xtutenui tnoꞌo ndichi. Su ñayiu vasa, chi masu saa ndakani ini.
PRO 15:8 Skexiko Jitoꞌo ja ka soko ñayiu kueꞌe, su junkuaan ini ya nuu ka ndakuatu ñayiu ndaa.
PRO 15:9 Te skexiko Jitoꞌo ichi ka jika ñayiu kueꞌe, su kutoo ya ñayiu ka saꞌa ndaa.
PRO 15:10 Nuu kujioo ñayiu nuu ichi guaꞌa, te kiti ini nuu ka kuxeen nui, te na ñayiu skexiko tnoꞌo ja ka kuxeen nui, te na kui.
PRO 15:11 Te nuu ja yau ñaña vi andeya ka oo nuu ndaꞌa maa Jitoꞌo, te viꞌi ka tu anu ñayiu.
PRO 15:12 Ñayiu kuasun ini, chi tu jinkuaan ini ja vi kuxeen nui, te ni tu ka ndeka tnaꞌi jin ñayiu ndichi ja vi kaxtnoꞌo nui.
PRO 15:13 Ñayiu osii ini, chi luu ndii nui. Su nuu kusuchi ini ñayiu, te ndandaꞌu ni ndii nui.
PRO 15:14 Ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi ndukui tnoꞌo ndichi. Su ñayiu tu jinkuiꞌnu ini, chi ndimaa tnoꞌo vasa ndukui.
PRO 15:15 Ñayiu kusuchi ini, chi ndiꞌi ni kiuu kuu kiuu kueꞌe. Su ñayiu osii ini, chi siun ni kuu kiuu viko.
PRO 15:16 Guaꞌa ka kuu ja joo ni konevaꞌo, te koyuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo, masu ja konevaꞌa kuaꞌo, te kokusuchi inio.
PRO 15:17 Guaꞌa ka kuu ja yuku kuii ni kokao, te kokaꞌan too tnaꞌo, masu ja vi in isndiki ndatnu, te kokaꞌan uꞌu tnaꞌo.
PRO 15:18 Ñayiu kiti ini ndevaꞌa, chi ndukui ja vi kaxin tnaꞌi. Su ñayiu kuekuee kiti ini, chi jaꞌnu niꞌnu ñai ja ma vi kaxin tnaꞌa.
PRO 15:19 Ichi jika ñayiu kuꞌndu, chi oo kuaꞌa iñu ja kuu ninoꞌo ni tnundoꞌo. Su ichi jika ñayiu ndaa, chi in ichi jite kuu, te oo guaꞌa.
PRO 15:20 Seꞌe ndichi, chi kusii ini tatai jin. Su seꞌe vasa, chi skexikoi nanai.
PRO 15:21 Ñayiu tu jinkuiꞌnu ini, chi kusii ini jin tniuu vasa ja saꞌi. Su ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi jika ndai nuu ichi.
PRO 15:22 Nuu tu na in xteku ña jin ñayiu, te skunai jin nagua ndakani ini ja saꞌi. Su nuu kuaꞌa ñayiu ka xteku ña, te kee guaꞌi jin ja saꞌi.
PRO 15:23 Guaꞌa ndevaꞌa kuu ja niꞌo tnoꞌo kaꞌon nuu ka jikan tnoꞌo ña jion, su guaꞌa ka kuu nuu ja vi mamaa ore niꞌo tnoꞌo kaꞌon.
PRO 15:24 Ñayiu ndichi, chi kuaꞌin ichi makaa ndee sukun ja kotekui, nagua ja kujioi ñuu jiꞌi ja oo ndee ndiꞌi yaꞌa.
PRO 15:25 Xnani Jitoꞌo veꞌe ñayiu inu teyii, su jito guaꞌa ya ñundeꞌi ñaꞌa ni ndondaꞌu.
PRO 15:26 Skexiko Jitoꞌo ja ka ndakani ini ñayiu kueꞌe, su junkuaan ini ya tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ka kaꞌan ñayiu ndaa.
PRO 15:27 Ñayiu jioꞌo ndevaꞌa ja konevaꞌa kuaꞌi, chi xndendoo kueꞌi ñayiu veꞌi. Su ñayiu skexiko ja niꞌi uin xuꞌun, te kotekui.
PRO 15:28 Ñayiu ndaa, chi ndakani guaꞌa ini na tnoꞌo kuu ja ndajioneꞌi. Su ñayiu kueꞌe, chi ñama kaꞌin tnoꞌo neꞌe tnoꞌo yichi.
PRO 15:29 Jika oo Jitoꞌo nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe. Su nini ya tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ndaa nuu ka ndakuatui.
PRO 15:30 Ja yeꞌe nduchi nuu ñayiu ndasaꞌa sii ini ña jin inka ñayiu, te tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ja ka ndakani, ndataa jandakuio.
PRO 15:31 Ñayiu nini tnoꞌo ja ka ndakani ndaa ña jin ja kotekui, te koi neꞌu ñayiu ndichi.
PRO 15:32 Ñayiu tu nini tnoꞌo ja ka xteku ña jin, te skexikoi mai. Su ñayiu nini tnoꞌo ja ka ndakani ndaa ña jin, te niꞌi ja jinkuiꞌnu ini.
PRO 15:33 Ja yuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo kuu ja kutuaꞌo ja kuu ndichio, te ja saꞌa ndaꞌu saꞌa keo mao kuu ja niꞌo jayiñuꞌu.
PRO 16:1 Ndakani ini maa ñayiu jin anui nagua kuu ja saꞌi. Su maa Jitoꞌo guaa kachi ya nagua kuu ja saꞌi.
PRO 16:2 Ndiꞌi ni ja ka saꞌa maa ñayiu, ka jini ja guaꞌa ka saꞌi. Su maa Jitoꞌo guaa sandaa ya a ka ndakani vaꞌa ini axi ka ndakani kueꞌe ini.
PRO 16:3 Xndendoo ni nagua saꞌa ni nuu ndaꞌa maa Jitoꞌo, te kee guaꞌa ni jin nagua ndakani ini ni ja saꞌa ni.
PRO 16:4 Ndiꞌi ni saꞌa Jitoꞌo ja vi kunukuechi nuu ya, te vi ndee ñayiu kueꞌe ni saꞌa ya nagua ja kiꞌinkuei vi kai kiuu sandaa ya kuechi.
PRO 16:5 Skexiko ña Jitoꞌo jin ñayiu ka saꞌa teyii mai, te jandaa ja ma yaꞌa, chi vi tniuyaꞌui ja ka saꞌi.
PRO 16:6 Nuu ka kundaꞌu ini tnaꞌa ñayiu vi ka saꞌa ndai, te jakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi, te ja yuꞌu niꞌnu ñayiu Jitoꞌo, kuu ja kujioi nuu jakueꞌe.
PRO 16:7 Nuu jinkuaan ini Jitoꞌo ichi ka jika ñayiu, te vi ndee ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña saꞌa ya ja vi koo mani jin.
PRO 16:8 Guaꞌa ka kuu ja joo ni niꞌo, su saꞌa ndao, masu ja niꞌi kuaꞌo jin jakueꞌe saꞌo.
PRO 16:9 Ndakani ini maa ñayiu jin anui na ichi kakai. Su maa Jitoꞌo kuu ia ndeka ña jin nuu ichi jikai.
PRO 16:10 Ka kaꞌan rey tnoꞌo ja vaji nuu maa ia Dios, te tu ka kaꞌan kueꞌe de nuu ka sandaa de kuechi.
PRO 16:11 Taka ja chikuaꞌa ndaa kuu kuenta maa Jitoꞌo, chi maa ya ni saꞌa ndiꞌi ja chikuaꞌa.
PRO 16:12 Ka skexiko rey ja vi saꞌa ñayiu jakueꞌe, chi koo guaꞌa nuu tatnuni de nuu ja vi saꞌa ndaa ñayiu.
PRO 16:13 Ka junkuaan ini ña rey jin ñayiu tu ka kaꞌan tnoꞌo, te ka kutoo de ñayiu ka kaꞌan ndaa.
PRO 16:14 Ja kiti ini rey kuu na kuinio ñayiu kaxtnoꞌo ja kaꞌni ña. Su ñayiu ndichi, chi ndukui ja yaꞌa ini de jin ja kiti ini yun.
PRO 16:15 Te nuu osii ini rey xneꞌe ja vi koteku ñayiu, te javaꞌa saꞌa de kuu na kuinio viko ja kuun sau neꞌe.
PRO 16:16 Guaꞌa ka kuu ja niꞌo tnoꞌo ndichi, masu ja niꞌo oro vii ndevaꞌa. Te guaꞌa ka kuu ja niꞌo tnoꞌo ja jinkuiꞌnu inio, masu ja niꞌo kaa kuu plata.
PRO 16:17 Ñayiu jika ichi ndaa, chi kujioi nuu jakueꞌe. Te na in jito na ichi jikai, te tavaꞌi mai.
PRO 16:18 Nuu kuu vixin ñayiu, te skunaa ña jin. Te nuu saꞌa teyii mai, te kanakaui nuu jakueꞌe.
PRO 16:19 Guaꞌa ka kuu ja saꞌa ndaꞌuo mao jin ñayiu ka kuu ndaꞌu, masu ja vi ndakaꞌndeo nagua ni ka kindeo jin ñayiu ka saꞌa teyii mai.
PRO 16:20 Ñayiu tanuu tnoꞌo kaꞌan ia Dios, chi kee vaꞌi. Te na taꞌu na ndetu ñayiu kukanu ini Jitoꞌo.
PRO 16:21 Ñayiu ndichi ini, chi konani ñayiu jinkuiꞌnu ini, te tnoꞌo luu ja kaꞌin saꞌa ja ka jinkuiꞌnu guaꞌa ka ini ñayiu.
PRO 16:22 Ñayiu nevaꞌa tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini kuu na kuinio nuu kee ndute ja jiñaꞌa ja tekui. Su yaꞌu ja niꞌi ñayiu vasa yun kuu tniuu vasa ja saꞌi.
PRO 16:23 Ñayiu ndichi ini, chi jini na tnoꞌo kaꞌin, te tnoꞌo kaꞌin yun saꞌa ja jino ini inka ñayiu.
PRO 16:24 Chi tnoꞌo vii ja kaꞌin yun kuu na kuinio jioo nduxi, te kuu asin ini anu ñayiu, te ndasaꞌa yiki kuñui.
PRO 16:25 Ka oo ichi ja ka ndakani ini maa ñayiu ja ichi ndaa kuu, su sandiꞌi, te jaka ña ichi yun ja vi kui.
PRO 16:26 Ja kokin ñayiu kuu ja satniui ja jaꞌa mai, chi ja kokin yun tenini ña ja satniui.
PRO 16:27 Ñayiu kueꞌe, chi jate kunu ja skanakau inka ñayiu, te tnoꞌo ja kaꞌin kuu na kuinio ñuꞌu ja teñuꞌu ña jin inka ñayiu.
PRO 16:28 Ñayiu kueꞌe, chi ndakoi ja tetnaꞌi, te ñayiu tnoꞌo, chi saꞌa siin ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa ka jin.
PRO 16:29 Ñayiu niꞌi ini, chi xndaꞌui tnaꞌa kuikin, te jakai ñayiu nuu ichi kueꞌe.
PRO 16:30 Ndakuene ñayiu nuu ndakani kueꞌe ini, te nuu ndakayiꞌi ñii yuꞌi, te ja ni saꞌi jakueꞌe.
PRO 16:31 Te vixi kuu in jayiñuꞌu ja ni ndukutu xini ñayiu, ja ni niꞌi nuu jikai nuu ichi ndaa.
PRO 16:32 Guaꞌa ka ñayiu kuu ñayiu kuekuee kiti ini, saa ñayiu ndakui. Te guaꞌa ka kuu jin ñayiu jaꞌnu niꞌnu mai saa ñayiu kundee tatnuni nuu in ñuu kaꞌnu.
PRO 16:33 Ka skunta ñayiu nuu jiti ja ka jitotnuni. Su maa Jitoꞌo guaa chikuaꞌa ya naxa kokuu jin ja ka jitotnuni yun.
PRO 17:1 Guaꞌa ka kuu ja kao in xtaa yichi, su ka osii inio, masu ja kosaꞌo kuaꞌa viko nuu veꞌo, te koskiti tnaꞌo.
PRO 17:2 Tee ndichi ja jinokuechi, chi kotatnuni de nuu seꞌe ja tu jini jakanoo, te vi ndakaꞌnde de ja ni ka saꞌa jajin de jin sava ka ñani, tee tu jini jakanoo yun.
PRO 17:3 In nuu tijaꞌan ka xtuaꞌa plata ja ka jito tnuni, te in nuu jitnu ka xtuaꞌa oro ja ka jito tnuni. Su anu ñayiu, chi maa Jitoꞌo guaa jito tnuni.
PRO 17:4 Ñayiu kueꞌe vi ñayiu tnoꞌo, chi ka nini tnoꞌo ja ka kaꞌan sava ka ñayiu kueꞌe yun.
PRO 17:5 Ñayiu jaku ndee ña jin ñayiu kundaꞌu, chi kaneꞌi jin ia ni saꞌa ña jin. Te ñayiu kusii ini nuu tnaꞌa inka ñayiu tnundoꞌo, te ma kakui, chi tniuyaꞌui jin ja saꞌi yun.
PRO 17:6 Ja ka ndukutu jin ñayiu nijaꞌnu ka kuu señani, te jayiñuꞌu ja ka oo nuu seꞌe kuu tatai.
PRO 17:7 Ñayiu vasa, chi masu vatuka kuu ja kaꞌin tnoꞌo guaꞌa. Su tee tatnuni, chi masu vatuka kuu ja kaꞌan de tnoꞌo tnoꞌo.
PRO 17:8 Xuꞌun ja kutaꞌu yuꞌu ñayiu kuu na kuinio in yuu vii ja jantniui ja saꞌi tniuu tasi, te jin yun kee guaꞌi jin ndiꞌi ni ja saꞌi.
PRO 17:9 Ñayiu jakaꞌnu ini jakueꞌe saꞌa inka ñayiu, chi ndukui ja vi koo vaꞌi jin ñayiu yun. Su ñayiu jatenuu jakueꞌe yun, chi saꞌa siin ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa ka jin.
PRO 17:10 Chituu ka ña jin ñayiu jinkuiꞌnu ini nuu ka kuxeen nui, saa ñayiu vasa nuu ka kani ña yoꞌo jin in ciento jichi.
PRO 17:11 Te tee kueꞌe, chi maa ni nduku de ja ndakoo de siki tee netniuu. Su vi tetniuu siki de in tee xeen ndevaꞌa ja ndakani tnoꞌo ja saꞌa ña jakueꞌe jin de.
PRO 17:12 Vi guaꞌa ka kuu ja jinkuntnaꞌo jin in osa xeen ja ni ka suꞌu seꞌe ti, masu ja jinkuntnaꞌo jin tee vasa ja tu jini nagua saꞌa.
PRO 17:13 Ni tu kujioo jakueꞌe siki ñayiu veꞌe tee ndajioneꞌe jakueꞌe nuu tniuu javaꞌa.
PRO 17:14 Ñayiu skejaꞌa tnoꞌo kiti ini kui na kuinio in ñayiu ja ni siaa ndute nuu ñuꞌu kuaꞌa ndevaꞌa de, te guaꞌa ka kuu ja kujioo ni ama ka ja kejaꞌa ja kiti ini.
PRO 17:15 Tee netniuu ja kaꞌan ja tu na kuechi tavi ñayiu kueꞌe yun, vi ñayiu kaꞌan kuechi siki ñayiu ndaa, ndi nduu ñayiu yaꞌa inuu ni skexiko ña Jitoꞌo.
PRO 17:16 Tu nagua jiniuꞌu ja nee tee vasa xuꞌun ja kiꞌin de tnoꞌo ndichi nuu ja tu jinkuiꞌnu ini de.
PRO 17:17 In ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin ni, chi siun ni kaꞌan vaꞌa ñai, te chituu ña ñayiu yun na kuinio in ñani ni nuu tnaꞌa ni tnundoꞌo.
PRO 17:18 In ñayiu tu ndakani guaꞌa ini nagua saꞌa, chi kiundui ja kaꞌan niꞌnui ja jaꞌa tnaꞌi ja kinui xuꞌun kuantniuu ñayiu yun.
PRO 17:19 Na in junkuaan ini ja saꞌi jakueꞌe, te jinkuaan ini ja kaxin tnaꞌi. Te na in june ndevaꞌa yuꞌi ja kaꞌin, te skunai mai.
PRO 17:20 Ñayiu nevaꞌa anu kueꞌe, chi ma niꞌi saꞌuin javaꞌa, te ñayiu kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, chi kanakau mai nuu jakueꞌe.
PRO 17:21 Ñayiu nevaꞌa in seꞌe vasa, te maa ni tnoꞌo suchi ini tnaꞌi, te tata in suchi vasa, chi tu na tnoꞌo sii ini oo jin de.
PRO 17:22 Anu ja osii ini, chi in tatna guaꞌa kuu, su anu ja kusuchi ini, chi saꞌa ja yichi yiki kuñu.
PRO 17:23 Ñayiu kueꞌe, chi jantaꞌui ja ka skutaꞌu yuꞌu ña ñayiu, nagua ja ma saꞌa ndai nuu jaꞌndei kuechi.
PRO 17:24 Ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi ninoꞌo ni tnoꞌo ndichi ndukui. Su ñayiu vasa, chi yaꞌa yun ni ja ndakani ini.
PRO 17:25 Seꞌe vasa, chi tnaꞌu ini tatai ja jaꞌi, vi kusuchi ini nanai ja jaꞌi.
PRO 17:26 Jandaa ndija ja masu vatuka kuu ja xtavi kuechio ñayiu ndaa, ni ja kanio ñayiu guaꞌa ja ka saꞌa ndai.
PRO 17:27 Ñayiu ndichi, chi jaꞌnu niꞌnui tnoꞌo kaꞌin, te ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi jandee ni ini.
PRO 17:28 Te vi ndee ñayiu vasa ka kaꞌan ja ñayiu ndichi ka kui nuu jasi yuꞌi, te suni ka kaꞌan ja ñayiu jinkuiꞌnu ini kui nuu tu kaꞌin.
PRO 18:1 Ñayiu saꞌa siin mai nuu sava ka ñayiu, chi maa ni javaꞌa mai ndukui, te kiti ini nuu ndiꞌi ni ñayiu ka xteku ña jin.
PRO 18:2 Ñayiu vasa, chi tu junkuaan ini ja kutuaꞌi, chi maa ni kuu vixin jin ja jini.
PRO 18:3 Nuu vaji jakueꞌe, te suni vaji ja skexiko ña, te nuu tu na jayiñuꞌu, te suni vaji ja kanoo.
PRO 18:4 Tnoꞌo ja kaꞌan ñayiu kuu na kuinio ndute ja ñuꞌu kunu yute nuu jika de, te tnoꞌo ndichi kuu na kuinio nuu kana ndute.
PRO 18:5 Masu vatuka kuu ja chituo ñayiu kueꞌe, te vi xtavi kuechio ñayiu ndaa nuu ndanduku niꞌnui ja jaꞌi.
PRO 18:6 Ñayiu vasa, chi kaꞌin ninoꞌo ni tnoꞌo ja tee tnaꞌi, te jin tnoꞌo kaꞌin yun ndukui ja kani ña inka ñayiu jin.
PRO 18:7 Tnoꞌo kaꞌan ñayiu vasa yun kuu ja skunaa ña jin mai, chi jin tnoꞌo kaꞌin ndatnaa mai xeyu sukuin.
PRO 18:8 Te tnoꞌo ja kaꞌan ñayiu tnoꞌo kuu na kuinio in javixin ja kunjino ndee kunu kunu ini anu ñayiu.
PRO 18:9 Te ñayiu kuꞌndu ja satniui vi ñayiu jinkuaan ini ja xnai nagua nevaꞌi, chi vi na ni kuinio ja in ni ñani ka kui.
PRO 18:10 Sivi maa Jitoꞌo kuu na kuinio in torre ndakui, te nuu maa ya kuaꞌankuei ñayiu ndaa, te skaku niꞌnu ña ya.
PRO 18:11 Ñayiu kuika, chi jakuika nevaꞌi kuu na kuinio in ñuu ja ndesi guaꞌa, te ndakani ini ja tu nagua ndoꞌo, chi ndesi guaꞌa jin muro sukun.
PRO 18:12 Tnaꞌa ñayiu tnundoꞌo nuu saꞌa teyii mai. Su niꞌi jayiñuꞌu nuu ja saꞌa ndaꞌui mai.
PRO 18:13 Ñayiu kaꞌan ama ka ja konini, chi kaꞌin tnoꞌo ja tu jiniuꞌu, te tnaꞌi ja kanoo.
PRO 18:14 Nuu kuꞌu ñayiu, chi anui saꞌa ja ndaniꞌi ndei. Su nuu kusuchi ini anui, ¿na in saꞌa ja ndaniꞌi ndei?
PRO 18:15 Anu ñayiu jinkuiꞌnu ini nduku tnoꞌo ndichi, te soꞌo ñayiu ndichi nduku ja jinkuiꞌnu ini.
PRO 18:16 In ja skutaꞌu ni ñayiu june ichi, te kuu kenta ni ndee nuu in tee kuu kaꞌnu.
PRO 18:17 Nuu jino ñayiu xtnañuꞌu ja kaꞌan niꞌnui ja jaꞌi, chi kokaꞌon ja tu na kuechi tavi. Su nuu jino ñayiu kaꞌan kuechi ja jaꞌi, te ndaxtuu ña.
PRO 18:18 Nuu ka jitotnuni, te ka jini na in oo kuechi, na in tuu, te yun ka sandaa nagua ka tee tnaꞌa ñayiu.
PRO 18:19 Te in ñani ja ni ka saꞌa ña jakueꞌe jin de, chi viꞌi ka saꞌa ndee ini de saa in ñuu kaꞌnu ja ndesi guaꞌa. Te ja ka tee tnaꞌa ñayiu yun kuu na kuinio ndakaa ja yiꞌi in yeꞌe kaꞌnu veꞌe tniuu.
PRO 18:20 Jin tnoꞌo kaꞌan ñayiu chitu chii, te ndenuu ini jin ja kaꞌin.
PRO 18:21 Nuu yuꞌu ñayiu oo ja tekui vi ja kui, te na in kaꞌan kuaꞌa, te tnaꞌa mai tnundoꞌo.
PRO 18:22 Na in ni niꞌi ñasiꞌi, te ni niꞌi ja jinkoo vaꞌi, chi ni niꞌi javaꞌa nuu maa Jitoꞌo.
PRO 18:23 Ñayiu kundaꞌu, chi jikantaꞌui nuu kaꞌin. Su ñayiu kuika, chi kaꞌan xein.
PRO 18:24 Ka oo ñayiu ja ndeka tnaꞌa guaꞌa jion ja ñama kachi yata ñai jion. Su ka oo sava ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jion ja ka kui ñayiu guaꞌa ja vi na kuinio in ñanio ka kui.
PRO 19:1 Guaꞌa ka kuu ja kokuu ndaꞌuo su kokuo ñayiu ndaa, masu ja kokuo ñayiu vasa, te kokaꞌon tnoꞌo tnoꞌo.
PRO 19:2 Te suni masu vatuka kuu ja ma jinkuiꞌnu ini ñayiu nagua saꞌi, chi nuu ja nuu ndevaꞌa ini ñayiu jin ja saꞌi, te saꞌa kueꞌi.
PRO 19:3 Te ñayiu tu jini nagua saꞌi, chi skunaa ña jin nuu ichi jikai, te saa suaꞌa mai kiti ini nuu Jitoꞌo.
PRO 19:4 Ñayiu kuika, chi kaya kuaꞌa ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin. Su ñayiu ndaꞌu, chi vi ndee ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin, ka xndendoo ña.
PRO 19:5 Testiu tnoꞌo, ma kakui, chi tniuyaꞌui jin ja saꞌi, te suni ma kaku ñayiu kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo.
PRO 19:6 Kuaꞌa ñayiu ka nduku ja na chituu ña ñayiu vaꞌa ini, te ndiꞌi ñayiu ka kuini ja vi kondeka tnaꞌa guaꞌi jin ñayiu ka skutaꞌu ña.
PRO 19:7 Ñayiu kundaꞌu, chi vi ndee ñani, te ka skexiko ña jin, te viꞌi ka tu ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin ja ma vi xndendoo ña. Visi ndukui ja kaꞌin jin tnoꞌo vii ndevaꞌa, su tu nukuꞌun ñai, chi ja kuaꞌankuei ñayiu yun.
PRO 19:8 Na in niꞌi ja jinkuiꞌnu ini, te kutoi mai. Te na in tavaꞌa ja ni kutuaꞌi yun, te niꞌi javaꞌa mai.
PRO 19:9 Testiu tnoꞌo, ma kakui, chi tniuyaꞌui jin ja saꞌi. Te ñayiu kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, chi nai.
PRO 19:10 Masu vatuka kuu nuu ñayiu vasa ja konevaꞌi ja vii ndevaꞌa, te vini in tee jinokuechi, chi masu vatuka kuu ja kotatnuni de nuu tee ka kuu nijaꞌnu.
PRO 19:11 Ñayiu niꞌnu ini, chi kuekuee kiti ini, te nuu ja jakaꞌnu ini taka jakueꞌe ka saꞌa ña jin, te niꞌi jayiñuꞌu.
PRO 19:12 Ja kiti ini rey kuu na kuinio nuu kañu xeen ndikaꞌa. Su jandiuxi ja saꞌa de kuu na kuinio yuyu ja jinkoso nuu ite.
PRO 19:13 Seꞌe vasa, chi skunai ja nevaꞌa tatai, te ñasiꞌi jinkuaan ini ja tee tnaꞌa kuu na kuinio in nuu jiꞌin ja chia jiꞌin te jiꞌin ni.
PRO 19:14 Skutaꞌu ña tata veꞌe vi ndiꞌi jakuika nevaꞌa de ja saꞌa jajin seꞌe de. Su in ñasiꞌi niꞌnu ini kuu in ñaꞌa ni skutaꞌu ña maa Jitoꞌo.
PRO 19:15 Ja kuu kuꞌnduo saꞌa ja kaꞌan ndevaꞌo kusuon, te ñayiu kuu kuxi ja satniuu, chi kokokin ndaꞌui.
PRO 19:16 Te na in tavaꞌa tnoꞌo tatnuni ia Dios, te tavaꞌi mai nuu jakueꞌe. Su ñayiu skexiko ichi ia Dios, te kui.
PRO 19:17 Na in jiñaꞌa nuu, nuu ñayiu kundaꞌu, te nuu maa Jitoꞌo jiñaꞌa nui, te ndatniuyaꞌu maa ya tniuu guaꞌa ja saꞌi yun.
PRO 19:18 Nini oo ka kiuu ja kuu saꞌa ni, te kani ni seꞌe ni ja ndakanu ichi ndaa ni jin. Su ma kani ndevaꞌa ni jin ja kui.
PRO 19:19 Ñayiu kiti ini ndevaꞌa, chi tniuyaꞌu mai jin ja kiti ini yun. Te nuu ja nduku ni ja skaku ni jin, te saa viꞌi ka kokuu.
PRO 19:20 Konini ni tnoꞌo ka xteku ña jin ni, te kuantaꞌu ni nuu ka ndakanu ichi ndaa ña jin ni, nagua ja saa, te kenta ni kokuu ni ñayiu ndichi nuu makunijaꞌnu ni.
PRO 19:21 Kuakuaꞌa ja ndakani ini ñayiu ja saꞌi, su maa ni nagua kuini maa Jitoꞌo kuu ja kuu saꞌi.
PRO 19:22 Ja kusii ini ñayiu kuu ja kundaꞌu ini inka ñayiu, te guaꞌa ka kuu ja kokuu ndaꞌui, masu ja kokui ñayiu tnoꞌo.
PRO 19:23 Ja yuꞌu niꞌnu ñayiu Jitoꞌo jaka ña ja kotekui, te ndatatu sii ini jin ya, te ma kakiꞌi ña jakueꞌe.
PRO 19:24 Ñayiu kuꞌndu, chi skendaꞌi nuu koꞌo, su ni ja tu tnai yuꞌi ja kai.
PRO 19:25 Vi kani ña jin ñayiu kuasun ini, te jin yun vi jinkuiꞌnu ini ñayiu tu ka jini naxa vi saꞌi, vi kuxeen ni nuu ñayiu jinkuiꞌnu ini, te na kuu ndichi kai.
PRO 19:26 Suchi suꞌu ña jin tatai, te keneꞌe ndaꞌi nanai, kuu in seꞌe ja jiñaꞌa jakanoo, te ka skexiko ña ñayiu jin.
PRO 19:27 Konini tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo nuu ron, vi seꞌe, te ma kujioo ron nuu tnoꞌo ndichi.
PRO 19:28 Testiu kueꞌe ndevaꞌa, chi saꞌa kuasuin ñayiu saꞌa ndaa kuechi, te ñayiu saꞌa neꞌe saꞌa yichi, chi ninoꞌo ni tnoꞌo kueꞌe kaꞌin.
PRO 19:29 Te ja oo tuaꞌa nuu kiꞌinkuei ñayiu inu kuasun ini ja vi tniuyaꞌui ja ka saꞌi, vi yoꞌo ja jino yata ñayiu vasa.
PRO 20:1 Vinu, chi saꞌa ja janeꞌe jayichi ni saꞌa ñayiu, te texeen, chi skuiko ini ña, te ka kuvaa ñayiu, te nani kuu ñayiu ja ka jini jin ndixi yun, te masu ñayiu ndichi ka kui.
PRO 20:2 Te ja kiti ini rey kuu na kuinio nuu kañu xeen ndikaꞌa, te na in skiti ini ña jin de, te xtavi kuechi mai.
PRO 20:3 Oo jayiñuꞌu nuu ñayiu jaꞌnu niꞌnu mai ja vi tee tnaꞌi. Su ñayiu vasa, chi mai skejaꞌa ja kiti ini.
PRO 20:4 Nuu kenta yoo ja nduvaꞌa ñuꞌu, te ñayiu kuꞌndu, chi tu ndataꞌui ñundeꞌi. Su nuu kenta yoo ja ndututu, te kiꞌin ja ndaxtutui, su tu nagua ndaniꞌi saꞌuin.
PRO 20:5 Tnoꞌo ja xteku ña ja oo ini anu ñayiu, te kuu na kuinio ndute ja ñuꞌu kunu de. Su ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi niꞌi tnoꞌo yun.
PRO 20:6 Kuaꞌa ñayiu ka kuu vixin ja ñayiu ndaa ka kui. Su tu na ñayiu niꞌi in ñayiu ndaa ndija.
PRO 20:7 Ñayiu ndaa, chi jikai ichi ndaa, te na taꞌu na ndetu seꞌi ja ka ndikin ichi jikai yun.
PRO 20:8 Nuu jinkoo rey nuu mesa ja jaꞌnde de kuechi, te invaa ni ndakondiaꞌa de, te skunu de ndiꞌi jakueꞌe.
PRO 20:9 Te tu na in kuu kachi: “Ja ni ndasavii san anu san, te ja ni nduvii san nuu yika kuechi san”.
PRO 20:10 Nuu tu chikuaꞌa ndaa ñayiu vi nuu tu jiñaꞌa ndai, vi ndi nduu kuu ja skexiko Jitoꞌo.
PRO 20:11 Te vi ndee ja saꞌa in suchi kueli xneꞌe kaji na suchi kui, a saꞌa vii saꞌa vaꞌi.
PRO 20:12 Soꞌo ja nini vi nduchi nuu ja ndiaꞌa, ndi nduu ni saꞌa maa Jitoꞌo.
PRO 20:13 Ma kokutoo ni ja kusun ni, nagua ja ma kokuu ndaꞌu ni, kondito ni, te konevaꞌa kuaꞌa ni xtaa kokaa ni.
PRO 20:14 “Kueꞌe ndevaꞌa ndatniuu kuu”, kachi tee jaan ndatniuu yun. Su nuu ni yaꞌa de kuaꞌan de, te kuu teyii de jin ja ni jaan de yun.
PRO 20:15 Yaꞌu ka ndee tnoꞌo ndichi ja kaꞌan ñayiu, saa oro vi kuaꞌa yuu vii ndevaꞌa.
PRO 20:16 Vi kindee ni saꞌun ñayiu tau yika ja jaꞌa ñayiu inka ñuu, te na kava ndee saꞌuin, nagua ja kuu vi kuñaꞌa ni nuu ñayiu ja tu ka jini ni.
PRO 20:17 Asin ndevaꞌa ka jaa xtaa niꞌi ñayiu nuu xndaꞌui inka ñayiu. Su sandiꞌi, te saꞌa kueꞌe ña jin mai, chi na kuinio ja ninoꞌo ni ka ñuꞌu jai.
PRO 20:18 Nduku ni ja vi xteku ña jin ni, nagua ja kuu saꞌa ni jin nagua ndakani ini ni, te chikuaꞌa guaꞌa ni naxa kasi ni nuu vi kaxin tnaꞌa ni.
PRO 20:19 Ñayiu jika jin kuentu, chi ndaxtui taka ja oyuꞌu, te yun kuu ja ma vi nitnaꞌa ni jin ñayiu inu kuentu ini yun.
PRO 20:20 Ñayiu ja xtau tniaꞌa tatai axi nanai, chi ndaꞌvai in nuu nee ndevaꞌa.
PRO 20:21 Nuu ja ñama niꞌi ñayiu ndee jaxtnañuꞌu ja kuu kuikai, te sandiꞌi, te ma koo vii koo vaꞌa jin.
PRO 20:22 Ni in kiuu ma kachi ni: “Na ndaxtenaa san ñayiu ni saꞌa ña jakueꞌe jin san”, chi kondetu kaꞌnu ni Jitoꞌo, te maa ya skaku niꞌnu ña jin ni.
PRO 20:23 Skexiko Jitoꞌo ja tu yikuaꞌa ndaa, te masu guaꞌa kuu ja ma chikuaꞌa ndao, te koxndaꞌuo ñayiu.
PRO 20:24 Maa Jitoꞌo ndeka in in pasu ja ka skaa ñayiu nuu ka jikai, ¿te naxa kuu kuni ñayiu ichi jikai?
PRO 20:25 In ja skanakau ña jin ñayiu kuu ja tu ndakani guaꞌa ini, te kee yuꞌi nuu ia Dios ja sokoi nuu ya, te nuu kuee ka, te ndachikuaꞌi tnoꞌo ni kaꞌin yun.
PRO 20:26 Rey ndichi, chi skunta ña de jin ñayiu kueꞌe ndevaꞌa, te kaxin yuu ña de jin yoso molinu.
PRO 20:27 Anu ñayiu kuu lámpara maa Jitoꞌo ja sieꞌe nii ini anu ñayiu, te jini ya naxa oo.
PRO 20:28 Jin tniuu guaꞌa vi ja saꞌa ndaa rey tavaꞌa ña jin de, te jin ja ndaꞌu ini de oo yutnu nuu tatnuni de.
PRO 20:29 Nuu jandakui suchi kuechi oo tnoꞌo sii ini, te nuu vixi ñayiu nijaꞌnu oo jayiñuꞌu.
PRO 20:30 Ja ka kuun ka kani ña jin ñayiu kueꞌe, te ka xtuji ña, kuu na kuinio in tatna ja xtajioo ndiꞌi jakueꞌe. Te yoꞌo ja ka kani ña yun ndasavii ndee ini ndee anu ñayiu yun.
PRO 21:1 Anu rey, chi kuu na kuinio in jichi nuu jika ndute, te oo nuu ndaꞌa maa Jitoꞌo, chi ndeka ña maa ya ndee ni nuu kuini ya.
PRO 21:2 Ndiꞌi ni ja ka saꞌa maa ñayiu ka ndakani ini ja guaꞌa ka saꞌi. Su maa Jitoꞌo, guaa jini ya nagua ka ndakani ini ja vi saꞌi.
PRO 21:3 Ja saꞌa ndao vi saꞌa guaꞌo kuu ja junkuaan ini Jitoꞌo, saa ja ka soko kiti nuu ya.
PRO 21:4 Nduchi nuu ja saꞌa teyii, vi anu ja kuu vixin, vi ja ndakani ini ñayiu kueꞌe ndevaꞌa kuu yika kuechi.
PRO 21:5 Ñayiu ndakani guaꞌa ini, te saꞌi, chi kee guaꞌi. Su ñayiu tu ndakani ini, te ñama saꞌi, chi kuaꞌin, te nduu ndaꞌui.
PRO 21:6 Ja niꞌi ñayiu ja jinkonevaꞌi nuu xndaꞌui inka ñayiu, kuu na kuinio in viko noꞌo ja ñama ndute, te saa ñama nduku ñayiu yun ja kui.
PRO 21:7 Nuu ka suꞌu ndevaꞌa ñayiu kueꞌe, te yun vi naa mai, chi tu ni ka kuini ja vi saꞌa ndai.
PRO 21:8 Ichi nuu jika ñayiu kueꞌe ndevaꞌa kuu ichi yakua vi ichi ja tu jini. Su ñayiu vii, chi saꞌa ndai.
PRO 21:9 Guaꞌa ka kuu ja koo in yuveꞌe, masu ja koo in veꞌe kaꞌnu jin in ñasiꞌi yachi ndevaꞌa ini.
PRO 21:10 Ñayiu kueꞌe, chi maa ni jakueꞌe ndakani ini ja saꞌi, te ni ja tu kundaꞌu ini in tnaꞌa kuikin.
PRO 21:11 Nuu tniuyaꞌu ñayiu kuasun ini ja saꞌi, te kuu ndichi ñayiu tu jini naxa saꞌi, te nuu ka kaxtnoꞌo nuu ñayiu ndichi naxa saꞌi, te kuu ndichi kai.
PRO 21:12 Ndiaꞌa Dios, ia ndaa, veꞌe ñayiu kueꞌe, te saꞌa ya ja vi naa ñayiu kueꞌe yun.
PRO 21:13 Na in tu nini tnoꞌo kaꞌan ñayiu kundaꞌu nuu jikan taꞌui, te suni tu na in konini tnoꞌo kaꞌin nuu jikan taꞌui.
PRO 21:14 In ja kutaꞌu yuꞌu ñayiu saꞌa ja yaꞌa ini jin ja kiti ini, te ja kutaꞌui nuu tu na in jini, kuu ja yaꞌa ini jin ja kiti ini ndevaꞌi.
PRO 21:15 Ñayiu ndaa, chi ka kusii ini nuu ka jaꞌnde ndai kuechi. Su ñayiu kueꞌe, chi vi nai.
PRO 21:16 Ñayiu kujioo nuu ichi tnoꞌo ndichi, te kiꞌin koi nuu ka oo ndiyi.
PRO 21:17 Ñayiu jinkuaan ini ja kusii ini jin yiki kuñui, chi kokuu ndaꞌui, te ñayiu jinkuaan ini vinu vi tatna xiko, chi ma jinkoo vaꞌi.
PRO 21:18 Te ñayiu kueꞌe, chi tniuyaꞌui jin jakueꞌe kaꞌin ja saꞌi siki ñayiu ndaa, te ñayiu skaꞌan inka ñayiu, suni tnaꞌi tnundoꞌo nuu tniuu ñayiu ndaa.
PRO 21:19 Guaꞌa ka kuu ja koo nuu tu na ñayiu oo, masu ja koo jin in ñasiꞌi yachi ini vi xeen ndevaꞌa.
PRO 21:20 Veꞌe ñayiu ndichi, chi oo kuaꞌa ndatniuu vii vi tatna xiko, su ñayiu vasa, chi ndiꞌi ni ja nevaꞌi xnai.
PRO 21:21 Ñayiu nduku ja saꞌa ndai vi ja kundaꞌu ini ñayiu, niꞌi ja kotekui vi jayiñuꞌu ja saꞌa ndai.
PRO 21:22 Kundee ñayiu ndichi siki ñuu ñayiu ndakui, te xnani ndiꞌi muro ja ka kukanu ini ñayiu yun ja ndesi guaꞌa ñui.
PRO 21:23 Ñayiu jito vaꞌa yuꞌi na tnoꞌo kaꞌin, te jito vaꞌi mai ja ma tnaꞌi tnoꞌo suchi ini.
PRO 21:24 Seꞌe ja kuasun ini vi ja teyii vi ja ña kanoo, konani ñayiu saꞌa teyii maa vi tu jini jakanoo.
PRO 21:25 Ja ndioo ini ñayiu kuꞌndu kuu ja kaꞌni ña jin, chi tu ka kuini ndaꞌi ja vi satniuu.
PRO 21:26 Te ndiꞌi ni kiuu jioꞌi ja niꞌi. Su ñayiu ndaa, chi jiñaꞌi, te tu kuxii.
PRO 21:27 Skexiko Jitoꞌo ja ka soko ñayiu kueꞌe, te viꞌi ka nuu ka ndakani kueꞌe ini, te ka sokoi.
PRO 21:28 Testiu tnoꞌo, chi naa. Su ñayiu jini konini tnoꞌo ndaa, chi siun ni koniꞌi na tnoꞌo kokaꞌin.
PRO 21:29 Ñayiu kueꞌe, chi saꞌa ndei ini anui. Su ñayiu ndaa, chi skinuu guaꞌi ichi jikai.
PRO 21:30 Tu na tnoꞌo ndichi, ni ja jinkuiꞌnu ini, ni tnoꞌo ja xteku ña nuu ja ndakoo ñayiu siki Jitoꞌo.
PRO 21:31 Ka saꞌa tuaꞌa ñayiu kuai ja kiꞌinkuei nuu vi kaxin tnaꞌi. Su maa Jitoꞌo kuu ia saꞌa ja ka kundei.
PRO 22:1 Guaꞌa ka kuu ja koteku tnoꞌo ja ñayiu guaꞌa kuo, masu ja konevaꞌo kuaꞌa jaguaꞌa. Te suni guaꞌa ka kuu ja vi kaꞌan guaꞌa ñayiu jion, masu ja konevaꞌo plata axi oro.
PRO 22:2 Inuu ni ka kuu ñayiu kuika jin ñayiu kundaꞌu, chi ndi ndui ni saꞌa maa Jitoꞌo.
PRO 22:3 Ñayiu jini nagua kuu, chi nuu jini ja vaji jakueꞌe, te kujioi. Su ñayiu tu jini naxa saꞌi, chi yaꞌi kuaꞌin, te tnaꞌi tnundoꞌo nuu jakueꞌe yun.
PRO 22:4 Vi niꞌo jakuika vi jayiñuꞌu vi jakotekuo, nuu ja vi saꞌa ndaꞌuo mao, te vi koyuꞌu niꞌnuo Jitoꞌo.
PRO 22:5 Tnu iñu vi ja skanakau ña oo nuu ichi jika ñayiu kueꞌe. Su ñayiu jito vaꞌa mai, chi kujioi nuu jakueꞌe yun.
PRO 22:6 Kaxtnoꞌo ni nuu in suchi luluu ja na kakai ichi ndaa, nagua ja visi ja ni kuu nijaꞌnui, te ma kujioi nuu ichi yun.
PRO 22:7 Ñayiu kuika, chi ka tatnuni nuu ñayiu ka kundaꞌu, te ñayiu ndita, chi jinokuechi nuu ñayiu jiñaꞌa nuu.
PRO 22:8 Na in saꞌa jakueꞌe, te jakueꞌe ndaniꞌi ndatnaꞌa mai, te nai, te ma kotatnuni xeen kai.
PRO 22:9 Koo vii koo vaꞌa ñayiu vaꞌa ini, chi jiñaꞌi joo ja jai nuu ñayiu ka kundaꞌu.
PRO 22:10 Vi skunu ni ñayiu kuasun ini, te na naa ja ka tee tnaꞌi, vi na yaꞌa ja ka jaxin tnaꞌi vi ja ka jiñaꞌa tnaꞌi jakanoo.
PRO 22:11 Ñayiu jinkuaan ini ja koo vii koo vaꞌi, te kaꞌin tnoꞌo luu, chi kondeka tnaꞌa guaꞌi jin rey.
PRO 22:12 Jito guaꞌa ña Jitoꞌo jin ñayiu ndichi. Su skunu nuu ini ña ya nuu kaꞌan ñayiu xndaꞌu ña.
PRO 22:13 Te ñayiu kuꞌndu, chi kachi: “Yeꞌe yun oo in ndikaꞌa, te nuu ja na kiꞌin san, te kaꞌni ña ti nuu ichi yun”.
PRO 22:14 Yuꞌu ñaꞌa skindee yii ña kuu na kuinio in yau kunu, te yun junkuei tee ni xtau tniaꞌa ña maa Jitoꞌo.
PRO 22:15 Ja tu jiniuꞌu kuu ja oo ini anu suchi kueli. Su kujioi nuu jakueꞌe yun nuu ja na kanio jin in xnuu xii.
PRO 22:16 Ñayiu keneꞌe xuꞌun nuu ndaꞌa ñayiu kundaꞌu ja kokuu kuikai, axi ñayiu skutaꞌu ña jin ñayiu kuika, chi ndi nduu ñayiu yun vi kokuu ndaꞌu.
PRO 22:17 Kuneꞌe xini te konini ron tnoꞌo ka kaꞌan tee ndichi, te ndakani ini jin anu ron tnoꞌo ja kaxtnoꞌo rin yaꞌa.
PRO 22:18 Chi junkuaan ini ron nuu ja tavaꞌa ron ini anu ron, te kotuaꞌa tnoꞌo nuu yuꞌu ron nani ore ja kaꞌan ron.
PRO 22:19 Te suni ja kaxtnoꞌo rin nuu ron ndee vitna, nagua ja kukanu ini ron Jitoꞌo.
PRO 22:20 Te yaꞌa ni tee rin nuu ron oko uxi tnoꞌo jaꞌvi ja kaꞌan tnoꞌo ja xteku ña vi tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ndaa ini ron,
PRO 22:21 nagua ja kaxtnoꞌo ja kuni ron tnoꞌo ndaa, saa te kuni ndaa ron na tnoꞌo kaꞌan ron nuu ndajiokuiin ron nuu ñayiu ni ka tetniuu ña jin ron.
PRO 22:22 Ma suꞌu ron ñayiu kundaꞌu, chi kundaꞌui, ni ma xndaꞌu ron ñayiu tnaꞌa tnundoꞌo nuu kiꞌin nuu tee netniuu ja kundaa kuechi.
PRO 22:23 Chi maa Jitoꞌo kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñayiu yun te ndakindee ya ja jichi ja kanda ñayiu ka suꞌu ña yun.
PRO 22:24 Ma kondeka tnaꞌa ron jin ñayiu inu yachi ini, ni ma vi nitnaꞌa ron jin ñayiu ka kiti ini.
PRO 22:25 Kana saa kutuaꞌa ron nagua ka saꞌi, te tnaa ron xeyu sukun ron.
PRO 22:26 Ma kiunduu ron nuu tniuu inka ñayiu, ni ma tau nuu ron xuꞌun ja kondita inka ñayiu.
PRO 22:27 Chi nuu tu nagua nevaꞌa ron ja tniuyaꞌu ron, te vi kindee ndee jito nuu kixin ron.
PRO 22:28 Ma ndasama ron montoo yuu janaꞌa nuu ka ñutnaꞌa ron ja ni ka jani ndi tata velu ron.
PRO 22:29 Tee satniuu guaguaꞌa, chi nuu rey kokunukuechi de, te ma kokunukuechi de nuu ñayiu nuu ka.
PRO 23:1 Te nuu ka jinkoo ron nuu mesa ja vi kaa ron xtaa jin in tee kuu kaꞌnu, te koto guaꞌa ron maa ron na in nukoo nuu ron.
PRO 23:2 Te visi kaꞌan ndevaꞌa ron ja kaa ron, su kaꞌnu niꞌnu maa ron.
PRO 23:3 Ma kojioꞌo ron ndei de, chi in ndei nani ja xndaꞌu ña kuu.
PRO 23:4 Ma nduku ndee ndevaꞌa ron ja kuu kuika ron, kaꞌnde ini, ma kondiꞌni ron jin yun.
PRO 23:5 Nuu ja na kondiaꞌa guaꞌa ron, te kuni ron ja tu na jakuika oo, chi vi sanaa ni, te nukoo ndijin, te ndagua ichi andivi na kuinio yaꞌa naꞌnu.
PRO 23:6 Ma jinkoo ron nuu mesa in tee xii ndevaꞌa ja kaa ron xtaa jin de, ni ma kojioꞌo ron ndei asin ja nevaꞌa de.
PRO 23:7 Chi nagua ndakani ini de jin anu de, te saa oo de, te kachi de: “Kaa vi koꞌo ron”, su masu ndija de ja kaꞌan de jin anu de.
PRO 23:8 Chi ndandujan ron sava ja ni jaa ron, te ni tu nagua ni jiniuꞌu tnoꞌo luu ja ni kaꞌan ron nuu de.
PRO 23:9 Ma kokaꞌan ron nuu ñayiu vasa, chi skexikoi tnoꞌo ndichi ja kaꞌan ron.
PRO 23:10 Ma ndasama ron montoo yuu janaꞌa nuu ka ñutnaꞌa ron, te ma yaꞌa ka ron nuu ñundeꞌi suchi ka kuu laꞌu.
PRO 23:11 Chi in ia ndakui kuu ia kaꞌan niꞌnu ja jaꞌi, te maa ya kuu ia ndakoo siki ron ja jaꞌa suchi ka kuu laꞌu yun.
PRO 23:12 Tavaꞌa nuu anu ron tnoꞌo ja xteku ña jin ron, te konini tnoꞌo ndichi.
PRO 23:13 Ma yaꞌa ini ron ja ndakanu ichi ndaa ron in suchi kueli, chi nuu ja na kani ron jin ndesaa xnuu xii, te ma kui.
PRO 23:14 Chi nuu ja na kani ron jin, te skaku niꞌnu ron jin ja ma kiꞌin nuu andeya.
PRO 23:15 Nuu na kenta ron ja kuu ndichi ron, vi seꞌe, te suni ruꞌun, chi kokuu sii ini rin.
PRO 23:16 Te kokuu sii ini ndee ini ndee anu rin, nuu konini rin ja kaꞌan ron tnoꞌo ndaa.
PRO 23:17 Ma kokuu kuasun ini ron jin ñayiu ka saꞌa yika kuechi, chi saa suaꞌa siun ni koyuꞌu niꞌnu ron Jitoꞌo.
PRO 23:18 Chi jandaa ja saa te skundiꞌi guaꞌa ron, te ma naa ndoñuꞌu ja ndetu kaꞌnu ron.
PRO 23:19 Konini tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te kokuu ron suchi ndichi, te tanuu ni ini ja kaka ron ichi guaꞌa.
PRO 23:20 Ma nitnaꞌa ron jin ñayiu ka jiꞌi ndevaꞌa texeen, ni ñayiu ka jaa ndeꞌe ndevaꞌa kuñu.
PRO 23:21 Chi ñayiu jiꞌi vi ñayiu jaa ndeꞌe ndevaꞌa xnai ja nevaꞌi, te kokuu ndaꞌui, chi kokusuin, te kuiꞌnui saꞌun teꞌnde.
PRO 23:22 Konini tnoꞌo kaꞌan tata ron, tee ni saꞌa ña jin ron, te ma skexiko ron nana ron nuu kuu nijaꞌnu ña.
PRO 23:23 Kiꞌin tnoꞌo ndaa vi tnoꞌo ndichi vi tnoꞌo ja xteku ña, vi tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini, te ma ndaxiko ron.
PRO 23:24 Kusii ini ndevaꞌa tata suchi saꞌa ndaa, te na in nevaꞌa seꞌe ndichi, te kusii ini de jin.
PRO 23:25 Na kokuu sii ini tata ron vi nana ron, te na kokuu sii ini ñaꞌa ni skaku ni skivi ña jin ron.
PRO 23:26 Tanuu guaꞌa tnoꞌo kaꞌan rin, vi seꞌe, te kondiaꞌa guaꞌa nuu ichi jika rin.
PRO 23:27 Chi na kuinio yau kunu ndevaꞌa kuu ñaꞌa xiko maa, te na kuinio poso tundi kuu ñasiꞌi inka teyii.
PRO 23:28 Te ndiaꞌa yuꞌu ña ña, na kuinio in kuiꞌna, te saꞌa ña ja kaya kuaꞌa tee ka skindee ñasiꞌi.
PRO 23:29 ¿Te ndee ñayiu ndaꞌi kana? ¿Ndee ñayiu kusuchi ini? ¿Ndee ñayiu ka tee tnaꞌa? ¿Ndee ñayiu kaꞌan kuechi? ¿Ndee ñayiu tu nagua saꞌi, te ni tuji? ¿Ndee ñayiu ni nduu kuakuaꞌa nduchi nui?
PRO 23:30 Ñayiu yun kuu ñayiu tu xndendoo ja jiꞌi vinu, te kuaꞌin jito tnuni kai vinu jaa.
PRO 23:31 Ma kondiaꞌa ron ja vivii ndukuaꞌa vinu ni nuu yeyeꞌe ñuꞌu nuu vasu, te ni nuu vita vita jiꞌi ñayiu.
PRO 23:32 Chi sandiꞌi, te kaa ña na kuinio koo, te jatu kiundoꞌo ña na kuinio texeen ti.
PRO 23:33 Chi saꞌa ja nani guaa kuu ja skuni ña, te anu ron kana tnoꞌo neꞌe tnoꞌo yichi.
PRO 23:34 Chi kuni ron ja na tnoꞌo ja katuu ron nuu ndute mar, axi na tnoꞌo katuu ron xtuu in yutnu sukun ja skanda ña tachi.
PRO 23:35 Te kachi ron: “Ni ka xtuji ña, su tu jatu, ni ka kani ña, su tu ni jini rin, te nuu na ndoto rin, te kiꞌin rin jinduku rin inka vasu ja nduvaꞌa anu rin”, kachi ron.
PRO 24:1 Ma kokuu kuasun ini ron jin tee ka saꞌa jakueꞌe, ni ma kondioo ini ron ja vi kondeka tnaꞌa guaꞌa ron jin de.
PRO 24:2 Chi maa ni ka ndakani ini de ja vi suꞌu de jin tnoꞌo xeen, te ninoꞌo ni ka kaꞌan de ja vi saꞌa de jakueꞌe.
PRO 24:3 Kondichio te saꞌo in veꞌe, te jin ja jinkuiꞌnu inio, te tauo cimiento ja koo yutnu veꞌe yun.
PRO 24:4 Te kondichi inio naxa tnaa chituo veꞌe yun jin ndiꞌi ndatniuu vii ja ndee yaꞌu vi ja junkuaan inio.
PRO 24:5 Ñayiu ndichi, chi ondakui, te ñayiu jinkuiꞌnu ini, chi kuu ndakui kai.
PRO 24:6 Chi chikuaꞌa guaꞌa ron naxa kasi ron nuu vi kaxin tnaꞌa ron, te nuu oo kuakuaꞌa tee ka xteku ña kuu nuu kundee ron.
PRO 24:7 Te jika ndevaꞌa oo tnoꞌo ndichi, te ma niꞌi tee vasa, te ma niꞌi saꞌun de tnoꞌo kaꞌan de nuu ka ndututu ñayiu ñuu.
PRO 24:8 Tee ndakani ini ja saꞌa de jakueꞌe, vi xnani ron jin de, “seꞌe tee ndakani kueꞌe ini”.
PRO 24:9 Te ja ndakani kueꞌe ini tee vasa yun kuu yika kuechi, te ndiꞌi ñayiu ka skexiko tee kuasun ini.
PRO 24:10 Nuu ja kuita ron kiuu tnaꞌa ron tnundoꞌo, te masu ondakui guaꞌa ron.
PRO 24:11 Skaku niꞌnu ñayiu ni ka jaka ja vi kaꞌni, te ndatau ñayiu ka oo yatni ja vi kuu.
PRO 24:12 Chi visi na kachi ron: “Jandaa ndija ja tu ni jini san”, ¿te a kaꞌan ron ja tu jinkuiꞌnu ini ia skuaꞌa naxa oo anu in in ñayiu? ¿A kaꞌan ron ja tu jini ia jito ña jin ron? Te maa ya kuu ia ndatniuyaꞌu ña jin ñayiu na kuu na kuu na tniuu ni ka saꞌi.
PRO 24:13 Kaa nduxi yaꞌa, vi seꞌe, chi asin ndevaꞌa jaa, te vixin kuni ron jioo nduxi yaꞌa nuu yuꞌu ron.
PRO 24:14 Te saa vixin kuni ron tnoꞌo ndichi nuu anu ron, te nuu ja niꞌi ron tnoꞌo ndichi yun, te niꞌi ron in jaguaꞌa, te nuu skundiꞌi ron, te ma naa ndoñuꞌu ja ndetu kaꞌnu ron.
PRO 24:15 Roon ja kuu ron ñayiu kueꞌe, ma ndakani neꞌe ini ron siki ñayiu veꞌe tee ndaa, ni ma suꞌu ron nagua oo veꞌe de.
PRO 24:16 Chi visi uja jichi na junkau tee ndaa, su kundee de ndakoo de. Su ndia tee kueꞌe, chi tnaa niꞌnu de maa de nuu jakueꞌe.
PRO 24:17 Ma kokuu sii ini ron nuu kanakau ñayiu nee uꞌu tnaꞌa jin ron nuu jakueꞌe, ni ma kokuu sii ini ron nuu tnaꞌi tnundoꞌo.
PRO 24:18 Kana saa ma jinkuaan ini Jitoꞌo nuu na kuni ya, te ma tetniuu ka ya tnundoꞌo siki ñayiu yun.
PRO 24:19 Ma kiti ini ron ja jaꞌa ñayiu kueꞌe, ni ma kokuu kuasun ini ron jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
PRO 24:20 Chi tu nagua ndetu kaꞌnu ñayiu kueꞌe yun, te ñayiu saꞌa jakueꞌe, chi ndaꞌvai na kuinio in lámpara.
PRO 24:21 Koyuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, vi seꞌe, te kuanyuꞌu kuandetu nuu rey, te ma kondeka tnaꞌa ron jin ñayiu ka ndakoo ja ka saꞌa jakueꞌe.
PRO 24:22 Chi sanaa ni te kenta tnundoꞌo ni tetniuu ia Dios vi rey, te na jinio na tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu yun.
PRO 24:23 Suni tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo jaꞌvi ja ni ka kaꞌan tee ndichi: Masu vatuka kuu ja ka saꞌa siin siin ron in in ñayiu nuu ka jaꞌnde ron kuechi.
PRO 24:24 Na in kachi nuu ñayiu kueꞌe: “Ñayiu ndaa kuu ni”, te vi xtau tniaꞌa ña ñayiu ñuu kueli jin, te vi skexiko ña ñayiu ñuu naꞌnu jin.
PRO 24:25 Su ñayiu saꞌa ja tniuyaꞌu ñayiu kueꞌe yun ja saꞌi, te kee yiñuꞌi, te koo javii javaꞌa jin.
PRO 24:26 Te ñayiu kaꞌan tnoꞌo ndaa ndija kuu na kuinio in ñayiu ja chitu yuꞌu inka ñayiu ja kaꞌan too tnaꞌi.
PRO 24:27 Xtnañuꞌu ka ndasaꞌa ñundeꞌi ron, te saꞌa tuaꞌa ñuꞌu ron ja na koo nagua skuita ron, yun te saa saꞌa ron veꞌe ron.
PRO 24:28 Ma kaꞌan ron tnoꞌo ja masu nagua jini ron siki tnaꞌa kuikin ron, ni ma kaꞌan ron tnoꞌo luu ja kaꞌan tnoꞌo ron ja jaꞌi.
PRO 24:29 Ma kachi ron: “Vi nani ni saꞌa ñai, te suni saa ni na ndasaꞌo jin, na ndaxtenao jin, nagua ni saꞌa ñai jion”.
PRO 24:30 Ni yaꞌa rin nuu ñuꞌu tee kuꞌndu, vi yatni nuu oo tnu uva tee tu jinkuiꞌnu ini.
PRO 24:31 Te ni jini rin ja nii nuu ñuꞌu yun ni nana tnu iñu, vi ninii nuu ni nana yuku, te ja ni tnani korra yuu ja ndesi yuꞌu ñuꞌu yun.
PRO 24:32 Te nuu ni jini rin yaꞌa, te ni ndakani ini rin jin anu rin, te nuu ni ndiaꞌa rin, te ni kutuaꞌa rin tnoꞌo yaꞌa:
PRO 24:33 Joo ni kusun ron, te joo ka kusun ndei ron, te ndakanu ndee ndaꞌa ron joo ka ja ndatatu ron,
PRO 24:34 te kenta ni ja kundaꞌu ron na kuinio in kuiꞌna, axi na kuinio in tee nee kuji.
PRO 25:1 Suni tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo jaꞌvi ja ni tee rey Salomón, te ni ka ndatee tee ni ka ojinokuechi nuu Ezequías, rey Judá.
PRO 25:2 Jayiñuꞌu kuu nuu ia Dios ja tayuꞌu ya nagua saꞌa ya. Su jayiñuꞌu kuu nuu rey ja ndaxtuu de nagua oo yuꞌu.
PRO 25:3 Nagua sukun andivi vi nagua kunu chii ñuꞌu, suni saa oo ini anu rey, te ma kuu ja jinkuiꞌnu inio naxa oo.
PRO 25:4 Xtajioo ja ni ndakuiso xeꞌe kaa kuu plata jian, te na keneꞌe tee kani kaa in vasu vii.
PRO 25:5 Vi xtajioo ñayiu kueꞌe nuu rey, te na koo yutnu nuu tatnuni de ja saꞌa ndaa de.
PRO 25:6 Ma saꞌa teyii ron maa ron nuu oo ron nuu rey, te ma nduku ron ja kokuu inuu ron jin tee ka kuu naꞌnu.
PRO 25:7 Chi guaꞌa ka kuu ja na kachi rey nuu ron: “Makaa yaꞌa”, te masu ja kendoo ron jakanoo jin nuu tee ka kuu naꞌnu yun.
PRO 25:8 Ma tnaa ñama ron in ñayiu nuu ndaꞌa tee ka netniuu, kana saa sandiꞌi, te ma kuni ron nagua saꞌa ron, te taa tnaꞌa kuikin ron jakanoo nuu ron.
PRO 25:9 Sandaa kuechi tavi ron jin tnaꞌa kuikin ron, su ma ndaxtuu ron inka ñayiu.
PRO 25:10 Kana saa taa ñayiu nini yun jakanoo ron, te ma kuu ka ja nduvaꞌa jakanoo ron yun.
PRO 25:11 Tnoꞌo ja ka kaꞌan ñayiu mamaa ore kuu na kuinio oro ja ni ndukutu jin plata.
PRO 25:12 Na kuinio xeꞌe kuu oro axi ja ñuꞌu sukun ja kuu oro vii ndevaꞌa, kuu tnoꞌo kaꞌan ñayiu ndichi nuu kuxein nuu ñayiu jantaꞌu tnoꞌo ja kaꞌin.
PRO 25:13 Te na kuinio nuu saꞌa vijin ja kuun yuaꞌa yoo iꞌni, saa kuu jin in tee ndaa ja kuaꞌan de majinkaxtnoꞌo de nuu tee ni tetniuu ña, chi xndiko de anu lamu de.
PRO 25:14 Te na kuinio nuu yiꞌi tachi vi in viko, su tu na sau kuun, saa kuu jin in tee kaꞌan teyii ja kuñaꞌa de, su tu saꞌun nagua jiñaꞌa de.
PRO 25:15 Te jin ja jandee jataa inio saꞌa ja yaꞌa ini tee tatnuni jin ja kiti ini de, te yao, chi visi vita kuu, su jaꞌnu ña jin yiki.
PRO 25:16 Nuu ja niꞌi ron nduxi, te kaa na kuaꞌa ndenuu ini ron, chi kana saa kaa ndevaꞌa ron, te ndujan ron.
PRO 25:17 Ma kiꞌin chito ron veꞌe ñayiu oo yatni jin ron, kana saa tunini ñai jin ron, te skexiko ñai.
PRO 25:18 Te na kuinio marru axi yuchi kani axi yutnu ndugua, saa kuu tee kaꞌan tnoꞌo siki tnaꞌa kuikin de.
PRO 25:19 Te na kuinio noꞌo ja ni tnaꞌnu axi siꞌi ja ni jiokoso, saa kuu ja kukanu inio in tee ja tu skunkuu de tniuu ndee nuu de nuu ka tnaꞌo tnundoꞌo.
PRO 25:20 Te ñayiu jita yaa nuu ñayiu kusuchi ini, kuu na kuinio ñayiu tau saꞌuin yoo vijin axi na kuinio ñayiu tnaa vinagre nuu ni tuji.
PRO 25:21 Te nuu ja kokin ñayiu kaꞌan uꞌu ña jin ron, te kuñaꞌa ja na kai, te nuu ja yichi, te kuñaꞌa ndute na koꞌi.
PRO 25:22 Chi saa te saꞌa ron ja vi ndukuaꞌa tnui ja ndukanoi jin ja saꞌi, te maa Jitoꞌo, guaa ndandioneꞌe ndandiotaa ya nuu ron.
PRO 25:23 Tachi ja vaji ichi ndaꞌa kuaꞌo saꞌa ja kuun sau, te yaa ja kaꞌan kueꞌe siki ñayiu saꞌa ja nduxeen nuu ñayiu yun.
PRO 25:24 Guaꞌa ka kuu ja koo in yuveꞌe, masu ja koo in veꞌe kaꞌnu jin in ñasiꞌi yachi ndevaꞌa ini.
PRO 25:25 Na kuinio ndute vijin ja jiꞌi ñayiu yichi ndevaꞌa, saa kuu jin tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ja vaji ndee in ñuu jika.
PRO 25:26 Te na kuinio nuu ndute ni nduu ñuñuꞌu, vi poso ndute ja ni kutneꞌe, saa kuu jin ñayiu ndaa ja kanakaui nuu ñayiu kueꞌe.
PRO 25:27 Masu guaꞌa kuu ja kaa ndevaꞌo nduxi, te ni tu na jayiñuꞌu oo nuu ndukuo jayiñuꞌu mao.
PRO 25:28 Te na kuinio in ñuu kaꞌnu ja tu na muro ndesi, te vi ja oo ja naa, saa kuu jin tee tu jini ja kaꞌnu niꞌnu maa.
PRO 26:1 Masu guaꞌa kuu ja kuun yuaꞌa yoo iꞌni, te ni ja kuun sau yoo ka ndaxtutu ñayiu ja kee nuu ñundeꞌi. Te suni saa masu guaꞌa kuu ja koo jayiñuꞌu nuu tee vasa.
PRO 26:2 Na kuinio tixiko ja tu jini ti ndenu kiꞌin ti nuu ndagua ti, axi na kuinio tisala yaꞌa ja tu na taka ti, saa kuu jin tniaꞌa, chi ma kenta nuu ja tu na kuechi tavi ñayiu.
PRO 26:3 Na vi kanio kuai jin yoꞌo kuiñi, te na vi junkanio mentu jin yoꞌo yuꞌu ti, te suni na vi kanio yata ñayiu vasa jin xtnuu xii.
PRO 26:4 Ma ndakaꞌan ron tnoꞌo ja tu jiniuꞌu nuu ñayiu vasa, nagua ja ma kokuu inuu ron jin ñayiu vasa yun.
PRO 26:5 Ndakaꞌan nuu ñayiu vasa naxa kuini ja kaꞌan ron nui, nagua ja ma kokuu teyii ja ñayiu ndichi kuu mai.
PRO 26:6 Te na kuinio ñayiu jaꞌnde siꞌin, te tnaꞌa mai tnundoꞌo jin jakueꞌe yun, saa kuu in ñayiu tetniuu in tnoꞌo nuu ndaꞌa in tee vasa.
PRO 26:7 Te na kuinio siꞌin tee yakua ja tu jiniuꞌu ja kaka de, saa tu jiniuꞌu tnoꞌo jaꞌvi ja kaꞌan ñayiu vasa.
PRO 26:8 Tu nagua jiniuꞌu ja tnaa ñayiu yuu nuu yoꞌo yuu nuu ja ni juꞌni yuu yun. Te suni tu jiniuꞌu ja vi konee yiñuꞌu ñayiu nuu in ñayiu vasa.
PRO 26:9 Na kuinio iñu ja ni kiuu ndaꞌa in tee jini, te tu jini de ja uꞌu, saa kuu jin tnoꞌo jaꞌvi ja kaꞌan ñayiu vasa, chi tu jinkuiꞌnu ini mai na tnoꞌo kaꞌin.
PRO 26:10 Na kuinio tee tiuu jin kuji ja xtuji de ndiꞌi ni ñayiu ka yaꞌa yun, saa kuu jin tee ni jiñaꞌa tniuu saꞌa ñayiu vasa ja kosatniui veꞌe de.
PRO 26:11 Te na kuinio tiꞌina ja ndajiokuiin ti ndakaa ti ja ni ndujan ti, saa kuu jin ñayiu vasa ja ndajiokuiin saꞌi ja tu jiniuꞌu.
PRO 26:12 ¿A jini ron in tee ja kaꞌan de ja tee ndichi kuu maa de? Te guaꞌa ka kuu ja kukanu inio in tee vasa, masu tee kaꞌan ja tee ndichi kuu de.
PRO 26:13 Te ñayiu kuꞌndu, chi kachi: “Ma kuu kiꞌin san satniuu san vitna, chi nuu ichi yun oo in ndikaꞌa, te kaa ña ti”.
PRO 26:14 Te nagua jiko xtnuu yeꞌe nuu kaa ja tnii ña jin tnu, saa jiko ñayiu kuꞌndu, te ndajiokuiin nuu jitoi.
PRO 26:15 Ñayiu kuꞌndu, chi skendaꞌi nuu koꞌo, su kuitai, te tu tnai yuꞌi ja kai.
PRO 26:16 Ñayiu kuꞌndu, chi ndakani ini mai ja ñayiu ndichi ka kui, saa uja ñayiu ka jini vi kaꞌan guaꞌa.
PRO 26:17 Nuu kiunduu ñayiu nuu oo ja kiti ini inka ñayiu, kuu na kuinio ja kakuikoi in tiꞌina jin soꞌo ti.
PRO 26:18 Na kuinio ñayiu ndukueꞌe ja tiuu jin kuji, te skuntai yutnu ndugua ja kai koko koko ñuꞌu, te jaꞌni ñayiu,
PRO 26:19 saa kuu jin ñayiu xndaꞌu ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin, te jiñaꞌi: “Nani tnoꞌo siki kaꞌan san”.
PRO 26:20 Nuu tu na tutnu kai, te ndaꞌva ñuꞌu, te nuu tu na ñayiu jika jin kuentu, te tu na ñayiu vi kotee tnaꞌa.
PRO 26:21 Jin tikayi koko ñuꞌu, te jin tutnu jikin ñuꞌu, te jin ñayiu jika jin jakiti ini kuu ja skuikin ñuꞌu ja ka tee tnaꞌa ñayiu.
PRO 26:22 Tnoꞌo ja kaꞌan ñayiu jika jin kuentu kuu na kuinio in javixin, te kunjino ndee kunu kunu ini anu ñayiu.
PRO 26:23 Te na kuinio in kisi ñuꞌu ja ni ka joso jin plata, saa kuu jin tnoꞌo luu ndevaꞌa ja kaꞌan ñayiu ndakani kueꞌe ini.
PRO 26:24 Ñayiu kaꞌan uꞌu ña, chi tu xtui mai nuu kaꞌin, su ndee ini anui, chi ndakani kueꞌe ini.
PRO 26:25 Te ma kandija ron nuu kaꞌan vaꞌa ndevaꞌi, chi ñuꞌu chitu jakueꞌe ini anui.
PRO 26:26 Te visi tu xtui mai ja kaꞌan uꞌu ñai, su ndatuu jakueꞌe saꞌi yun nuu ka ndututu ñayiu.
PRO 26:27 Na in jate in yau ja kanakau inka ñayiu, te yun nanakau mai. Te na in skiotuu in kava ja xtuji inka ñayiu, te siki mai nanakau kava yun.
PRO 26:28 Ñayiu kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, chi kaꞌan uꞌui inka ñayiu. Te ñayiu kaꞌan luu ndevaꞌa ja xndaꞌui inka ñayiu, chi saꞌi ja kanakau ñayiu yun nuu jakueꞌe.
PRO 27:1 Ma kokuu teyii ron nagua saꞌa ron kiuu xtnee, chi tu jini ron nagua kokuu.
PRO 27:2 Ma ndakuantnoꞌo ron maa ron, kuandetu ja inka ñayiu na ndakuantnoꞌo ña. Te na ndakuantnoꞌo ña inka ñayiu, masu ja vi maa ron ndakuantnoꞌo ron maa ron.
PRO 27:3 Vee ndevaꞌa yuu vi vijin kuu ja kondiso ñuti. Su vijin ka kuu ja kundee inio jin ja kiti ini ñayiu vasa, saa ndi nduu yun.
PRO 27:4 Kueꞌe ndevaꞌa kuu ja kiti ini, te xeen ndevaꞌa kuu ja yachi ini, ¿su na in kundee ini jin tnoꞌo kuasun?
PRO 27:5 Guaꞌa ka kuu ja vi xtuu ñayiu mai ja ka kuxein nuo, masu ja ka kutoo yuꞌu ñai.
PRO 27:6 Guaꞌa ka kukanu inio ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jion ja kuxein nuo, masu ñayiu kaꞌan uꞌu ña ja chitui nuo.
PRO 27:7 Ñayiu ñuꞌu chitu chii, chi vi ndee jioo nduxi skexikoi. Su ñayiu kokin ndevaꞌa, chi vi ndee ja ugua jini vixin.
PRO 27:8 Na kuinio tisala ja jiondita jika ti nuu oo taka ti, saa kuu jin ñayiu nuu jiondita jikai nuu veꞌi.
PRO 27:9 Tatna xiko kuu ja ndasaꞌa sii ini ña jin in ñayiu, te tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ja xteku ña in ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin, kuu ja ndakuñaꞌa tnoꞌo ndee ini nui.
PRO 27:10 Ma xndoo ron ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin ron, ni ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin tata ron. Ni ma kiꞌin ron veꞌe ñani ron nuu tnaꞌa ron tnundoꞌo, chi guaꞌa ka kuu in tnaꞌa yatni saa in ñani oo jika.
PRO 27:11 Kondichi, vi seꞌe, te na kokuu sii ini rin jin ron, saa nagua ja niꞌi rin tnoꞌo kaꞌan rin nuu ka kaneꞌe ña ñayiu jin rin.
PRO 27:12 Ñayiu jini nagua kuu, chi nuu jini ja vaji jakueꞌe, te kujioi. Su ñayiu tu jini naxa saꞌi, chi yaꞌi kuaꞌin, te tnaꞌi tnundoꞌo nuu jakueꞌe yun.
PRO 27:13 Vi kindee saꞌun ñayiu tau yika ja jaꞌa ñayiu inka ñuu, te na kava ndee saꞌuin nagua ja kuu vi kuñaꞌa nuu ron nuu ñasiꞌi ja tu ka jini ron.
PRO 27:14 Masu vatuka kuu ja kana koꞌo in ñayiu jin inka ñayiu ndeka tnaꞌa guaꞌa jin nuu kuu tnoꞌo neꞌe, nuu kaꞌin “oo vaꞌa ni”, chi kuu ndakani ini inka ñayiu yun nani kuinio ja kaneꞌe ñai.
PRO 27:15 Ñasiꞌi ja junkuaan ini ja tee tnaꞌa kuu na kuinio nuu jiꞌin ja chia jiꞌin te jiꞌin ni tiempu savi.
PRO 27:16 Ñayiu nduku ja junkani ñasiꞌi yun kuu na kuinio ñayiu nduku ja junkani tachi nuu yiꞌi, axi junkani texeꞌen jin ndaꞌa kuaꞌi.
PRO 27:17 Kaa, chi ndisa kaa maa ndasaꞌa xeen tnaꞌa, te ñayiu, chi ndisa mai ka kaꞌin vi ka xteku tnaꞌi.
PRO 27:18 Ñayiu jito tnu tichi iuu, chi kaa mai tichi iuu ja kuun yun, te ñayiu jito vaꞌa ja nevaꞌa jitoꞌi, chi niꞌi jayiñuꞌu.
PRO 27:19 Nagua xneꞌe ndute naxa jito ñayiu, saa ni xneꞌe anu naxa oo maa ñayiu yun.
PRO 27:20 Yau ñaña vi andeya, chi tu ndenuu ini jin ñayiu ka jiꞌi, te saa ni nduchi nuu ñayiu, chi tu ndenuu ini jin ja ndiaꞌa.
PRO 27:21 In nuu tijaꞌan ka xnduaꞌa plata ja ka jito tnuni, te in nuu jitnu ka xnduaꞌa oro ja ka jito tnuni, te ñayiu, chi ka jito tnuni mai jin jayiñuꞌu ja ka niꞌi.
PRO 27:22 Ñayiu vasa, chi visi na vi kaxin vii ron jin, nagua saꞌa ron ja jaxin ron triu, suni ma ndondei jin ja tu jiniuꞌu ja saꞌi.
PRO 27:23 Kondiaꞌa guaꞌa naxa ka oo ndikachi ron, te koto guaꞌa ron kiti tata ron,
PRO 27:24 chi ma kuxii ja kuika, te ni jayiñuꞌu ma kuxii ja ndayaꞌa ndaꞌa in in tatatnoꞌo.
PRO 27:25 Nuu teꞌnde yuku, te nduyute tinduꞌu, te ka ndaxtutu yuku ja oo nuu yuku.
PRO 27:26 Te jin ixi lelu ron, niꞌi ron saꞌun kuiꞌnu ron, te jin ndixiꞌu ron, niꞌi ron xuꞌun ja ndakuaan ron ñundeꞌi ron.
PRO 27:27 Te konevaꞌa kuaꞌa ron xikui ndixiꞌu ron ja vi kokoꞌo ron jin ñayiu veꞌe ron, vi ja vi kokoꞌo suchi siꞌi ja ka jinokuechi nuu ron.
PRO 28:1 Ñayiu saꞌa jakueꞌe, chi jino yuꞌi, visi tu na in sondikin ña jin. Su ñayiu ndaa, chi kukanu ini ja oo guaꞌi na kuinio in ndikaꞌa.
PRO 28:2 Nuu ka jaxin tnaꞌa kuaꞌa ñayiu in ñuu, chi ka kaya kuaꞌa tee ka tatnuni. Su nuu oo in tee ndichi ja tatnuni guaꞌa de, chi oo guaꞌa ñuu yun.
PRO 28:3 Tee kueꞌe ja saꞌa ndevaꞌa de jin ñayiu ka kundaꞌu, kuu de na kuinio in sau xeen ndevaꞌa ja xnaa ndiꞌi ja ka jitu ñayiu nuu ñundeꞌi.
PRO 28:4 Ñayiu xndendoo Ley, chi saꞌa kaꞌnui ñayiu kueꞌe. Su ñayiu jantnoꞌo Ley, chi nduku ndei siki ñayiu kueꞌe yun.
PRO 28:5 Ñayiu kueꞌe, chi tu ka jinkuiꞌnu saꞌun ini ja vi saꞌa ndai. Su ñayiu ndanduku Jitoꞌo, chi ndiꞌi ni ja jinkuiꞌnu ini.
PRO 28:6 Guaꞌa ka kuu ja kokuu ndaꞌuo, su kokuo ñayiu ndaa, masu ja kokuo ñayiu kuika, te kokakao ichi kueꞌe.
PRO 28:7 Ñayiu tavaꞌa Ley ia Dios, chi seꞌe jinkuiꞌnu ini kui. Su suchi ndeka tnaꞌa jin ñayiu ka jaa ndeꞌe ndevaꞌa, chi jiñaꞌi jakanoo tatai.
PRO 28:8 Ñayiu tatutu kuaꞌa ja kuika nevaꞌi nuu jikain kuaꞌa seꞌe xuꞌun, te tatutui ja kokuu jin ñayiu kaꞌan ndaꞌu ña jin ñayiu ka kuu ndaꞌu.
PRO 28:9 Ñayiu tu kuini ja konini Ley ia Dios, te suni skexiko ia Dios tnoꞌo kaꞌin nuu ndakuatui.
PRO 28:10 Ñayiu jaka ña jin ñayiu ndaa nuu ichi kueꞌe, chi nanakau mai nuu jakueꞌe saꞌi yun. Su ñayiu tu saꞌa jakueꞌe, chi niꞌi taꞌu mai jaguaꞌa.
PRO 28:11 Ñayiu kuika, chi kaꞌin ja ñayiu ndichi ndevaꞌa kui. Su ñayiu kundaꞌu ja jinkuiꞌnu ini, chi skuaꞌa guaguaꞌi naxa oo ñayiu kuika yun.
PRO 28:12 Nuu ka kundee ñayiu ndaa, te ka saꞌa ñayiu in viko kaꞌnu. Su nuu ka kundee ñayiu kueꞌe, te ndiꞌi ñayiu ka tayuꞌu nuu.
PRO 28:13 Ñayiu tayuꞌu yika kuechi, chi ma kee guaꞌi. Su ñayiu naꞌma yika kuechi, te xndendoi jakueꞌe yun, chi niꞌi ja konekaꞌnu ini ia Dios ja ni saꞌi.
PRO 28:14 Na taꞌu na ndetu ñayiu siun ni yuꞌu niꞌnui ia Dios. Su ñayiu saꞌa ndee ini, chi junkau mai nuu jakueꞌe.
PRO 28:15 Tee kueꞌe ja tatnuni in ñuu ndaꞌu, kuu de na kuinio in ndikaꞌa ja kañu xeen ti, axi na kuinio in oso ja kokin ndevaꞌa ti.
PRO 28:16 Tee tatnuni ja tu jini nagua kuu, chi jikan de kuaꞌa ka xuꞌun nuu ñayiu. Su tee tu ndioo ini ja kuu kuika de, chi koteku de kuakuaꞌa kuia.
PRO 28:17 Ñayiu jaꞌni ndiyi, chi vi sondikin ña jin, te kokunu yuꞌu mai, guaa ndee kiuu kui, te ni in ñayiu, ma vi nduku ja vi chituu ña jin.
PRO 28:18 Ñayiu jika ndaa, chi kaku niꞌnui nuu jakueꞌe. Su ñayiu jika ichi kueꞌe, chi kanakau mai nuu jakueꞌe yun.
PRO 28:19 Ñayiu jitu nuu ñundeꞌi, chi vi suaꞌa kendoo sagua ja kai. Su ñayiu ndikin ña jin ñayiu kuꞌndu, chi kokuu ndaꞌu ndevaꞌi.
PRO 28:20 Ñayiu ndaa, chi niꞌi kuaꞌa javii javaꞌa nuu ia Dios. Su ñayiu ndioo ini ja kuu kuikai, ma kakui, chi tniuyaꞌu mai jin ja saꞌi yun.
PRO 28:21 Masu guaꞌa kuu ja kosaꞌa sion in in ñayiu, chi vi ndee jin in yuꞌu xtaa, te kuu junkuei ñayiu nuu yika kuechi.
PRO 28:22 Ñayiu xii nuu, chi ndioo ndevaꞌa ini ja kuu kuikai, te ni tu jini ja vaji ja kokuu ndaꞌui.
PRO 28:23 Ñayiu kuxeen nuu inka ñayiu, chi sandiꞌi te vi kaꞌan vaꞌa ka ña jin, saa ñayiu kaꞌan luu ndevaꞌa jin inka ñayiu yun ja xndaꞌu ñai.
PRO 28:24 Ñayiu suꞌu tatai axi nanai, te kaꞌin ja masu yika kuechi kuu, chi tnaꞌa ñayiu ka jaꞌni ndiyi kui.
PRO 28:25 Ñayiu ndioo ndevaꞌa ini ja kuika oo ñuyiu, chi skaxin tnaꞌi ñayiu. Su ñayiu kukanu ini Jitoꞌo, chi kee guaꞌi.
PRO 28:26 Ñayiu kukanu ini mai, chi in ñayiu vasa kui. Su ñayiu jika jin tnoꞌo ndichi, chi kakui nuu tnundoꞌo.
PRO 28:27 Ñayiu chituu ña jin ñayiu ka kundaꞌu, chi ma kuni ja kokundaꞌui. Su ñayiu tu kuini ja chituu ña, chi kuaꞌa ñayiu vi xtau tniaꞌa ña jin.
PRO 28:28 Nuu ka kundee ñayiu kueꞌe, te ndiꞌi ñayiu ka tayuꞌu nuu. Su nuu ka naa ñayiu kueꞌe, te ka ndakaya ñayiu ndaa.
PRO 29:1 Ñayiu saꞌa ndee ini nuu ka kuxeen nui, vi sanaa ni te nai, te tu na tatna ja kakui.
PRO 29:2 Nuu ka tatnuni ñayiu ndaa, te ka kusii ini ñayiu ñuu. Su nuu ka tatnuni ñayiu kueꞌe, te ka tnana ndaꞌu ñayiu ñuu ja ka tnaꞌi tnundoꞌo.
PRO 29:3 Nuu kutoo in suchi ja koi jin tnoꞌo ndichi, te jiñaꞌi jasii ini nuu tatai. Su suchi jika jin ñaꞌa ka xiko maa, chi xnai xuꞌun nevaꞌi.
PRO 29:4 Rey ja saꞌa ndaa, chi saꞌa de ja oo yutnu ñuu de. Su rey ja jikan kuaꞌa xuꞌun impuestu, chi skunaa de ñuu de.
PRO 29:5 Ñayiu kaꞌan luu ndevaꞌa jin tnaꞌi ja xndaꞌu ñai, chi saꞌi ja na kanakau ñayiu yun nuu jakueꞌe.
PRO 29:6 Ñayiu kueꞌe, chi nanakau mai nuu yika kuechi. Su ñayiu ndaa, chi jitai ja kusii ini.
PRO 29:7 Ñayiu ndaa, chi jini ja saꞌa ndai ja jaꞌa ñayiu ka kundaꞌu. Su ñayiu kueꞌe, chi ni ja tu ndiꞌni.
PRO 29:8 Ñayiu ka saꞌa kuasun sava ka ñayiu, chi skiti ini ñayiu ñuu. Su ñayiu ndichi, chi ka jini naxa vi saꞌi ja vi yaꞌa ini ñayiu jin ja kiti ini yun.
PRO 29:9 Nuu ja in ñayiu ndichi na vi skiti ini tnaꞌa jin in ñayiu vasa, te visi na kiti ini axi na kuakui, su tu saꞌun nagua kuu saꞌi ja yaꞌa ja kiti ini yun.
PRO 29:10 Tee ka jaꞌni ndiyi, chi ka skexiko de ñayiu tu na kuechi. Su ñayiu ndaa, chi ka ndukui ja vi skaku niꞌnui ñayiu tu na kuechi yun.
PRO 29:11 Ñayiu vasa, chi jandetui nani guaa saꞌi nuu kiti ini. Su ñayiu ndichi, chi kundei jaꞌnu niꞌnui mai.
PRO 29:12 Nuu ja in tee tatnuni nini tnoꞌo tnoꞌo ka ndakani ñayiu, nuu saa te ndiꞌi ñayiu ka netniuu jin de, ka ndui ñayiu kueꞌe.
PRO 29:13 Kintnaꞌa inuu ni ñayiu kundaꞌu jin ñayiu jikan kuaꞌa seꞌe xuꞌun, chi maa Jitoꞌo ni jiñaꞌa ja ka teku nduu ñayiu yun.
PRO 29:14 Rey ja saꞌa ndaa ja jaꞌa ñayiu ka kundaꞌu saꞌa de ja siun ni koyutnu nuu tatnuni de.
PRO 29:15 Nuu ka kani ña vi ka kuxeen nuu in suchi kueli, chi kuu ndichi. Su seꞌe ja ka jandetu ja saꞌi nagua kuini mai, chi jiñaꞌi jakanoo nuu nanai.
PRO 29:16 Nuu ka kaya ñayiu kueꞌe, te ka kaya kuaꞌa yika kuechi. Su ñayiu ndaa, chi vi kuni nui ja vi skunaa ñayiu yun.
PRO 29:17 Ndakanu ichi ndaa ni seꞌe ni, te ndatatu anu ni vi kosii ini ni.
PRO 29:18 Nuu ja tu na ñayiu skuni ña ia Dios naxa kokuu, te yaꞌa yun ni ja ka saꞌa ñayiu ñuu. Su na taꞌu na ndetu ñayiu skunkuu Ley ia Dios.
PRO 29:19 In tee jinokuechi, chi ma nukuiin ichi ndaa de jin suaꞌa ni tnoꞌo kaꞌon, chi visi jinkuiꞌnu ini de, su tu kuini de kuantnoꞌo de.
PRO 29:20 ¿A jini ron in tee ja ñama kaꞌan de, te tu ndakani guaꞌa ini de? Te kondetu kaꞌnu kao nuu in tee vasa saa nuu tee yun.
PRO 29:21 Ñayiu kaꞌan luu ndevaꞌa jin in suchi jinokuechi ndee luluu suchi yun, te sandiꞌi te kindee ja saꞌa jajin ja nevaꞌa lamui.
PRO 29:22 Ñayiu yachi ndevaꞌa ini, chi jaxin tnaꞌi jin ñayiu, te ñayiu kiti ini, chi kuaꞌa yika kuechi saꞌi.
PRO 29:23 Ñayiu saꞌa teyii mai, chi kee ndaꞌui, te ñayiu saꞌa ndaꞌu saꞌa kee ni, chi koo jayiñuꞌu nui.
PRO 29:24 Ñayiu yitu tnaꞌa jin kuiꞌna, chi saꞌa kueꞌi mai, chi visi ja oi ja xtuu ñai, su ma ndakani.
PRO 29:25 Ja yuꞌu ñayiu inka ñayiu kuu na kuinio in ja skanakau ña jin. Su ñayiu kukanu ini Jitoꞌo, chi koo guaꞌi.
PRO 29:26 Kuaꞌa ñayiu ka nduku ja na chindee chituu ña tee tatnuni. Su maintnoꞌo maa Jitoꞌo guaa saꞌa ndaa ya ja jaꞌa in in ñayiu.
PRO 29:27 Ñayiu ndaa, chi ka skexikoi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe. Su ñayiu kueꞌe, chi ka skexikoi ñayiu ka jika ndaa.
PRO 30:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo jaꞌvi ni kaꞌan Agur, seyii Jaqué, nuu ni ndakani de tnoꞌo ia Dios nuu Itiel vi nuu Ucal, nuu jiñaꞌa de:
PRO 30:2 Jandaa ndija ja in tee vasa ka kuu san saa sava ka ñayiu, chi ni ja tu jinkuiꞌnu ini san nagua ka jinkuiꞌnu ini ñayiu.
PRO 30:3 Ni tu ni kutuaꞌa san tnoꞌo ndichi, te ni tu jini saꞌun san naxa oo ia Dios.
PRO 30:4 ¿Chi na in ni kaa ndee andivi, te ni ndajiokuiin? ¿Axi na in ni jasi tachi nuu yiꞌi in nuu tikoko ndaꞌi? ¿Axi na in ni tniutuu ndute in nuu saꞌuin? ¿Axi na in ni tatnuni ndenu yituu jaꞌa ñuyiu? ¿Naxa nani ya, vi naxa nani seꞌe ya, nuu ja jini ni?
PRO 30:5 Ndiꞌi tnoꞌo ia Dios kukanu inio ja skunkuu ya, te jito ña maa ya jin ñayiu ka kukanu ini ya.
PRO 30:6 Ma ndaxtaa ndaxtuu ka ni tnoꞌo ya, kana saa kuxeen ya nuu ni, te kokuu ni in ñayiu tnoꞌo nuu ya.
PRO 30:7 Maa ni uu ja jikan san nuu ni, vi Dios, te taa ni ama ka ja kuu san:
PRO 30:8 Xtajioo ni tnoꞌo tnoꞌo vi tnoꞌo laꞌla ja kaꞌan san, te ma saꞌa ni ja kokuu kuika san, ni ma kokuu ndaꞌu san, chi taa ni nani ja kokaa san in kiuu in kiuu.
PRO 30:9 Chi kana saa konevaꞌa kuaꞌa san, te kujioo san nuu ni, te kachi san: “¿Na in kuu Jitoꞌo?” Axi kokuu ndaꞌu san, te vatuni suꞌu san, te kaneꞌe san jin ni, vi Dios. Jiñaꞌa de nuu ia Dios.
PRO 30:10 Ma kaneꞌe ni jin ñayiu jinokuechi jin nuu jitoꞌi, kana saa xtau tniaꞌa ñai jin ni, te tnaꞌa ni tnundoꞌo.
PRO 30:11 Ka oo ñayiu ja ka kaneꞌi jin tatai, te tu ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌi jin nanai.
PRO 30:12 Ka oo ñayiu ka ndakani ini ja ka oo vii ndevaꞌa mai, su ni ja tu ka ndasavii mai jin jakueꞌe ka saꞌi.
PRO 30:13 Ka oo ñayiu ka kaꞌan ja vi mai ka kuu naꞌnu ka, te ka saꞌa teyii mai nuu ka ndiaꞌi sava ka ñayiu.
PRO 30:14 Ka oo ñayiu ja vi na kuinio yuchi kani ka kuu noꞌi, te vi na kuinio yuchi ndugua ka kuu noꞌo yosoi, nagua ja vi kokoi ñayiu ka kundaꞌu vi ñayiu tu nagua ka nevaꞌa saꞌun nuu ñuyiu yaꞌa.
PRO 30:15 In tindaku nevaꞌa ti uu sesiꞌi ti, ja maa ni ka jini ti ka jikan ti: “Taa ni, taa ni”, ka kachi ti. Te ka oo uni ja tu saꞌun ka ndenuu ini, te ja kuu kuun, chi tu saꞌun na ama kaꞌan: “Ja ni kuu ni”.
PRO 30:16 Te suu ka kuu: Yau ñaña, vi in ñasiꞌi ja tu jinkuꞌun luluu, vi ñundeꞌi ja tu ndenuu ini jin ndute, vi ñuꞌu ja tu jinkuiin ja kai.
PRO 30:17 Ñayiu ja skexiko tatai, te tu jantnoꞌi tnoꞌo kaꞌan nanai, na vi tau tikaka nduchi nui, te na vi kaa ña chioko.
PRO 30:18 Ka oo uni ja tu jinkuiꞌnu ini san, te ja kuu kuun, chi ni ja tu jini saꞌun san, te suu ka kuu yaꞌa:
PRO 30:19 Naxa ka ndagua yaꞌa naꞌnu andivi, vi naxa ka jika koo nuu kava, vi naxa ka jika barco nuu ndute mar, vi naxa ka jika suchi yii jin suchi siꞌi kuechi.
PRO 30:20 Ñasiꞌi skindee yii, chi suaꞌa saꞌa ña: saꞌa ña kuechi ñuyiu jin inka teyii, te jichi vii ña, te kaꞌan ña: “Tu saꞌun na jakueꞌe saꞌa san”.
PRO 30:21 Ka oo uni nuu ñayiu ka saꞌa ja vi suaꞌa niꞌi ñuyiu, te ja kuu kuun, te ma kundee ka ini ñuyiu, te suu ka kuu:
PRO 30:22 tee jinokuechi nuu kenta de ja kuu de rey, vi ñayiu vasa nuu oo kuaꞌa ja kai,
PRO 30:23 vi ñasiꞌi ka skexiko ñayiu ja ni niꞌi yii ña, vi suchi siꞌi jinokuechi ja nukuiin nuu tniuu ñaꞌa xiin nuu jinokuechi.
PRO 30:24 Ka oo kuun kiti kueli ja vi tu ka nanaꞌa ti ñuyiu, su inu ndichi kaa ti saa ñayiu ndichi. Te suu ka kuu kiti yaꞌa:
PRO 30:25 Chioko kueli, chi ka kuu ti in ñuu kaꞌnu ja tu ndakui, su ka ndaxtutu kuaꞌa ti ja vi kokaa ti yoo kei;
PRO 30:26 vi iso, chi ka kuu ti inka ñuu ja tu ndakui, su ka saꞌa ti veꞌe ti neꞌu kava;
PRO 30:27 vi tika langosta, chi visi tu na rey ti ja tatnuni, su nuu ka ndagua ti, te yukun yukun kuaꞌankuei ti;
PRO 30:28 vi tindoo, chi visi jin ndaꞌa nio te tnio ti, su vi ndee veꞌe tniuu nuu oo rey, te ka oo ti.
PRO 30:29 Ka oo uni kiti ja vii ndevaꞌa ka jika ti, te ja kuu kuun, chi luu ndevaꞌa jika, te suu ka kuu yaꞌa:
PRO 30:30 Ndikaꞌa kuu kiti ndakui ka nuu ndiꞌi kiti, te ni ja tu jika yata ti nuu nani guaa kuu;
PRO 30:31 vi liꞌi ja saꞌa teyii ti maa ti nuu jiondita ti, vi chivatu nuu yoxnoꞌo ti nuu ndixiꞌu, vi rey nuu yoxnoꞌo de nuu soldado de.
PRO 30:32 Nuu ja tu ni ndakani guaꞌa ini ni, te ja saꞌa teyii ni maa ni, axi nuu ja ndakani ini ni ja saꞌa ni jakueꞌe, te kasi yuꞌu ni.
PRO 30:33 Chi ka jini ndao ja na in kagua xikui, te keneꞌi kesu, te nuu ja kitui xnii, te kati niñi xnii, te nuu ja skiti ini inka ñayiu, te vi kaxin tnaꞌi.
PRO 31:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo jaꞌvi ni kaꞌan rey Lemuel, tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios ja ni kaxtnoꞌo nana de nuu de.
PRO 31:2 ¿Nagua ndoꞌo ron, vi seꞌe? ¿Nagua ndoꞌo ron, vi seꞌe, ni ñuꞌu chii rin? ¿Nagua ndoꞌo ron, vi seꞌe, ni jikan rin nuu ia Dios?
PRO 31:3 Ma xnaa ron jandakui ron jin ñasiꞌi, ni ma kaka ron ichi ka jika ñaꞌa ka skunaa ña jin rey.
PRO 31:4 Masu vatuka kuu, vi Lemuel, ja vi kokoꞌo rey vinu, ni ja vi kokoꞌo tee ka tatnuni texeen.
PRO 31:5 Chi kana saa nuu ka jiꞌi de, te vi ndunaa ini de naxa tatnuni ley ñuu de, te vi saꞌa kueꞌe de jin ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo.
PRO 31:6 Vi kuñaꞌa texeen na vi koꞌo ñayiu ja yatni ja vi kuu, vi vinu na vi koꞌo ñayiu ka kusuchi ini.
PRO 31:7 Na vi koꞌi, te na vi ndunaa ini ja ka kundaꞌui, te ma vi konaꞌa kai ja ka tnaꞌi tnundoꞌo.
PRO 31:8 Kaꞌan jaa, ja jaꞌa ñayiu ña kuu vi kaꞌan ja jaꞌa mai, te kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñayiu tu na in chituu ña.
PRO 31:9 Te kaꞌan jaa, vi saꞌa ndaa ja jaꞌa ñayiu yun, vi kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñayiu ka kuu ndaꞌu vi ñayiu tu nagua ka nevaꞌa.
PRO 31:10 ¿Na in ni niꞌi in ñasiꞌi guaꞌa ndevaꞌa? Te yaꞌu ndevaꞌa ndee ña saa yuu vii ndevaꞌa.
PRO 31:11 Te yii ña, chi kukanu ini ña de jin ña, te tu nagua jaꞌni ña jin de, chi ndiꞌi ni niꞌi ña.
PRO 31:12 Te jiñaꞌa ña javaꞌa nuu de, masu jakueꞌe, ndiꞌi ni kiuu ja teku ña.
PRO 31:13 Te kee ña kuaꞌan ña nduku ña ixi ndikachi vi yuaꞌa ja kee yuku nani lino, te sii ini ndevaꞌa satniuu ña jin ndaꞌa ña.
PRO 31:14 Kuu ña na kuinio in barco ja jika xiko, chi ndee ñuu jika vaji jin ja kokaa.
PRO 31:15 Te neꞌe ndevaꞌa ndakoo ña, te jiñaꞌa ña ja ka jaa ñayiu veꞌe ña, vi jiñaꞌa ña na tniuu vi saꞌa in in suchi siꞌi ka jinokuechi nuu ña.
PRO 31:16 Ndachikuaꞌa guaguaꞌa ña nasaa ndee in ñundeꞌi, te ndakuaan ña, te jin xuꞌun ja niꞌi ña, te ndaxtee ña tnu uva.
PRO 31:17 Ndakuꞌni tnutnuu ña chii ña, te vi ni ini ni anu ña satniuu ña.
PRO 31:18 Jini ña ja niꞌi guaꞌa ña xuꞌun jin tniuu saꞌa ña, te ni tu ndaꞌva ña lámpara ña jakuaa ja satniuu ña.
PRO 31:19 Jin in ndaꞌa ña skuiko ña tnu kate, te jin inka ndaꞌa ña kagua ña yuaꞌa.
PRO 31:20 Jiñaꞌa ña nagua ka jiniuꞌu ñayiu ka kundaꞌu, vi chituu ña ñayiu tu nagua ka nevaꞌa.
PRO 31:21 Tu yuꞌu ña jin ñayiu veꞌe ña nuu kuun tiꞌiñu, chi ndiꞌi ñayiu veꞌe ña ka yoso tnaꞌa saꞌun ka niꞌnu.
PRO 31:22 Chi maa ña kiku saꞌun kaa nuu jito kixin ña, vi niꞌnu ña saꞌun vii ndevaꞌa ja kuu lino, vi saꞌun kuaꞌa nditnuu ja luu ndevaꞌa kaa.
PRO 31:23 Ndiꞌi ñayiu ka nee yiñuꞌu nuu yii ña, te oo de neꞌu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu.
PRO 31:24 Kiku ña saꞌun vii ndevaꞌa ja kuu lino, vi saꞌa ña sinchu, te xiko ña nuu ñayiu ka jaan vi ka ndaxiko saꞌun.
PRO 31:25 Nukuntuu maa ña jin tniuu ndaa ja saꞌa ña vi jandakui ña, te tu ndiꞌni ña nagua kokuu kiuu vaji.
PRO 31:26 Kaꞌan ña tnoꞌo ndichi, te kaꞌan luu ña jin ñayiu nuu kaxtnoꞌo ña nui.
PRO 31:27 Ndiaꞌa guaguaꞌa ña naxa ka saꞌa ñayiu veꞌe ña, te satniuu ña, masu kuꞌndu kuu ña.
PRO 31:28 Ka ndakoo seꞌe ña, te ka jiñaꞌi: “Na taꞌu na ndetu ni, vi nana”; te suni yii ña, chi kaꞌan yiñuꞌu de jin ña, te jiñaꞌa de:
PRO 31:29 “Ka oo kuakuaꞌa ñasiꞌi ja ni ka saꞌa guaꞌa ña, su guaꞌa ndevaꞌa ka ni saꞌa maa ron saa ndiꞌi ñaꞌa yun”. Jiñaꞌa de.
PRO 31:30 Xndaꞌu ndevaꞌa ña jaguaꞌa ka naꞌa ñasiꞌi, vi tu jiniuꞌu ja luu ka ndaa ña, su ñasiꞌi ja yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, chi guaꞌa kuu ja koo jayiñuꞌu nuu ña.
PRO 31:31 Te vi saꞌa kaꞌnu ni ña nuu ñayiu ñuu ni, te jin ndiꞌi tniuu ni saꞌa ña, vi konee yiñuꞌu ni nuu ña.
ISA 40:1 Yun te jiñaꞌa Isaías: Kachi ia Dios: Vi ndakuñaꞌa tnoꞌo sii ini nuu ñayiu ñuu rin.
ISA 40:2 Vi kaꞌan luu nuu ñayiu ñuu Jerusalén, te vi kuñaꞌa ja ja ni jino kiuu ja ka jinokuechi nuu ñayiu inka ñuu, te ja ni jakaꞌnu ini rin jakueꞌe ni ka osaꞌi, chi ja ni ka tniuyaꞌui ndee uu jichi nuu maa rin ja jaꞌa ndiꞌi yika kuechi.
ISA 40:3 Koo in tee kana jaa ndee nuu ñuꞌu teꞌa, te kachi de: Vi savaꞌa ni ichi nuu vaji Jitoꞌo, te vi ndasaꞌa ndaa ni in ichi nuu tu na veꞌe ka oo, nuu vaji ia Dios.
ISA 40:4 Na ndachitu ndiꞌi chikoꞌi, te na ndundaa ndiꞌi yuku sukun vi tinduu, vi na ndundaa ichi yakua, te na ndundii nuu ñuꞌu ni ndayi ndayi.
ISA 40:5 Yun te xneꞌe Jitoꞌo ja yeꞌe tajan ya, te in ni vi kuni ndiꞌi ñayiu, chi saa kaꞌan maa Jitoꞌo.
ISA 40:6 Te kachi in tnoꞌo: “Kana jaa”. Te jiñaꞌa san: “¿Na tnoꞌo kaꞌan san ja kana san?” Te kachi tnoꞌo yun: “Suaꞌa kuñaꞌa ron: Ndiꞌi ñayiu ka kuu na kuinio yuku kuii, te ndiꞌi ja kuu kaꞌnui kuu na kuinio ita ja jaa nuu yuku kuii.
ISA 40:7 Chi yichi ni yuku kuii, te xii ndiꞌi ni ita, nuu tiutachi maa Jitoꞌo siki yuku kuii yun. Te jandaa ndija ja na kuinio yuku kuii yun ka kuu ñayiu.
ISA 40:8 Yichi ni yuku kuii, te xii ndiꞌi ni ita, su tnoꞌo vaꞌa maa ia Dios, chi nikuii nikani oo”.
ISA 40:9 Makakuei ron ñayiu Sión, ja kuu Jerusalén ndee nuu yuku sukun yun, te vi xtutenuu tnoꞌo rin. Vi kana jin ndiꞌi jandakui ron, te vi xtutenuu tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa, vi kana, ma vi yuꞌu ron, te vi kuñaꞌa nuu ñayiu Judá: “Yaꞌa vaji ia Dios mao”.
ISA 40:10 Vi kondiaꞌa ni, chi yaꞌa vaji Jitoꞌo jin ndiꞌi jakaꞌnu ya, te kotatnuni ya jin ndiꞌi jandakui ya nuu ndiꞌi ñayiu, te vaji ya jin ndiꞌi ñayiu ni ndatau ya ñuu yun, te nee maa ya in ja skutaꞌu ya nuu ñayiu vaji ya.
ISA 40:11 Te kokoto maa ya ñayiu na kuinio in tee jito ndikachi, te ndakanu ndee ña ya, nagua saꞌa de nuu ndakanu ndee de lelu kueli de, te ka ndetuu ti ndee ndika de, te vivii jito de ndikachi inka jaa ni ni ka kaku seꞌe ti.
ISA 40:12 ¿Na in ni chikuaꞌa ndute mar jin nuu tikoko ndaꞌi? ¿Vi na in ni chikuaꞌa andivi nasaa kaꞌnu jin kuarta ndaꞌi? ¿Vi na in ni chikuaꞌa jin uni xindaꞌi nasaa ñuyaka ñuꞌu kuu, axi na in ni chikuaꞌa nasaa vee yuku sukun vi tinduu?
ISA 40:13 ¿Na in ni kaxtnoꞌo nuu Espíritu Jitoꞌo, axi na in ni xteku ña jin ya ja kaxtnoꞌo nagua saꞌa ya?
ISA 40:14 ¿Na xiin nuu ni jikan tnoꞌo ya ja jinkuiꞌnu ini ya nagua kuu ja saꞌa ya? ¿Na in ni kaxtnoꞌo nuu ya ndeja kuu ichi ja kuni ya sandaa ya? ¿Na in ni kaxtnoꞌo nuu ya ja ni kundichi ya, axi na in ni xneꞌe ichi kuiñi ja kuni guaꞌa ya naxa saꞌa ya? Tu na in kuu saꞌa, chi maintnoꞌo ni maa ia Dios.
ISA 40:15 Te ja nuu maa ia Dios, chi ñayiu ñuyiu ka kui na ni kuinio yuyu ndute ja junkuei nuu in yajin axi na kuinio ñuyaka ja tu vee saꞌun nuu ja na soneo nuu chikuaꞌo. Te ñuu ja ka oo maꞌñu ndute mar, chi inuu ni ka ndei jin in ñuti luluu nuu maa ya.
ISA 40:16 Te ni ma kentakuei yutnu ka oo nii ñuu Líbano ja vi kai nuu altar, ni ndiꞌi kiti ka oo ñuu yun, ma kentakuei ti ja vi teñuꞌu ti nuu ia Dios.
ISA 40:17 Ja nuu maa ia Dios, chi ni tu saꞌun nagua ka kuu ndiꞌi ñayiu ñuyiu, ni tu saꞌun nagua ka ndei nuu maa ya.
ISA 40:18 ¿Na in kuu ja vi skintnaꞌa inuu ni jin ia Dios, axi na chuꞌchi kintnaꞌa inuu jin ya?
ISA 40:19 In tee kani kaa, chi ndaneꞌe de in chuꞌchi, te tee xtute kaa kuu plata, chi ndaskanuu de jin oro vi ndaskutu de jin plata.
ISA 40:20 Tee kundaꞌu ndevaꞌa, chi kaji de in yutnu ja ma teꞌi ñama, te nduku de in tee saꞌa yutnu yun, nagua ja na saꞌa guaꞌa tee yun in chuꞌchi ja ma kokanda ja ndonso, te soko de nuu chuꞌchi yun.
ISA 40:21 ¿A vi tu ka jini ni ja ia kaꞌnu kuu Dios? ¿A tu na ndee ka nini ni yun? ¿A tu ni ka ndakani nuu ni ndee jaxtnañuꞌu? ¿A tu ka jinkuiꞌnu ini ni naxa ni jinkoo ñuyiu?
ISA 40:22 Ichi siki nuu tikute ñuyiu yaꞌa nukoo maa ia Dios tatnuni ya, te ndiaꞌa ya ñayiu ñuyiu ja ka kui na ni kuinio tika langosta, te ndaskaa ya andivi na ni kuinio in saꞌun, ndaskaa ya na ni kuinio in veꞌe saꞌun.
ISA 40:23 Kindee ya tniuu ka nee ñayiu inu ndakui, te nuneꞌe ya ñayiu ka tatnuni ñuyiu ja tu saꞌun nagua ka kui.
ISA 40:24 Chi ka kui nani kuinio yuku kuii ja vi inka ni ka ndaxtee axi vi inka ni ka skute, ja vi inka ni jinkondee ndee yoꞌo nuu ñuꞌu, te ni tiutachi ni ia Dios siki, te ni ka yichi ndiꞌi. Te ni skuun ya sau tachi, te ni jiso ndiꞌi ña ndute na ni kuinio ndaꞌa yuku.
ISA 40:25 Te jikan tnoꞌo ña ia Dios: “¿Na in kuu ja vi skintnaꞌa inuu ña ron, axi na in kintnaꞌa inuu jin rin?”
ISA 40:26 Vi ndanenuu ichi andivi, te vi kondiaꞌa na in ni saꞌa ndiꞌi ja ka oo andivi, te maa tatnuni ja yukun yukun ka jinonta ti, te ndakana sivi ña jin ndi in ndi in kimi, te ni in ti tu na kiti jaꞌni ña. Chi maa ya kuu ia ndakui ndevaꞌa, te jin jakaꞌnu ya tatnuni ya nuu ndiꞌi ti.
ISA 40:27 ¿Te nau ja ka kaꞌan maa ni, ñayiu Israel, ndikin tata Jacob, te ka kachi ni: “Tu jini ia Dios na ichi jika san, ni tu ndiꞌni ya tnundoꞌo tnaꞌa san”?
ISA 40:28 ¿Te a tu ka jini ni axi tu na ndee ka nini ni ja maa Jitoꞌo, kuu ia Dios ja oo ya nikuii nikani? Te maa ya ni saꞌa ninii ndee jaꞌa ñuyiu, te ni tu kuita ya, ni tu tunini ya, te ni tu na in kenta kuni ja jini ya.
ISA 40:29 Te maa ya ndakuñaꞌa jandakui ñayiu ma vi kuita, te ndaskaya ka ya ja ndee ja ndakui ñayiu tu inu ndakui,
ISA 40:30 Te vi ndee suchi kuechi, chi ka kuitai vi ka tunini te vi ndee tee kuechi, chi vi kachi jaꞌa de, te vi ndonso de.
ISA 40:31 Su ñayiu ka kukanu ini Jitoꞌo, chi vi ndaniꞌi jandakui, te vi ndaguai na kuinio yaꞌa naꞌnu, vi kunui, su ma vi kuitai, te vi kakai, su ma vi tunini.
ISA 41:1 Vi kasi yuꞌu ron ja ka oo ron ndee ñuu jika, te vi konini tnoꞌo kaꞌan rin: Vi nukuꞌun ndee ini ron ja ka oo ron ñuu naꞌnu, neꞌekuei na vi ndatnoꞌo, te vi ndututu, na sandaa rin kuechi.
ISA 41:2 ¿Na in ni saꞌa ja vaji tee ja siun ni kundee de ichi nuu kana nikandii? Te nuu ndaꞌa maa de ni xndendoo rin ñayiu taka ñuu, te kundee de tatnuni de nuu tee ka kuu rey, te jin yuchi kani skueli ña de, te jin kuji de katenuu ña de na kuinio ndaꞌa yuku.
ISA 41:3 Te sondikin ña de, te vini tu na in saꞌa tneñu ichi kuaꞌan de, te vi viviꞌi ni kunjino siꞌin de nuu ichi kuaꞌan de.
ISA 41:4 ¿Te na in saꞌa ndiꞌi tniuu yaꞌa? ¿Na in ni ndakana ñayiu ndee jaxtnañuꞌu ja vi kotekui? Maa rin ja kuu rin Jitoꞌo, ja oo rin ndee jaxtnañuꞌu, te suni koo rin jin ñayiu vi koo sandiꞌi ni ka, kuu ia ni saꞌa yaꞌa.
ISA 41:5 Ni ka jini ñayiu ka oo jika, guaa ndee yuꞌu ndute mar, te ni ka yuꞌi, te vi ni ka kisi ñayiu ka oo ndee jaꞌa ñuyiu ja ni ka yuꞌi, te ja ni ka ndututui ja mandikuei.
ISA 41:6 Te ka chituu tnaꞌa in in de jin ndisa ka satniuu de, te ka jiñaꞌa de nuu tnaꞌa kuikin de: “Koo yutnu ni”.
ISA 41:7 Chi tee kani kaa ndakuñaꞌa de tnoꞌo ndee ini nuu tee xtute kaa kuu plata, te tee ndasandii kaa yun jin martiyu jiñaꞌa de nuu tee kindee yuchi kaa yun ja oo guaꞌa nuu ni ka ndatee tnaꞌa de kaa yun, te kani de nduyu kaa chuꞌchi ja saꞌa kutu guaꞌa de nagua ja ma kokanda.
ISA 41:8 Su roon, ñayiu Israel, chi ñayiu ka jinokuechi nuu maa rin ka kuu ron, chi maa rin ni kaji ña, ja suni ka kuu ron ñayiu tatatnoꞌo Jacob, ja ka kuu ron ndikin tata Abraham, tee ni ondeka tnaꞌa guaꞌa jin rin.
ISA 41:9 Chi ni ndeneꞌe ña rin ndee jaꞌa ñuyiu, te ni ndakana ña rin ndee jika ka, te kachi rin: “Maa ron ka kuu ñayiu ka jinokuechi nuu rin”. Maa rin ni kaji ña, te tu ni skexiko ña rin jin ron.
ISA 41:10 Te ma vi koyuꞌu ron, chi oo maa rin jin ron, ni ma vi kuita ron, chi maa rin kuu ia Dios ron, te ndataa rin jandakui ron, vi chituu ña rin, te kotnii guaꞌa ña rin jin ndaꞌa kuaꞌa rin, ja kundee kunijaꞌnu rin.
ISA 41:11 Te ndiꞌi ñayiu ka kiti ini nuu ron saꞌa rin ja vi ndukanoi, te vi kendoo ndaꞌui. Te ñayiu ka ndakoo siki ron, chi saꞌa rin ja vi masu nagua ka kuu saꞌuin, te vi nai.
ISA 41:12 Te visi na vi ndanduku ron ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ron, su ma vi nukuꞌun ron jin. Te ñayiu ka ndakoo siki ron ja ka jaxin tnaꞌa jin ron, tu saꞌun ka nagua vi kokui nani kuinio ja tu ka na in ka oo.
ISA 41:13 Chi maa rin kuu Jitoꞌo, ia kuu Dios ron, ja tnii guaꞌa rin ndaꞌa kuaꞌa ron, te kachi rin: “Ma vi koyuꞌu ron, chi chindee chituu ña maa rin”.
ISA 41:14 ’Ma vi koyuꞌu ron ñayiu Israel ja suni ka kuu ron ñayiu tatatnoꞌo Jacob, ja ka kuu ron na kuinio tindaku kueli, chi chituu ña maa rin, kachi Jitoꞌo, chi skaku niꞌnu ña maa rin ja kuu rin ia ii ñayiu Israel.
ISA 41:15 Chi saꞌa rin ja vi kokuu ron na kuinio in arkia jaa ja ka oo ndugua nuu, te skanta ron yuku sukun, te saꞌa yuchi ron, te skanta ron tinduu, te saꞌa kueli ron na kuinio ndaꞌa yuku.
ISA 41:16 Te skunta ron, te kuiso ña tachi kiꞌin, te katenuu ndiꞌi ña tikacha. Su maa ron, chi vi kokuu sii ini ron jin rin ja kuu rin Jitoꞌo. Te vi chiñuꞌu ña ron ja kuu rin ia Dios ñayiu Israel.
ISA 41:17 Te ñayiu ka kundaꞌu ja tu nagua ka nevaꞌi, ka ndukui ndute, te tu ka niꞌi, te vi ka yichi yaa yuꞌi jin soko ndute. Su vi kokaꞌin nuu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo, te konini rin tnoꞌo ka kaꞌin, chi maa rin kuu ia Dios ñayiu Israel, te ma xndendoo ndaꞌu rin jin.
ISA 41:18 Chi saꞌa rin ja junkoo in yute ndee in tinduu teꞌa vi na kana in nuu ndute maꞌñu in chikoꞌi, vi saꞌa rin ja ñuꞌu teꞌa na kokuu nuu junkuꞌun ndute, te ñuꞌu yichi na kokuu nuu kana ndute.
ISA 41:19 Te nuu ñuꞌu teꞌa, xtee rin tnu itni vi tnu acacia vi tnu arrayan vi tnu olivo, te nuu ñuꞌu yichi xtee rin tnuyuja vi tnuciprés vi tnuboje,
ISA 41:20 nagua ja na vi kuni ndiꞌi ñayiu nuu vi kondiaꞌi, te na vi skuaꞌa guaꞌi, te vi jinkuiꞌnu ini ja maa rin kuu Jitoꞌo, ja saꞌa rin ndiꞌi yaꞌa, maa rin kuu ia Dios ñayiu Israel ja ni jani ini yaꞌa.
ISA 41:21 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: “Neꞌekuei ron ka kuu ron chuꞌchi, te vi kaꞌan nagua ka kuini ron, vi kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ron”, jiñaꞌa ia Dios ja kuu ya rey Jacob.
ISA 41:22 “Neꞌekuei te vi kaꞌan nagua kokuu nuu kuee ka vi naxa ni kuu ndee janaꞌa, nagua ja na ndachikuaꞌa rin, te na kuni rin naxa kaa ja kokuu, te vi kaxtnoꞌo nagua kokuu kiuu vaji yaꞌa.
ISA 41:23 Vi kaꞌan nagua kokuu nuu kuee ka, nagua ja na kuni rin ja dios ka kuu ron. Vi saꞌa visi joo javaꞌa axi jakueꞌe, nagua ja na kuni rin, te na koyuꞌu ndevaꞌa ña rin.
ISA 41:24 Su roon, chi masu nagua ka kuu saꞌun ron, te ni ma kuu nagua vi saꞌa saꞌun ron. Te ja tneꞌe ndevaꞌa ka kuu ñayiu ka kaji ña jin ron ja kokuu ron chuꞌchi mai.
ISA 41:25 ’Ndee ichi norte ni kana rin in tee, te kii de ichi nuu jinonta nikandii, te ndakakuneꞌe ña de jin rin, te kuain niꞌnu de tee ka tatnuni na kuinio ndeꞌi, nagua saꞌa tee saꞌa ndatniuu ñuꞌu ja xtiꞌi de ñuꞌu jin siꞌin de.
ISA 41:26 ¿Te na in ni ndakani yaꞌa ndee jaxtnañuꞌu ja kii de, nagua ja vi kunio, axi na in ja ni kaꞌan ndee janaꞌa nagua ja kuu vi kachio: Ndija ron tnoꞌo ni kaꞌan ron? Su tu na in ni kaꞌan, ni tu na in ni ndakani, te jandaa ndija ja tu na in ñayiu ni onini, chi ni in ron, tu na in ni kaꞌan.
ISA 41:27 Chi maa rin kuu jaxtnañuꞌu ja ni kaxtnoꞌo tnoꞌo sii ini nuu ñayiu Sión, te maa rin ni tetniuu in tee ja ndakani de tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa nuu ñayiu Jerusalén, ja ja oo yatni ja vi ndajiokuiin ñayiu ñuu yun.
ISA 41:28 Te nuu ni ndiaꞌa rin, te ni in chuꞌchi yun tu na in oo, chi tu na in oo neꞌu chuꞌchi yun ja kuu xteku ña jin rin, te ni tu na in kaꞌan nuu jikan tnoꞌo rin.
ISA 41:29 Te ndiꞌi yun ka kuu ja tu jiniuꞌu, te tu saꞌun nagua kuu vi saꞌa, chi ninoꞌo ni chuꞌchi ja tu nagua jiniuꞌu ka kuu.”
ISA 42:1 Te jiñaꞌa ka ia Dios: Yaꞌa oo tee jinokuechi nuu rin, te chituu guaꞌa rin de. Te maa rin ni kaji de, te kusii ini ndevaꞌa rin jin de. Te ni jiñaꞌa rin Espíritu rin nuu de, te maa de sandaa ja jaꞌa ñayiu ñuyiu.
ISA 42:2 Te ni ma kana jaa de, ni ma kaꞌan xeen de, te ni ma kokana de taka ichi nuu kiondita de.
ISA 42:3 Te ma kaꞌnu de ni in ndoo ja ni taxin, te ni ma ndaꞌva de ni in yuaꞌa ja inka ni jinkondee kana ñuaꞌa ja kai. Chi jandaa ndija ja maa de sandaa kuechi.
ISA 42:4 Te ma kutnuu de, ni ma kuita de vi guaa ndee na kundee de ja saꞌa ndaa de kuechi ñayiu ñuyiu. Te vi kondetu kaꞌnu ñayiu ñuu ja ka oo jika ja vi kaxtnoꞌo tnoꞌo de nui.
ISA 42:5 Te maa Jitoꞌo Dios kuu ia ni saꞌa andivi, te ni ndaskaa ya, ia ni saꞌa guaꞌa ñuꞌu vi ndiꞌi jakaꞌnu oo nui, ia ni jiñaꞌa ja ka ndakuantachi ñayiu ñuyiu, vi ja ka teku ndiꞌi ja ka jichi ka kanda nuu ñuyiu. Te jiñaꞌa ya suaꞌa nuu tee jinokuechi nuu ya:
ISA 42:6 “Maa rin kuu Jitoꞌo, te ni kana ña rin ja saꞌa ndaa ron, te kotnii guaꞌa rin ndaꞌa ron ja ma ndonso ron, te kokoto guaꞌa ña rin jin ron, chi jin maꞌñu sagua maa ron saꞌa rin in tratu jin ñayiu ñuu rin, na kuinio ñuꞌu ja koyeꞌe ron nuu ndiꞌi ñayiu ñuyiu,
ISA 42:7 nagua ja ndakune ron nduchi nuu ñayiu kuꞌu nuu, vi ndatau ron ñayiu ka yiꞌi vekaa vi nuu ka ndesi ñayiu ka oo nuu nee.
ISA 42:8 Maa rin kuu Jeovaa, saa nani maa rin, te ma kuñaꞌa rin ja kuu kaꞌnu rin nuu ni in chuꞌchi, te ni jayiñuꞌu ja oo nuu rin.
ISA 42:9 Te ja ni skunkuu ndiꞌi nagua ni kaꞌan rin ndee ama ka. Te vitna na kokaxtnoꞌo rin tnoꞌo jaa, na kokaxtnoꞌo rin nuu ron ama ka ja kokuu”, jiñaꞌa ia Dios.
ISA 42:10 Vi kata ni nuu Jitoꞌo in yaa jaa, ndiꞌi maa ni ja ka oo ni ndee jaꞌa ñuyiu, vi kata ni nuu ia Dios. Te maa ni ja ka jiondita ni nuu ndute mar, vi ndiꞌi kiti ja ka oo nuu ndute mar jian, vi ñayiu ka oo ñuu jika, vi saꞌa kaꞌnu ni ya.
ISA 42:11 Na vi kana jaa ñayiu ka oo nuu ñuꞌu teꞌa vi ñayiu ñuu ja ka oo yun, vi ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Cedar, te na vi kata ñayiu ñuu Sela, vi na vi kana ñayiu ka oo ndee nuu yuku yun ja ka kusii ini.
ISA 42:12 Vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo, te vi kana jaa ni ndee nuu ñayiu ka oo ñuu jika ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya.
ISA 42:13 Te kiꞌin maa Jitoꞌo na kuinio in tee ndakui, te kiti ini ndevaꞌa ya na kuinio tee jaxin tnaꞌa, te kana jaa ya, kana ya ja vi kintnaꞌa ya vi kaxin tnaꞌa ya, te kundee ya siki ñayiu ka nee uꞌu tnaꞌa jin ya.
ISA 42:14 Te kachi Jitoꞌo: Ja ni kuu nanaꞌa tu kaꞌan saꞌun rin, ni jinkani rin maa rin, te tu kaꞌan saꞌun rin. Su vitna te kana rin na kuinio ñasiꞌi ni tuu ja kaku lulu ja tnana ndaꞌu ña vi ndakuaan tachi ña.
ISA 42:15 Te xnaa ndiꞌi rin yuku sukun vi tinduu vi sichi ndiꞌi rin yuku kuii, te saꞌa rin ja vi yichi ndiꞌi yute, te vi nduu ñuꞌu yichi, vi sichi rin nuu ka junkuꞌun ndute.
ISA 42:16 Te kondeka rin ñayiu ni ka kuaa ja vi kakai nuu ichi tu ka jini, vi nuu ichi chindaa ja tu na ama ka jikai. Te vi jin nui, te ndasama rin ñunee ja na yeꞌe, te ndasaꞌa ndaa rin ichi ja ni ndee ni nana ni kaa, te saa saꞌa rin, chi ma xndendoo ndaꞌu rin jin.
ISA 42:17 Su ñayiu ka kukanu ini chuꞌchi, te ka jiñaꞌi nuu chuꞌchi yun: “Maa ni ka kuu ia dios san”, te ka kendoi jin jakanoo.
ISA 42:18 Te kachi ka ia Dios: Roon, ñayiu inu soꞌo, vi konini tnoꞌo kaꞌan rin te vi kondiaꞌa guaꞌa ron ñayiu inu kuaa.
ISA 42:19 ¿Na in kuu tee kuaa nuu ja masu tee jinokuechi nuu rin? ¿Te na in kuu tee soꞌo, nuu ja masu tee ni tetniuu rin ja ndakani tnoꞌo rin? ¿Na in kuu tee kuaa nuu ja masu tee ni kaji rin? Te kuaa de na kuinio tee jinokuechi nuu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo ron.
ISA 42:20 Chi ka ndiaꞌa de kuaꞌa ja kuu, su tu ka jinkuiꞌnu saꞌun ini de. Te ka june de soꞌo de ja vi konini de, su tu nagua ka nini saꞌun de.
ISA 42:21 Ni junkuaan ini Jitoꞌo ja saꞌa kaꞌnu ya vi saꞌa luu ya tnoꞌo tatnuni ya, chi ia ndaa kuu ya.
ISA 42:22 Su ñayiu ñuu rin, chi ka suꞌu ña jin vi ka kindee ja ka nevaꞌi, te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ni ka jasi ña jin in yau ñuꞌu axi ni ka jasi ña jin vekaa, te ka suꞌu ña jin, su tu na in skaku niꞌnu ña. Ka kindee ja ka nevaꞌi, te tu na in kaꞌan ja na vi ndakuñaꞌa.
ISA 42:23 ¿Su ndee maa ni guaa vi konini tnoꞌo yaꞌa? ¿Ndee ni guaa vi oo anu ni ja konini ni nagua kokuu nuu kuee ka?
ISA 42:24 ¿Na in ni jandetu ja ni ka suꞌu vi ni ka kindee ja ka nevaꞌa maa ni ja ka kuu ni ñayiu Israel vi ndikin tata Jacob? ¿A masu maa Jitoꞌo ni jandetu, ia xiin nuu ni ka saꞌa maa ni yika kuechi? Chi tu ni ka kuini ni ja vi kaka ni nuu ichi ya, ni tu ni ka jantnoꞌo ni tnoꞌo ni tatnuni ya.
ISA 42:25 Yun guaa ni kiti ini ya nuu ni, te ni tetniuu ya ñayiu xeen ndevaꞌa ja ni ka jaxin tnaꞌa jin ni, te ni ka kundee ñayiu yun. Te ni saꞌa ya ja ni ka jionduu ñayiu yun jin ñuꞌu nii ñuu maa ni ja ni ka teñuꞌu. Su vini saa, te tu ni ka jinkuiꞌnu ini ni. Te ni ka teñuꞌu ña, su tu ni ka ndatnaꞌu ini ni.
ISA 43:1 Su vitna te suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ni saꞌa Jacob vi ni saꞌa ya ndikin tata de Israel: “Ma vi koyuꞌu ron, chi maa rin ni ndatau ña nuu tnundoꞌo, te kana sivi ña rin, chi ñayiu maa rin ka kuu ron.
ISA 43:2 Nuu vi yaꞌa ron nuu ndute kunu ndevaꞌa, te koo maa rin jin ron, te nuu vi yaꞌa ron yute, te ma vi saꞌu ron nuu ndute yun, te nuu vi yaꞌa ron nuu ñuꞌu, te ma vi kai ron ni ma kakiꞌin ña yaa ñuꞌu yun jin ron.
ISA 43:3 Chi maa rin kuu Jitoꞌo ron, ia skaku niꞌnu ña jin ron, ia ii ndevaꞌa ñayiu Israel, chi ja jaꞌa ron vi tniuyaꞌu ñayiu Egipto vi ñayiu ñuu Etiopía vi ñayiu ñuu Seba ja ndatau ña rin jin ron.
ISA 43:4 Chi ñayiu ka ndee yaꞌu ndevaꞌa ka kuu ron nuu rin, te kanuu ja koo jayiñuꞌu nuu ron, chi kutoo ña rin. Te ja jaꞌa roon, te vi tniuyaꞌu sava ka ñayiu, te ja vi koteku ron, te vi tniuyaꞌu sava ka ñuu.
ISA 43:5 Te ma vi koyuꞌu ron, chi koo maa rin jin ron, te ndee ichi nuu kana nikandii vi ndee ichi nuu kee ya nukuaka rin ñayiu ka kuu tatatnoꞌo ron, te ndatatutu ña rin.
ISA 43:6 Te kuñaꞌa rin nuu ñayiu ka oo ichi norte: Vi ndataa ñayiu maa rin. Te nuu ñayiu ka oo ichi sur kuñaꞌa rin: Ma vi junkani ron jin. Vi ndisiaꞌa seyii rin ja ka oo jika, vi sesiꞌi rin ja ka oo ndee jaꞌa ñuyiu.
ISA 43:7 Vi ndisiaꞌa ndiꞌi ñayiu ka ndiso sivi rin, ñayiu ni saꞌa rin ja vi saꞌa kaꞌnu ñai jin rin, ñayiu ni ndaneꞌe rin vi ni saꞌa rin jin.
ISA 43:8 ’Vi ndeneꞌe ñayiu ñuu rin ja inu kuai, visi ka oo nduchi nui, vi inu soꞌi visi ka oo soꞌi, te na ndikuei.
ISA 43:9 Na vi ndututu ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu te na vi ndatatutu tnaꞌa ndiꞌi ñayiu ñuu kueli. ¿Na ndee ñayiu neꞌu ñayiu yaꞌa ni ndakani ja siaꞌa kokuu axi ni ndakani nagua ja ni kuu ndee ama ka? Vi kani testiu ñayiu yun, te vi xneꞌe ja ndijai tnoꞌo kaꞌin, nagua ja na vi konini sava ka ñayiu, te na vi kachi: Jandaa ndija ja saa kuu.”
ISA 43:10 Te kachi ka Jitoꞌo: “Maa ron ka kuu testiu rin, ja maa rin ni kaji ña jin ron, ja ka jinokuechi ron nuu rin, nagua ja na vi kuni ña ron jin rin, te vi kandija ña ron, saa te vi jinkuiꞌnu ini ron ja maintnoꞌo maa rin kuu ia Dios, te tu na in chuꞌchi oo ama ka ja oo ruꞌun, te ni ma koo ni in yata ruꞌun.
ISA 43:11 Maintnoꞌo maa rin kuu Jitoꞌo ron, te yata ruꞌun tu na in kuu skaku niꞌnu ña.
ISA 43:12 Maa rin ni ndakani vi kana ndoso nuu in in ron nagua kokuu, vi maa rin ni skaku niꞌnu ña, te tu ni saꞌa inka chuꞌchi siin. Te maa ron ka kuu testiu rin ja maa rin kuu ia Dios”, kachi Jitoꞌo.
ISA 43:13 “Maa rin kuu Dios, ia oo nikuii nikani, te tu na in kuu kaku niꞌnu nuu ndaꞌa rin, te ni tu na in kuu kasi niꞌnu ja saꞌa rin.”
ISA 43:14 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ii ñayiu Israel, ia ni ndatau ña: “Ja jaꞌa roon, te tetniuu rin ñayiu kiꞌinkuei ñuu Babilonia, te saꞌa rin ja ndiꞌi ñayiu Babilonia yun vi kunu, na kuinio ñayiu ka jino yuꞌu. Te ja ka kuu teyii ñayiu caldeo ja ka oo Babilonia yun jin barco ka nevaꞌi, ndasama te nduu tnoꞌo suchi ini.
ISA 43:15 Maa rin kuu Jitoꞌo, ia ni saꞌa ñayiu Israel, ia ii ja kuu rey ron,
ISA 43:16 ia ni june in ichi nuu ndute mar vi in ichi kuiñi nuu jika niꞌi ndevaꞌa ndute,
ISA 43:17 ia ni saꞌa ja ni kekuei carreta vi kuai vi soldado jin ndiꞌi jandakui ñayiu Egipto, te vi ndiꞌi ni junkuei ja ma vi ndakoo saꞌun ka, te ni ka naa, na kuinio ñuꞌu iti ja ni ndaꞌva saꞌun.”
ISA 43:18 Yun te jiñaꞌa ia Dios nuu ñayiu ñuu ya: “Ma vi kondakaꞌan ron nagua ni kuu kiuu ni yaꞌo yun, ni ma vi kondakani ka ini ron nagua ni kuu ndee jananaꞌa.
ISA 43:19 Vitna te saꞌa rin joo ja jaa, te saa ja kuu vitna ñuꞌni, te vi kuni maa ron, chi kune rin in ichi nuu ñuꞌu teꞌa vi in yute nuu kuu ñuꞌu yichi ndevaꞌa.
ISA 43:20 Te vi chiñuꞌu ña kiti yuku vi ndivaꞌu vi chiukun-maa, chi kuñaꞌa rin ndute vi koꞌo ti nuu ñuꞌu teꞌa vi yute nuu ñuꞌu yichi, nagua ja kuñaꞌa rin ndute vi koꞌo ñayiu ñuu ni kaji maa rin.
ISA 43:21 Chi ni saꞌa rin ñayiu ñuu yaꞌa ja vi kokui ñayiu maa rin, nagua ja vi kokaꞌin ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu maa rin.
ISA 43:22 ’Su roon, Israel, ja ka kuu ron ndikin tata Jacob, chi tu ni ka ndakakuneꞌe ña ron jin rin, chi saa suaꞌa ni ka kuita ron nuu rin.
ISA 43:23 Chi tu ni ka soko ron ndikachi ja vi teñuꞌu ron nuu rin, ni tu ni ka ochiñuꞌu ña ron jin rin ja vi teñuꞌu ron kiti nuu rin. Te ni tu ni xnaꞌa ni xndiꞌni ña rin ja vi soko ron ja kee nuu ñundeꞌi ron nuu rin, te ni tu ni tenini ña rin ja vi teñuꞌu ron suja vixin nuu rin.
ISA 43:24 Te tu ni ka kiꞌin ron ndoo jaꞌan xiko asin jin xuꞌun ron ja vi soko ron nuu rin, ni tu ni ka saꞌa ron ja junkuaan ini rin jin xeꞌen kiti ka soko ron nuu rin, chi saa suaꞌa ni ka skuiso siki ña ron yika kuechi ron, te ni ka xndiꞌni ña ron jin jakueꞌe ka saꞌa ron.
ISA 43:25 ’Te ruꞌun kuu ja xnaa jakueꞌe ka saꞌa ron ja jaꞌa ja na koo jayiñuꞌu nuu rin, te ma kondakaꞌan saꞌun ka rin yika kuechi ka saꞌa ron.
ISA 43:26 Vi kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ron, te nuu ja oo nagua vi kaꞌan kuechi ron ja jaꞌa rin, te na vi saꞌa ndao. Vi kaꞌan naxa ka saꞌa ron, kondioꞌni a tu na kuechi ka tavi ron.
ISA 43:27 Chi ndee ndi nijaꞌnu xtnañuꞌu ron ni saꞌa yika kuechi, te tee ka kaxtnoꞌo nuu ron, ni ka ndakoo siki rin.
ISA 43:28 Yun kuu ja ni xnaa rin tee ka tatnuni nuu veñuꞌu, te ni jandetu rin ja ni ka xnaa jin ñayiu Israel ja ka kui ndikin tata Jacob, vi janeꞌe jayichi ni ka saꞌa ña jin.”
ISA 44:1 Vitna te vi konini maa ron ja ka kuu ron ñayiu Israel, ndikin tata Jacob, chi ni kaji ña rin ja vi kunukuechi ron nuu rin.
ISA 44:2 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ni saꞌa ña jin ron, ia ni saꞌa ña ndee chii siꞌi ron: “Ma koyuꞌu ron Jacob ja jinokuechi ron nuu rin, chi chituu ña maa rin jin ron, ja kuu ron ñayiu ndaa ja ni kaji rin.
ISA 44:3 Chi skuun rin sau nuu ñuꞌu teꞌa, vi koo in yute nuu ñuꞌu yichi, te tetniuu rin Espíritu rin nuu ndikin tata ron, vi javii javaꞌa rin nuu seꞌe ron ja vi ndandixin nuu kuee ka.
ISA 44:4 Te nanakuei vii neꞌu yuku kuii, na kuinio tnu ñuu ja ka nukuiin yuꞌu yute.”
ISA 44:5 Te kachi in suchi yun: “Kuenta maa Jitoꞌo kuu san”, te inkai kondiso sivi Jacob, te inkai tei nuu ndaꞌi nuu kokaꞌan: “Kuenta maa Jitoꞌo kuu san”, te kondisoi sivi Israel.
ISA 44:6 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, ia kuu rey ñayiu Israel, ia ni skaku niꞌnu ña: “Maa rin kuu ia oo ndee jaxtnañuꞌu vi ia oo sandiꞌi, te tu na inka dios oo saa ruꞌun.
ISA 44:7 ¿Na in kuu inuu jin ruꞌun? Te na kaꞌan vi na ndakani yukun nuu rin naxa ni kuu ndee nuu ni saꞌa xtnañuꞌu rin ñayiu ñuu rin, te na kaꞌan nagua kokuu nuu kuee ka, vi na kaꞌan nagua yituu yatni ja kokuu.
ISA 44:8 Te ma vi koyuꞌu ron ni ma vi koniꞌi ron, chi ja ni ndakani rin vi ja ni kaꞌan rin nagua kokuu ndee ja kunanaꞌa. Te maa ron ka kuu testiu rin, ja tu na inka dios, chi maintnoꞌo maa rin. Tu na inka jandakui ja tavaꞌa ña, tu jini rin ni in.”
ISA 44:9 Ndiꞌi ñayiu ka saꞌa chuꞌchi, masu na ja jiniuꞌu saꞌun kuu ja ka saꞌi, te tu nagua jiniuꞌu chuꞌchi ja ka kutoi. Te mai ka kuu testiu ja tu kuu vi kondiaꞌa, ni tu ka jinkuiꞌnu ini. Yun kuu ja ka kendoo kanoo mai.
ISA 44:10 Na in saꞌa in chuꞌchi axi xtute kaa ja saꞌa in chuꞌchi, nagua ja chiñuꞌi na kuinio Dios, tu nagua jiniuꞌu saꞌun tniuu saꞌi.
ISA 44:11 Te ndiꞌi ñayiu ka chiñuꞌu chuꞌchi yun, vi kendoo kanoo, chi maa ni ñayiu ñuyiu ka kuu ñayiu ka saꞌa chuꞌchi yun. Te nuu ja ndiꞌi ñayiu yun na vi ndututu ja vi kundaa kuechi, te vi saꞌu kuii ini, te ndiꞌi vi kendoo kanoo.
ISA 44:12 Chi tee kani kaa kiꞌin de in pinsa, te jin yun tnii de kaa, te tnaa de nuu ñuꞌu tikayi ja teñuꞌu de. Te ndatau de, te kuun de martiyu de ja saꞌa de in chuꞌchi, te ndaneꞌe de jin jandakui ndaꞌa de. Yun te kokin de, te kuita de, te nuu tu jiꞌi de ndute, te kuita kani de.
ISA 44:13 Te tee saꞌa yutnu, chi chikuaꞌa de jin reila de, te ndaneꞌe de in ñayiu, te jin in lápiz vi jin compás ndaneꞌe de, te tuji de tnu jin in taka, te ndaneꞌe de in teyii vi ndiꞌi nagua luu kaa in ñayiu. Yun te jani de ini in veꞌe.
ISA 44:14 Te jaꞌnde de sava tnu itni, te kaji de in tnu ciprés axi in tnu ndii, te jandetu de jaꞌnu tnu neꞌu sava ka yutnu nuu yuku yun, axi xtee de in tnuyuja, te kuun maa sau, te jaꞌnu tnu.
ISA 44:15 Yun te ka kiꞌin ñayiu tutnu nuu tnu ja ka tnui, te ka kiꞌin sava tnu ja ka ndasai, te sava tnu ka teñuꞌi jitnu ja ka chioꞌi xtaa vixin. Te suni jin xtnuu yun ka saꞌi in chuꞌchi, te ka chiñuꞌi. Yun te ka ndaneꞌi in chuꞌchi na kuinio in ñayiu, te ka jinkuiin jiti nuu.
ISA 44:16 Te sava tutnu yun, ka teñuꞌi, te yun ka chioꞌi kuñu, te ka jai kuñu ni kasun yun guaa ndee ka ndenuu ini. Yun te ka ndasai yuꞌu ñuꞌu yun, te ka kachi: “Ja ni nduu iꞌni san nini ndiaꞌa san nuu ñuꞌu yaꞌa”.
ISA 44:17 Te yutnu ja kendoo yun saꞌi in chuꞌchi, te junkindei nuu ja chiñuꞌi, te jikantaꞌui nuu, te jiñaꞌi: “Skaku niꞌnu ña ni, chi maa ni kuu dios san”.
ISA 44:18 Te ñayiu yun, chi tu ka jini, ni tu ka jinkuiꞌnu saꞌun ini, chi ka ndesi nduchi nui, te tu kuu vi kondiaꞌi. Vi ka ndesi jajintnuni, te tu kuu vi jinkuiꞌnu ini.
ISA 44:19 Tu ka ndachikuaꞌi, ni tu ka ndakani ini ja vi jinkuiꞌnu ini, te ka kachi: “Sava yutnu yaꞌa ni ka xnaꞌo ñuꞌu, te nuu ñuꞌu tikayi yun ni ka chioꞌo xtaa vixin, vi ni ka skasuon kuñu, te ni ka jao, ¿te a vi saꞌo in janeꞌe jayichi jin yutnu ni kendoo yun? ¿A vi junkindeio nuu in pedasu yutnu ni ja vi chiñuꞌo?”
ISA 44:20 Te na kuinio ja ka jaa ñayiu yaa oo nuu ñuꞌu yun, chi ka jandetui ja xndaꞌu ña anui, te ka ndoñuꞌi, te ni ma kuu ja skaku niꞌnui mai, ni ja vi kachi: “Chuꞌchi ja ka neo ndaꞌa kuaꞌo yaꞌa, chi ninoꞌo ni ja xndaꞌu ña kuu”.
ISA 44:21 Te jiñaꞌa ia Dios: “Vi kondakaꞌan yaꞌa, vi Israel, ja ka kuu ron ndikin tata Jacob, ja ka jinokuechi nuu rin, chi maa rin ni saꞌa ña, te ma ndunaa saꞌun ini ña rin jin ron.
ISA 44:22 Chi ni xnaa rin jakueꞌe ka saꞌa ron na kuinio in viko vi na kuinio viko noꞌo, saa ni xnaa rin yika kuechi ron. Te vi ndajiokuiin nuu maa rin, chi ni ndatau ña rin nuu jakueꞌe”, jiñaꞌa ya.
ISA 44:23 Vi kata ron ka oo ron andivi ja ka kusii ini ron, chi maa Jitoꞌo ni saꞌa siun. Vi kana jaa ron ka oo ron ndee chii ñuꞌu, roon ja ka kuu ron tinduu vi yuku vi ndiꞌi yutnu ja ka oo nuu yuku. Vi kata yaa nuu ia Dios, chi ni ndatau ña Jitoꞌo Dios jin Jacob, te ni xneꞌe ya jakaꞌnu ya nuu ndikin tata de ja ka kuu ñayiu Israel.
ISA 44:24 Te suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ni ndatau ña, ia ni saꞌa ña ndee chii siꞌi ron: “Maa rin kuu Jitoꞌo, ia ni saꞌa ndiꞌi ja oo yaꞌa, te maintnoꞌo maa rin ni jata andivi vi ni jani yutnu rin ñuyiu, te tu saꞌun na in ni chituu ña jin rin.
ISA 44:25 Te maa rin saꞌa ja tu skunkuu tnoꞌo ka kaꞌan tee tnoꞌo, ja ka kaꞌan ja tnoꞌo Dios ka ndakani, vi saꞌa rin ja ka ndukueꞌe ñayiu ka jitotnuni, vi saꞌa rin ja ka ndakaka yata ñayiu ndichi, vi saꞌa rin ja tu jiniuꞌu tnoꞌo ndichi ja ka kaꞌin.
ISA 44:26 Te maa rin saꞌa ja kekuei ndaa tnoꞌo ka kaꞌan tee ka jinokuechi nuu rin, te skunkuu rin tnoꞌo ka xteku ña tee ni tetniuu rin. Te maa rin kaꞌan: Ja Jerusalén, chi vi ndajiokuiin ñayiu vi nukoi, te ndiꞌi ñuu ja tnii Judá, chi vi ndasaꞌa ñayiu ñui, te saꞌa maa rin ja vi nduvaꞌa ñuu ni ka tnani.
ISA 44:27 Maa rin kuu ja tatnuni ja yichi ndee kaꞌa ndute mar, te tatnuni rin ja na vi yichi yute.
ISA 44:28 Te maa rin jiñaꞌa nuu rey Ciro ja maa de kuu tee jito ñayiu ñuu rin ja ka kuu na kuinio ndikachi rin. Te skunkuu de ndiꞌi nagua kuini rin, te kaꞌan de ja na vi nduvaꞌa veꞌe ñuu Jerusalén, vi na vi ndasaꞌa veñuꞌu kaꞌnu.”
ISA 45:1 Suaꞌa jiñaꞌa Jitoꞌo nuu Ciro, tee ni chitniuu ya ja kokuu de rey Babilonia, te ni tnii ya ndaꞌa kuaꞌa de, nagua ja kotatnuni de siki ñuu naꞌnu, te kindee de ndatniuu ja ka nee sava ka rey ja ka jaxin tnaꞌa jin de, te ndakune ya yeꞌe ñuu nuu kuaꞌan Ciro, te ma vi ndandesi ka yeꞌe ñuu yun:
ISA 45:2 “Koxnoꞌo maa rin nuu ron, te ndasandaa rin ichi yakua, te taꞌu rin xtnuu yeꞌe ja kuu bronce, te skuechi kueli rin kaa yiꞌi yeꞌe yun.
ISA 45:3 Te taa rin jakuika oo yuꞌu vi ndatniuu oo vaꞌa nuu tu na in jini, nagua ja kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo, ia Dios ñayiu Israel, ja kana sivi ña rin.
ISA 45:4 Te ja jaꞌa Jacob, tee jinokuechi nuu rin vi ja jaꞌa ndikin tata de Israel ja ka kuu ñayiu ni kaji rin, ni kana sivi ña rin, te ni taa rin in tniuu kaꞌnu ja koo jayiñuꞌu nuu ron, visi tu jini ña ron jin rin.
ISA 45:5 Maa rin kuu Jitoꞌo, te tu na inka ia oo, tu na inka Dios saa ruꞌun. Te ja ni saꞌa yutnu ña rin ja kaxin tnaꞌa ron, visi tu jini ña ron jin rin,
ISA 45:6 nagua ja na vi kuni ndiꞌi ñayiu ka oo ichi nuu jinonta nikandii vi ichi nuu kee, ja tu na inka Dios oo saa maa rin, chi maa rin kuu Jitoꞌo, te tu na inka oo.
ISA 45:7 Maa rin kuu ja saꞌa jayeꞌe niꞌnu vi ja oo ñunee, te saꞌa rin ja ka oo vii ka oo vaꞌa ñayiu, vi ja ka tnaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo. Maa rin kuu Jitoꞌo ja saꞌa rin ndiꞌi yaꞌa.”
ISA 45:8 “Ndee sukun andivi yun na kuun ja saꞌa ndaa ndaa rin, na kuinio viko ja skuun sau. Te nuu ñuyiu na vi kaya ñayiu ni skaku niꞌnu rin ja vi saꞌa ndai, na kuinio ñundeꞌi ja june nuu ja jantaꞌu sau, te jite kuaꞌa yuku kuii, chi maa rin kuu Jitoꞌo ja ni saꞌa rin ndiꞌi yaꞌa.”
ISA 45:9 “Su ndaꞌu ni ka ñayiu ja tee tnaꞌi jin ia ni saꞌa ña jin, chi kui na kuinio in ndatniuu ñuꞌu, te ndaꞌu ni ka ndatniuu yun, chi inuu ni tichioo ka kuu jin sava ka ndatniuu ñuꞌu. Chi ¿a kuu kuñaꞌa ndatniuu ñuꞌu yun nuu tee ni saꞌa ña jin: Nagua kuu ja ni saꞌa ni? Tu jini ni naxa satniuu ni.
ISA 45:10 Ndaꞌu ni ka seꞌe ja jiñaꞌi nuu tatai: ¿Nau ja ni saꞌa ña ni? Axi nuu nanai: ¿Nau ja ni skaku ña ni?”
ISA 45:11 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ii ja ni saꞌa ña jin ñayiu Israel: “¿A jakuei ron ka jikan tnoꞌo ña ron naxa vi koo naxa vi kaka seꞌe rin, axi ka tatnuni ron nuu rin na tniuu saꞌa rin?
ISA 45:12 Maa rin ni saꞌa ñuyiu, te ni saꞌa rin ñayiu ja ka oo nuu ñuyiu. Maa rin jin ndaꞌa rin ni jata rin andivi, te ni tatnuni rin ja ni ka jinkoo ndiꞌi kimi.
ISA 45:13 Maa rin saꞌa ja saꞌa ndaa Ciro, te ndasaꞌa ndaa rin ndiꞌi ichi jika de. Te maa de ndasaꞌa ñuu rin, te ndasiaa de ñayiu rin ja ka jika ndaꞌu. Te ni ma kakan de ja vi tniuyaꞌui, ni ja vi skutaꞌu ñai, kachi maa rin ja kuu rin Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.”
ISA 45:14 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo nuu ñayiu Israel: “Ndatniuu ja ka nevaꞌa ñayiu Egipto vi ja ka xiko ñayiu Etiopía, vi ñayiu ñuu Seba, tee inu sukun ka, vi ndayaꞌa nuu ndaꞌa ron, te vi kokuu kuenta maa ron, te vi konuꞌni de jin cadena, vi kondikin ña de kiꞌinkuei ron, te vi jinkindei de nuu ron ja vi kakantaꞌu de, te vi kachi de: Jandaa ndija ja oo Dios jin ni, te tu na inka dios oo, chi maintnoꞌo maa ya”.
ISA 45:15 Jandaa ndija ja maa ni kuu Dios, ia oo yuꞌu, ia Dios ja skaku niꞌnu ñayiu Israel, vi kachi de.
ISA 45:16 Te ndiꞌi ñayiu yun vi kunu nuu ini, te vi kukanoi, te ndiꞌi tee ka saꞌa chuꞌchi vi tnaꞌa jakanoo.
ISA 45:17 Su ñayiu Israel, chi skaku niꞌnu ña Jitoꞌo, te nikuii nikani ni skaku niꞌnu ña ya, te ma vi tnaꞌa saꞌun kai ja kanoo, ni ma vi skexiko ka ña jin.
ISA 45:18 Chi suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ni saꞌa andivi, ia kuu Dios ja ni saꞌa ya ñuyiu, ia ni saꞌa na ni jinkoo ñuyiu, te tu ni saꞌa ya ja koo uun, chi ni saꞌa ya ja vi koo ñayiu, te kachi ya: “Maa rin kuu Jitoꞌo, te tu na inka ia oo saa ruꞌun.
ISA 45:19 Te tu kaꞌan yuꞌu rin, ni tu kaꞌan rin in nuu inee ñuyiu yaꞌa, ni tu ni kaꞌan rin nuu ndikin tata Jacob: Tu jiniuꞌu ja vi ndanduku ña ron. Chi maa rin kuu Jitoꞌo, te kaꞌan ndaa rin, vi kaꞌan rin nagua kuu jandaa.”
ISA 45:20 “Vi ndututu te neꞌekuei ndiꞌi ron ja ka teku ka ron, ja ni ka kendoo ron nuu sava ka ñuu. Chi ñayiu vasa ka kuu ñayiu ka jiso chuꞌchi yutnu, te ka jiondita jin, te ka ndakuatui nuu in chuꞌchi ja ma kuu skaku niꞌnu ña.
ISA 45:21 Vi kaꞌan vi kakan tnoꞌo tnaꞌa in in maa ron naxa kaa, ¿na in ja ni kaꞌan ndee jaxtnañuꞌu nagua kokuu? Axi ¿na in ja ni kaxtnoꞌo tnoꞌo yaꞌa ndee jananaꞌa? ¿A masu maa rin ja ni okaꞌan ja kuu rin Jitoꞌo? Te tu na inka dios oo saa maa rin, tu na inka Dios ja saꞌa ndaa ndaa, ia ja skaku niꞌnu ña.”
ISA 45:22 “Neꞌekuei nuu maa rin, te vi kaku niꞌnu ron, ndiꞌi ron ja ka oo ron ndee jaꞌa ñuyiu, chi maa rin kuu ia Dios, te tu na inka dios oo.
ISA 45:23 Chi ni kee yuꞌu rin nuu maa rin, te tnoꞌo ndaa kuu tnoꞌo kaꞌan rin, te ma kuu ja junaa, chi nuu maa rin vi kaꞌnu jiti ndiꞌi ñayiu, te nuu maa rin vi kee yuꞌu ndiꞌi ja vi kuantnoꞌo ñai.”
ISA 45:24 Te vi kachi nuu rin: “Maintnoꞌo nuu Jitoꞌo oo tnoꞌo ndaa vi jandakui”, te ndiꞌi ñayiu ka kiti ini nuu ya kentakuei, te vi kendoo kanoi nuu ya.
ISA 45:25 Te jin maa Jitoꞌo, te ñayiu ndaa vi kokuu ndiꞌi ndikin tata Israel, te vi kosaꞌa kaꞌnu ñai jin ya.
ISA 46:1 Ni jinkindei chuꞌchi Bel, te ni kanakau chuꞌchi Nebo, te ni ka tee chuꞌchi yun yata kiti jiso, te inu vee ndevaꞌa chuꞌchi yun ja ka ndiso ña kiti ni kuita, su yaꞌa yun ni kuaꞌankuei jin.
ISA 46:2 Te ni ka jinkindei vi ni ka junkau chuꞌchi yun, te tu ni kuu vi kaku, te ni ka jiso ña ñayiu kuaꞌankuei jin, te kuaꞌankuei inka ñuu ja yun vi koo ndaꞌu.
ISA 46:3 Te kachi ia Dios: “Vi konini ndiꞌi ron, ñayiu Israel, ja ka teku ka ron ja ka kuu ron ndikin tata Jacob, chi maa rin jito ña ndee nuu ka ñuꞌu ii ka ron ndee chii siꞌi ron. Te ñundee ña maa rin ndee nuu inka ni ka kaku ron.
ISA 46:4 Te inuu ni kosaꞌa rin jin ron ndee nuu vi kuu nijaꞌnu ron, guaa ndee nuu vi kuvixi ron, saa ni kochituu ña rin, chi maa rin ni saꞌa ña, te kokoto ña rin, saa ni chituu ña rin, te skaku niꞌnu ña rin.
ISA 46:5 ¿Na in vi skintnaꞌa inuu ña ron, axi na in saꞌa inuu jin rin? ¿Na in kuu inuu jin rin, nagua ja vi kintnaꞌa inuu jin rin?
ISA 46:6 Ka oo sava ñayiu ja ka taui oro nuu itni, te ka chikuaꞌi xuꞌun kaa kuu plata. Yun te ka tniuyaꞌui in tee kani kaa nagua ja saꞌa de in chuꞌchi, te ka jinkindei nuu chuꞌchi yun ja ka chiñuꞌi.
ISA 46:7 Te ka chisokoi chuꞌchi yun, te kuaꞌankuei jin, te ka jani in nuu koo maa, te yun ni oo, te ni tu kanda ja ndenu kiꞌin. Te visi na vi kana vi ndaꞌi nuu, su tu nagua kuu ja saꞌa, te ni ma skaku niꞌnu ña nuu tnundoꞌo.
ISA 46:8 ’Vi ndakaꞌan guaꞌa maa ron, ñayiu ka ndakoo siki rin, te vi ndukanoo, vi ndakani guaꞌa ini jin ndee ini ndee anu ron.
ISA 46:9 Vi ndakaꞌan nagua ni kuu ndee ja nanaꞌa, chi maa rin kuu ia Dios, te tu na inka dios oo. Maa rin kuu ia Dios, te tu na in kintnaꞌa inuu jin rin.
ISA 46:10 Chi maa rin ni kaꞌan ndee jaxtnañuꞌu nagua kokuu kiuu sandiꞌi, te ndee ja nanaꞌa ja ni kaꞌan rin nagua kuu ja kokuu. Te kachi rin: Nagua ni ndakani ini rin, te skunkuu, te saꞌa rin ndiꞌi nagua kuini rin.
ISA 46:11 Te ndee ichi nuu jinonta nikandii kana rin in tee ja kii de ndee jika na kuinio in xiaꞌan ja suꞌu ti ja jaa ti, ja saꞌa de nagua kuini rin. Te nagua ni kaꞌan rin, te saa skunkuu rin. Te nagua ni ndakani ini rin, te saa saꞌa rin.
ISA 46:12 Vi konini ron, ñayiu inu ndee ini anu, ja ka oo jika ron ja vi saꞌa ndaa ron.
ISA 46:13 Te saꞌa rin ja kuyatni ja sandaa rin, te ma kuu jika. Te ma kokuu kuee ja skaku niꞌnu rin ñayiu ñuu rin. Te saꞌa rin ja vi kaku niꞌnu ñayiu ñuu Sión, te koo jayiñuꞌu rin nuu ñayiu Israel.”
ISA 47:1 “Maa ron, ñayiu ñuu Babilonia ja ka kuu ron na kuinio suchi siꞌi ndutu, ja ka kuu ron tatatnoꞌo caldeo, manukuei te vi jinkoo ndee nuu ñuꞌu, chi ma vi kotatnuni saꞌun ka ron, te ni ma vi koxnani saꞌun ka ña suchi siꞌi yute vi suchi siꞌi vii.
ISA 47:2 Vitna te vi kakuiko molinu ron, te vi ndiko triu ron, vi xtajioo saꞌun ndesi nuu ron, te vi kaneꞌe xioo ron, te vi tavichi saꞌnda ron, te vi keneꞌe ndijan ron, te vi yaꞌa ron yute jian.
ISA 47:3 Te na tuu ndijin ja ka ndaa vichi ron, te na vi kuni jakanoo ron, chi ndaxtenaa rin ñayiu, te ni in ñayiu ma kaku nuu ndaꞌa rin”, kachi ia Dios.
ISA 47:4 Chi ia ja skaku niꞌnu ña jin ñayiu ñuu san Israel, nani ya Jeovaa, ia ndakui ndevaꞌa, te maa ya kuu ia ii ñayiu Israel.
ISA 47:5 Te jiñaꞌa ya nuu ñayiu Babilonia: “Vi jinkoo te ma vi kokaꞌan saꞌun ron, ja ka kuu ron na kuinio sesiꞌi ñayiu caldeo, te kuaꞌankuei ñunee yun vi koo ron, chi ma vi koxnani saꞌun ka ña ñayiu ka kuu nijaꞌnu ja ka tatnuni jin ron.
ISA 47:6 Chi ni kiti ini rin nuu ñayiu ñuu rin, te ni jandetu rin ja ni ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi ña jin, te ni xndendoo rin jin nuu ndaꞌa ron. Su tu ni ka kundaꞌu ini ron jin, te ni ka jiñaꞌa ron tniuu ndee ndevaꞌa nuu ñayiu nijaꞌnu ñuu rin.
ISA 47:7 Te ni ka kachi ron: Siun ni vi kokuu nijaꞌnuo. Su tu ni ka ndakani ini ron yaꞌa, ni tu ni ka ndachikuaꞌa ron naxa kaa ja kokuu nuu na skundiꞌi.
ISA 47:8 Vitna te vi konini tnoꞌo yaꞌa, ja ka kuu ron ñayiu ka junkuaan ini jasii ini oo ñuyiu, ja vi ka kukanu ini ndevaꞌa ron ja ka oo guaꞌa ron, te ka kachi ron jin anu ron: Maa ni mao te tu na inka ñayiu inuu jion. Maa ni yoon ma vi kendoo ndaꞌuo, te ni ma vi skiꞌon seꞌo, ka kachi ron.
ISA 47:9 Su ndi nduu tnundoꞌo yaꞌa, chi sanaa ni te kii nuu invaa ni kiuu, te vi kendoo ndaꞌu ron, te vi skiꞌin ron seꞌe ron. Chi xeen ndevaꞌa tnundoꞌo kii siki ron, visi kuakuaꞌa tniuu tasi vi kuaꞌa javii ka saꞌa ron ja ka xndaꞌu ron ñayiu.
ISA 47:10 Chi ni ka kukanu ini ron jakueꞌe ka saꞌa ron yun, te ni ka kachi ron: Ni tu na in ndiaꞌa ña. Chi jandichi ron yun vi ja ka jini ron ni ka xndaꞌu ña jin ron. Te ni ka kachi ron jin anu ron: Maa ni mao ka kuu, te tu na inka ñayiu inuu jin mao.
ISA 47:11 Su kii jakueꞌe siki ron ja ma kuu vi kaꞌnu niꞌnu ron jin jatasi ka saꞌa ron. Te junkau tnundoꞌo siki ron ja ma kuu naxa vi xtajioo ron. Te sanaa ni, te kii in ja xnaa ña, in ja tu ka ndetu ron.
ISA 47:12 ’Su vi kosaꞌa ni ron tniuu tasi ja vi koxndaꞌu ron ñayiu vi kuakuaꞌa tinuu uꞌu vi kondasiaꞌa ron, tniuu ja ka saꞌa ron ndee nuu lule ron. Kondioꞌni a jiniuꞌu joo nuu ron axi kondioꞌni a vi kundee ron ja vi siuꞌu ron ñayiu.
ISA 47:13 Chi ja ni ka kuita ron jin kuaꞌa ñayiu ja ka xteku ña jin ron. Vitna te na vi ndututu tee ka jitotnuni ichi andivi, vi ka skuaꞌa de siki kimi, vi ka kaꞌan de nagua kokuu nuu in in yoo. Kondioꞌni a kuu vi skaku niꞌnu ña de nuu tnundoꞌo ja vaji siki ron.
ISA 47:14 Su ndiꞌi de ka kuu na kuinio ndayoꞌo, te teñuꞌu ña ñuꞌu, te ma kuu vi kaku de nuu yaa ñuꞌu yun. Te ma kendoo ñuꞌu tikayi ja vi ndasaa ñayiu, ni yaa ñuꞌu ja vi jinkoo ñayiu vi ndasai.
ISA 47:15 Saa vi ndoꞌo tee tasi ron, tee ni ka osatniuu jin ron ndee nuu lule ron. Te in in maa de kiꞌinkuei de ichi mamaa de, te tu na in koo ja skaku niꞌnu ña jin ron”, jiñaꞌa ya.
ISA 48:1 Maa ni ja ka kuu ni ñayiu veꞌe Jacob, vi konini ni tnoꞌo yaꞌa, ja ka ndiso ni sivi Israel, ja ka kuu ni ndikin tata Judá, te ka kee yuꞌu ni jin sivi Jitoꞌo, vi ka ndakakuneꞌe ni ia Dios ñayiu Israel. Su masu inu ndija ni ja ka saꞌa ndaa ni,
ISA 48:2 visi ka kaꞌan ni ja ñayiu ñuu ii ka kuu ni, te ka kukanu ini ni ia Dios ñayiu Israel, te sivi ya kuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
ISA 48:3 Te kachi ia Dios: “Ja ni kaꞌan rin nagua ni kuu ndee janaꞌa, jin yuꞌu maa rin ni kaꞌan rin ja ni kaxtnoꞌo rin nagua kokuu, te ñama ni saꞌa rin, te saa ndija ni kuu.
ISA 48:4 Chi ja jini rin ja inu kixin ndevaꞌa ron, te inu ndee ndevaꞌa ini ron na kuinio kaa, te inu kaji xini ron na kuinio bronce.
ISA 48:5 Ja ni kaꞌan rin ndee ja ni kuu naꞌa, ama ka ja kokuu, te ja ni okaꞌan rin, nagua ja ma vi kokachi ron: Maa chuꞌchi san ni saꞌa. Maa chuꞌchi ni tuji vii san axi kaa ja ni xtute san te ni saꞌa san kuu ja ni tetniuu.
ISA 48:6 Ndiꞌi ja ni saꞌa rin yaꞌa, ja ni ka onini ron vi ja ni ka ondiaꞌa ron, ¿te a ma vi ndakani ron nuu sava ka ñayiu ja siun ni kuu? Te ndee vitna te ja kaxtnoꞌo rin tnoꞌo jaa vi tnoꞌo ja ni oyuꞌu ja tu ni ka ojini ron.
ISA 48:7 Te tnoꞌo ja inka ni kaꞌan jaa rin vitna kuu, te masu tnoꞌo ja ja ni okaꞌan rin ndee ja oo kiuu kuu, chi inka vitna te ka nini ron ja kaꞌan rin nagua ja ma vi kachi ron: Ja ka jini san tnoꞌo yaꞌa.
ISA 48:8 Chi tu na ama ka nini ron, ni tu na ama ka jini ron, chi jandaa ndija ja tu ni ka onune soꞌo ron ja vi konini ron. Chi ja jini rin ja masu ñayiu ndaa ka kuu ron, te ka kusoꞌo ron, chi ndee nuu ni ka kaku ron ka xnani ña jin ron: Seꞌe ja soꞌo ndevaꞌa.
ISA 48:9 ’Te vi ja kokaꞌnu maa rin, te jandee ini rin jin ja kiti ini rin, te vi ja jaꞌa jayiñuꞌu maa rin, te junkani rin maa rin ja tu xnaa ña rin.
ISA 48:10 Te kondiaꞌa ja ni ndasavii ña rin, su masu nagua ka saꞌa jin kaa kuu plata. Chi ni jito tnuni ña rin nuu jitnu nuu oo tnundoꞌo tnuneni.
ISA 48:11 Te ja jaꞌa maa rin kuu ja ni saꞌa rin siaꞌa nagua ja ma vi kaꞌan kueꞌe ña jin rin, chi ma kuandetu rin ja vi kuñaꞌa ñayiu jayiñuꞌu rin nuu in chuꞌchi.”
ISA 48:12 Te jiñaꞌa ia Dios: “Konini tnoꞌo kaꞌan rin, vi Jacob, ja suni nani ron Israel ja kuu ron tee ni kana rin, chi maintnoꞌo maa rin kuu ia Dios, te maa rin kuu jaxtnañuꞌu vi suni maa rin kuu jasandiꞌi.
ISA 48:13 Te jin ndaꞌa maa rin ni saꞌa rin ñuyiu, te ndaꞌa kuaꞌa rin ni jata rin andivi te nuu ni kana rin sivi in in, te ni ka jinkoo.
ISA 48:14 ’Vi ndututu ndiꞌi maa ron, te vi konini tnoꞌo kaꞌan rin, ¿axi ndee in chuꞌchi ja ni okaꞌan nagua kokuu? Maa ni tee kutoo rin ja kuu rin Jitoꞌo, kuu tee ndakoo siki ñuu Babilonia, ja saꞌa de nagua kuini rin ja saꞌa rin jin ñayiu tatatnoꞌo caldeo ja ka oo ñuu yun.
ISA 48:15 Maa rin kuu ia ni kaꞌan, te ni kana rin de. Maa rin ni saꞌa ja vaji de, te kee guaꞌa de jin ja saꞌa de.
ISA 48:16 Te kachi de: Neꞌekuei ni yatni nuu oo san, te vi konini ni tnoꞌo yaꞌa: Tu ni kaꞌan yuꞌu san ndee jaxtnañuꞌu te oo san yun ndee nuu ni kuu siun, te vitna te tetniuu ña Jitoꞌo jin san jin Espíritu ya, kachi de.”
ISA 48:17 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia skaku niꞌnu ña jin ron, ia ii ñayiu Israel: “Maa rin kuu Jitoꞌo ron, te kaxtnoꞌo rin nagua kuu javaꞌa maa ron, te kondeka ña rin ichi guaꞌa nuu vi kaka ron.
ISA 48:18 Te nuu ja na vi konini ron tnoꞌo tatnuni rin, te koo kuaꞌa jamani ja vi koo jin ron na kuinio in yute, te tniuu ndaa ja ka saꞌa ron kaya na kuinio ola ndute mar.
ISA 48:19 Te vi koo kuaꞌa ndikin tata ron na kuinio ñuti, te vi koo seꞌe ron na kuinio in in ñuti yun, te ma vi naa vi ndoñuꞌu seꞌe ron nuu rin.
ISA 48:20 ’Ndekuei ron ka oo ñuu Babilonia, te vi kunu yuꞌu, ma vi koo ka ron neꞌu ñayiu caldeo. Vi xtutenuu tnoꞌo yaꞌa, te vi kana jaa ja ka kusii ini ron, vi kaxtnoꞌo nuu ñayiu ka oo ndee jaꞌa ñuyiu, te vi kuñaꞌa: Ni skaku niꞌnu ña Jitoꞌo jin ndikin tata Jacob, ñayiu ka jinokuechi nuu ya.”
ISA 48:21 Te tu ni ka oo yichi ñayiu yun nuu ni jaka ña ya nuu ñuꞌu teꞌa, chi ni ndata ya kava, te ni saꞌa ya ja ni jinonta in nuu ndute, te ni jika de.
ISA 48:22 “Su ñayiu kueꞌe, chi ma vi koo mani”, kachi Jitoꞌo.
ISA 49:1 Vi konini ni tnoꞌo kaꞌan san, maa ni ja ka oo ni yuꞌu ndute mar, vi maa ni ja ka oo ni ñuu jika. Ni kana ña Jitoꞌo jin san ndee nuu inee ii san chii siꞌi san, te ja ni kaꞌan ya sivi san ndee nuu kuini ka ja kaku san.
ISA 49:2 Te ni saꞌa ya yuꞌu san ja kuu na kuinio in yuchi kani xeen yeyu yeyu, te ni tayuꞌu ña ya nuu kati ndaꞌa ya. Te ni saꞌa ya ja kuu san na kuinio in yutnu ndugua ja ni tuji vii ya, te ni tavaꞌa ña ya nuu itni nuu ka ñuꞌu vaꞌa yutnu ndugua ya.
ISA 49:3 Te kachi ya: “Israel, tee jinokuechi nuu maa rin kuu ron, chi jin roon, te xneꞌe rin maa rin ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa rin”.
ISA 49:4 Su ni ndakani ini san: “Ni satniuu uun kuitio, te tu nagua jiniuꞌu ja ni kuitao ni satniuo. Su kukanu inio ja nuu ndaꞌa maa ia Dios xndendoo tniuu saꞌo, te maa ya guaa ndatniuyaꞌu ña jion.”
ISA 49:5 Su vitna te kachi Jitoꞌo ja maa ya ni saꞌa ña jin san ndee ini chii siꞌi san, nagua ja kokuu san tee jinokuechi nuu ya, nagua ja saꞌa san ja vi ndajiokuiin ñayiu Israel nuu ya ja ka kui ndikin tata Jacob, chi ni junkuaan ini ña Jitoꞌo jin san, te maa ia Dios san taa jandakui san.
ISA 49:6 Te kachi ya nuu san: “Masu na ja vaviꞌi kuu ja kokuu ron tee jinokuechi nuu rin, ja ndaxtutu ron ñayiu Israel ja ka teku ka, ja ka kui ndikin tata Jacob, nagua ja na vi ndajiokuiin ñui. Chi suni saꞌa rin ja kokuu ron na kuinio ñuꞌu ja koyeꞌe ron nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, vi nagua ja kaxtnoꞌo ron nuu ñayiu ka oo ndee jaꞌa ñuyiu ja skaku niꞌnu rin jin.”
ISA 49:7 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ii ja ni ndatau ñayiu Israel nuu ñayiu ja ni ka oskexiko ña jin, vi ni ka okaꞌan uꞌun ña ñayiu sava ka ñuu jin, vi ni ka ojinokuechi nuu tee kueꞌe ja ka tatnuni, te kachi ya: “Nuu na vi kuni ña rey jin ron vi tee ka tatnuni jin de, te vi ndakoo de, te vi jinkindei vi jinkititi de nuu ron, chi maa rin ja kuu rin Jitoꞌo, ia ii ñayiu Israel, ni kaji ña rin jin ron, te ia ndaa kuu rin, te skunkuu rin tnoꞌo kaꞌan rin”.
ISA 49:8 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Vi mamaa tiempu guaꞌa ni onini rin tnoꞌo ni kaꞌan ron, te vi maa kiuu ja skaku niꞌnu rin ñayiu, ni chituu ña rin jin ron. Vitna te tavaꞌa ña rin, te jin roon saꞌa rin in tratu jin ñayiu ñuu rin, te ndasaꞌa ron ñuo, te kaꞌnde ron ñundeꞌi nuu vi saꞌa jajin ñayiu, ja kuu ñundeꞌi ja ni oo uun.
ISA 49:9 Te kuñaꞌa ron nuu ñayiu ka ndesi vekaa: Kekuei ni. Te nuu ñayiu ka oo ñunee kuñaꞌa ron: Vi koo ni nuu yeꞌe niꞌnu. Te ndiꞌi ni nuu ichi vi skaa ña jin ron, te nuu nani kuu ni tinduu teꞌa, suni vi niꞌi ron ite ja vi kaa ron, na kuinio lelu.
ISA 49:10 Te ma vi kokokin ron, ni ma vi koyichi ron, te ni ma koo iꞌni, ni ma teñuꞌu ña nikandii, chi kondeka ña maa ia kundaꞌu ini ña jin ron, te kiꞌinkuei ron nuu kee ndute.
ISA 49:11 Te kune rin in ichi ndaa nuu ndiꞌi yuku rin, te ndasandaa rin ichi rin.
ISA 49:12 Te kondiaꞌa, chi ndikuei ñayiu ndee ñuu jika, savai ndikuei ichi norte vi savai ichi nuu makee nikandii, vi sava kai ndikuei ndee ñuu Sinim.”
ISA 49:13 Te roon ja ka oo ron andivi, vi kata yaa ja ka saꞌa kaꞌnu ron ia Dios, te vi kokusii ini ron ka oo ron ñuyiu. Roon ja ka oo ron yuku, vi kata ja ka kusii ini ron, chi maa Jitoꞌo ndakuñaꞌa tnoꞌo sii ini nuu ñayiu ñuu ya, te kundaꞌu ini ya ñayiu maa ya ja ka tnaꞌa tnundoꞌo.
ISA 49:14 Su jiñaꞌa ñuu Sión: “Ni xndendoo ndaꞌu ña Jitoꞌo, te ni ndunaa ini ña ya jion”.
ISA 49:15 Te jiñaꞌa ia Dios: “¿A kuu ndunaa ini ña nana jin seꞌe ña, suchi jaxin, te ma kokutoo ka ña suchi ni skaku ni skivi ña? Su visi na ndunaa ini ña seꞌe ña, su ruꞌun, chi ma ndunaa ini ña rin jin ron.
ISA 49:16 Chi vi ndee sivi ron ini ndaꞌa rin ndiso ña rin, te siun ni ñuꞌu ini rin muro ron.
ISA 49:17 Te ja kanuu ini tee vi ndasaꞌa ña jin ron ja ndikuei de, chi ja kuaꞌankuei tee ni ka xnani ña jin ron vi tee ni ka xnaa ña.
ISA 49:18 Ndanenuu te kondiaꞌa nii nuu oo ron, chi ndiꞌi ñayiu maa rin ni ka ndututu, te vajikuei nuu oo ron. Te kee yuꞌu rin jin ja teku maa rin, kachi rin ja kuu rin Jitoꞌo, ja ndiꞌi ñayiu yun vi kokuu na kuinio ja ñuꞌu sukun ron vi na kuinio ja ni ndukutu vii in suchi siꞌi ja tnandaꞌi.
ISA 49:19 Chi visi ni ka xnani ña jin ron vi ni ka xnaa ña vi ni ka xndendoo ndaꞌu ka xndendoo kee ña, su vitna te lule ndevaꞌa kokuu ron nuu ñayiu kuaꞌa ja vi koo nuu ron, chi vi kuu jika ñayiu ka xnaa ña jin ron.
ISA 49:20 Te vi ndee seꞌe ron ja ni skiꞌin ron vi kachi nuu ron: Luluu ndevaꞌa ñuu yaꞌa ja vi koo san, te saꞌa kaꞌnu ka ni ñuu yaꞌa nagua ja kuu vi koo san.
ISA 49:21 Te kachi ron jin anu ron: ¿Na xiin seꞌe ka kuu ñayiu yaꞌa? te yoon, chi tu na seꞌo, ni tu ni kuu ja koo seꞌo, te maintnoꞌo nio ni kendoo ndaꞌu ni kendoo kee, te ñayiu yaꞌa, ¿na in ni skuaꞌnu ña jin? Te maa ni mao ni ndoo, su ñayiu yaꞌa, ¿ndenu vajikuei?”
ISA 49:22 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Ndaneꞌe rin ndaꞌa rin ichi nuu ka oo ñayiu sava ka ñuu, vi kaneꞌe sukun rin saꞌun ii rin ja kuu in seña nuu ñayiu ñuu yun, te vi ndakanu ndei seyii ron, te kikuei jin, te vi ndachisokoi sesiꞌi ron, te kikuei jin.
ISA 49:23 Te tee ka kuu rey vi nduu yua ron ja vi ndakuaka ndaꞌu ña, te ñaꞌa ka kuu reina vi kokuu ñaꞌa vi kokoto ña jin ron, te vi jinkindei ndee nuu ñuꞌu nuu ron, ja vi konee yiñuꞌi, te vi yundei ñuyaka ka ndaa siꞌin ron. Saa te vi kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo, te ma vi kendoo kanoo ñayiu ka ndetu kaꞌnu ña jin rin.”
ISA 49:24 ¿A kuu ndakindeo ja ni niꞌi in tee jaxin tnaꞌa? ¿Te a kuu kaku in tee ndesi vekaa nuu in tee kueꞌe ja tatnuni?
ISA 49:25 Su suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Jandaa ndija ja maa rin, chi kuu ndakindee rin in ja ni ka suꞌu tee ka jaxin tnaꞌa, vi kuu ndakindee rin ja ni ka niꞌi tee kueꞌe ja ka tatnuni. Chi maa rin, guaa vi kakuiko tnaꞌa jin ñayiu ka nduku ja kiti ini siki ron, te maa rin skaku niꞌnu seꞌe ron.
ISA 49:26 Te ñayiu ni ka tandaꞌu ña jin ron, saꞌa rin ja vi ndakaa tnaꞌa mai, te vi ndajini jin niñi mai na kuinio ja ka jiꞌi vinu. Saa te ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi kuni ja maa rin kuu Jitoꞌo, ia skaku niꞌnu ña, ia ni ndatau ña nuu tnundoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa ja kuu rin ia Dios Jacob.”
ISA 50:1 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo nuu ñayiu Israel: “Nuu ja ni xndendoo rin nana ron, nagua saꞌa in tee ja xndendoo de ñasiꞌi de, ¿te ndenu oo in tutu nuu kaꞌan ja ni xndendoo rin ña? ¿Axi na xiin nuu ndita rin ja ni ndaxiko ña rin jin ron? Ni ka kuyaꞌu maa ron, su ja jaꞌa yika kuechi ron. Te ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ron, te ni kendoo ndaꞌu nana ron.
ISA 50:2 Chi tu na in ni jantaꞌu ña jin rin nuu ni kii rin, te tu na in ni kaꞌan nuu ni kana rin. ¿A ni ka kaꞌan ron ja ma kuu ndatau ña rin? ¿A jaꞌni ña ja koo ndakui guaꞌa ka rin ja kuu skaku niꞌnu ña rin? Te vi nani ja kuxeen rin nuu ndute mar, te yichi ndiꞌi ni de, vi ka yichi tiꞌa yute, te ka jiꞌi chiaka jin soko ndute, te ka teꞌi ndiꞌi ti ja tu ka na ndute ñuꞌu.
ISA 50:3 Te maa rin saꞌa ja kunee tnutnuu andivi, te saꞌa rin ja ndandaꞌu ni ka oo.”
ISA 50:4 Maa Jitoꞌo ni tnaa tnoꞌo ndichi yuꞌu san, nagua ja kuni san naxa ndakuñaꞌa san tnoꞌo ndee ini nuu ñayiu mavikuita ichi ya. Te ndiꞌi ni neꞌe xtoto ña ya, te june ya soꞌo san ja konini san tnoꞌo kaꞌan ya nagua saꞌa in tee skuaꞌa.
ISA 50:5 Te maa Jitoꞌo ni june soꞌo san ja konini san, te tu ni kusoꞌo san nuu ya, ni tu ni jika yata san.
ISA 50:6 Ni jiñaꞌa san yata san nuu ñayiu ni ka kuun ni ka kani ña, vi ni jiñaꞌa san jiki nuu san nuu ñayiu ni ka tnoꞌo ixi yuꞌu san, te tu ni tayuꞌu nuu san nuu ni ka nani ña vi ni ka tiusii ña.
ISA 50:7 Chi maa Jitoꞌo chindee chituu ña jin san, yun guaa tu kukanoo san ja ka nani ña jin san. Te ni saꞌa ndee san nuu san na kuinio yuu, chi ja jini san ja ma kendoo kueꞌe san.
ISA 50:8 Chi yatni ñuꞌu oo ia saꞌa ndaa ja jaꞌa san, ¿te na in kuu ja ndakoo siki san nuu saa? Te na kiꞌinkuei jin san nuu ia sandaa kuechi, ¿te na in kuu ja kaꞌan kuechi ja jaꞌa san? Na kii te na kaꞌan.
ISA 50:9 Te maa Jitoꞌo kuu ia chindee chituu ña jin san, ¿te na in xtavi kuechi ña jin san? Te ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san vi nai, na kuinio saꞌun ja ni jaa tikixin.
ISA 50:10 Te na ndee maa ni ka yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, te ka nini ni tnoꞌo kaꞌan tee jinokuechi nuu ya. Te visi ka jika ni nunee nuu tu yeꞌe niꞌnu, su vi kukanu ini ni Jitoꞌo, te vi kotnii guaꞌa ni ya.
ISA 50:11 Su ndiꞌi maa ni ja ka xnaꞌa ni ñuꞌu, te ka xnuu ni ñuꞌu iti ja yeꞌe nuu ichi ka jika ni. Te yaꞌa kuu tnundoꞌo ja tetniuu san siki ni, ja vi ka ndaꞌi ka kana ni ja ka jatu ni, te vi jinkoyuꞌu ni.
ISA 51:1 Kachi Jitoꞌo: “Vi konini ron ja ka kuini ron vi saꞌa ndaa ron, te ka ndanduku ña ron jin rin. Vi ndakaꞌan kava nuu ni ka kuvaꞌa ron, vi nuu kana yuu nuu ni kekuei ron.
ISA 51:2 Vi ndakaꞌan ndi tata velu ron Abraham vi ndi nana vela ron Sara, ñaꞌa ni skaku ni skivi ña, chi nuu ni kana rin de, te maintnoꞌo ni maa de kuu, su ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa rin jin de, te ni skaya kuaꞌa rin ndikin tata de.
ISA 51:3 Te jandaa ndija ja kundaꞌu ini rin ñuu Sión, te ndakuñaꞌa rin tnoꞌo sii ini ndiꞌi nuu ni tnani, te nuu ñuꞌu teꞌa ndasama rin ja nduu nuu ka oo xtnuu kuii, te nuu ñuꞌu yichi nduu na kuinio Edén, nuu ni xtee maa rin xtnuu kuii. Yun te vi ndakuantaꞌu ñayiu, te vi katai vi vi kanai nuu rin ja ka kusii ini.”
ISA 51:4 “Roon, ñayiu ñuu rin, vi konini te vi tanuu tnoꞌo kaꞌan rin, chi nuu maa rin vaji tnoꞌo ja kaxtnoꞌo rin, te tniuu ndaa ja saꞌa rin koyeꞌe nuu ñayiu in in ñuu.
ISA 51:5 Te ja oo yatni rin ja sandaa rin, chi ja ñuꞌu ichi rin ja skaku niꞌnu ña rin, te jin jakaꞌnu rin kotatnuni rin nuu ñayiu in in ñuu. Te ñayiu ka oo jika, chi ka ndetu kaꞌnu ñai, te ka kukanu ini ñai ja chindee chituu rin jin.
ISA 51:6 Vi koto niꞌni ichi andivi, te vi koto nuu ichi nuu ñuꞌu, te vi kuni ron, chi naa andivi na kuinio ñuaꞌa, te kutuꞌu ñuꞌu na kuinio in saꞌun, te vi kuu ñayiu ka oo ñuyiu na kuinio chiukun, su nikuii nikani koskaku niꞌnu rin ñayiu, te siun ni kosaꞌa ndaa rin.
ISA 51:7 Vi konini ron ja ka jini ron vi saꞌa ndaa ron, maa ron ñayiu ñuu ja ka tnaa ron Ley rin ini anu ron. Te ma vi koyuꞌu ron nuu ka kaneꞌe ña ñayiu jin ron, ni ma vi kuita ron nuu ka nani ñai jin ron.
ISA 51:8 Chi vi kaa ña tikixin jin ñayiu yun na kuinio saꞌun, te na kuinio ixi ndikachi saa vi kaa ña tindaku. Chi nikuii nikani kosaꞌa ndaa rin, te siun ni koskaku niꞌnu rin ñayiu.”
ISA 51:9 Na ndoto, na ndoto ndaꞌa ni, vi Jitoꞌo san, te ndundakui jin jakaꞌnu ni. Na ndoto te saꞌa ni nagua ni saꞌa ni ndee jananaꞌa, ndee tiempu ja ni yaꞌo yun, chi maa ni kuu ia ni skuechi kueli Rahab, ja kuu kiti xeen ñuꞌu nuu ndute mar.
ISA 51:10 Maa ni kuu ia ni sichi ndute mar, ndute ñuꞌu nuu kunu ndevaꞌa, te ni june ni in ichi ndee nuu kunu kaꞌa ndute mar, nagua ni ka yaꞌa ñayiu ni ndatau maa ni.
ISA 51:11 Te vi ndajiokuiin ñayiu ni ndatau Jitoꞌo, te vi ka jitai vi ka kanai ndiukuei ñuu Sión. Te vi siun ni vi kokusii ini, vi niꞌi in jasii ini ndevaꞌa vi koo jin, te kujioo tnoꞌo suchi ini vi ja ka ndaꞌi ka kanai.
ISA 51:12 Te kachi ia Dios: “Maa rin kuu ja taa tnoꞌo sii ini, ¿te na in ka kuu ron, ñayiu Israel, ja ka yuꞌu ron in ñayiu ja jiꞌi, axi in seꞌe ñayiu ja naa nani kuinio yuku kuii?
ISA 51:13 ¿Te a ja ni ka ndunaa ini ron Jitoꞌo ron, ia ni saꞌa ña jin ron, ia ni jata andivi vi ni jani yutnu ñuyiu? ¿Te nau ja ndiꞌi ni kiuu ka yuꞌu ron nuu ka jini ron ja kiti ndevaꞌa ini tee saꞌa ndevaꞌa ndetnuni ña jin ron nuu nduku de naxa xnaa ña de jin ndiꞌi ron? Su vitna, ¿ndenu oo jakiti ini tee saꞌa ndevaꞌa ndetnuni ña jin ron?
ISA 51:14 Su ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo ja ka ndesi vekaa, chi ja oo yatni ja vi yai, te ma vi kui ini vekaa yun, ni ma kokaꞌni ka ña ja vi kaa vi koꞌi.
ISA 51:15 Chi maa rin kuu Jitoꞌo ron, te sivi rin kuu Jeovaa, ia ndakui ndevaꞌa. Te maa rin kagua ndute mar, te saꞌa rin ja ka kañu xeen ola ndute yun.
ISA 51:16 Te taa rin tnoꞌo rin ja kaꞌan ron, te chisaꞌu ña rin jin kati ndaꞌa rin, chi ni jata rin andivi, te ni skuja rin nuu ni jani rin ñuyiu, te jiñaꞌa rin nuu ñayiu ñuu Sión: Ñayiu ñuu maa rin ka kuu ron.”
ISA 51:17 Ndoto, vi Jerusalén, ndoto. Ndakoo ron ja ni tnaꞌa ron tnundoꞌo jin jakiti ini Jitoꞌo, chi ni jiꞌi ron nuu vasu nuu ñuꞌu jakiti ini ya vi ndee ni xndiꞌi ndiꞌi ron, te ni ndajini saꞌun ron.
ISA 51:18 Te jin ndiꞌi seꞌe ja ni skaku ron, ni in tu ni ondeka ña jin ron na ichi kaka ron, te ndiꞌi seꞌe ja ni skuaꞌnu ron, tu na in ni otnii ndaꞌa ron.
ISA 51:19 Te uu jakueꞌe yaꞌa ni kii siki ron: Ni ka xnaa ña jin ron, vi ni ka suꞌu ja ni onevaꞌa ron. Ni ka jiꞌi seꞌe ron jin soko, vi ni ka jaꞌni ña jin. Te tu na in ni kundaꞌu ini ña jin ron, ni tu na in ni ndasaꞌa sii ini ña.
ISA 51:20 Te ni ka kuita seꞌe ron, te ndiꞌi ni skina ka nduei na kuinio isu ja kanakau ti nuu ka kakuiko ti. Chi ni kanakau jakiti ini Jitoꞌo siki seꞌe ron, vi jakuxeen ia Dios ron nui.
ISA 51:21 Yun kuu ja vitna te konini maa ron ja tnaꞌa ron tnoꞌo suchi ini ja ni ndajini ron, su masu jin vinu.
ISA 51:22 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia Dios ron, ia kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñayiu ñuu ya: “Vitna te xtajioo rin vasu ja saꞌa ja ndajini ron nuu ndaꞌa ron, te ma koꞌo saꞌun ka ron vasu nuu ñuꞌu jakiti ini rin.
ISA 51:23 Te kuñaꞌa rin vasu rin ja vi koꞌo ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ndetnuni ña jin ron, ja ni ka kachi nuu ron: Jinkotuu te na vi yaꞌa rin siki ron. Te ni jinkotuu ron nuu ñuꞌu, te na kuinio ichi kuu yata ron ja ni ka yaꞌa ñayiu yun.”
ISA 52:1 Ndoto ñuu Sión, ndoto ja suni nani ron Jerusalén, te saꞌa ndakui maa ron, ja kuu ron ñuu ii. Ndekuiꞌnu saꞌun vii ka ron, chi ma kiukuei saꞌun ka ñayiu tu ka yitnuni, ni ñayiu tneꞌe nuu ron.
ISA 52:2 Ndakoo, vi Jerusalén, te kisi ñuyaka ja kaa ron, te jinkoo nuu mesa ja ndatatnuni ron. Te roon, sesiꞌi ñuu Sión ja ka ndesi ron vekaa ñuu jian, vi xtajioo cadena ja ka nuꞌni ron, te vi yaa ron.
ISA 52:3 Chi suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo ron: “Tu na xuꞌun ni ka tniuyaꞌu nuu ni ka kuyaꞌu ron, te suni saa ni, tu na xuꞌun vi nukuꞌun ron ja ndatau ña rin”.
ISA 52:4 Chi suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo ron: “Ni jaꞌankuei ñayiu ñuu rin Egipto ja vi koi yun ndee tiempu ja ni yaꞌo yun, te nuu kuee ka te ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña ñayiu Asiria, su masu na jakueꞌe ni ka saꞌi jin ñayiu Asiria yun”.
ISA 52:5 Te vitna, “¿nagua kuu ja saꞌo?”, kachi Jitoꞌo. “Te ni ka jaka ña jin ñayiu ñuo ja vi kunukuechi ñuu Babilonia, te masu nagua ni ka saꞌi jin ñayiu yun. Te ñayiu ka tatnuni nui, chi siun ni ka kana ja ka saꞌa teyii, te ndiꞌi kiuu ni ka kaneꞌe ña jion.
ISA 52:6 Yun te vi kuni ñayiu ñuo na ia kuo, te kiuu yun te vi kuni ja mao kuu ia jiñaꞌa: Yaꞌa oo rin”, kachi ia Dios.
ISA 52:7 Nase vivii siꞌin nevaꞌa ñayiu vaji nuu yuku jin tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa, vi kaꞌin tnoꞌo mani, vi vaji jin tnoꞌo sii ini, vi xtutenui tnoꞌo ja skaku niꞌnu ia Dios ñayiu, te jiñaꞌi nuu ñuu Sión: “Maa ia Dios ron kuu rey, ia tatnuni”.
ISA 52:8 Konini, chi ka kana tee ka yoxnee sukun ja ka jito ña jin ron, te inuu inuu ka kana de ja ka kusii ini de, chi ka ndiaꞌa de jin nuu de ja ni ndajiokuiin Jitoꞌo ñuu Sión.
ISA 52:9 Roon, veꞌe tikundu ja ni ka ndoo Jerusalén, vi kata yaa nuu ia Dios ja ka kusii ini ron, chi ni ndakuñaꞌa Jitoꞌo tnoꞌo sii ini nuu ñayiu ñuu ya, chi ni ndatau ya ñayiu Jerusalén.
ISA 52:10 Chi vi jin nuu ñayiu ndiꞌi ñuu, te ni xneꞌe ya jakaꞌnu ya, te vi ndiꞌi ñuu ja ka oo ndee jaꞌa ñuyiu vi kuni ja ni skaku niꞌnu ña ia Dios mao jion.
ISA 52:11 Te maa ni ja ka ndiso ni ndatniuu ii Jitoꞌo, vi kujioo ni, ndekuei ni ñuu Babilonia jian, vi ndasavii ni maa ni, te ma vi keꞌe ni, ni in ka jatneꞌe.
ISA 52:12 Chi masu ñama ndekuei ni, te ni masu vi kunu yuꞌu ni, chi koxnoꞌo maa Jitoꞌo ichi nuu ni noꞌokuei ni, te ichi yata ni suni kokoto ña maa ia Dios mao ja ka kuo ñayiu Israel.
ISA 52:13 Vi kondiaꞌa ja kee guaꞌa tee jinokuechi nuu rin, te kokuu kaꞌnu de, kokuu kaꞌnu ndevaꞌa ndetnuni de.
ISA 52:14 Te kuaꞌa ñayiu vi saꞌu kuii ini nuu vi kuni ñai jin de, ja vini ndesi saꞌun nuu de, te vini tu ka naꞌa de ja ñayiu kuu de.
ISA 52:15 Saa te vi saꞌu kuii ini ñayiu kuaꞌa ñuu nuu vi kuni ñai jin de, te vi kasi yuꞌu tee ka kuu rey nuu de, chi vi kuni de in ja tu na ama ka ndakani nuu de, te vi jinkuiꞌnu ini de in tnoꞌo ja tu saꞌun na ndee ka nini de.
ISA 53:1 ¿Na in ni kandija tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo? ¿Te na xiin nuu ni xneꞌe Jitoꞌo jakaꞌnu ya?
ISA 53:2 Te ni jaꞌnu tee jinokuechi yun nuu maa ia Dios, na kuinio in yutnu yute ja ni nana ndee tnu, te ni kee yoꞌo tnu nuu ñuꞌu yichi. Te tu naꞌa vii de, ni tu luu kaa de ja kondiaꞌo de, ni tu naꞌa guaꞌa de ja kondioo inio de.
ISA 53:3 Te ni ka skexiko ña ñayiu, tu ni ka kaꞌan vaꞌa ñai jin de. In tee jatu janiꞌni vi tee tnundoꞌo ndevaꞌa kuu de, na kuinio in tee ja ma kuu vi kuni ña ñayiu. Chi ni ka skexiko jin de, te tu ni ka kaꞌan vaꞌo de.
ISA 53:4 Te jandaa ndija ja maa de ni jiso ndiꞌi kueꞌo, te ni tnaꞌa de tnundoꞌo jin ja ka jatu ka janiꞌnio. Su yoon, chi ni ka kaꞌon ja maa ia Dios ni kani ña, vi ni xtuji ña ya, vi ni tetniuu ya tnundoꞌo siki de.
ISA 53:5 Su ni ka kaan jioo ña jin de ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌo, vi ni ka jaxin vii ña ja jaꞌa yika kuechio. Te maa de ni tnaꞌa tnundoꞌo ja vi koo manio jin ia Dios, te jin ja ni tuji de ni ka nduvaꞌa yoon.
ISA 53:6 Te ndiꞌi yoon ni ka ndoñuꞌu na kuinio ndikachi, te ni ka kiꞌon ichi mamao. Su siki maa de ni skanakau Jitoꞌo yika kuechi ja ka saꞌa ndiꞌo.
ISA 53:7 Te ka kuun ka kani ña vi ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña, su tu ni kaꞌan saꞌun de; te ni ka jaka ña ja kuu de na kuinio lelu. Te tu ni kaꞌan saꞌun de, ni tu ni june de yuꞌu de ja kaꞌan de na kuinio ndikachi ja ni tu ndaꞌi ti nuu ka sete ti.
ISA 53:8 Yun te ni ka kakuiko ña, te ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña jin de, te tu ni ka saꞌa ndaa ja jaꞌa de, chi ni ka xnaa ña jin de. Te tu na in kondakakuneꞌe ndikin tata de nuu ñuyiu yaꞌa, chi ni ka jaꞌni ña jin de ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ñuu san.
ISA 53:9 Te ni ka jiñaꞌa in yau ñaña xiin nuu ka yiyuꞌu ñayiu kueꞌe ja vi tayuꞌu de, te jinkoyuꞌu de nuu yau ñaña ñayiu kuika, visi tu saꞌun na jakueꞌe ni saꞌa de, ni tu ni xndaꞌu de ñayiu.
ISA 53:10 Su saa ni kuini maa Jitoꞌo ja tnaꞌa de tnoꞌo suchi ini vi kuaꞌa tnundoꞌo, te ja siun ni soko de maa de ja jaꞌa yika kuechi ñayiu. Te kuni de ndikin tata de, te koteku de kuakuaꞌa kuia, te jin maꞌñu sagua maa de, te kee guaꞌa nagua kuini Jitoꞌo ja saꞌa ya.
ISA 53:11 Te nuu yaꞌa tnundoꞌo ja tnaꞌa de, te kuni de ja kee guaꞌa, te kendoo vaꞌa ini de. Te kindee tee ndaa ja jinokuechi nuu rin yika kuechi kuaꞌa ñayiu, te kondiso kotavi maa de jakueꞌe ka saꞌa ñayiu yun.
ISA 53:12 Te yun kuu ja kuñaꞌa rin kuaꞌa ja saꞌa jajin de nuu ka oo tee ka kuu naꞌnu, te vi ndakaꞌnde de ja ni ka niꞌi de jin tee inu ndakui, chi ni soko de maa de vi ndee ni jiꞌi de, te ni oo de neꞌu tee ka saꞌa jakueꞌe, te ni jiso siki maa de yika kuechi kuaꞌa ñayiu, vi ni kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa ñayiu ka saꞌa yika kuechi.
ISA 54:1 “Kokusii ini ron, ñaꞌa ja ña kuu koo seꞌe ron, ja ña uun skaku ron lulu, te kata vi kana jaa, ja kusii ini ron, ja tu na ama jaꞌnde chii ron ja skaku ron lulu ron, chi koo kuaꞌa ka seꞌe ñaꞌa ni ndoo, saa seꞌe ñaꞌa ndeka tnaꞌa”, kachi Jitoꞌo.
ISA 54:2 “Saꞌa kaꞌnu ka veꞌe saꞌun ron, te ndaskaa ka saꞌun veꞌe ron, te ma kochikuaꞌa ron nuu koo ron. Ndasaꞌa kani ka yoꞌo vi ndakani guaꞌa nduyu ja kotnii veꞌe ron.
ISA 54:3 Chi kuu jite ka ron ichi ndaꞌa kuaꞌa vi ichi ndaꞌa satni, te vi kindee ndikin tata ron kuaꞌa ñuu naꞌnu ja vi saꞌa jajin, te vi koi ñuu ja ni ka ndondaꞌu yun.
ISA 54:4 Te ma koyuꞌu ron, chi ma kendoo kueꞌe ron ni ma saꞌa ndaꞌu ron maa ron, chi ma kendoo kanoo ron, chi suaꞌa ndunaa ini ja kanoo ni tnaꞌa ron nuu kuechi ron, te ma kondakaꞌan ka ron ja ni ka oskexiko ña jin ron nuu ni ndondaꞌu ron.
ISA 54:5 Chi ia ni saꞌa ña jin ron kuu yii ron, te Jeovaa, ia ndakui ndevaꞌa, nani ya, te ia ni ndatau ña jin ron kuu ia ii ñayiu Israel, ja nani ya ia Dios ninii ñuyiu.
ISA 54:6 Chi ni ndakana ña Jitoꞌo jin ron na kuinio ñasiꞌi ni ndoo maa, te kusuchi ndevaꞌa ini ña, na kuinio ñasiꞌi kuechi ja ni tnandaꞌa te ni ndoo maa in”, kachi Jitoꞌo ron.
ISA 54:7 Te suni kachi ya: “Ni xndendoo ña rin ndee saa kiuu, su kundaꞌu ndevaꞌa ini ña rin, te ndakuaka ña rin jin ron.
ISA 54:8 Chi jin ja ni kiti ini rin, te tu ni xtuu nuu ka rin ndesaa kiuu nuu oo ron, su ni kundaꞌu ini ña rin, chi kutoo ña rin jin ron nikuii nikani”, kachi Jitoꞌo, ia ni ndatau ña jin ron.
ISA 54:9 “Chi inuu ni saꞌa rin vitna jin nagua ni saꞌa rin kiuu ja ni oo ndi Noé, nani kee yuꞌu rin ja ma ndaa ka ndute ja xnaa ka de ñuyiu. Suni saa ni kee yuꞌu rin vitna ja ma kokiti ini ka rin, ni ma kokuxeen ka rin nuu ron.
ISA 54:10 Chi visi na vi ndasama yuku nuu ka oo, te na vi kanda tinduu, su ma sama ja kundaꞌu ini ña rin jin ron, ni ma naa tratu ni saꞌa rin ja vi koo mani ron”, kachi Jitoꞌo, ia kundaꞌu ini ña jin ron.
ISA 54:11 “Ndaꞌu ni ka ron, ñuu Jerusalén ja ni tnaꞌa ndevaꞌa ron tnundoꞌo, te tu na tnoꞌo sii ini oo jin ron. Su vitna te siki yuu kuaꞌa nditnuu sonee ña rin jin ron, te ndee kaꞌa nuu kuvaꞌa ron kani rin yuu ndindiꞌi.
ISA 54:12 Te jin yuu kuakuaꞌa saꞌa rin torre ron, te yeꞌe ron saꞌa rin jin yuu yeyeꞌe, te ndiꞌi muro ron saꞌa rin jin yuu vii ndevaꞌa.
ISA 54:13 Te maa rin kaxtnoꞌo nuu ndiꞌi seꞌe ron, te vi koo vii vi koo vaꞌi.
ISA 54:14 Te koyutnu ron, chi saꞌa ndaa rin, te ma koyuꞌu ka ron, chi vi kuu jika ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin ron, te ma vi jatnaꞌa ka ñai ja vi siuꞌu ñai jin ron.
ISA 54:15 Te nuu ja ndeja ndakoo siki ron, te masu ruꞌun tetniuu, te nuu ja ndeja ndakoo siki ron, te kanakau nuu ndaꞌa maa ron.
ISA 54:16 Te kondiaꞌa ja maa rin ni saꞌa tee kani kaa ja tiuu niꞌni de nuu ñuꞌu tikayi, te saꞌa de ndatniuu ja ka jantniuu nuu ka jaxin tnaꞌa. Te suni maa rin ni saꞌa ñayiu ja xnaa ña jin sava ka ñayiu.
ISA 54:17 Te ni in ndatniuu ja ka keneꞌe ñayiu yun, ma kundee ja xnaa ña jin ron. Te vi skasi yuꞌu ron ndiꞌi ñayiu ja ka kaꞌan kuechi ja jaꞌa ron. Te yaꞌa kuu ja kuñaꞌa rin ja vi saꞌa jajin ñayiu ka jinokuechi nuu rin, ja chituu rin jin ja vi kundei nuu jakueꞌe”, jiñaꞌa Jitoꞌo.
ISA 55:1 Kachi ia Dios: “Ndiꞌi ron ja ka yichi ron, neꞌekuei te vi koꞌo ron ndute. Te roon ja tu na inu xuꞌun ron, neꞌekuei te vi kiꞌin ron ja vi kaa ron. Neꞌekuei te vi kuaan ron vinu vi xikui, su ma vi tniuyaꞌu ron.
ISA 55:2 ¿Chi nau ja ka xnaa ron xuꞌun nuu masu ja vi kaa ron kuu, vi yaꞌu ja ka niꞌi ron nuu ka satniuu ron nuu masu ja vi ndutu chii ron kuu ja ka jaan ron? Vi konini guaꞌa tnoꞌo kaꞌan rin, te vi kaa ron jaguaꞌa, te vi kusii ini anu ron jin ndei asin ndevaꞌa.
ISA 55:3 Vi konini guaꞌa tnoꞌo kaꞌan rin: Neꞌekuei nuu oo rin. Vi konini tnoꞌo kaꞌan rin, te vi koteku ron. Chi saꞌa rin in tratu jin ron ja koo nikuii nikani, nagua ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee rin ndi David.
ISA 55:4 Chi ni jani rin de ja kuu de na kuinio testiu nuu ñayiu ñuu, vi kuu nijaꞌnu de vi tatnuni de nuu ñayiu ñuu naꞌnu.
ISA 55:5 Te kana ron ñayiu taka ñuu ja tu jini ron, te ka jino ñayiu ñuu ja tu ka jini ña jin ron jakuei nuu oo ron, ja jaꞌa maa rin ja kuu Jitoꞌo ron, ia Dios maa ron, ia ii ñayiu Israel ja ni saꞌa ja oo jayiñuꞌu nuu ron.”
ISA 55:6 Vi ndanduku ni Jitoꞌo vitna ja kuu vi ndaniꞌi ni ya. Vi kana ni nuu ya vitna ja oo yatni ya.
ISA 55:7 Te na vi xndoo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ichi ka jikai, te na sama ja ka ndakani ini ñayiu kueꞌe, te na vi ndajiokuiin ñayiu yun nuu Jitoꞌo, te na kundaꞌu ini ña ya jin. Te na vi ndajiokuiin nuu ia Dios, chi ia guaꞌa ndevaꞌa kuu ya, te na konekaꞌnu ini ya yika kuechi.
ISA 55:8 Kachi Jitoꞌo: “Chi ja ndakani ini rin, masu inuu kuu jin ja ka ndakani ini ron, ni ichi ka jika ron, masu inuu kuu jin ichi rin.
ISA 55:9 Chi nagua sukun ka andivi saa ñuꞌu, saa sukun ka ichi rin vi ja ndakani ini rin saa ichi ka jika ron vi ja ka ndakani ini ron.
ISA 55:10 Chi nagua kuun sau vi kuun ti iñu ndee andivi, te tu ndajiokuiin, chi joso nuu ñuꞌu, te saꞌa ja jite vi kuvaꞌa nuu ñundeꞌi, te ndee ndikin tata ñayiu jitu nuu ñundeꞌi yun vi xtaa ja vi kaa ñayiu,
ISA 55:11 suni saa kuu jin tnoꞌo kaꞌan rin. Ma ndajiokuiin uun nuu rin, chi saꞌa nagua kuini rin ja saꞌa rin, te skunkuu saꞌa nagua kaꞌan rin.
ISA 55:12 Chi ka kusii ini ron ndekuei ron te mani kuiti noꞌokuei ron ñuu ron, te nuu vi kuni ña yuku vi tinduu ja vi ndayaꞌa ron yun, te vi kata in yaa ja ka kusii ini, te ndiꞌi yutnu ja ka oo nuu yuku yun vi katu ndaꞌa tnu.
ISA 55:13 Te nuu tniuu tnu iñu, te vi kuaꞌnu tnuyuja ndoo, te nuu tniuu tnu yuku yuu, te vi kuaꞌnu tnu ita kuijin, te yaꞌa saꞌa kaꞌnu ndevaꞌa ña jin Jitoꞌo, te kokuu in seña ja koo nikuii nikani, te ma naa saꞌun.”
ISA 56:1 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Vi saꞌa guaꞌa te vi saꞌa ndaa, chi ja oo yatni ja kenta kiuu ja skaku niꞌnu ña rin, te vi kuni ron ja saꞌa ndaa ndaa rin”.
ISA 56:2 Te na taꞌu na ndetu ñayiu saꞌa siaꞌa, te oo yutnui, te tavaꞌi kiuu ndatatu, te tu xtivi, te jito guaꞌi mai ja ma saꞌi jakueꞌe.
ISA 56:3 Te ñayiu inka ñuu ja kiundui ichi Jitoꞌo, ma kaꞌin: “Saꞌa siin ña Jitoꞌo jin san nuu ñayiu ñuu ya”. Ni ma kokaꞌan tee ni nduu kapuu: “Kuu san nani kuinio in yutnu yichi”.
ISA 56:4 Chi suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Tee ni ka nduu kapuu ja ka tavaꞌa de kiuu ndatatu rin, te ka saꞌa de nagua junkuaan ini rin, vi ka oo yutnu de jin tratu ni saꞌa rin,
ISA 56:5 te kuñaꞌa rin ini veꞌe rin vi ini muro rin ja vi kondee sivi de, te kuñaꞌa rin in sivi guaꞌa ka saa ja vi koo seyii de vi sesiꞌi de, te suni kuñaꞌa rin in sivi de ja vi koteku tnoꞌo de nikuii nikani, in ja ma naa saꞌun.
ISA 56:6 Te ñayiu inka ñuu ja vi kiunduu ichi rin ja vi kunukuechi nuu rin, vi ja vi kokutoo ñai jin rin, vi kokunukuechi ñayiu nuu rin, nuu ja ndiꞌi ka tavaꞌa kiuu ndatatu, te tu ka xtivi, te ka oo yutnui jin tratu ni saꞌa rin,
ISA 56:7 te kondeka rin jin kiꞌin rin nuu yuku ii rin, te saꞌa rin ja vi kosii ini veꞌe rin nuu ka ndakuatui, te kuantaꞌu rin ja ka sokoi vi kiti ja ka teñuꞌi nuu altar rin, chi veꞌe rin konani veꞌe nuu ka ndakuatu ñayiu ndiꞌi ñuu.
ISA 56:8 Te ndaxtutu ka rin ñayiu ñuu rin jin sava ka ñayiu ka oo ii sava ka ñuu ja ni ndatau rin, nagua ja na vi ndututui”, kachi Jitoꞌo, ia ndaxtutu ñayiu Israel ja ni ka ndutenui sava ka ñuu.
ISA 56:9 “Neꞌekuei ndiꞌi ron ja ka kuu ron na kuinio kiti yuku vi kiti xeen, te vi kaa ron.
ISA 56:10 Chi inu kuaa ndiꞌi tee ka jito ñayiu Israel, te tu ka jini saꞌun de, te ndiꞌi de ka kuu na kuinio tiꞌina kuu ñiꞌi ja tu kuu jiaꞌan ti, te ka nduei ni de, chi ka junkuaan ini de vi kusun de vi ja vi jani de.
ISA 56:11 Te ka kuu de na kuinio tiꞌina ja ka kokin ndevaꞌa ti, te ni ja tu ka ndutu chii ti. Te ka kuu de tee ka jito ndikachi ja tu ka jinkuiꞌnu saꞌun ini de, te in in de ni ka kiꞌin de ichi mamaa de, te ndiꞌi de ka nduku de ja vi jinkoo vaꞌa mamaa de.
ISA 56:12 Te ka kachi de: Neꞌekuei ni na vi ndukuo vinu vi texeen, te na vi koꞌo ndee vi jinio, te suni saa ni vi saꞌo xtnee nagua ka saꞌo vitna, axi saa vi saꞌa guaꞌa kao saa vitna, ka kachi de.”
ISA 57:1 Ka naa ñayiu ndaa, su tu na in ndanduku niꞌnu ja jaꞌi, vi ka jiꞌi ñayiu guaꞌa nuu ia Dios, su tu na in jinkuiꞌnu ini ja ka jiꞌi ñayiu yun, nagua ja vi kakui nuu jakueꞌe.
ISA 57:2 Te ñayiu ka jika ichi ndaa, chi ka jiꞌi sii ini, te ka ndatatui nuu yau ñañai.
ISA 57:3 “Su roon, seꞌe ñayiu tasi, ndikin tata tee skindee ñasiꞌi jin ñaꞌa xiko maa, neꞌekuei yaꞌa.
ISA 57:4 ¿Na in ka jaku ndee ron? ¿Na xiin nuu ka saꞌa xiko ron yuꞌu ron vi ka skeyaa ron? Te roon, chi seꞌe ñayiu ka saꞌa yika kuechi vi tatatnoꞌo ñayiu tnoꞌo ka kuu ron.
ISA 57:5 Te ka saꞌa ron janeꞌe jayichi nuu chuꞌchi taka neꞌu tnu ndii ndiyaviko vi nduꞌu taka yutnu ndoko, te ka soko ron seꞌe kueli ron yuꞌu yute vi jaꞌa kava.
ISA 57:6 Te ka chiñuꞌu ron taka yuu ndii nduei yute yun, chi yuu yun kuu ja ni ka jine taꞌu maa ron ja vi niꞌi ron. Te nuu yuu yun ni ka joso ron vinu vi ni ka soko ron nuni ron vi nduchi ron, ¿te a ma kiti ini rin jin ndiꞌi yaꞌa?
ISA 57:7 Te nuu in yuku sukun ja oo ndeyi ni saꞌa ron kuechi ñuyiu nuu chuꞌchi, te ndee yun ni kaa ron ja ni soko ron nuu chuꞌchi yun.
ISA 57:8 Te yata xtnuu yeꞌe ichi nuu ndiuu ron ini veꞌe ron, ni tetuu ron in chuꞌchi ja tu jiniuꞌu, te ni kuu jika ron nuu rin. Te ni tau ron saꞌun ron, te ni ndaa ron nuu jito ron ja ni ndaskaa ron jito ron, chi ja ni saꞌa ron tratu jin ñayiu, na ñayiu jioꞌo maa ron ja kusun jin ron, te ndiaꞌa ron ja ka vichi ñayiu yun.
ISA 57:9 Te ni jaꞌan ron nuu chuꞌchi Moloc, te nee ron texeꞌen olivo vi kuakuaꞌa tatna xiko asin, te ni tetniuu ron tee ka ndiso tnoꞌo ron ja kuaꞌankuei jika de, te ni saꞌa ron ja makekuei de guaa ndee ñuu jiꞌi.
ISA 57:10 Te ja siun kuakuaꞌa ichi jika ron, te ni kuita ron, su tu ni kachi ron: Tu ka na tatna, chi ndee yaꞌa ni ni kentao. Chi ni niꞌi ron ja ni ndundakui ron, yun guaa tu ni kuita saꞌun ron.
ISA 57:11 ¿Te na in ni siuꞌu ña jin ron ja ni yuꞌu ron, te ni xndaꞌu ña ron? Te tu ndakaꞌan ña ron jin rin, ni tu ni ndakani ini ron jin ruꞌun. ¿Te a chia tu kaꞌan saꞌun ni rin ndee ja ni kuu nanaꞌa? Yun kuu ja tu yuꞌu niꞌnu ña ron.
ISA 57:12 Te na xtuu rin ja saꞌa ron vi tniuu ndaa ja ndakani ini ron ja saꞌa ron, te tu nagua chituu saꞌun ña jin ron.
ISA 57:13 Te nuu kana ron nuu chuꞌchi ron ja na vi skaku niꞌnu ña, te ma vi chituu ña jin ron, chi ndiꞌi kuiso ña tachi niꞌi, te vi invaa ni ja jinkiꞌi tachi, te xnaa ndiꞌi ña. Su ñayiu ja kukanu ini ña jin rin, chi niꞌi ñuꞌu rin ja saꞌa jajin, te koi nuu yuku ii rin.”
ISA 57:14 Yun te kachi in tnoꞌo: “Vi ndasaꞌa ichi ja na nduu ndandaa, vi xtajioo ja saꞌa tneñu ichi nuu mandikuei ñayiu ñuu rin”.
ISA 57:15 Chi saa kaꞌan ia kaꞌnu ndevaꞌa, ia oo ndee sukun, ia oo nikuii nikani, te nani ya ia ii: “Maa rin oo ndee sukun vi nuu ii, te suni oo rin jin ñayiu ndatnaꞌu ini vi saꞌa ndaꞌu saꞌa kei mai, nagua ja ndakuñaꞌa rin tnoꞌo ndee ini nuu ñayiu saꞌa ndaꞌu saꞌa kei mai, vi ndasaꞌa sii ini rin anu ñayiu ndatnaꞌu ini.
ISA 57:16 Chi masu vi siun ni koxtavi kuechi rin ñayiu ñuu rin, ni masu vi nikuii nikani kokiti ini rin, chi nuu tuu, te ndiꞌi ñayiu ni saꞌa rin vi kuita nuu rin.
ISA 57:17 Chi ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ñuu rin nuu ka jioꞌi ja ka nevaꞌa sava ka ñayiu, kuu ja ni kiti ini rin, te ni tetniuu rin tnundoꞌo siki, te ni chiyata rin jin, su ni ka kujioi nuu ichi rin, te ni ka kiꞌin in ichi kueꞌe.
ISA 57:18 Ja jini rin na ichi ka jikai, su ndasaꞌa rin jin, te kokoto maa rin jin, te ndakuñaꞌa rin tnoꞌo sii ini nui, vi nuu ñayiu ka ndaꞌi ja jaꞌi.
ISA 57:19 Te kuñaꞌa rin yaa ja vi katai, te vi kachi: Na koo jamani jin ñayiu ka oo jika vi koo jamani jin ñayiu ka oo yatni, te ndasaꞌa maa rin jin”, kachi Jitoꞌo.
ISA 57:20 Su ñayiu kueꞌe, chi ka kui na kuinio ndute mar, ja unsuaꞌa unsuaꞌa tee de maa de ja tu kuu kotitiꞌi de, te keneꞌe jioo ndute yun skitnu vi ndeꞌi.
ISA 57:21 “Te tu na jamani ka oo jin ñayiu kueꞌe”, kachi ia Dios san.
ISA 58:1 “Kana jaa jin ndiꞌi jandakui ron, te ma yuꞌu ron. Kana jaa, nagua ndaꞌi in trompeta, te kaxtnoꞌo nuu ñayiu ñuu rin ja ka saꞌi jakueꞌe, nuu ñayiu ka kuu ndikin tata Jacob ja ka saꞌi yika kuechi.
ISA 58:2 Chi in kiuu in kiuu ka ndanduku ñai jin rin, te ka kuini ja vi kuni ichi rin, na kuinio ñayiu ñuu ja ka saꞌa ndaa, te tu ka xndendoi tnoꞌo tatnuni rin, te ka jikain ja na saꞌa ndaa rin, te ka kusii ini ja vi koo yatni nuu rin.
ISA 58:3 Te ka kachi: ¿Nau ja vi kondite san, te tu tanuu ni ja ka saꞌa san? ¿Nau ja vi saꞌa ndaꞌu san maa san, te tu ndiꞌni ña ni jin san?, ka kachi. Su kiuu ja ka ondite ron ka nduku ron javaꞌa maa ron, te ka keneꞌe ron xuꞌun yika ndiꞌi tee ka satniuu nuu ron.
ISA 58:4 Chi ka ondite ron, su ninoꞌo ni ja ka tee tnaꞌa ron vi ka jaxin tnaꞌa ron. Te ka kani ron jiki jin ñayiu ja vi xtuji ron jin. Nuu ja ka kuini ron ja konini rin ndee sukun yaꞌa ja ka jikantaꞌu ron, te vi kondite, su ma vi saꞌa ron nagua ka saꞌa ron vitna.
ISA 58:5 ¿A ka kaꞌan ron ja ni kaji rin kiuu ja vi kondite ñayiu, nani ja vi saꞌa ndaꞌu vi saꞌa kei mai? Te ¿a suni ja vi chindei xini, na kuinio yuku ja ni jaꞌnu ndoo te vi kekuiꞌnui saꞌun ndayi, te vi jinkotui nuu yaa? ¿A yun ka xnani ron ja ka ondite ron vi kiuu ja junkuaan ini rin ja kuu rin Jitoꞌo ron?
ISA 58:6 Ñaꞌa, chi ja ni kaji maa rin ja vi kondite ron kuu ja vi kujioo ron nuu jakueꞌe ka saꞌa ron, te vi saꞌa ndaa ron, chi na kuinio ja ka nuꞌni ron nuu jakueꞌe yun. Te vi siaa ron ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ron na kiꞌinkuei mai, te vi kujioo ron nuu ndiꞌi jakueꞌe ja ka ndiso ron.
ISA 58:7 Te vi kaꞌnde ron ja ka jaa ron na vi kaa ñayiu ka kokin, te vi kuñaꞌa ron veꞌe ron ja vi ndoo ñayiu ndaꞌu ja tu na inu veꞌe, te vi kuñaꞌa ron saꞌun vi kuiꞌnu ñayiu tu na inu saꞌun, te ma vi chiyata ron tnaꞌa kuikin ron.
ISA 58:8 Yun te vi yeꞌe ron nuu ñayiu na kuinio nuu tuu ndii inka kiuu, te ñama kuiti vi nduvaꞌa nuu ni ka tuji ron, te tniuu ndaa ja ka saꞌa ron koxnoꞌo nuu ron, te ichi yata ron kondikin ña ja yeꞌe tajan rin.
ISA 58:9 Yun te nuu ja vi kana ron, te konini rin tnoꞌo ka kaꞌan ron, te nuu ja vi kana ron ja chituu ña rin, te kachi rin: Yaꞌa oo rin. Su nuu ja ma vi kosaꞌa ndevaꞌa ka ron ñayiu, ni ma vi koskoto ioo ka ron ñayiu, vi ni ma vi kaneꞌe ka ron,
ISA 58:10 te nuu ja ka jiñaꞌa ron ja ka jaa ron ja vi kaa ñayiu ka kokin, te ka jiñaꞌa ron nagua ka jaꞌni ña jin ñayiu ka kusuchi ini, nuu saa te vi yeꞌe ron nuu ñunee, te kati ron vi yeꞌe nagua yeꞌe sau nduu.
ISA 58:11 Te siun ni kokoto ña maa rin, te taa kuaꞌa rin ja vi kaa ron nuu ñuꞌu yichi, te taa rin jandakui yiki kuñu ron, te vi kokuu ron na kuinio xtnuu kuii ni joso guaꞌa ndute, vi na kuinio nuu kee ndute ja tu yichi de.
ISA 58:12 Te ñayiu ñuu ron vi ndasaꞌa veꞌe tikundu ja ka oo ndee janaꞌa, te vi ndasaꞌa cimiento ja oo jananaꞌa, te vi xnani ña jin ron, ‘tee ndasaꞌa muro’ vi ‘tee ndasaꞌa veꞌe tikundu’.
ISA 58:13 Te nuu ja vi kuaan ii ron ja ma vi kaka ron kiuu ndatatu, te ma vi saꞌa ron nagua ka kuini maa ron kiuu ii rin, te vi xnani ron kiuu ndatatu ja kuu kiuu guaꞌa, kiuu ii maa Jitoꞌo, vi kiuu kaꞌnu, te vi koyiñuꞌu ron, te ma vi kaka ron nuu ichi maa ron, ni ma vi saꞌa ron nagua ka kuini maa ron, ni ma vi kaꞌan ron tnoꞌo ja tu jiniuꞌu,
ISA 58:14 yun te vi niꞌi ron ja vi kokusii ini ron nuu rin. Yun te saꞌa rin ja kakuei ron ndee sukun siki ñuu ron, na kuinio in tee ni kundee, te taa rin ja vi kokaa ron nuu ñundeꞌi ja ni saꞌa jajin ndi nijaꞌnu ron Jacob.” Te saa kokuu, chi jin tnoꞌo yuꞌu maa rin ni kaꞌan rin ja kuu rin Jitoꞌo ron.
ISA 59:1 Ma vi kokaꞌan ni ja ni nduu kuiti ndaꞌa Jitoꞌo, te ma kuu ja skaku niꞌnu ña ya, te ndesi soꞌo ya, te ma kuu ja konini ya tnoꞌo ka kaꞌan ni.
ISA 59:2 Chi jakueꞌe ja ka saꞌa maa ni saꞌa ja ni ka kusiin ni jin ia Dios, te yika kuechi ka saꞌa ni saꞌa ja ni chiyata ña ya, te tu nini ya tnoꞌo ka kaꞌan ni.
ISA 59:3 Chi ni ka kutneꞌe ndaꞌa ni jin niñi ñayiu, te ni ka kutneꞌe xindaꞌa ni jin jakueꞌe ka saꞌa ni, chi ka xndaꞌu ni ñayiu vi ka kaꞌan ni tnoꞌo kueꞌe.
ISA 59:4 Te ni tu na in kana ja vi saꞌa ndaa ñayiu, ni tu na in sandaa kuechi, chi saa suaꞌa ka kukanu ini tnoꞌo tnoꞌo, vi tnoꞌo ja tu jiniuꞌu ja ka kaꞌin. Ka tnai kuaꞌa jakueꞌe ini anui, te ninoꞌo ni ka jakueꞌe ka saꞌi.
ISA 59:5 Ka ndakin chiuun jin ndiuu koo, te ka kikui xtuaꞌa tindoo ja vi skanakaui ñayiu. Te na in jaa ndiuu yun, te kui, te na in taꞌu, te kekuei koo kueli ja vi kaa ña ti.
ISA 59:6 Te xtuaꞌa ja ka kikui yun, chi tu jiniuꞌu ja vi kuiꞌnu ñayiu, ni ma kuu vi kisaꞌui jin ja ka kikui yun. Te ja ka saꞌi, chi ninoꞌo ni jakueꞌe ka saꞌi, te ka saꞌa xeen ndevaꞌi jin ndaꞌi.
ISA 59:7 Te ka jinoi ja vi saꞌi jakueꞌe, te ka nuu ini ja vi kaꞌni ndiyi tu na kuechi. Te ninoꞌo ni jakueꞌe ka ndakani ini, te nuu ichi kuaꞌankuei ka xnai vi ka jaꞌni ndiyi.
ISA 59:8 Te tu ka jini saꞌuin ichi nuu oo jamani, te tu ka saꞌa ndai nuu ichi ka jikai, te ninoꞌo ni ichi yakua ka jikai, te ñayiu jika ichi yun, chi ma kuni saꞌuin ja koo mani.
ISA 59:9 Te yun kuu ja ni kuu jika ja saꞌa ndaa ia Dios ja jaꞌo, te tu kenta ja skaku niꞌnu ña ya jion, chi ka ndetuo ja na yeꞌe, su tuu, chi ninoꞌo ñunee ka oo, ka ndetuo ja na kuu ndijin, su ninoꞌo ni nuu nee ka jikao.
ISA 59:10 Te ka tnii ndee ka tnii ndeo yika veꞌe ka jikao na kuinio ñayiu ni kuaa, te vi suaꞌa ka tnii ndeo ka jikao na kuinio ñayiu tu na nduchi nuu, te vi mamaa sau nduu, te ka kachi jaꞌo na kuinio tnoꞌo jakuaa, te visi inu ndakuio, su ka kuo na kuinio ndiyi.
ISA 59:11 Te ndiꞌo ka kañu na kuinio oso, te vi ndandaꞌu ka tnanao na kuinio sata. Ka ndetuo ja saꞌa ndaa ia Dios ja jaꞌo, su tuu, axi ja skaku niꞌnu ña ya, su tuu, chi oo jika nuu ka oo.
ISA 59:12 Chi ni kaya kuaꞌa jakueꞌe ka saꞌa san nuu ni, vi Dios, te yika kuechi ka saꞌa san kaꞌan kuechi siki san. Te siun ni ka ñuꞌu ini san yika kuechi san, te ja ka jini san jakueꞌe ka saꞌa san.
ISA 59:13 Chi ka kusoꞌo san nuu ni, vi tu ka ndaa yuꞌu san ja ka jini ña san jin ni, vi Jitoꞌo san. Vi ni ka kujioo san nuu ni, vi Dios, vi ka kachi san ja ndevaꞌa ndetnuni vi saꞌa san ñayiu, te vi ndakoo san siki, te vi xndaꞌu san ñayiu jin tnoꞌo tnoꞌo ja ka ñuꞌu anu san.
ISA 59:14 Te yun guaa tu na in ñayiu saꞌa ndaa, ni tu ka saꞌa guaꞌa kao, chi ni ka kachi jaꞌa ñayiu ka saꞌa ndaa nuu yaꞌu, te tu ka jandetuo ja kikuei ñayiu ndaa.
ISA 59:15 Te ni in ñayiu, tu skunkuu jin tnoꞌo kaꞌin te ñayiu ka kujioo ja tu ka oi nuu ichi kueꞌe, te ka suꞌu ndiꞌi ja nevaꞌi. Te ni jini Jitoꞌo, te tu ni jinkuaan ini ya ja siun tu ka saꞌa ndaa ñayiu.
ISA 59:16 Te nuu ni jini ia Dios ja tu na in ñayiu kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa inkai, te ni saꞌu kuii ini ya. Yun te ni xneꞌe ya ja ia saꞌa ndaa kuu ya, te ni skaku niꞌnu ña ya jin jakaꞌnu ya.
ISA 59:17 Chi ni kekuiꞌnu ya tniuu ndaa ja saꞌa ya na kuinio in saꞌun kaa ja ndesi niꞌnu ndika tee jaxin tnaꞌa. Te kekuiꞌnu ya in ixini kaa ja kuu ja skaku niꞌnu ña ya. Te kekuiꞌnu ya in saꞌun ja kuu ja ndaxtenaa ya ñayiu jin ja ka saꞌi, te tniutuu ya maa ya jin in saꞌun ja kuu ja kukuiñu ya.
ISA 59:18 Te vi na kuu na kuu nagua ni ka saꞌi, saa kuñaꞌa ya yaꞌu ja vi niꞌi. Tetniuu ya tnundoꞌo siki ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya, te tetniuu ya yaꞌu ja kuini ja vi niꞌi maa ñayiu ka jaxin tnaꞌa jin ya. Te suni saa ni saꞌa ya jin ñayiu ka oo jika.
ISA 59:19 Te ndiꞌi ñayiu vi yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo, ndee ñayiu ka oo ichi nuu kee nikandii vi ndee ñayiu ka oo ichi nuu jinonta nikandii, nuu vi kuni ja yeꞌe tajan ya. Chi kikuei ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, na kuinio in yute nuu kee teñuꞌu, te kuiso ña nuu tiutachi ña Jitoꞌo.
ISA 59:20 “Te kii ia skaku niꞌnu ñayiu ñuu Sión vi ndiꞌi ndikin tata Jacob ja ni ka ndatnaꞌu ini nuu jakueꞌe ka saꞌa”, kachi Jitoꞌo.
ISA 59:21 “Te yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ron”, kachi Jitoꞌo, “Taa rin Espíritu rin ja vi koo jin ron, te tnaa rin tnoꞌo rin yuꞌu ron, te ma kujioo nuu yuꞌu ron, ni ma kujioo nuu yuꞌu ndikin tata ron, ni nuu yuꞌu seꞌe ndikin tata ron, ndee vitna vi nikuii nikani”, kachi Jitoꞌo.
ISA 60:1 Ndakoo, vi ñuu Jerusalén, te yeꞌe ron, chi ni kenta ia sieꞌe ña jin ron, te ja yeꞌe tajan Jitoꞌo ni yeꞌe nuu oo ron.
ISA 60:2 Chi kunee nuu ñuyiu, te kunee ñuñuꞌu nuu sava ka ñuu. Su nuu maa ron, chi yeꞌe Jitoꞌo, te vi kuni ñayiu ja yeꞌe tajan ya nuu ron.
ISA 60:3 Te kikuei ñayiu taka ñuu nuu yeꞌe niꞌnu ron, te suni vi koo tee ka kuu rey nuu ni yeꞌe niꞌnu ron.
ISA 60:4 Kondiaꞌa nii nuu oo ron, te kuni ron ja ndiꞌi ñayiu ni ka ndututu, te vajikuei nuu ron. Te ndikuei seyii ron ndee ñuu jika, te vi kunundee ñayiu sesiꞌi ron ndikuei jin.
ISA 60:5 Yun te nuu kuni ron, te vi suaꞌa ndukuaꞌa ron ja kusii ini ron, te kuu kitni anu ron ja kusii ini ndevaꞌa ron, chi kikuei ñayiu ka oo taka ñuu jika jin javii ka nevaꞌi, vi kikuei ñayiu ñuu naꞌnu jin jakuika ka nevaꞌi, te vi skutaꞌu ñai jin ron.
ISA 60:6 Te vi chitu kuakuaꞌa cameyu nuu ron, chi kikuei ñayiu tatatnoꞌo Madián vi ñayiu tatatnoꞌo Efa jin cameyu kuechi, te suni ndiꞌi ñayiu ñuu Sabá kikuei jin cameyu ja ka ndiso ti oro vi suja vixin, te vi kaꞌin ja kaꞌnu ndevaꞌa tniuu saꞌa Jitoꞌo.
ISA 60:7 Te vi kututu ndiꞌi ndikachi ñayiu tatatnoꞌo Cedar ja kokuu kiti ron, te suni vi koo karneru ñayiu tatatnoꞌo Nebaiot nuu ndaꞌa maa ron, nagua ja soko ron ti nuu altar rin ja kuu in ja junkuaan ini rin. Te saꞌa rin ja luu na konaꞌa veñuꞌu nuu yeꞌe tajan rin.
ISA 60:8 ¿Te na in ka kuu ja ka ndagua yun, na kuinio viko, axi na kuinio sata ja kuanoꞌokuei ichi veꞌe nuu ni ka taꞌu?
ISA 60:9 Te jandaa ndija ja maa rin ka ndetu ñayiu ka oo taka ñuu jika. Te xtnañuꞌu ka barco ñayiu ñuu Tarsis kikuei ja ndikuei jin seꞌe ron ja ka oi ndee ñuu jika yun, te kikuei jin plata vi oro ja ka nevaꞌi, nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo, ia Dios ron, ia ii ñayiu Israel, chi ni saꞌa kaꞌnu ña rin jin ron.
ISA 60:10 Te ñayiu inka ñuu vi ndasaꞌa muro ron, te tee ka kuu rey ñayiu yun vi kunukuechi nuu ron. Chi nuu ni kiti ini rin nuu ron, te ni tetniuu rin tnundoꞌo siki ron, te jin javaꞌa ini rin, te kundaꞌu ini ña rin jin ron.
ISA 60:11 Te siun ni konune yeꞌe ron, te ma ndandesi ni tnoꞌo nduu, te ni tnoꞌo jakuaa, nagua ja kuu vi kisiaꞌa ñayiu jakuika ka oo sava ka ñuu naꞌnu nuu ron, te kikuei jin tee ka kuu rey ja ka ndikin ña kuaꞌa ñayiu ja vi kunukuechi nuu ron.
ISA 60:12 Chi ñuu naꞌnu axi nuu ka tatnuni ja tu ka kuini ja vi kunukuechi nuu ron, te vi naa, te tnani nii ñuu yun.
ISA 60:13 Te kikuei jaguaꞌa oo ñuu Líbano nuu ron. Chi kikuei jin tnuciprés vi tnuyuja vi tnuboje, nagua ja ndukutu vii nuu ii nuu oo rin. Te saꞌa rin ja luu ndevaꞌa konaꞌa nuu jani rin siꞌin rin ja nukuiin rin.
ISA 60:14 Te vi kindei vi kititi seꞌe ñayiu ni ka taa tnoꞌo suchi ini nuu kikuei nuu ron, te ndiꞌi ñayiu ni ka skexiko ña jin ron, vi jinkuiin jiti nuu jaꞌa ron. Te vi xnani ñai jin ron “ñuu Jitoꞌo”, vi “Sión, ñuu ia ii ñayiu Israel”.
ISA 60:15 Te visi ni ndoo maintnoꞌo ron vi ni ka skexiko ña jin ron, te ni in ka ñayiu, tu na in ni yaꞌa nuu ron. Su saꞌa rin ja na koo jayiñuꞌu nuu ron nikuii nikani, te siun ni na koo jasii ini nuu ron.
ISA 60:16 Te koteku ron jin xikui ñayiu ñuu naꞌnu, te kokaa ron jakuika ka nevaꞌa tee ka kuu rey. Saa te kuni ron ja maa rin kuu Jitoꞌo ron, te maa rin skaku niꞌnu ña jin ron. Maa rin kuu ia ndakui Jacob ja ni ndatau ña rin jin ron.
ISA 60:17 Te nuu tniuu ja bronce ja nevaꞌa ron vitna, te taa rin oro, te nuu tniuu kaa, te taa rin plata ja yeꞌe vii ka. Te nuu tniuu yutnu, te taa rin bronce, te nuu tniuu yuu, te taa rin kaa. Te saꞌa rin ja jamani kotatnuni nuu ron, te tniuu ndaa kondeka konduu ña jin ron.
ISA 60:18 Te ma vi kokaꞌan ka ñayiu ja oo tnoꞌo kiti ini nuu ron, ni ma vi xnaa ka ña jin ron, ni ma vi suꞌu ka ja nevaꞌa ron nuu ñundeꞌi ron, chi suaꞌa vi kaꞌan ron ja muro ron nani “ja skaku niꞌnu ña”, te yeꞌe ron nani “vi saꞌa kaꞌnuo”.
ISA 60:19 Te ma kojiniuꞌu ka ron nikandii ja koyeꞌe tnoꞌo nduu, te ni yoo ja koyeꞌe tnoꞌo jakuaa, chi maa rin ja kuu rin Jitoꞌo ron kokuu rin ñuꞌu ja koyeꞌe nikuii nikani, te maa rin ja kuu rin ia Dios ron koyeꞌe niꞌnu.
ISA 60:20 Te ni ma saꞌu saꞌun ka nikandii ron, te ni ma nuu ka ja yeꞌe yoo ron, chi maa rin ja kuu rin Jitoꞌo ron kokuu rin ñuꞌu ja koyeꞌe nikuii nikani, te naa ndiꞌi kiuu ja ni otnaꞌa ron tnoꞌo suchi ini.
ISA 60:21 Saa te ndiꞌi ñayiu ñuu ron vi kokuu ñayiu ndaa, te vi saꞌa jajin ñui nikuii nikani. Te vi kokui in yutnu jaa ja ni nanandee yika yutnu ja ni ndaxtee maa rin, in ja ni saꞌa maa rin jin ndaꞌa rin, nagua ja xneꞌe rin ja kuu kaꞌnu rin.
ISA 60:22 Te in tatatnoꞌo luluu ni ndakaya, te nduu kuakuaꞌa ñayiu. Te in tatatnoꞌo ja vi tu jiniuꞌu saꞌun ndakaya, te nduu in ñuu ndakui ndevaꞌa. Te maa rin ja kuu rin Jitoꞌo ron kaꞌan rin, ja nuu kenta mamaa kiuu, te ñama saꞌa rin, ma kokuu kuee rin.
ISA 61:1 Espíritu maa Jitoꞌo oo jin san, chi ni saꞌa siin ña ya jin san, te ni tetniuu ña ya ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ya nuu ñayiu ka kundaꞌu, vi ndasaꞌa sii ini san ñayiu ka kusuchi ini, vi kana ndoso san ja na vi yaa ñayiu ka oo nuu ndaꞌa ñayiu inka ñuu vi ja siaa san ñayiu ka yiꞌi vekaa.
ISA 61:2 Vi ja kaxtnoꞌo san ja vitna kuu kuia vii kuia vaꞌa ja chindee chituu ña Jitoꞌo, vi kiuu ja ndaxtenaa ia Dios ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jion, vi ja ndasaꞌa sii ini san ñayiu ka kusuchi ini.
ISA 61:3 Te kuñaꞌa san jayiñuꞌu nuu ñayiu ñuu Sión nuu tniuu ja vi soi yaa xini ja ka ndaꞌi, vi tatna xiko asin ja vi kusii ini jin nuu tniuu ja vi kokusuchi ini, te vi katai yaa nuu ia Dios nuu tniuu ja vi kotnaꞌu ini, te vi konani “yutnu ja saꞌa ndaa” vi “yutnu ja ni xtee maa Jitoꞌo” nagua ja xneꞌe ya ja ia kaꞌnu kuu ya.
ISA 61:4 Saa te vi ndasaꞌi veꞌe tikundu ja ka oo ndee janaꞌa, te vi ndasaꞌi veꞌe ja ni ka tnani ndee ja ni kunaꞌa. Te vi ndasaꞌi ñuu ja ni tnani, te vi ndasaꞌi veꞌe ja ni ka skuechi kueli ndee jananaꞌa.
ISA 61:5 Te kikuei ñayiu inka ñuu ja vi kokotoi ndikachi ni, te suni ñayiu inka ñuu ja vi kokutui nuu ñundeꞌi ni, vi nuu tnu uva ni.
ISA 61:6 Te maa ni vi koxnani ña “sutu maa Jitoꞌo” vi “tee ka jinokuechi nuu ia Dios”, te vi kokaa ni jakuika ka nevaꞌa ñayiu sava ka ñuu naꞌnu, te vi kokusii ini ni jin jakuika ka nevaꞌi yun.
ISA 61:7 Te nuu tniuu ja vi niꞌi ñayiu jakanoo, te uu jichi vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu nui, te vi niꞌi uu jichi kuaꞌa ka ñundeꞌi, te nikuii nikani vi kokuu sii ini.
ISA 61:8 Chi kutoo Jitoꞌo ja saꞌa ndaa ya, te skexiko ya ja ka suꞌu ñayiu vi jakueꞌe ka saꞌi. Te ja ia ndaa kuu ya, te kuñaꞌa ya in ja vi kutaꞌu vi kundetu ñayiu, te saꞌa ya jin ñayiu in tratu ja koo nikuii nikani.
ISA 61:9 Te vi koteku tnoꞌo ndikin tata ni neꞌu ñayiu ñuu naꞌnu, vi señani ni neꞌu ñayiu sava ka ñuu, te ndiꞌi ñayiu ja ka ndiaꞌa ña, te vi ndakuni ñai, chi ndikin tata ja ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa maa Jitoꞌo ka kui.
ISA 61:10 Te kusii ini ndevaꞌa san nuu Jitoꞌo, vi kusii ini anu san nuu ia Dios, chi na kuinio ja ni skuiꞌnu ña ya saꞌun ja skaku niꞌnu ña ya, vi ni skakondii ña ya saꞌun ja saꞌa ndaa ya, na kuinio in suchi yii tnandaꞌa ja ni ndukutu vii xini jin in corona, axi na kuinio suchi siꞌi tnandaꞌa ja ni ndukutui jin yuu vii ndevaꞌa.
ISA 61:11 Chi nagua saꞌa ñuꞌu ja ka ndakute yuku, axi nagua saꞌa nuu ka oo xtnuu kuii ja ka ndakute seꞌe tnu, saa saꞌa Jitoꞌo ja kute tniuu ndaa ja saꞌa ya, vi saꞌa ya ja ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi kata yaa nuu ya.
ISA 62:1 Ja jaꞌa ñuu Sión ja kuu Jerusalén te ma kasi yuꞌu san, ni maa kuita san guaa ndee na yeꞌe niꞌnu ja sandaa ñuu yun, na kuinio nuu tuu ndii in kiuu te yeꞌe niꞌnu ia skaku niꞌnu ña jin, na kuinio nuu yeꞌe iti suja ja kai tnu.
ISA 62:2 Saa te vi kuni ñayiu ja sandaa maa ron ja kuu ron Jerusalén, te ndiꞌi tee ka kuu rey vi kuni ja yeꞌe niꞌnu ron, te vi xnani ña ñayiu jin ron jin in sivi jaa ja taa maa Jitoꞌo.
ISA 62:3 Te kokuu ron na kuinio in corona vii ndevaꞌa nuu ndaꞌa Jitoꞌo, axi na kuinio in xeꞌe ja ñuꞌu ndaꞌa ya.
ISA 62:4 Te ma vi xnani saꞌun ka ña ñayiu “ñuu ja ni kendoo uun” ni ñuꞌu ja oo nuu ron ma vi xnani saꞌun ka “ñuꞌu ja ni ndondaꞌu”, chi suaꞌa vi xnani ña jin ron “Hefzi-ba” ja kei kaꞌan “junkuaan ini ña rin” te ñuꞌu ja oo nuu ron vi xnani “Beula” ja kei kaꞌan “ñaꞌa ni tnandaꞌa” chi junkuaan ini ña Jitoꞌo jin ron, te maa ya kokuu yii ñundeꞌi ron.
ISA 62:5 Chi nagua saꞌa in suchi yii ja tnandaꞌi jin suchi siꞌi ja ndita ndaꞌu jin, te saa vi tnandaꞌa ron jin ia ni saꞌa ña jin ron. Te nagua kusii ini teyii jin ñasiꞌi de, saa kusii ini ia Dios ron jin ron.
ISA 62:6 Te kachi ia Dios: “Ndee siki muro ron, vi Jerusalén, ni jani rin tee ka jito ña jin ron, te ni tnoꞌo nduu ni tnoꞌo jakuaa, ma vi kasi yuꞌu saꞌun de. Te roon ja ka ndakakuneꞌe ña ron ja kuu rin Jitoꞌo ron, ma vi junkuiin ron ja vi kana ron nuu rin,
ISA 62:7 ni ma vi kondetu ron guaa ndee na ndasaꞌa rin Jerusalén, te saꞌa rin ja ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi konee yiñuꞌu nuu ñuu yun”, kachi ya.
ISA 62:8 Chi ni kee yuꞌu Jitoꞌo jin ndaꞌa kuaꞌa ya vi jin jandakui ya, te kachi ya: “Ma kuandetu saꞌun rin ja vi kaa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ron triu ron, te ni ma vi koꞌo ñayiu inka ñuu nduxi uva ja ka keneꞌe ron nuu ka satniuu ndee ron.
ISA 62:9 Chi maa ñayiu ja ka ndaxtutu triu kuu ja vi kaa, te vi ndasaꞌa kaꞌnu ñai jin rin. Te maa ñayiu ja ka jaꞌnde uva kuu ja vi koꞌi nduxi ti nuu oo veñuꞌu rin.”
ISA 62:10 Vi yaꞌa ichi yuyeꞌe, te vi ndasaꞌa ichi nuu kikuei ñayiu ñuu rin, te vi ndasaꞌa ndaa ichi yun, te vi xtajioo yuu nduei nuu ichi yun, te vi kaneꞌe sukun saꞌun ii ja kuu in seña nagua ja na vi kuni ñayiu ndiꞌi ñuu ja na kikuei.
ISA 62:11 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo jin ñayiu ka oo ndee jaꞌa ñuyiu: “Vi kuñaꞌa nuu sesiꞌi ñayiu ñuu Sión: Yaꞌa vaji ia skaku niꞌnu ña jin ron, te nee ya ja skutaꞌu ña ya, te kuñaꞌa ya nuu ñayiu ñuu ya.”
ISA 62:12 Te xnani ña ñayiu jin ron “ñuu ii, ja ni ndatau ña Jitoꞌo”. Te vi xnani ña ñayiu “ñuu ja kutoo ia Dios ja tu ni kendoo ndaꞌu”.
ISA 63:1 Te ka kachi ñayiu: “¿Na in kuu ia vaji Bosra, ñuu ja tnii Edom, ja niꞌnu ya saꞌun kuaꞌa? ¿Na in kuu ia niꞌnu saꞌun vii ndevaꞌa yun ja jika ya jin jandakui ndevaꞌa ya?” Te kachi Jitoꞌo: “Maa rin kuu ja kaꞌan ja sandaa rin, te ndiso rin tniuu kaꞌnu ja skaku niꞌnu ña rin”.
ISA 63:2 Te ka jikan tnoꞌo ñayiu: “¿Te nau ja ni kuu kuakuaꞌa saꞌun niꞌnu ni na kuinio saꞌun niꞌnu tee jaxin uva jin siꞌin de?”, ka jiñaꞌi.
ISA 63:3 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: “Maintnoꞌo maa rin kuu ja ni jain niꞌnu uva, te tu na ñayiu ni in ñuu ja ni chituu ña jin rin. Ni kiti ini ndevaꞌa rin jin ñayiu, te ni jain niꞌnu rin jin. Ni jaxin vii rin jin jakiti ini xeen rin, te ni yagua ndee niñi yun saꞌun rin, te ni tiundee niñi yun nii saꞌun niꞌnu rin.
ISA 63:4 Chi ja ni jani rin in kiuu ja tetniuu rin tnundoꞌo siki ñayiu kueꞌe, te ja ni kenta kiuu ja skaku niꞌnu rin ñayiu ñuu rin.
ISA 63:5 Ni ndiaꞌa rin nuu oo rin, te tu na in oo ja chituu ña jin rin. Ni saꞌu kuii ini rin ja tu na yituu ña jin rin te jin jandakui rin kuu ja ni kundee rin, te ni yituu ña ja kiti ini rin jin rin.
ISA 63:6 Te jin jakiti ini xeen rin, te ni jaxin vii rin ñayiu ndiꞌi ñuu, te jin jakiti ini rin, te ni ndasini rin jin, te ni jati rin niñi nuu ñuꞌu.”
ISA 63:7 Ndakani san ja ni kundaꞌu ini ña Jitoꞌo, te na vi katao yaa nuu ya ja vi saꞌa kaꞌnuo ya, ja jaꞌa ndiꞌi ja ni saꞌa ya jion vi jin kuaꞌa jaguaꞌa ja ni saꞌa ya jin ñayiu Israel ja kutoo ña ya, vi ni kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ya.
ISA 63:8 Chi ni kachi ya: “Jandaa ndija ja ñayiu ñuo ka kui, te ma vi xndaꞌu ñai”, ni kachi ya. Te ni skaku niꞌnu ña ya.
ISA 63:9 Te ndiꞌi ni jichi nuu ka kusuchi ini ñayiu, te tnaꞌu ini ya, te ni tetniuu ya in ia jinokuechi ja oo nuu ya ja ni skaku niꞌnu ña, chi ja kutoo ña ya vi ja kundaꞌu ini ña ya, te ni ndatau ña ya, te ni ndoneꞌe ña ya, te ni jito ña ya ndiꞌi ni kiuu ndee jananaꞌa.
ISA 63:10 Su ni ka kusoꞌo ñayiu nuu ya, te ni ka saꞌi ja ni kusuchi ini ya, te yun kuu ja ni ka onee uꞌu tnaꞌi jin ya te ni ndakoo maa ya ja ni ka jaxin tnaꞌa ya jin.
ISA 63:11 Su ni ka ndakaꞌan ñayiu ñuu ya tiempu ndee janaꞌa, na ni ndeneꞌe ña Moisés, te ka kachi: “¿Ndenu oo ia Dios ja ni skaku niꞌnu ña ya jion vi jin Moisés nuu ndute mar, tee ni ojito ña jin ñayiu? ¿Ndenu oo ia ni jiñaꞌa Espíritu ya nuu ñayiu yun,
ISA 63:12 ia ni saꞌa ja yeꞌe tajan jakaꞌnu ya ni jika jin Moisés, ia ni saꞌa ja ni teꞌnde sagua ndute mar jin nuu ñayiu ñuu ya, nagua teku tnoꞌo ya nikuii nikani ja ia kaꞌnu kuu ya,
ISA 63:13 ia ni saꞌa ja ni ka jika ñayiu ndee kaꞌa ndute mar?” Su tu na ndee ni ka kachiꞌi jaꞌi, na kuinio in kuai ja kuaꞌan ti nuu ñuꞌu teꞌa.
ISA 63:14 Te ni jito ni jini ña Espíritu Jitoꞌo, na kuinio in isndiki ja ni nujino ti in yoso kaꞌnu ja kaa ti. Saa ni jito ni jini ni ñayiu ñuu ni, saa te ni teku tnoꞌo ni ja ia vii ndevaꞌa kuu ni.
ISA 63:15 Kondiaꞌa ni ndee andivi, ndee nuu ii nuu yeꞌe tajan ja oo ni, vi Jitoꞌo, te kuni ni ja tu chituu ka ña ni. Chi ¿ndenu oo ja kutoo ña ni vi jakaꞌnu ni? ¿Nau ja tu ndiꞌni ka ni ja jaꞌa san? ¿A tu kundaꞌu ini ka ña ni jin in in san?
ISA 63:16 Maa ni kuu tata yua san, visi tu jini ña Abraham jin san, ni tu ndakuni ña Israel jin in in san. Su tata yua san kuu maa ni, vi Jitoꞌo san, te nikuii nikani ka kaꞌan san ja maa ni ni ndatau ña jin san.
ISA 63:17 ¿Te nau ja ni jandetu ni, vi Jitoꞌo san, ja ni ka kujioo san nuu ichi ni, te ni saꞌa ndee ni ini anu san ja tu ka yuꞌu niꞌnu ña san? Ndajiokuiin ni nuu ka oo san ja jaꞌa maa san ja ka jinokuechi san nuu ni, vi tatatnoꞌo ja ka kuu san kuenta maa ni.
ISA 63:18 Chi jin joo ni tiempu ni ka oo san ja ka kuu san ñayiu maa ni nuu ñuu ii ni, te ni ka xnani ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin san veñuꞌu ni.
ISA 63:19 Te vitna ka kuu san na kuinio ñayiu ja tu na ama tatnuni ni nuu san, na kuinio ñayiu ja tu na ama ka ndakakuneꞌe san jin ni, vi Dios.
ISA 64:1 Vaa nuu suaꞌa te kaꞌnde ni andivi te kuun ni, te vi suaꞌa niꞌi yuku nuu vi kuni ña jin ni,
ISA 64:2 na kuinio nuu kandaꞌa ñuꞌu ja kai yutnu ndoko, axi nagua saꞌa ñuꞌu ja skuiso ña jin ndute, nagua ja saa te vi kuni ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni ja ia kaꞌnu kuu ni, te vi suaꞌa vi niꞌi ñayiu ñuyiu ja vi yuꞌi nuu vi kuni ñai jin ni,
ISA 64:3 nagua ni saꞌa ni in ja ioo ndevaꞌa, in ja tu na ama ni ka jani ini san ja vi kuni san. Na ni kuun ni, te vi suaꞌa ni ka kisi yuku nuu ni ka jini ña jin ni.
ISA 64:4 Chi tu saꞌun na ama ka kaꞌan ñayiu ja ka jini axi ka nini tnoꞌo kaꞌan inka dios ja masu maa ni kuu, chi maintnoꞌo maa ni saꞌa tniuu kaꞌnu ja jaꞌa ñayiu ka kukanu ini ña jin ni.
ISA 64:5 Chi jantaꞌu ni ñayiu ka osii ini ja ka saꞌa ndai, te ka ndakaꞌan ñai jin ni ja ka jikai nuu ichi ni. Su ni kiti ini ni, chi ni ka saꞌa san yika kuechi, te ndee ja ni kuu nanaꞌa siun ni vajikuei san ka saꞌa san jakueꞌe. ¿Te naxa kuu vi kaku niꞌnu san?
ISA 64:6 Te ndiꞌi san ka kuu na kuinio ñayiu tneꞌe, te ndiꞌi tniuu guaꞌa ka saꞌa san kuu na kuinio saꞌun tneꞌe. Te ndiꞌi san ni junkuei na kuinio ndaꞌa yutnu mayichi te ni jiso ña jakueꞌe ka saꞌa san na kuinio nuu yiꞌi tachi.
ISA 64:7 Te tu na in ñayiu ndakakuneꞌe ña jin ni, ni tu nduku ndei ja ndanduku ñai ja kituu ni jin, te ni chiyata ña ni jin san, te ni xndendoo ña ni ja ni ka kuita san ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa san.
ISA 64:8 Su visi ni saa, vi Jitoꞌo san, te maa ni kuu tata yua san, chi ka kuu san na kuinio ndeꞌi, te maa ni kuu ia ni saꞌa ña, chi jin ndaꞌa maa ni kuu ja ni saꞌa ña ni jin ndiꞌi san.
ISA 64:9 Te ma kiti ini ndevaꞌa ni nuu san, vi Jitoꞌo san, te ni ma kondakaꞌan ni ndiꞌi ni jichi jakueꞌe ka saꞌa san, te kundaꞌu ini ña ni, chi ñayiu ñuu maa ni ka kuu ndiꞌi san.
ISA 64:10 Chi ni kendoo ndaꞌu kendoo kee ñuu ii ni, te kendoo maintnoꞌo Sión ja kuu Jerusalén.
ISA 64:11 Te ni ka teñuꞌu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña veñuꞌu vivii nuu ni ka ondasaꞌa kaꞌnu ña ndi nijaꞌnu san, te ni ka xnani ndiꞌi jaguaꞌa ka ja ni ka onevaꞌa san.
ISA 64:12 ¿Te a vi tu saꞌun nagua saꞌa ni, vi Jitoꞌo san, jin ndiꞌi tnundoꞌo ka tnaꞌa san yaꞌa? ¿A vi ma kaꞌan saꞌun ni, te tetniuu ni tnundoꞌo ndevaꞌa ja vi tnaꞌa san?
ISA 65:1 Kachi ia Dios: “Ni jandetu rin ni ka nukuꞌun ña ñayiu tu ka jikan ja chituu rin jin, te ni jandetu rin ja ni ka ndaniꞌi ña ñayiu ja tu ka ndanduku saꞌun ña jin rin. Te jiñaꞌa rin nuu ñayiu ja tu ka ndakakuneꞌe ña jin rin: Yaꞌa oo rin.
ISA 65:2 Te ndiꞌi ni kiuu ndetu rin ja vi ndajiokuiin ñayiu ñuu ja ka ndakoo siki rin, ja ka jikai nuu ichi kueꞌe, te ka saꞌi nagua ka ndakani ini mai.
ISA 65:3 Te ka kui ñayiu ja siun ni ka skiti ini ñai jin rin, ja ka sokoi kiti nuu chuꞌchi neꞌu xtnuu kuii, vi ka teñuꞌi suja vixin nuu altar ja ni ka saꞌi jin ladriyu.
ISA 65:4 Te ka jinkoi neꞌu yuꞌu ñaña vi ka ndoi tnoꞌo jakuaa taka nuu yuꞌu, te ka jai kuñu kuchi, te nuu kisi ka tnai tendei kuñu kiti tneꞌe.
ISA 65:5 Te ka kachi: Jian ni koo maa ni, te ma kitnaꞌa ña ni jin san, chi ñayiu ii ka kuu san saa maa ni. Te ñayiu yaꞌa ka kuu na kuinio ñuaꞌa ja saꞌa kueꞌe xnii rin ja ka skiti ini ñai jin rin na kuinio ñuꞌu ja ndiꞌi ni kiuu kai.
ISA 65:6 Su ndiꞌi yaꞌa ja yoso nuu in tutu ja oo nuu maa rin, te ma kendoo rin jin ndaꞌa uun rin, chi ndatniuyaꞌu rin jin nagua ka saꞌi, te vi tnaꞌi tnundoꞌo jin yiki kuñui.
ISA 65:7 Te vi tnaꞌi tnundoꞌo jin jakueꞌe ka saꞌi vi jakueꞌe ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnui”, kachi rin ja kuu rin Jitoꞌo. “Chi ni ka teñuꞌi suja vixin nuu yuku vi ni ka skiti ini ñai nuu tinduu. Te tetniuu rin tnundoꞌo ja vi tnaꞌi jin yiki kuñui, te vi ndatniuyaꞌui ndiꞌi ja ni ka osaꞌi.”
ISA 65:8 Te suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Na kuinio in ñayiu ja niꞌi in racimu uva ja yiꞌi guaꞌa nduxi ti, te kachi: Ma skunaa ni ti, chi in javii javaꞌa kuu ti, te saa saꞌa rin jin ñayiu ka jinokuechi nuu rin, chi ma xnaa rin ndiꞌi ñayiu yun.
ISA 65:9 Te saꞌa rin ja na vi koo ndikin tata Jacob, te na vi koo ñayiu Judá ja vi saꞌa jajin yuku rin, te na vi saꞌa jajin ñayiu ni kaji maa rin ñuꞌu yun. Te yun na vi koo ñayiu ka jinokuechi nuu rin.
ISA 65:10 Te ñayiu ñuu rin ja ka ndanduku ña jin rin, vi konevaꞌi yoso kaꞌnu Sarón ja vi kokaa ndikachi, te chikoꞌi kaꞌnu Acor kuu nuu vi kiꞌi isndiki.
ISA 65:11 Su roon ja ka xndendoo ron Jitoꞌo ron, te ka ndunaa ini ron yuku ii rin, te ka jani ron in mesa nuu ka soko ron nduxi uva ja ni ka saka tnaꞌa ron ja na koo jayiñuꞌu nuu chuꞌchi ja chituu ña ja vi niꞌi ron ja vi konevaꞌa ron, vi nuu chuꞌchi ja kaxtnoꞌo nagua kokuu nuu kuee ka.
ISA 65:12 Te suni saꞌa rin ja vi kune taꞌu ron ja vi kuu ron jin yuchi kani, te ndiꞌi ron kiꞌinkuei nuu vi kuu ron. Chi ni kana ña rin, te tu ni ka kaꞌan ron. Ni kaꞌan rin, te tu ni ka onini ron, chi saa suaꞌa jakueꞌe ni ka saꞌa ron nuu rin, te ni ka kaji ron ka saꞌa ron ja tu junkuaan ini rin.
ISA 65:13 Te yun guaa suaꞌa kaꞌan rin ja kuu rin Jitoꞌo: “Vi konevaꞌa ñayiu ka jinokuechi nuu rin ja vi kai, su roon, chi vi kokokin ndaꞌu ron. Vi konevaꞌi ja vi koꞌi, su roon, chi vi koyichi ndaꞌu ron. Te vi kokusii ini ñayiu ka jinokuechi nuu rin, su roon, chi vi kokuu kanoo ron.
ISA 65:14 Te vi kata ñayiu ka jinokuechi nuu rin ja ka kusii ini ndevaꞌi, su roon, chi vi ndaꞌi vi kana ron ja ka kusuchi ini ron vi ja ka tnaꞌa ndevaꞌa ron tnundoꞌo.
ISA 65:15 Te vi xndendoo ron sivi ron nuu ñayiu ni kaji rin ja kuu na kuinio ja ni ka tau tniaꞌa ron, saa te kaꞌni ña maa rin ja kuu rin Jitoꞌo. Su ñayiu ka jinokuechi nuu rin, chi ndakuñaꞌa rin inka sivi jaa ja vi konani.
ISA 65:16 Te nani kuu ñayiu ñuu ja jikain javii javaꞌa, te na kakain nuu maa rin ja kuu rin ia Dios ndaa. Te nani kuu ñayiu ja kee yuꞌi nuu ñuu yaꞌa, te na kee yuꞌi nuu maa rin ja kuu rin ia Dios ndaa. Chi ja ni yaꞌa tnoꞌo suchi ini ja ni ka otnaꞌi jaxtnañuꞌu, te ja ni ndunaa ini rin, te tu tanuu ka rin”.
ISA 65:17 Te kachi ia Dios: “Ja oo rin ja saꞌa rin in andivi jaa vi in ñuyiu jaa. Te vi ndunaa ini ñayiu ja ni oo ndee jaxtnañuꞌu, te tu na in kondakaꞌan saꞌun ka.
ISA 65:18 Te siun ni vi kokusii ini ron, te vi kosii ini ron jin ja saꞌa rin, chi saꞌa rin in Jerusalén nuu vi kosii ini ñayiu, vi in ñuu nuu koo ndevaꞌa jasii ini.
ISA 65:19 Te kokusii ini rin jin Jerusalén, vi in ni koo rin jin ñayiu ñuu rin, te ni tu na in kondaꞌi ka, ni tu na in kokana ndaꞌu ka.
ISA 65:20 Te ñuu yun, chi ma vi koo ka suchi kueli ja ndesaa ni kiuu ka tekui te ka jiꞌi, ni ñayiu nijaꞌnu ja tu ka jinoi kuiai, chi ñayiu jiꞌi nuu jinoi in ciento kuia, te kui na ni kuinio in ñayiu kuechi te ni jiꞌi. Su ñayiu ja tu jinoi in ciento kuia te jiꞌi, kuu na kuinio in ñayiu ni tau tniaꞌa.
ISA 65:21 Vi saꞌa ñayiu veꞌi, te vi koo mai nuu veꞌi, vi xtei tnu uvai, te vi kaa mai kiti vixin tnu.
ISA 65:22 Te ma vi saꞌa kai veꞌe nuu vi koo inka ñayiu siin, ni ma vi xtei xtnuu kuii nuu kuun ja vi kaa inka ñayiu siin, chi nagua kuia ka teku xtnuu kuii yun, saa kuia vi koteku ñayiu ñuu rin. Te vi kaa maa ñayiu ni kaji rin nagua ni ka ndaxtei jin ndaꞌi.
ISA 65:23 Te ma vi satniuu uin, ni ma vi koo seꞌi ja vi kotnaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo, chi mai vi seꞌi vi kokui in ndikin tata vii ndikin tata vaꞌa nuu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo.
ISA 65:24 Te vi ama ka ja vi kanai nuu rin, te vi ja kuñaꞌa rin nagua ka kuini, te vi ama ka ja ndiꞌi tnoꞌo ka kaꞌin, te ja konini rin nagua ka jikain.
ISA 65:25 Te in ni vi kuinee vaꞌu lobo jin lelu, vi kokaa ti. Te yiꞌi, chi kokaa ti ndayoꞌo na kuinio isndiki. Te ñuyaka ñuꞌu kokaa koo, te tu na in saꞌa jakueꞌe nii nuu yuku ii rin”, kachi Jitoꞌo.
ISA 66:1 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo: “Andivi kuu nuu oo mesa ja tatnuni rin, te nuu ñuꞌu kuu nuu jain niꞌnu rin. ¿Te ndenu kuu nuu koo veꞌe rin ja vi saꞌa ron? ¿Ndenu kuu nuu vi saꞌa ron nuu ndatatu rin?
ISA 66:2 Chi jin ndaꞌa maa rin ni saꞌa rin ndiꞌi yaꞌa, te yun guaa ni ka jinkoo ndiꞌi”, kachi Jitoꞌo. “Te ñayiu kaꞌan vaꞌa rin ka kuu ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kee mai vi ñayiu ka kusuchi ini ja ka ndatnaꞌu ini nuu jakueꞌe ka saꞌi, te vi ka niꞌi ja ka yuꞌu niꞌnui nuu tnoꞌo rin.
ISA 66:3 Su ñayiu jaꞌni isndiki ja sokoi nuu rin, kuu na kuinio ja jaꞌni inka ñayiu. Te ñayiu soko in lelu kuu na kuinio ja kani kasiki tiꞌina, te jaꞌni ti. Te ñayiu soko nuni axi triu kuu na kuinio ja sokoi ñiñi kuchi. Te ñayiu soko suja vixin ja kai nuu rin kuu na kuinio ñayiu chiñuꞌu chuꞌchi. Te ñayiu yun, chi ja ni kaji ichi mai, te junkuaan ini ja saꞌi taka janeꞌe jayichi.
ISA 66:4 Te suni ruꞌun, chi kaji rin na tnundoꞌo tetniuu rin siki, te tetniuu rin ja ka yuꞌu ndevaꞌa ka mai, chi ni kana rin jin, te tu ni ka kaꞌin. Ni kaꞌan rin nui, te tu na in ni onini, chi saa suaꞌa ni ka saꞌi jakueꞌe nuu rin, te ni ka kaji ja ka saꞌi ja tu junkuaan ini rin.”
ISA 66:5 Vi konini tnoꞌo kaꞌan maa rin ja kuu rin Jitoꞌo: “Roon, chi vi suaꞌa ka niꞌi ron ja ka yuꞌu niꞌnu ron nuu tnoꞌo rin, su ñani ron ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ron, te ka saꞌa siin ñai ja jaꞌa ruꞌun, te ka kachi: Na xneꞌe Jitoꞌo Dios jakaꞌnu ya, nagua ja na vi kuni san ja ka kusii ini ni, ka kachi. Su mai, guaa vi ndendoo kanoi.
ISA 66:6 Vi konini ja ka kana ka ndaꞌi ñayiu ichi ini ñuu, vi ja kaꞌan ichi ini veñuꞌu, te ja kaꞌan yun kuu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo, ja tetniuu rin tnundoꞌo siki ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin rin.
ISA 66:7 ’Chi Jerusalén kuu na kuinio in ñasiꞌi, te ama ka ja kokaꞌnde chii, te ja ni kaku ni lulu. Te ama ka ja kojatu kojaniꞌni, te ja ni skaku ni in seyii luluu.
ISA 66:8 Su ¿na in ni onini tnoꞌo yun? Axi ¿na in ni jini ja siun ni kuu? ¿A kuu kaku in ñuu kaꞌnu nuu invaa ni kiuu? ¿A kuu kaku ndiꞌi in ñuu invaa ni jichi? Su ñuu Sión, chi vi inka ni jinkondee jaꞌnde chii, te ja ni ka kaku ni seꞌe.
ISA 66:9 Te ja siaꞌa maa rin saꞌa ja ka kaku lulu, te ¿a ma saꞌa rin ja kakui?”, kachi maa rin ja kuu rin Jitoꞌo. “Te ja siaꞌa maa rin saꞌa ja ka jinkuꞌun lulu, ¿A kasi niꞌnu rin ja ma kakui?”, kachi maa rin ja kuu rin ia Dios ron.
ISA 66:10 “Vi kokusii ini maa ron jin ñuu Jerusalén, te vi kokusii ini ndevaꞌa ndiꞌi ron ja ka kutoo ron ñuu yun. Te ndiꞌi ron ja ni ka ondaꞌi ron ja jaꞌa ñuu yun, vi kanta ja ka kusii ini ndevaꞌa ron.
ISA 66:11 Te vi kaxin ron ndoso guaa ndee vi ndenuu ini ron, te vi niꞌi ron ja vi ndusii ini ron, nagua ja vi koꞌo ron xikui, te vi kokusii ini ron jin ndosoi ja ñuꞌu ndevaꞌa xikui.”
ISA 66:12 Chi suaꞌa kaꞌan rin ja kuu rin Jitoꞌo: “Saꞌa rin ja koo jamani nuu ñuu yun na kuinio in yute, te jakuika sava ka ñuu na koo nuu ñuu yun na kuinio in yute ja ni jiso ndute. Te vi kokusii ini ron jin ñuu yun, chi koskaxin ña jin ron na kuinio in lulu, te kokanundee ña vi kosonee ña nuu jiti ja kutoo ndevaꞌa ña.
ISA 66:13 Te na kuinio in nana ja ndasaꞌa sii ini seꞌe, saa ndasaꞌa sii ini ña maa rin jin ron, te nuu ñuu Jerusalén vi niꞌi ron jasii ini.
ISA 66:14 ’Te nuu na vi kuni ron yaꞌa, te vi ndusii ini anu ron, te vi ndujaa yiki kuñu ron na kuinio yuku kuii, te xneꞌe rin jakaꞌnu rin neꞌu ñayiu ka jinokuechi nuu rin, te ja kiti ini rin neꞌu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin rin.
ISA 66:15 Chi kii maa rin ja kuu rin Jitoꞌo jin ñuꞌu, te carreta rin ka kuu na kuinio nuu yiꞌi tikacha, nagua ja kuñaꞌa rin tnundoꞌo xeen nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, chi kiti ini ndevaꞌa rin, te nuu kuxeen rin, te tetniuu rin ñuꞌu.
ISA 66:16 Chi jin ñuꞌu vi jin yuchi kani kii rin ja sandaa rin kuechi ñayiu, te kuakuaꞌa ñayiu kaꞌni rin.
ISA 66:17 ’Te vi naa ñayiu ka ndasavii mai ja vi chiñuꞌi chuꞌchi, nagua ja vi koo vii ja kiukuei nuu ka oo xtnuu kuii, chi ka ndikin in chuꞌchi ja oo maꞌñu sagua yun, te ka jai kuñu kuchi vi ka jai tniñi vi ka jai sava ka jatneꞌe”, kachi rin ja kuu rin Jitoꞌo.
ISA 66:18 “Chi jini maa rin nagua ka saꞌi vi naxa ka ndakani ini, su kenta in kiuu ja ndaxtutu maa rin ñayiu ndiꞌi ñuu vi ndiꞌi nuu saꞌan, te kikuei te vi kuni jakaꞌnu maa rin.
ISA 66:19 Te neꞌu mai saꞌa rin in tniuu kaꞌnu, te tetniuu rin sava ka ñayiu ni ka kaku nuu tnundoꞌo ja kiꞌinkuei nuu ñuu naꞌnu, nuu ñuu Tarsis, vi nuu ñuu Fut, vi nuu ñuu Lud, nuu ka oo ñayiu ka tiuu guaꞌa jin kuji, vi nuu ñuu Tubal vi nuu ñuu Javán vi nuu ñuu jika ja ka ndaa yuꞌu ndute mar ja tu na ama ka nini tnoꞌo rin, ni tu ka jini jakaꞌnu rin. Te ñayiu tetniuu rin yun vi ndakani jakaꞌnu rin nuu ñayiu ñuu yun.
ISA 66:20 Yun te vi nukuaka ñai jin ndiꞌi ñani ron ja ka oo nuu ndiꞌi ñuu naꞌnu jin kuai vi jin carreta vi jin jito vi jin kiti ndee vi jin kameyu ja ndikuei Jerusalén nuu yuku ii rin ja vi kokui na kuinio in ja ka soko nuu rin ja kuu rin Jitoꞌo, nagua ka saꞌa ñayiu Israel ja ka tnai in nuu tijaꞌan vii ja ka sokoi ini veꞌe rin, kachi rin ja kuu rin Jitoꞌo.
ISA 66:21 Te kaji rin sava ñayiu yun ja vi kokui sutu rin ja vi kokui tatatnoꞌo Leví”, kachi rin ja kuu rin Jitoꞌo.
ISA 66:22 “Chi nagua saꞌa rin jin andivi jaa vi ñuyiu jaa ja nikuii nikani koo nuu rin, suni saa kokuu jin tatatnoꞌo ron vi sivi ron, chi siun ni vi koo nuu rin”, kachi rin ja kuu rin Jitoꞌo.
ISA 66:23 “Te in in nuu ndee yoo jaa vi in in kiuu ndatatu, kikuei ndiꞌi ñayiu vi jinkuiin jiti nuu rin”, kachi Jitoꞌo.
ISA 66:24 “Yun te nuu ndekuei ñayiu ka chiñuꞌu ña jin rin, te vi kuni yiki kuñu ñayiu ni ka jiꞌi ja ni ka ndakoo siki rin, chi ma vi kuu saꞌun tindaku ja ka jaa ña yun, te ni ma ndaꞌva ñuꞌu nuu ka kai, te in jatneꞌe ndevaꞌa kokuu nuu ndiꞌi ñayiu”, kachi ia Dios. Ni tee Isaías.
DAN 1:1 Yaꞌa ndakani kuentu ñayiu Jerusalén ja ni kakuiko ña rey Nabucodonosor, kuia kuu uni ja tatnuni Joacim, rey ñayiu judio. Ni jaꞌan Nabucodonosor, rey ñuu Babilonia, maa ñuu Jerusalén, te ni ka jionduu de jin soldado de.
DAN 1:2 Te ni jandetu Jitoꞌo Dios ja ni kakuiko ña Nabucodonosor jin Joacim, rey ñayiu judio, vi ni jiso de sava ndatniuu ja oo veñuꞌu ia Dios, te kuaꞌan jin de ñuu Babilonia. Te ni tavaꞌa de nuu ka ovaꞌa jakuika nevaꞌa chuꞌchi de ini veñuꞌu de.
DAN 1:3 Te ni tatnuni rey Babilonia yun nuu Aspenaz, tee tatnuni nuu tee ka jinokuechi nuu de, ja na junkuaka de seyii ñayiu Israel ja ka kui tnaꞌa kuikin rey judio vi tee ka kuu naꞌnu,
DAN 1:4 suchi yii kuechi ja ka jito guaꞌi, vi tu nagua ka ndoꞌo nuu yiki kuñui, ja ka jini ndiꞌi tnoꞌo ndichi, suchi inu ndichi vi inu kaji ini, vi inu ñama ini ja vi kunukuechi nuu veꞌe tniuu maa rey. Te na kaxtnoꞌo de nui saꞌan ñayiu Babilonia vi naxa ka tei vi ka kaꞌui.
DAN 1:5 Te ni tatnuni rey yun ja na vi kokuñaꞌa de ndei ja jika nuu veꞌe maa rey ja na vi kokai in kiuu in kiuu, vi vinu ja ka jiꞌi maa rey, te na vi skuaꞌa ña de jin nuu uni kuia. Te nuu jino kiuu yun, te vi kendoi ja vi kokunukuechi nuu rey.
DAN 1:6 Te neꞌu suchi kuechi yaꞌa ka oo Daniel vi Ananías vi Misael vi Azarías, ja ka kui ndikin tata Judá.
DAN 1:7 Te tee tatnuni nuu tee ka jinokuechi yun ni ndasama sivi, te Daniel ni ndaxnani de Beltsasar; te Ananías, Sadrac; te Misael, Mesac; te Azarías, Abed-nego.
DAN 1:8 Su ni ndakani ini Daniel jin anui ja ma kuiso kavai Ley ñui jin ndei kai vi ni jin vinu ja tetniuu maa rey. Te yun guaa ni jikantaꞌui nuu tee tatnuni nuu tee ka jinokuechi yun ja ma tenini ña de ja saꞌa tneꞌi mai jin yun.
DAN 1:9 Te ni saꞌa ia Dios ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña tee tatnuni nuu tee ka jinokuechi yun jin Daniel.
DAN 1:10 Su jiñaꞌa de nuu Daniel: ―Yuꞌu rin nuu jitoꞌo rin, rey, chi ja ni kaꞌan maa de nagua kuu ja vi kaa vi koꞌo ron. Te nuu na kuni ña de ja saa suaꞌa mavikuxii ka ron saa sava ka suchi inuu jin ron, te ja jaꞌa ron, te kaꞌni ña rey jin rin ―jiñaꞌa de.
DAN 1:11 Te ni skuiso siki ña tee tatnuni yun jin in tee ja na kokoto ña de jin Daniel vi Ananías vi Misael vi Azarías. Yun te ni kaꞌan Daniel jin tee jito ña yun, te jiñaꞌi:
DAN 1:12 ―Jikantaꞌu san ja koto tnuni ni jin san ja ka jinokuechi san nuu ni uxi kiuu, te kotaa ni yuku kuii na vi kokaa san, te ndute ni na vi kokoꞌo san.
DAN 1:13 Te nuu na jino kiuu yun, te kondiaꞌa ni nuu san jin nuu suchi ka jaa ndei ja tetniuu maa rey, yun te saꞌa maa ni naxa ndiaꞌa ña ni jin san ―jiñaꞌi.
DAN 1:14 Te ni jinkuaan ini tee jito ña yun ja siun jiñaꞌi, te ni jito tnuni ña de jin suchi yun nuu uxi kiuu.
DAN 1:15 Te nuu ni jino nuu uxi kiuu, te ni jini de ja ka oo ndatnu nui vi ka oo guaꞌa ka nui saa sava ka suchi kuechi ja ka jaa ndei ja tetniuu maa rey.
DAN 1:16 Saa te ni ondakiꞌin maa tee jito ña yun ndei ja vi kai vi vinu ja vi koꞌi, te ni ojiñaꞌa de yuku kuii ni ka ojai.
DAN 1:17 Te ni jiñaꞌa ia Dios tnoꞌo ndichi nuu ndi kuun suchi kuechi yaꞌa ja vi kokaji, te vi jinkuiꞌnu ini naxa kaꞌan ndiꞌi nuu liuru, te vi kuni kaji nagua kuu. Te Daniel, chi ni ojinkuiꞌnu ini naxa kei ndiꞌi ja skuni ña vi jani.
DAN 1:18 Te nuu ni skunkuu kiuu ni jani rey Nabucodonosor ja kiꞌinkuei suchi kuechi yun nuu de, te ni jinsiaꞌa ña tee tatnuni nuu tee ka jinokuechi yun jin ndiꞌi suchi kuechi yun nuu maa de.
DAN 1:19 Te ni ka ndatnoꞌo maa rey jin, te tu ni nukuꞌun de ni in neꞌu ndiꞌi suchi yun ja vi kintnaꞌa inui na kuinio Daniel vi Ananías vi Misael vi Azarías. Saa te ni ka kendoi ja ka jinokuechi nuu rey.
DAN 1:20 Te nuu ndiꞌi tnoꞌo ndichi vi ja jinkuiꞌnu ini ja jikan tnoꞌo ña rey, ni jini de ja uxi jichi guaꞌa ndevaꞌa ka suchi kui saa ndiꞌi tee ka jitotnuni vi tee inu tasi ja ka oo nii ñuu nuu tatnuni de.
DAN 1:21 Te ni kendoo Daniel ñuu yun guaa ndee kuia xtnañuꞌu ja ni tatnuni rey Ciro.
DAN 2:1 Te kuia kuu uu ja tatnuni rey Nabucodonosor, ni jika jani nuu de, te ndiꞌni ndevaꞌa de, te vi ña ni ndii ka ñuaꞌna nuu de ja ndakusun de.
DAN 2:2 Yun te ni tatnuni de ja ni ka kana ña jin tee ka jitotnuni vi tee ka skuaꞌa siki kimi vi tee tasi vi tee ndichi, nagua ja na vi kaꞌan de na jani kuu. Te nuu ni jinokuei de, te ni jaꞌankuei de nuu oo rey.
DAN 2:3 Te jiñaꞌa rey nuu de: ―Ni jika in jani nuu san, te ndiꞌni ndevaꞌa san ja kuni san na jani kuu ―jiñaꞌa de.
DAN 2:4 Yun te ni ka kaꞌan tee ndichi yun nuu rey jin saꞌan arameo, te ka jiñaꞌa de: ―Siun ni koteku ni, vi tata rey. Te ndakani ni naxa ni jani ni nuu sein ja ka jinokuechi san nuu ni, te na vi kaꞌan san naxa kei jani ni jani ni ―ka jiñaꞌa de.
DAN 2:5 Te jiñaꞌa rey nuu tee ndichi yun: ―Yaꞌa kuu ja ja ni ndakani ini san: Nuu ja ma vi kaꞌan ni naxa ni jani san vi naxa kei ja ni jani san, te vi skuechi kueli ña jin ni, te vi xnani ndiꞌi veꞌe ni.
DAN 2:6 Su nuu ja na vi kaꞌan ni naxa ni jani san vi naxa kei ja ni jani san, te vi niꞌi ni ja skutaꞌu ña san vi jandiuxi, vi koo jayiñuꞌu ndevaꞌa nuu ni. Te yun guaa vi kaꞌan ni naxa ni jani san vi naxa kei ja ni jani san ―jiñaꞌa de.
DAN 2:7 Te jichi kuu uu ka jiñaꞌa tee ndichi yun: ―Kaꞌan ni naxa ni jani ni nuu sein ja ka jinokuechi nuu ni, vi tata rey, te na vi kaꞌan san naxa kei ja ni jani ni ―ka jiñaꞌa de.
DAN 2:8 Su jiñaꞌa rey: ―Ja jini guaꞌa san ja maa ni ka kuini ni ja na kaka ore, chi ja ka jini ni naxa ndakani ini san ja saꞌa san.
DAN 2:9 Su nuu ja ma vi kaꞌan ni naxa ni jani san, te invaa ni tnundoꞌo vi tnaꞌa ni, chi ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa ni ja vi kaꞌan ni tnoꞌo tnoꞌo, te vi xndaꞌu ña ni jin san, guaa ndee na sama ini san. Su vi kaꞌan ni naxa ni jani san, nagua ja na kuni san ja suni kuu vi kaꞌan ni naxa kei ja ni jani san ―jiñaꞌa de.
DAN 2:10 Te ka jiñaꞌa tee ndichi yun nuu rey: ―Tu saꞌun na in ñayiu ñuyiu kuu kuni nagua kuini maa ni, vi tata rey, ja kuni ni. Te inka kuu ja ni in rey, a kuu kaꞌnu ndevaꞌa de axi joo ni, te tu na ama ka jikan tnoꞌo de tnoꞌo yaꞌa nuu ni in tee ka jitotnuni, ni tee ka skuaꞌa siki kimi, te ni nuu tee ndichi.
DAN 2:11 Chi tnoꞌo ja jikan tnoꞌo ña ni, vi tata rey, kuu in tnoꞌo vijin ndevaꞌa, te tu na in ñayiu kuu kuni. Maintnoꞌo chuꞌchi, guaa ka jini ya, su tu ka oo ia yun neꞌu ñayiu ñuyiu ―ka jiñaꞌa de.
DAN 2:12 Nuu ni onini rey tnoꞌo yun, te ni kiti ndevaꞌa ini de, te ni tatnuni de ja vi kaꞌni ndiꞌi tee ndichi ka oo ñuu Babilonia.
DAN 2:13 Te ni ka xtutenuu de tnoꞌo ni kee nuu kaꞌan ja vi kaꞌni ndiꞌi tee ndichi, te suni ni ka ndanduku de Daniel vi sava ka suchi ka ndeka tnaꞌa jin, nagua ja vi kaꞌni ña de jin.
DAN 2:14 Te nuu kuaꞌan Arioc, tee tatnuni nuu tee ka jito veꞌe tniuu nuu oo rey, ja kaꞌni de tee ndichi ka oo Babilonia, yun te ni kaꞌan ndichi kaꞌan kaji Daniel nuu Arioc yun,
DAN 2:15 te ni jikan tnoꞌi: ―¿Na jaꞌa kuu ja keneꞌe rey in tnoꞌo xeen ndevaꞌa? ―jiñaꞌi. Te ni ndakani Arioc na jaꞌa kuu nuu Daniel.
DAN 2:16 Yun te ñama ni jaꞌan Daniel nuu oo rey, te ni jikain ja na kondetu nuu ka de, nagua ja na kuu kaꞌin naxa ni jani de vi naxa kei jani yun.
DAN 2:17 Yun te kuanoꞌo Daniel veꞌi, te ni kaxtnoꞌi ja siun kaa tnundoꞌo ka tnaꞌi nuu Ananías vi Misael vi nuu Azarías, suchi ka oo jin.
DAN 2:18 Te ni kaꞌin ja na vi kakain nuu ia Dios oo ndee andivi ja na kundaꞌu ini ña ya siki jani oyuꞌu yun, nagua ja ma vi kui jin sava ka ñayiu ndichi ka oo Babilonia yun.
DAN 2:19 Yun te nuu jakuaa suaꞌa, te ni ndaskuni ña jani oyuꞌu yun jin Daniel, te ni ndakuantaꞌu kaꞌnui nuu ia Dios oo ndee andivi,
DAN 2:20 te jiñaꞌi: Na taꞌu na ndetu sivi ia Dios ja oo nikuii nikani, chi nuu maa ya oo jandichi vi jakaꞌnu ya.
DAN 2:21 Te maa ya sama tiempu vi kuia, te jani ya rey vi xtajioo ya, te jiñaꞌa ya tnoꞌo ndichi nuu ñayiu ndichi vi ja jinkuiꞌnu ini nuu ñayiu kaji ini.
DAN 2:22 Te maa ya skuni ña javijin vi ja oo yuꞌu, te jini ya nagua oo nuu nee chi oo jayeꞌe jin maa ya.
DAN 2:23 Te nuu maa ni ndakuantaꞌu san ja kuu ni ia Dios ndi tata san, te saꞌa kaꞌnu ña san, chi ni taa ni tnoꞌo ndichi vi jandakui san, te ni skuni ña ni vitna ja ka jikan san nuu ni, te ni xneꞌe ni jani ja xndiꞌni ña jin rey. Jiñaꞌi nuu ia Dios.
DAN 2:24 Yun te ni jaꞌan Daniel nuu oo Arioc, tee xiin nuu ni tatnuni rey ja kaꞌni de tee ndichi ka oo Babilonia, te jiñaꞌi suaꞌa: ―Ma kaꞌni ni tee ndichi ka oo Babilonia yaꞌa. Te kuaka ña ni na kiꞌin san nuu oo rey, te na kaxtnoꞌo maa san naxa kei jani de ―jiñaꞌi.
DAN 2:25 Yun te ñama kuiti ni jaka ña maa Arioc jin Daniel nuu oo rey, te jiñaꞌa de suaꞌa: ―Ni junkuꞌun san suchi yaꞌa neꞌu ñayiu judio ja ni ka jaka ndevaꞌa ña ñayiu ñuo, ja kaꞌin nuu maa ni, vi tata rey, naxa kei jani ni ―jiñaꞌa de.
DAN 2:26 Yun te jiñaꞌa rey nuu Daniel, suchi ni ka ndaxnani Beltsasar: ―¿A kuu ndija kaꞌan ron nagua ni jini rin nuu jani rin vi naxa kei kaꞌan? ―jiñaꞌa de.
DAN 2:27 Te jiñaꞌa Daniel nuu rey: ―Ja jaꞌa tnoꞌo oyuꞌu ja kuini maa ni, vi rey, ja kuni ni, tu na in tee ndichi, ni tee skuaꞌa siki kimi, ni tee jitotnuni, ni tee tasi ja kuu vi kaxtnoꞌo nuu ni, vi tata rey.
DAN 2:28 Su oo in ia Dios ndee andivi ja skuni ña ya tnoꞌo oyuꞌu, te maa ya ni kaxtnoꞌo nuu ni, vi rey Nabucodonosor, nagua kokuu kiuu ja vaji nuu kuee ka. Yaꞌa kuu jani ni vi ja ni jini ni nuu katuu ni nuu jito ni kixin ni.
DAN 2:29 ’Nuu katuu ni, vi tata rey, nuu jito ni, te ni kii ja ndakani ini ni naxa kaa ja kokuu nuu kuee ka. Te ia ja skuni ña tnoꞌo oyuꞌu ni xneꞌe ya naxa kaa ja kokuu.
DAN 2:30 Te ni xneꞌe ya nuu maa san tnoꞌo oyuꞌu yaꞌa, su masu chia ndichi ka san saa sava ka ñayiu ñuyiu, chi saa nagua ja kaxtnoꞌo san nuu maa ni, vi tata rey, naxa kei jani ni, te saa nagua ja jinkuiꞌnu ini ni nagua ndakani ini ni.
DAN 2:31 ’Te nuu jani yun ni jini ni, vi tata rey, in jakaꞌnu ndevaꞌa ja na kaa ñayiu. Te kaꞌnu ndevaꞌa kuu vi yeꞌe tajan, nukuiin ichi nuu ni, te ioo ndevaꞌa jito.
DAN 2:32 Te xini yun kuu oro ninoꞌo, te ndika vi ndaꞌa kuu plata, te chii vi kuñu kokin siꞌin kuu bronce.
DAN 2:33 Te siꞌin kuu kaa. Te jaꞌa, chi joo kuu kaa, te joo kuu ñuꞌu ndoꞌo.
DAN 2:34 Te oo ni ndiaꞌa ni yun, te sanaa ni jiotuu in kava ja masu na ñayiu ni skiotuu. Te ni kani jaꞌa ja na kaa ñayiu yun nuu kuu kaa vi ñuꞌu, te skuechi kueli ña.
DAN 2:35 Yun te ndiꞌi ni ka jechi kueli ja kuu kaa vi ñuꞌu vi bronce vi plata vi oro. Te ni nduu ja na kaa ñayiu yun ñuyaka na kuinio miꞌi yoo ja ka xtechi triu, te ni xtechi ndiꞌi ña tachi, te ni tu ka na ndenaꞌa ja ni oo jayun. Su kava ja ni kani ña jin ja na kaa ñayiu yun, ni nduu in yuku kaꞌnu ndevaꞌa ja vi ni chitu nii oo ñuyiu.
DAN 2:36 ’Yaꞌa kuu ja ni jani ni, vi tata rey. Te vitna te na kaꞌan san naxa kei jani ni.
DAN 2:37 Maa ni, vi tata rey, kuu ni rey kaꞌnu ka nuu ndiꞌi rey, chi maa ia Dios oo ndee andivi ni chitniuu ña ja kotatnuni ni, vi koo ni jin jakaꞌnu vi jandakui vi jayiñuꞌu.
DAN 2:38 Te nuu ndaꞌa maa ni, ni xndendoo ia Dios ndiꞌi ñayiu vi kiti yuku vi tisala, tu ni ja saꞌi ndeni nuu kuu ja ka oi. Te maa ia Dios ni saꞌa kaꞌnu ña ja kotatnuni ni nuu ndiꞌi. Te maa ni kuu yiki xini ja kuu oro yun.
DAN 2:39 Te nuu yaꞌa ja kotatnuni maa ni, vi tata rey, te kotatnuni inka rey kokuu lule ka saa maa ni. Yun te saa kii inka rey kuu uni ja kuu bronce, ja kundee kotatnuni nuu ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
DAN 2:40 Te rey kuu kuun koo ndakui de na kuinio kaa, te nagua taꞌu kaa yun ndiꞌi nani guaa kuu te xnaa ña, te suni saa saꞌa rey yun, chi skuechi kueli de sava ka nuu ka tatnuni rey, te xnaa de.
DAN 2:41 ’Te ja ni jini ni jaꞌa yun vi xinjaꞌa ja joo kuu ñuꞌu ndoꞌo vi joo kuu kaa. Te kaa ja saka tnaꞌa jin ñuꞌu ja ni jini ni yun, vi tata rey, kei kaꞌan ja teꞌnde sagua nuu tatnuni rey yun, visi koo ndakui de na kuinio kaa.
DAN 2:42 Te ja siun joo xinjaꞌa yun kuu kaa, te joo kuu ñuꞌu, te yun kei kaꞌan ja joo nuu tatnuni rey yun koo ndakui, te joo koo vita.
DAN 2:43 Te ja siun ni jini ni kaa ja saka tnaꞌa jin ñuꞌu, te saa vi saꞌa rey yun, chi vi saꞌa de in tratu, te vi saka tnaꞌa de jin maꞌñu sagua ja vi tnandaꞌa de, su ma kuu vi nitnaꞌa inuu in in de, nagua saꞌa kaa ja tu saka tnaꞌa jin ñuꞌu.
DAN 2:44 Te kiuu ja vi kotatnuni rey yaꞌa, chi saꞌa ia Dios oo ndee andivi ja ndakoo inka rey kotatnuni ja ma naa saꞌun. Te ni in ñuu ma kundee ja kokuu nijaꞌnu nuu, te xnaa ndiꞌi nuu ka tatnuni sava ka rey. Su maa, chi nikuii nikani ni koo.
DAN 2:45 Yun kei kaꞌan kava ni jini ni ja ni jiotuu ndee nuu yuku yun ja masu na ñayiu ni skiotuu, kava ja ni skuechi kueli ña jin kaa vi bronce vi ñuꞌu vi plata vi oro. Te maa ia Dios kaꞌnu ndevaꞌa ni skuni ña jin maa ni, vi tata rey, naxa kaa ja kokuu nuu kuee ka. Te ni jani ndaa ni vi oo ndaa ndija ja saa kei jani yun ―jiñaꞌi.
DAN 2:46 Yun te ni jinkuiin jiti rey Nabucodonosor nuu Daniel, te ni chindei de xini de ndee nuu ñuꞌu, te ni tatnuni de ja vi soko ñayiu, te vi teñuꞌi suja vixin nuu Daniel.
DAN 2:47 Te jiñaꞌa rey yun nuu Daniel: ―Ja ndaa ndija ja Dios ron kuu Dios kaꞌnu ka nuu ndiꞌi chuꞌchi, te maa ya kuu Jitoꞌo tee ka kuu rey, te maa ya kuu ia skuni ña tnoꞌo oyuꞌu, chi ni kuu ni jini ron tnoꞌo ni oyuꞌu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
DAN 2:48 Yun te ni saꞌa kaꞌnu ña rey ja ni onei tniuu kaꞌnu ndevaꞌa, te kuaꞌa ja ni skutaꞌu ña de, vi ni chitniuu ña de ja kotatnuni nuu ndiꞌi ñuu ja tnii Babilonia, vi mai kuu tee kaꞌnu ka ja tatnuni nuu ndiꞌi tee ndichi maa ñuu kaꞌnu Babilonia yun.
DAN 2:49 Te ni jikan Daniel nuu rey ja na chitniuu ña de ja vi kotatnuni Sadrac vi Mesac vi Abed-nego nuu ñuu ja tnii Babilonia, te saa ni saꞌa rey yun. Te ni kendoo maa Daniel nuu veꞌe tniuu ja tatnuni rey.
DAN 3:1 Ni tatnuni rey Nabucodonosor ja ni ka saꞌa in chuꞌchi jin oro, ja sukun oko uxi metro, te uni metro ja jite, te ni ka jinkani de yoso kaꞌnu nani Dura, ñuu ja tnii Babilonia.
DAN 3:2 Yun te ni kana ña rey Nabucodonosor jin tee ka tatnuni nuu sava ñuu, vi tee ka tatnuni nuu soldado, vi tee ka xteku ña, vi tee ka yindaꞌa xuꞌun, vi tee ka jaꞌnde kuechi, vi ndiꞌi tee ka netniuu nuu ñuu ja kikuei de nuu koo viko ja vi saꞌa ii de chuꞌchi ja ni tatnuni rey Nabucodonosor ja ni ka jani.
DAN 3:3 Te ni ka ndututu tee ka tatnuni nuu sava ñuu, vi tee ka tatnuni nuu soldado, vi tee ka xteku ña, vi tee ka yindaꞌa xuꞌun, vi tee ka jaꞌnde kuechi, vi ndiꞌi tee ka netniuu nuu ñuu, nagua ja vi saꞌa de viko nuu vi saꞌa ii de chuꞌchi ja ni tatnuni rey Nabucodonosor ja ni ka jani. Te ni ka junkuiin de jaꞌa nuu nukuiin chuꞌchi yun.
DAN 3:4 Te tee ni teku tniuu ja kana de kaxtnoꞌo de nuu kejaꞌa viko yun, ni kana jaa de, te jiñaꞌa de: ―Vi konini ndiꞌi ni, ka kuu ni ñayiu ñuu naꞌnu vi ñayiu ñuu kueli vi ñayiu ndiꞌi nuu saꞌan ja ka kaꞌan ni,
DAN 3:5 ja nuu vi konini ni ja ndaꞌi ndiki vi tnuyoo, vi nuu ka tee tamboril vi arpa vi salterio vi zampoña vi ndiꞌi xnuu ndaꞌi, te vi jinkuiin jiti ni, te vi chiñuꞌu ni chuꞌchi kuu oro ja ni tatnuni rey Nabucodonosor ja ni ka jani yaꞌa.
DAN 3:6 Te nani kuu ñayiu ja tu junkuiin jiti ja chiñuꞌu chuꞌchi yaꞌa, te vi vitna ñuꞌni kuiti vi tnaa ña jin nuu in jitnu ja kandandaꞌa ―jiñaꞌa de.
DAN 3:7 Te yun guaa nuu ni ka onini ñayiu ndiꞌi ñuu ja ni ndaꞌi ndiki vi tnuyoo, vi ni ka tee tamboril vi arpa vi salterio vi zampoña vi ndiꞌi xnuu ndaꞌi, te ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu vi ñayiu ñuu kueli vi ñayiu ndiꞌi nuu saꞌan ka kaꞌin, ni ka junkuiin jiti, te ni ka chiñuꞌi chuꞌchi kuu oro, ja ni tatnuni rey Nabucodonosor ja ni ka jani de.
DAN 3:8 Su tiempu saa, ni jaꞌankuei sava tee ndichi nuu rey, te ni ka kaꞌan kuechi de siki tee judio.
DAN 3:9 Te ni ka kaꞌan de jin rey Nabucodonosor, te ka jiñaꞌa de: ―Koteku ni nikuii nikani, vi tata rey.
DAN 3:10 Maa ni, vi rey, ni keneꞌe ni in ley nuu tatnuni ni ja ndiꞌi ñayiu vi junkuiin jiti, te vi chiñuꞌi chuꞌchi kuu oro nuu ka nini ja ndaꞌi ndiki vi tnuyoo, vi ka tee tamboril vi arpa vi salterio vi zampoña, vi ndiꞌi xnuu ndaꞌi.
DAN 3:11 Te na ñayiu tu kuini junkuiin jiti ja chiñuꞌi chuꞌchi, te vi tnaa ña jin nuu in jitnu ja kandandaꞌa.
DAN 3:12 Su ka oo sava tee judio ja ni chitniuu maa ni ja ka tatnuni de nuu ñuu ja tnii Babilonia yaꞌa, ja tu ka jantnoꞌo de tnoꞌo ni tatnuni ni. Te tu ka nee yiñuꞌu de nuu chuꞌchi ni, te ni tu ka chiñuꞌu de chuꞌchi ja kuu oro ja ni tatnuni ni ja ni ka jani. Te tee yaꞌa ka kuu Sadrac vi Mesac vi Abed-nego ―ka jiñaꞌa de.
DAN 3:13 Yun te ni kiti ndevaꞌa ini Nabucodonosor, te ni tatnuni de ja ni ka junkuaka ña jin Sadrac vi Mesac vi Abed-nego. Te nuu ni jinokuei de jin nuu rey,
DAN 3:14 te ni jikan tnoꞌo ña rey Nabucodonosor, te jiñaꞌa de: ―¿A ndija, vi Sadrac, Mesac vi Abed-nego, ja tu ka nee yiñuꞌu ron nuu chuꞌchi rin, te ni tu ka chiñuꞌu ron chuꞌchi kuu oro ja ni tatnuni rin ja ni ka jani yun?
DAN 3:15 Te vitna, ¿a vi junkuiin jiti ron, te vi chiñuꞌu ron chuꞌchi ni tatnuni rin ja ni ka saꞌa nuu vi konini ron ja ndaꞌi ndiki vi tnuyoo, vi ka tee tamboril vi arpa vi salterio vi zampoña vi ndiꞌi nuu xnuu ndaꞌi? Chi nuu ja ma vi chiñuꞌu ron chuꞌchi yun, te vitna ñuꞌni kuiti vi tnaa ña jin ron in nuu jitnu ja kandandaꞌa. Te nuu saa, ¿te na chuꞌchi kuu ia skaku niꞌnu ña jin ron nuu ndaꞌa rin? ―jiñaꞌa de.
DAN 3:16 Te ka jiñaꞌa Sadrac vi Mesac vi Abed-nego: ―Masu nini kuu, vi rey Nabucodonosor, ja vi kaꞌan niꞌnu san ja jaꞌa san siki tnoꞌo yaꞌa.
DAN 3:17 Maa Dios, ia xiin nuu ka jinokuechi san, kuu ia kuu skaku niꞌnu ña jin san nuu jitnu ja kandandaꞌa yun, vi skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa maa ni, vi rey.
DAN 3:18 Axi nuu ja ma saꞌa ia Dios san saa, su ja kokuni maa ni, vi rey, ja ma vi kunukuechi san nuu chuꞌchi ni, te ni ma vi chiñuꞌu san chuꞌchi kuu oro ja ni jani ni yun ―ka jiñaꞌi.
DAN 3:19 Yun te ni kiti ndevaꞌa ini Nabucodonosor, te vi ni ndukuaꞌa ñuꞌu de ja kiti ini de siki Sadrac vi Mesac vi Abed-nego. Te ni tatnuni de ja vi sasaa guaguaꞌa jitnu yun uja ka jichi saa nagua ka sasaa sava ka jichi.
DAN 3:20 Te ni tetniuu de sava soldado de, tee inu ndakui ka, ja vi kuꞌni de Sadrac vi Mesac vi Abed-nego, te na vi tnaa ña de nuu jitnu kandandaꞌa yun.
DAN 3:21 Yun te ni ka jinkonuꞌni ndi uni suchi kuechi yaꞌa jin saꞌun tikani ja ka niꞌnui vi saꞌun tinani ja ka nuꞌni xini, vi ndijain, vi sava ka saꞌun ka niꞌnu ii, te ni ka tnaa ña jin nuu jitnu ja vi kandaꞌa kuakuaꞌa.
DAN 3:22 Te ja siun ni tatnuni rey ja ñama na vi skunkuu de, te jitnu yun, chi ni saa ndevaꞌa ndetnuni, te ni jaꞌni ña yaa ñuꞌu yun jin soldado ja ni ka tnaa ña jin Sadrac vi Mesac vi Abed-nego.
DAN 3:23 Te ndi uni suchi kuechi yaꞌa ka nuꞌni ndaꞌi vi siꞌin, ni ka kanakaui nuu jitnu ja kandaꞌa kuakuaꞌa ñuꞌu.
DAN 3:24 Yun te ni yuꞌu rey Nabucodonosor, te ñama kuiti ni ndakoo de, te ni jikan tnoꞌo de tee ka xteku ña jin de: ―¿A masu uni tee ka nuꞌni ni ka tnao nuu ñuꞌu yun? ―jiñaꞌa de. Te ka jiñaꞌa tee yun nuu rey: ―Jandaa ja saa kuu, vi rey.
DAN 3:25 Te jiñaꞌa rey: ―Su sein, chi kuun de ndiaꞌa san ni ka ndajin de ka jiondita de sagua nuu ñuꞌu yun. Te ni tu ndee ka naꞌa saꞌun de ja vi kai de, te tee kuu kuun, chi vi na jito in chuꞌchi jito de ―jiñaꞌa de.
DAN 3:26 Yun te ni kuyatni Nabucodonosor yuꞌu jitnu nuu jaꞌnu kuakuaꞌa ñuꞌu yun, te ni kana de: ―Sadrac, Mesac, Abed-nego, suchi ka jinokuechi nuu ia Dios oo ndee sukun, ndekuei nuu ñuꞌu jian, te neꞌekuei ―jiñaꞌa de. Yun te ni ndekuei nuu ñuꞌu yun.
DAN 3:27 Te ni ka kututu ndiꞌi tee ka tatnuni nuu sava ñuu, vi sava ka tee ka netniuu, vi tee ka tatnuni nuu soldado, vi tee ka xteku ña jin rey, nagua ja vi kondiaꞌa de suchi kuechi yun, naxa ni kuu ja tu ni teñuꞌu ña ñuꞌu yun. Te ni invaa ixi xini, tu ni ndutu, te ni tu ni ka kasun saꞌuin, te ni ja tu ka jaꞌan xiko ñuaꞌin.
DAN 3:28 Yun te jiñaꞌa Nabucodonosor: ―Kaꞌnu kuu ia Dios Sadrac vi Mesac vi Abed-nego ja ni tetniuu ya ia jinokuechi nuu ya ja skaku niꞌnu ya suchi ka jinokuechi nuu maa ya. Chi ni ka ondetu kaꞌnui nuu ya, te tu ni ka skunkui tnoꞌo ni tatnuni san ja kuu san rey, chi ni ka sokoi mai ja vi kui ama ka ja vi kunukuechi axi vi chiñuꞌi inka chuꞌchi ja masu Dios mai kuu.
DAN 3:29 Te yun guaa vitna, te tatnuni san ja nani kuu ñayiu ja kaneꞌe jin ia Dios Sadrac vi Mesac vi Abed-nego, te na vi skuechi kueli ña jin, te na vi xnaa ndiꞌi veꞌi, tu ni ja saꞌi a ñayiu ñuu naꞌnu axi ñayiu ñuu kueli ka kui, a nani kuu saꞌan ja ka kaꞌin, chi tu na inka Dios ja kuu skaku niꞌnu ña suaꞌa ―jiñaꞌa de.
DAN 3:30 Yun te ni jiñaꞌa rey nuu Sadrac vi Mesac vi Abed-nego in tniuu kaꞌnu ndevaꞌa ka ja vi kotatnuni nuu ñuu ja tnii Babilonia yun.
DAN 4:1 Maa san kuu Nabucodonosor, rey ñayiu ndiꞌi ñuu naꞌnu vi ñayiu ñuu kueli ja ka oo nii ñuyiu vi ndiꞌi nuu saꞌan ja ka kaꞌin. Vi koo vii vi koo vaꞌa ni, vi vi koo mani ni.
DAN 4:2 Jinkuaan ini san ja kaxtnoꞌo san taka seña vi tniuu naꞌnu ja ni saꞌa ia Dios oo ndee sukun yun jin san.
DAN 4:3 Ja nase vii naꞌnu seña saꞌa ya vi nase vii ndakui tniuu naꞌnu saꞌa ya. Su nuu tatnuni ya, chi nikuii nikani oo, te maa ya kuu Jitoꞌo in in tatatnoꞌo ja vajikuei.
DAN 4:4 Maa san kuu Nabucodonosor ja ni osii ini san veꞌe san vi ni okusii ini san jin ndiꞌi jaguaꞌa oo nuu veꞌe tniuu san.
DAN 4:5 Su nuu jakuaa suaꞌa ni kii in jani nuu san ja ni siuꞌu ña, te nuu katuu san nuu jito san ni kii in ja ni ndakani ini san jin ja ni jini san yun, te ni yuꞌu ndevaꞌa san.
DAN 4:6 Yun te ni tatnuni san ja ni kikuei ndiꞌi tee ndichi ka oo Babilonia nuu san, nagua ja na vi kaxtnoꞌo de naxa kei ja ni jani san yun.
DAN 4:7 Te ni kikuei tee ka jitotnuni, vi tee ka skuaꞌa siki kimi, vi tee ndichi, vi tee tasi, te ni ndakani san ja ni jani san, su tu ni ka jini de naxa kei jani yun.
DAN 4:8 Su sandiꞌi ni ka, te ni kee Daniel nuu san, suchi suni ka xnani Beltsasar, nagua nani chuꞌchi san, chi ini anu mai oo espíritu chuꞌchi ii ndevaꞌa, te ni ndakani san nui nagua ni jani san, te jiñaꞌa san:
DAN 4:9 ―Beltsasar, suchi tatnuni nuu tee ka jitotnuni, ja jini rin ja oo ron jin espíritu chuꞌchi ii ndevaꞌa. Te ni in tnoꞌo oyuꞌu, tu nagua vijin ndevaꞌa kuu nuu maa ron ja kaꞌan ron. Konini na ndakani rin naxa ni jani rin, te kaꞌan ron naxa kei jani rin yun.
DAN 4:10 Yaꞌa kuu ja ni jini rin nini katuu ka rin nuu jito rin: Ni jini rin in yutnu sukun sukun ja nukuiin maꞌñu sagua nuu ñuꞌu yaꞌa.
DAN 4:11 Te ni jaꞌnu yutnu yun, te ni kuu ndakui ndevaꞌa tnu, te vi ni jinonta xtuu tnu ndee ndika andivi, te vi ndee jika, te ndijin nukuiin tnu.
DAN 4:12 Te luu ndevaꞌa ka naꞌa ndaꞌa tnu, te vii ndevaꞌa ni kuun ndiaꞌa tnu. Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu ni ka niꞌi ja ka jai nuu tnu. Te kati nduꞌu tnu ni ka onduei kiti yuku, te nuu ndaꞌa tnu ni ka otnaa kiti ndagua taka ti, te yutnu yun ni oxteku ndiꞌi ñayiu vi kiti.
DAN 4:13 ’Te nuu katuu ka rin nuu jito rin ni jini rin in ia jito ña, ia ii ja makuun ndee andivi.
DAN 4:14 Te ni kana jaa ndevaꞌa ya, te kachi ya suaꞌa: Vi xndonso yutnu jian, te vi kaꞌnde ndaꞌa tnu. Vi xtajioo ndaꞌa vijin tnu, te vi katenuu ndiaꞌa tnu. Te na vi kunu kiti yuku ja ka oo kati nduꞌu tnu, vi kiti ndagua ja ka nukoo nuu ndaꞌa tnu.
DAN 4:15 Su vi xndoo tinduꞌu tnu jin yoꞌo tnu nuu ñuꞌu jian, te vi kuꞌni tinduꞌu tnu yun jin in cadena ja kuu kaa vi bronce, te na koo maa neꞌu yuku kuii, te na kondajin maa de ja kuu de na kuinio in yutnu jin yuyu ja kuun ndee andivi, te na vi koo maa de jin kiti yuku neꞌu yuku kuii.
DAN 4:16 Te na ndasama jajintnuni de, te na nukonee de in jajintnuni kiti, te na koo jakueꞌe yun siki de nuu uja kuia.
DAN 4:17 Te yaꞌa kuu tnundoꞌo ja ka kachi rin ja ka kuu rin ia jito ña, vi tnoꞌo ka tatnuni rin ja ka kuu rin ia ii, nagua ja ndiꞌi ñayiu na vi kuni ja ia Dios oo ndee sukun kuu kaꞌnu ka ya nuu tee ka tatnuni ñuyiu. Te na ñayiu kaꞌan maa ya, te chitniuu ña ya ja kotatnuni nuu in ñuu kaꞌnu, te saꞌa kaꞌnu ña ya jin ñayiu saꞌa ndaꞌu ka, kachi ya.
DAN 4:18 ―Yaꞌa kuu jani ja ni jani maa rin ja kuu rin rey Nabucodonosor. Te vitna, vi Beltsasar, te kaꞌan naxa kei jani rin yun, chi ni in tee ndichi ja ka oo nuu tatnuni rin, tu ka jinkuiꞌnu ini de ja vi kaxtnoꞌo de naxa kei jani rin yun. Su maa ron, chi kuu kaꞌan ron naxa kei jani yun, chi oo ron jin espíritu chuꞌchi ii ndevaꞌa ―jiñaꞌa de.
DAN 4:19 Yun te ni saꞌu kuii ini san ja ndakani ini san, ja kuu san Daniel, ja suni ka xnani ña Beltsasar, te ni yuꞌu san jin ja vaji jajintnuni san ja ndakani ini san. Su ni kaꞌan rey, te kachi de: ―Beltsasar, ma ndakani ini ron jin jani yun, te ni jin naxa kei ―kachi de. Te jiñaꞌa san ja kuu san Beltsasar: ―Jitoꞌo san, na koo jani yaꞌa siki ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, te ja kei jani yaꞌa siki ñayiu ka kuini ja vi saꞌa ña in jakueꞌe.
DAN 4:20 Yutnu ja ni jini ni, chi nijaꞌnu tnu vi ni kuu ndakui ndevaꞌa tnu, te ni jinonta xtuu tnu ndee ndika andivi, te vi ndee jaꞌa ñuyiu, te ndijin nukuiin tnu.
DAN 4:21 Te luu ndevaꞌa ka naꞌa ndaꞌa tnu, te vii ndevaꞌa ni kuun ndiaꞌa tnu, te ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka niꞌi ja ka jai nuu tnu, te nduꞌu tnu ni ka oo kiti yuku, te nuu ndaꞌa tnu ni ka otnaa kiti ndagua taka ti.
DAN 4:22 Te yutnu yun kuu maa ni, vi tata rey, ja ni kuu sukun ni, te ni kuu ndakui ndevaꞌa ni. Te ja ni kuu kaꞌnu ndevaꞌa ni yun ni kenta ndee andivi, te ja tatnuni ni jika guaa ndee nuu jinkituu jaꞌa ñuyiu.
DAN 4:23 Te ja ni jini ni, vi tata rey, ja ndee andivi makuun in ia jito ña, ia ii, te kachi ya: “Vi kaꞌnde tinduꞌu tnu jin yoꞌo tnu nuu ñuꞌu jian, te vi kuꞌni tinduꞌu tnu jin in cadena ja kuu kaa vi bronce, te na koo maa neꞌu yuku kuii, te na kondajin maa jin yuyu kuun ndee andivi, te na vi koo maa jin kiti yuku neꞌu yuku kuii guaa ndee na yaꞌa jakueꞌe yun siki de nuu uja kuia”.
DAN 4:24 ’Yaꞌa kuu ja kei jani ni, vi tata rey, te suni yaꞌa kuu tnundoꞌo ja tetniuu ia Dios oo ndee andivi ja vaji siki maa jitoꞌo san rey:
DAN 4:25 Vi keneꞌe siin ña jin ni neꞌu ñayiu, te vi koo ni jin kiti yuku, te kokaa ni yuku nagua ka jaa isndiki, te jin yuyu ja kuun ndee andivi kondajin ni. Te saa kondoꞌo ni, vi rey, nuu uja kuia, guaa ndee na ndakuni ni ja ia Dios oo ndee sukun kuu ia kaꞌnu ka ja tatnuni ya nuu ndiꞌi tee ka tatnuni ñuyiu. Te na ñayiu kaꞌan maa ya, te chitniuu ña ya ja kotatnuni.
DAN 4:26 Te ja jaꞌa ja tatnuni ja vi xtendoo tinduꞌu tnu jin yoꞌo maa yutnu yun nuu ñuꞌu, kei kaꞌan ja ndaniꞌi ii ni kotatnuni ni nuu na ndakuni ni ja ndee andivi oo maa ia tatnuni.
DAN 4:27 Te yun kuu ja jikantaꞌu san nuu ni, vi tata rey, ja kuantaꞌu ni joo tnoꞌo xteku ña san: Saꞌa ndaa ni, te ma saꞌa ka ni yika kuechi. Ma saꞌa ka ni jakueꞌe, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ni ñayiu ka kundaꞌu. Chi axi saa vatuni saa, te kokunuu ka ja koo vii koo vaꞌa ni, vi rey ―jiñaꞌi.
DAN 4:28 Te ndiꞌi tnundoꞌo yaꞌa ni kii siki rey Nabucodonosor.
DAN 4:29 Chi nuu ni yaꞌa uxi uu yoo, te nini jiondita rey siki veꞌe tniuu maa Babilonia,
DAN 4:30 te ni kachi de: “Yaꞌa kuu maa ñuu kaꞌnu Babilonia ja ni saꞌa maa rin ja kuu maa ñuu nuu tatnuni rin. Te ni saꞌa rin jin ndiꞌi jakaꞌnu rin, nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu maa rin”, kachi de.
DAN 4:31 Te vi nini kaꞌan ka rey tnoꞌo yun, te ni kenta in tnoꞌo ndee andivi, te jiñaꞌa: “Rey Nabucodonosor, nuu maa ron kaꞌan rin, ja ni ka kindee nuu tatnuni ron,
DAN 4:32 te vi keneꞌe siin ña jin ron neꞌu ñayiu, te vi koo ron jin kiti yuku, te kokaa ron yuku nagua ka jaa isndiki nuu uja kuia, guaa ndee na ndakuni ron ja ia Dios oo ndee sukun kuu ia kaꞌnu ka ja tatnuni ya nuu ndiꞌi tee ka tatnuni ñuyiu. Te na ñayiu kaꞌan maa ya, te chitniuu ña ya ja kotatnuni”, jiñaꞌa tnoꞌo yun.
DAN 4:33 Te vi maa ore saa, ni skunkuu tnoꞌo yun siki Nabucodonosor, te ni ka keneꞌe siin ña jin de neꞌu ñayiu, te ni ojaa de yuku nagua ka jaa isndiki, te ni ondajin yiki kuñu de jin yuyu ja kuun ndee andivi, guaa ndee ni ka kuu nani ixi xini de, na kuinio tnoo yaꞌa naꞌnu, te ni ka kuu nani tnii de na kuinio tnii kiti ndagua.
DAN 4:34 Te nuu ni jino tiempu, te ni ndanenuu maa san ja kuu san Nabucodonosor ichi andivi, te ni ndikuiꞌnu kaji ini san. Yun te ni chiñuꞌu san ia Dios oo ndee sukun, te ni saꞌa kaꞌnu san ja vii ndevaꞌa kuu kaꞌnu ia oo nikuii nikani. Te jakaꞌnu ya na koo nikuii nikani, te ja tatnuni ya na koo nuu in in tatatnoꞌo ja vajikuei.
DAN 4:35 Te masu nagua ka kuu saꞌun ñayiu ñuyiu nuu ya, chi saꞌa maa ya nagua kuini ya, jin ia ka oo ndee andivi vi jin ñayiu ka oo ñuyiu. Te tu na in kuu jinkani ña jin ya, te kuñaꞌi: “¿Nau ja siun saꞌa ni?”
DAN 4:36 Te vi maa ore saa, ni ndikuiꞌnu ini san, te ni ka ndajiokuiin jayiñuꞌu vi jakaꞌnu jayeꞌe tajan nuu tatnuni san. Te ni kikuei tee ka netniuu naꞌnu jin san vi tee ka xteku ña ja ni ka ndanduku ña de jin san. Te ni nukondee tuku san ja ni tatnuni san nuu ñuu san, te kuaꞌa ka jakaꞌnu ni nukonevaꞌa san saa nagua ni onevaꞌa san ama ka.
DAN 4:37 Te vitna ndakuantaꞌu maa san, ja kuu san Nabucodonosor, vi chiñuꞌu san vi saꞌa kaꞌnu san ia kuu rey ndee andivi, chi ndiꞌi tniuu saꞌa ya kuu tniuu ndaa, te ichi ndaa kuu ichi ya, te kuu saꞌa ndaꞌu ya ñayiu ka saꞌa teyii mai ―jiñaꞌa de suaꞌa.
DAN 5:1 Ni saꞌa rey Belsasar in viko kaꞌnu nuu ni kana de in mil tee ka netniuu jin de, te vi jin nuu ndiꞌi tee yun ni jinkondee rey ni jiꞌi de kuaꞌa vinu.
DAN 5:2 Te ja siun ja ni ndundee ini Belsasar jin vinu yun, te ni tatnuni de ja ni ka jinkiꞌin de vasu ka kuu oro vi vasu ka kuu plata ja ni jiso ndi tata de Nabucodonosor nuu veñuꞌu oo Jerusalén, nagua ja nuu vasu yun vi koꞌo rey, vi tee ka netniuu naꞌnu jin de, vi ñasiꞌi ja ni ka tnandaꞌa jin de, vi sava ka ñasiꞌi ka yitnaꞌa jin de.
DAN 5:3 Yun te ni ka jinkiꞌin de vasu ka kuu oro ja ni ka jiso veñuꞌu nuu kuu veꞌe maa ia Dios ja ni oo Jerusalén, te nuu vasu yun ni ka jiꞌi rey vinu jin tee ka netniuu naꞌnu jin de, vi ñasiꞌi ja ni ka tnandaꞌa jin de, vi sava ka ñasiꞌi ka yitnaꞌa jin de.
DAN 5:4 Ndiꞌi de ni ka jiꞌi vinu, te ni ka saꞌa kaꞌnu de chuꞌchi ka kuu oro vi plata vi bronce vi kaa vi yutnu vi yuu.
DAN 5:5 Te vi maa ore saa ni kenta ndaꞌa in teyii, te ni jinkondee tee yika veꞌe nuu ni kaꞌi jin kaka ichi nuu yeꞌe iti ja yoxnee nuu kandeleru ini veꞌe tniuu yun. Te nuu ni jini rey ndaꞌa yun ja tee,
DAN 5:6 te vi ni kuyaa tiaꞌa de ja yuꞌu de, te ni saꞌu kuii ini de ja ndakani ini de, te ni ka jinkondee siꞌin de ka niꞌi, te vi saa vijin ni kundee de nukuiin de.
DAN 5:7 Yun te vi ni kana jaa rey, ja na vi jinkuaka de tee ka jitotnuni vi tee ndichi vi tee tasi. Te jiñaꞌa rey nuu tee ndichi ka oo Babilonia: ―Na ndee ni tee kuu kaꞌu tnoꞌo ndee yun, te kaꞌan de naxa kei kaꞌan, te skuiꞌnu san de saꞌun kuaꞌa nditnu ja ka niꞌnu maa rey, te tnaa san in jañuꞌu sukun ja kuu oro sukun de, te tau san de ja kokuu de tee kuu uni ja kotatnuni de nuu tatnuni san ―jiñaꞌa de.
DAN 5:8 Yun te ni kiukuei ndiꞌi tee ndichi ja ka jinokuechi nuu rey, su tu ni kuu vi kaꞌu de tnoꞌo ndee yun, te ni ja vi kaxtnoꞌo de naxa kei kaꞌan nuu rey yun.
DAN 5:9 Yun te vi ni kuyaa jika rey Belsasar ja ni yuꞌu ndevaꞌa de. Te vi tu ka nii ini tee ka netniuu naꞌnu jin de nagua vi saꞌa de.
DAN 5:10 Su nuu ni onini reina ja ka saꞌa niꞌi ka saꞌa ioo rey jin tee ka netniuu naꞌnu jin de, te ni kiuu ña veꞌe nuu oo viko yun, te jiñaꞌa ña: ―Koteku ni nikuii nikani, vi rey. Te ma kondiꞌni ndevaꞌa ni, te ni ma yuꞌu ni.
DAN 5:11 Chi nuu tatnuni ni, oo in tee ñuꞌu ña espíritu chuꞌchi ii ndevaꞌa. Te kiuu ja ni otatnuni ndi tata ni Nabucodonosor, ni jini de ja tee yun, chi kaji ini de vi ndichi de vi jini ndaa de na kuinio chuꞌchi. Yun guaa ni tau ña ndi tata ni ja kuu de tee tatnuni nuu tee ka jitotnuni vi tee ka skuaꞌa siki kimi vi tee ndichi vi tee tasi.
DAN 5:12 Te tee yun, chi oo de jin in espíritu kaꞌnu ndevaꞌa, te kaji ini de vi ndichi de ja jinkuiꞌnu ini de naxa kei taka jani, vi jinkuiꞌnu ini de naxa kei tnoꞌo ka oyuꞌu, vi jini de sandaa de ndiꞌi tniuu vijin. Te tee yun kuu Daniel, te ni ndaxnani ña ndi tata ni Beltsasar. Kana ni Daniel yun vitna ñuꞌni, te na kaꞌan maa de naxa kei tnoꞌo ja ndee yika veꞌe yaꞌa ―jiñaꞌa ña.
DAN 5:13 Yun te ni ka jinsiaꞌa de Daniel nuu oo rey, te jiñaꞌa rey nuu Daniel: ―¿A maa ron kuu Daniel, in tee judio ja ni kakuiko teku ña ndi tata rin rey Nabucodonosor ñuu Judea?
DAN 5:14 Te ni onini rin ka kaꞌan ja oo ron jin espíritu chuꞌchi ii ndevaꞌa, te kaji ini ron vi jinkuiꞌnu ini ron vi ndichi ndevaꞌa ron.
DAN 5:15 Te ja ni kikuei tee ndichi vi tee ka skuaꞌa siki kimi nuu rin, nagua ja vi kaꞌu de tnoꞌo ndee yun, te vi kaxtnoꞌo de naxa kei tnoꞌo yun, su tu ka jinkuiꞌnu ini de naxa kei tnoꞌo yun.
DAN 5:16 Su ni onini maa rin ka kaꞌan ja jaꞌa ron, chi kuu jinkuiꞌnu ini ron naxa kei, vi jini ron sandaa ron ndiꞌi tniuu vijin. Te nuu ja kuu kaꞌu ron tnoꞌo ndee yun, te kaxtnoꞌo ron naxa kei kaꞌan, te skuiꞌnu ña rin in saꞌun kuaꞌa nditnu ja ka niꞌnu rey, te tnaa rin in jañuꞌu sukun ja kuu oro sukun ron, te kokuu ron in tee kuu uni ja kotatnuni ron nuu tatnuni rin ―jiñaꞌa de.
DAN 5:17 Yun te jiñaꞌa Daniel nuu rey: ―Kendoo maa ni jin ja skutaꞌu ña ni, vi tata rey, te kuñaꞌa ni nuu inka tee ja na konetniuu de nuu veꞌe tniuu ni. Su na kaꞌu san tnoꞌo ndee yika veꞌe yun nuu ni, te na kaxtnoꞌo san naxa kei kaꞌan.
DAN 5:18 ’Maa ia Dios oo ndee sukun ni jiñaꞌa nuu ndi tata ni Nabucodonosor nuu ni otatnuni de vi ja ni okuu kaꞌnu ndevaꞌa de vi jayiñuꞌu vi jayeꞌe tajan ni oo nuu de.
DAN 5:19 Te jin ja ni saꞌa kaꞌnu ndevaꞌa ña ya, te ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu vi ñuu kueli vi taka nuu saꞌan ja ka kaꞌan ñayiu, ni ka oyuꞌu ndevaꞌi nuu de. Te vi suaꞌa ni ka niꞌi ja ni ka yuꞌi. Te na ñayiu kaꞌan maa de kaꞌni de, te ni ojaꞌni de. Te na ñayiu kaꞌan maa de ja kotekui, te ni ka otekui. Te ni osaꞌa kaꞌnu de na ñayiu kaꞌan maa de, te suni ni osaꞌa ndaꞌu de na ñayiu kaꞌan maa de.
DAN 5:20 Su nuu ni saꞌa teyii de maa de, te ni saꞌa ndee de ini anu de jin tnoꞌo teyii yun, te ni kindee maa ia Dios nuu tatnuni de, te ni xtajioo ña ya nuu oo jayiñuꞌu ni onevaꞌa de ja ni okuu de rey.
DAN 5:21 Te ni ka keneꞌe siin ña jin de neꞌu ñayiu, te jajintnuni de ni nduu inuu jin kiti. Te in ni ni ka oo de jin mentu yuku. Te ni ojaa de yuku, nagua ka jaa isndiki, te ni ondajin yiki kuñu de jin yuyu ja kuun ndee andivi, guaa ndee nuu ni ndakuni de ja ia Dios oo ndee sukun kuu ia kaꞌnu ka ja tatnuni ya nuu ndiꞌi tee ka tatnuni ñuyiu, te na ñayiu kaꞌan maa ya, te chitniuu ña ya ja kotatnuni.
DAN 5:22 Te maa ni, vi tata rey Belsasar, ja kuu ni seꞌe ndi Nabucodonosor, ja jini ni ndiꞌi naxa ni ndoꞌo ndi tata ni, te visi ni saa, te tu kuini ni ja saꞌa ndaꞌu ni maa ni.
DAN 5:23 Chi saa suaꞌa ni saꞌa teyii ni maa ni siki Jitoꞌo Dios oo ndee andivi, te ni tatnuni ni ja ni ka jinkiꞌin vasu ii ja ni suꞌu ndi tata ni nuu veñuꞌu ya, te nuu vasu yun ka jiꞌi maa ni vinu jin tee ka netniuu naꞌnu jin ni, vi jin ñasiꞌi ja ni ka tnandaꞌa jin ni, vi sava ka ñasiꞌi ni. Te ni ka saꞌa kaꞌnu ni chuꞌchi ka kuu plata vi oro vi bronce vi kaa vi yutnu vi yuu, chuꞌchi ja ni tu ka ndiaꞌa, ni tu ka nini, te ni tu ka jinkuiꞌnu ini. Su tu ni ka saꞌa kaꞌnu ni Dios, ia xiin nundaꞌa oo ja jichi ja kandao, te maa ya ndeka ña jin ndiꞌi ja saꞌa ni.
DAN 5:24 Yun kuu ja ni tetniuu ya ndaꞌa ja ni tee tnoꞌo yun.
DAN 5:25 Te tnoꞌo ndee yun kaꞌan suaꞌa: “Mene, Mene, Tekel, Uparsin”.
DAN 5:26 Te suaꞌa kei kaꞌan tnoꞌo yun: “Mene” kei kaꞌan ja ni kaꞌu ia Dios kiuu ja tatnuni ni, te ja ni jani ya kiuu sandiꞌi.
DAN 5:27 “Tekel” kei kaꞌan ja ni chikuaꞌa ña ya jin ni, te jaꞌni ka ña ja kovee ni nagua kuini ya ja kovee ni.
DAN 5:28 Te “Peres” kei kaꞌan ja ni teꞌnde nuu tatnuni ni, te sagua vi kendoo jin ñayiu Media te sagua jin ñayiu Persia ―jiñaꞌi.
DAN 5:29 Yun te ni tatnuni Belsasar ja ni ka skuiꞌnu ña jin Daniel in saꞌun kuaꞌa nditnu, te ni ka tnaa in kaa kuu oro sukuin, te ni ka kana de nuu ñayiu ñuu ja Daniel kuu in tee kuu uni ja tatnuni.
DAN 5:30 Te vi maa nuu jakuaa saa, ni ka jaꞌni ña jin Belsasar, rey ñayiu Babilonia, tatatnoꞌo caldeo.
DAN 5:31 Te ni jinkondee Darío, tee ñuu Media, ja tatnuni de, te ja oo de uni xiko uu kuia.
DAN 6:1 Yun te ni junkuaan ini rey Darío, te ni tau de ciento oko tee vi kotatnuni ndiꞌi ñuu nuu tatnuni de.
DAN 6:2 Te neꞌu tee yaꞌa ni jani de uni tee vi kokuu nijaꞌnu ka, te in de kuu Daniel. Te nuu ndi uni tee yaꞌa vi kondakaxtnoꞌo tee ka tatnuni yun nagua ja ma kee kueꞌe rey yun.
DAN 6:3 Su ñama kuiti ni kuu sukun Daniel jin ja saꞌi nuu ndiꞌi tee ka tatnuni vi tee ka kuu nijaꞌnu, chi ni oo ndichi kai. Te yun guaa ni ndakani ini rey ja kani ña de jin ja kotatnuni nuu ndiꞌi ñayiu.
DAN 6:4 Yun te ni ka nduku tee ka kuu nijaꞌnu vi tee ka tatnuni yun naxa vi xtavi kuechi ña de jin Daniel ja tu saꞌa guaꞌi nuu ka netniui yun. Su ja siun tee satniuu ndaa kuu Daniel, te tu ni ka niꞌi de nagua kuu ja vi xtavi kuechi ña de jin. Yun guaa ña ni kuu vi kaꞌan kuechi de siki.
DAN 6:5 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee yaꞌa, te ni ka kachi de: ―Ma vi niꞌi saꞌuon nagua vi kaꞌan kuechio siki Daniel yaꞌa, maa ni nuu vi niꞌi naꞌio ja vi kaꞌan kuechio siki kuu naxa ndikin Ley ia Dios mai ―ka kachi de.
DAN 6:6 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu vi tee ka tatnuni ja kiꞌinkuei de vi kaꞌan de jin rey Darío. Te nuu ni jinokuei de nuu rey, te ka jiñaꞌa de suaꞌa: ―Koteku ni nikuii nikani, vi tata rey Darío.
DAN 6:7 Ni ka ndututu ndiꞌi san jin tee ka netniuu nuu tatnuni ni, vi tee ka tatnuni nuu soldado, vi tee ka tatnuni nuu sava ka ñuu, vi tee ka xteku ña, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa san ja keneꞌe ni in tnoꞌo nuu tatnuni ni ja nani kuu ñayiu ja jikantaꞌu nuu nani kuu chuꞌchi axi nuu in teyii ja masu nuu maa ni, vi tata rey, neꞌu nuu oko uxi kiuu ja vaji yaꞌa, te na vi tnaa ña jin yau ñuꞌu nuu ka oo ndikaꞌa yun.
DAN 6:8 Vitna te tee ni tnoꞌo yun, vi tata rey, te saꞌa ni firma ni, nagua ja ma vi ndatee ñayiu inka tnoꞌo siin, nagua oo nuu ley maa ñayiu ñuu Media vi ñuu Persia ja ma kuu vi xnaa ñayiu ―ka jiñaꞌa de.
DAN 6:9 Yun te ni saꞌa rey Darío firma de nuu tutu ni keneꞌe de nuu tatnuni de ja saa kokuu.
DAN 6:10 Te nuu ni jini Daniel ja ni saꞌa de firma de nuu tutu ni keneꞌe de nuu tatnuni de yun, te ni ndiui veꞌi, te ni ndakunei ventanai ja ndiaꞌa ichi nuu oo Jerusalén, te ni ojinkuiin jiti uni jichi ja kiuu ja ni ondakuatui nuu ia Dios, vi ni ondakuantaꞌui nuu ya, nagua ni kutuaꞌa mai ja saꞌi.
DAN 6:11 Yun te ni jaꞌankuei tee yun veꞌe Daniel, te ni ka nukuꞌun ña de, oi ndakuatui nuu ia Dios vi jikantaꞌui nuu ya.
DAN 6:12 Te ñama kuiti ni jaꞌankuei de nuu oo rey, te ni ka kaꞌan de ja jaꞌa tnoꞌo ja ni tatnuni maa rey, te ka jiñaꞌa de: ―Tata rey, ¿a masu ni saꞌa ni firma ni nuu in tutu nuu tatnuni ni ja nani kuu ñayiu ja jikantaꞌui nuu nani kuu chuꞌchi axi nuu in teyii ja masu nuu maa ni, vi rey, neꞌu oko uxi kiuu, te vi tnaa ña jin nuu yau ñuꞌu nuu ka oo ndikaꞌa yun? ―ka jiñaꞌa de. Te ni kaꞌan rey, te jiñaꞌa de: ―Jandaa ndija ja saa ni tatnuni san, nagua oo maa ley ñayiu Media vi ñayiu Persia ja ma kuu na in kuiso kava ―jiñaꞌa de.
DAN 6:13 Yun te ka jiñaꞌa de nuu rey: ―Nuu saa, te Daniel, suchi ni ka jiso ndevaꞌa ña ja kui tatatnoꞌo Judá, tu nee yiñuꞌi nuu ni, vi tata rey, te ni tu jantnoꞌi tnoꞌo ni tatnuni ni ja ni ka xtutenuu, chi saa ni ndakuatui nuu chuꞌchi uni jichi ja kiuu ―ka jiñaꞌa de.
DAN 6:14 Te nuu ni onini rey tnoꞌo yun, te ni kusuchi ndevaꞌa ini de, te ni nduku de naxa skaku niꞌnu de Daniel. Te vi ni nduu ni nduku de naxa skaku niꞌnu ña de, guaa ndee nuu makee nikandii.
DAN 6:15 Su ni jaꞌankuei tuku tee yun, te ni ka jionduu ña de jin rey, te ka jiñaꞌa de: ―Konaꞌa ni, vi tata rey, ja ley ñayiu ñuu Media vi ñuu Persia, chi ni in tnoꞌo ja keneꞌe rey axi tatnuni de, ma kuu ja junaa ―ka jiñaꞌa de.
DAN 6:16 Yun te ni tatnuni rey ja ka junkuaka de Daniel ja vi tnaa ña de yau ñuꞌu nuu ka oo ndikaꞌa. Su ama ka ja vi tnaa ña de, te jiñaꞌa rey nuu Daniel: ―Maa Dios ron, ia xiin nuu siun ni jinokuechi ron, na skaku niꞌnu ña jin ron ―jiñaꞌa de.
DAN 6:17 Te nuu ni ka tnaa de Daniel, te ni ka junkiꞌin de in kava, te ni ka jasi de yuꞌu yau ñuꞌu yun, te ni tee rey seyu ja kuu xeꞌe ñuꞌu ndaꞌa de, vi xeꞌe ka ñuꞌu ndaꞌa tee ka netniuu naꞌnu jin de, nagua ja tu na in kuu ndasama tnoꞌo ni ka tatnuni de siki Daniel.
DAN 6:18 Yun te kuanoꞌo rey nuu veꞌe tniuu de, te vini tu ni jaa xini de, te ni jinkotuu de ni kixin de, te ni tu ni nduku de ni in yaa ja kusii ini de, te vini ña ni kii ñuaꞌna nuu de ja kusun de nuu jakuaa yun.
DAN 6:19 Te vi nani ni tuu kunu, te ni ndakoo de, te ñama kuiti ni jaꞌan de nuu oo yau ñuꞌu nuu ka oo ndikaꞌa yun.
DAN 6:20 Te nuu ni kuyatni rey nuu oo yau ñuꞌu yun, te vi ndandaꞌu ni kana de jin Daniel, te jiñaꞌa de: ―Daniel, suchi jinokuechi nuu ia Dios teku, ¿a ni kuu ni skaku niꞌnu ña Dios ron yuꞌu ndikaꞌa jian, ia xiin nuu siun ni jinokuechi ron? ―jiñaꞌa de.
DAN 6:21 Yun te jiñaꞌa Daniel nuu rey: ―Koteku ni nikuii nikani, vi tata rey.
DAN 6:22 Ni tetniuu Dios san, ia jinokuechi nuu ya, ja ni jasi ya yuꞌu ndikaꞌa yaꞌa, nagua ja ma vi saꞌa ña ti ni in jakueꞌe jin san, chi ja jini maa ya ja tu na kuechi tavi san nuu ya, te ni tu na in jakueꞌe saꞌa san nuu ni, vi tata rey ―jiñaꞌi.
DAN 6:23 Yun te ni kusii ndevaꞌa ini rey ja jaꞌi, te ni tatnuni de ja ni ka ndatau ña jin Daniel nuu yau ñuꞌu yun. Te nuu ni ka ndatau ña de jin Daniel, te ni tu na ndee naꞌi ja tuji, chi ni kukanu ini ia Dios.
DAN 6:24 Yun te ni tatnuni rey ja ni ka jinkuaka ña jin tee ni ka kaꞌan kuechi siki Daniel, te in ni ni ka tnaa ña jin maa de vi ñasiꞌi de vi seꞌe de yau ñuꞌu nuu ka oo ndikaꞌa yun. Te vi kuini ka ja vi kunjino vaꞌa de, te ni ka kakuiko ña ndikaꞌa yun, te vi ni ka skuechi kueli ti yiki de.
DAN 6:25 Yun te ni tee rey Darío in tutu nuu ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu vi ñayiu ñuu kueli vi saꞌan ja ka kaꞌin ja ka oi ndiꞌi ñuu nuu tatnuni de nuu jiñaꞌa de: ―Kuini san ja vi koo mani ni, te vi koo vii vi koo vaꞌa ni.
DAN 6:26 Vitna te keneꞌe maa san in tnoꞌo nuu tatnuni san, ja ndiꞌi ñuu nuu tatnuni san na saa na tuꞌu ñayiu vi chiñuꞌi, te vi saꞌa kaꞌnui ia Dios Daniel. Chi maa ya kuu Dios teku, te oo ya nikuii nikani, te ma naa nuu tatnuni ya, te ni ma naa saꞌun ja kuu kaꞌnu ya.
DAN 6:27 Te maa ya kuu ia ndatau ña vi skaku niꞌnu ña, te saꞌa ya seña vi tniuu naꞌnu ichi andivi vi nuu ñuꞌu, te maa ya ni skaku ña jin Daniel yuꞌu ndikaꞌa. Kachi nuu tutu ni tee de.
DAN 6:28 Te ni kee vii ni kee vaꞌa Daniel yaꞌa ndiꞌi ni kuia ja ni tatnuni rey Darío vi kuia ja ni tatnuni Ciro ñuu Persia.
DAN 7:1 Te kuia xtnañuꞌu ja ni tatnuni Belsasar, rey Babilonia, ni jika in jani nuu Daniel nini katui kixin nuu jitoi. Te nuu ni ndotoi, te ni tei ja ka ndanuu ka ni jini nuu jani yun.
DAN 7:2 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ja ni tee Daniel: Ni jani san nuu jakuaa ja ni jini san ni junkiꞌi tachi nuu ndi kuun lado ichi andivi, te ni kagua ndute ñuꞌu nuu mar kaꞌnu ndevaꞌa.
DAN 7:3 Te nuu mar yun ni kanakuei kuun kiti xeen naꞌnu ndevaꞌa, te ndi siin ndi siin ka ndaa in in ti.
DAN 7:4 Te kiti xtnañuꞌu, chi na kaa in ndikaꞌa kaa ti, su oo ndijin ti na kuinio yaꞌa naꞌnu. Te vini ni ndiaꞌa san, te ni ka tnoꞌo ndijin ti, te ni ndakoo ndichi ti nuu ñuꞌu, te ni junkuiin ti jin siꞌin ti, na kuinio in teyii, te ni nukonee ti jajintnuni ñayiu.
DAN 7:5 Te inka kiti kuu uu ja ni jini san na kaa oso, te kaneꞌe sukun ka ti in lado xiin ti saa inka, te yiyuꞌu ti uni yiki yika nuu noꞌo ti, te ka jiñaꞌa nuu ti: “Ndakoo te kaa ron kuakuaꞌa kuñu”.
DAN 7:6 Te nuu ni yaꞌa yun, te ndiaꞌa ni san, te ni jini san inka kiti na kaa in leopardo, te oo kuun ndijin ti ichi yata ti na kuinio tisala. Te suni oo kuun xini kiti xeen yaꞌa, te ni niꞌi ti jakaꞌnu ja kotatnuni ti.
DAN 7:7 Te nuu ni yaꞌa yun, te ndiaꞌa ni san nuu jani san jakuaa yun, te ni jini san inka kiti kuu kuun, te ndeꞌe vi ioo ndia kaa ti, te ndakui ndevaꞌa ndetnuni ti. Te kaa ka kuu noꞌo naꞌnu naꞌnu ti, te kakuiko ti ja jaa ti, te skuechi kueli ña ti, te ja ndoo ka te jain niꞌnu ti. Te oo uxi ndiki ti, te siin ndevaꞌa naꞌa ti saa ndiꞌi kiti xeen ja ni jini san ama ka.
DAN 7:8 Te vi nini ndiaꞌa san ndiki ti, te ni jini san ni jinonta inka ndiki luluu neꞌu sava ka ndiki yun, te ni ka tnoꞌo uni ndiki xtnañuꞌu, nagua ja kuu koo ndiki luluu yun. Te ndiki yaꞌa, chi oo nduchi nuu na kuinio ñayiu, te in yuꞌu ja kaꞌan tnoꞌo teyii ndevaꞌa.
DAN 7:9 Te vi saa ni ndiaꞌa san guaa ndee ni ka junkuiin mesa nuu tatnuni, te ni junkoo in ia teku ndee nuu ni jinkoo ñuyiu, te niꞌnu ya in saꞌun yayaa na kuinio yuaꞌa. Te yayaa ixi xini ya na kuinio ixi yaa vivii, te mesa nuu tatnuni ya vi ndaꞌa ja yiꞌi yun kuu na kuinio yaa ñuꞌu.
DAN 7:10 Te nuu oo ya ni kee in yute ja kuu ninoꞌo ñuꞌu ja kai, te kuakuaꞌa ñayiu ka jinokuechi nuu ya vi kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni ñayiu ka nukuiin nuu ya. Te nuu ni jinkoo ia ja kaꞌnde ya kuechi, te ni ka ndanune nuu liuru.
DAN 7:11 Te vi oo ni san ndiaꞌa san ja siun teyii ndevaꞌa kaꞌan ndiki luluu yun, te vi saa ni ndiaꞌa san guaa ndee ni ka jaꞌni ña jin kiti xeen yun, te ni ka skuechi kueli yiki kuñu ti, te ni ka tnaa nuu ñuꞌu ja na kai ti.
DAN 7:12 Te suni ni ka kindee jakaꞌnu ka nevaꞌa sava ka kiti xeen yun. Su ni ka jandetu ja vi koteku ni ti ndesaa ka tiempu guaa ndee na kenta kiuu ja vi kuu maa ti.
DAN 7:13 Te vi oo ni san ndiaꞌa san nuu jani san jakuaa yun, te ni jini san nuu viko ja vaji in ia na kaa in seꞌe teyii ja kuaꞌan ya nuu oo ia teku ndee nuu ni jinkoo ñuyiu, te ni ka siaꞌa yatni ña nuu ya.
DAN 7:14 Te ni ka chitniuu ña jin ya vi ni ka jiñaꞌa jayiñuꞌu nuu ya, vi ja kotatnuni ya, nagua ja ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu vi ñuu kueli vi saꞌan ka kaꞌin, na vi kunukuechi nuu ya. Te tniuu nee ya kuu in ja konee ya nikuii nikani ja ma yaꞌa, te nuu tatnuni ya kuu in nuu ma naa saꞌun.
DAN 7:15 Te ni yuꞌu ndevaꞌa maa san ja kuu san Daniel, vi ni sau kuii ini san jin ja ni jini san nuu jani yun.
DAN 7:16 Te ni jintnaꞌa yatni san in ia jinokuechi ja ka oo yun, te ni jikan tnoꞌo san naxa kei ndija ndiꞌi ja ni jini san yun. Te ni kaꞌan vaꞌa ya ja kaxtnoꞌo ya naxa kei, te kachi ya:
DAN 7:17 ―Ndi kuun kiti xeen yaꞌa ka kuu kuun rey ja vi kotatnuni nii ñuyiu.
DAN 7:18 Su nuu kuee ka, te vi ndaniꞌi ñayiu ñuu maa ia Dios oo ndee sukun nuu vi kotatnuni yun, te siun ni vi kotatnuni nikuii nikani ―kachi ya.
DAN 7:19 Yun te ni kuini san ja kuni san siki kiti kuu kuun yun, ja siun siin ndevaꞌa kaa ti saa sava ka kiti xeen yun, te ioo ndevaꞌa naꞌa ti, chi kaa ka kuu noꞌo ti, te tnii ti ka kuu bronce, te kakuiko ti ja jaa ti, te skuechi kueli ña ti, te ja ndoo ka, te jain niꞌnu ti.
DAN 7:20 Te suni ni kuini san ja kuni san siki ndi uxi ndiki ja ka oo xini ti, vi inka ndiki luluu ja ni jinonta, te ni ka kanakau uni ka ndiki yun. Te ndiki luluu yaꞌa, chi oo nduchi nuu vi yuꞌu ja kaꞌan tnoꞌo teyii ndevaꞌa, te vi kaꞌnu ka naꞌa saa sava ka ndiki yun.
DAN 7:21 Te ni jini san ja ni ndakoo ndiki yaꞌa ni ka jaxin tnaꞌa jin ñayiu maa ia Dios, te ni kundee,
DAN 7:22 guaa ndee ni jino ia teku ndee nuu ni jinkoo ñuyiu. Te ni sandaa ya kuechi ja jaꞌa ñayiu ñuu maa ia Dios oo ndee sukun yun. Te ni jino maa kiuu ja ni ka niꞌi ñayiu ñuu maa ya ja vi kotatnuni.
DAN 7:23 Te kachi ia jinokuechi yun: Kiti xeen kuu kuun yun kuu tee kuu kuun ja kotatnuni ñuyiu, te siin ndevaꞌa kokuu de saa sava ka tee ka tatnuni, te kakuiko de ñayiu ñuyiu, te skuechi kueli ña de, te kuain niꞌnu ña de.
DAN 7:24 Te ndi uxi ndiki yun kei kaꞌan ja nuu tatnuni yun kekuei uxi ka rey. Te yata tee yun te kii inka rey, te siin ndevaꞌa koo de saa sava ka tee xtnañuꞌu, te xtajioo de uni ka rey yun.
DAN 7:25 Te kaneꞌe de jin ia Dios oo ndee sukun te ndevaꞌa ndetnuni saꞌa de ñayiu ñuu ya, te nduku de ja sama de kiuu viko vi Ley, te vi kendoo ñayiu ñuu ia Dios nuu ndaꞌa de nuu uni kuia yosava.
DAN 7:26 Su junkoo ia ja kaꞌnde ya kuechi, te kindee ya jakaꞌnu ndiso de, te vi xnaa ña jin de ja naa de nikuii nikani.
DAN 7:27 Yun te vi kuñaꞌa ya nuu tatnuni vi jakaꞌnu vi javii ndevaꞌa oo ndiꞌi nuu ka tatnuni ñayiu ñuyiu ja oo chii andivi, nuu ñayiu ñuu maa ia Dios oo ndee sukun. Te nuu vi kotatnuni kokuu in nuu kotatnuni nikuii nikani, te ndiꞌi tee ka tatnuni ñuyiu vi kokunukuechi de nui, te vi kokuantnoꞌo de.
DAN 7:28 Te yaꞌa kuu ndiꞌi ja ni ndakani ya ja jaꞌa jani yaꞌa. Te ja maa san ja kuu san Daniel, chi ni kendoo san jin ja ndakani ndevaꞌa ini san, te vi ni kuyaa tiaꞌa san. Su tu ni ndakani san nuu ni in ñayiu, chi ni tavaꞌa maa san nuu anu san.
DAN 8:1 Te kuia kuu uni ja tatnuni rey Belsasar, ni jika tuku in jani nuu maa san ja kuu san Daniel, nuu ni yaꞌa ja ni jani san ndee ama ka.
DAN 8:2 Te nuu jani yun, ni jini san ja oo san maa ñuu kaꞌnu Susa nuu tatnuni rey ja oo ñuu nuu tnii Elam, te ni jini san ja oo san yuꞌu yute Ulai.
DAN 8:3 Te ni ndonenuu san, te ni jini san in karneru ja oo ti yuꞌu yute yun, te ka oo uu ndiki nani ti, su kuee ni jinonta in ndiki yun, te kani ka saa inka.
DAN 8:4 Te ni jini san kachiꞌi karneru yun ichi kuaꞌa vi ichi satni vi ichi nuu makee nikandii. Te ni in kiti, tu ka kundee ini ti ja vi jintnaꞌa ña ti, te ni tu na in kuu ja skaku maa nuu ndaꞌa karneru yun. Te saꞌa maa karneru yun nagua kuini ti, te in kiuu in kiuu ni kuu ndakui ka ti.
DAN 8:5 Te nini ndakani ini san nagua kuu ja ni jini san yun, te ni kenta ni in chivatu ja vaji ti ichi nuu makee nikandii ja na kuinio ndagua ti nii ñuyiu vaji ti. Te ni tu jain ti nuu ñuꞌu, te oo in ndiki kani ndevaꞌa ti neꞌu nduchi nuu ti.
DAN 8:6 Te kuaꞌan ti ndee nuu oo karneru ja oo uu ndiki ja ni jini san, oo ti yuꞌu yute yun, te ni jinkachiꞌi ña ti jin ndiꞌi jandakui ti.
DAN 8:7 Te vi ndiaꞌa san, te ni jino ti nuu oo karneru yun, te ni kachiꞌi ña ti vi ndee ni xtuji ña ti, te ni jaꞌnu ti nduu ndiki kiti yun. Te karneru yun, chi tu ni kundee ti ja vi kaxin tnaꞌa ti jin chivatu yun. Yun te ni skunta ña ti ndee nuu ñuꞌu, te ni jain niꞌnu ña ti, te tu na in ni kuu ja skaku niꞌnu karneru nuu ndaꞌa chivatu yun.
DAN 8:8 Te ni kuu kaꞌnu ndevaꞌa chivatu yun, su nuu ni kuu ndakui ndevaꞌa ti, te ni tnaꞌnu ndiki ti ja kani ka yun, te nuu tniuu ni nanakuei kuun ka ndiki naꞌnu ja ka yinuu ichi ndi kuun lado ñuyiu.
DAN 8:9 Te nuu in ndiki yun ni kana inka ndiki luluu, ja ni jaꞌnu ndevaꞌa ichi kuaꞌa vi ichi nuu kana nikandii, vi ichi ñuu vii ndevaꞌa ja kuu Israel.
DAN 8:10 Te ni kuu kaꞌnu ndevaꞌa ja vi ni kenta guaa ndee nuu ka oo soldado andivi, te ni skunkuei sava kimi, te ni jain niꞌnu ña.
DAN 8:11 Te vi ni saꞌa kaꞌnu ka maa saa ia tatnuni nuu soldado ka oo andivi, te ni kindee ja ka soko ñayiu in kiuu in kiuu, vi ni saꞌa tneꞌe veñuꞌu nuu oo ya.
DAN 8:12 Te ja jaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu ñuo, te ni junkuei soldado ka oo andivi vi ja ka soko ñayiu in kiuu in kiuu nuu ndaꞌa ndiki yun, te ndee nuu ñuꞌu ni skunta tnoꞌo ndaa, te ni saꞌa maa ndiki yun nagua kuini, te ndiꞌi ni kee guaꞌa.
DAN 8:13 Yun te ni onini san ja kaꞌan in ia jinokuechi nuu Dios, te ni jino inka ia jinokuechi, te ni jikan tnoꞌo ña ya jin ia kaꞌan jin san yun: “¿Nasaa ka tiempu guaa kokuu nuu jakueꞌe ndevaꞌa ka jinio yaꞌa, ja ma kuu vi soko ka ñayiu in kiuu in kiuu, vi junkuei veñuꞌu vi soldado ka oo andivi yaꞌa nuu ndaꞌa ndiki yun ja kuain niꞌnu ña?”, jiñaꞌa ya.
DAN 8:14 Te jiñaꞌa ia kaꞌan yun: “Kokuu nuu guaa ndee uu mil uni ciento jañini vi neꞌe. Yun te saa nduvii veñuꞌu.”
DAN 8:15 Te vi nini oo maa san ja kuu san Daniel ndiaꞌa san ja ni jini san yun, te nduku ndee san ja jinkuiꞌnu ini san naxa kei, te vi sanaa ni ni kenta in ia na jito in tee nuu oo san.
DAN 8:16 Te ni onini san yuꞌu in tee ja kana de ndee yute Ulai, te jiñaꞌa de: ―Gabriel, kaxtnoꞌo nuu tee yaꞌa naxa kei ja ni jini de yun ―jiñaꞌa de.
DAN 8:17 Te nuu ni kuyatni Gabriel nuu oo san, te ni yuꞌu san, te ni chindei san nuu san ndee nuu ñuꞌu. Su kachi ya: ―Jinkuiꞌnu ini, vi seꞌe ñayiu ñuyiu, chi ja ni jini ron yaꞌa kuu ja kokuu kiuu sandiꞌi.
DAN 8:18 Te vi nini kaꞌan ya jin san, te ni kixin naa san vi suaꞌa yindei nuu san ichi nuu ñuꞌu. Te ni skandaa ña ya, te ni ndoneꞌe ña ya, ni nukuiin san.
DAN 8:19 Te kachi ya: ―Kaxtnoꞌo rin nuu ron naxa kokuu kiuu sandiꞌi nuu xndiꞌi ia Dios jin ja kiti ini ya, chi ja ni jini ron yaꞌa kei kaꞌan kiuu sandiꞌi ja ni jani maa ia Dios.
DAN 8:20 Te karneru ja oo uu ndiki ni jini ron yun ka kuu rey ñuu Media vi rey ñuu Persia.
DAN 8:21 Te chivatu yun kuu rey ñuu Grecia, te ndiki kani ti ja oo neꞌu nduchi nuu ti kuu rey xtnañuꞌu.
DAN 8:22 Te ndiki ja ni tnaꞌnu, te nuu tniuu ni nanakuei kuun ka ndiki, ka kuu kuun rey ja kekuei nuu ñuu kaꞌnu yun, su masu jin jandakui maa de.
DAN 8:23 Te nuu skundiꞌi ja vi tatnuni tee yun, nuu kentakuei ñayiu kueꞌe ja vi saꞌi kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe, te ndakoo in rey xeen ini, te ndichi de jin tnoꞌo vijin ja xndaꞌu ña de.
DAN 8:24 Te kenta de ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa de, su masu jin jandakui maa de, te vi saꞌu kuii ini ñayiu nuu vi kuni ja xnaa de ñui, te kundee de jin ndiꞌi ja saꞌa de, te xnaa de tee inu ndakui vi ñayiu ñuu maa ia Dios.
DAN 8:25 Te jin jandichi de te kundee de xndaꞌu de ñayiu, te kokuu teyii de ja in tee kaꞌnu kuu de, te ni ma kaxtnoꞌo de, te xnaa de kuaꞌa ñayiu ka kaꞌin ja ka oo guaꞌi. Te ndakoo de siki ia kuu kaꞌnu ka nuu ndiꞌi tee ka tatnuni. Su xnaa ña ya jin de, su masu jin ndaꞌa ñayiu ñuyiu.
DAN 8:26 ’Te ja ni jani ron siki ja ka soko ñayiu nuu mañini vi nuneꞌe suaꞌa ja ni skuni ña jin ron kuu jandaa ndija. Su tavaꞌa maa ron jin anu ron, chi nuu yaꞌa kuaꞌa tiempu, te skunkuu. Kachi ya.
DAN 8:27 Te vi ni kuita tiaꞌa maa san, ja kuu san Daniel, te ni okuꞌu san ndee saa kiuu. Yun te saa ni ndakoo san, te ni satniuu san nuu tatnuni rey. Su ni yuꞌu ndevaꞌa san ja jaꞌa ja ni jini san yun, chi tu ni jinkuiꞌnu ini san.
DAN 9:1 Te kuia xtnañuꞌu ja tatnuni rey Darío, seyii Asuero, in tee ñuu Media ja ni okuu de rey ñuu Babilonia,
DAN 9:2 vi maa kuia xtnañuꞌu ja tatnuni de, oo maa san ja kuu san Daniel, kaꞌu san nuu tutu ii ja ni tee Jeremías, tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nasaa kuia jiñaꞌa Jitoꞌo ja kendoo ndaꞌu ñuu Jerusalén. Te ni jinkuiꞌnu ini san ja uni xiko uxi kuia kokuu.
DAN 9:3 Yun te ni ndakuatu san nuu Jitoꞌo Dios, te vi ndakuatu san vi jikantaꞌu san nuu ya, te ni ondite san vi ni kekuiꞌnu san saꞌun ndayi, te ni jinkoo san nuu yaa ja ni saꞌa ndaꞌu san maa san.
DAN 9:4 Te ni ndakuatu san nuu Jitoꞌo Dios san, vi ni naꞌma san yika kuechi san nuu ya, te jiñaꞌa san: ―Kaꞌnu kuu ni, vi Jitoꞌo Dios, te vi koyuꞌu niꞌnu ña jin ni, te skunkuu ni jin tnoꞌo ni kee yuꞌu ni ja kundaꞌu ini ni jin ñayiu ka kutoo ña jin ni, vi ka tavaꞌi tnoꞌo tatnuni ni.
DAN 9:5 Ni ka saꞌa san yika kuechi vi ni ka saꞌa san jakueꞌe, ka saꞌa san janeꞌe jayichi, vi ka kusoꞌo san nuu ni. Te ni ka kujioo san nuu tnoꞌo tatnuni ni vi nuu Ley ni.
DAN 9:6 Te tu ni ka jantnoꞌo san tnoꞌo ni ka kaꞌan tee ni ka ojinokuechi nuu maa ni, ja ka kuu de tee ni ka ondakani tnoꞌo maa ni, ja jin sivi maa ni ka okaꞌan de nuu taka rey san, vi nuu tee ka tatnuni nuu ñuu san, vi nuu ndi nijaꞌnu san vi nuu ndiꞌi ñayiu ñuu san Israel.
DAN 9:7 Maa ni, vi Jitoꞌo, kuu ni ia ndaa, te maa san ka ndatnaꞌa san ja kanoo, nagua ka ndoꞌo maa san vitna ja ka kuu san ñayiu Judá, vi ñayiu Jerusalén, vi ndiꞌi ñayiu Israel, ja ka oo yatni vi ñayiu ka oo jika, ndiꞌi ñuu nuu ni jatenuu ña ni, ja jaꞌa ja ka kusoꞌo san nuu ni.
DAN 9:8 Maa san, vi rey san, vi tee ka tatnuni nuu ñuu san, vi ndi nijaꞌnu san, ni ka ndatnaꞌa san jakanoo, chi ni ka saꞌa san yika kuechi nuu ni, vi Jitoꞌo.
DAN 9:9 Su maa ni, vi Jitoꞌo, kuu ni ia Dios ndaꞌu ini, vi jakaꞌnu ini ni yika kuechi ka saꞌa san, visi ni ka kusoꞌo san nuu ni.
DAN 9:10 Te tu ni ka jantnoꞌo san tnoꞌo kaꞌan ni, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios san, te ni tu ka ndikin san Ley ni, ja ni taa ni jin maꞌñu sagua tee ka jinokuechi nuu ni, ja ka kuu tee ni ka ndakani tnoꞌo ni.
DAN 9:11 Ndiꞌi ñayiu ñuu san Israel ni ka jiso kava san Ley ni, te ni ka kujioo san ja tu ni ka kuini san ja vi kuantnoꞌo ka san tnoꞌo kaꞌan ni. Yun guaa ni kii tniaꞌa yun siki san vi tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ni ja yoso nuu Ley Moisés, tee ni ojinokuechi nuu ni, vi Dios, chi ni ka saꞌa san yika kuechi nuu ni.
DAN 9:12 Te ni skunkuu ni tnoꞌo ja ni chindetu ña ni jin san vi jin tee ka kuu nijaꞌnu ja ni ka otatnuni ñuu san, ja ni tetniuu ni in jakueꞌe ndevaꞌa siki san, ja ni tu saꞌun na ama kii jakueꞌe ndevaꞌa yun nuu ñuyiu ja kitnaꞌa inuu jin jakueꞌe ja ni kii siki Jerusalén.
DAN 9:13 Tata Dios, ndiꞌi jakueꞌe yaꞌa ni kii siki san, vi nagua yoso nuu Ley Moisés, te visi ni saa, te tu ni ka ndanduku ña san, vi Jitoꞌo, ja chituu ña ni. Te ni tu ka xndendoo san yika kuechi san, te ni tu ka nduku san ja vi jinkuiꞌnu ini san tnoꞌo ndaa ni.
DAN 9:14 Yun guaa ni saꞌa tuaꞌa ni jakueꞌe yun, vi Dios, te ni tetniuu ni siki san, chi ia ndaa kuu ni, vi Jitoꞌo Dios, jin ndiꞌi tniuu saꞌa ni, chi tu ni ka kuini san ja vi konini san tnoꞌo ni kaꞌan ni.
DAN 9:15 ’Jin jakaꞌnu maa ni, vi Jitoꞌo Dios, te ni ndeneꞌe ni ñayiu ñuu ni, nuu ni ka oi ñuu Egipto, te ni saꞌa kaꞌnu ni maa ni ja teku tnoꞌo ni ndee kiuu vitna. Su sein, chi ni ka saꞌa san yika kuechi, te ni ka saꞌa san janeꞌe jayichi.
DAN 9:16 Jitoꞌo san, jin ndiꞌi tniuu ndaa ja saꞌa ni, te tanundaꞌa ni xtajioo ni joo vitna ja kiti ini ndevaꞌa ni siki ñuu Jerusalén, chi ñuu maa ni kuu, vi yuku ii maa ni kuu. Chi ja jaꞌa yika kuechi ka saꞌa san vi jakueꞌe ni ka saꞌa ndi nijaꞌnu san, kuu ja ka jaku ndee ña ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ka oo yatni yaꞌa jin ñuu ni, Jerusalén.
DAN 9:17 Te vitna, vi Dios, te konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san ja jinokuechi san nuu ni, nuu ndakuatu san vi jikantaꞌu san nuu ni. Te saꞌa ni ja na koo jayiñuꞌu nuu maa ni, vi Jitoꞌo, te kundaꞌu ini ni veñuꞌu ni ja ni kendoo ndaꞌu kendoo kee.
DAN 9:18 Tanundaꞌa ni konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, vi Dios, te kondiaꞌa ni, te kuni ni ja ni ka kendoo ndaꞌu ka kendoo kee san jin ñuu nuu ka ndakakuneꞌe sivi ni. Te kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa nuu ni ja jikantaꞌu san, su masu ja ñayiu ndaa ka kuu san, chi ja ia ndaꞌu ndevaꞌa ini kuu maa ni.
DAN 9:19 Konini ni joo tnoꞌo kaꞌan san, vi Jitoꞌo. Konekaꞌnu ini ni joo, vi Jitoꞌo. Ndakaꞌan ni joo nagua ka kuu san, vi Jitoꞌo san, te saꞌa ni. Ma kokuu kuee ni ja na koo jayiñuꞌu nuu maa ni, vi Dios, chi ñayiu ñuu ni, vi nuu ñuu ni kuu nuu ka ndakakuneꞌe sivi ni ―jiñaꞌa san nuu ia Dios.
DAN 9:20 Te vi oo ni san ndakuatu san nuu Jitoꞌo Dios, vi naꞌma san yika kuechi san vi yika kuechi ñayiu ñuu san Israel, vi jikantaꞌu san nuu ya ja jaꞌa yuku ii ya.
DAN 9:21 Te vi kaꞌan ka san ndakuatu san nuu ya, te ni kenta ni Gabriel, ndagua ya ni jaa ya nuu oo san, ia ni jini san nuu jani ndee jaxtnañuꞌu, mamaa ore ni ka osoko ñayiu kiti nuu ia Dios nuu mañini yun.
DAN 9:22 Te ni saꞌa ya ja ni jinkuiꞌnu ini san, te kachi ya: ―Daniel, ni kee rin vitna vaji rin ja taa rin tnoꞌo ndichi vi ja jinkuiꞌnu ini ron.
DAN 9:23 Chi nuu ni kejaꞌa ron ja ndakuatu ron, ni tatnuni ia Dios nuu rin, te vaji rin ja kaxtnoꞌo rin nuu ron, chi kutoo ndevaꞌa ña ya jin ron. Te konini guaꞌa tnoꞌo kaꞌan rin, nagua ja jinkuiꞌnu ini ron naxa kei ja ni skuni ña ya jin ron yun.
DAN 9:24 Uni xiko uxi ja uja kuia kuu ja yikuaꞌa, ja koo tnundoꞌo siki ñayiu ñuu ron vi siki ñuu ii ron. Saa te ndiꞌi jakueꞌe vi ndiꞌi yika kuechi, nagua ja junkunyaꞌu yika kuechi, nagua ja na koo jandaa nikuii nikani, te na skunkuu ja ni ka jini vi tnoꞌo ja ni ka ndakani nuu ron, te kuu ii nuu altar maa veñuꞌu.
DAN 9:25 Te kuini ja kuni ron vi jinkuiꞌnu ini ron yaꞌa: Ja ndee kiuu vi tatnuni ja vi ndasaꞌa ñuu Jerusalén vi ndee kiuu ja kii tee ni kaji Dios ja kotatnuni, koo uja ja uja kuia. Te vi ndasaꞌa nuu yaꞌu vi muro ja ndesi yuꞌu ñuu yun, te koo uni xiko uu ja uja kuia, su kokuu tiempu ja koo ndevaꞌa tnoꞌo suchi ini.
DAN 9:26 Su nuu yaꞌa uni xiko uu ja uja kuia, te vi kaꞌni ña jin tee ni kaji ia Dios ja kotatnuni, te tu saꞌun ka nagua kendoo. Te kii in tee kotatnuni, te ñayiu ñuu de vi xnani ñuu Jerusalén vi veñuꞌu. Te vi naa na kuinio nuu ndaa ndute, te ma junkuiin saꞌun tnundoꞌo yun, guaa ndee na ndiꞌi ja ka jaxin tnaꞌa ñayiu.
DAN 9:27 Te nuu uja ka kuia, te saꞌa kutu tee tatnuni yun in tratu jin kuaꞌa ñayiu. Su nuu uni kuia sava, te junkani de ja ma vi kaꞌni ka ñayiu kiti, ni ma vi soko kai nuu ia Dios. Te saꞌa de in jatneꞌe ndevaꞌa nuu altar nuu ka soko ñayiu kiti, guaa ndee na kenta maa kiuu ja naa de, nagua ni chikuaꞌa ña maa ia Dios, ja tnaꞌa de tnundoꞌo jin jakueꞌe saꞌa de yun ―jiñaꞌa ia Gabriel.
DAN 10:1 Te kuia kuu uni ja tatnuni rey Ciro, tee ñuu Persia, ni skuni ña ia Dios in tnoꞌo jin Daniel ja suni nani de Beltsasar. Te tnoꞌo yun kuu tnoꞌo ndaa ja kaꞌan siki ja vi kaxin tnaꞌa ñayiu, te ni jinkuiꞌnu ini de tnoꞌo kaꞌan yun vi naxa kei jani yun.
DAN 10:2 Te kiuu yun ni okusuchi ndevaꞌa ini maa san ja kuu san Daniel nuu uni semana.
DAN 10:3 Te tu ni jaa san in ja asin ndevaꞌa, ni tu ni jaa san kuñu, ni tu ni jiꞌi san vinu, te ni tu ni chiꞌi san maa san tatna xiko, guaa ndee nuu ni yaꞌa uni semana yun.
DAN 10:4 Te kiuu oko kuun yoo xtnañuꞌu ja ndakiꞌin kuia maa ñayiu judio, oo san yuꞌu yute kaꞌnu Tigris.
DAN 10:5 Te sanaa ni ndakoto san, te ni jini san in tee niꞌnu in saꞌun vii ndevaꞌa vi nuꞌni chii de in sinchu ja kuu oro ninoꞌo.
DAN 10:6 Te yeyeꞌe yiki kuñu de na kuinio yuu yeyeꞌe, te jandute nuu de na kuinio nuu jandute ja kuun tajan, te kai koko koko nduchi nuu de na kuinio ñuꞌu iti suja. Te ndaꞌa de vi siꞌin de, chi vi ka yeyeꞌe na kuinio bronce ja ni ka kuun vivii. Te tnoꞌo ja kaꞌan de vi jiso kuiti na kuinio nuu ka kaꞌan kuakuaꞌa ñayiu.
DAN 10:7 Te maintnoꞌo ni maa san ja kuu san Daniel, kuu ja ni jini san yun. Te tu ni ka jini saꞌun tee ka oo jin san, chi ni ka yuꞌu ndevaꞌa de, te ni ka jino de ni ka tayuꞌu nuu de.
DAN 10:8 Te ni kendoo maintnoꞌo ni ka san, ndiaꞌa san jakaꞌnu ndevaꞌa ni jini san yun. Te tu ni kuyutnu ka san, te vi ni kuyaa jika san, te ni jini san ja vi ni kuita tiaꞌa san.
DAN 10:9 Su ni jini san ja kaꞌan de. Te nuu ni jini san ja kaꞌan de, te ni kixin naa san, vi suaꞌa yindei nuu san ichi nuu ñuꞌu katuu san.
DAN 10:10 Yun te in ndaꞌa ni tnii ña jin san, te ni ndoneꞌe ña ja ni chituu san ndaꞌa san vi koꞌndo san nuu ñuꞌu.
DAN 10:11 Te kachi de: ―Daniel, tee kutoo ndevaꞌa ia Dios, ndakoo te konini guaꞌa ron tnoꞌo kaꞌan rin, chi nuu maa ron ni tetniuu ña ya ja vaji rin vitna ―kachi de. Te vi nuu ni kaꞌan de siun, te vi suaꞌa niꞌi san, te ni ndakoo ndichi san.
DAN 10:12 Yun te kachi de: ―Ma koyuꞌu ron, vi Daniel, chi ndee kiuu xtnañuꞌu ni jani ini ron ja jinkuiꞌnu ini ron, te ni saꞌa ndaꞌu saꞌa kee ron maa ron nuu ia Dios, te ni onini ya tnoꞌo ni jikantaꞌu ron, te ja jaꞌa tnoꞌo ni jikantaꞌu ron yun kuu ja vaji rin.
DAN 10:13 Su ni jasi ña jakaꞌnu ja tatnuni ñuu Persia jin rin nuu oko in kiuu. Su ni kii Miguel, in ia ka kuu naꞌnu ka, ja ni chituu ña ya jin rin, chi ni kendoo rin yun jin janaꞌnu ka tatnuni nuu ñuu Persia.
DAN 10:14 Te vaji rin ja kaxtnoꞌo rin naxa kaa ja ndoꞌo ñuu ron kiuu ja vaji nuu kuee ka, chi ja ni jini ron yun, kaꞌan ja jaꞌa kiuu yun.
DAN 10:15 Te nini kaꞌan de tnoꞌo yun, te yindendei ni san ichi nuu ñuꞌu, te tu ni kaꞌan saꞌun san.
DAN 10:16 Su ni kii in ia na kaa Seꞌe Teyii, te ni keꞌe ya ñii yuꞌu san. Yun te ni june san yuꞌu san ja ni kaꞌan san, te jiñaꞌa san nuu ia nukuiin nuu san: ―Jitoꞌo san, ja jaꞌa ja ni jini san yaꞌa, te kusuchi ndevaꞌa ini san, te tu oo ndakui ka san.
DAN 10:17 ¿Te naxa kuu kaꞌan san nuu ni, vi Jitoꞌo san, ja jinokuechi san nuu ni, te tu oo ndakui san, ni tu kuu ndakuantachi guaꞌa san? ―jiñaꞌa san.
DAN 10:18 Te ni keꞌe tuku ña ia na kaa Seꞌe Teyii jin san inka jichi, te ni ndataa ya jandakui san.
DAN 10:19 Te kachi ya: ―Ma koyuꞌu ron, te koo jin jamani, chi kutoo ndevaꞌa ña ia Dios. Saꞌa ndee ini ron, te koo yutnu ron ―kachi ya. Te vi nini kaꞌan ya, te ni nukuꞌun ndee ini san, te jiñaꞌa san: ―Kaꞌan ni, vi Jitoꞌo san, chi ni ndataa maa ni jandakui san ―jiñaꞌa san.
DAN 10:20 Te kachi ya: ―¿A jini ron nau ja vaji rin nuu oo ron? Saa, chi vitna te ndajiokuiin rin ja vi kaxin tnaꞌa rin jin jakaꞌnu tatnuni ñuu Persia. Te nuu xndiꞌi rin ja vi kaxin tnaꞌa rin jin jakaꞌnu yun, te kii jakaꞌnu tatnuni ñuu Grecia.
DAN 10:21 Su vitna te na kaxtnoꞌo rin naxa kaꞌan nuu liuru ja yoso tnoꞌo ndaa. Su nuu ka jaxin tnaꞌa rin jin jakaꞌnu yun, tu saꞌun na in chituu ña jin rin, maintnoꞌo Miguel, ia tatnuni nuu ndiꞌi maa ron ja ka kuu ron ñayiu Israel.
DAN 11:1 Te kuia xtnañuꞌu ja tatnuni rey Darío, tee ñuu Media, suni ni ndakuñaꞌa maa rin tnoꞌo ndee ini nuu Miguel vi ni chituu rin ya.
DAN 11:2 Su vitna te na kaxtnoꞌo rin tnoꞌo ndaa: ―Vi kotatnuni uni ka rey ñuu Persia. Yun te saa kotatnuni inka rey kuu kuun ja kokuu de in tee kuika ndevaꞌa ka saa uni ka rey yun. Te nuu kuu ndakui de jin jakuika nevaꞌa de, te skaꞌan de ñayiu ñuu de ja vi ndakoo ndiꞌi siki rey Grecia.
DAN 11:3 Yun te ndakoo in rey tu ioo ja kaxin tnaꞌa, ja kotatnuni de jin ndiꞌi tniuu kaꞌnu ja ndiso de, te saꞌa de nagua kuini maa de.
DAN 11:4 Su nuu kuu kaꞌnu nuu tatnuni de, te teꞌnde, te vi kutenuu nuu ndi kuun tachi kuiñi ja yiꞌi ichi andivi. Te nuu ni otatnuni de, ma ndayaꞌa ndaꞌa ndikin tata de. Te ni ma koo ndakui ka nuu tatnuni yun, nagua ni oo nuu otatnuni de ama ka, chi kaꞌnde maa ia Dios, te ndakuñaꞌa ya ndaꞌa ndee saa ka ñayiu.
DAN 11:5 Yun te kuu ndakui rey ichi sur, su kuu ndakui ka in tee kotatnuni nuu soldado de saa maa de. Te kuu kaꞌnu ka nuu tatnuni tee yun saa nuu tatnuni maa rey yun.
DAN 11:6 Su nuu yaꞌa ndee saa kuia, te vi saꞌa nduu de in tratu, te kuñaꞌa rey sur sesiꞌi de ja tnandaꞌa jin rey norte, nagua ja saa te vi koo mani de. Su ma niꞌi ña nuu tatnuni de ja koo jin ña, te ni ma kokunuu ja tatnuni rey yun. Chi vi kaꞌni ña jin maa ña, vi ñayiu ka jinokuechi nuu ña, vi seꞌe ña vi yii ña.
DAN 11:7 ’Su ndakoo in tnaꞌa maa ña nuu tniuu ña, te kiꞌin de jin soldado de siki rey oo ichi norte, te kiukuei de ndee nuu oo maa rey yun, te kundee de kuu nijaꞌnu de.
DAN 11:8 Te suni kuiso de chuꞌchi rey yun, chuꞌchi ja kuu kaa, vi ndatniuu vii ja ka kuu oro vi plata, te noꞌo jin de Egipto. Te ma kaxin tnaꞌa ka de jin rey ichi norte yun ndee saa kuia.
DAN 11:9 Yun te kiuu rey ichi norte nuu tatnuni rey ichi sur, su kuni de ja vijin kuu, te ndajiokuiin de ñuu de.
DAN 11:10 ’Su vi saꞌa tuaꞌa seꞌe rey ichi norte ja vi kaxin tnaꞌa de, te vi xtutu de kuaꞌa ndevaꞌa soldado. Te ndakoo in de jin soldado de siki ñuu sur, te xnaa ndiꞌi ña de na kuinio nuu ndachitu ndute. Yun te ndajiokuiin tuku de nuu kiꞌin ña de ja vi kaxin tnaꞌa de, guaa ndee kenta de nuu oo veꞌe maa rey.
DAN 11:11 Te kiti ndevaꞌa ini rey ichi sur, te ndakoo de ja vi kaxin tnaꞌa de jin rey ichi norte yun jin kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni soldado de, te ndiꞌi ñayiu kuaꞌa yun junkuei nuu ndaꞌa rey sur.
DAN 11:12 Te nuu kakuiko de kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu yun, te saꞌa teyii de maa de, te kaꞌni de kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu yun, su masu naꞌa kundee de.
DAN 11:13 Chi xtutu rey ichi norte kuakuaꞌa ka soldado de saa jaxtnañuꞌu, te nuu yaꞌa ndee saa kuia, te kiꞌin de nukiꞌin tuku ña de jin rey ichi sur ja vi kaxin tnaꞌa de jin kuaꞌa ka soldado de, vi ni saꞌa tuaꞌa guaꞌa ka de.
DAN 11:14 ’Te tiempu yun vi ndakoo kuaꞌa ñayiu siki rey ichi sur, te vi ndee tee ñuu ron Israel ja inu niꞌi ndevaꞌa ini vi ndakoo siki tee yun, su ma vi kundee de. Saa te skunkuu ja ni skuni ña jin ron.
DAN 11:15 Yun te kiꞌin rey ichi norte, te koto de ñuꞌu ja ndachitu de yika muro ja ndesi yuꞌu ñuu, nagua ja kuu yaꞌa de. Te kakuiko de in ñuu ja ndesi guaꞌa yun. Te ma kundee rey sur ja vi kaxin tnaꞌa, te ni soldado ja ni kaji de ja vi kaxin tnaꞌa, chi ma vi koo ndakui de ja vi ndakoo de siki inka rey.
DAN 11:16 Te soldado ichi norte ja kuaꞌankuei ka kundee yun, vi saꞌa maa de nagua ka kuini de, te ni tu na in kundee ini ja vi kaxin tnaꞌa jin de. Te vi koo de ñuu vii ja kuu Israel, te vi xnaa de ndiꞌi nagua ka junkuꞌun de.
DAN 11:17 Te suni ndakani ini de ja kiꞌin de kakuiko de ndiꞌi ñuu nuu tatnuni rey sur. Yun guaa saꞌa de in tratu jin rey yun, te kuñaꞌa de in sesiꞌi de ja tnandaꞌa jin rey yun, nagua ja kuu xnaa de nuu tatnuni tee yun, su ma kee de jin nagua ndakani ini de.
DAN 11:18 Yun te ndakoo rey ichi norte yun siki ñuu ka oo yuꞌu ndute mar ja vi kaxin tnaꞌa de. Te kakuiko de kuaꞌa ñuu yun, su ndakoo in tee tatnuni inka ñuu, te junkani de ja kanoo ja jiñaꞌa de nuu ñuu yun, te saꞌa de ja ndendoo kanoo maa rey yun.
DAN 11:19 Yun te ndajiokuiin rey ichi norte yun nuu tatnuni de ñuu de, su jinkuntnaꞌa de jin tnundoꞌo ja kuu de, te tu na in kuni saꞌun ka ña jin de.
DAN 11:20 ’Te nuu tniuu de nukuiin inka rey, te rey yun tetniuu in tee xtutu xuꞌun impuestu, nagua ja kuu kuika nuu tatnuni de. Su nuu joo ni kiuu, te vi kaꞌni ña jin de, visi masu nuu oo tnoꞌo kiti ini, ni masu nuu ka jaxin tnaꞌa ñayiu.
DAN 11:21 ’Te nuu tniuu de kotatnuni in tee tneꞌe ndevaꞌa, ja vini tu oo tu kaa de ja kokuu de rey. Te in kiuu sanaa ni ja tu na in nee ini, te kakuiko de nuu tatnuni jin tnoꞌo luu ja xndaꞌu ña de.
DAN 11:22 Te xnaa ndiꞌi de ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de, na kuinio nuu ndachitu ndute, te xnaa ña de. Te ndiꞌi tuꞌu kaꞌni de, te suni kaꞌni de tee nevaꞌa tratu ja kotatnuni de.
DAN 11:23 Te xndaꞌu de tee vi saꞌa jin de tratu, te visi jin joo ni ñayiu, te kundee de kuu nijaꞌnu de.
DAN 11:24 Te nuu tu ka nee tu ka kuu ini ñayiu, te kiuu de ñuu kuika ka, te saꞌa de in ja tu ni ka saꞌa tata de ni tata jaꞌnu de. Te vi ndakaꞌnde de jin soldado de ndiꞌi jakuika vi nagua vi niꞌi de nuu vi kaxin tnaꞌa de. Te ndakani ini de ja ndakoo de siki ñuu ka okutu guaꞌa jin muro, su ndee saa ni tiempu saꞌa de siun.
DAN 11:25 ’Te kuu teyii de ja tee ndakui kuu de, te junkiꞌin de rey sur ja vi kaxin tnaꞌa de jin kuakuaꞌa soldado de. Te suni saꞌa tuaꞌa rey sur kuaꞌa ndevaꞌa soldado de, tee inu ndakui ja vi kaxin tnaꞌa de. Su ma kundee de, chi koo in tee xtuu ña jin de.
DAN 11:26 Te vi maa tee ka jaa in ni jin de xtaa nuu mesa de, ka kuu tee vi nduku ja vi xnaa ña jin de, chi ma vi kundee soldado de, te kuaꞌa de vi kuu.
DAN 11:27 Te vi jinkoo nduu rey yaꞌa nuu invaa ni mesa, te vi ndakani ini de maa ni ja vi saꞌa tnaꞌa de jakueꞌe. Te vi xndaꞌu tnaꞌa de, su ni in de ma kuu nagua vi saꞌa de, chi kuini ka ja kenta kiuu ni jani maa ia Dios.
DAN 11:28 Te ndajiokuiin rey norte ñuu de jin kuaꞌa jakuika niꞌi de nuu vi kaxin tnaꞌa de. Su ama ka ja noꞌo de, te saꞌa de janeꞌe jayichi nuu veñuꞌu ii, nuu ni saꞌa ia Dios tratu. Saa te skunkuu de nagua ni ndakani ini de. Yun te saa ndajiokuiin de noꞌo de ñuu de.
DAN 11:29 ’Te nuu kenta maa kiuu ja ni jani ia Dios, te ndajiokuiin tuku rey norte yun ja kiꞌin de siki rey sur. Su jasandiꞌi yaꞌa, chi ma kokuu inuu jin jaxtnañuꞌu.
DAN 11:30 Chi kikuei barco ja vajikuei ñuu oo yuꞌu ndute mar, ichi nuu makee nikandii, ja vi kaxin tnaꞌa jin de, te yuꞌu ña de. Yun te ndajiokuiin de siki veñuꞌu ii ja ndenuu ini de jin ja kiti ini de, te saꞌa de jin nagua kuini maa de. Te ndajiokuiin de chituu de jin ñayiu ni ka xndendoo tratu ni saꞌa ia Dios.
DAN 11:31 ’Te vi ndakoo soldado de, te vi saꞌa de janeꞌe jayichi ini veñuꞌu vi ja ndesi nuu oo veñuꞌu yun. Te vi jinkani de ja ka soko ñayiu in kiuu in kiuu, te nuu altar yun vi kani de in chuꞌchi tneꞌe ndevaꞌa.
DAN 11:32 Te jin tnoꞌo luu ndevaꞌa kundee de xndaꞌu de tee ni ka xndendoo tratu ni saꞌa ia Dios. Su ñayiu ja ka kutoo ia Dios, chi vi koyutnui nuu ya, te ma vi saꞌi nagua kuini de.
DAN 11:33 Su ñayiu ndichi ñuu yun, vi xtekui kuaꞌa ñayiu, su ndee saa ni kiuu, te vi kaꞌni ña jin, axi vi teñuꞌu ña jin, axi vi kuaka ña jin kiꞌinkuei, te vi kindee ndiꞌi nagua ka nevaꞌi.
DAN 11:34 Te kiuu vi tnaꞌi tnundoꞌo yun, vi chituu na in ña joo luluu jin, te kuaꞌa ñayiu vi koo jin, su maa ni ja vi keneꞌe de jayiñuꞌu maa de.
DAN 11:35 Te suni junkuei sava ñayiu ndichi ñuu yun nuu tnundoꞌo, nagua ja nuu ka jito tnuni ña yun, te vi nduvii vi nduyayai, guaa ndee na kenta kiuu sandiꞌi. Chi kuini ka ja jino kiuu ni jani maa ia Dios.
DAN 11:36 ’Te saꞌa rey ichi norte nagua kuini maa de. Te saꞌa teyii de maa de ja kuu kaꞌnu ka de saa ndiꞌi chuꞌchi, te kaneꞌe de siki ia Dios ndaa. Te ndiꞌi kee guaꞌa de, guaa ndee na tetniuu maa ia Dios tnundoꞌo ja tnaꞌa de, chi ndiꞌi nagua ni jani ia Dios, te skunkuu ya.
DAN 11:37 Te ma chikuenta rey yun chuꞌchi ni ka ochiñuꞌu ndi nijaꞌnu de, te ni chuꞌchi ka chiñuꞌu ñasiꞌi ñuu de, te ni ma konee yiñuꞌu de nuu inka chuꞌchi, chi saa suaꞌa saꞌa kaꞌnu de maa de nuu ndiꞌi chuꞌchi yun.
DAN 11:38 Te nuu tniuu chuꞌchi yun, chiñuꞌu de chuꞌchi ja jito muro ja ndesi yuꞌu ñuu yun, in chuꞌchi ja tu ni ka jini ndi tata de. Te nuu chuꞌchi yun soko de oro vi plata vi yuu vii ndevaꞌa, vi ndatniuu ja ndee yaꞌu ndevaꞌa.
DAN 11:39 Te ndakoo de siki ñuu ja ka okutu guaꞌa jin muro, chi kukanu ini de in chuꞌchi inka ñuu. Te na ñayiu chiñuꞌu ña jin de, te kuñaꞌa de jayiñuꞌu nui. Te kuñaꞌa de tniuu naꞌnu ja vi kotatnuni nuu kuaꞌa ñayiu, te kaꞌnde de ñuꞌu kuñaꞌa de ja vi kokuu yaꞌui.
DAN 11:40 ’Te nuu jino kiuu ni jani ia Dios, te ndakoo rey ichi sur ja vi kaxin tnaꞌa de jin rey ichi norte yaꞌa. Su ndakoo rey norte jin kuaꞌa carreta vi tee ka yoso kuai, vi kuaꞌa ndevaꞌa barco, te kiuu de ñuu rey sur yun, te xnaa ña de, na kuinio nuu ndachitu ndute, te yaꞌa de kiꞌin de.
DAN 11:41 Te kiuu de ñuu vii ja kuu Jerusalén, te kaꞌni de kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu nuu kuaꞌa ñuu. Su vi kaku ñayiu ñuu Edom vi ñayiu ñuu Moab, vi kuaꞌa ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Amón, vi kaku nuu ndaꞌa de.
DAN 11:42 Te tatnuni de siki sava ka ñuu, te ni ma kaku ñuu Egipto nuu ndaꞌa de.
DAN 11:43 Te saꞌa jajin de ndiꞌi ja nevaꞌa Egipto, oro vi plata vi ndiꞌi ndatniuu vii. Te kundee de nuu ñayiu ñuu Libia vi ñayiu Etiopía ja vi koi nuu ndaꞌa de.
DAN 11:44 Su nuu kuni soꞌo de tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ka oo ichi nuu kana nikandii vi ichi norte, te yuꞌu ndevaꞌa de. Yun te kiti ndevaꞌa ini de, te kee de kiꞌin de ja kaꞌni de vi xnaa de kuaꞌa ñayiu.
DAN 11:45 Te saꞌa de veꞌe saꞌun vii ndevaꞌa nuu kotatnuni de neꞌu ndute mar jin yuku vii yuku ii. Su yun kenta kiuu ja naa de, te tu na in kiꞌin ja chituu ña jin de.
DAN 12:1 ’Te tiempu yun ndakoo Miguel, ia kuu kaꞌnu ka nuu ia ka jinokuechi nuu Dios ja jito ya ñayiu ñuu ron. Te kokuu in tiempu ja koo ndevaꞌa tnoꞌo suchi ini, ja vi ni tu saꞌun na ama oo, guaa ndee nuu ni ka jinkoo in in ñuu, vi guaa ndee kiuu yun. Su nuu na kenta tiempu yun, te vi kaku niꞌnu ñayiu ñuu ron, ndiꞌi ñayiu ja ka yoso sivi nuu liuru maa ia Dios.
DAN 12:2 Te kuaꞌa ñayiu ni ka jiꞌi ja ka yiꞌi chii ñuꞌu vi ndatekui, savai ja vi kotekui nikuii nikani, te sava kai ja vi tnaꞌi jakanoo, ja vi koi in nuu ioo ndevaꞌa ka nikuii nikani.
DAN 12:3 Te ñayiu ndichi vi koyeꞌi, nagua yeꞌe ndika andivi. Te ñayiu ka kaxtnoꞌo ichi ndaa, vi koyeꞌi na kuinio kimi nikuii nikani.
DAN 12:4 ’Su maa ron, vi Daniel, tavaꞌa maa ron ini anu ron tnoꞌo yaꞌa, te ndakasi liuru yaꞌa na kondesi maa, guaa ndee kiuu sandiꞌi. Chi kuaꞌa ñayiu vi kunui yaꞌa yun, kiꞌinkuei vi ndukui ja vi junkuiꞌnu guaꞌa ka ini tnoꞌo ndichi ―kachi ya.
DAN 12:5 Yun te ni jini tuku maa san ja kuu san Daniel, uu ka tee ka nukuiin yuꞌu in yute, in de jioo yaꞌa, te inka de jioo yun.
DAN 12:6 Te jiñaꞌa in tee yun nuu tee niꞌnu saꞌun vii ndevaꞌa ja kuu lino, ja nukuiin de siki ndute ñuꞌu yute yun: ―¿Na kiuu guaa skunkuu ja koo javii ndevaꞌa yaꞌa? ―jiñaꞌa de.
DAN 12:7 Te ni onini san ni kaꞌan tee niꞌnu saꞌun vii ndevaꞌa ja nukuiin siki ndute yute yun. Ni kaneꞌe de ndaꞌa kuaꞌa de vi ndaꞌa satni de ichi andivi, te ni kee yuꞌu de nuu ia teku nikuii nikani, te kachi de: ―Nuu uni kuia yosava, te skunkuu ndiꞌi yaꞌa, nuu vi junkuiin ja vi xnaa jandakui ñayiu ñuu ia Dios ―kachi de.
DAN 12:8 Ni onini san tnoꞌo ni kaꞌan de, su tu ni junkuiꞌnu ini san. Yun te ni jikan tnoꞌo san de: ―Jitoꞌo san, ¿naxa kaa ja kokuu nuu skunkuu ndiꞌi yaꞌa? ―jiñaꞌa san.
DAN 12:9 Te kachi de: ―Kuaꞌan ichi maa ron, Daniel, chi ndesi tnoꞌo yaꞌa vi koo vaꞌa guaa ndee na kenta kiuu sandiꞌi.
DAN 12:10 Te kuaꞌa ñayiu vi yaꞌa nuu tnundoꞌo, te vi nduvii ja vi ndee vi nduyayai. Su ñayiu kueꞌe, chi vi kosaꞌa ni mai jakueꞌe, te ni in ñayiu kueꞌe yun, ma vi junkuiꞌnu ini. Su ñayiu ndichi, chi vi junkuiꞌnu ini.
DAN 12:11 Te ndee kiuu ja vi kindee ja ka soko ñayiu in kiuu in kiuu, vi guaa ndee kiuu vi kani in chuꞌchi tneꞌe ndevaꞌa nuu veñuꞌu, te yaꞌa in mil uu ciento kuun xiko uxi kiuu.
DAN 12:12 Su na taꞌu na ndetu ñayiu ndetu kaꞌnu ja kentai in mil uni ciento oko xaꞌun kiuu.
DAN 12:13 ’Su maa ron, Daniel, kaka yutnu ron guaa ndee kiuu kuu ron, te ndatatu ron. Te kiuu sandiꞌi, te ndateku ron ja niꞌi ron in ja kutaꞌu ron ―kachi de, ni tee Daniel.
JON 1:1 Ni oo in kiuu ni kaꞌan ia Dios jin Jonás, seꞌe Amitai, te jiñaꞌa ya:
JON 1:2 ―Kuaꞌan kaꞌan ron nuu ñayiu ñuu kaꞌnu Nínive ja na vi konaꞌi ja ja oo yatni kiuu ja xnaa rin ñui, chi ja ni kenta kuakuaꞌa jakueꞌe ka saꞌi ja ni jini rin ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
JON 1:3 Su tu ni jantnoꞌo Jonás nuu ia Dios, chi saa suaꞌa ni jino yuꞌu de kuaꞌan de ñuu jika nani Tarsis ja kuu jika de nuu Jitoꞌo de kaꞌan de. Yun te kuaꞌan de ja ni jino de in ñuu kaa yuꞌu ndute mar nani Jope. Te yun vija nukuiin in barco ja kee kiꞌin ñuu Tarsis, guaa ni tniuyaꞌu de, te ni kee de nuu barco yun ja kuaꞌan de.
JON 1:4 Su ni saꞌa ia Dios ja ni jinkiꞌi in tachi niꞌi ndevaꞌa, te ni ndonta sukun ola ndute mar. Yun guaa ni ka ndakani ini de ja kuechi barco yun.
JON 1:5 Te ni ka kejaꞌa tee ka satniuu nuu barco yun ka yuꞌu ndevaꞌa de, guaa ni ka jinkondee de ka ndakakuneꞌe de chuꞌchi maa maa de. Te vija na nduu ñama barco yun, guaa ni ka siagua de ndiꞌi ja ndisoi yun nuu ndute mar yun. Te Jonás, chi nuu ni jinkiꞌi tachi, te ni nuu de ndee kunu nuu ka tavaꞌa ndatniuu yun. Te yun ni kixin naa de.
JON 1:6 Te saa ni jini tee ndeka ñayiu ka satniuu nuu barco yun. Yun te ni jino de ja ni ndoneꞌe ña de, te jiñaꞌa de: ―¿Nagua saꞌa ni yaꞌa, vi seꞌe ja la ñuaꞌna? Ndakoo ni te ndakakuneꞌe ni chuꞌchi ni, a saa vatuni kundaꞌu ini ña ya, te skaku niꞌnu ña ya ja ma vi kuo ―jiñaꞌa de suaꞌa.
JON 1:7 Yun te ni ka jinkondee tee ka satniuu nuu barco yun ka ndatnoꞌo de: ―Na vi kototnunio kondioꞌni ndeo oo kuechi ja vaji tnundoꞌo yaꞌa sikio ―ka ndatnoꞌo de suaꞌa. Te ni kanakau Jonás ja suu de oo kuechi.
JON 1:8 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña tee yun: ―Kaxtnoꞌo ndaa ni, ¿nau ja vaji tnundoꞌo yaꞌa sikio? ¿Na tniuu yiꞌi ni ja yaꞌa oo ni? ¿Ndenu vaji ni vi ndenu kuu ñuu ni? ¿Na tatatnoꞌo kuu ni? ―ka jiñaꞌa de suaꞌa.
JON 1:9 Te jiñaꞌa Jonás: ―Ñayiu hebreo kuu san, te yuꞌu niꞌnu san Jitoꞌo Dios oo andivi, ia ni saꞌa ñuyiu jin ndute mar ―jiñaꞌa de suaꞌa.
JON 1:10 Yun te ni jinkondee de ndakani de ja jino yuꞌu de nuu ia Dios, te ni ka yuꞌu ndevaꞌa tee yun. Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿Nau ja saꞌa ni siun?
JON 1:11 Te vitna, ¿nagua kuu ja vi saꞌa ña san ja na junkuiin ndute mar yaꞌa, chi mandaa mandaa ni de? ―ka jiñaꞌa de.
JON 1:12 Te jiñaꞌa Jonás: ―Vi kakuiko ña ni, te vi tnaa ña ni nuu ndute mar yaꞌa, te na junkuiin, chi jini maa san ja kuechi san kuu ja vaji tnundoꞌo yaꞌa siki ndiꞌo ―jiñaꞌa de.
JON 1:13 Su ni ka jinkondee tee yun ka nduku ndee de ja vi ndeneꞌe jioo de barco yun yuꞌu ndute mar, su tu ni ka kundee de, chi mandaa mandaa ni ndute yun.
JON 1:14 Yun te ni ka ndakakuneꞌe de ia Dios, te ka jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo, ma kuatu ndiaꞌa maa ni ja vi kuu san ja kuechi tee yaꞌa. Te nuu ja tu na kuechi de oo, te ma vi tavi kuechi san ja kuu de, chi ka jini san, vi Jitoꞌo, ja maa ni, chi saꞌa ni nagua kuini maa ni ―ka jiñaꞌa de.
JON 1:15 Yun te ni ka kakuiko de Jonás, te ni ka skee ña de nuu ndute mar yun, te vi ore saa ni junkuiin ndute yun.
JON 1:16 Te nuu ni ka jini de ja ni junkuiin, te ni ka yuꞌu ndevaꞌa de, te ni ka soko de nuu ia Dios, vi ni ka kee yuꞌu de ja vi kuantnoꞌo de nuu ya.
JON 1:17 Su ia Dios, chi ja ni onevaꞌa tuaꞌa ya in chiaka kaꞌnu ja ni koko ña ti jin Jonás, te ni inee de chii chiaka yun uni nduu vi uni jakuaa.
JON 2:1 Yun te ni ndakuatu Jonás ndee ini chiaka, te jiñaꞌa de nuu Jitoꞌo, ia kuu Dios de:
JON 2:2 Tata Dios, nuu ni jini san tnoꞌo suchi ini, te ni ndakakuneꞌe jaa ña san, vi Jitoꞌo san, te ni chituu ña ni. Te nuu ni jini san ja vi sandee ni ka ja kuu san, te ni ndakaꞌan jaa san jin ni, te ni onini ni tnoꞌo ni jikantaꞌu san.
JON 2:3 Ni skee ña ni ndee nuu kunu ka kaꞌa ndute mar, te ni kagua ña nuu jika niꞌi de, vi ndiꞌi ola ni tetniuu ni, ni jiso siki san.
JON 2:4 Yun te ni kachi san: “Ni skunu ña ni, te tu ka ni oo jin san. Su koo in kiuu, te ndakuni san veñuꞌu vii ni” ni kachi san.
JON 2:5 Ni jionduu ña ndute yun, te ni chisaꞌu ña ndute ndee nuu kunu ka, vi ni jinkuntuu xini san jin yuku ja oo ndee kaꞌa ndute mar.
JON 2:6 Ni kunjino san ndee jaꞌa yuku guaa ndee kakaꞌa ndute mar, te yun ni jasi ña ja kendoo saꞌun san. Su ni ndatau teku ña maa ni nuu ni yiyuꞌu san, vi Jitoꞌo, ja kuu ni ia Dios maa san.
JON 2:7 Te nuu ni jini san ja vija ni kuyatni ja kana anu san, te ni ndakaꞌan ña san jin ni, vi Jitoꞌo san, te ni kenta tnoꞌo ja ni ndakuatu san ndee ini veñuꞌu vii ni.
JON 2:8 Te taka ñayiu ka ndikin chuꞌchi ñuyiu yaꞌa, ka xndendoi jandaꞌu ini ni, vi Dios.
JON 2:9 Su sein, chi ndakuantaꞌu san tnoꞌo kaꞌan san vi soko san nuu ni. Te skunkuu san tnoꞌo ni kee yuꞌu san, chi maintnoꞌo maa ni, vi Jitoꞌo san, guaa skaku niꞌnu ni ñayiu jiñaꞌa Jonás.
JON 2:10 Yun te ni tatnuni ia Dios nuu chiaka yun ja ni ndandujan ti Jonás nuu ñuꞌu yichi.
JON 3:1 Yun te ni kaꞌan ia Dios jin Jonás ja kuu uu, te jiñaꞌa ya:
JON 3:2 ―Ndakoo te kuaꞌan ñuu kaꞌnu Nínive, te kaꞌan ron nuu ñayiu yun ndiꞌi tnoꞌo ja kaꞌan rin jin ron ―jiñaꞌa ya.
JON 3:3 Te ni kiꞌin ichi Jonás ja kuaꞌan de ñuu Nínive, nagua ni tatnuni maa ia Dios. Te Nínive, chi in ñuu kaꞌnu ndevaꞌa kuu, guaa uni kiuu kuini ja kaka de sasaa kenta de nii ñuu yun.
JON 3:4 Yun te ni kiuu Jonás ini ñuu yun ja ni jika de in kiuu, te ni kana jaa de nuu ñayiu, te jiñaꞌa de: ―Vi konaꞌa ni ja nuu uu xiko kiuu, te xnaa ndiꞌi ia Dios ñuu ni ―jiñaꞌa de.
JON 3:5 Yun te ni ka kandija ñayiu Nínive ia Dios, te ni ka kaꞌin ja ndiꞌi ñayiu naꞌnu vi ñayiu kueli na vi konditei, te na vi kekuiꞌnui saꞌun ndayi ja kokuu in seña ja ka ndatnaꞌu ini.
JON 3:6 Yun te ni jitenuu tnoꞌo ja ni jini rey, tee tatnuni ñuu Nínive, te ni kujioo de nuu mesa ini veꞌe tniuu, te ni tau de saꞌun niꞌnu de, te ni kekuiꞌnu de in saꞌun ndayi, te ni jinkoo de nuu yaa.
JON 3:7 Yun te ni tetniuu rey in tnoꞌo nuu ka tatnuni de jin tee ka netniuu jin de, te ka jiñaꞌa de nuu ndiꞌi ñayiu ñuu Nínive: “Vini in ni ma vi kaa xtaa, te ni ndute ma vi koꞌo ni, te ni in isndiki, te ni in kiti kuechi, ma vi keneꞌe ni ti ja vi kaa ti, ni ja kiꞌinkuei ti ja vi koꞌo ti ndute.
JON 3:8 Te ndiꞌi ni jin ndee kiti ni vi kekuiꞌnu ni saꞌun ndayi, te vi ndakakuneꞌe ni ia Dios jin ndiꞌi ni jin anu ni. Te vi kujioo ni nuu ichi kueꞌe, te ma vi saꞌa ka ni janeꞌe jayichi ni ka osaꞌa ni.
JON 3:9 Kondioꞌni axi saa kikii sama ini ia Dios, te ndatnaꞌu ini ya ja ma kiti ini ka ya ja xnaa ña ya jion”, ka jiñaꞌa de.
JON 3:10 Yun te ni jini ia Dios ja ka saꞌa ñayiu Nínive, ja ni ka samai mai, te tu ka saꞌa kai janeꞌe jayichi. Te ni ndatnaꞌnu ini ya, te tu ni xnaa ña ya, nagua ni tatnuni ya ja kaꞌan Jonás.
JON 4:1 Te Jonás, chi tu ni jintnaꞌa saꞌun ini de ja siun ni saꞌa ia Dios, te ni kiti ndevaꞌa ini de.
JON 4:2 Yun te ni ndakuatu de nuu ia Dios, te jiñaꞌa de: ―Vitna, vi Jitoꞌo san, ¿a masu yun kuu ja ni okaꞌan san nuu ni oo ka san ñuu san Israel? Te yun guaa ni nduku ndee san ja ni jino yuꞌu san nuu ja kuaꞌan san ñuu Tarsis, chi jini guaꞌa san ja ia Dios kaꞌnu ndevaꞌa ini kuu ni, chi luu ndevaꞌa ini ni, te kuekuee kiti ini ni, vi kundaꞌu ini ni ñayiu ja kaꞌan ni ja xnaa ni jin, te ndatnaꞌu ini ni.
JON 4:3 Te vitna, vi Jitoꞌo san, jikantaꞌu san ja kindee ni ja jichi ja kanda san, chi guaꞌa ka kuu ja na kuu san, masu ja koteku san ―jiñaꞌa de.
JON 4:4 Te jiñaꞌa ia Dios: ―¿A kaꞌan ron ja vatuka saꞌa ron ja kiti ini ndevaꞌa ron? ―jiñaꞌa ya.
JON 4:5 Yun te ni kee de ñuu yun, te kuaꞌan de ja ni jino de nuu ni saꞌa de in veꞌe yutnu kuii, ichi xiin ñuu Nínive, lado kana nikandii, te ni jinkoo de kati yun, ndetu de naxa kaa ja kokuu siki ñuu yun.
JON 4:6 Yun te ni saꞌa ia Dios ja ni jite in yutnu ndoko xiin nuu oo de ja kokuu kati, nagua na ndusii ini de. Yun te ni kusii ndevaꞌa ini Jonás jin yutnu yun.
JON 4:7 Su nuu ni tuu ndii kiuu tnee, te ni saꞌa ia Dios ja ni kiuu tikoko yika yutnu yun, te ni yichi tnu.
JON 4:8 Te nuu ni yeꞌe nikandii, te ni saꞌa tuku ia Dios ja ni jinkiꞌi in tachi niꞌi, te ni kani xeen ndaꞌa nikandii xini de, te ni jiko ini de, vi ni ndioo ini de ja kuu de. Te ni kaꞌan de: ―Vi kuu ka ja na kuu san, masu ja koteku san.
JON 4:9 Su yun te jiñaꞌa tuku ia Dios: ―¿A kaꞌan ron ja vatuka saꞌa ron ja kiti ini ron ja ni yichi yutnu jian? ―jiñaꞌa ya. Te jiñaꞌa Jonás: ―Vatuka saꞌa san ja kiti ini ndevaꞌa san vi ndee nuu na kuu san ―jiñaꞌa de.
JON 4:10 Yun te jiñaꞌa ia Dios: ―Konaꞌa ja masu roon ni xtee yutnu jian, te ni masu suu roon ni saꞌa ja kuaꞌnu tnu. Chi vija in jakuaa, te ni jite sanaa maa tnu, te suni vi in jakuaa ni te ni naa tnu. Te vini saa, te tnaꞌu ini ron jin tnu.
JON 4:11 Te ndee ka ruꞌun ja ma tnaꞌu ini rin jin ñuu Nínive, te in ñuu kaꞌnu kuu ja xnaa rin, te viꞌi ka ciento oko mil lulu kueli ka oo, te lulu yun, chi tu na kuechi. Te suni saa ni ka oo kuaꞌa ndevaꞌa kiti ―jiñaꞌa ia Dios suaꞌa nuu Jonás.
ZEC 1:1 Kuia kuu uu ja tatnuni rey Darío ñuu Persia vi maa yoo kuu una, ni kenta tnoꞌo ia Dios nuu Zacarías, tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios, seyii Berquías, señani Iddo, te jiñaꞌa ya:
ZEC 1:2 “Maa rin kuu Jitoꞌo, te kiti ini ndevaꞌa rin nuu ndi nijaꞌnu ron.
ZEC 1:3 Suaꞌa kuñaꞌa ron nuu ñayiu ñuu ron: Kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Vi ndajiokuiin nuu rin, te na ndajiokuiin rin nuu ron, kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 1:4 Te ma vi saꞌa ron nagua ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnu ron, tee xiin nuu ni ka okaꞌan tee ni ka ondakani tnoꞌo rin ndee janaꞌa, nuu ni ka ojiñaꞌa de: Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Vitna te vi ndajiokuiin nuu ichi kueꞌe ka jika ron vi nuu jakueꞌe ja ka saꞌa ron jian, jiñaꞌa rin, su tu ni ka onini, te ni tu ni ka jantnoꞌo ñai jin rin, jiñaꞌa Jitoꞌo Dios.
ZEC 1:5 ’Te vitna, ¿ndenu ka oo ndi nijaꞌnu ron? Te masu siun ni vi koteku tee ka ndakani tnoꞌo rin.
ZEC 1:6 Su ni skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan rin vi tnoꞌo ni tatnuni rin, ja ni ka kaxtnoꞌo tee ni ka jinokuechi nuu rin ja ni ka ndakani de tnoꞌo rin. Te yun guaa ni ka ndajiokuiin nuu rin, te ni ka kachi: Ni saꞌa ndaa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, chi ni tetniuu ya tnundoꞌo ja jaꞌa ja ka saꞌa mao vi nagua kuini ja saꞌa ya jion.”
ZEC 1:7 Vi maa kiuu oko kuun, yoo uxi in, ja kuu yoo nani Sebat, kuia kuu uu ja tatnuni rey Darío, ni kenta tnoꞌo Jitoꞌo Dios nuu Zacarías, seyii Berequías, señani Iddo. Yun te jiñaꞌa Zacarías:
ZEC 1:8 In jakuaa kixin san, te ni skuni ña jin san. Ni jini san in tee yoso in kuai kuaꞌa. Te ni jinkuiin de neꞌu yutnu kueli jaꞌan xiko asin nuu kuu in chikoꞌi kaꞌnu, te ichi yata de ka oo kuai kuaꞌa vi kuai ndimeku vi kuai kuijin.
ZEC 1:9 Yun te ni jikan tnoꞌo san: “¿Na in ka kuu tee ka yoso kuai yun, vi Jitoꞌo san?” Te kachi ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san yun: “Maa rin kaxtnoꞌo na tee ka kuu de”.
ZEC 1:10 Yun te ni kaꞌan tee nukuiin neꞌu yutnu kueli jaꞌan xiko asin yun, te kachi de: “Tee yaꞌa ka kuu tee ni tetniuu Jitoꞌo Dios ja vi kiondita de ninii ñuyiu”, kachi de.
ZEC 1:11 Yun te ni ka kaꞌan sava ka tee ka yoso kuai jin ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios ja nukuiin neꞌu yutnu kueli jaꞌan xiko asin yun, te ka jiñaꞌa de: “Ja ni ka jiondita san ninii ñuyiu, te ni ka jini san ja ka osii ini ñayiu vi oo jamani nuu ñuyiu”, ka jiñaꞌa de.
ZEC 1:12 Yun te ni kaꞌan ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios, te jiñaꞌa ya: “Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, ¿nasaa ka tiempu kokiti ini ni saa kundaꞌu ini ni ñayiu Jerusalén vi ñayiu ka oo ñuu ja tnii Judá, ñayiu xiin nuu kiti ini ni nuu uni xiko uxi kuia yaꞌa?”, jiñaꞌa ya.
ZEC 1:13 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo Dios tnoꞌo vaꞌa vi tnoꞌo sii ini nuu ia jinokuechi nuu ya ja ka ndatnoꞌo jin san yun.
ZEC 1:14 Yun te ni kachi ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san: “Kana jaa te kuñaꞌa ron nuu ñayiu: Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Kutoo ndevaꞌa rin ñayiu Jerusalén ja ka kuu ñayiu Sión. Yun kuu ja kuu kuiñu rin ja jaꞌi.
ZEC 1:15 Te kiti ini ndevaꞌa rin nuu ñayiu sava ka ñuu naꞌnu ja ka oo mani, chi nuu joo ni ni okiti ini rin nuu ñayiu ñuu rin, te ni ka osaꞌa ñayiu yun kuaꞌa ka jakueꞌe siki ñayiu maa rin.
ZEC 1:16 Te yun kuu ja suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios: Vitna te ndajiokuiin rin kundaꞌu ini rin ñayiu Jerusalén, te vi ndasaꞌi veꞌe rin, te vi chikuaꞌi naxa vi ndasaꞌi ñuu yun. Kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.”
ZEC 1:17 Te kachi ka ia jinokuechi nuu Dios: “Kaꞌan ka tnoꞌo yaꞌa: Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Saꞌa rin ja inka jichi vi konevaꞌa kuaꞌa ñayiu ñuu rin jaguaꞌa, te saꞌa rin ja inka jichi vi kosii ini ñayiu Sión, ja kuu Jerusalén, te inka jichi kaji rin jin ja vi kokui ñayiu maa rin, ni kachi ya”.
ZEC 1:18 Yun te ni skuni tuku ña, te ni jini san kuun ndiki.
ZEC 1:19 Te ni jikan tnoꞌo san ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san: “¿Naxa kei ja ka oo ndiki yun?” Te kachi ya: “Ndiki yaꞌa kuu in jakaꞌnu ia ni jatenuu ña jin ñayiu Judá vi ñayiu Israel vi ñayiu Jerusalén”, kachi ya.
ZEC 1:20 Yun te ni skuni ña ia Dios kuun tee ka kani kaa jin san.
ZEC 1:21 Te jiñaꞌa san: “¿Na tniuu vi saꞌa tee yun ja vajikuei de?” Te kachi ya: “Tee yun ka kuu na kuinio ndiki ja ni ka jatenuu ña jin ñayiu Judá, te ni in ñayiu tu na in ni ndaneꞌe ndaꞌa nuu de. Te ni kekuei tee ka kani kaa yaꞌa ja vi siuꞌu ña de, te vi xnaa ña de jin tee ni ka ndakoo siki ñayiu Judá, te ni ka jatenuu ña de jin ñayiu ñuu yun.”
ZEC 2:1 Yun te ni skuni tuku ña, te ni jini san in tee nee in yuaꞌa ja chikuaꞌa de.
ZEC 2:2 Te ni jikan tnoꞌo san: “¿Na ndenu kiꞌin ni?” Te kachi de: “Kiꞌin rin chikuaꞌa rin ñuu Jerusalén, nagua ja kuni rin na kuaꞌa kani vi na kuaꞌa jite”.
ZEC 2:3 Yun te ni jini san kuaꞌan ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san yun, te ni kenta inka ia jinokuechi nuu Dios ja ni ka nukuntnaꞌa jin ya.
ZEC 2:4 Te jiñaꞌa ya: “Kunu te kaꞌan ron jin suchi kuechi nee yuaꞌa jian, te kuñaꞌa ron: Ma koo muro ja kondesi yuꞌu ñuu Jerusalén, chi vi koo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu vi kiti nuu ñuu yun”.
ZEC 2:5 Te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: “Maa rin kokuu in muro ñuꞌu ja kokai, te kionduu rin ninii yuꞌu ñuu Jerusalén, te maꞌñu ñuu yun xneꞌe rin jakaꞌnu rin”, jiñaꞌa ya.
ZEC 2:6 “Vi ndakoo te vi kunu yuꞌu ron ñuu nuu ka jika ndaꞌu ron ichi norte jian, chi maa rin ni saꞌa ja ni ka jitenuu ron ninii ñuyiu”, jiñaꞌa Jitoꞌo Dios.
ZEC 2:7 “Roon, ñayiu Sión ja ka oo ron ñuu ñayiu Babilonia, ndekuei ñuu jian, te vi skaku niꞌnu maa ron”.
ZEC 2:8 Chi saa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Ni tetniuu ña ya jin rin jin jakaꞌnu maa ya ja kaꞌan rin siki ñayiu ñuu naꞌnu ja ni ka tandaꞌu ña jin ron, chi na ñayiu saꞌa kueꞌe jin ñayiu ñuu rin, te saꞌa kueꞌi jin ja kutoo ka rin.
ZEC 2:9 Te yun kuu ja maa rin vi kagua tnaꞌa jin ñayiu ñuu naꞌnu yun, te saꞌa rin ja vi ñayiu ka jinokuechi nuu mai vi ndatandaꞌu ña jin, saa te vi kuni ron ja maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa ni tetniuu ña jin rin.”
ZEC 2:10 “Kata vi kokusii ini ron, vi sesiꞌi Sión, chi vaji rin ja koo rin jin ron”, jiñaꞌa Jitoꞌo Dios.
ZEC 2:11 “Te kiuu yun vi kututu ñayiu kuaꞌa ñuu naꞌnu ja vi koi nuu maa Jitoꞌo Dios, te vi kokuu ron jin ñayiu ñuu maa rin, te koo rin neꞌu ron. Saa te vi kuni ron ja maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, ni tetniuu ña jin rin ja vaji rin nuu ka oo ron.”
ZEC 2:12 Saa, te saꞌa jajin ña Jitoꞌo Dios jin ñayiu Judá, te vi kokui in ñuu ii, te ndakaji tuku ya ñuu Jerusalén ja kokuu ñuu maa ya.
ZEC 2:13 Te ndiꞌi ñayiu vi kasi yuꞌu nuu Jitoꞌo Dios, chi ni ndakoo ya ndee nuu ii ja oo ya, te vaji ya nuu ka oo yoon.
ZEC 3:1 Yun te ni skuni ña ia Dios jin san, te ni jini san Josué, sutu kuu nijaꞌnu ka, ja nukuiin de nuu ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios, te ndaꞌa kuaꞌa de oo Tachi ja kaꞌan ja xtavi kuechi ña jin de nuu ia Dios.
ZEC 3:2 Te jiñaꞌa ia jinokuechi yun nuu Tachi: “Na kuxeen Jitoꞌo Dios nuu ron, vi Tachi. Maa Jitoꞌo Dios, ia ni kaji Jerusalén, na kuxeen nuu ron, chi tee yaꞌa kuu na kuinio in tikayi ja ni nana nuu ñuꞌu”.
ZEC 3:3 Te Josué, chi saꞌun ni kuu tnetneꞌe niꞌnu de, nukuiin de nuu ia jinokuechi nuu Dios.
ZEC 3:4 Yun te jiñaꞌa ia jinokuechi yun nuu sava ka ia ka oo jin ya ja ka chituu ña: “Vi tau saꞌun tneꞌe ja niꞌnu de jian”, jiñaꞌa ya. Yun te jiñaꞌa ya nuu Josué: “Kondiaꞌa ja yaꞌa kei ja vitna te ni kindee rin yika kuechi ron, te tatnuni rin ja vi ndaskiꞌin ña in saꞌun vii ndevaꞌa”.
ZEC 3:5 Yun te jiñaꞌa ya: “Vi tnaa in saꞌun vii xini de”. Te ni ka tnaa ya in saꞌun vii xini de, vi ni ka ndaskiꞌin ña ya in saꞌun vii ndevaꞌa. Te vi nukuiin ni ia jinokuechi yun.
ZEC 3:6 Yun te ni chindetu ña ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios jin Josué, te jiñaꞌa ya:
ZEC 3:7 “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Nuu ja kaka ron nuu ichi rin, te skunkuu ron ndiꞌi tnoꞌo tatnuni rin, te suni suu maa ron kotatnuni nuu veꞌe rin, te suni kokoto ron nuu oo veꞌe rin, te taa rin in nuu koo ron neꞌu ia ka jinokuechi nuu rin ja ka oo yaꞌa.
ZEC 3:8 Te konini guaꞌa tnoꞌo kaꞌan rin vitna, vi Josué: Maa ron ja kuu ron sutu kuu nijaꞌnu ka, te suni na vi konini sava ka sutu ja ka junkoo nuu ron ja ka kuu ron na kuinio in seña: Ja kii rin jin tee jinokuechi nuu rin, ja kuu in tee nana ndee.
ZEC 3:9 Chi ni jani rin in kava ja oo uja nduchi nuu, ichi nuu ron, vi Josué, te maa rin tee in tnoꞌo yika kava yun, te jin invaa ni kiuu, te kindee rin yika kuechi ñayiu ñuu yaꞌa.
ZEC 3:10 Te nuu kenta kiuu yun, te vi kaꞌan tnaꞌa in in maa ron jin tnaꞌa kuikin ron ja na vi kaa vi koꞌo ron, te vi jinkoo ron nduꞌu tnu uva ron, vi nduꞌu tnu tichi iuu ron”, kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 4:1 Yun te ni ndajiokuiin ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san, te ni xtoto ña ya nagua saꞌo ja xtoto in ñayiu kixin.
ZEC 4:2 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: “¿Nagua ndiaꞌa ron?” Te jiñaꞌa san: “Ndiaꞌa san in kandeleru ja kuu ninoꞌo oro, te siki yun yoxnee in nuu ñuꞌu texeꞌen. Te yun ka yoxnee uja lámpara jin uja tubo nuu yaꞌa texeꞌen ja kenta nuu in in lámpara yun.
ZEC 4:3 Te xiin kandeleru yun ka nukuiin uu tnu olivo, in tnu ichi kuaꞌa nuu ñuꞌu texeꞌen yun, te inka tnu ichi satni”, jiñaꞌa san.
ZEC 4:4 Te ni jikan tnoꞌo san nuu ia ka ndatnoꞌo jin san yun: “¿Naxa kei yaꞌa, vi Jitoꞌo san?”
ZEC 4:5 Te kachi ia ka ndatnoꞌo jin san: “¿A tu jini ron naxa kei yaꞌa?” Te jiñaꞌa san: “Tu jini san, vi Jitoꞌo san”.
ZEC 4:6 Te kachi ya: “Tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo Dios nuu Zorobabel nuu jiñaꞌa ya: Masu jin soldado, te ni masu jin jandakui ñayiu kundee ron, chi jin Espíritu rin, jiñaꞌa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 4:7 Te tu nagua kuu in yuku, visi yuku sukun kuu, chi ndiꞌi ndundaa saꞌa Zorobabel, te maa de tau kava kaꞌnu ka ja saꞌa de veꞌe rin. Te vi kana jaa ñayiu ja nase luluu kaa kava yun.”
ZEC 4:8 Yun te ni kenta tnoꞌo Jitoꞌo Dios nuu san, te kachi:
ZEC 4:9 “Ni kejaꞌa Zorobabel skuja de nuu junkau veꞌe yaꞌa, te vi maa de xndiꞌi ja saꞌa ndiꞌi de, saa te vi kuni ron ja maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, ni tetniuu ña jin rin ja vaji rin nuu ka oo ron.
ZEC 4:10 Chi ñayiu ni ka skexiko ña jin tniuu saꞌa Zorobabel nuu inka luluu ni kejaꞌa de, te vitna nuu vi kuni ñayiu ja xndiꞌi de veꞌe saꞌa de, te vi kusii ini.” Yun te kachi ka ia jinokuechi nuu Dios: “Ndi uja lámpara yaꞌa kuu uja nduchi nuu Jitoꞌo Dios ja ndiaꞌa ya ninii ñuyiu”, kachi ya.
ZEC 4:11 Yun te ni jikan tnoꞌo ka san: “¿Te naxa kei uu yutnu olivo yun, ja in tnu nukuiin ichi kuaꞌa, te inka tnu ichi satni kandeleru yun?”, jiñaꞌa san.
ZEC 4:12 Te suni ni jikan tnoꞌo ka san inka jichi: “¿Te naxa kei uu ndaꞌa tnu olivo ja ka oo nuu ka oo uu tubo ja ka kuu oro nuu kuaꞌan texeꞌen ja kenta nuu lámpara yun?”, jiñaꞌa san.
ZEC 4:13 Te kachi ia jinokuechi yun: “¿A vi tu jini ron naxa kei yaꞌa?” Te jiñaꞌa san: “Tu jini san, vi Jitoꞌo san”.
ZEC 4:14 Yun te kachi ya: “Yaꞌa ka kuu uu tee ni ka kuu ii jin texeꞌen ja ka jinokuechi de nuu Jitoꞌo, ia tatnuni ninii ñuyiu”, kachi ya.
ZEC 5:1 Yun te ni skuni tuku ña jin san, te ni jini san in rollo tutu ja ndechi.
ZEC 5:2 Te ni jikan tnoꞌo ña ia jinokuechi yun: “¿Nagua kuu ja ndiaꞌa ron?” Te jiñaꞌa san: “Ndiaꞌa san in rollo tutu ja ndechi, te oo oko yiki ja kani, te uxi yiki ja jite”, jiñaꞌa san.
ZEC 5:3 Te kachi ya: “Nuu tutu yun yoso tniaꞌa ja vaji siki ndiꞌi ñuu rin, chi vi naa ndiꞌi ñayiu ka suꞌu nagua yoso in lado nuu tutu yun. Te suni vi naa ndiꞌi ñayiu ka kee yuꞌu jin sivi ia Dios, te chia inu tnoꞌi, nagua yoso inka lado nuu tutu yun.
ZEC 5:4 Maa rin ni tetniuu tniaꞌa yaꞌa ja vaji kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, nagua ja kiꞌin veꞌe kuiꞌna vi veꞌe ñayiu ka kee yuꞌu jin sivi maa ya, te chia tnoꞌi. Te koo tniaꞌa yun veꞌi, te xnaa ña jin maa ñayiu vi yutnu vi yuu ja ni kuvaꞌa veꞌi.”
ZEC 5:5 Yun te ni kee ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san, te kachi ya: “Vitna te koto niꞌni, te kuni ron nagua kuu ja ni kee yun” kachi ya.
ZEC 5:6 Te ni jikan tnoꞌo san: “¿Nagua kuu jayun?” Te kachi ya: “In chika kaꞌnu ja chikuaꞌa kuu”. Te kachi ka ya: “Te yaꞌa chikuaꞌa yika kuechi ja ka saꞌa ñayiu nii ñuu yaꞌa”.
ZEC 5:7 Te ni ka ndakune ja ndesi yuꞌu chika yun ja kuu ninoꞌo plomo, te ini chika yun nukoo in ñasiꞌi.
ZEC 5:8 Te kachi ia jinokuechi yun: “Ñasiꞌi yaꞌa kuu jakueꞌe”, te ni ndatundaꞌa ña ya ichi ini chika yun, te ni ndakasi ya ja ndesi yuꞌu ja kuu ninoꞌo plomo.
ZEC 5:9 Yun te ni ndanenuu san, te ni jini san uu ñasiꞌi ja vi jinkiꞌi tachi nuu ndijin vajikuei. Ka oo ndijin na kuinio kiti ka xnani cigüeña, te ni ka ndaneꞌe chika yun ichi andivi kuaꞌankuei jin.
ZEC 5:10 Te ni jikan tnoꞌo san ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san yun: “¿Na ndee nuu kiꞌinkuei jin chika yun?”
ZEC 5:11 Te kachi ya: “Ñuu Babilonia kuaꞌankuei jin, chi yun vi saꞌa in veñuꞌu, te nuu vi sino veñuꞌu yun, te vi sonee chika ja chikuaꞌa yun nuu ni ka savaꞌa ja koxnee maa”.
ZEC 6:1 Yun te ni skuni tuku ña jin san, te ni jini san kuun carreta ja ni ka yaꞌa neꞌu uu yuku. Te yuku yun, chi ninoꞌo bronce ka kuu.
ZEC 6:2 Te carreta xtnañuꞌu ka ñuu kuai ndikuaꞌa, te carreta kuu uu ka ñuu kuai tnuu.
ZEC 6:3 Te carreta kuu uni ka ñuu kuai kuijin, te carreta kuu kuun ka ñuu kuai pintu.
ZEC 6:4 Yun te ni jikan tnoꞌo san ia jinokuechi nuu Dios ja ka ndatnoꞌo jin san: “¿Naxa kei yaꞌa, vi Jitoꞌo san?”
ZEC 6:5 Yun te kachi ia jinokuechi yun: “Yaꞌa ka kuu kuun espíritu ja ka oo andivi, te ni kekuei vajikuei nuu ron ndiꞌi ja ni jaꞌankuei nuu Jitoꞌo Dios, ia tatnuni ninii ñuyiu.
ZEC 6:6 Te carreta ja ka ñuu kuai tnuu ni kekuei kuaꞌankuei ichi norte, te carreta ka ñuu kuai kuijin kuaꞌankuei ichi nuu makee nikandii, te carreta ja ka ñuu kuai pintu kuaꞌankuei ichi sur”.
ZEC 6:7 Te ndiꞌi ti, chi kanuu ndevaꞌa ini ti ja vi kiondita ti nii ñuyiu. Te jiñaꞌa ia jinokuechi nuu Dios: “Kuaꞌankuei te vi kiondita ron ninii ñuyiu”. Te saa ni ka saꞌa ti.
ZEC 6:8 Yun te ni ndakana ña ia jinokuechi yun, te kachi ya: “Kondiaꞌa kuai kuaꞌankuei ichi norte, chi vi saꞌa ti ja yaꞌa ini Jitoꞌo Dios ja kiti ini ya jin ñayiu yun”.
ZEC 6:9 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo Dios jin san, te kachi ya:
ZEC 6:10 “Kuaꞌan nuu ñayiu ni ndekuei ndaꞌu ja ni ka oo ñuu Babilonia, ja ni ndajakuei vitna, nuu Heldai vi nuu Tobías vi nuu Jedaías, te kuñaꞌa ron ja na vi soko de oro vi plata. Te vi maa kiuu yun kiꞌin ron veꞌe Josías, seyii Sofonías.
ZEC 6:11 Te jin oro vi plata ja ni niꞌi ron yun, saꞌa ron in corona, te tnaa ron xini Josué, sutu kuu nijaꞌnu seyii Josadac.
ZEC 6:12 Te kuñaꞌa ron suaꞌa: Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa: Yaꞌa oo in tee nani ndandixin, te nana ndee de ndee nuu oo de, te ndasaꞌa de veñuꞌu maa Jitoꞌo Dios.
ZEC 6:13 Te maa de kuu tee ndasaꞌa veñuꞌu maa Jitoꞌo Dios, te koo jayiñuꞌu nuu de ja kokuu de rey, te jinkoo de kotatnuni de, te suni kokuu de in sutu ja kotatnuni de, te koo jamani nuu ndi nduu nuu kotatnuni de.
ZEC 6:14 Te corona yun kendoo nuu veñuꞌu maa Jitoꞌo Dios, ja kokuu in ja vi kondakaꞌan maa Helem, vi Tobías vi Jedaías, vi Josías, seyii Sofonías, ja na koo jayiñuꞌu nuu ndiꞌi de.
ZEC 6:15 Te kikuei ñayiu ka oo jika, te vi chituu ñai ja nduvaꞌa veñuꞌu maa Jitoꞌo Dios. Saa te vi kuni ron ja maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, ni tetniuu ña jin rin. Te saa kokuu nuu ja vi konini ron, te vi kuantnoꞌo ron tnoꞌo kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia kuu Dios ron.”
ZEC 7:1 Kuia kuu kuun ja tatnuni rey Darío, vi maa kiuu kuun ja kuu yoo iin ja nani Quisleu, ni kaꞌan Jitoꞌo Dios nuu maa san ja kuu san Zacarías.
ZEC 7:2 Te vi maa tiempu saa ni ka tetniuu ña ñayiu ñuu Betel jin Sarezer vi Regem-melec jin tee ka ndeka tnaꞌa jin de, nagua ja na vi ndakuatu de nuu Jitoꞌo Dios ja na chituu ña ya,
ZEC 7:3 vi ja vi kakan tnoꞌo de nuu sutu, tee ka oo veñuꞌu maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, vi nuu tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios, te ka jiñaꞌa de: “¿A vi ndaꞌi ka san yoo kuu uꞌun, te vi kondite san ja jaꞌa veñuꞌu, nagua ka saꞌa san ja ni kuu kuaꞌa kuia?”, ka jiñaꞌa de.
ZEC 7:4 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, nuu san, te kachi ya:
ZEC 7:5 “Kaꞌan nuu ndiꞌi ñayiu ñuu vi nuu sutu, te kuñaꞌa ron: Nuu ka ondite ni vi ka ndaꞌi ni yoo kuu uꞌun vi yoo kuu uja, nuu uni xiko uxi kuia yaꞌa, ¿a nuu ia Dios ka ondite ndija ni?
ZEC 7:6 Te nuu ka jaa ka jiꞌi ni, ¿a masu javaꞌa maa ni kuu ja ka saꞌa ni?”
ZEC 7:7 ¿Te a masu yaꞌa kuu tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo Dios jin maꞌñu sagua tee ni ka ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa, na ni ka osii ini ñayiu vi ni ka ochitui ñuu Jerusalén, te suni saa ni, ni ka oo ñayiu ka oo nii xiin Jerusalén vi nuu ni ka oo guaꞌa ñayiu ñuu Neguev vi ñuu ja nani Sefela ja oo yoso kaꞌnu yun?
ZEC 7:8 Yun te ni kaꞌan Jitoꞌo Dios jin Zacarías:
ZEC 7:9 “Suaꞌa ni kaꞌan Jitoꞌo Dios ron, ia ndakui ndevaꞌa: Vi saꞌa ndaa nuu ka jaꞌnde ron kuechi, te vi kaꞌan ndaꞌu vi kaꞌan kee in ñani in tnaꞌa ron.
ZEC 7:10 Ma vi saꞌa ndevaꞌa ron ñaꞌa ni ka ndondaꞌu, ni suchi ka kuu laꞌu, ni ñayiu inka ñuu ja ka jikanuu ndaꞌu, te ni ñayiu ka kuu ndaꞌu, te ni ma vi ndakani kueꞌe ini ron siki in ñani in tnaꞌa ron, jiñaꞌa rin.
ZEC 7:11 Su tu ni ka kuini ja vi konini tnoꞌo ni kaꞌan rin, chi saa suaꞌa ni ka chiyata ñai jin rin, te ni ka saꞌa soꞌi ja ma vi konini.
ZEC 7:12 Chi ni ka saꞌa ndei ini anui na kuinio in yuu, nagua ja ma vi konini tnoꞌo tatnuni rin, vi tnoꞌo ja ni tetniuu rin jin Espíritu rin, ja kuu rin ia ndakui ndevaꞌa, jin maꞌñu sagua tee ni ka ndakani tnoꞌo rin ndee janaꞌa. ’Yun guaa ni kiti ini ndevaꞌa rin ja kuu rin Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 7:13 Te vi nagua tu ni ka kuini ñayiu ja vi konini tnoꞌo ni kaꞌan rin, te suni saa ni, tu ni onini rin nuu ni ka ndakuatui nuu rin.
ZEC 7:14 Chi ni jatenuu rin jin na kuinio in tikacha ninii ñuu ja tu ni ka ojini, te ni ka xndendoo ndaꞌui ñui, te ni ja tu na in jaꞌan axi kii ka ñuu yun, in ñuu ja ni ka jinkuaan ndevaꞌa ini, su ni ka saꞌi ja ni nduu in ñuu nuu tu ka na ñayiu ka oo”, kachi ya, jiñaꞌa Zacarías.
ZEC 8:1 Yun te ni kaꞌan tuku Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa jin san, te kachi ya:
ZEC 8:2 “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Kuu kuiñu rin ja jaꞌa ñayiu Sión, te vi suaꞌa ndukuaꞌa ñuꞌu rin ja kuu kuiñu rin.
ZEC 8:3 Suaꞌa kaꞌan ka Jitoꞌo Dios: Ndajiokuiin rin ñuu Sión, te koo rin maꞌñu ñuu Jerusalén. Te Jerusalén konani Ñuu Ndaa, te yuku maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, konani yuku ii.”
ZEC 8:4 Suaꞌa kaꞌan ka Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Vi koo tuku tee nijaꞌnu vi ñaꞌa nijaꞌnu ja vi kojinkoi nuu yaꞌu maa Jerusalén ja vi kondatatui, te in in vi konee yutnu ka tui ja ni ka kuu nijaꞌnu ndevaꞌi.
ZEC 8:5 Te nuu yaꞌu maa ñuu yun vi kochitu suchi yii vi suchi siꞌi kueli ja vi kosiki.”
ZEC 8:6 Suaꞌa kaꞌan ka Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Te ja saa, chi ndiꞌi yaꞌa kokuu in javijin ndevaꞌa nuu ñayiu vi kendoo ka ñuu yaꞌa kiuu yun. Su ja nuu maa rin, chi masu nagua vijin kuu”, kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 8:7 Suaꞌa kaꞌan ka Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Skaku niꞌnu rin ñayiu ñuu rin, ja ka jinokuechi nuu ñayiu ñuu ka oo ichi nuu jinonta nikandii vi ñuu ka oo ichi nuu makee nikandii.
ZEC 8:8 Nukuaka rin jin, te vi koi maa Jerusalén, te vi kokui ñayiu ñuu rin, te kokuu rin ia Dios mai, ja saꞌa ndaa rin.”
ZEC 8:9 Suaꞌa kaꞌan ka Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Vi koo ndee ini ron vitna ja ka nini ron tnoꞌo ka kaꞌan tee ka ndakani tnoꞌo rin, ja ni ka oo de ndee kiuu ja ni ka skuja nuu ni nukau veñuꞌu maa rin ja kuu rin Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 8:10 Chi ama ka ja kenta kiuu yun, te tu ni ka niꞌi yaꞌu ñayiu ka satniuu, ni tu na ja vi kaa kiti ni oo, te ja jaꞌa ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña, te tu ni oo jamani jin ñayiu kiukuei axi ndekuei ñuu yun, chi ni jandetu maa rin ja ndi in ndi in ñayiu ni ka ndakoo siki inkai.
ZEC 8:11 Su ja vitna, chi ma saꞌa ka rin jin ñayiu vi kendoo ka ñuu yaꞌa, nagua ni saꞌa rin jin ñayiu ni ka oo kiuu ni yaꞌo yun” kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 8:12 “Chi saꞌa rin ja vi koo mani ndikin tata yun, te kokuun vii ndevaꞌa uvai, vi kokuvaꞌa vii ndevaꞌa nuu ñundeꞌi, te konuu yuyu ndee andivi, te saꞌa rin ja ndiꞌi yaꞌa vi saꞌa jajin ñayiu vi kendoo ñuu yaꞌa.
ZEC 8:13 Te nagua ni ka tau tniaꞌa maa ron ja ka kuu ron ñayiu Judá vi ñayiu Israel neꞌu ñayiu ñuyiu, te saa skaku niꞌnu ña rin vitna, te vi kokuu ron in ñuu ja saꞌa vii saꞌa vaꞌa rin. Te ma vi koyuꞌu ron, chi vi saꞌa yutnu maa ron.”
ZEC 8:14 Chi suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Nagua ni ndakani ini rin ja ni saꞌa rin jakueꞌe jin ndi nijaꞌnu ron na ni ka skiti ini ñai jin rin, te tu ni ndatnaꞌu ini rin”, kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 8:15 “Te suni saa ni kiuu yaꞌa, chi ni ndakani ini rin ja saꞌa rin javaꞌa jin ñayiu Jerusalén vi ñayiu Judá, te ma vi yuꞌu ron.
ZEC 8:16 Te yaꞌa kuu ja vi kosaꞌa ron: Vi kaꞌan ndaa nuu tnaꞌa in in ron, te vi saꞌa ndaa nuu ka jaꞌnde ron kuechi, nagua ja na koo jamani.
ZEC 8:17 Te ni in ron, ma vi ndakani kueꞌe ini ron siki in ñani in tnaꞌa ron, te ni ma vi kokutoo ron ja vi kee yuꞌu ron jin tnoꞌo tnoꞌo, chi skexiko rin ndiꞌi yaꞌa”, kachi Jitoꞌo Dios.
ZEC 8:18 Yun te kaꞌan tuku Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa jin san, te kachi ya:
ZEC 8:19 “Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: Ja ka ondite ñayiu yoo kuu kuun vi yoo kuu uꞌun vi yoo kuu uja vi yoo kuu uxi ja jaꞌa tnoꞌo suchi ini ni ka otnaꞌi, nduu in jasii ini nuu ñayiu Judá vi in viko sii ini ndevaꞌa. Te yun guaa vi kokutoo ron ja vi saꞌa ndaa ron vi ja vi koo mani ron.”
ZEC 8:20 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Kikuei ñayiu ñuu kueli vi ñayiu kuaꞌa ñuu naꞌnu ja vi koi Jerusalén.
ZEC 8:21 Chi kiꞌinkuei ñayiu in ñuu, te vi kuñaꞌi nuu ñayiu inka ñuu: Na kiꞌinkueio vi ndandukuo Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, te na vi kakaon ja na saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ya. Te vi kachi sava ka ñayiu yun: Suni sein, chi kiꞌinkuei san.”
ZEC 8:22 Te kikuei ñayiu ñuu kueli vi ñayiu ñuu ndakui, maa Jerusalén, ja vi ndandukui Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, te vi kakain ja na chindee chituu ña ya.
ZEC 8:23 Suaꞌa kaꞌan ka Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Te kiuu yun vi ndakoo uxi ñayiu ndiꞌi ñuu vi ndiꞌi nuu saꞌan, te vi tnii yuꞌu saꞌun in ñayiu judio, te vi kuñaꞌi: Tanundaꞌa ni kondeka ña ni joo na kiꞌinkuei san jin ni, chi ka jini san ja oo Dios jin in in ni, vi kuñaꞌi”.
ZEC 9:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo Jitoꞌo Dios ja ni kaꞌan ya ja oo ya siki ñuu Hadrac vi siki ñuu Damasco. Chi kuini ja vi kinuu guaꞌa ndiꞌi ñayiu nuu Jitoꞌo Dios, te saa ni ndiꞌi tatatnoꞌo Israel na vi kinuu nuu ya.
ZEC 9:2 Te suni saa ni ñuu Hamat, ñuu ja netnaꞌa yatni jin ñuu Hadrac, vi suni ñuu Tiro vi ñuu Sidón, na vi kinuu guaꞌa nuu ya, visi ñayiu ndichi ka kuu ñayiu ñuu yun.
ZEC 9:3 Ñayiu ñuu Tiro ni ka saꞌi in muro, te ni ka jiondui ja ndesi guaꞌa ñui, te yun ni ka tatutui plata na kuinio ñuyaka, vi oro na kuinio ndeꞌi ja oo nuu ichi.
ZEC 9:4 Su vitna te ndakindee ndiꞌi Jitoꞌo Dios, te xnaa ya ndiꞌi barco ka jantniui ja ni ka nduu kuikai, te kai ndiꞌi ñui.
ZEC 9:5 Te nuu vi kuni ñayiu ñuu Ascalón, te vi yuꞌu ndevaꞌi. Te suni ñayiu ñuu Gaza, chi vi tnaꞌa ndevaꞌi tnundoꞌo, te saa ni ñayiu ñuu Ecrón, chi tu nagua vi kuun ini kai. Te naa rey ñayiu ñuu Gaza, te tu ka na ñayiu vi koo ñuu Ascalón.
ZEC 9:6 Te ñayiu inka ñuu vi koo ñuu Asdod, te kachi ia Dios: “Xnaa rin tnoꞌo teyii ñayiu filisteo.
ZEC 9:7 Te kindee rin ja ma vi kokaa kai kuñu jin niñi, te ma kuandetu ka rin ja vi kokai ndei ja oo ii ja vi kai. Su nuu ñayiu filisteo yun xndendoo rin sava ka ñayiu ja vi koi nuu maa rin, te vi kokui na kuinio tatatnoꞌo maa ñayiu Judá. Te ñayiu ñuu Ecrón vi kokui ñayiu maa rin, na kuinio ñayiu jebuseo.
ZEC 9:8 Yun te kokoto maa rin ñayiu ñuu rin, nagua ja ni in ñayiu kaꞌan uꞌu ña ma kiui, te ni ma ndee, te ni in ka ñayiu saꞌa ndevaꞌa ña, ma koo ka, chi vitna te koo maa rin kokoto rin jin”, kachi ya.
ZEC 9:9 Vi kokuu sii ini ndevaꞌa ron, ñayiu Sión, te vi kana jaa ron ñayiu Jerusalén ja ka kusii ini ron. Vi kondiaꞌa ja vaji tee kuu rey ron nuu ka oo ron, te kuu de in tee ndaa, in tee kundee, te saꞌa ndaꞌu de maa de. Yoso de in mentu, in mentu luluu, seꞌe mentu siꞌi kiti jiso.
ZEC 9:10 Te xnaa de carreta ñayiu Efraín, vi kuai ñayiu Jerusalén, vi kaꞌnu de kuji ja ka jaxin tnaꞌa jin ñayiu, te kaꞌan de ja na vi koo mani ñayiu, te kotatnuni de ndee nuu jinkituu yuꞌu ndute mar in lado jin ndee nuu jinkituu ndute mar inka lado, ndee yute Éufrates vi guaa ndee jaꞌa ñuyiu.
ZEC 9:11 Te ja jaꞌa maa ron, chi jin niñi ja ni saꞌa rin tratu jin ron, te skaku niꞌnu rin ndikin tata ron nuu inka ñuu nuu kuu na kuinio yau ñuꞌu ja tu na ndute ñuꞌu, ja kuu in vekaa nuu ka ndesi.
ZEC 9:12 Te roon ja ka ndesi ron vekaa, ja ka ndetu kaꞌnu ña ron, vi ndajiokuiin kuanoꞌokuei ñuu ron nuu tavaꞌa guaꞌa ña. Te suni kaꞌan rin vitna ja viꞌi ka javii javaꞌa saꞌa ña rin saa nagua tnundoꞌo ni ka tnaꞌa ron.
ZEC 9:13 Chi skaa rin Judá na kuinio kuji rin, te ni saꞌa rin Efraín na kuinio yutnu ndugua rin. Chi kuantniuu rin seꞌe ron ñuu Sión ja vi ndakoi siki seꞌe ñuu Grecia, te saꞌa rin ja vi kokuu ron na kuinio yuchi kani ja vi kaxin tnaꞌa ron.
ZEC 9:14 Yun te xneꞌe Jitoꞌo Dios ja maa ya kuu nuu ñayiu maa ya, te skunta ya yutnu ndugua ya na kuinio nuu kuun tajan, te tiuu maa Jitoꞌo Dios trompeta ya, te kii ya nuu yiꞌi in tikacha ja vaji ichi sur.
ZEC 9:15 Te kokoto maa Jitoꞌo Dios jin ñayiu maa ya. Te vi kuain niꞌnui yuu ja ka kani ña jin yuu yoꞌo yuu, te vi xnai ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin, te na kuinio ja vi koꞌo ndevaꞌi niñi, te vi kuvai na kuinio nuu ka jiꞌi vinu, guaa ndee vi chitu chii na kuinio in vasu ja ñuꞌu chitu niñi kiti, axi na kuinio skina altar ja chitu jin niñi kiti ja ka soko.
ZEC 9:16 Te skaku niꞌnu ia Dios ñayiu ñuu maa ya kiuu yun na kuinio jin in taju ndikachi, te vi koyeꞌe niꞌnui nuu maa ya na kuinio yuu yeyeꞌe ja ka ndetuu yika corona.
ZEC 9:17 Te nase guaꞌa vi nase luluu vi koo ndiꞌi ñayiu yun, chi triu kuñaꞌa jandakui suchi yii kuechi, te vinu kuñaꞌa ja vi kokusii ini suchi siꞌi kuechi.
ZEC 10:1 Vi kakan ni nuu Jitoꞌo Dios ja na skuun ya sau kuee, chi maa ya tetniuu tajan vi skuun ya sau guaꞌa, nagua ja na nana yuku kuii nuu ñundeꞌi in in ni.
ZEC 10:2 Chi nuu ka jikan tnoꞌo nuu chuꞌchi, te ninoꞌo ni tnoꞌo tnoꞌo ka kaꞌan, te ñayiu ka jitotnuni, chi ninoꞌo ni ja tu jiniuꞌu ka jani, te ñayiu ka kaꞌan naxa kei jani yun, chi ka kaꞌin ja jani vaꞌa kuu, te maa ni ja ka xndaꞌu ñai. Te yun guaa yaꞌa yun ni ka jika ñayiu ñuu ia Dios na kuinio ndikachi, te ka tnaꞌi tnundoꞌo, chi tu na in jito ña jin.
ZEC 10:3 Te yun guaa kachi Jitoꞌo: Ni kiti ini rin siki tee ka jito ña jin ñayiu yun, te tetniuu rin tnundoꞌo vi tnaꞌa tee ka tatnuni yun, chi jandaa ndija ja maa rin kuu Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa, ja jito rin ñayiu Judá ja ka kui na kunio ndikachi rin, te saꞌa rin jin ja na koo jayiñuꞌu nui na kuinio kuai ja ni kundee ti nuu ni ka jaxin tnaꞌa.
ZEC 10:4 Te neꞌu maa ñayiu Judá kee in tee ja kuu na kuinio kava kaꞌnu ja kituu skina veꞌe, vi nduyu ja kotnii veꞌe saꞌun, vi kuji ja kokaxin tnaꞌa, vi neꞌu maa ñayiu yun kekuei ndiꞌi tee vi kotatnuni.
ZEC 10:5 Te maa ñayiu yun vi kokuu tee ndakui, ja vi kokuain niꞌnu de siki tee ka jaxin tnaꞌa jin de nuu ndeꞌi ja oo ichi yun, te vi kaxin tnaꞌa de, chi oo maa rin ja kuu rin Dios jin de, te vi kuñaꞌa de jakanoo nuu tee ka yoso kuai.
ZEC 10:6 Chi kuñaꞌa rin jandakui nuu ndikin tata Judá, te skaku niꞌnu rin ndikin tata José, te saꞌa rin ja vi ndajiokuiin ñui, chi kundaꞌu ini rin jin, te vi koi na kuinio ja tu na ama skexiko rin jin, chi maa rin kuu Dios mai, te konini rin tnoꞌo ka kaꞌin nuu ka ndakuatui.
ZEC 10:7 Te ndikin tata Efraín vi koo ndakui na kuinio tee jaxin tnaꞌa, te vi kokuu sii ini, na kuinio tee jiꞌi vinu. Te nuu vi kuni seꞌe de ja siun ni kuu, te suni vi kusii ini, chi vi kosii ini nuu maa Jitoꞌo Dios.
ZEC 10:8 Te suaꞌa ni tutu rin jin nuu ndakana rin, te vi ndututui nuu ndatau rin jin, te vi ndakaya vii ndevaꞌi, nagua ni ka oi ama ka.
ZEC 10:9 Visi ni jatenuu rin jin nuu sava ka ñuu, su ndee ñuu jika yun vi ndakaꞌan ñai jin rin, te visi yun ka oi jin seꞌi, su koo in kiuu, te vi ndajiokuiin ñui.
ZEC 10:10 Chi saꞌa rin ja vi ndajiokuiin ndee ñuu Egipto vi nukuaka rin jin ndee ñuu Asiria, te nusiaꞌa rin jin ja vi koi nuu ñuꞌu Galaad vi nuu ñuꞌu Líbano, te vi ni ma kenta ñuꞌu yun ja vi koi.
ZEC 10:11 Te vi tnaꞌi kuakuaꞌa tnundoꞌo nuu vi ndayaꞌi nuu ndute mar, te tatnuni rin nuu ola ndute yun ja na jinkuiin, te yichi ndiꞌi ndute yute Nilo, te xnaa rin ndiꞌi tnoꞌo teyii ñayiu Asiria, te skiꞌin Egipto jandakui.
ZEC 10:12 Te saꞌa rin ja vi koo ndakui ñayiu maa rin, te vi kondikin ñai jin rin, kachi Jitoꞌo Dios.
ZEC 11:1 Kune yeꞌe ron ñuu Líbano, te na vi kai tnu yukun ja ka oo nuu yuku ron.
ZEC 11:2 Ndaꞌi kana ron ja kuu ron tnuyuja, chi ni ndonso tnu yukun vi ni ka ndonso yutnu naꞌnu ndevaꞌa. Ndaꞌi kana ron tnundii ja ka oo ron Basán, chi ni ndonso yuku nuu ka oo kuakuaꞌa yutnu.
ZEC 11:3 Vi konini ja ka ndaꞌi ka kana tee ka jito ndikachi, chi ni naa ndiꞌi ite vivii ja ka jaa kiti de, te vi konini ja ka ndaꞌi ka kana ndikaꞌa, chi ni naa javii oo yuꞌu yute Jordán.
ZEC 11:4 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo Dios: “Kokoto ndikachi ja ni ka jine taꞌu ti ja vi kuu ti.
ZEC 11:5 Te ñayiu ka jaan ti, te ka jaꞌni de ti, te tu na in xtavi kuechi ña, te ka kachi tee ka xiko ti: Kaꞌnu kuu Jitoꞌo Dios, chi ni ka kuu kuikao. Te vini maa tee ka jito ti, tu ka kundaꞌu ini de ti.
ZEC 11:6 Te yun guaa ma kundaꞌu ini ka rin ñayiu ñuu yaꞌa, chi skanakau rin jin nuu ndaꞌa tnaꞌa kuikin vi nuu ndaꞌa tee kuu rey, te visi na koo kuaꞌa tnundoꞌo nuu ñuu yaꞌa, su ma skaku niꞌnu rin”, kachi ia Dios.
ZEC 11:7 Te yun guaa ni ojito san ndikachi ni ka jine taꞌu ja vi kuu, te kiti yaꞌa ka kuu kiti ndaꞌu ka. Te ni kiꞌin san uu yutnu tuu san, te in tnu ni xnani san “vi koo guaꞌa”, te inka tnu ni xnani san “vi koo tutu”, te ni ojito san ndikachi.
ZEC 11:8 Te jin invaa ni yoo ni skunu san uni tee ka jito ndikachi, chi ni tunini san de, te ni ka skexiko ña maa de jin san.
ZEC 11:9 Te jiñaꞌa san nuu ndikachi: “Ma kokoto ka ña rin jin ron, te nuu ja na ndee maa ron kuaꞌan ja kuu, te na kuu maa ron. Te na ndee maa ron kuaꞌan ja ndoñuꞌu, te ndoñuꞌu maa ron. Te na ndee maa ron kendoo ka, te vi ndakaa tnaꞌa maa ron.”
ZEC 11:10 Yun te ni kiꞌin san yutnu tuu san ja ni xnani san “vi koo guaꞌa” te ni jaꞌnu san tnu. Saa te ni ndaxtuꞌu san tratu ja ni saꞌa san jin ñayiu ndiꞌi ñuu.
ZEC 11:11 Te kiuu yun ni ndaxtuꞌu san tratu ni saꞌa san, saa te ni ka jini ndikachi ndaꞌu ka ja ka ndiaꞌa nagua saꞌa san ja maa ia Dios ni kaꞌan ja saa saꞌa san.
ZEC 11:12 Yun te jiñaꞌa san nuu lamu san: “Nuu ja vatuka kuu, te tniuyaꞌu ña ni, axi nuu tuu, te saa ni na kendoo”. Saa te ni ka tniuyaꞌu ña jin san oko uxi xuꞌun kaa kuu plata.
ZEC 11:13 Yun te kachi ia Dios: “Kiꞌin xuꞌun jian, te ndatnaa ron nuu jatnu ñuꞌu ja ka soko ñayiu, chi vaa yaꞌu guaꞌa kuu ka ndakani ini ja ni ka tniuyaꞌu ñai jin rin”, kachi ya. Te ni kiꞌin san oko uxi xuꞌun plata yun, te ni ndatnaa san nuu ñuꞌu ja ka soko nuu veñuꞌu Jitoꞌo Dios.
ZEC 11:14 Yun te ni jaꞌnu san inka yutnu tuu san ja ni xnani san “vi koo tutu”. Saa te ni ndaxtuꞌu san ja ma vi kokaꞌan tnaꞌa ka ñayiu Judá vi ñayiu Israel.
ZEC 11:15 Te kachi ia Dios: “Vitna te saꞌa ja na kuinio in tee tu jiniuꞌu ja jito ndikachi kuu ron,
ZEC 11:16 chi vitna te kani rin in tee jito ndikachi nuu ñuu yaꞌa, in tee ja tu ndiꞌni ja jaꞌa ndikachi ja oo ja kuu ti, ni tu ndanduku de kiti ni ndoñuꞌu, ni tu saꞌa tatna de kiti ni tuji, te ni tu jiñaꞌa de ja kaa kiti kuita, chi saa suaꞌa jaa xeen jaa uꞌu de kiti ndatnu ka, te taꞌu de ndee tnii ti.
ZEC 11:17 Su ndaꞌu ni ka tee jito kiti ja tu jiniuꞌu yun, ja xndendoo de ndikachi de, chi tuji ndaꞌa de jin in yuchi kani, te tuji nduchi nuu de ichi lado kuaꞌa, te yichi ndaꞌa de vi kuaa saꞌun nduchi nuu de lado kuaꞌa”, kachi ia Dios.
ZEC 12:1 Yaꞌa kuu in tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios ja jaꞌa ñayiu Israel. Jitoꞌo Dios kuu ia ni saꞌa andivi vi ni saꞌa ya ja ni jinkoo ñuyiu, vi ni jiñaꞌa ya ja jichi ja kanda ñayiu. Te kachi ya:
ZEC 12:2 “Saꞌa rin ja ñuu Jerusalén kokuu na kuinio in vasu ndixi ja sini ña jin ndiꞌi ñayiu ñuu netnaꞌa yatni jin, nuu vi ndakoi siki ñuu Judá te vi kiondui ñuu Jerusalén.
ZEC 12:3 Te kiuu yun saꞌa rin ja Jerusalén kokuu na kuinio in kava vee ndevaꞌa, te ndiꞌi ñuu vi kokaꞌan ja vi kaneꞌe. Su nani kuu ñayiu ja kaneꞌe, te skuechi kueli ña jin, te vi kututu ñayiu ndiꞌi ñuu ja vi ndakoo siki Jerusalén.
ZEC 12:4 Te kiuu yun saꞌa rin ja vi yuꞌu ndiꞌi kuai, te vi ndukueꞌe tee ka yoso ti. Su kokoto guaꞌa rin ndikin tata Judá, te saꞌa rin ja vi kuaa kuai ñayiu ndiꞌi ñuu ja ka kaꞌan uꞌu ña.
ZEC 12:5 Yun te vi ndakani ini tee ka tatnuni nuu ñayiu Judá jin anu de: Jandakui ñayiu Jerusalén kuu maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
ZEC 12:6 Te kiuu yun saꞌa rin ja tee ka tatnuni nuu ñayiu Judá vi kokuu de na kuinio in ñuꞌu tikayi ja kai neꞌu tutnu, axi na kuinio ñuꞌu iti suja ja kai neꞌu nuꞌni triu. Te kandaꞌa ichi kuaꞌa vi ichi satni, te teñuꞌu ña jin ndiꞌi ñuu ja netnaꞌa yatni jin. Su ñayiu Jerusalén, chi vi ndajiokuiin inka jichi, te vi nukoi ñuu mai Jerusalén.
ZEC 12:7 ’Su ruꞌun, ja kuu rin Jitoꞌo, xtnañuꞌu ka skaku niꞌnu rin ndikin tata Judá, nagua ja ma vi kokaꞌan ndikin tata ndi David vi ñayiu Jerusalén, ja ñayiu ka ndanuu ka ka kui saa ñayiu Judá.
ZEC 12:8 Te kiuu yun, chi kokoto guaꞌa maa rin ñayiu Jerusalén, te ñayiu inu vita kiuu yun, te vi ndundakui nagua ni oo rey David. Te ndikin tata David vi kokuu na kuinio Dios, axi na kuinio ia jinokuechi nuu ya ja yoxnoꞌo nui kuaꞌan.
ZEC 12:9 ’Te kiuu yun nduku ndee rin ja xnaa rin ñayiu ndiꞌi ñuu ja ka ndakoo siki ñayiu Jerusalén.
ZEC 12:10 Te nuu ndikin tata David vi nuu ñayiu Jerusalén tetniuu rin Espíritu ndaꞌu ini vi Espíritu ja ndakuatu. Yun te vi ndakondiaꞌi nuu oo rin ja kuu rin in tee ni ka tuu yuchi, te vi ndaꞌi vi kanai. Vi ndaꞌi nagua ndaꞌi ñayiu ja ni jiꞌi invaa seyii axi nagua ndaꞌi kana ñayiu ja ni jiꞌi seyii jakuaꞌi.
ZEC 12:11 Te kiuu yun vi ndaꞌi vi kana ndevaꞌa ñayiu Jerusalén, nagua ka ndaꞌi ka kana ñayiu nuu chuꞌchi nani Hadad-rimón yoso kaꞌnu Meguido.
ZEC 12:12 Te vi ndaꞌi vi kana ndiꞌi ñayiu Israel, na kuu na kuu tatatnoꞌo in in mai, ndikin tata David, maa teyii vi ñasiꞌi de, ndikin tata Natán, maa teyii vi ñasiꞌi de,
ZEC 12:13 ndikin tata Leví, maa teyii vi ñasiꞌi de, ndikin tata Simei, maa teyii vi ñasiꞌi de.
ZEC 12:14 Ndiꞌi sava ka tatatnoꞌo vi ndaꞌi vi kana, maa teyii vi ñasiꞌi de.
ZEC 13:1 ’Te kiuu yun koo in nuu ndute nagua ja yun vi ndakate ndikin tata David vi ñayiu Jerusalén, mai ja vi ndundoo yika kuechi vi jatneꞌe ka oo jin.
ZEC 13:2 Te kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa: Kiuu yun te xtajioo rin sivi chuꞌchi nii ñuu Israel, te ma vi kondakakuneꞌe saꞌun ka ñayiu. Te suni xnaa rin tee ka kaꞌan ja ka ndakani tnoꞌo rin vi espíritu kueꞌe ja oo ñuu rin.
ZEC 13:3 ’Te nuu ja na koo ka in tee kokaꞌan ja ndakani de tnoꞌo rin, te vi maa tata de vi nana de vi kuñaꞌa: Ni kaꞌan tnoꞌo ron jin sivi maa Jitoꞌo, te yun guaa kuu ron. Te vi maa tata de vi nana de vi tuu ña yuchi nuu kokuini de ja kaꞌan de tnoꞌo rin.
ZEC 13:4 Te kiuu yun, chi vi kukanoo tee ka kaꞌan ja ka ndakani tnoꞌo rin jin ja ni skuni ña jin de ja vi ndakani de, te ma vi kekuiꞌnu saꞌun ka de saꞌun ñii kiti ja vi xndaꞌu de ñayiu.
ZEC 13:5 Te vi kachi in in de: Masu tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu san, chi tee jitu nuu ñundeꞌi, chi ndee lule san oo san nuu ñundeꞌi san.
ZEC 13:6 Te nuu ja ndee ñayiu vi kakan tnoꞌo ña: ¿Te nau ja ni tuji ni? Te kuñaꞌa de: Veꞌe ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin san ni tuji san.”
ZEC 13:7 Ndakoo vi yuchi kani, te kiꞌin ron siki tee jito ndikachi rin vi siki tee ndeka tnaꞌa guaꞌa jin rin, jiñaꞌa Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa. Te xtuji ron tee jito ndikachi yun, te na vi kutenuu maa ti kiꞌinkuei ti. Te na ndakoo maa rin siki ñayiu ñuu rin ja ka kui na kuinio lelu kueli.
ZEC 13:8 Saa te vi kuu uu uu ñayiu nuu uni uni ja ka oi nii ñuu Israel, te vi nai, te sava ni kai vi kendoo ja vi kotekui.
ZEC 13:9 Te ñayiu vi kendoo yun saꞌa rin ja vi tnaꞌi kuaꞌa tnundoꞌo nagua saꞌa ñayiu jin plata ja tnai nuu ñuꞌu te ndasavii, axi nagua saꞌa ñayiu jin oro ja jito tnuni. Saa saꞌa rin jin ñayiu vi kendoo yun. Yun te vi ndakakuneꞌe ñai jin rin, te konini rin tnoꞌo ka kaꞌin, te kuñaꞌa rin ja ñayiu ñuu rin ka kui, te vi kachi: “Jitoꞌo kuu ia Dios mao”. Kachi ya.
ZEC 14:1 Ja vaji kiuu maa Jitoꞌo Dios ja vi maa ini ñuu Jerusalén vi ndakaꞌnde ñayiu ja ni ka kindei nuu maa ñayiu ñuu yun.
ZEC 14:2 Te kachi ia Dios: “Kiuu yun te ndaxtutu rin ñayiu ndiꞌi ñuu nagua ja vi kaxin tnaꞌa de jin ñayiu Jerusalén. Te vi kundee de siki ñuu yun, te vi kuiso de nagua oo veꞌe ñayiu yun, te vi saꞌa neꞌe de ñasiꞌi, te vi kuiso de sagua ñayiu Jerusalén, ja kiꞌinkuei jin de. Su sava ka ñayiu, guaa vi kendoi ñui”, kachi ya.
ZEC 14:3 Yun te saa kenta maa Jitoꞌo, te vi kaxin tnaꞌa ya jin ñayiu yun, nagua saꞌa maa ya nuu jaxin tnaꞌa ya, kachi ya.
ZEC 14:4 Te kiuu yun jinkuiin Jitoꞌo nuu yuku Olivo ja oo ichi kana nikandii nuu oo Jerusalén. Te kaꞌnde sagua ya yuku Olivo, te sagua yuku yun kiꞌin ichi norte, te sagua ichi sur, te maꞌñu sagua kendoo in chikoꞌi kaꞌnu ja kaka kiꞌin ichi nuu kana nikandii vi ichi nuu kee nikandii.
ZEC 14:5 Te vi kunu yuꞌu ni kiꞌinkuei ni ichi chikoꞌi kaꞌnu ja koo maꞌñu yuku yun, chi kenta guaa ndee Azal. Vi kunu yuꞌu ni nagua ni ka jino yuꞌu ndi nijaꞌnuo na ni kii ñutnaa kuia ni otatanuni rey Uzías ñuu Judá. Saa te saa kii Jitoꞌo Dios san jin ndiꞌi ñayiu maa ya.
ZEC 14:6 Te kiuu yun, chi ma koyeꞌe ka, te ni ma koo vijin ka, te ni ma kokuun ka yuaꞌa.
ZEC 14:7 Te invaa ni kiuu kokuu, te maintnoꞌo maa ia Dios guaa jini ya. Te ni ma koo nduu ni jakuaa, chi visi jakuaa kuu, te saa ni koyeꞌe.
ZEC 14:8 Te kiuu yun, chi jinonta ndute taa ja tekuo ndee maa Jerusalén, te kokaka ni ndute yun yoo vijin vi yoo iꞌni, te sava de kiꞌin nuu mar ja oo ichi nuu kee nikandii, te sava ka de kiꞌin nuu mar ja oo ichi nuu jinonta nikandii.
ZEC 14:9 Te maa Jitoꞌo kokuu rey ja kotatnuni ya nuu ndiꞌi ñuu kiuu yun, te maintnoꞌo maa ya kokuu Dios, te maa ni maa ya vi kondakakuneꞌe ñayiu.
ZEC 14:10 Te ndiꞌi ñuu vi ndundaa na kuinio in yoso kaꞌnu ndee Geba, te kenta guaa ndee Rimón ja oo ichi sur Jerusalén. Su maa Jerusalén, chi koo ndee sukun nuu oo vitna, te kenta yuꞌu ñuu ndee yeꞌe Benjamín vi guaa ndee nuu oo yeꞌe xtnañuꞌu vi guaa ndee nuu oo yeꞌe skina yun vi guaa ndee nuu oo torre Hananeel, vi guaa ndee nuu ka juꞌni nduxi uva maa rey.
ZEC 14:11 Vi koo ñayiu maa Jerusalén, te vi koo mani, chi ma tau tniaꞌa saꞌun ka ja vi xnaa ña jin.
ZEC 14:12 Te yaꞌa kuu jakueꞌe ja tetniuu Jitoꞌo siki ñayiu ndiꞌi ñuu ja ni ka ndakoi siki ñuu Jerusalén: Vi ka teku kai, te vi teꞌi kuñui, te vi teꞌi nduchi nui nuu ka ñuꞌu chikoꞌi nui, te vi teꞌi yai ini yuꞌi.
ZEC 14:13 Te kiuu yun saꞌa Jitoꞌo ja vi yuꞌu ndevaꞌi, te vi kakuiko tnaꞌa in in mai jin tnaꞌi, te vi ndakaxin tnaꞌa ndisa mai.
ZEC 14:14 Te suni kiꞌinkuei ñayiu Judá ja vi kaxin tnaꞌa Jerusalén, te vi kindei ndatniuu ñayiu ndiꞌi ñuu ja ka oo yatni yun. Vi kindei kuakuaꞌa oro vi plata vi saꞌun ja vi kuiꞌnui.
ZEC 14:15 Te vi na kueꞌe vi ndoꞌo ñayiu, te suni saa ni vi ndoꞌo kuai vi kiti ndee vi kameyu vi mentu vi ndiꞌi kiti ja ka oo nuu ka oo ñayiu ka ndakoo siki Jerusalén.
ZEC 14:16 Te ndiꞌi ñayiu vi koteku ka ñuu ja ni ka ndakoo siki Jerusalén, vi kondanui nuu kuia nuu kuia ja vi kochiñuꞌi rey, ia kuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, ja vi kosaꞌi viko veꞌe xtnuu kuii.
ZEC 14:17 Te nuu ja ndee in ñuu ma ndanuu Jerusalén ja chiñuꞌu ia kuu rey, te ma tetniuu ka Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, sau nuu ñundeꞌi mai.
ZEC 14:18 Te nuu ja ma vi ndanuu ñayiu Egipto maa Jerusalén ja vi koi nuu viko yun, te ma tetniuu ia Dios sau ñui, ja kuu in jakueꞌe ja tetniuu Jitoꞌo siki ñuu ja ma ndanuu ja saꞌa viko veꞌe xtnuu kuii.
ZEC 14:19 Chi yaꞌa kuu jakueꞌe ja kii siki ñuu Egipto vi siki ndiꞌi ñuu ja ma ndanuu ja saꞌa viko veꞌe xtnuu kuii.
ZEC 14:20 Te kiuu yun, chi vi kondee in tnoꞌo nuu kaa kueli ja ka ñuꞌu sukun kuai nuu kokaꞌan suaꞌa: “Ja ii kuu nuu Jitoꞌo”. Te kisi ka saꞌa ndei ja oo veñuꞌu maa Jitoꞌo kokuu na kuinio tasa ii ndevaꞌa ja oo nuu altar.
ZEC 14:21 Te ndiꞌi kisi ja ka oo Jerusalén vi Judá vi kokuu ja ii nuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa. Te ndiꞌi ñayiu ka soko kiti kiꞌinkuei, te vi kiꞌin kisi yun, te vi chioꞌo kuñu kiti ni ka soko nuu kisi yun. Te kiuu yun, chi ma vi koo ka ñayiu ka xiko vi ka kiꞌin nuu veñuꞌu maa Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 1:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo ia Jitoꞌo ja ni kaꞌan ya nuu ñayiu Israel jin maꞌñu sagua Malaquías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios.
MAL 1:2 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: “Kutoo ña rin jin ron”, su ka kachi maa ron: “¿Naxa ka jini san ja kutoo ña ni?” Te jiñaꞌa Jitoꞌo: “¿A masu ñani Esaú ni okuu Jacob? Su ni kutoo ka rin Jacob,
MAL 1:3 te ni skexiko rin Esaú. Te ñuu Esaú, chi yuku ni okuu, su ni xnaa rin, te ni nduu ñuꞌu teꞌa, te ni jiñaꞌa rin ja vi koo kiti ka oo nuu ñuꞌu teꞌa.”
MAL 1:4 Te visi na vi kachi ndikin tata Esaú ja ka kuu ñayiu Edom: “Ni naa ñuo, su na vi ndasaꞌo inka ñuu jaa”, su suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa: “Vi ndasaꞌa maa de, su ruꞌun xnani. Te ñuu de, chi ñuu ñayiu kueꞌe konani, in ñuu ja siun ni kokiti ini rin siki kokuu.”
MAL 1:5 Te vi kuni ron jin nduchi nuu ron, te vi kachi ron: “Kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo ja vi yaꞌa ka ya nii ndee nuu tnii ñuu ñayiu Israel”.
MAL 1:6 Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, nuu sutu: “In seꞌe, chi nee yiñuꞌi nuu tatai, te tee ka jinokuechi, chi ka yuꞌu de jitoꞌo de. Te nuu ja tata kuu rin, ¿nau ja tu ka nee yiñuꞌu ron nuu rin? Te nuu ja jitoꞌo kuu rin, ¿nau ja tu ka yuꞌu ña ron? Ka skexiko ña ron jin rin, su ka kachi ron: ¿Na ndenu ka skexiko ña san?
MAL 1:7 Ka soko ron ndei tneꞌe nuu altar rin. Te vini saa, te ka kachi ron: ¿Nagua kuu ja ni ka saꞌa kueꞌe san nuu ni? Ka saꞌa kueꞌe ron nuu rin nuu ka ndakani ini ron ja kuu vi skexiko ron altar rin.
MAL 1:8 ¿Te a masu jakueꞌe kuu nuu ka soko ron kiti kuaa vi kiti yakua vi kiti ka kuꞌu? Kuaꞌankuei jin ti, te vi skutaꞌu ron ti nuu tee tatnuni nuu ñuu ron. Kondioꞌni a vi sii ini kuiti kuantaꞌu de kiti ka nee ron, ¿a junkuaan ini de ti?”, jiñaꞌa Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 1:9 “Vitna te vi ndakuatu nuu rin nagua ja na kundaꞌu ini ña rin jin ron. Su nuu ja siun ka ndaa kiti ka soko ron nuu rin, ¿naxa kuantaꞌu ña rin jin ron?”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 1:10 “Vaa nuu suaꞌa, te ndee in maa ron ndakasi yeꞌe veñuꞌu, nagua ja ma vi kondaxnaꞌa uun ka ron ñuꞌu nuu altar rin, chi in ja tu nagua jiniuꞌu kuu, chi tu kusii ini ka rin jin ron, te ni ma kuantaꞌu ka rin ja ka soko ron nuu rin”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 1:11 “Chi guaa ndee nuu jinonta nikandii vi ndee nuu kee, ndiꞌi tuꞌu ñayiu ñuu vi konee yiñuꞌu nuu rin, te nii nuu vi koteñuꞌu ñayiu suja vixin nuu rin ja ka chiñuꞌu ñai, te vi sokoi kiti vii nuu rin, chi kaꞌnu kuu rin neꞌu ñayiu ñuyiu”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 1:12 “Su roon, chi ka saꞌa kueꞌe ron nuu ka kachi ron: Ja jatneꞌe kuu mesa Jitoꞌo, te ka skexiko ron ndei oo nuu mesa yun.
MAL 1:13 Te ka kachi ron: Ja ni ka tuninio jin ndiꞌi yaꞌa, te ka skexiko ña ron”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa. “Te ¿a ka kaꞌan ron ja kuantaꞌu rin kiti ni ka suꞌu ron vi kiti yakua vi kiti ka kuꞌu ja ka soko ron nuu rin?”, kachi Jitoꞌo.
MAL 1:14 “Na tau tniaꞌa ñayiu kee yuꞌu ja sokoi in kiti yii oo vaꞌa, te chia xndaꞌu ñai, chi in kiti tu ovaꞌa kuu kiti sokoi nuu rin ja kuu rin Jitoꞌo. Te maa rin kuu rey ja kuu kaꞌnu ka, te vi koyuꞌu ña ñayiu ka oo ndiꞌi ñuu jin rin”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 2:1 “Vitna te kaꞌan rin tnoꞌo tatnuni yaꞌa nuu maa ron ja ka kuu ron sutu.
MAL 2:2 Nuu ja ma vi konini ron tnoꞌo kaꞌan rin, te ni ma vi kii ini ron ja vi chiñuꞌu ña ron, te tetniuu rin tniaꞌa siki ron, te xtau tniaꞌa ña rin nuu tniuu ja saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña rin. Te ja ni xtau tniaꞌa ña rin, chi tu ni ka kii ini ron ja vi chiñuꞌu ña ron”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 2:3 “Yun guaa vitna, te kuxeen rin nuu tatatnoꞌo ron, te kuꞌnu rin yiꞌgui ka soko ron nuu ron, te skintnaꞌa ña rin jin yiꞌgui kiti ka teñuꞌu ron, te skunta ña rin kiꞌinkuei ron.
MAL 2:4 Saa te vi kuni ron ja maa rin ni tatnuni, nagua ja na koo ni tratu ni saꞌa rin jin Leví, ndi nijaꞌnu ndiꞌi sutu”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 2:5 “Te tratu ja ni saꞌa rin jin de kaꞌan ja koteku de vi ja koo de jin jamani, ni jiñaꞌa rin nuu de, nagua ja na konee yiñuꞌu de nuu rin, te ni onee yiñuꞌu de vi ni oyuꞌu niꞌnu ña de jin rin.
MAL 2:6 Te ni okaxtnoꞌo de tnoꞌo ndaa nuu ñayiu, te tu na tnoꞌo kueꞌe ni okaꞌan de. Ni oo mani de vi ni ojika ndaa de nuu rin, te kuaꞌa ñayiu ni ndatau de nuu ichi kueꞌe.
MAL 2:7 Chi tnoꞌo ndichi kuini ja kokaꞌan tee kuu sutu, te nuu maa de kiꞌinkuei ñayiu ja xteku ña de naxa vi saꞌi, chi tee ni tetniuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa, ja kaxtnoꞌo nuu ñayiu kuu de.
MAL 2:8 ’Su roon ja ka kuu ron sutu, chi ni ka kujioo ron nuu ichi rin, te jin tnoꞌo ka kaxtnoꞌo ron ni junkuei kuaꞌa ñayiu nuu jakueꞌe. Saa, te ni ka skunaa ron tratu ja ni saꞌa rin jin Leví”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 2:9 “Yun kuu ja ni jandetu rin ja ndiꞌi ñayiu ñuu vi skexiko ña jin ron, te vi kaꞌin ja masu ja jiniuꞌu ka kuu ron, chi tu ni ka jantnoꞌo ron ja vi kaka ron nuu ichi rin, te nuu ka kaxtnoꞌo ron Ley rin, te tu ka saꞌa inuu ron jin ndiꞌi ñayiu”.
MAL 2:10 ¿A masu invaa ni tata ka nevaꞌa ndiꞌo? ¿Te a masu invaa ni ia Dios ni saꞌa ña jin ndiꞌo? Te yun guaa, ¿nau ja ka xndaꞌu tnaꞌa in ion, te ka jiso kavao tratu ni saꞌa ia Dios jin ndi nijaꞌnuo?
MAL 2:11 Ni ka saꞌa kueꞌe ñayiu Judá nuu ia Dios, te ni kiuu in yika kuechi kaꞌnu ndevaꞌa nuu ñuu Israel vi Jerusalén, chi ni ka jaka tnaꞌa de jin ñasiꞌi ja ka chiñuꞌu chuꞌchi ja tu ka jini de, te jin yun ni ka saꞌa kueꞌe de nuu veꞌe ii, nuu kutoo ka maa Jitoꞌo Dios.
MAL 2:12 Na skunu ña Jitoꞌo jin ñayiu saꞌa siun ja ma koo kai nuu ñuo, nani kuu ni ñayiu kuu mai, visi nei ja sokoi nuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 2:13 Te inka ja ka saꞌa ni kuu ja ka ndaꞌi ka kana ni vi ka jati ni tenuu ni nuu altar, chi tu jantaꞌu ka ia Dios ja ka soko ni, te ni tu kusii ini ka ya jin ni.
MAL 2:14 Te vini saa, te ka kachi ni: “¿Nau ja siun kuu?” Saa, chi Jitoꞌo kuu testiu maa ni vi ñasiꞌi ni nuu ni kee yuꞌu ni ja ni ka jaka tnaꞌa ni jin ña nuu kuechi ni, te tu saꞌa nijaꞌnu ni, visi ndeka tnaꞌa ni jin ña, te ni kee yuꞌu ni ja tu nagua kosaꞌa ni nuu tnandaꞌa ni jin ña.
MAL 2:15 ¿Te a masu ni saꞌa ia Dios in ñayiu jin in yiki kuñui vi in anui? ¿Te nau ja invaa ni teyii vi invaa ni ñasiꞌi ni saꞌa ya? Saa, chi nduku ya invaa ni tatatnoꞌo ja vi kunukuechi nuu ya. Te vi koto vaꞌa ni anu ni, te ma vi skindee ni ñasiꞌi ja ni ka jaka tnaꞌa jin ni nuu kuechi ni.
MAL 2:16 Chi kachi Jitoꞌo Dios ñayiu Israel: “Skexiko rin teyii ja ka xndendoo tnaꞌa vi ñayiu ka saꞌa kuaꞌa jakueꞌe”, kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa. Yun kuu ja vi koto vaꞌa ni anu ni, te ma vi xndendoo tnaꞌa ni.
MAL 2:17 Ja ni tunini ña Jitoꞌo ja nini ya tnoꞌo ka kaꞌan ni. Te vini saa, te ka kachi ni: “¿Na tnoꞌo ni ka kaꞌon ja ni tunini ña ya?” Nuu ka kachi ni: “Junkuaan ini ña Jitoꞌo jin nani kuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te kusii ini ya jin, chi nuu tu, ¿te ndenu oo ja saꞌa ndaa ia Dios?”, ka kachi ni.
MAL 3:1 Yun te kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa: “Ja ni kuu ja tetniuu rin tee ndakani nuu ñayiu, te kosavaꞌa de ichi nuu kiꞌin rin, te sanaa ni te kiuu ia ii ndevaꞌa ja ka ndanduku ron ini veñuꞌu, chi kenta ia ka ndioo ini ron, ja vi kuni ron, te ndakani ya tratu ni saꞌa rin jin ron”, kachi ya.
MAL 3:2 ¿Su na in kundee ini kiuu na kii ya? ¿Axi na in kundee ini ja vi konokuiin nuu ya, nuu na kenta ya? Chi kokuu ya na kuinio ñuꞌu ja ndasavii ña axi na kuinio nama ja xtajioo ndiꞌi tneꞌe.
MAL 3:3 Te jinkoo ya ja ndasavii ya ndikin tata Leví, nagua ka saꞌa ñayiu ja ka ndasavii kaa kuu plata vi oro nuu ñuꞌu. Saa te vi koo sutu ja vi soko de nuu Jitoꞌo Dios, nagua kuini ja vi saꞌa de.
MAL 3:4 Te kuantaꞌu Jitoꞌo ja vi soko ñayiu Judá vi ñayiu Jerusalén, chi junkuaan ini ya ja ka soko ñayiu nagua ni ojunkuaan ini ya kiuu ja ni yaꞌo yun vi ndee kuia ja nanaꞌa.
MAL 3:5 Te kachi ia Dios: “Kii rin nuu ka oo ron ja kaꞌnde ndaa rin kuechi in in ron. Te kokuu rin testiu ja kaꞌan kuechi ñama rin siki ñayiu tasi vi ñayiu ka skindee tnaꞌa, vi ñayiu ka kee yuꞌu, te tu ka skunkuu, vi ñayiu ka suꞌu yaꞌu ñayiu satniuu, vi ñayiu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin ñaꞌa ni ka ndondaꞌu vi suchi ka kuu laꞌu, vi ñayiu tu ka kuini ja vi saꞌa ndaa jin ñayiu ka jika nuu ndaꞌu, vi ñayiu tu ka yuꞌu niꞌnu ña”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 3:6 Te kachi ia Dios: “Maa rin kuu Jitoꞌo, te tu sama rin. Yun guaa tu xnaa ña rin jin ndiꞌi ron ja ka kuu ron tatatnoꞌo Jacob.
MAL 3:7 Guaa ndee nuu ni ka oo ndi nijaꞌnu ron ni ka kujioo ron nuu Ley rin, te tu ni ka jantnoꞌo ron. Su vi ndajiokuiin nuu rin, te na ndajiokuiin rin nuu ka oo ron”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa. Su ka kachi ron: “¿Nau ja vi ndajiokuiin san nuu ni?”
MAL 3:8 Su jikan tnoꞌo ña rin: “¿A kuu suꞌu ñayiu ia Dios?” Te maa ron, chi ka suꞌu ña ron. Su vini saa, te ka kachi ron: “¿Nagua kuu ja ka suꞌu ña san?” Su kaꞌan rin ja uxi ja in ciento ja kee nuu ñundeꞌi ron vi ja ka soko ron nuu rin tu ka taa ron.
MAL 3:9 “Yun guaa xtau tniaꞌa ña rin, chi ka suꞌu ña maa ron vi ndiꞌi ñayiu ñuu ron.
MAL 3:10 Vi kisiaꞌa uxi ja ciento ndiꞌi ja kee nuu ñundeꞌi ron ja na ndee nuu ovaꞌa ja kee nuu ñundeꞌi ini veꞌe rin, nagua na kuꞌun ja vi kaa ñayiu veꞌe rin. Vi koto tnuni ña jin yaꞌa, kondioꞌni a masu ndakune rin yeꞌe andivi, te skuei rin ndiꞌi javii javaꞌa ja vi ndee na kendoo sagua”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 3:11 “Te siuꞌu rin kiti ka jaa ja kee nuu ñundeꞌi ron, nagua ja ma vi kaa ti, te kuun vii ndevaꞌa uva ja ka jitu ron nuu ñundeꞌi ron”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 3:12 “Te ndiꞌi ñayiu sava ka ñuu vi kachi: Na taꞌu na ndetu ni, chi vi kokuu ron ñayiu ja kuvaꞌa vii ndevaꞌa nuu ñundeꞌi”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 3:13 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: “Ni ka kaꞌan xeen ndevaꞌa ron siki rin, te vini saa, te ka kachi ron: ¿Na tnoꞌo ni ka kaꞌan san siki ni?
MAL 3:14 Te suni ka kachi ron: Tu jiniuꞌu ja vi kunukuechio nuu ia Dios. Chi tu nagua ka niꞌo ja vi skunkuo tnoꞌo tatnuni ya, ni ja vi kekuiꞌnuo saꞌun ndayi ja vi ndatnaꞌu inio nuu Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 3:15 Te yun guaa vitna te ka kaꞌon ja na taꞌu na ndetu ñayiu saꞌa teyii mai, te ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi masu maintnoꞌo ni kekuei guaꞌi, chi suni ka jito tnuni ia Dios, te ka kakui, tu nagua ka ndoꞌi, ka kachi.”
MAL 3:16 Yun te ni ka kaꞌan nuu tnaꞌa ñayiu ka chiñuꞌu Jitoꞌo, te ni onini ya vi tanuu guaguaꞌa ya tnoꞌo ka kaꞌin. Te vi jin nuu maa ya, te ni ka jinkoso sivi ñayiu yun nuu in liuru ja kondakaꞌan ña jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu Jitoꞌo vi ka nee yiñuꞌu nuu ya.
MAL 3:17 Te kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa: “Koo in kiuu te vi ndajiokuiin ñayiu yun ja vi ndui ñayiu maa rin ja kutoo ndevaꞌa rin, te konekaꞌnu ini rin ja ni ka osaꞌi, nagua jakaꞌnu ini tata ja saꞌa seꞌe de ja jinokuechi nuu de.
MAL 3:18 Yun te vi ndajiokuiin ron, te vi kuni ron ja siin kuu ñayiu ndaa, te siin kuu ñayiu kueꞌe. Siin kuu ñayiu jinokuechi nuu rin, te siin kuu ñayiu tu ka jinokuechi nuu rin”, kachi ya.
MAL 4:1 “Vi kondiaꞌa ja vaji in kiuu iꞌni ndevaꞌa na kuinio jitnu, te ndiꞌi ñayiu inu teyii vi ndiꞌi ñayiu ka saꞌa ja kueꞌe vi kokui na kuinio miꞌi, te kiuu yun vi kai, te ma vi kendoo ni in ka ñayiu yun ni ndikin tatai”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 4:2 “Su roon ja ka yuꞌu niꞌnu ña ron, chi yeꞌe nikandii nuu ron ja saꞌa ndaa, te nuu ndaꞌa nikandii yun vaji ja skaku niꞌnu ña, te kekuei ron te vi kanta ron ja ka kusii ini ron, na kuinio chikeru nuu kekuei ti korra ti.
MAL 4:3 Te kiuu ja saꞌa tuaꞌa maa rin vi kuain niꞌnu ron ñayiu kueꞌe, te vi kuechi kueli, te vi ndui na kuinio ñuyaka”, kachi Jitoꞌo, ia ndakui ndevaꞌa.
MAL 4:4 “Vi ndakaꞌan Ley Moisés, tee ni ojinokuechi nuu rin, ja ni jiñaꞌa rin nuu yuku Horeb, chi yun yoso Ley rin vi tnoꞌo tatnuni rin nuu ndiꞌi ñayiu Israel.
MAL 4:5 ’Vi kondiaꞌa ja tetniuu rin Elías, tee ndakani tnoꞌo rin, ama ka ja kenta kiuu maa Jitoꞌo, ja kokuu in kiuu kaꞌnu ndevaꞌa vi ioo ndevaꞌa kokuu.
MAL 4:6 Te saꞌa de ja nukuechi tata nuu seꞌe de, te seꞌe vi nukuechi nuu tata. Kana saa kii rin te xtau tniaꞌa rin ndiꞌi ñuu ron”, kachi ia Dios.
MAT 1:1 Yaꞌa ka kuu sivi ndiꞌi ñayiu janaꞌa ja ka okuu tatatnoꞌo Jesukristu ja ka kuu ndikin tata ndee David vi ndee ndikin tata Abraham.
MAT 1:2 Abraham ni okuu yua Isaac, te Isaac ni okuu yua Jacob, te Jacob ni okuu yua Judá jin sava ka ñani de.
MAT 1:3 Te Judá ni okuu yua Fares vi Zara, te nana nduu tee yaꞌa ni okuu Tamar. Te Fares ni okuu yua Esrom, te Esrom ni okuu yua Aram.
MAT 1:4 Te Aram ni okuu yua Aminadab, te Aminadab ni okuu yua Naasón. Te Naasón ni okuu yua Salmón.
MAT 1:5 Te Salmón ni okuu yua Booz. Nana tee yaꞌa ni okuu Rahab. Te Booz yaꞌa ni okuu yua Obed. Nana tee yaꞌa ni okuu Rut. Te Obed yaꞌa ni okuu yua Isaí.
MAT 1:6 Te Isaí ni okuu yua rey David. Te rey David yaꞌa ni okuu yua Salomón ja ni oo seꞌe de jin ñasiꞌi tee ni onani Urías.
MAT 1:7 Te Salomón ni okuu yua Roboam. Te Roboam ni okuu yua Abías. Te Abías ni okuu yua Asa.
MAT 1:8 Te Asa ni okuu yua Josafat. Te Josafat ni okuu yua Joram. Te Joram ni okuu yua Uzías.
MAT 1:9 Te Uzías ni okuu yua Jotam. Te Jotam ni okuu yua Acaz. Te Acaz ni okuu yua Ezequías.
MAT 1:10 Te Ezequías ni okuu yua Manasés. Te Manasés ni okuu yua Amón. Te Amón ni okuu yua Josías.
MAT 1:11 Te Josías ni okuu yua Jeconías vi sava ka ñani de. Te ka oo de kuia ni ka tnii ña ñayiu ñuu Babilonia ja kuaꞌankuei jin de.
MAT 1:12 Te nuu ka oo de ñuu Babilonia yun, te yun ni jinkoo ndikin tata de. Te Jeconías ni okuu yua Salatiel, te Salatiel ni okuu yua Zorobabel.
MAT 1:13 Te Zorobabel ni okuu yua Abiud. Te Abiud ni okuu yua Eliaquim. Te Eliaquim ni okuu yua Azor.
MAT 1:14 Te Azor ni okuu yua Sadoc. Te Sadoc ni okuu yua Aquim. Te Aquim ni okuu yua Eliud.
MAT 1:15 Te Eliud ni okuu yua Eleazar. Te Eleazar ni okuu yua Matán. Te Matán ni okuu yua Jacob.
MAT 1:16 Te Jacob ni okuu yua José yii María. Ñaꞌa yun ni okuu nana Jesús, ia nani Kristu.
MAT 1:17 Yun te ni jinkondee Abraham guaa ndee David kuu uxi kuun tata. Te guaa ndee David vi guaa ndee nuu ni ka jiso ña ñayiu Babilonia kuu uxi kuun ka tata. Te guaa ndee nuu ni ka oo de ñuu Babilonia vi guaa ndee nuu ni kii Kristu kuu inka uxi kuun tata.
MAT 1:18 Suaꞌa ni kuu nuu ni kaku Jesukristu. Nana ya María, ja ni ndita ndaꞌui ja vi tnandaꞌi jin José, su ama ka ja vi tnandaꞌi, te ja ni niꞌi lului ni saꞌa Espíritu ia Dios.
MAT 1:19 Su José yii María, chi tee ndaa kuu de, te tu ni kuini de ja kuñaꞌa de jakanoo ña, te ni ndakani ini de ja xndendoo ña de suaꞌa ni, ja tu na in kuni.
MAT 1:20 Yun ndakani ini de, te ni kixin de, te ni skuni ña in ia jinokuechi nuu maa Dios, te jiñaꞌa ya: ͏―͏José, ndikin tata ndee David, ma koyuꞌu ron ja tnandaꞌa ron jin María ja kokuu ñasiꞌi ron, chi lulu ña ja ñuꞌu jian, maa Espíritu ia Dios ni saꞌa.
MAT 1:21 Te koo in seyii ña, te vi xnani ron jin Jesús, chi sui skaku niꞌnu ñayiu ñui nuu yika kuechi ͏―͏jiñaꞌa ya suaꞌa.
MAT 1:22 Ndiꞌi yaꞌa ni kuu nagua ja na skunkuu tnoꞌo maa ia Dios ja ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa de:
MAT 1:23 Yaꞌa oo in ñaꞌa lule ja chiaꞌan ka kuni saꞌun ña teyii, te jinkuꞌun lulu ña, te kakui, te vi xnani ron jin Emanuel. Sivi yaꞌa junkuiꞌnu inio ja ia Dios oo jion.
MAT 1:24 Te nuu ni ndoto José ja ni kixin de, te ni saꞌa de nagua ni tatnuni ia jinokuechi nuu maa ia Dios, te ni ka tnandaꞌa de jin ña.
MAT 1:25 Su tu ni nitnaꞌa de jin ña guaa ndee nuu ni kaku seꞌe ña, te ni xnani de jin Jesús.
MAT 2:1 Te kuia ni otatnuni rey Herodes, ni kaku Jesús ñuu Belén ja tnii Judea, te ni kikuei tee ndichi ja ni ka oskuaꞌa de siki kimi, vajikuei de ichi nuu kana nikandii, te ni jinokuei de ñuu Jerusalén.
MAT 2:2 Te ka jikan tnoꞌo de: ͏―͏¿Ndenu ni kaku in suchi luluu ja kokui rey kotatnuni nuu ñayiu judio? Chi ni ka jini san kimi ndee ichi nuu kana nikandii, te vajikuei san ja vi chiñuꞌu san lulu yun ͏―͏ka jiñaꞌa de suaꞌa.
MAT 2:3 Te nuu ni jini soꞌo rey Herodes, te ni kunini ndevaꞌa ini de, saa ni ndiꞌi ñayiu ñuu Jerusalén ni ka kunini ini.
MAT 2:4 Yun te ni ndaxtutu de ndiꞌi sutu ka kuu nijaꞌnu jin sava tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés nuu ñayiu ñuu yun, te ni jikan tnoꞌo ña Herodes ndenu kokuu ja kaku Kristu.
MAT 2:5 Te ka jiñaꞌa tee yun: ͏―͏Ñuu Belén ja tnii Judea kuu nuu kakui, chi saa ndee nuu tutu ni tee tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan suaꞌa:
MAT 2:6 Maa ron, ñuu Belén, ja tnii Judá, masu in ñuu lule saꞌun ka kuu ron neꞌu ñuu naꞌnu Judá, chi nuu ron kee in tee kotatnuni te koto de ndiꞌi ñuu rin Israel, kaꞌan suaꞌa ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 2:7 Yun te ni kaꞌan yuꞌu ña Herodes jin tee ndichi yun, te ni jikan tnoꞌo ndaa de na mamaa kiuu ni tuu kimi yun.
MAT 2:8 Yun te ni tetniuu ña de kuaꞌankuei tee yun ñuu Belén, te jiñaꞌa de: ͏―͏Kuaꞌankuei ni te vi kakan tnoꞌo ndandaa ni siki lulu yun, te nuu ni ka ndaniꞌi ni jin, te vi kaxtnoꞌo ni, na kuni san nagua suni na kiꞌin san ja chiñuꞌu san jin ͏―͏jiñaꞌa de suaꞌa.
MAT 2:9 Yun te nuu ni ndiꞌi ni ka onini de tnoꞌo ni kaꞌan rey yun, te kuaꞌankuei de. Yun te ni ka ndakuni de kimi ni ka jini de guaa ndee nuu ni kekuei de ichi nuu kana nikandii. Yun te ni nukoxtnoꞌo ti nuu de vi guaa ndee nuu ni kentakuei de nuu oo lulu yun, te ni junkuiin ti.
MAT 2:10 Te nuu ni ka jini de ja ni jinkuiin kimi yun, te ni ka kusii ndevaꞌa ini de.
MAT 2:11 Yun te ni kiukuei de veꞌe yun, te ni ka jini de lulu yun jin nanai María, te ni ka jinkuiin jiti de, te ni ka chiñuꞌu de lulu yun, te ni ka june de nuu ka nee de ja vi skutaꞌu de lulu yun. Ni ka jiñaꞌa de oro vi suja vixin vi inka suja nani mirra.
MAT 2:12 Yun te ni skuni ña jani ja ma vi ndajiokuiin de nuu oo Herodes, te ni ka ndajiokuiin de inka ichi kuanoꞌokuei de ñuu de.
MAT 2:13 Te nuu kuanoꞌokuei tee ndichi yun, te ni kixin José, te ni skuni ña in ia jinokuechi nuu ia Dios, te jiñaꞌa ya: “Ndakoo te kuaka lulu jian jin nanai, te vi kunu yuꞌu kuaꞌankuei Egipto. Te yun ni vi koo ron guaa ndee na kaxtnoꞌo maa rin, chi ndanduku Herodes lulu jian ja kaꞌni de jin”, jiñaꞌa ya.
MAT 2:14 Yun te ni ndoto de, te ni jaka de lulu yun jin nanai nuu jakuaa yun, te kuaꞌankuei de Egipto.
MAT 2:15 Te yun ni ka oo de guaa ndee nuu ni jiꞌi Herodes, nagua ja na skunkuu tnoꞌo maa ia Dios ja ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa ya suaꞌa: “Ndee Egipto ni ndakana rin seꞌe rin”.
MAT 2:16 Su ama ka ja kuu Herodes, te ni jini de ja ni ka xndaꞌu ña tee ndichi yun, guaa ni kiti ndevaꞌa ini de. Te ni tetniuu de ni ka jaꞌni ndindiꞌi suchi yii kueli, suchi uu kuia, vi suchi kueli ka ja ka oo ñuu Belén vi ndiꞌi ñuu yatni yun, nagua kiuu ni ka kaxtnoꞌo tee ndichi yun ja ni ka jini de kimi.
MAT 2:17 Saa te ni skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Jeremías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa de suaꞌa:
MAT 2:18 Ni ka jini soꞌo ndiꞌi ñayiu ñuu Ramá ja ni ka ndaꞌi ni ka kana, te vi saa ndee ka kakiꞌi ni ka ja ka tnaꞌu ndevaꞌa ini, chi ni ka ndaꞌi ndikin tata Raquel ja jaꞌa seꞌe ña, te ña ni ka kachi ña ja vi ndusii ini ña, chi ni ka jiꞌi seꞌe ña.
MAT 2:19 Su nuu ni yaꞌa kiuu ni jiꞌi Herodes, te oo José Egipto, kixin de nuu ni skuni ña ia jinokuechi nuu maa Dios,
MAT 2:20 te jiñaꞌa ya suaꞌa: “Ndakoo te ndakuaka suchi luluu jian vi nanai, te kuanoꞌokuei nuu ñuu ron Israel, chi ja ni ka jiꞌi ñayiu ni ka okaꞌan ja vi kaꞌni jin”.
MAT 2:21 Yun te ni ndakoo de, te ni ndakuaka de suchi luluu yun jin nanai, te mandii de nuu ñuu de Israel.
MAT 2:22 Su nuu ni jini soꞌo de ja Arquelao tatnuni nuu tniuu ndi yua de nuu ñuu Judea, te ni yuꞌu de ja noꞌo de yun. Te ni chindetu guaꞌa ña Dios nuu jani ja ma noꞌo de yun, guaa kuanoꞌokuei de in ñuu ja tnii Galilea.
MAT 2:23 Yun te ni ndajinokuei de ja ni ka oo de ñuu Nazaret, nagua ja na skunkuu tnoꞌo maa Dios ja ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa de ja konani suchi luluu yun “tee ñuu Nazaret”.
MAT 3:1 Te kiuu yun ni jino Juan, tee skuandute nuu ñuꞌu teꞌa Judea kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ni ka kututu yun.
MAT 3:2 Te jiñaꞌa de suaꞌa: ͏―͏Vi ndatnaꞌu ini ni, te kiukuei ni ichi ia Dios, chi ja oo yatni ja kii ya ja tatnuni ya.
MAT 3:3 Te suu siki Juan yaꞌa ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa nuu ni kaꞌan de suaꞌa: Koo in tee kana jaa ndee nuu ñuꞌu teꞌa, te kachi de: “Vi savaꞌa ni ichi nuu vaji Jitoꞌo, te vi ndasaꞌa ndaa ni ichi, chi vaji ya”, ni tee Isaías suaꞌa.
MAT 3:4 Te ni oniꞌnu Juan saꞌma ni kuvaꞌa jin ixi kameyu, te ni onuꞌni chii de in sinchu ñii, te ni ojaa de tika langosta vi nduxi yuku.
MAT 3:5 Yun te ni ka kututu ñayiu ñuu Jerusalén vi ñayiu ndiꞌi ñuu ja tnii Judea vi ñayiu ka oo yatni yuꞌu yute Jordán nuu oo de.
MAT 3:6 Te ni ka naꞌmai yika kuechi nuu ia Dios, te ni skuandute ña Juan yute Jordán yun.
MAT 3:7 Su nuu ni jini de ja vajikuei kuaꞌa ñayiu fariseo vi ñayiu saduceo ja vi kuandute, te jiñaꞌa de suaꞌa: ͏―͏Seꞌe tatatnoꞌo koo, ¿na in ni kaxtnoꞌo ja kuu vi kaku niꞌnu ni nuu tnundoꞌo ja oo yatni ja tetniuu ia Dios?
MAT 3:8 Vi saꞌa ndaa ni na kuinio in yutnu guaꞌa ja kuun javixin, te vi ndatnaꞌu ini ni, te kiukuei ni ichi ia Dios.
MAT 3:9 Te ma vi kokuu teyii ni ja vi kondakani ini ni: “Tatatnoꞌo Abraham ka kuo”, chi kaꞌan ndaa san ja ia Dios, chi kuu ndasaꞌa ya guaa ndee yuu yaꞌa ja kokuu tatatnoꞌo Abraham.
MAT 3:10 Chi ja oo tuaꞌa ia Dios jin kaa ja kaꞌnde ya yoꞌo yutnu yun, te yun kuu ja ndiꞌi yutnu ja tu na kiti vixin kuun, te kaꞌnde ya, te tnaa ya nuu ñuꞌu.
MAT 3:11 Su sein, chi ja ndaa ja jin ndute uun ni skuandute san ñayiu ka ndatnaꞌu ini, te kiukuei ichi ia Dios. Su yun te kii tee kuu kaꞌnu ka saa maa san ja vini masu nagua kuu saꞌun san ja kuu konee san ndijan de. Su maa de kuu ia ja skuandute ña jin Espíritu ia Dios, te suni teñuꞌu ya ñayiu tu ka kandija.
MAT 3:12 Chi nee ya arkia ya ja xtechi ya triu. Te tavaꞌa siin ya triu nuu saka, te teñuꞌu ya paja nuu kokai ja ma ndaꞌva nikuii nikani. Saa kokuu jin ñayiu ͏―͏jiñaꞌa Juan suaꞌa.
MAT 3:13 Yun te ni kee Jesús Galilea, te kuaꞌan ya nuu oo Juan yute Jordán, te ni jino ya ja skuandute ña de.
MAT 3:14 Su tu kuini Juan, chi jiñaꞌa de suaꞌa: ͏―͏Ruꞌun, chi suaꞌa kuini rin ja skuandute ña ron, te ¿nau ja saa maa ron vaji ja skuandute ña rin?
MAT 3:15 Su yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kuandetu, chi saa te vi skunkuo nagua kuini maa ia Dios ja oo ndaa. Yun te ni skuandute ña de.
MAT 3:16 Te nuu ni jandute Jesús, te nuu ni nana ya nuu ndute, te vi ore saa ni ndanune andivi. Yun te ni ndiaꞌa ya ja makuun Espíritu ia Dios na kuinio in sata, te ni jinkoxnee siki ya.
MAT 3:17 Yun te ni kaꞌan in tnoꞌo ndee andivi, te jiñaꞌa suaꞌa: ͏―͏Suchiaꞌa kuu seꞌe rin ja kutoo ndevaꞌa rin, te kusii ini rin jin ͏―͏jiñaꞌa tnoꞌo yun.
MAT 4:1 Yun te ni jaka ña Espíritu jin Jesús ja kuaꞌan ya nuu ñuꞌu teꞌa, nagua ja koto tnuni ña Tachi.
MAT 4:2 Te ni ondite ya uu xiko kiuu vi uu xiko jakuaa, yun te ni kokin ya.
MAT 4:3 Te ni jino Tachi ja koto tnuni ña jin ya, te jiñaꞌa suaꞌa: ͏―͏Nuu ndija ron ja Seꞌe ia Dios kuu ron, te tatnuni nuu yuu yaꞌa ja na vi nduu xtaa ͏―͏jiñaꞌa.
MAT 4:4 Yun te jiñaꞌa ya suaꞌa: ͏―͏Yoso nuu tutu ii ja masu maintnoꞌo xtaa kuu ja koteku ñayiu, chi suni ndiꞌi tnoꞌo kaꞌan ia Dios kuu ja tekui.
MAT 4:5 Yun te ni jaka ña Tachi ja kuaꞌankuei ya ñuu ii Jerusalén, te ni skaa ña ndee nuu sukun siki veñuꞌu kaꞌnu.
MAT 4:6 Yun te jiñaꞌa suaꞌa: ͏―͏Nuu ja ndija ron ja Seꞌe ia Dios kuu ron, te ndagua makee ndee nuu ñuꞌu, chi yoso nuu tutu ii, te kaꞌan suaꞌa: “Maa Dios tetniuu ia ka jinokuechi nuu ya ja vi koto ña jin ron, te vi kotnii ndaꞌa ron nagua ja ma kachi jaꞌa ron jin ni in yuu”, ͏―͏jiñaꞌa.
MAT 4:7 Yun te jiñaꞌa tuku Jesús: ͏―͏Suni yoso nuu tutu ii ja ma koto tnuni ron Jitoꞌo ron Dios.
MAT 4:8 Yun te ni jaka tuku ña Tachi yun jin ya in yuku sukun sukun, te ni xneꞌe ndikuiti ñuu ka oo nii ñuyiu nuu ka tatnuni ñayiu kuika vi ndikuiti ja sii ini oo ñuyiu yaꞌa.
MAT 4:9 Yun te jiñaꞌa suaꞌa: ͏―͏Ndiꞌi yaꞌa taa rin nuu ron nuu ja junkuiin jiti ron nuu rin, te chiñuꞌu ña ron ͏―͏jiñaꞌa.
MAT 4:10 Yun te jiñaꞌa Jesús suaꞌa: ͏―͏Kuaꞌan, vi Tachi, chi yoso nuu tutu ii ja maintnoꞌo Jitoꞌo ron Dios kuu ia chiñuꞌu ron, te kunukuechi ron nuu maintnoꞌo ya.
MAT 4:11 Yun te ni xndoo ña Tachi, te kuaꞌan. Te ni kekuei ia ka jinokuechi nuu maa ia Dios, te ni ka chituu ña jin Jesús.
MAT 4:12 Te nuu ni jini soꞌo Jesús ja ni ndesi Juan vekaa, te ni ndajiokuiin ya Galilea.
MAT 4:13 Su ni xndoo ya ñuu ya Nazaret, te ni jaꞌan ya ja koo ya ñuu Capernaúm, yatni yuꞌu ndute mar nuu ka oo tatatnoꞌo Zabulón jin Neftalí.
MAT 4:14 Saa nagua ja na skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa de suaꞌa:
MAT 4:15 Ñuu nuu ka oo tatatnoꞌo Zabulón vi tatatnoꞌo Neftalí, ichi ja kuaꞌan ndute mar inka jioo yute Jordán ja kuu Galilea nuu ka oo ñayiu sava ka tatatnoꞌo,
MAT 4:16 ñayiu ka oo nuu nee, te vi kuni ja yeꞌe niꞌnu. Chi ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja ka oi nuu kati ja vi kui, vi kuni ja ndayeꞌe niꞌnu in ñuꞌu ja tetniuu maa ia Dios, ni kaꞌan de suaꞌa.
MAT 4:17 Te ndee kiuu yun ni jinkondee Jesús kaxtnoꞌo ya, te jiñaꞌa ya suaꞌa: ͏―͏Vi ndatnaꞌu ini ni, te kiukuei ni ichi ia Dios, chi oo yatni ja tatnuni ya.
MAT 4:18 Te jika Jesús yatni yuꞌu ndute mar Galilea, te ni jini ya uu ñani, in de kuu Simón ja suni nani de Pedro, vi inka de nani Andrés. Te ka oo de ka skee de ñunu de nuu ndute mar yun, chi tee ka tau chiaka ka kuu de.
MAT 4:19 Te jiñaꞌa ya suaꞌa: ͏―͏Neꞌekuei ni vi kondikin ña ni, te na kaxtnoꞌo san ja vi kokuu ni tee vi tau ñayiu nuu ichi kueꞌe, nagua ka tau ni chiaka.
MAT 4:20 Te vini ni ka xndoo tee yun ñunu de, te ni ka jata ndikin ña de jin ya.
MAT 4:21 Te nuu ni ka yaꞌa de jin ya yun, te ni jini ya uu ka ñani, in de kuu Jacobo, te inka de kuu Juan, seꞌe Zebedeo, te ka oo de jin yua de nuu barco ka ndakiku de ñunu de. Te ni kana ña ya jin nduu de ja vi kondikin ña de.
MAT 4:22 Te vini ni ka xndoo tee yun yua de nuu barco yun, te kuaꞌankuei de jin ya.
MAT 4:23 Yun te kuaꞌan Jesús ja ni jika nuu ya nii Galilea ja kaxtnoꞌo ya taka veꞌe nuu ka skuaꞌa ja kuu veꞌe ii sinagoga ja ka oo in in ñuu yun. Te ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa naxa tatnuni ia Dios, te ni ndasaꞌa ya ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu kueꞌe vi ndiꞌi ja ka jatui.
MAT 4:24 Yun te ni jitenuu ndiꞌi jakaꞌnu ni saꞌa ya nii ñuu ja tnii Siria. Te ni kikuei jin ñayiu ka kuꞌu ndinuu nuu kueꞌe na kuinio ñayiu ka jatu ka janiꞌni vi ñayiu ka ñuꞌu ña tachi, vi ñayiu ka jiꞌi yiꞌi vi ñayiu ka ndutuchiin ja ña kuu vi kaka, te ni ndasaꞌa ña ya.
MAT 4:25 Te ni ka jata ndikin ña kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu Galilea vi saa ni ñayiu Decápolis, vi ñayiu Jerusalén, saa ni ñayiu Judea vi ñayiu ka oo jioo yute Jordán jin Jesús.
MAT 5:1 Te nuu ni jini Jesús kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ni kaa ya in nuu yuku, te ni jinkoo ya. Te yun ni ka nutnaꞌa ña tee ka skuaꞌa jin ya.
MAT 5:2 Te ni jinkondee ya kaxtnoꞌo ya suaꞌa:
MAT 5:3 ͏―͏Na taꞌu na ndetu ñayiu ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kei mai nuu ia Dios, chi vi koi nuu tatnuni ya.
MAT 5:4 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ka kusuchi ini, chi ndasaꞌa sii ini ña maa ia Dios.
MAT 5:5 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ka saꞌa ndaꞌui mai, chi vi kutaꞌui ñundeꞌi nuu ia Dios ja vi koi.
MAT 5:6 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ja ka yichi ka kokin ja vi saꞌa ndai nagua kuini maa ia Dios, chi chituu ña maa ya ja vi saꞌi nagua ka kuini.
MAT 5:7 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ka jini ja ka kundaꞌu ini sava ka ñayiu, chi vi ndaniꞌi ja kundaꞌu ini ña ia Dios jin mai.
MAT 5:8 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ka oo vii ini anui, chi vi kuni ia Dios.
MAT 5:9 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ka nduku ja vi koo mani jin ndiꞌi ñayiu, chi vi konani seꞌe ia Dios.
MAT 5:10 ’Na taꞌu na ndetu ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo nuu ka sondikin ña jin ja ka saꞌi tniuu ndaa, chi vi niꞌi ja vi koi nuu tatnuni maa ia Dios ndee andivi.
MAT 5:11 ’Nase inu taꞌu inu ndetu ni nuu ja ja jaꞌa san na vi nani vi ndujin ña ñayiu jin ni, te vi kaꞌan uꞌu ña jin ni, vi vi xtavi kuechi ña nani kuu kuechi.
MAT 5:12 Su vi kokusii ndevaꞌa ini ni, chi kaꞌnu in ja vi kutaꞌu ni nuu jinokuei ni nuu ia Dios oo ndee andivi, chi suni saa kuaꞌa jakueꞌe ni ka saꞌa ñayiu yun jin tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa.
MAT 5:13 ’Maa ni ka kuu na kuinio ñii ñuyiu yaꞌa. Te nuu ja ñii yun na nduu uun, te tu naxa saꞌa kao ja nduu axe. Chi tu nagua jiniuꞌu saꞌun ka, chi nani ja kateo kuu, te vi kuain niꞌnu ñayiu.
MAT 5:14 ’Maa ni ka kuu na kuinio ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñuyiu yaꞌa. Te in ñuu kaꞌnu oo in nuu tinduu ma kuu tayuꞌu maa.
MAT 5:15 Ni ma xnuo in lámpara te saꞌo chii jatnu, chi suaꞌa sonee sukuon nagua ja koyeꞌe niꞌnu nuu ndiꞌi ñayiu ka oo veꞌe yun.
MAT 5:16 Te saa vi koyeꞌe niꞌnu ni nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa, nagua ja na vi kuni ndiꞌi tniuu guaꞌa ka saꞌa ni, te suni vi ndakuantaꞌui nuu Tata Dios oo ndee andivi.
MAT 5:17 ’Ma vi kokaꞌan ni ja vaji san ja xnaa san Ley ni jiñaꞌa ia Dios nuu Moisés, ni nagua ni ka okaxtnoꞌo tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa, chi masu vaji san ja xnaa san, chi vaji san ja skunkuu san nagua yoso.
MAT 5:18 Vi kaꞌan ndandaa san ja visi na naa ñuyiu yaꞌa vi andivi, su ni in puntu ni in letra ja yoso nuu Ley ma naa guaa ndee ndikuiti skunkuu.
MAT 5:19 Te yun guaa na in tu jantnoꞌo nagua tatnuni Ley yun, visi in tnoꞌo luluu tu jantnoꞌo de, te saa kaxtnoꞌo de nuu ñayiu, te in tee luluu ni kokuu de nuu tatnuni ia Dios oo ndee andivi. Su na in jantnoꞌo te kaxtnoꞌo tnoꞌo yoso nuu Ley yun, te kokuu de in tee kaꞌnu nuu tatnuni ya.
MAT 5:20 Kaꞌan ndaa ndija san ja nuu ma vi koo guaꞌa ka ni saa tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi saa ni ñayiu fariseo, te ma kuu ndiukuei ni nuu tatnuni ia Dios oo ndee andivi.
MAT 5:21 ’Ja ni ka onini ni ja ni ka okaꞌan ndee janaꞌa ja ma kaꞌni ni ñayiu, chi na in jaꞌni ndiyi, te kiꞌin nuu tee netniuu ja tniuyaꞌui yika kuechi.
MAT 5:22 Su sein, chi kaꞌan san ja na in kiti ini nuu ñani, te kiꞌin nuu ndaꞌa tee netniuu. Te na in nani ñani, te kiꞌin nuu ndaꞌa tee ka netniuu naꞌnu ka. Te na in kaꞌan ja xtau tniaꞌa ñani, te kendoi nuu ñuꞌu ja kokai nikuii nikani.
MAT 5:23 ’Yun guaa nuu ja kuaꞌan ni soko ni nuu ia Dios, te yun ni ndakaꞌan ni ja skiti ini tnaꞌa ni jin ñani ni,
MAT 5:24 te xndendoo ni ja soko ni nuu ya, te kuaꞌan ni xtnañuꞌu ka ndakantaꞌu ni nuu ñani ni. Yun te saa ndajiokuiin ni soko ni.
MAT 5:25 ’Nuu ja na in kuini ja tnaa ña nuu tee jaꞌnde kuechi jin ni, te ñama koo ni ja vi saꞌa ndaa ni jin de ichi nuu kuaꞌankuei ni, nagua ja ma tnaa ña de nuu tee jaꞌnde kuechi yun, te tee yun tatnuni de nuu ndajaꞌa de, te vi kasi ña vekaa jin ni.
MAT 5:26 Te kaꞌan ndaa ndija san ja ma kee ni vekaa yun guaa ndee tniuyaꞌu ndiꞌi ni ja tavi ni.
MAT 5:27 ’Ja ni ka onini ni nagua ni ka okaꞌan ndee janaꞌa ja ma vi skindee tnaꞌa ni.
MAT 5:28 Su kaꞌan ndaa ndija san ja na in tee jioꞌo inka ñasiꞌi ja ni xtau kuechi de anu de ja jaꞌa ñasiꞌi yun.
MAT 5:29 ’Nuu saa, te nuu ja nduchi nuu kuaꞌa ni saꞌa ja kanakau ni nuu kuechi, te tau ni, te skana ni, chi guaꞌa ka kuu ja skunaa ni in nuu ni masu ja kiꞌin ndiꞌi ni jin yiki kuñu ni nuu andeya.
MAT 5:30 Axi nuu ja ndaꞌa kuaꞌa ni saꞌa ja kanakau ni nuu kuechi, te kaꞌnde ni, te skana ni, chi guaꞌa ka kuu ja skunaa ni in ndaꞌa ni, masu ja kiꞌin ndiꞌi ni jin yiki kuñu ni nuu andeya.
MAT 5:31 ’Suni ni ka okaꞌan ndee janaꞌa ja na in tee xndoo tnaꞌa jin ñasiꞌi de, te na kuñaꞌa de in tutu ja kendoo ña.
MAT 5:32 Su sein, chi kaꞌan san: Na in tee xndoo tnaꞌa de jin ñasiꞌi de, te jini de ja masu yitnaꞌa ña jin inka teyii, te masu vatuka saꞌa de, chi june de ichi ja saꞌa ña kuechi ñuyiu jin inka teyii. Te na in ndakuaka tnaꞌa jin ñaꞌa ni kendoo yun, te skindee de yii xtnañuꞌu ña.
MAT 5:33 ’Te suni ja ni ka oo nini ni ja ni ka okaꞌan ndee janaꞌa: “Ma vi kee yuꞌu ni nuu ia Dios suaꞌa ni, chi vi skunkuu ni na tnoꞌo ni ka kaꞌan ni nuu ya”.
MAT 5:34 Su sein, chi kaꞌan san suaꞌa: Ma vi kee yuꞌu ni ja vi kaꞌan ni: “¡Mañuꞌu tikayi san!” ni ichi andivi, chi nuu tatnuni ia Dios kuu,
MAT 5:35 te ni nuu ñuyiu, chi nuu jain niꞌnu ya kuu, ni nuu Jerusalén, chi ñuu nuu tatnuni maa ya kuu.
MAT 5:36 Ni ma vi kee yuꞌu ni jin xini ni, chi ma kuu vi ndasaꞌa kuijin ni axi vi ndasaꞌa ndeꞌi ni ni invaa ixi xini ni.
MAT 5:37 Su vi kokaꞌan ni: “Saa”, nuu ja saa kuu, axi “ñaꞌa”, nuu ja ñaꞌa. Chi nagua ka ndasonee ka ni, te jakueꞌe kuu.
MAT 5:38 ’Te ja ni ka onini ni ja ni ka okaꞌan ndee janaꞌa: “Nuu ja in ñayiu jaxin tnaꞌa, te tau nduchi nuu inka ñayiu, te suni vi ndatau nduchi nui, axi nuu ja in ñayiu keneꞌe noꞌo inka ñayiu, te suni vi ndeneꞌe noꞌi”.
MAT 5:39 Su sein, chi kaꞌan san suaꞌa: Ma vi kondajioneꞌe ni na jakueꞌe ka saꞌa ña ñayiu. Chi nuu ja na in kani jiki nuu kuaꞌa ni, te suni jioneꞌe ni inka jiki nuu ni, te na kani.
MAT 5:40 Te na in saꞌa tnoꞌo kiti ini ja kindee suꞌnu niꞌnu ni, te suni kuñaꞌa ni ndee soo suꞌnu niꞌnu ni.
MAT 5:41 Te na in tenini ña ja kuiso ni ndatniuu de sagua ore, te majinsiaꞌa ni in ore.
MAT 5:42 Na in jikan nagua jiniuꞌi, te kuñaꞌa ni. Te na in kinuu na in guaa kuu, te kuñaꞌa ni, ma kokuu xii ni.
MAT 5:43 ’Te suni ja ni ka onini ni ja ni ka okaꞌan ndee janaꞌa: “Kaꞌan too ni ñayiu ka kuu tnaꞌa kuikin ni, te skexiko ni ñayiu ka jini uꞌu tnaꞌa jin ni”.
MAT 5:44 ’Su sein, chi kaꞌan san suaꞌa: Kaꞌan too ni ñayiu ka jini uꞌu ña jin ni, te ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios ja jaꞌa ñayiu ka xtau tniaꞌa ña, te vi saꞌa vaꞌa ni jin ñayiu ka skexiko ña, vi ndakuatu ni ja jaꞌa ñayiu ka sondikin ña ja vi saꞌi jakueꞌe jin ni,
MAT 5:45 nagua ja vi kokuu ni seꞌe Tata Dios, ia oo ndee andivi, chi maa ya saꞌa ja kana nikandii siki ñayiu kueꞌe vi ñayiu guaꞌa, vi skuun ya sau nuu ka oo ñayiu ka saꞌa nagua kuini ya vi ñayiu tu ka saꞌa guaꞌa.
MAT 5:46 Chi nuu ja kaꞌan too ni na in ñayiu kaꞌan too ña jin ni, te ma vi niꞌi yaꞌu ni, chi suni saa ka saꞌa ñayiu kueꞌe ja ka tnoꞌo ña xuꞌun kuanoꞌo ñuu Roma.
MAT 5:47 Axi nuu ja na maa ni tnaꞌa ni ndakan tnoꞌo ni naxa kui, te nagua kuu jaguaꞌa ka ka saꞌa ni, te suni saa ni ka saꞌa ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja tu ka jini ia Dios.
MAT 5:48 Te yun guaa vi kokuu ni ñayiu ndaa, nagua oo maa Tata Dios ndee andivi, ja ia ndaa kuu ya.
MAT 6:1 ’Vi koto ni maa ni, te ma vi skata ni maa ni nuu ka oo kuaꞌa ñayiu jaguaꞌa ka saꞌa ni ja vi kuni, chi nuu saa na vi saꞌa ni, te ma vi niꞌi yaꞌu ni nuu Tata Dios, ia oo ndee andivi.
MAT 6:2 ’Te nuu ka skutaꞌu ni ñayiu ka kuu ndaꞌu, ma vi xtaꞌi ni trompeta, nagua ka saꞌa ñayiu inu jani ini ja ka xtundosoi mai nuu chitu kuaꞌa ñayiu veꞌe ii sinagoga axi taka nuu yaꞌu, nagua ja vi ndasaꞌa kaꞌnu ña ñayiu, ka kaꞌin. Su sein, chi kaꞌan ndaa san ja ñayiu yun, chi ja ni ka niꞌi yaꞌui.
MAT 6:3 Su maa ni, nuu ka skutaꞌu ni ñayiu ka kuu ndaꞌu, ma kuni ndaꞌa satni ni nagua saꞌa ndaꞌa kuaꞌa ni,
MAT 6:4 nagua ja ni in ñayiu ma vi kuni nagua ni skutaꞌu ni ñayiu ka kuu ndaꞌu, chi Tata Dios ja ndiaꞌa ña ya nagua saꞌa ni nuu tu na in jini, te tniuyaꞌu ña ya nuu vi kuni kuaꞌa ñayiu.
MAT 6:5 ’Te nuu ka ndakuatu ni, ma vi saꞌa inuu ni jin ñayiu inu jani ini, chi ka kutoo ndevaꞌi ja ka nukuiin, te ka ndakuatui ini veꞌe ii sinagoga vi saa ni taka nuu yaꞌu nagua ja vi kuni kuaꞌa ñayiu jaguaꞌa ka ndakuatui. Su sein, chi kaꞌan ndaa san ja ñayiu yun, chi ja ni ka niꞌi yaꞌui.
MAT 6:6 Su maa ni, nuu vi ndakuatu ni, mandiukuei ni ini veꞌe ni, te vi ndakasi ni yeꞌe ni, te vi ndakuatu ni nuu Tata Dios nuu oo maa ni ya jin ni. Te Tata Dios ja ndiaꞌa ña ya ja siun ka ndakuatu yuꞌu ni, te tniuyaꞌu ña ya nuu vi kuni kuaꞌa ñayiu.
MAT 6:7 ’Te nuu ka ndakuatu ni, ma vi kondajiokuiin ni vi kokaꞌan ni tnoꞌo tu jiniuꞌu, nagua ka saꞌa ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja tu ka jini ia Dios, ja ka kaꞌin ja kuaꞌa tnoꞌo ka jikain, te ñama ka konini Dios.
MAT 6:8 Ma vi kosaꞌa ni nagua ka saꞌa tee yun, chi ja jini maa Tata Dios nagua kuu ja jaꞌni ña jin in in ni ndee nuu chiaꞌan ka ja vi kakan ni.
MAT 6:9 Suaꞌa vi ndakuatu ni: Tata Dios ja oo ni andivi, ka chiñuꞌu san sivi ni, chi ia ii kuu ni.
MAT 6:10 Ja na kii ni tatnuni ni, te saꞌa ni nagua kuini ni ja na koo ñuyiu yaꞌa, nagua oo andivi.
MAT 6:11 Kaꞌan mani ña ni ja na koo ja vi kokaa san ndiꞌi ni kiuu.
MAT 6:12 Te kuakaꞌnu ini ni ndiꞌi jakueꞌe ka saꞌa san nagua ka jakaꞌnu ini san jakueꞌe ka saꞌa ña ñayiu jin san.
MAT 6:13 Te ma kuandetu ni ja junkau san nuu jakueꞌe, chi suaꞌa skaku niꞌnu ña ni nuu jakueꞌe yun. Chi maa ni kuu ia tatnuni vi ia kaꞌnu ndevaꞌa, vi yeꞌe tajan ni nikuii nikani. Saa na kokuu. Suaꞌa vi ndakuatu ni.
MAT 6:14 ’Chi nuu ja ka jakaꞌnu ini ni jakueꞌe ka saꞌa ña ñayiu jin ni, te suni kuakaꞌnu ini Tata Dios, ia oo ndee andivi, jakueꞌe ka saꞌa ni.
MAT 6:15 Su nuu ja ma vi kuakaꞌnu ini ni jakueꞌe ka saꞌa ñayiu, te suni Tata Dios, chi ma kuakaꞌnu ini ya jakueꞌe ka saꞌa ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 6:16 ’Te nuu ka oo ndite ni, ma vi skata ni maa ni ja ka kusuchi ini ni, nagua ka saꞌa ñayiu inu jani ini. Chi ka xneꞌi mai ja ka kusuchi ini, nagua ja vi kuni ñayiu ja ka oo nditei. Su sein, chi kaꞌan ndaa ndija san ja ñayiu yun, chi ja ni ka niꞌi yaꞌui.
MAT 6:17 Su maa ni, nuu ka ondite ni, vi ndachiꞌi ni tatna xini ni, te vi ndakate ni nuu ni,
MAT 6:18 nagua ja ma vi xneꞌe ni maa ni nuu ñayiu ja ka ondite ni. Chi maintnoꞌo maa Tata Dios, ia oo yuꞌu, na kuni. Te maa Tata Dios, ia ndiaꞌa yuꞌu ña, na tniuyaꞌu ña ya nuu vi kuni kuaꞌa ñayiu.
MAT 6:19 ’Ma vi ndioo ini ni ja vi tavaꞌa ni kuaꞌa jakuika oo ñuyiu yaꞌa ja vi konevaꞌa ni, chi kiuu tikixin vi kuxi te junaa, te suni kiukuei kuiꞌna te vi suꞌu.
MAT 6:20 Chi andivi kuu nuu vi tatutu ni ja vi konevaꞌa ni, chi yun kuu ja ma kiuu tikixin, te ni ma kuxi ja junaa, ni kuiꞌna ma kiuu ja suꞌu.
MAT 6:21 Chi nuu oo jakuika ka nevaꞌa ni, te suni yun vi koo anu ni.
MAT 6:22 ’Nduchi nuu ni kuu in lámpara ja yeꞌe nii nuu yiki kuñu ni. Yun guaa nuu ja ka oo vaꞌa nduchi nuu ni, te yeꞌe nii nuu yiki kuñu ni.
MAT 6:23 Su nuu ja tu ka oo vaꞌa nduchi nuu ni, te nii yiki kuñu ni oo nuu ñunee. Yun guaa nuu ja nduchi nuu ni tu yeꞌe, te oo ni jin ñunee, te ¡nase nenee janee oo jin ni!
MAT 6:24 ’Te ni in ni ma kuu vi kunukuechi ni nuu uu jitoꞌo ni, chi vi skexiko ni in de, te vi kaꞌan too ni inka de. Axi vi kaꞌan vaꞌa ni nuu in de, te vi kaꞌan uꞌu ni nuu inka de. Suni saa ni maa ni, chi ma kuu vi kunukuechi ni nuu ia Dios vi nuu xuꞌun.
MAT 6:25 ’Te yun guaa sein, chi kaꞌan san suaꞌa: Ma vi kondiꞌni ni nagua kuu ja vi kaa ni ja vi koꞌo ni ja vi koteku ni. Te ni ma vi kondiꞌni ni jin yiki kuñu ni, nagua vi kuiꞌnu ni. Chi ka ndee ka ja ka teku ni saa ja vi kaa ni. Te suni ndee ka yiki kuñu ni saa saꞌun vi kuiꞌnu ni.
MAT 6:26 Te vi kondiaꞌa ni tisala ka ndagua andivi yaꞌa ja ni tu ka jitu ti, ni tu ka ndaxtutu ti ja vi kaa ti, ni tu ka nevaꞌa ti yaka ti. Te visi ni saa, te maa Tata Dios, ia oo ndee andivi, jiñaꞌa ja ka jaa ti. Te viꞌi ka tu maa ni, te ka ndee yaꞌu ka ni nuu ia Dios saa kiti ndagua yun.
MAT 6:27 Te visi na vi kondiꞌni ndevaꞌa ni, su ma kuu vi ndaskuaꞌnu ni yiki kuñu ni ni in yiki.
MAT 6:28 ’Te ¿nau ja ka ndiꞌni ndevaꞌa ni jin saꞌun vi kuiꞌnu ni? Vi kondiaꞌa ni naxa ka jaꞌnu ita yuku ja luu ka ndaa, te tu ka satniuu ni tu ka kunu.
MAT 6:29 Su sein, chi kaꞌan san suaꞌa: Ja ni Salomón jin ndiꞌi javii ni onevaꞌa de, te ni tu ni oniꞌnu de nagua luu ka ndaa ita yun.
MAT 6:30 Chi nuu ja saa skuiꞌnu ia Dios ita yuku yun ja vitna ka oi te xtnee kekuei nuu ñuꞌu ja vi kai, te viꞌi ka tu maa ni ja ma skuiꞌnu ña ya, visi ñayiu tu ka kandija guaꞌa ka kuu ni.
MAT 6:31 Yun guaa ma vi kondiꞌni ni ja vi kokaꞌan ni: “¿Nagua kuu ja vi kao? ¿Nagua kuu ja vi koꞌo vi na saꞌun vi kuiꞌnuo?”
MAT 6:32 Chi ndiꞌi yaꞌa ka nduku ñayiu ñuyiu ja tu ka kandija. Su Tata Dios, ia oo ndee andivi, ja jini ya ndiꞌi yaꞌa kuu ja ka jaꞌni ña jin ni.
MAT 6:33 Su xtnañuꞌu ka vi nduku ni ja vi koo ni nuu tatnuni ia Dios, te vi saꞌa ni nagua kuini ya, te naꞌa maa ya ja taa ya ndiꞌi nagua ka jaꞌni ña jin ni.
MAT 6:34 Yun guaa ma vi kondioo ini ni nagua kokuu kiuu xtnee, chi kiuu tnee suni koo tnoꞌo ndiꞌni, chi in in kiuu ka ndiso mamai jakueꞌe.
MAT 7:1 ’Ma vi xtavi kuechi ni inka ñayiu, nagua ja ma xtavi kuechi ña ia Dios jin maa ni.
MAT 7:2 Chi na in xtavi kuechi ñayiu, te suni ndaxtavi kuechi ña ia Dios jin. Chi nagua ka chikuaꞌa ni, te saa ni vi nukikuaꞌa maa ni.
MAT 7:3 ¿Te nau ja ka ndiaꞌa ni miꞌi inee nuu in ñani in tnaꞌa ni, te nuu maa ni, te tu ka ndakondiaꞌa ni vitu ja ndesi nuu maa ni?
MAT 7:4 ¿Te naxa kuu vi kuñaꞌa ni nuu in ñani in tnaꞌa ni: “Kuandetu ni na tau san joo miꞌi inee nuu ni”, te saa in vitu ndesi nduchi nuu maa ni?
MAT 7:5 Seꞌe ndijani ini, xtnañuꞌu ka vi xtajioo ni vitu ja ndesi nduchi nuu maa ni jian, nagua ja kuu vi kondiaꞌa guaꞌa ni ja vi tau ni miꞌi inee nuu in ñani in tnaꞌa ni.
MAT 7:6 ’Te ma vi kuñaꞌa ni in ja ii nuu tiꞌina, chi kana saa ndiokuiin ti siki maa ni, te skuechi ña ti jin ni. Ni ma vi kuñaꞌa ni ja ii ja kuu na kuinio yuu vii ndevaꞌa nuu kini, chi vatuni kuain niꞌnu ti.
MAT 7:7 ’Vi kakan ni nuu ia Dios, te na taa ya. Vi nduku ni, te vi ndaniꞌi ni. Vi kana ni, te na ndakune ia Dios yeꞌe.
MAT 7:8 Chi ndiꞌi ñayiu jikan, te niꞌi. Te na in nduku, te ndaniꞌi. Te na in kana, te ndakune ia Dios yeꞌe.
MAT 7:9 ’Axi na in maa ni nuu ja jikan seꞌe ni xtaa, te ¿a kuñaꞌa ni in yuu?
MAT 7:10 Axi nuu ja jikain in chiaka, te ¿a kuñaꞌa ni in koo ja kai?
MAT 7:11 Su nuu ja maa ni ja ka kuu ni ñayiu kueꞌe, te ka jini ni vi kuñaꞌa ni jaguaꞌa nuu seꞌe ni, te viꞌi ka tu maa Tata Dios, ia oo ndee andivi, chi taa ya jaguaꞌa nuu ja vi kakan ni nuu ya.
MAT 7:12 ’Te ndiꞌi nagua ka kaꞌan ni ja vi saꞌa ñayiu jin ni, te suni saa ni vi saꞌa ni jin mai, chi nuu ja siun ka saꞌa ni, te ka skunkuu ni Ley vi saa ni tnoꞌo ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa.
MAT 7:13 ’Vi nduku ndee ni ja kiukuei ni yeꞌe kuiñi, chi jite yeꞌe vi nune ndevaꞌa ichi ja jaka ña nuu vi junaa ñayiu, te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu kuaꞌankuei ichi yun.
MAT 7:14 Su kuiñi yeꞌe vi kuiñi ichi ja jaka ña nuu vi koteku ni, te joo ni ñayiu ka ndaniꞌi ichi yun.
MAT 7:15 ’Vi koto guaꞌa ni maa ni, chi kikuei ñayiu vi xndaꞌu ña ja vi kaꞌin ja tnoꞌo ia Dios ka ndakani. Chi vi kokaꞌon ja na kuinio ndikachi ka kui, su ini anui, chi xndaꞌu ña na kuinio vaꞌu lobo ja kaa ña ti.
MAT 7:16 Su ndiꞌi nagua ka saꞌi, te vi kuni ni na ñayiu ka kui. Chi ma kuu vi ndaxtutu ni uva nuu tnu iñu naꞌnu, axi tichi iuu nuu tnu iñu kanchu.
MAT 7:17 Chi ndiꞌi yutnu guaꞌa kuun kiti vixin guaꞌa, te ndiꞌi yutnu kueꞌe kuun kiti kueꞌe.
MAT 7:18 Chi ma kuu kuun in kiti kueꞌe nuu yutnu guaꞌa, te suni ma kuu kuun in kiti vixin guaꞌa nuu yutnu kueꞌe.
MAT 7:19 Ndiꞌi yutnu ja tu kuun kiti vixin guaꞌa, teꞌnde tnu, te kee tnu nuu ñuꞌu.
MAT 7:20 Te saa ni kuu jin ñayiu yun, chi jin tniuu saꞌi, te vi kuni ni na ñayiu kui.
MAT 7:21 ’Masu ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan jin san: “Jitoꞌo maa san kuu ni”, kiukuei nuu tatnuni ia Dios ndee andivi, chi maa ni ñayiu ka saꞌa nagua kuini maa Tata Dios, ia oo ndee andivi, ka kuu ja kiukuei.
MAT 7:22 Chi kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu vi kaꞌan jin san kiuu yun: “Jitoꞌo, jin sivi maa ni ni ka okaxtnoꞌo san nuu ñayiu nagua kokuu, te suni jin sivi ni ni ka oskunu san tachi, te suni jin sivi ni ni ka osaꞌa san kuaꞌa javii javaꞌa”, vi kachi.
MAT 7:23 Yun te kuñaꞌa san: “Tu jini saꞌun ña san. Vi kujioo ni nuu san, chi ni noꞌo ni jakueꞌe ka saꞌa ni.”
MAT 7:24 ’Te nani kuu ñayiu ka nini tnoꞌo kaꞌan san yaꞌa, te ka skunkui, skintnaꞌa inuu san jin in tee ndichi ja ni saꞌa de veꞌe de siki kava.
MAT 7:25 Te ni kuun sau vi ni kee teñuꞌu, te ni jinkiꞌi tachi, te ni tee suaꞌa tee suaꞌa jin veꞌe yun, te tu ni junkau, chi nukuiin guaꞌa siki kava yun.
MAT 7:26 Su nani kuu ñayiu ka nini tnoꞌo kaꞌan san yaꞌa, te tu ka skunkui, skintnaꞌa inuu san jin in tee vasa ja ni saꞌa de veꞌe de siki ñuti.
MAT 7:27 Te ni kuun sau vi ni kee teñuꞌu, te ni jinkiꞌi tachi, te ni tee suaꞌa tee suaꞌa jin veꞌe yun, te ni ndonso, te vi yun ni naa ndiꞌi ͏―͏jiñaꞌa Jesús suaꞌa.
MAT 7:28 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu yun ja ka ndakani ini tnoꞌo ni kaxtnoꞌo ya.
MAT 7:29 Chi ni kaxtnoꞌo ya nagua kaꞌan in tee tatnuni, masu nagua ka kaꞌan tee ka kaxtnoꞌo Ley.
MAT 8:1 Te nuu ni nuu Jesús nuu yuku yun, te ka ndikin ña kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu.
MAT 8:2 Yun te ni jino in tee kuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, nuu ja kuini ni, te kuu ndasavii ña ni joo ja na nduvaꞌa san.
MAT 8:3 Yun te ni sonee ya ndaꞌa ya siki de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kuini san, te nduvii ni. Yun te vi ore saa kuaꞌan kueꞌe yun.
MAT 8:4 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Masu ja kokaꞌan ni nuu ni in ñayiu ja ni ndasaꞌa ña san. Kuaꞌan ni te xneꞌe ni maa ni nuu sutu, te suni soko ni nagua ni tatnuni Moisés, nagua ja vi kuni ñayiu ja ni nduvaꞌa ni jin kueꞌe ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 8:5 Nuu ni ndiuu Jesús Capernaúm, te ni jino in tee kuu capitán tatnuni nuu soldado Roma, te ni jikantaꞌu de nuu ya,
MAT 8:6 te jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, veꞌe san oo in tee jinokuechi nuu san, te kuꞌu de kueꞌe ndutuchiin, te kaꞌu ndevaꞌa kuꞌu de.
MAT 8:7 Yun te jiñaꞌa Jesús suaꞌa: ͏―͏Kiꞌin san, te ndasaꞌa san de.
MAT 8:8 Yun te jiñaꞌa tee kuu capitán yun: ͏―͏Jitoꞌo san, masu na in guaa kuu saꞌun san ja kiuu ni ini veꞌe san. Suaꞌa ni kaꞌan ni, te na nduvaꞌa tee jinokuechi nuu san.
MAT 8:9 Chi suni oo in tee tatnuni nuu san, te suni nevaꞌa san soldado ja tatnuni san nuu de. Te nuu kaꞌan san nuu in de “kuaꞌan ni yun”, te kiꞌin de. Te nuu kaꞌan san jin inka de “neꞌe ni”, te kii de. Axi nuu tatnuni san nuu tee jinokuechi nuu san ja na saꞌa de jayaꞌa, te saꞌa de ͏―͏jiñaꞌa capitán yun.
MAT 8:10 Te nuu ni onini Jesús, te vini saꞌu kuii kuiti ini ya, te jiñaꞌa ya nuu ñayiu ka ndikin ña: ͏―͏Kaꞌan ndaa san ja nii ñuu mao Israel, tu jinkuꞌun san ni in ñayiu ja kandija ia Dios nagua kandija capitán yaꞌa.
MAT 8:11 Te kaꞌan san nuu ndiꞌi ni ja kikuei kuaꞌa ñayiu sava ka tatatnoꞌo ichi kana nikandii, te suni ichi kee ya, te vi jinkoi jin Abraham vi Isaac vi Jacob nuu tatnuni ia Dios ndee andivi.
MAT 8:12 Te seꞌe ñuo Israel, chi kiꞌinkuei ndee yeꞌe nuu nee, te ma kiukuei nuu tatnuni ia Dios. Te yun kuu nuu vi ndaꞌi vi kanai, te vi ndakaꞌñi noꞌi.
MAT 8:13 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu capitán yun: ―Kuanoꞌo ni veꞌe ni, te vi nagua ni kandija maa ni, saa kokuu. Te vi ore saa ni nduvaꞌa tee jinokuechi nuu de.
MAT 8:14 Te nuu ni jino Jesús veꞌe Pedro, te ni jini ya ja kuꞌu kaꞌu ndevaꞌa nana xiso de, katuu ña nuu jito jin kueꞌe kiji.
MAT 8:15 Te ni tnii ya ndaꞌa ña, te vi ore saa ni nduvaꞌa ña. Yun te ni ndakoo ña, te ni jiñaꞌa ña ja ni ka jaa ya.
MAT 8:16 Yun te nuu ni kunee, te ni ka kisiaꞌa ñayiu nuu ya kuaꞌa ñayiu ka ñuꞌu ña tachi, te vi ja tnoꞌo kaꞌan ni ya, te ni skunu ya tachi yun. Te ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu sava ka kueꞌe ni ndasaꞌa ya.
MAT 8:17 Te ndiꞌi yaꞌa ni kuu nagua ja skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa, nuu jiñaꞌa de suaꞌa: “Te vi maa ya ni ndakeꞌen ndiꞌi kueꞌo vi ni ndakuiso ya ja ka jatu ka janiꞌnio”.
MAT 8:18 Te nuu ni jini Jesús ja ni ka jionduu ña kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ni tatnuni ya ja vi yaꞌa de inka jioo yuꞌu ndute mar.
MAT 8:19 Te ni jintnaꞌa ña in tee kaxtnoꞌo Ley, te jiñaꞌa de: ͏―͏Mastru, kondikin ña san jin ni ndee ni nuu ni kuu ja kiꞌin ni.
MAT 8:20 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ñukuii, chi ka oo kava veꞌe ti, saa ni kiti ndagua, chi ka oo taka ti. Su sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi vini nuu kakintuu san xini san, tu nagua nevaꞌa san.
MAT 8:21 Yun te ni jino inka tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa de suaꞌa: ͏―͏Jitoꞌo san, kuandetu ni na kiꞌin san xtnañuꞌu ka na tayuꞌu san tata yua san, te saa na kondikin ña san.
MAT 8:22 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kondikin ña ni, te xndoo ni ndiyi yun na vi tayuꞌu tnaꞌa ndisa ndiyi maa ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 8:23 Yun te ni ndee ya nuu barco, te ka ndikin ña tee ka skuaꞌa jin ya.
MAT 8:24 Yun te ni jinkiꞌi in tikacha niꞌi ndevaꞌa nuu ndute yun, te ndakoo sukun de, te ni ka jaꞌnu ndevaꞌa ola ndute yun ja ni jinonta ndee nuu barco yun. Su Jesús, chi kixin ni ya.
MAT 8:25 Yun te ni jinokuei tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka xtoto ña de jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, skaku niꞌnu ña ni, chi vi saꞌuo nuu ndute yaꞌa.
MAT 8:26 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Nau ja ka yuꞌu ni, seꞌe tee tu ka kandija guaꞌa? Yun te ni ndakoo ya, te ni tatnuni ya nuu tikacha yun jin ola ndute yun, te ni jinkuiin ndiꞌi.
MAT 8:27 Yun te vini ka saꞌu kuii kuiti ini de, te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ͏―͏¿Na in kuu tee yaꞌa ja vi ndee tikacha vi ndute mar yaꞌa ka jantnoꞌo ña jin de?
MAT 8:28 Te nuu ni ka ndejioo ya inka yuꞌu ndute yun nuu kuu ñuꞌu ñayiu gadara, te ni ka nditnaꞌa ña uu tee ka ñuꞌu ña tachi, ja ni ka oo de nuu ka yiyuꞌu ndiyi. Tee xeen ka kuu de ja ni in ñayiu ña ni okuu ja vi yaꞌa ichi nuu ka oo de yun.
MAT 8:29 Te ni ka kana jaa tachi yun ndee anu de, te ka jiñaꞌa: ͏―͏¿Nagua kuini ron ja vaji ron nuu ka oo rin, vi Seꞌe Dios? ¿A vaji ron ja taa ron tnundoꞌo vi tnaꞌa rin ama ka ja jino kiuu sandiꞌi?
MAT 8:30 Te ndee jika nuu ka oo ya yun ka ñuꞌu kuaꞌa kini ka jaa ti.
MAT 8:31 Te ni ka jikantaꞌu tachi ndee anu tee yun, te ka jiñaꞌa: ͏―͏Nuu ja skunu ña ron, te kuandetu na ndekuei rin chii kini ka ñuꞌu yun.
MAT 8:32 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kuaꞌankuei nuu saa. Te kuaꞌankuei, te ni ndekuei chii kini yun. Yun te ni ka jino ndiꞌi kini yun kuaꞌankuei ti, te oo ndeyi ja ni kentakuei ti ndee nuu ndute mar yun. Te ni ka tnaa ti maa ti, te ni ka jiꞌi ti.
MAT 8:33 Yun te ni ka jino tee ni ka ojito kini yun, te kuanoꞌokuei de maa ñuu, te ni ka ndakani de ndiꞌi ja ka jini de vi naxa ni ka ndoꞌo tee ni ka ñuꞌu ña tachi yun.
MAT 8:34 Te ndiꞌi ñayiu ñuu yun ni kekuei ni ka jintnaꞌa ña jin Jesús. Te nuu ni ka jini ña, te ni ka jikantaꞌu ja na kujioo ya ñuu yun.
MAT 9:1 Yun te ni ndee Jesús nuu barco yun, te ni ndayaꞌa ya inka jioo ndute mar yun, te ni ndajino ya ñuu ya.
MAT 9:2 Yun te ni ka jinsiaꞌa ñayiu in tee kuꞌu kueꞌe ndutuchiin, katuu de nuu jito de. Te nuu ni jini Jesús ja ka kandija guaꞌa tee yun, te jiñaꞌa ya nuu tee ndutuchiin yun: ͏―͏Koyutnu anu ron, vi Seꞌe, chi ja ni jakaꞌnu ini rin yika kuechi ron.
MAT 9:3 Yun te sava tee ka kaxtnoꞌo Ley yun ka ndakani ini de: “Tnoꞌo kaꞌan tee yaꞌa, chi kaneꞌe de jin ia Dios”.
MAT 9:4 Yun te nuu ni jini Jesús ja siun ka ndakani ini de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Nau ja ka ndakani kueꞌe ini ni jin anu ni?
MAT 9:5 ¿Nagua kuu vijin ka ja kaꞌan san jin tee yaꞌa? ¿A “ja ni jakaꞌnu ini san yika kuechi ni”, axi kuñaꞌa san: “Ndakoo, te kaka ron”?
MAT 9:6 Su vitna te vi kuni ni ja Seꞌe Teyii, chi suni nevaꞌa jakaꞌnu ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa, te kuu kuakaꞌnu ini yika kuechi ñayiu. Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ndutuchiin yun: ͏―͏Ndakoo, te ndakuiso ron jito ron, te kuanoꞌo veꞌe ron.
MAT 9:7 Yun te ni ndakoo de kuanoꞌo de veꞌe de.
MAT 9:8 Te nuu ni ka jini ñayiu ja siun ni saꞌa ya, te ni ka yuꞌi, vi ni ka chiñuꞌi ia Dios ja ni jiñaꞌa ya in jakaꞌnu ya nuu ñayiu.
MAT 9:9 Te nuu ni yaꞌa Jesús yun, te ni jini ya in tee nani Mateo ja nukoo de kiꞌin de xuꞌun impuestu ka tniuyaꞌu ñayiu ja ndakan ñuu Roma, te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kondikin ña ni na kiꞌon. Yun te ni ndakoo de, te ni jata ndikin ña de kuaꞌankuei de.
MAT 9:10 Yun te ni jinokuei ya veꞌe de, te ni ka jinkoo ya ka jaa ya xtaa. Te suni ni jinokuei kuaꞌa tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te ni ka jinkoo ndiꞌi de in ni nuu mesa jin Jesús vi tee ka skuaꞌa jin ya.
MAT 9:11 Te nuu ni ka jini tee ka kuu fariseo yun, te ni ka jikan tnoꞌo de nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏¿Nau ja vi in ni ka jaa mastru ni xtaa jin tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 9:12 Te nuu ni onini Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ñayiu ka oo vaꞌa, chi tu ka jiniuꞌu tee tatna, chi maa ni ñayiu ka kuꞌu kuu ja ka jiniuꞌu.
MAT 9:13 Kuaꞌankuei ni te vi jinkuiꞌnu ini ni naxa kei tnoꞌo yaꞌa ja yoso nuu tutu ii: “Ja kuini rin kuu ja vi kundaꞌu ini ron ñayiu, masu ja vi soko ron nuu rin”. Chi masu vaji san ja ndakaꞌan san ñayiu ka ndakani ini ja ñayiu vaꞌa ka kuu, chi vaji san ja ndakaꞌan san ñayiu ka ndakuni ja ka oo yika kuechi, te vi ndatnaꞌu ini nuu yika kuechi.
MAT 9:14 Yun te ni kikuei ñayiu ka skuaꞌa jin Juan, tee skuandute, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿Nau ja sein vi tee ka kuu fariseo ka ondite san kuaꞌa jichi, su tee ka skuaꞌa jin ni, chi tu ka ondite de? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 9:15 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Te ¿a kuu vi kondite ñayiu ka oo viko tnandaꞌa ja siun vi ka oi jin tee tnandaꞌa yun? Ñaꞌa, ma kuu vi kondite ñayiu ja siun vi ka oi jin maa tee tnandaꞌa yun.
MAT 9:16 Chi ni in ñayiu tu ndatnaa in pedasu saꞌun jaa nuu in xioo tuꞌu, chi ndandiyi saꞌun jaa yun, te kaꞌnde ña jin saꞌun tuꞌu yun, te saa suaꞌa teꞌnde guaꞌa ka.
MAT 9:17 Suni ni in ñayiu ma vi tnai vinu jaa nuu in itni ñii tuꞌu, chi kaꞌndi ñii yun, te kati vinu yun, te suni junaa jin ñii yun. Yun guaa vi tnaa ni vinu jaa nuu itni ñii jaa nagua ja saa te koo vaꞌa nduu.
MAT 9:18 Te vi nini kaꞌan ka ya siun, te ni jino in tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te jiñaꞌa de: ͏―͏Vi inka ni jiꞌi sesiꞌi san. Su kiꞌinkueio, te sonee ni ndaꞌa ni siki, te na ndatekui ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 9:19 Yun te ni ndakoo Jesús vi ndiꞌi tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jata ndikin ña ya kuaꞌankuei ya jin de.
MAT 9:20 Yun te ni kuyatni in ñasiꞌi ja kuꞌu kueꞌe taꞌu ña ndee ja oo uxi uu kuia ichi yata Jesús, te ni tnii ña yuꞌu saꞌun ichi yata ya.
MAT 9:21 Chi ni ndakani ini maa ña: “Nuu ja na tnio visi ja saꞌun yata ya, te nduvaꞌo”.
MAT 9:22 Yun te ni jiokuiin Jesús, te ni jini ya ñasiꞌi yun, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Sesiꞌi, koyutnu anu ni, chi ni kandija ña ni jin san, te ni nduvaꞌa ni. Te vi ore saa ni nduvaꞌa ña.
MAT 9:23 Yun te ni jinokuei ya veꞌe tee netniuu yun, te ni jini ya ñayiu ka tiuu yaa vi ñayiu ka ndaꞌi ka kana.
MAT 9:24 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi kujioo ni, chi masu ni jiꞌi suchi siꞌi yaꞌa, chi suaꞌa ni kixin. Te ni ka jaku ndee ña ñayiu yun jin ya.
MAT 9:25 Su nuu ni keneꞌe ndiꞌi ya ñayiu yun yeꞌe, te ni kiuu ya ini veꞌe yun, te ni tnii ya ndaꞌa suchi siꞌi yun, te ni ndakoi.
MAT 9:26 Yun te ni jitenuu tnoꞌo ndiꞌi ñuu yun ja siun ni saꞌa ya.
MAT 9:27 Te nuu ni yaꞌa Jesús yun, te ni ka jata ndikin ña uu tee ka kuꞌu nuu, ka kana jaa de, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Kundaꞌu ini ña ni jin san, vi ndikin tata ndee David.
MAT 9:28 Yun te ni jinokuei ya in veꞌe, te ni ka jintnaꞌa ña tee ka kuꞌu nuu yun, te ni jikan tnoꞌo ña Jesús: ͏―͏¿A ka kandija ni ja kuu ndasaꞌa ña san? Yun te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Kuu saꞌa ni, vi Jitoꞌo san.
MAT 9:29 Yun te ni tetuu ya ndaꞌa ya nduchi nuu nduu tee yun, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi nagua ka kandija maa ni, te vi saa kokuu.
MAT 9:30 Te ni ka ndanune nduchi nuu tee yun, te ni tatnuni Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi kondiaꞌa guaꞌa ni ja ni in ñayiu ma vi kuni ja ni ndasaꞌa ña san.
MAT 9:31 Su nuu ni kekuei de kuaꞌankuei de, te ni ka ndakani de nuu ñayiu ndiꞌi ñuu ja ka oo yun ja siun ni ndasaꞌa ña ya jin de.
MAT 9:32 Te nuu ni ndekuei tee ni ka okuꞌu nduchi nuu yun kuaꞌankuei de, te ni ka jinsiaꞌa ñayiu in tee kuu ñiꞌi, ñuꞌu ña tachi, nuu Jesús.
MAT 9:33 Su nuu ni skunu ya tachi yun, te ni kuu ni ndakaꞌan tee kuu ñiꞌi yun. Te ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu yun, te ka kaꞌin: ͏―͏¡Ni in kiuu tu ka jinio ja na in saꞌa suaꞌa ñuo Israel!
MAT 9:34 Su tee ka kuu fariseo yun ka jiñaꞌa suaꞌa: ͏―͏Kuu skunu tee yaꞌa tachi, chi maa tachi kuu kaꞌnu yun ni jiñaꞌa tniuu kaꞌnu ja kuu saꞌa de.
MAT 9:35 Te ni jiondita Jesús nii ñuu naꞌnu vi ñuu kueli kaxtnoꞌo ya taka veꞌe ii sinagoga tnoꞌo vaꞌa naxa tatnuni ia Dios vi ni ndasaꞌa ya ñayiu ka kuꞌu ndiꞌi nuu kueꞌe vi ndiꞌi ja ka jatu ka janiꞌni ñayiu.
MAT 9:36 Te nuu ni jini ya ja kuaꞌa ñayiu ka kuu, te ni kundaꞌu ini ña ya, chi ni ka kuita ñayiu yun, te ka ndii ndaꞌu nui na kuinio ndikachi ja tu na in jito ña.
MAT 9:37 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏Vi ja ndaa ndija ja oo kuaꞌa ja ndaxtutuo, su joo ni ñayiu ka satniuu ka oo ja vi ndaxtutui.
MAT 9:38 Vi kakantaꞌu ni nuu Jitoꞌo xiin tniuu yaꞌa ja na tetniuu ka ya ñayiu vi satniuu ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 10:1 Yun te ni ndakana Jesús uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni jiñaꞌa ya in jakaꞌnu ja vi tatnuni de nuu tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu, te vi skunu de, te vi ndasaꞌa de ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu sava ka nuu kueꞌe vi ja ka jatu ka janiꞌni.
MAT 10:2 Te suaꞌa ka nani ndi uxi uu tee ni chitniuu ya. Tee xtnañuꞌu kuu Simón, ja suni nani de Pedro, vi ñani de Andrés, Jacobo vi ñani de Juan, nduu de ka kuu seyii Zebedeo,
MAT 10:3 vi Felipe, vi Bartolomé, vi Tomás, vi Mateo, tee ni oo xtutu xuꞌun impuestu, vi Jacobo seꞌe Alfeo, vi Lebeo ja ka xnani ña jin de Tadeo,
MAT 10:4 vi Simón, tee yinduu nuu ñayiu ka kuu cananista, jin Judas Iscariote tee ni xtuu ña jin Jesús.
MAT 10:5 Tee yaꞌa ka kuu uxi uu de ja ni tetniuu Jesús, te ni xteku ña ya nagua kuu ja vi saꞌa de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ma kiꞌinkuei ni nuu ka oo ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ni in ñuu ñayiu Samaria, ma kiukuei ni.
MAT 10:6 Chi kuaꞌankuei ni nuu ñayiu veꞌo Israel ja ka kui na kuinio ndikachi ni ka ndoñuꞌu.
MAT 10:7 Kuaꞌankuei ni te suaꞌa vi kaxtnoꞌo ni: “Ja oo yatni ja tatnuni ia Dios ñuyiu yaꞌa”.
MAT 10:8 Te vi ndasaꞌa ni ñayiu ka kuꞌu, te vi ndasavii ni ñayiu ka kuꞌu kueꞌe teꞌi, te vi ndaxteku ni ñayiu ni ka jiꞌi, te vi skunu ni tachi. Suaꞌa ni vi saꞌa ni, ma vi keꞌen ni xuꞌun, chi suaꞌa ni ni ka kutaꞌu ni.
MAT 10:9 ’Te ma vi chindee ni itni xuꞌun kuu oro ni plata ni cobre nuu kanchii ka ndikin chii ni.
MAT 10:10 Ni ma vi kindaꞌa ni ñunu xtaa ni ichi kiꞌinkuei ni, ni inka saꞌun vi ndasama ni, ni inka ndijan ni, ni ma vi kindaꞌa ni yutnu ja vi kotuu ni. Chi in tee satniuu, te kanuu ja nuu satniuu de, yun vi skaa ña jin de.
MAT 10:11 ’Te nuu kentakuei ni in ñuu kaꞌnu axi in ñuu lule, te vi nduku tnoꞌo ni ndenu oo in ñayiu vaꞌa, te vi ndoo ni veꞌe ñayiu yun, guaa ndee nuu kiꞌinkuei ni inka ñuu.
MAT 10:12 Te nuu kiukuei ni veꞌe yun, te vi ndakantnoꞌo ni ñayiu yun a kuyaꞌa kukueni ka oi.
MAT 10:13 Te nuu ja ñayiu guaꞌa oo veꞌe yun, te koi jin javii javaꞌa, su nuu ja masu ñayiu guaꞌa kui, te ndajiokuiin javii javaꞌa ni ka kaꞌan ni yun vi koo jin maa ni.
MAT 10:14 Su nuu ja oo ñayiu ja ña jain ja vi kuantaꞌu ñai, ni ja vi konini tnoꞌo ka kaꞌan ni, te ndekuei ni veꞌe yun axi ñuu yun, te vi kisi ni ñuyaka ka ndaa siꞌin ni ja na kokuu in seña ja tu ni ka jantaꞌui.
MAT 10:15 Chi kaꞌan ndandaa san ja kiuu sandaa ia Dios kuechi, te kuaꞌa ka tnundoꞌo kii siki ñayiu ñuu yun, saa nagua ni ka ndoꞌo ñayiu ñuu Sodoma vi Gomorra.
MAT 10:16 ’Vi kondiaꞌa guaꞌa ni, chi tetniuu ña san ja kiꞌinkuei ni na kuinio ndikachi neꞌu vaꞌu lobo. Te vi kondichi ini ni na kuinio koo, te vi kokundaꞌu vi kokukee ni na kuinio sata.
MAT 10:17 Te vi koto ni maa ni, chi vi tnaa ña de nuu ndaꞌa tee ka netniuu, te vi kani ña de jin ni ini veꞌe ii sinagoga.
MAT 10:18 Te suni vi ndasiaꞌa ña de guaa ndee ndaꞌa tee ka netniuu sava ka ñuu vi nuu ndaꞌa tee ka kuu rey ja jaꞌa sein. Saa te kuu vi ndakani ni tnoꞌo san nuu de vi nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
MAT 10:19 Su nuu vi ndasiaꞌa ña de nuu tee ka netniuu, ma vi kondiꞌni ni na tnoꞌo vi kaꞌan ni axi naxa vi kuñaꞌa ni, chi ore ja vi kaꞌan ni, te maa ia Dios taa tnoꞌo vi kaꞌan ni.
MAT 10:20 Chi masu maa ni kuu ja vi kaꞌan, chi Espíritu maa Tata Dios kuu ja kaꞌan jin yuꞌu ni.
MAT 10:21 ’Chi vi maa ñani xtuu inka ñani ja kuu de, te suni in yua xtuu seꞌe ja kui, te seꞌe vi ndakoo siki yua, te vi saꞌa ja vi kaꞌni ña.
MAT 10:22 Te ndiꞌi ñayiu vi kuni uꞌu ña jin ni ja jaꞌa sein, su na in kundee ini ja koyutnui guaa ndee kiuu sandiꞌi, te ñayiu yun kuu ja kaku niꞌnui.
MAT 10:23 Su nuu ka sondikin ña ñayiu jin ni in ñuu, te vi kunu ni kuaꞌankuei ni inka ñuu. Chi kaꞌan ndandaa san ja ma vi kundee ni vi kiondita ni ninii ñuo Israel ama ka ja ndii san ja kuu san Seꞌe Teyii.
MAT 10:24 ’Chi in tee skuaꞌa, masu kuu kaꞌnu ka de saa mastru de, te ni in tee jinokuechi, masu kuu kaꞌnu ka de saa lamu de.
MAT 10:25 Te na kendoo vaꞌa ini tee skuaꞌa yun ja kenta de kokuu de na kuinio mastru de, te saa ni tee jinokuechi yun ja na kenta de kokuu de na kuinio lamu de. Chi nuu tee xiin veꞌe, ni ka xnani ña jin de Beelzebú ja kuu tachi kaꞌnu ka, te ¿nagua kuu ka sava ka ñayiu veꞌe yun ja ma vi xnani ña siun?
MAT 10:26 ’Te yun guaa ma vi koyuꞌu ni ñayiu, chi tu na in guaa kuu ja koyuꞌu ja ma tuu ndijin, te ni in ma kuu ja kiyuꞌu, chi ndiꞌi tuu ndijin, te vi kuni ñayiu.
MAT 10:27 Te na tnoꞌo kaꞌan san nuu tu ka jini ñayiu, te vi xtuu ni nuu vi konini kuaꞌa ñayiu. Te na tnoꞌo ni kaꞌan yuꞌu san ndusoꞌo ni, te vi kana jaa ni ndee siki veꞌe.
MAT 10:28 Te ma vi koyuꞌu ni jin ñayiu jaꞌni, chi yiki kuñu jaꞌni, su anuo chi ma kuu kaꞌni. Chi ja vi koyuꞌu ni kuu ia Dios, chi kuu tetniuu ya anu ni vi yiki kuñu ni nuu andeya.
MAT 10:29 ’Chi ka xiko ñayiu uu tisala kueli jin invaa ni xuꞌun kaa luluu. Su vini saa, te tu ka jiꞌi ti nuu ja ma kuandetu maa Tata Dios.
MAT 10:30 Te ja in in maa ni, chi vi ndee ixi xini ni ndiꞌi kaꞌu ya guaa jini ya nasaa ka oo.
MAT 10:31 Te yun guaa ma vi koyuꞌu ni, chi ka ndee ka ni nuu ya saa kuaꞌa tisala kueli yun.
MAT 10:32 ’Te nani kuu ñayiu ndaa yuꞌu ja kandija ñai jin san nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa, te suni ndaa yuꞌu san nuu Tata Dios, ia oo ndee andivi, ja kandija ñai jin san.
MAT 10:33 Su na ñayiu tu ndaa yuꞌu ja kandija ñai jin san nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa, te suni ma ndaa yuꞌu san nuu Tata Dios, ia oo ndee andivi, ja kandija ñai jin san.
MAT 10:34 ’Te ma vi kokaꞌan ni ja vaji san jin tnoꞌo mani ñuyiu yaꞌa, chi masu vaji san jin in jamani, chi vaji san ja skaxin tnaꞌa ña san.
MAT 10:35 Chi vaji san ja saꞌa siin ña san, te ndakoo in seꞌe siki yua, te in sesiꞌi ndakoo siki nanai, te suni in janu ndakoo siki nana xiso.
MAT 10:36 Te vi ndakuni uꞌu tnaꞌa ndisa veꞌe maa.
MAT 10:37 ’Te na in kutoo guaꞌa ka yuai vi siꞌi saa sein, te tu oo tu kai ja koo san jin. Te suni na in kutoo guaꞌa ka seyii vi sesiꞌi saa sein, te suni tu oo tu kai ja koo san jin.
MAT 10:38 Te na in tu kuini ja kuiso cruz ja kuu tnundoꞌo, te kondikin ñai jin san, te suni tu oo tu kai ja koo san jin.
MAT 10:39 Chi na in nduku ja skaku niꞌnu ja tekui nuu tnundoꞌo, te skunai mai. Su na in skunaa mai ja jaꞌa sein, te kaku niꞌnui.
MAT 10:40 ’Chi na in jantaꞌu ña jin ni, te suni jantaꞌu ña jin san. Te na in jantaꞌu ña jin san, te suni jantaꞌu ñai jin ia ni tetniuu ña jin san.
MAT 10:41 Te suni na in jantaꞌu in tee ndakani tnoꞌo ia Dios, ja tee jinokuechi nuu Dios kuu de, te suni ndaniꞌi yaꞌui nagua niꞌi tee ndakani yun. Te na in jantaꞌu in tee ndaa, te ja siun tee ndaa kuu de, te suni ndaniꞌi yaꞌui nagua niꞌi tee ndaa yun.
MAT 10:42 Te na in jiñaꞌa in yajin ndute vijin nuu in in tee kueli yaꞌa ja ka ndikin ña de jin san, te suni kaꞌan ndaa ndija san ja ndaniꞌi yaꞌui nuu ia Dios ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 11:1 Te nuu ni ndiꞌi ni xteku ña Jesús jin ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te kuaꞌan ya ja kaxtnoꞌo ya vi ndakani ya tnoꞌo ndaa nuu ñayiu ka oo taka ñuu yun.
MAT 11:2 Te yiꞌi Juan vekaa. Te yun ni niꞌi tnoꞌo de tniuu naꞌnu ja saꞌa Jesukristu. Yun te ni tetniuu de uu tee ka skuaꞌa jin de
MAT 11:3 ja vi kakan tnoꞌo ña de: ͏―͏¿A maa ni kuu ia ni tetniuu Dios ja kii, axi vi kondetu san inka? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 11:4 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kuaꞌankuei ni te vi ndakani ni nuu Juan nagua ni ka jini ni ja saꞌa san vi na tnoꞌo ni ka onini ni.
MAT 11:5 Ñayiu ka kuꞌu nuu te ka ndayeꞌe nduchi nui. Ñayiu ka kuꞌu siꞌin, te kuu ka ndakakai. Te ñayiu ka kuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi, te ka nduvii. Te ñayiu ka ndesi soꞌo, te ka ndanune soꞌi. Te ñayiu ni ka jiꞌi, te ni ka ndatekui. Te ñayiu ka kundaꞌu, ni ka jini tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
MAT 11:6 Te na taꞌu na ndetu ñayiu tu ka chiyata ña jin san. Suaꞌa vi kuñaꞌa ni nuu Juan ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 11:7 Te nuu ni ka ndayaꞌa tee ka skuaꞌa jin Juan kuanoꞌokuei de, te ni jinkondee Jesús ndakani ya ja jaꞌa Juan nuu ñayiu, te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Na in ni ka jinkoto ni nuu ñuꞌu teꞌa yun? ¿A ni ka jinkoto ni in tee na kuinio in ndoo ja ni skanda skanda ña tachi?
MAT 11:8 Axi nuu ja ñaꞌa, te ¿nagua kuu ja ni ka ndiaꞌa ni? ¿A in tee niꞌnu saꞌun luu ndevaꞌa? Ñaꞌa, chi tee ka niꞌnu saꞌun luu ndevaꞌa ka kuu tee ka oo veꞌe tee ka kuu rey.
MAT 11:9 Su ¿nagua kuu ja ni ka jinkoto ni? ¿A in tee ndakani tnoꞌo ia Dios? Vatuka, chi in tee kuu kaꞌnu ka saa tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu tee ni ka jini ni.
MAT 11:10 Chi ja jaꞌa Juan yaꞌa kuu ja yoso nuu tutu ii: Yaꞌa tetniuu rin in tee ndakani tnoꞌo rin ja kokoxnoꞌo de nuu ron, te kosavaꞌa de ichi nuu kiꞌin ron, kaꞌan suaꞌa.
MAT 11:11 Te kaꞌan ndaa san ja neꞌu ñayiu ni ka kaku ñuyiu yaꞌa, tu na in kuu kaꞌnu ka saa Juan, tee skuandute. Su visi ni saa, te na ñayiu kuu lule ka nuu tatnuni ia Dios ndee andivi, te kuu kaꞌnu kai saa Juan.
MAT 11:12 ’Chi guaa ndee kiuu ni kenta Juan, tee skuandute, vi guaa ndee kiuu vitna, ka nduku ndee ndevaꞌa ñayiu ja kiukuei nuu tatnuni ia Dios. Te ñayiu inu niꞌi ini ka kuu ñayiu ka kindee nuu tatnuni ya.
MAT 11:13 Chi ndiꞌi tee ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa vi tnoꞌo yoso nuu Ley Moisés, ni ka ondakani ja jaꞌa nuu tatnuni ia Dios guaa ndee kiuu ni kenta Juan.
MAT 11:14 Te nuu ja ka kuini ni vi kuantaꞌu ni ndiꞌi yaꞌa, te suu Juan kuu Elías ja kii.
MAT 11:15 Te na in oo soꞌo ja konini, te na konini.
MAT 11:16 ’¿Te nagua kuu ja skintnaꞌa inuu san jin ñayiu ka oo tiempu vitna? Skintnaꞌa inuu san jin nagua ka saꞌa suchi kueli ja ka jinkoi ka kasiki nuu yaꞌu, te ka kanai nuu tnaꞌi.
MAT 11:17 Te ka jiñaꞌi: “Ni ka tiuu li in yaa jin tnu yoo, su tu ni ka jita jaꞌa lo. Ni ka jita li in yaa ndaꞌu, su tu ni ka ndaꞌi lo.”
MAT 11:18 Chi ni kii Juan, te tu ni ojaa vaꞌa de ni tu ni ojiꞌi de vinu, te ka kachi ñayiu: “Ñuꞌu ña Tachi jin de”.
MAT 11:19 Te ni kee maa san ja kuu san Seꞌe Teyii, te jaa vi jiꞌi san, te ka kaꞌan ñayiu: “Yaꞌa oo in tee jaa ndevaꞌa vi jiꞌi de vinu, te ka ndeka tnaꞌa guaꞌa de jin tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi tee ka saꞌa jakueꞌe”. Su vi kuni ñayiu ja oo ndaa tnoꞌo ndichi ia Dios nuu vi kuni naxa ka saꞌa ñayiu ka oo jin maa ya ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 11:20 Yun te ni jinkondee Jesús kaꞌan xeen ya jin ñayiu taka ñuu nuu ni saꞌa ya kuaꞌa tniuu naꞌnu. Chi vini saa, te tu ni ka kuini ñayiu ja vi ndatnaꞌu ini te kiukuei ichi ia Dios. Te jiñaꞌa ya:
MAT 11:21 ͏―͏¡Ndaꞌu ni ka roon ñayiu ñuu Corazín vi ndaꞌu ni ka roon ñayiu ñuu Betsaida! Chi vaa nuu suaꞌa, te nuu ñayiu ñuu Tiro axi Sidón ni kuvaꞌa in tniuu kaꞌnu ja ni saꞌa rin nuu ndiꞌi maa ron, vaa vi ndee nona kiuu ja ni ka kekuiꞌnui saꞌun ndayi vi ni ka jinkoi nuu yaa ñuꞌu ja ka ndatnaꞌu ini nuu yika kuechi.
MAT 11:22 Su kaꞌan rin ja kiuu tetniuu ia Dios tnundoꞌo, te kuaꞌa ka tnundoꞌo vi tnaꞌa ron saa ñayiu ñuu Tiro vi Sidón.
MAT 11:23 Te maa ron, ñayiu ñuu Capernaúm, ja ka kaꞌan ron ja ndiukuei ron ndee andivi, su saa suaꞌa kekuei ron ndee ñuu jiꞌi. Chi nuu suaꞌa te nuu ñayiu ñuu Sodoma ni saꞌa rin tniuu naꞌnu ja saꞌa rin nuu ndiꞌi maa ron, vaa vi ka teku ni ñayiu yun ndee kiuu vitna nuu siun.
MAT 11:24 Su kaꞌan rin ja kiuu tetniuu ia Dios tnundoꞌo, te kuaꞌa ka tnundoꞌo vi tnaꞌa ron, saa ñayiu ñuu Sodoma.
MAT 11:25 Te kiuu yun ni ndakuatu Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Tata Dios, ja kuu ni Jitoꞌo andivi vi ñuyiu, chi ni tayuꞌu ni taka yaꞌa nuu ñayiu ndichi vi ñayiu jinkuiꞌnu guaꞌa ini, te ni ndaxneꞌe ni nuu ñayiu ka kuu na kuinio suchi kueli.
MAT 11:26 Saa ni saꞌa ni, vi Tata, chi saa jinkuaan ini maa ni.
MAT 11:27 ’Te ndiꞌi yaꞌa ni niꞌi san nuu Tata Yua san. Te ni in ñayiu, tu na in jini guaꞌa Seꞌe ia Dios, chi maintnoꞌo maa Yua, guaa jini ya. Te ni in ñayiu, tu na in jini guaꞌa Yua, chi maintnoꞌo maa Seꞌe ya, guaa jini, te nani kuu nuu ñayiu kaꞌan maa Seꞌe ia Dios ja vi kuni, te xneꞌe ya.
MAT 11:28 Neꞌekuei ndiꞌi maa ni ja ni ka kuita ni jin tniuu ka saꞌa ni vi jin javee ndevaꞌa ka ndiso ni, te maa san saꞌa ja vi ndatatu ni.
MAT 11:29 Vi kuiso ni yuvu san, te vi kutuaꞌa ni nagua oo maa san, ja in tee tu yachi ini kuu san, vi saꞌa ndaꞌu saꞌa kee ni san, te vi niꞌi ni nuu vi ndatatu anu ni.
MAT 11:30 Chi ñama yuvu san, vi ñama ja ndiso san, te masu vee ja vi kondiso ni ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 12:1 Te in kiuu ndatatu ni ka yaꞌa Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya in nuu kaa triu. Te ni ka kokin tee yun, te ni ka tnoꞌo de yoko triu yun, te ni ka saꞌa vii de, te ni ka jaa de.
MAT 12:2 Su ni ka jini tee ka kuu fariseo, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Kondiaꞌa ni ñayiu ka skuaꞌa jin ni ja ka saꞌa de in ja oo ii ja ma kuu saꞌo kiuu ndatatu.
MAT 12:3 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿A tu ka kaꞌu ni nuu tutu ii naxa ni saꞌa David vi tee ka oo jin de nuu ni ka kokin de,
MAT 12:4 naxa ni kiuu de veꞌe maa ia Dios, te ni ka jaa de xtaa vixin ii, ja oo ii ja ma kuu vi kaa de, ni maa de, te ni tee ka oo jin de, chi maintnoꞌo sutu guaa kuu vi kaa?
MAT 12:5 ¿Axi tu ka kaꞌu ni nuu Ley Moisés naxa kaꞌan ja vi kuantniuo kiuu ndatatu? Su sutu, chi ka satniuu ni de kiuu yun ini veñuꞌu, te tu na kuechi ka tavi de.
MAT 12:6 Su sein, chi kaꞌan san ja yaꞌa oo in tee kaꞌnu ka saa veñuꞌu.
MAT 12:7 Su nuu suaꞌa te vi jinkuiꞌnu ini ni naxa kee kaꞌan tnoꞌo yaꞌa: “Ja kuini rin kuu ja vi kundaꞌu ini ron ñayiu, masu ja vi soko ron kiti nuu rin”, kachi ya. Nuu saa te ma vi kaꞌan kuechi ni siki ñayiu tu na kuechi.
MAT 12:8 Chi maa san ja kuu Seꞌe Teyii kuu san Jitoꞌo ja ndiso tniuu san ja tatnuni san siki kiuu ndatatu ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 12:9 Te nuu ni yaꞌa ya yun, te ni jino ya veꞌe ii sinagoga nuu ka skuaꞌa ñayiu judio.
MAT 12:10 Te yun oo in tee ni yichi ndaꞌa. Te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka kuu fariseo yun jin Jesús, nagua ja kuu vi kaꞌan kuechi de siki ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿A tu oo ii ja ndasaꞌo in ñayiu kuꞌu kiuu ndatatu?
MAT 12:11 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndee in tee kuu ja ka oo jin ni yaꞌa, nuu ja nevaꞌa de in ndikachi, te kanakau ti in yau kiuu ndatatu, te ¿a ma kiꞌin de te ndatau de ti?
MAT 12:12 ¿Te a masu ndee ka in ñayiu saa in ndikachi? Su yun guaa masu ii kuu ja saꞌo javaꞌa kiuu ndatatu.
MAT 12:13 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee kuꞌu yun: ͏―͏Skaa ni ndaꞌa ni. Te ni skaa de ndaꞌa de, te ni nduvaꞌa nagua oo inka ndaꞌa de.
MAT 12:14 Yun te ni ndekuei tee ka kuu fariseo yun, te ni ka ndatnoꞌo de naxa vi kaꞌni de Jesús.
MAT 12:15 Su nuu ni jini Jesús, te ni kee ya kuaꞌan ya. Te ni ka jata ndikin ña kuaꞌa ñayiu, te ni ndasaꞌa ya ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu.
MAT 12:16 Te ni tatnuni ya ja ma vi xtuu ña ñayiu na in kuu ya.
MAT 12:17 Saa te ni skunkuu nagua ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu ni jiñaꞌa de:
MAT 12:18 Yaꞌa oo in tee jinokuechi nuu rin ja ni kaji rin de. Te kutoo rin de vi osii ini rin jin de, te kuñaꞌa rin Espíritu rin nuu de, te kaxtnoꞌo de tnoꞌo ndaa rin nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
MAT 12:19 Te ni ma tee tnaꞌa de jin ñayiu, ni ma kana jaa de, te ni in ñayiu ma vi kuni ja kaꞌan niꞌi de taka ichi.
MAT 12:20 Te ni ma kaꞌnu de in ndoo ja ni taxin, te ni ma ndaꞌva de ni in yuaꞌa ja inka ni jinkondee kana ñuaꞌa ja kai, vi guaa ndee na kundee de ja kotatnuni ndaa de.
MAT 12:21 Te vi kokukanu ini ña ñayiu sava ka tatatnoꞌo jin de, ni kaꞌan Isaías.
MAT 12:22 Yun te ni ka kisiaꞌa ñayiu in tee ñuꞌu ña tachi ja kuꞌu nuu de vi ñiꞌi kuu de nuu Jesús. Te ni ndasaꞌa ña ya ja ni ndayeꞌe nduchi nuu de vi ni ndakaꞌan de.
MAT 12:23 Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini, te ka ndatnoꞌi: ͏―͏¿A masu tee yaꞌa kuu ndikin tata ndee David ja tetniuu ia Dios?
MAT 12:24 Su nuu ni ka onini tee ka kuu fariseo, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Tee yaꞌa, chi skunu de tachi jin jakaꞌnu maa Beelzebú, ja kuu tachi kaꞌnu ka, ja ñuꞌu ña jin de.
MAT 12:25 Te ni jini Jesús ja siun ka ndakani ini de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndiꞌi tee ka netniuu ja ka saꞌa siin tnaꞌa de ka jaxin tnaꞌa ndisa maa de, te ka xnaa tnaꞌa maa de. Te ndiꞌi ñuu axi veꞌe ja ka saꞌa siin tnaꞌa, te suni ma kuu vi koo.
MAT 12:26 Te suni saa ni tachi kuu kaꞌnu, nuu ja maa skunu tachi kueli yun, te jaxin tnaꞌa maa jin maa, te ¿naxa kuu koo guaꞌa nuu tatnuni nuu saa?
MAT 12:27 Su ka kaꞌan maa ni ja jin jakaꞌnu tachi kuu kaꞌnu kuu ja skunu san tachi kueli. Te nuu ja saa kuu, te ¿na in ni jiñaꞌa in jakaꞌnu nuu ñayiu ka ndikin ña jin maa ni ja ka skunu de tachi? Te ja jaꞌa tee yun vi kuni ni ja masu vatuka ka kaꞌan ni.
MAT 12:28 Su nuu ja jin Espíritu ia Dios kuu ja skunu san tachi, te jin yun kei ja ni kee ia Dios nuu ka oo maa ni ja tatnuni ya.
MAT 12:29 ’Chi ma kuu kiuu in tee veꞌe in tee ndakui, te suꞌu de nagua nevaꞌa tee yun. Chi xtnañuꞌu ka kuꞌni ña de, te saa kuu ja suꞌu de veꞌe tee yun.
MAT 12:30 ’Te na in tu chituu ña jin san, te siki san oo de. Te na in tu ka ndaxtutu jin san, te saꞌa de ja ka jitenuu ñayiu.
MAT 12:31 ’Te yun guaa kaꞌan san ja kuakaꞌnu ini ia Dios ndiꞌi yika kuechi ñayiu vi ja ka kaꞌan neꞌi siki ya. Su na in kaneꞌe siki Espíritu ia Dios, chi ma kuakaꞌnu ini ya.
MAT 12:32 Te na in kuu ja kaneꞌe siki Seꞌe Teyii, te kuakaꞌnu ini ia Dios. Su na in kaneꞌe siki Espíritu ia Dios, te ma kuakaꞌnu ini ya, ni ja ñuyiu yaꞌa, te ni ja vaji nuu kuee ka.
MAT 12:33 ’Vi kokuu ni na kuinio in yutnu guaꞌa, ja kuun ndiaꞌa guaꞌa nuu tnu, axi vi kokuu ni na kuinio in yutnu kueꞌe ja kuun ndiaꞌa kueꞌe nuu tnu. Chi nagua kuun nuu tnu, te kunio na yutnu kuu tnu.
MAT 12:34 ¡Tatatnoꞌo koo! ¿Naxa kuu vi kaꞌan ni tnoꞌo vaꞌa, te ñayiu kueꞌe ka kuu ni? Chi nagua oo chitu anuo, te yun guaa kaꞌan yuꞌo.
MAT 12:35 Chi in tee guaꞌa tavaꞌa de javaꞌa anu de ja kaꞌan de tnoꞌo vaꞌa. Te in tee kueꞌe tavaꞌa de jakueꞌe anu de, ja kaꞌan de tnoꞌo kueꞌe.
MAT 12:36 Su sein, chi kaꞌan ndaa san ja ndiꞌi ñayiu ja ka kaꞌin tnoꞌo tu jiniuꞌu, vi ndakuñaꞌi kuenta nuu ia Dios kiuu sandiꞌi ja saꞌa ndaa ya kuechi.
MAT 12:37 Chi jin tnoꞌo ka kaꞌan ni, te kekuei ni ja ñayiu ndaa ka kuu ni. Te suni jin tnoꞌo ka kaꞌan ni, te vi xtavi kuechi ni maa ni ja vi tniuyaꞌu ni yika kuechi ni ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 12:38 Yun te ka jiñaꞌa sava tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo: ͏―͏Mastru, ka kuini san ja saꞌa ni in tniuu kaꞌnu.
MAT 12:39 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ñayiu yaꞌa, chi inu kueꞌe ndevaꞌi, te tu ka jantaꞌu kuiti ia Dios, ka jikan ja na saꞌa san in tniuu kaꞌnu. Su tu ka na tniuu kaꞌnu saꞌa san, chi maa ni nagua ni ndoꞌo Jonás, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
MAT 12:40 Chi nagua ni inee Jonás chii chiaka kaꞌnu uni kiuu vi uni jakuaa, te saa ni sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi kuinee san uni kiuu vi uni jakuaa chii ñuꞌu.
MAT 12:41 Te vi ndakoo ñayiu ñuu Nínive kiuu sandaa ia Dios kuechi, te vi xtavi kuechi ñai jin ñayiu ka oo tiempu vitna, chi ni ka ndatnaꞌu ini ñayiu ñuu Nínive yun, te ni kiukuei ichi ia Dios, nuu ni ka onini tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni kaxtnoꞌo Jonás. Te kaꞌnu ka kuu maa san ja oo san yaꞌa, saa Jonás.
MAT 12:42 Te suni ndakoo in ñaꞌa ni okuu reyna ni otatnuni ichi sur, kiuu sandaa ia Dios kuechi, te xtavi kuechi ña jin ñayiu ka oo tiempu vitna, chi jika ndevaꞌa ñuu ñaꞌa yun, su ni kii ña ni onini ña tnoꞌo ndichi ni kaꞌan rey Salomón. Te kaꞌnu ka kuu maa san ja oo san yaꞌa, saa rey Salomón.
MAT 12:43 ’Te nuu kana in tachi kueꞌe ni ñuꞌu ña jin in ñayiu, te kuaꞌan jiondita in nuu ñuꞌu yichi nduku ndenu ndatatu. Su nuu tu niꞌi,
MAT 12:44 yun te kaꞌan: “Na ndajiokuion veꞌe nuu ni keo ja vajio”, kachi. Te nuu ndajiokuiin tachi yun, te nukuꞌun ini anu ñayiu yun na kuinio in veꞌe ja tu na in oo, te ni ka ndaxtaa vi ni ka ndaskutu vii.
MAT 12:45 Yun te kiꞌin junkuaka uja tachi kueꞌe ndevaꞌa ka saa maa, te ndajinokuei, te kiukuei ja vi koo ini anu ñayiu yun. Nuu saa, te kueꞌe ndevaꞌa ka ñayiu kokui saa jaxtnañuꞌu. Te suni saa vi ndoꞌo ñayiu ka oo tiempu vitna, chi ñayiu kueꞌe ndevaꞌa ka kui ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 12:46 Te vi nini kaꞌan ka ya jin ñayiu yun, te ni jinokuei nana ya vi ñani ya ka ndetu ña yeꞌe yun ja vi kaꞌan jin ya.
MAT 12:47 Te jiñaꞌa in tee nuu ya: ͏―͏Yun ka ndetu ña nana ni vi ñani ni yeꞌe yun, te ka kaꞌan ja vi kaꞌan jin ni.
MAT 12:48 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ni kaꞌan yun: ͏―͏¿Na in kuu nana san, te na in ka kuu ñani san?
MAT 12:49 Yun te ni xnendaꞌa ya nuu ka oo ñayiu ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Yaꞌa oo nana san vi yaꞌa ka oo ñani san.
MAT 12:50 Chi ndiꞌi ñayiu ka saꞌa nagua kuini Tata san, ia oo ndee andivi, te ñayiu yun ka kuu ñani san, vi kuaꞌa san vi nana san ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:1 Te kiuu yun ni kee Jesús veꞌe, te kuaꞌan ya ja ni jino ya yuꞌu ndute mar, te yun ni jinkoo ya.
MAT 13:2 Yun te ni ka kututu kuakuaꞌa ñayiu, guaa ni kaa ya nuu in barco, te ni jinkoo ya. Te ndiꞌi ñayiu ka oo yuꞌu ndute yun.
MAT 13:3 Yun te ni kaꞌan ya kuaꞌa tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya: ͏―͏In kiuu ni kee in tee kuaꞌan ja siagua de ndikin tata.
MAT 13:4 Te nini siagua de, te sava ndikin tata yun ni junkuei yuꞌu ichi, te ni kikuei tisala, te ni ka jaa ti.
MAT 13:5 Te sava ni junkuei nuu ñuꞌu yuu, nuu tu na ñuꞌu oo guaꞌa, te vi yachi ni jite, chi tu ni jinkisaꞌu kokin ñuꞌu.
MAT 13:6 Su nuu ni jinonta nikandii, te ni teñuꞌu ña, te ni yichi, chi tu oo kunu yoꞌo.
MAT 13:7 Te sava ndikin tata yun ni junkuei nuu tnu iñu, te ni ka jaꞌnu tnu iñu yun, te ni ka chikati ña.
MAT 13:8 Te sava ni junkuei nuu ñuꞌu guaꞌa ñuꞌu kokin nuu ni kee in ciento ja invaa ndikin tata vi sava uni xiko vi sava oko uxi.
MAT 13:9 Te na in oo soꞌo ja konini, te na konini ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:10 Yun te ni ka kuyatni tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿Su nau ja ninoꞌo tnoꞌo jioniꞌni kaꞌan ni?
MAT 13:11 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Su nuu maa ni, chi kaxtnoꞌo kaji ia Dios tnoꞌo yiyuꞌu naxa tatnuni ya ndee andivi, su nuu tee yun, chi tuu.
MAT 13:12 Chi na in nevaꞌa, te niꞌi kuaꞌa kai ja konevaꞌa kuaꞌi. Te na in tu nagua nevaꞌa, te vi ndee joo luluu ja nevaꞌi, te ndondee.
MAT 13:13 Te yun kuu ja kaꞌan san tnoꞌo jioniꞌni. Chi visi ka ndiaꞌa de te ma vi kuni de, te visi ka nini de jin soꞌo de, te ma vi jinkuiꞌnu ini de.
MAT 13:14 Saa ni ka ndoꞌo de, nagua ja skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nuu jiñaꞌa de: Su visi na vi konini ron jin soꞌo ron, su ma vi jinkuiꞌnu ini ron. Te visi na vi kondiaꞌa ron jin nuu ron, su ma vi kuni saꞌun ron.
MAT 13:15 Chi ni ka kundee ndevaꞌa ini anu ñayiu ñuu yaꞌa, te ña ka jaan vi konini guaꞌa, te ni ka jasi nduchi nuu, nagua ja ma vi kuni jin nduchi nuu, te ma vi konini jin soꞌo, te ma vi jinkuiꞌnu ini jin anu, te ma vi ndatnaꞌu ini te ndasaꞌa rin jin. Ni tee Isaías.
MAT 13:16 ’Su na taꞌu na ndetu maa ni, chi ka nevaꞌa ni nduchi nuu ni ja ka ndiaꞌa ni, vi soꞌo ni ja ka nini ni.
MAT 13:17 Chi kaꞌan ndaa ndija san ja kuaꞌa tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa vi ñayiu ka saꞌa ndaa, chi ni ka ndioo ini de ja vi kondiaꞌa de nagua ka ndiaꞌa ni, su tu ni kuu vi kondiaꞌa de. Te suni ka ndioo ini de ja vi konini de nagua ka nini ni, su tu ni kuu vi konini de.
MAT 13:18 ’Nuu saa te vi konini ni naxa kei tnoꞌo jioniꞌni ja jaꞌa tee siagua ndikin tata yun.
MAT 13:19 Na ñayiu nini tnoꞌo vaꞌa naxa tatnuni ia Dios, te tu jinkuiꞌnu ini, te ñayiu yaꞌa kuu na kuinio ndikin tata ja ni junkuei yuꞌu ichi. Chi ni kii Tachi, te ni xtajioo tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni ka skute ini anui.
MAT 13:20 Te ndikin tata ni junkuei nuu ñuꞌu yuu, kuu ñayiu nini tnoꞌo vaꞌa ia Dios, te kusii ndevaꞌa ini jantaꞌui.
MAT 13:21 Su masu kunu oo yoꞌo maa, te joo ni te yichi. Yun kuu ñayiu nuu tnaꞌi tnundoꞌo axi ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu jin ja jaꞌa tnoꞌo ia Dios, te ndakaka yatai.
MAT 13:22 Te ndikin tata ni junkuei nuu tnu iñu, kuu ñayiu nini tnoꞌo vaꞌa ia Dios, su ndioo ndevaꞌa ini ja oo ñuyiu yaꞌa vi xndaꞌu ña ja kuu kuikai. Te ndiꞌi yaꞌa kuu ja ni chikati ña tnoꞌo yaꞌa, te ni saꞌa ñaꞌmai.
MAT 13:23 Su ndikin tata ni junkuei nuu ñuꞌu guaꞌa ñuꞌu kokin, kuu ñayiu nini tnoꞌo vaꞌa ia Dios, te jinkuiꞌnu ini. Te ñayiu yaꞌa kuu na kuinio in ndikin tata ja kee in ciento vi sava uni xiko vi sava oko uxi ja invaa ni ndikin tata yun ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:24 Yun te ni kaꞌan Jesús inka tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu ja skintnaꞌa san jin in tee jate ndikin tata guaꞌa nuu ñuꞌu maa de.
MAT 13:25 Su nuu ni ka kixin ndiꞌi tee ka satniuu jin de, te ni kii tee jaxin tnaꞌa jin de, te ni jate de ndikin yuku kueꞌe ja kaa inuu jin triu, te kuaꞌan.
MAT 13:26 Su nuu ni jite triu yun, te ni kuu yoko, te suni ni jaꞌnu yuku kueꞌe yun.
MAT 13:27 Yun te ni jaꞌankuei tee ka satniuu yun nuu tee xiin triu yun, te ka jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, ¿xaan masu ni jate ni triu tata guaꞌa nuu ñuꞌu ni? ¿Te nau ja saa yuku kueꞌe oo?”
MAT 13:28 Te jiñaꞌa tee xiin triu yun: “Ndee in tee ka jaxin tnaꞌa jin san ni saꞌa siun”. Te ka jiñaꞌa tee ka satniuu yun: “¿A kuini ni ja kiꞌinkuei san, te na vi tnoꞌo san yuku kueꞌe yun?”
MAT 13:29 Yun te jiñaꞌa tee xiin triu yun: “Ñaꞌa, chi kana saa nuu ka tnoꞌo ni yuku kueꞌe yun, te kuu sanaa saa triu yun vi tnoꞌo ni.
MAT 13:30 Guaꞌa ka kuu ja vi kuandetu ni na vi kuaꞌnu nduu mai saa ndee kiuu teꞌnde triu, saa na tetniuu san tee ka satniuu nuu san ja vi kaꞌnde de xtnañuꞌu ka yuku kueꞌe yun, te vi xtutu de, te vi saꞌa nuꞌni de, te vi teñuꞌu de. Saa te vi ndaxtutu de triu san, te vi tavaꞌa de nuu koo vaꞌa”, jiñaꞌa tee xiin triu yun ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 13:31 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu ja skintnaꞌa san jin in ndikin yuku stansia ja ni skute in tee nuu ñuꞌu de.
MAT 13:32 Vi ja ndaa ja in ndikin luluu ni kuu nuu sava ka ndikin yuku. Su nuu kuu kaꞌnu, te jaꞌnu ka saa sava ka yuku kuii. Te kuu in yutnu kaꞌnu nuu jinokuei tisala, te ka tnaa ti taka ti nuu ndaꞌa tnu yun ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:33 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni tuku ya inka tnoꞌo, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu ja skintnaꞌa inuu san jin levadura ja ni kiꞌin in ñasiꞌi, te ni saka ña nuu uni tijaꞌan yujan triu, vi guaa ndee ni kiuu ndoꞌo ndiꞌi yujan yun.
MAT 13:34 Ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan jioniꞌni Jesús nuu ñayiu. Te ndimaa ni tnoꞌo jioniꞌni ni okaxtnoꞌo ya nuu ñayiu,
MAT 13:35 nagua ja skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa de: Kaꞌan rin tnoꞌo jioniꞌni, te kaxtnoꞌo rin ndiꞌi ja ni oyuꞌu, guaa ndee nuu ni jinkoo ñuyiu yaꞌa, kachi tutu ii.
MAT 13:36 Yun te ni ndakuantaꞌu Jesús ñayiu yun ja kuanoꞌokuei, te ni kiuu ya veꞌe yun. Te ni ka kuyatni tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Kaxtnoꞌo ni naxa kei tnoꞌo jioniꞌni ni kaꞌan ni jin yuku kueꞌe ja oo nuu ñuꞌu jitu yun.
MAT 13:37 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Tee jate ndikin tata guaꞌa kuu maa san ja kuu san Seꞌe Teyii.
MAT 13:38 Te ñuꞌu yun kuu ñuyiu yaꞌa. Te ndikin tata guaꞌa yun ka kuu ñayiu ka jantnoꞌo naxa tatnuni ia Dios. Te yuku kueꞌe yun ka kuu ñayiu ka ndikin jakueꞌe ja kuu Tachi.
MAT 13:39 Te ja jaxin tnaꞌa jin tee jitu yun, kuu ja ni jate ndikin kueꞌe, te suu kuu Tachi. Te kiuu ndututu triu yun kuu kiuu ndiꞌi ñuyiu yaꞌa. Te tee ni ka jaꞌnde yun ka kuu ia ka jinokuechi nuu maa ia Dios.
MAT 13:40 Te vi nagua ka saꞌa ja ka tnoꞌo yuku kueꞌe yun, te ka tnaa nuu ñuꞌu, saa kokuu kiuu ndiꞌi ñuyiu yaꞌa.
MAT 13:41 Chi tetniuu maa san ja kuu san Seꞌe Teyii, ia ka jinokuechi nuu san, te vi ndaxtutu nuu tatnuni san ndiꞌi ñayiu ka saꞌa ja junkuei sava ka ñayiu nuu yika kuechi vi ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
MAT 13:42 Te vi tnaa ña ya nuu jitnu ja vi kai koko koko. Te yun vi kondaꞌi vi kokana, te vi ndakaꞌñi noꞌo.
MAT 13:43 Yun te vi yeꞌe ndiꞌi ñayiu ka saꞌa ndaa, na kuinio nikandii nuu tatnuni Tata Dios. Na in oo soꞌo ja konini, te na konini.
MAT 13:44 ’Suni nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in jatnu xuꞌun ja yiyuꞌu chii ñuꞌu in nuu ñundeꞌi. Te ni ndaniꞌi in tee, te ni ndatayuꞌu ii ni de. Te vi ja kusii ini de, te ni jaꞌan de ni xiko ndiꞌi de nagua nevaꞌa de, te ni ndakiꞌin de ñundeꞌi yun.
MAT 13:45 ’Te suni nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in tee kiꞌin ndatniuu vi ndaxiko de, te nduku de yuu yaꞌu nani perla.
MAT 13:46 Te nuu ni niꞌi de in yuu yaꞌu ndevaꞌa yun, te ni jaꞌan de, te ni ndaxiko ndiꞌi de ja nevaꞌa de, te ni ndakiꞌin de yuu yaꞌu ndevaꞌa yun.
MAT 13:47 ’Te nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in ñunu ja ka skee tee nuu ndute mar, te ka tau de ndinuu nuu chiaka.
MAT 13:48 Te nuu ni chitu ñunu yun, te ka ndatau de yuꞌu ndute. Yun te ka jinkoo de ka ndakaji de ti. Te kiti guaꞌa ka tnaa de nuu chika, te kiti ja tu oo guaꞌa, ka skana de ti.
MAT 13:49 Saa kokuu kiuu ndiꞌi ñuyiu yaꞌa. Chi kikuei ia ka jinokuechi nuu maa Dios, te vi ndakaji ya ñayiu kueꞌe neꞌu ñayiu guaꞌa.
MAT 13:50 Te vi tnaa ya ñayiu kueꞌe yun nuu jitnu kai koko koko, te yun vi kondaꞌi vi kokanai, te vi kondakaꞌñi noꞌi ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:51 Yun te jikan tnoꞌo ña Jesús: ͏―͏¿A ka jinkuiꞌnu ini ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa? Te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏Ka jinkuiꞌnu ini san, vi Jitoꞌo san.
MAT 13:52 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndiꞌi tee ka kaxtnoꞌo Ley ja ni ka kutuaꞌa guaꞌa de naxa tatnuni ia Dios ndee andivi, kuu inuu de jin in tee xiin veꞌe ja jini de keneꞌe de neꞌu jayaꞌu nevaꞌa de ndeja kuu ja jaa vi ja tuꞌu ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:53 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo jioniꞌni, te ni kee ya kuaꞌan ya.
MAT 13:54 Te nuu ni ndajino ya ñuu ya, te ni kaxtnoꞌo ya ini veꞌe ii sinagoga nuu ñayiu. Yun te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu, te ka ndatnoꞌo tnaꞌi: ͏―͏¿Ndenu ni kutuaꞌa suchi yaꞌa tnoꞌo ndichi ja kaꞌin yaꞌa vi tniuu naꞌnu ja saꞌi?
MAT 13:55 ¿A masu seꞌe tee kuu carpinteru kuu suchi yaꞌa? Te ¿a masu nanai kuu María? Te ñani ka kuu Jacobo, José, Simón vi Judas.
MAT 13:56 ¿A masu ka oo ndiꞌi kuaꞌi jion? Te ¿ndenu ni niꞌi tnoꞌo ndichi yaꞌa? ͏―͏ka kachi.
MAT 13:57 Saa te tu ni ka kuini ja vi kandija ñai jin ya. Su yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ndiꞌi ni nuu ka nee yiñuꞌu ñayiu nuu in tee ndakani tnoꞌo ia Dios. Su ñayiu ñuu maa de vi ñayiu veꞌe de, chi tu ka nee yiñuꞌu nuu de ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 13:58 Yun guaa tu ni saꞌa kuaꞌa ya tniuu naꞌnu yun, chi siun tu ni ka kandija ña ñayiu yun jin ya.
MAT 14:1 Te tiempu yun ni jini soꞌo Herodes, tee tatnuni ñuu ja tnii Galilea, ndiꞌi tniuu naꞌnu saꞌa Jesús.
MAT 14:2 Te jiñaꞌa de nuu tee ka jinokuechi nuu de: ͏―͏Tee yun kuu ndi Juan, tee ni oskuandute, te ni ndateku de neꞌu ndiyi, yun guaa nevaꞌa de jakaꞌnu ja saꞌa de tniuu naꞌnu ͏―͏jiñaꞌa Herodes.
MAT 14:3 Chi maa de ni tatnuni ja ni ka kakuiko ña jin Juan, te ni juꞌni ña de jin cadena, te ni jasi ña de vekaa ja jaꞌa Herodías, ñasiꞌi ñani de Felipe.
MAT 14:4 Chi ni okaꞌan Juan nuu Herodes: ͏―͏Masu vatuka kuu nuu Ley ja kondeka ni ña.
MAT 14:5 Te yun kuu ja ni okuini Herodes ja kaꞌni ña de, su ni oyuꞌu de ja vi kiti ini ñayiu ñuu nuu de, chi ni ka okandijai ja Juan kuu in tee ndakani tnoꞌo ia Dios.
MAT 14:6 Su nuu ni ndajino Herodes kuia de, te ni ka ndasaꞌa viko de, te ni kiuu sesiꞌi Herodías ni jita jaꞌi nuu ka oo de jin ñayiu ni ka kututu yun, te ni jinkuaan ndevaꞌa ini Herodes.
MAT 14:7 Te yun kuu ja ni kee yuꞌu de ja kuñaꞌa de ndiꞌi nagua kakain.
MAT 14:8 Su yun te ni jaꞌin ni jikan tnoꞌi nanai, te saa ni ndajinoi, te jiñaꞌi: ͏―͏Taa ni yiki xini Juan, tee skuandute, na kuꞌun nuu in tijaꞌan yaꞌa ͏―͏jiñaꞌi.
MAT 14:9 Yun te ni kusuchi ini rey yun, su ja siun ni kee yuꞌu de ja kuñaꞌa de nagua jikain jin nuu tee ka nukoo jin de nuu mesa yun, te ni tatnuni de ja vi kuñaꞌa.
MAT 14:10 Yun te ni tatnuni de ja vi kaꞌnde de yiki xini Juan ini vekaa yun.
MAT 14:11 Te ni ka sonee de in nuu tijaꞌan yiki xini Juan, te ni ka jiñaꞌa de nuu suchi siꞌi yun, te suchi yun ni nusiaꞌi nuu nanai.
MAT 14:12 Yun te ni jaꞌankuei tee ni ka oskuaꞌa jin Juan, te ni ka ndakuiso de yiki kuñu yun, te ni jaꞌankuei de ni ka tayuꞌu de. Yun te saa ni jaꞌankuei de ni ka kaxtnoꞌo de nuu Jesús ja siun ni kuu.
MAT 14:13 Te nuu ni jini Jesús ja siun ka ndakani de, te ni kee siin maintnoꞌo ni ya jin in barco kuaꞌan ya in nuu tu na ñayiu oo. Su nuu ni ka jini kuaꞌa ñayiu ja ni kee ya kuaꞌan ya, te ni kekuei ñayiu taka ñuu ja kuaꞌankuei ka jika jaꞌi guaa ndee nuu jino ya.
MAT 14:14 Te nuu ni nana Jesús nuu barco yun, te ni jini ya kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ni kundaꞌu ini ña ya jin ñayiu yun, te ni ndasaꞌa ya taka ñayiu ka kuꞌu.
MAT 14:15 Su nuu makukuii ñuyiu, te ni jinokuei tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Ja mañini, te tu na veꞌe ka oo yatni yaꞌa. Ndaxtute ni ñayiu kuaꞌa yaꞌa, na kiꞌinkuei ndee in in ñuu kueli, te na vi kuain ja vi kai.
MAT 14:16 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Tu na tniuu ñayiu ja kiꞌinkuei. Vi kuñaꞌa maa ni ja vi kai.
MAT 14:17 Yun te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Tu nagua ka nevaꞌa san, chi nani uꞌun vi xtaa, te uu nuu chiaka.
MAT 14:18 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi kisiaꞌa ni nuu saa.
MAT 14:19 Yun te jiñaꞌa ya ja vi junkoo ndiꞌi ñayiu nuu yuku yun. Te ni tnii ya uꞌun xtaa yun vi uu chiaka yun, te ni ndakondiaꞌa ya ichi andivi, te ni jikantaꞌu ya nuu ia Dios, te saa ni jaꞌnde ya xtaa yun. Te ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te tee yun ni ka skaka nuu ñayiu kuaꞌa yun.
MAT 14:20 Te ndiꞌi ñayiu ni ka jaa vi ndee ni ka ndutu chii. Te saa ni ka ndaxtutu pedasu ja ni ndoo, te ni ndachitu uxi uu chika.
MAT 14:21 Te tee ni ka jaa yun ka kuu vaa uꞌun mil teyii, te tu ni ka kaꞌu ñasiꞌi vi chikueli.
MAT 14:22 Yun te ni kaꞌan Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya ja kakuei de nuu barco, te vi kokakoxnoꞌo de kokiꞌinkuei de ndee inka jioo yuꞌu ndute yun nini ndaxtute ya ñayiu kuaꞌa yun.
MAT 14:23 Te nuu ni ndaxtute ya ñayiu kuaꞌa yun, te ni kaa ya in nuu tinduu, te yun ni ndakuatu maintnoꞌo ni ya. Te nuu ni kuaa, te oo maintnoꞌo ni ya yun.
MAT 14:24 Su barco yun, chi ja ni kuu sagua nuu ndute kuaꞌan, te uun suaꞌa uun suaꞌa ni ka kuaꞌan saꞌa ola ndute yun, chi suaꞌa manana nuu tachi niꞌi yun.
MAT 14:25 Su nuu makundikin ja matuu, te jika jaꞌa Jesús siki ndute kuaꞌan ya nuu ka oo de.
MAT 14:26 Te nuu ni ka jini ña tee ka skuaꞌa jin ya ja jika jaꞌa ya siki ndute vaji ya, te ni ka yuꞌu de, te ni ka kana jaa de, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¡In anu kuu!
MAT 14:27 Su yun te ni kaꞌan Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi koo anu ni, ma vi yuꞌu ni, chi maa san kuu.
MAT 14:28 Yun te jiñaꞌa Pedro: ͏―͏Jitoꞌo san, nuu ja maa ni kuu, te tatnuni ni ja kuu kaka san siki ndute yaꞌa jaa san nuu oo ni ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 14:29 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Neꞌe ni. Yun te ni nuu Pedro nuu barco yun, te ni jika de siki ndute yun kuaꞌan de nuu oo ya.
MAT 14:30 Su nuu ni jini de ja yiꞌi tachi niꞌi nuu ndute yun, te ni yuꞌu de. Te ni jinkondee de makee de nuu ndute yun kuaꞌan de. Te ni kana de, jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, ¡skaku niꞌnu ña ni!
MAT 14:31 Yun te vi nuu saa ni skaa Jesús ndaꞌa ya, te ni ndatnii ña ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Tee tu kandija guaꞌa kuu ni. ¿Nau ja ni ndakani ini ni?
MAT 14:32 Te nuu ni ndakuei ya nuu barco yun, te ni jinkuiin tachi yun.
MAT 14:33 Yun te ni ka jinkuiin jiti tee ka ñuꞌu nuu barco yun nuu ya, te ni ka chiñuꞌu ña de, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Vi ja ndaa ndija ja Seꞌe ia Dios kuu ni ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 14:34 Te nuu ni ka yaꞌa ya ndute yun, te ni jinokuei ya nuu nani Genesaret.
MAT 14:35 Te nuu ni ka ndakuni ña ñayiu ñuu yun, te ni ka xtutenui tnoꞌo nuu ndiꞌi ñuu yatni yun ja ni jino ya, te ni ka kisiaꞌi ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu nuu ya.
MAT 14:36 Te ni ka jikantaꞌui ja na kuandetu ya vi tnii ñayiu, visi ja joo luluu, yuꞌu saꞌun ya. Te ndiꞌi ñayiu ni ka keꞌe saꞌun ya ni ka nduvaꞌi.
MAT 15:1 Yun te ni ka jintnaꞌa ña tee ka skuaꞌa Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo ja vajikuei de ndee Jerusalén jin Jesús, te ka jiñaꞌa de:
MAT 15:2 ͏―͏¿Nau ja tu ka jantnoꞌo tee ka skuaꞌa jin ni, ja vi tavaꞌa de nagua costumbre ja ni ka jakin ndi nijaꞌnuo? Chi tu ka skunkuu de costumbre ja vi ndaꞌa de, te saa vi kaa de xtaa ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 15:3 Yun te ni jikan tnoꞌo ña ya: ͏―͏¿Te nau ja suni ka jisokava maa ni nagua ni tatnuni ia Dios, te saa costumbre maa ni ka ndikin ni?
MAT 15:4 Chi tatnuni ia Dios, te kachi ya: “Kuanyuꞌu kuandetu nuu tata ron vi nuu nana ron”, te “Na in kaꞌan neꞌe jin tatai axi nanai, te vi na kui” kachi ia Dios.
MAT 15:5 Su maa ni, chi ka kaꞌan ni: “Ja kuu kaꞌan in seꞌe nuu tata de axi nuu nana de: Ma kuu chituu ña san, chi ja ni soko san ndiꞌi ja nevaꞌa san nuu ia Dios”.
MAT 15:6 Te ñayiu kaꞌan siun, chi tu janyuꞌu jandetu kai nuu tatai ni nuu nanai. Te ja siun ka saꞌa ni, te ka jisokava ni tnoꞌo ni tatnuni ia Dios jin costumbre ni.
MAT 15:7 Seꞌe ndijani ini, nase guaꞌa ni kaꞌan Isaías ja jaꞌa ni ndee janaꞌa nuu ni kaꞌan de:
MAT 15:8 Ñayiu ñuu yaꞌa, chi jin yuꞌi ka chiñuꞌu ñai, su anui, chi jika ndevaꞌa ka oo nuu rin.
MAT 15:9 Te tu jiniuꞌu ja ka chiñuꞌu ñai, chi ka kaxtnoꞌi ninoꞌo ni tnoꞌo ja ka tatnuni ñayiu ñuyiu, kachi ia Dios ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 15:10 Yun te ni ndakana ya ñayiu kuaꞌa yun, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi konini ni, te jinkuiꞌnu ini ni.
MAT 15:11 Chi masu ja makee yuꞌu in tee kuu ja saꞌa tneꞌe ña, chi ja makana yuꞌu de kuu ja saꞌa tneꞌe ña jin de.
MAT 15:12 Yun te ni ka nutnaꞌa ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿A jini ni ja ni ka kiti ini tee ka kuu fariseo nuu ni ka onini de ja siun ni kaꞌan ni? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 15:13 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndiꞌi yutnu kuii ja masu maa Tata Dios san, ia oo ndee andivi, ni xtee tnu, te vi tnoꞌo tnu jin ndee yoꞌo tnu.
MAT 15:14 Te yun kuu ja vi kokuu maa maa de, chi tee kuaa ka kuu de ja ka ndikin ña sava ka tee kuaa. Chi nuu na in tee kuaa kondikin ña jin inka tee kuaa yun, te vi in ni nuu yau vi junkuei nduu de ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 15:15 Yun te jiñaꞌa Pedro nuu ya: ͏―͏Kaxtnoꞌo kaji ni joo naxa kei tnoꞌo jioniꞌni ni kaꞌan ni yun ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 15:16 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏¿A vi suni tu ka jinkuiꞌnu ini maa ni?
MAT 15:17 ¿A tu ka jinkuiꞌnu ini ni ja ndiꞌi ja makee yuꞌo, te yaꞌa kuaꞌan ndee jiti kaꞌnu, te saa kee kuaꞌan ja kuu siin nuu yiki kuñuo?
MAT 15:18 Te ja tnoꞌo kaꞌon jin yuꞌo, chi makana ndee anuo, te yaꞌa kuu ja saꞌa tneꞌe ña jion.
MAT 15:19 Chi ndee anu ñayiu makana ja ndakani kueꞌe ini vi ja kaꞌni ndiyi, vi ja skindee tnaꞌi, vi ja kuu kuechi jin inka ñayiu, vi ja suꞌi, vi ja kaꞌin tnoꞌo tnoꞌo siki ñayiu, vi ja nani ñayiu.
MAT 15:20 Te ndiꞌi yaꞌa kuu ja saꞌa tneꞌe ña jin ñayiu, su masu ja tu skunkui ja ndaꞌi nuu jai xtaa. Yun chi tu saꞌa tneꞌe ña jin ñayiu ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 15:21 Yun te ni kee Jesús, te kuaꞌan ya nuu ñuꞌu ja tnii ñuu Tiro vi ñuu Sidón.
MAT 15:22 Te yun ni kenta in ñaꞌa tatatnoꞌo Canaán ja ni kee ña kuaꞌan ña nuu kuaꞌan Jesús, te kana jaa ña jiñaꞌa ña: ͏―͏Jitoꞌo san, ndikin tata ndee David, kundaꞌu ini ña ni jin san, chi ñuꞌu ña tachi jin sesiꞌi san, te kaꞌu ndevaꞌa saꞌa ña.
MAT 15:23 Su Jesús, chi tu ni kaꞌan saꞌun ya ja kana ña. Yun te ni ka kuyatni tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jikantaꞌu de: ͏―͏Kuñaꞌa ni ñaꞌa yun na noꞌo ña, chi kana kana ña ndikin ña ña vaji ña.
MAT 15:24 Te jiñaꞌa ya nuu ñasiꞌi yun: ͏―͏Dios ni tetniuu ña jin san ja vaji san nuu maintnoꞌo ni ñayiu Israel, chi ka kui na kuinio ndikachi ni ka ndoñuꞌu.
MAT 15:25 Yun te ni jintnaꞌa ña jin ya, te ni jinkuiin jiti ña nuu ya, te jiñaꞌa ña: ͏―͏Jitoꞌo san, tanundaꞌa ni chituu ña ni.
MAT 15:26 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Masu vatuka kuu ja kindeo xtaa nuu seꞌo, te kuñaꞌo nuu tiꞌina kueli.
MAT 15:27 Yun te jiñaꞌa ña: ͏―͏Vatuka kuu, vi Jitoꞌo san. Su vi ndee tiꞌina kueli yun, te ka jaa ti yuchi xtaa ja junkuei chii mesa jitoꞌo ti.
MAT 15:28 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Nase guaguaꞌa kandija ni, vi xixi. Te saa na kokuu nagua jikan maa ni. Te vi maa ore saa ni nduvaꞌa sesiꞌi ña.
MAT 15:29 Yun te ni yaꞌa Jesús yun, te kuaꞌan ya ja ni jino ya yuꞌu ndute mar Galilea. Te ni kaa ya in nuu tinduu, te ni jinkoo ya yun.
MAT 15:30 Yun te ni jinokuei kuaꞌa ñayiu ja ni ka jinsiaꞌa ñayiu ka kuꞌu siꞌin vi ñayiu ka kuꞌu nuu vi ñayiu ka kuu ñiꞌi vi ñayiu chikundu vi ñayiu ka kuꞌu sava ka nuu kueꞌe. Te ni ka jinsiaꞌa ñayiu yun nuu Jesús, te ndiꞌi ni ndasaꞌa ña ya.
MAT 15:31 Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu yun ka ndiaꞌa ja ni kuu ka ndakaꞌan ñiꞌi, vi ni ka nduvaꞌa ñayiu tikundu, vi ni ka ndakaka ñayiu ña ni okuu vi kaka, vi ni kuu ka ndiaꞌa ñayiu tu ni okuu vi kondiaꞌa. Te ndiꞌi kuiti ñayiu ni ka ndakuantaꞌu nuu ia Dios ñayiu Israel.
MAT 15:32 Yun te ni ndakana Jesús tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kundaꞌu ini san ñayiu yaꞌa, chi ja ni kuu uni kiuu ka oi jion yaꞌa, te tu nagua ka nevaꞌi ja vi kai. Te tu kuini san ja ndatetniuu san jin ja noꞌokuei, chi tu nagua ka jai, te kana saa vi kuitai ichi noꞌokuei ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 15:33 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏¿Su ndenu vi niꞌo xtaa ja vi kaa ñayiu yaꞌa? Te tu na veꞌe oo nuu ka oo yaꞌa, vi kuaꞌa ndevaꞌi ka kuu.
MAT 15:34 Yun te ni jikan tnoꞌo ña ya: ͏―͏¿Nasaa xtaa ka nevaꞌa ni? Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Uja ni xtaa, te ndee saa ni chiaka kueli.
MAT 15:35 Yun te ni jiñaꞌa ya nuu ñayiu kuaꞌa yun ja vi jinkoi nuu ñuꞌu yun.
MAT 15:36 Te ni tnii ya uja xtaa yun vi ndee saa chiaka yun, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni jaꞌnde ya xtaa yun, te ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te maa de ni ka skaka nuu ñayiu kuaꞌa yun.
MAT 15:37 Te ndiꞌi ñayiu ni ka jaa vi ndee ni ka ndutu chii. Te ka ndaxtutu de yuꞌu xtaa ja ni ndoo, te ni ndachitu uja chika.
MAT 15:38 Te tee ni ka jaa yun ka kuu kuun mil teyii, te tu ni ka kaꞌu de ñasiꞌi vi chikueli.
MAT 15:39 Yun te saa ni ndaxtute ya ñayiu yun, te ni ndee ya nuu in barco, te kuaꞌan ya taka ñuu ja tnii Magdala.
MAT 16:1 Yun te ni jinokuei tee ka kuu fariseo vi tee ka kuu saduceo ja vi koto tnuni ña de jin Jesús, te ni ka jikan de ja na saꞌa ya in tniuu kaꞌnu ja kokuu in seña ja vaji ndee andivi.
MAT 16:2 Su yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu mañini, te ka kaꞌan maa ni suaꞌa: “Guaꞌa kiuu kokuu, chi ndeꞌe ni ndukuaꞌa andivi”.
MAT 16:3 Te tnoꞌo neꞌe ka kaꞌan ni: “Kuun ndevaꞌa sau vitna, chi ni ndukuaꞌa andivi vi ni ndachitu viko”, ka kachi ni. ¡Seꞌe ndijani ini! ¿Nagua kuu seña ja oo ichi andivi ja ka jinkuiꞌnu ini ni, su tu ka jinkuiꞌnu ini ni ja saꞌa san tiempu vitna?
MAT 16:4 Tatatnoꞌo kueꞌe ja tu ka kandija ia Dios, ka jikan in tniuu kaꞌnu, su ma saꞌa san, chi maintnoꞌo ni tniuu kaꞌnu nagua ni ndoꞌo Jonás, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, kuu ja xneꞌe san ͏―͏jiñaꞌa ya, te kuaꞌan ya.
MAT 16:5 Yun te ni ka yaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya inka jioo yuꞌu ndute mar yun, te ni ka naa ini de ja vi kindaꞌa de xtaa vixin.
MAT 16:6 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Vi koto vaꞌa ni maa ni jin levadura tee ka kuu fariseo vi tee ka kuu saduceo.
MAT 16:7 Su yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ͏―͏Yun kaꞌan de, chi chia tu ni ka yindaꞌo xtaa vixin.
MAT 16:8 Te ni jini Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Tee tu ka kandija guaꞌa ka kuu ni. ¿Nau ja ka ndatnoꞌo tnaꞌa ni ja tu na xtaa vixin ka yindaꞌa ni?
MAT 16:9 ¿A tu ka jinkuiꞌnu ini ni? ¿Axi tu ka naꞌa ni ja uꞌun vi xtaa vixin, te ni ka jaa uꞌun mil teyii, te nasaa ka chika ni ka ndaxtutu ni?
MAT 16:10 ¿A vini tu ka naꞌa ni ja uja ni xtaa vixin, te ni ka jaa kuun mil teyii, te nasaa ka chika ni ka ndaxtutu ni?
MAT 16:11 ¿Su nau ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni ja masu xtaa vixin yun kaꞌan jin san? Chi kaꞌan san ja vi koto vaꞌa ni maa ni jin levadura tee ka kuu fariseo vi tee ka kuu saduceo ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 16:12 Yun te saa ni ka jinkuiꞌnu ini de ja masu kaꞌan ya ja vi koto vaꞌa de maa de jin levadura xtaa vixin, chi ja vi koto vaꞌa de maa de jin tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo tee ka kuu fariseo vi tee ka kuu saduceo.
MAT 16:13 Yun te nuu ni jinokuei Jesús taka ñuu ka oo Cesarea Filipo, te ni jikan tnoꞌo ya tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Naxa ka kaꞌan ñayiu na in kuu sein ja kuu san Seꞌe Teyii?
MAT 16:14 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Sava ñayiu ka kaꞌan ja Juan, tee ni oskuandute kuu ni, te savai, chi Elías, te sava kai ka kaꞌan ja Jeremías axi ndee inka tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa kuu ni ͏―͏ka kaꞌan de.
MAT 16:15 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Te maa ni, ¿naxa ka kaꞌan ni, na in kuu san?
MAT 16:16 Yun te jiñaꞌa Simón Pedro: ͏―͏Maa ni kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios, vi Seꞌe ia Dios teku kuu ni ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 16:17 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Na taꞌu na ndetu ni, vi Simón seꞌe Jonás, chi ni in ñayiu tu na in ni ndaxtuu nuu ni, chi maintnoꞌo maa Tata Dios san, ia oo ndee andivi, kuu ia ni ndaskuni ña jin ni.
MAT 16:18 Te suni sein kaꞌan san ja Pedro kuu ni, te kuu ni na kuinio in kava, te siki kava yaꞌa saꞌa san veñuꞌu san ja ka kuu ñayiu ka kandija ña jin san, te ni in jakueꞌe vaji nuu nee ma kundee siki ni ni siki ñayiu ka kandija.
MAT 16:19 Te taa san ndakaa nuu tatnuni ia Dios ndee andivi ja kuu in tniuu kaꞌnu nuu ni, te ndiꞌi na in juꞌni ni nuu ñuyiu yaꞌa, te vi saa ni vi konuꞌni ndee andivi, te ndiꞌi na in ndajin ni nuu ñuyiu yaꞌa, te vi saa ni vi ndajin ndee andivi ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 16:20 Yun te ni tatnuni ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya ja ma vi kokaꞌan de nuu ni in ñayiu ja maa ya kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios.
MAT 16:21 Ndee kiuu yun ni jinkondee Jesús kaxtnoꞌo ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya ja nini kuu ja noꞌo ya Jerusalén, te tnaꞌa ya kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo, chi vi ndakoo tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu, vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, vi tee ka kaxtnoꞌo Ley, te vi kaꞌni ña de jin ya, su nuu uni kiuu, te ndateku ya.
MAT 16:22 Yun te ni keneꞌe siin ña Pedro jin ya, te kuxeen de nuu ya, jiñaꞌa de: ͏―͏¿Nau ja siun kaꞌan ni, vi Jitoꞌo san? Te ma kuandetu saꞌun ia Dios ja siun ndoꞌo ni ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 16:23 Su ni jiokuiin ya, te jiñaꞌa ya nuu Pedro: ͏―͏Kujioo ni nuu san, vi Tachi, ma kasi ni ichi kiꞌin san. Chi tu ndakani ini ni nagua ndakani ini ia Dios, chi na ni ka ndakani ini ñayiu ñuyiu yaꞌa ndakani ini ni.
MAT 16:24 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏Nuu na in kuini ja kondikin ña jin san, te na skunai mai, te kuisoi siki cruz ja kuu tnundoꞌo, te na kondikin ñai jin san.
MAT 16:25 Chi na in kaꞌan ja skaku niꞌnui mai, te junai. Te na in skunaa mai ja jaꞌa sein, te ndaniꞌi ja kotekui.
MAT 16:26 Chi ¿nagua niꞌi ñayiu visi na konevaꞌi ndiꞌi ja oo ñuyiu yaꞌa, te skunai anui? ¿Axi nagua kuu ja tniuyaꞌu ñayiu ja skaku niꞌnui anui?
MAT 16:27 Chi sein ja kuu san Seꞌe Teyii, ndii san jin jayeꞌe jatajan maa Tata Dios vi ia ka jinokuechi nuu ya. Te yun kuu nuu tniuyaꞌu ña ia Dios jin in in ñayiu na kuu na kuu nagua ni ka saꞌi.
MAT 16:28 Te kaꞌan ndaa ndija san ja oo ndee in maa ni ja ka oo ni yaꞌa, ma vi kuu ni guaa ndee vi kuni ni jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii ja ndii san ja tatnuni san ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 17:1 Nuu ni yaꞌa iñu kiuu, te ni jaka ña Jesús jin Pedro vi Jacobo vi ñani de Juan, te kuaꞌankuei ya in yuku sukun.
MAT 17:2 Te yun ni ndasama ya jin nuu tee yun, chi ni ndayeꞌe nuu ya na kuinio nikandii, te ni nduyaa saꞌun niꞌnu ya na kuinio nuu yeꞌe tajan.
MAT 17:3 Te sanaa ni ka ndatuu Moisés vi Elías ka ndatnoꞌo jin ya.
MAT 17:4 Yun te jiñaꞌa Pedro nuu Jesús: ͏―͏Jitoꞌo san, nase guaꞌa kuu ja yaꞌa ka oo san. Te nuu ja kuini ni, te na vi saꞌa san uni veꞌe kuii yaꞌa, in koo maa ni, vi in koo Moisés, vi inka koo Elías.
MAT 17:5 Te vi nini kaꞌan de, te ni yeꞌe in viko, te ni chisaꞌu ña jin de, te ni ka jini soꞌo de in tnoꞌo kaꞌan nuu viko yun, te jiñaꞌa: ͏―͏Suchiaꞌa kuu seꞌe maa rin ja kutoo ndevaꞌa rin, te kusii ini rin jin. Te vi konini tnoꞌo kaꞌin ͏―͏jiñaꞌa tnoꞌo yun.
MAT 17:6 Su nuu ni ka jini soꞌo tee ka skuaꞌa yun, te ni ka chindei de nuu de ndee nuu ñuꞌu, chi ni ka yuꞌu ndevaꞌa de.
MAT 17:7 Yun te ni kuyatni Jesús nuu ka oo de, te ni tnii ña ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi ndakoo ni, ma vi yuꞌu ni.
MAT 17:8 Te nuu ni ka ndaneꞌe nuu de, te tu nagua ni ka jini ka de, chi maintnoꞌo ni ka maa Jesús.
MAT 17:9 Te nuu manukuei ya nuu yuku yun, te ni tatnuni Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ma vi kokaꞌan saꞌun ni nuu ni in ñayiu ja siun ni ka jini ni vi guaa ndee na ndateku sein ja kuu san Seꞌe Teyii neꞌu ndiyi ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 17:10 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿Nau ja ka kaꞌan tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja vi nini kuu ja xtnañuꞌu ka Elías ndii, te saa kii Kristu? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 17:11 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ja ndaa ja xtnañuꞌu ka Elías ndii, te suu de ndasavaꞌa ndiꞌi.
MAT 17:12 Su kaꞌan san ja Elías, chi ja ni kii de, te tu ni ka ndakuni ña ñayiu ja suu de kuu. Chi saa suaꞌa ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña jin de, nagua ka kuini mai. Te suni saa vi saꞌa ña de jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi tnaꞌa san kuaꞌa tnundoꞌo nuu ndaꞌa de ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 17:13 Yun te saa ni ka jinkuiꞌnu ini tee ka skuaꞌa jin ya ja siki Juan, tee ni oskuandute, kaꞌan ya.
MAT 17:14 Nuu ni ndentakuei ya nuu ka oo kuaꞌa ñayiu, te ni jintnaꞌa ña in tee jin Jesús, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te jiñaꞌa de:
MAT 17:15 ͏―͏Jitoꞌo san, kundaꞌu ini ni seyii san, chi kuꞌi kueꞌe jiyiꞌi, te kaꞌu ndevaꞌa saꞌa ña, chi kuaꞌa jichi kei nuu ñuꞌu vi nuu ndute.
MAT 17:16 Te ni kisiaꞌa san jin nuu tee ka skuaꞌa jin ni, su tu ni kuu vi ndasaꞌa ña de jin ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 17:17 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Tatatnoꞌo kueꞌe ja tu ka kandija, ¿nasaa ka kiuu kuu ja koo san jin ni? ¿Nasaa ka kiuu guaa kuandee ini san jin ni? Vi kisiaꞌa ni jin yaꞌa nuu saa ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 17:18 Te ni kuxeen Jesús nuu tachi, te ni kana ña jin suchi kuꞌu yun, te vi ore saa ni nduvaꞌi.
MAT 17:19 Yun te saa ni ka nutnaꞌa ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jikan tnoꞌo siin ña de: ͏―͏¿Nau ja tu ni kuu vi tau sein tachi yun? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 17:20 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Saa chi tu ka kandija guaꞌa ni. Chi kaꞌan ndaa ndija san ja nuu na vi kandija ni visi ja in taꞌu luluu nagua luluu in ndikin yuku stancia, te vi kuñaꞌa ni nuu tinduu yaꞌa: “Kujioo te ndayaꞌa ron ndee yun”, te vitna ñuꞌni ndayaꞌa kiꞌin. Chi tu na in tniuu kachio ja ma kuu vi saꞌa ni.
MAT 17:21 Su in tachi kaa siun, chi ma kee saꞌun kiꞌin nuu ja ma konditeo vi ma ndakuatuo ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 17:22 Te nuu ka otutu de Galilea, te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, chi vi sinotuu ña jin san nuu ndaꞌa ñayiu
MAT 17:23 te vi kaꞌni ña, su nuu uni kiuu, te ndateku san neꞌu ndiyi ͏―͏jiñaꞌa ya. Te ni ka kusuchi ndevaꞌa ini de ja siun ni kaꞌan ya.
MAT 17:24 Te nuu ni ndentakuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya ñuu Capernaúm, te ni jaꞌankuei tee ka xtutu xuꞌun impuestu ja vi kuantniuu nuu veñuꞌu nuu oo Pedro, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿A tu tniuyaꞌu mastru ni xuꞌun impuestu ja vi kuantniuu nuu veñuꞌu? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 17:25 ͏―͏Tniuyaꞌu de ͏―͏jiñaꞌa Pedro. Su nuu ni ndiuu de veꞌe, te xtnañuꞌu ka maa Jesús jiñaꞌa: ͏―͏¿Naxa kaꞌan tna maa ni, vi Simón Pedro? ¿Na xiin nuu ka jikan tee ka kuu rey ñuyiu yaꞌa xuꞌun impuestu vi xuꞌun ja vi kuantniuu maa de nuu ñuu? ¿A nuu seꞌe maa de axi nuu sava ka ñayiu?
MAT 17:26 Yun te jiñaꞌa Pedro: ͏―͏Nuu sava ka ñayiu. Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Nuu saa te seꞌe de, chi tu na tniui ja vi tniuyaꞌui.
MAT 17:27 Su ja ma vi nduxii ini de jion, te kuaꞌan ni yuꞌu ndute mar, te skee ni kaa tikanchu ni, te chiaka xtnañuꞌu ja tau ni, tnii ni ti, te kune ni yuꞌu ti, te yun ndaniꞌi ni in xuꞌun ja kenta ja tniuyaꞌu ni impuestu nduo ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 18:1 Te vi maa kiuu yun ni jinokuei tee ka skuaꞌa jin Jesús, te ni ka jikan tnoꞌo ña de jin ya: ͏―͏¿Na in kuu kaꞌnu ka nuu tatnuni ia Dios ndee andivi?
MAT 18:2 Yun te ni kana Jesús in suchi luluu, te ni jani ña ya maꞌñu ndiꞌi de.
MAT 18:3 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kaꞌan ndaa ndija san ja nuu ma vi ndasama ni maa ni, te vi saꞌa ni na kuinio suchi kueli, te ma kuu kiukuei ni nuu tatnuni ia Dios ndee andivi.
MAT 18:4 Te yun guaa na in saꞌa ndaꞌu mai na kuinio suchi luluu yaꞌa, te sui kuu ja kokuu kaꞌnu nuu tatnuni ia Dios ndee andivi.
MAT 18:5 Te na ñayiu jantaꞌu in suchi luluu ja jaꞌa san na kuinio suchi yaꞌa, te jantaꞌu ñai jin maa san.
MAT 18:6 ’Su nani kuu ñayiu saꞌa ja in suchi luluu ja kandija ña jin san, kanakaui nuu yika kuechi, te vi guaꞌa ka kokuu ja vi kuꞌni in yoso kaꞌnu molinu sukuin, te na vi tnaa ña ndee nuu kunu ka kaꞌa ndute mar.
MAT 18:7 Su ndaꞌu ni ka ñuyiu yaꞌa, chi oo kuaꞌa jakueꞌe ja skanakau ñayiu nuu yika kuechi. Te nini kuu ja saa kokuu. Su ndaꞌu ni ka tee saꞌa ja kanakau sava ka ñayiu nuu yika kuechi.
MAT 18:8 ’Te yun guaa nuu ja ndaꞌa ni axi siꞌin ni saꞌa ja kanakau ni nuu yika kuechi, te guaꞌa ka kuu ja kaꞌnde ni te skana ni, chi kuu ka ja skunaa ni in ndaꞌa ni axi in siꞌin ni, te ndiuu ni nuu koteku ni nikuii nikani, masu ja koo vaꞌa nduu ndaꞌa nduu siꞌin ni, te kiꞌin ni nuu kokai kojinjin ni nikuii nikani.
MAT 18:9 Axi nuu ja nduchi nuu ni saꞌa ja kanakau ni nuu yika kuechi, te tau ni, te skana ni. Chi guaꞌa ka kuu ja invaa nduchi nuu ni te ndiuu ni nuu koteku ni nikuii nikani, masu ja koo nduu nduchi nuu ni, te kiꞌin ni nuu kokai kojinjin ni nuu andeya.
MAT 18:10 ’Vi kondiaꞌa guaꞌa ni, te ma vi skexiko ni ndee in suchi kueli, chi kaꞌan san ja ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka jito jin suchi kueli yaꞌa, chi siun ni ka oo ya nuu maa Tata Dios oo ndee andivi.
MAT 18:11 Chi maa san ja kuu san Seꞌe Teyii, vaji san ja skaku niꞌnu san ñayiu ka ndoñuꞌu nuu ia Dios.
MAT 18:12 ’¿Naxa ka ndakani ini tna ni? Nuu in tee nevaꞌa in ciento ndikachi, te na ndoñuꞌu in ti, ¿a ma xndoo de kuun xiko xaꞌun kuun ti yuku yun, te kiꞌin de nunduku de kiti ni ndoñuꞌu yun?
MAT 18:13 Su nuu ja na ndaniꞌi de ti, te kaꞌan ndaa ndija san ja kusii ini ka de jin kiti ni ndaniꞌi de yun, saa nuu kuun xiko xaꞌun kuun kiti tu ni ka ndoñuꞌu yun.
MAT 18:14 Te suni saa ni Tata Dios, ia oo ndee andivi, chi tu kuini ya ja ndee in suchi kueli yaꞌa vi ndoñuꞌu.
MAT 18:15 ’Te nuu ja in ñayiu ka skuaꞌa jin ni saꞌa jakueꞌe siki ni, kuaꞌan ni, te kaꞌan ni nui ja masu vatuka saꞌi nuu ka oo maa ni ni jin. Te nuu ja ni onini tnoꞌo ni kaꞌan ni, te ja ni kundee ni ndaniꞌi ni jin.
MAT 18:16 Su nuu ja tu ni onini tnoꞌo kaꞌan ni, te kana ni ndee in axi uu ka ñayiu nagua ja tnoꞌo yuꞌu uu axi uni testiu, te kokuu ndaa ja vi ndatnoꞌo ni.
MAT 18:17 Su nuu ja tu nini tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu yun, te kaxtnoꞌo ni nuu sava ka ñayiu ka skuaꞌa jin ni, te ñayiu yun na vi kaꞌan. Su nuu tu nini tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu yun, te vi konevaꞌa ni jin na kuinio in ñayiu tu kandija ia Dios axi na kuinio tee xtutu xuꞌun impuestu.
MAT 18:18 ’Chi kaꞌan ndaa ndija san ja ndiꞌi ja ka juꞌni ni ñuyiu yaꞌa, te suni vi konuꞌni ndee andivi, te ndiꞌi ja ka ndajin ni ñuyiu yaꞌa, te vi ndajin ndee andivi.
MAT 18:19 ’Te suni inka jichi kaꞌan ndaa san ja nuu ja uu ni vi ndatnoꞌo tnaꞌa ni nagua kuu ja ka kuini ni nuu ñuyiu yaꞌa, te inuu vi kakan ni nuu Tata Dios, ia oo ndee andivi, te taa ya.
MAT 18:20 Chi nuu ka ndututu uu axi uni ñayiu ka ndakakuneꞌe ña jin maa san, te vi yun oo san maꞌñu sagua nuu ka oi yun.
MAT 18:21 Yun te ni kuyatni Pedro, te jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, ¿nasaa jichi kuakaꞌnu ini san nuu in ñani in tnaꞌa san ja saꞌa de jakueꞌe siki san? ¿A vi ndee uja jichi? ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 18:22 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Masu kaꞌan san ja uja jichi, chi guaa ndee uni xiko uxi jichi ja uja.
MAT 18:23 ’Te yun guaa nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in rey. Te ni jinkondee de saꞌa de kuenta ja ka ndita tee ka jinokuechi nuu de.
MAT 18:24 Su ni jinkondee de saꞌa de kuenta, te ni ka jinsiaꞌa in tee ndita kuaꞌa ndevaꞌa xuꞌun de.
MAT 18:25 Su tee jinokuechi yun, chi tu nagua nevaꞌa de ja tniuyaꞌu de, te ni tatnuni rey yun ja vi xiko ña jin maa de vi ñasiꞌi de vi seꞌe de vi ndiꞌi nagua kuu ja nevaꞌa de, nagua ja junkunyaꞌu ndiꞌi ja ndita de.
MAT 18:26 Yun te ni jinkuiin jiti tee jinokuechi yun nuu rey, te ni jikantaꞌu de jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, konekaꞌnu ini ni jin san, te vi oo san ja tniuyaꞌu ndiꞌi san”.
MAT 18:27 Te rey yun, chi ni kundaꞌu ini ña de, te ni siaa ña de vi ni jakaꞌnu ini de ja ndita tee jinokuechi yun.
MAT 18:28 Su nuu kuanoꞌo tee jinokuechi yun, te ni ka nukuntnaꞌa de jin inka tee ka jinokuechi jin de. Te tee yun, chi ndita de joo ni xuꞌun nuu maa de, te ni tnii de sukun tee yun, te ni skueꞌne ña de, te jiñaꞌa de: “Tniuyaꞌu ja ndita ron nuu rin”.
MAT 18:29 ’Su tee yun, chi ni jinkuiin jiti de nuu de, te ni jikantaꞌu de jiñaꞌa de: “Konekaꞌnu ini ni jin san, te vi oo san ja tniuyaꞌu ndiꞌi san”.
MAT 18:30 Su tu ni kuini de, chi ni kaꞌan kuechi de, te ni tnaa ña de vekaa vi guaa ndee na tniuyaꞌu inka tee yun ja ndita de.
MAT 18:31 Te nuu ni ka jini sava ka tee ka jinokuechi jin de, te ni ka kusuchi ndevaꞌa ini de ja siun ni kuu, te ni jaꞌankuei de, te ni ka ndakani de nuu rey yun ndiꞌi ja ni saꞌa tee yun.
MAT 18:32 Yun te ni kana ña rey yun, te jiñaꞌa de: “Masu tee jinokuechi vaꞌa kuu ron, seꞌe tee ña kanoo. ¿Nagua kuu ruꞌun ja ni jikantaꞌu ron nuu rin, te ni jakaꞌnu ini rin ndiꞌi ja ndita ron?
MAT 18:33 ¿A ma kuu kundaꞌu ini ron tee ka jinokuechi jin ron, nagua ni kundaꞌu ini rin jin maa ron?”, jiñaꞌa de.
MAT 18:34 Yun te ni kiti ini ndevaꞌa rey yun, te ni tatnuni de ja ni ka jasi ña vekaa vi guaa ndee na tniuyaꞌu ndiꞌi de ja ndita de.
MAT 18:35 ’Te suni saa ni saꞌa Tata san, ia oo ndee andivi, jin ndiꞌi maa ni nuu ja ma vi kuakaꞌnu ini ndiꞌi ni jin anu ni nuu in ñani in tnaꞌa ni ja ka saꞌa ña jakueꞌe ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 19:1 Yun te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te ni kee ya Galilea kuaꞌan ya ja ni jino ya nuu tnii Judea ja oo jioo yute Jordán.
MAT 19:2 Te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ka ndikin ña jin ya, te yun ni ndasaꞌa ya ñayiu ka kuꞌu.
MAT 19:3 Yun te ni jinokuei tee ka kuu fariseo ja vi koto tnuni ña de jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿A kuu ja xndendoo tnaꞌa in tee jin ñasiꞌi de nani guaa ni kuu?
MAT 19:4 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿A tu ka kaꞌu ni nuu tutu ii naxa ni saꞌa ia Dios ndee jaxtnañuꞌu ja ni saꞌa ya teyii jin ñasiꞌi?
MAT 19:5 Te suni ni kaꞌan ya: ͏―͏Yun kuu ja xndoo teyii tata de vi nana de, te nitnaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ndi nduu de vi kokuu invaa ni ka ñayiu.
MAT 19:6 Yun kuu ja masu uu ka kuu, chi invaa ni ka ñayiu. Te tu na tniuu in tee ja saꞌa siin de nagua ni xtnitnaꞌa ia Dios ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 19:7 Yun te ka jikan tnoꞌo ña tee yun: ͏―͏¿Su nau ja ni tatnuni Moisés ja vi kuñaꞌa teyii in tutu nuu ñasiꞌi de ja vi xndendoo tnaꞌa de, te ndoo ña?
MAT 19:8 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Vi ja inu ndee ini anu ni, guaa ni jandetu Moisés ja vi xndendoo tnaꞌa ni jin ñasiꞌi ni. Su ndee jaxtnañuꞌu, chi masu saa ni kuu.
MAT 19:9 Su sein, chi kaꞌan san ja nani kuu teyii ja xndendoo tnaꞌa de jin ñasiꞌi de ja masu jini neꞌe ña ña jin de, te ndakuaka tnaꞌa de jin inka ñaꞌa, te skindee de ña. Te na in ndakuaka tnaꞌa jin ñaꞌa ni ndoo yun, te suni skindee ña yii xtnañuꞌu ña.
MAT 19:10 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏Nuu ja siun kaa ja ma kuu xndendoo tnaꞌa teyii jin ñasiꞌi de, vi guaꞌa ka kuu ja ma kuaka tnaꞌa ñayiu.
MAT 19:11 Su yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Masu ndiꞌi ni vi jinkuiꞌnu ini tnoꞌo yaꞌa, chi nani ñayiu ka niꞌi nuu Dios ja vi jinkuiꞌnu ini.
MAT 19:12 Su sava tee, chi saa ni kaku maa de ja ma kuu tnandaꞌa de. Te sava de, chi maa ñayiu ni ka saꞌa ja ma kuu vi tnandaꞌa de. Te sava de, chi tu ka kuini maa de ja vi tnandaꞌa de, nagua ja kuu vi kunukuechi guaꞌa de nuu tatnuni ia Dios. Na in kuini ja kuantaꞌu tnoꞌo yaꞌa, te na kuantaꞌui ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 19:13 Yun te ni ka junsiaꞌa ñayiu suchi kueli nuu Jesús, nagua ja sonee ya ndaꞌa ya siki, te na ndakuatu ya ja jaꞌi. Su ni ka kuxeen tee ka skuaꞌa jin ya nuu ñayiu ka junsiaꞌa suchi kueli yun.
MAT 19:14 Su jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Vi kuandetu ni na kikuei maa suchi kueli jian nuu san, te ma vi kasi niꞌnu ni ja kikuei, chi nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu nuu vi koo ñayiu ka kuu na kuinio suchi kueli yaꞌa ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 19:15 Te ni sonee ya ndaꞌa ya siki suchi kueli yun ja ni jikantaꞌu ya ja jaꞌi, te ni kee ya kuaꞌan ya.
MAT 19:16 Yun te ni jino in tee kuechi nuu oo ya, te jiñaꞌa de: ͏―͏Tee guaꞌa kuu ni, Mastru. ¿Nagua kuu jaguaꞌa saꞌa san ja koteku san nikuii nikani?
MAT 19:17 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏¿Nau ja xnani ña ni tee guaꞌa? Te tu na tee guaꞌa oo, chi maintnoꞌo Dios kuu ia guaꞌa. Su nuu ja kuini ni ja koteku ni nikuii nikani, te kuantnoꞌo ni tnoꞌo tatnuni ia Dios ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 19:18 Te jiñaꞌa de: ͏―͏¿Ndeja kuu? Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ma kaꞌni ni ndiyi. Ma koskindee tnaꞌa ni. Ma suꞌu ni. Ma kaꞌan tnoꞌo ni siki ñayiu.
MAT 19:19 Te kuanyuꞌu kuandetu ni nuu tata ni vi nuu nana ni, te kaꞌan too ni in ñani in tnaꞌa ni nagua kutoo ni maa ni.
MAT 19:20 Yun te jiñaꞌa tee kuechi yun: ͏―͏Ndiꞌi yaꞌa skunkuu san ndee lule san. ¿Nagua kuu ka ja jaꞌni ña jin san?
MAT 19:21 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Nuu ja kuini ni ja kokuu ni tee ndaa, kuaꞌan ni te xiko ni ndiꞌi ja nevaꞌa ni, te kuñaꞌa ni nuu ñayiu ka kundaꞌu, chi saa te konevaꞌa kuaꞌa ni ndee andivi. Yun te saa kii ni, te kondikin ña ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 19:22 Te nuu ni jini soꞌo tee kuechi yun ja siun ni kaꞌan Jesús, te ni kusuchi ndevaꞌa ini de kuaꞌan de, chi tee kuika ndevaꞌa kuu de.
MAT 19:23 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ͏―͏Kaꞌan ndaa ndija san ja vijin ndevaꞌa kuu ja kiuu in tee kuika nuu tatnuni ia Dios ndee andivi.
MAT 19:24 Te kaꞌan tuku san inka jichi ja ñama ka kiuu in cameyu yau in yiki tiku, saa ja kiuu in ñayiu kuika nuu tatnuni ia Dios.
MAT 19:25 Te nuu ni ka onini tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka saꞌu kuii kuiti ini de, te ka kachi de: ͏―͏¿Na in kuu ja kaku niꞌnu nuu saa?
MAT 19:26 Te ni ndiaꞌa ña Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ja nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa, chi vijin kuu, su ja nuu ia Dios, chi ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ya.
MAT 19:27 Yun te jiñaꞌa Pedro: ͏―͏Su sein, chi vi ni ka xndoo san ndiꞌi ja ka nevaꞌa san, te ka ndikin ña san, te ¿nagua kuu ja vi niꞌi san?
MAT 19:28 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kaꞌan ndaa san ja nuu kenta kiuu ja nduu jaa ñuyiu yaꞌa, te nukoo maa san ja kuu san Seꞌe Teyii nuu yeꞌe tajan nuu mesa ja tatnuni san, te suni vi jinkoo maa ni ja ka ndikin ña ni jin san nuu ndi uxi uu mesa, te vi kaꞌnde ni kuechi ndi uxi uu tatatnoꞌo Israel.
MAT 19:29 Te ndiꞌi ñayiu ja ka xndendoi veꞌi a ñani a kuaꞌi a tatai a nanai a ñasiꞌi a seꞌi axi ñuꞌi ja jaꞌa sein, te vi ndaniꞌi in ciento jichi kuaꞌa ka, te suni vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
MAT 19:30 Su kuaꞌa ñayiu ka kuu naꞌnu vitna vi nduu lulei, te kuaꞌa ñayiu ka kuu lule vitna vi nduu naꞌnui ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 20:1 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in tee kuu lamu ja jitu de nuu ñuꞌu. Te neꞌe ndevaꞌa ni kee de kuaꞌan de nduku de ñayiu ja vi satniuu nuu uva de.
MAT 20:2 Te ni ka ndatnoꞌo de jin tee vi satniuu yun ja tniuyaꞌu de nagua yaꞌu in kiuu. Te ni tetniuu ña de kuaꞌankuei tee yun vi satniuu de nuu uva de.
MAT 20:3 Yun te ni kee tuku de kuaꞌan de nuu ka iin neꞌe, te ni jini de tee ka oo uun nuu yaꞌu yun.
MAT 20:4 Te jiñaꞌa de: “Suni kuaꞌankuei maa ni vi satniuu ni nuu uva san, te tniuyaꞌu san yaꞌu ndaa”, jiñaꞌa de, te kuaꞌankuei tee yun.
MAT 20:5 Yun te ni kee tuku de nuu sau nduu, te inka jichi nuu ka uni ja ñini, te inuu ni ni saꞌa de jin sava tee yun.
MAT 20:6 Te nuu ka uꞌun ja ñini, te ni jaꞌan tuku de nuu yaꞌu yun, te ni jini de ka oo tuku tee tu na tniuu ka saꞌa, te jiñaꞌa de: “¿Nau ja vini nduu ni ka oo ni yaꞌa, tu na tniuu ka saꞌa ni?”
MAT 20:7 Te ka jiñaꞌa tee yun: “Saa, chi tu na in tatu ña jin san ja vi satniuu san”. Yun te jiñaꞌa de: “Suni kuaꞌankuei ni vi satniuu ni nuu uva san, te vi niꞌi ni yaꞌu ndaa”, jiñaꞌa de.
MAT 20:8 ’Te nuu ni kunee, te jiñaꞌa tee kuu lamu yun nuu tee yindaꞌa tee ka satniuu yun: “Ndakana ni tee ka satniuu jian, te tniuyaꞌu ni de. Jinkondee ni xna ka tee ni kiukuei sandiꞌi, te xndiꞌi ni jin tee ni kiukuei xtnañuꞌu”, jiñaꞌa de.
MAT 20:9 Yun te ni jinokuei tee ni kiukuei saa ka uꞌun ni ka yun, te vi ni ka niꞌi ndiꞌi de nagua yaꞌu in kiuu.
MAT 20:10 Te sandiꞌi saa ni jinokuei tee ni kiukuei xtnañuꞌu yun, te ni ka kaꞌan de ja kuaꞌa ka vi niꞌi de, su ni ka niꞌi in in de nagua yaꞌu ja kuu in kiuu.
MAT 20:11 Te nuu ni ka niꞌi de xuꞌun de, te ni ka kejaꞌa de ka kaꞌan kuechi de siki tee kuu lamu yun.
MAT 20:12 Te ka jiñaꞌa de: “Tee ni kiukuei sandiꞌi yaꞌa vi invaa in tnoꞌo ni ore ni ka satniuu de, te inuu ni tniuyaꞌu ni de jin in in sein ndaꞌu ja ni ka jandee ini san ni ka inee san ni nduu ni nduu nuu kaꞌni”, ka jiñaꞌa de.
MAT 20:13 Yun te ni kaꞌan lamu yun nuu in tee yun: “Amigo, tu na in jakueꞌe saꞌa ña san jin ni. ¿A masu ni ka ndatnoꞌo nagua yaꞌu in kiuu?
MAT 20:14 Tnii ni nagua kuu yaꞌu ni, te kuaꞌan ni, chi kuini san ja inuu ni tniuyaꞌu san tee ni kiukuei kuee jin maa ni.
MAT 20:15 ¿Axi ma kuu saꞌa san nagua kuini maa san jin xuꞌun san? ¿A kukuasun ini ni ja tee vaꞌa ini kuu san?” jiñaꞌa de.
MAT 20:16 Te yun guaa ñayiu xtnañuꞌu vitna vi kokui jasandiꞌi, te ñayiu sandiꞌi vi nduu ñayiu xtnañuꞌu. Chi kuaꞌa ñayiu kana ia Dios, su joo ni ñayiu ndakaji ya ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 20:17 Te nuu mandakuei Jesús maa Jerusalén, te ni keneꞌe siin ya ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya nuu ichi yun, te jiñaꞌa ya:
MAT 20:18 ͏―͏Vitna ja mandakueio Jerusalén, te vi xtuu ña ñayiu jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii nuu ndaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi nuu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te vi kaꞌan de ja na kuu san.
MAT 20:19 Te vi ndasiaꞌa ña de ndaꞌa tee inka ñuu, nuu vi koskindee ña de, vi vi kani ña de, te vi katakaa ña de nuu ndaꞌa cruz. Su nuu uni kiuu, te ndateku san ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 20:20 Yun te ni jino ñasiꞌi Zebedeo jin nduu seyii ña, te ni ka jinkuiin jiti ña nuu Jesús, te ni jikan ña in jandiuxi nuu ya.
MAT 20:21 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Nagua kuini ni? Yun te jiñaꞌa ña: ͏―͏Kuandetu ni joo kiuu tatnuni ni ja na vi jinkoo nduu seyii san jin ni, in ndaꞌa kuaꞌa ni, te inkai ndaꞌa satni ni.
MAT 20:22 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Tu ka jini ni nagua kuu ja ka jikan ni. ¿A kuu vi koꞌo ni nuu vasu ja koꞌo san ja kuu tnundoꞌo xeen ja tnaꞌa san? ¿Te a kuu vi kuandute ni jin tnundoꞌo nagua kii siki san? ͏―͏jiñaꞌa ya. ͏―͏Kuu ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 20:23 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ja ndaa ja kuu vi koꞌo ni nuu vasu ja jiꞌi san, te vi kuandute ni jin tnundoꞌo nagua ni jandute san, su ja vi jinkoo ni ndaꞌa kuaꞌa san vi ndaꞌa satni san, chi masu maa san kuu ja taa, chi ja ni saꞌa tuaꞌa maa Tata Dios na ñayiu ka kuu ja vi niꞌi ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 20:24 Su nuu ni ka jini uxi ka tee ka skuaꞌa jin ya tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kiti ini de nuu nduu ñani yun.
MAT 20:25 Yun te ni ndakana ña Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ja ka jini maa ni ja tee ka tatnuni nuu sava ka ñuu, chi ka tatnuni xeen de nuu ñayiu ñuu de. Te tee ka kuu nijaꞌnu ka nuu sava ñayiu, chi ka xtaku niꞌi de tniuu nagua ka kuini maa de.
MAT 20:26 Su neꞌu maa ni, chi masu saa kokuu, chi na in kaꞌan ja kokuu kaꞌnu neꞌu ni, te kuini ja kunukuechi nuu sava ka ni.
MAT 20:27 Te na in kaꞌan ja kokuu ñayiu kukaꞌnu neꞌu ni, te kuini ja kokunukuechi nuu ni.
MAT 20:28 Te suni saa ni sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi masu vaji san ja vi kunukuechi ñayiu nuu san, chi vaji san ja kunukuechi san nuu ñayiu, te soko san maa san ja junkuꞌun yaꞌu nagua ja kuaꞌa ñayiu ndatau san nuu jakueꞌe ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 20:29 Te nuu ni ndekuei ya ñuu Jericó, te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ka ndikin ña jin ya.
MAT 20:30 Te yuꞌu ichi yun ka nukoo uu tee ka kuꞌu nduchi nuu. Te nuu ni ka onini de ja yaꞌa Jesús, te ni ka kana jaa de: ͏―͏Jitoꞌo san, ndikin tata ndee rey David, kundaꞌu ini ña ni jin san ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 20:31 Te ni ka kuxeen ñayiu yun nagua ja na vi kasi yuꞌu de. Su saa suaꞌa ni ka kana jaa ka de, ka jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, Seꞌe ndee David, kundaꞌu ini ña ni jin san.
MAT 20:32 Yun te ni jinkuiin Jesús, te ni kana ña ya, te ni jikan tnoꞌo ña ya: ͏―͏¿Nagua ka kuini ni ja saꞌa san jin ni?
MAT 20:33 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Jitoꞌo san, ka kuini san ja na vi ndanune nduchi nuu san.
MAT 20:34 Yun te ni kundaꞌu ini ña Jesús, te ni keꞌe ya nduchi nuu de, te vi ore saa ni ka ndanune nduchi nuu nduu de, te ni ka jata ndikin ña de jin ya kuaꞌankuei de.
MAT 21:1 Te nuu ni ka kuyatni Jesús Jerusalén, te ni jinokuei ya ñuu Betfagé yatni yuku nani Olivos, te ni tetniuu ya uu tee ka skuaꞌa jin ya.
MAT 21:2 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kuaꞌankuei ni ñuu luluu ja kaa ichi nuu ni suaꞌa, te yun vi junkuꞌun ni in mentu siꞌi nuꞌni ti jin in mentu luluu, te vi ndajin ni ti, te kikuei ni jin ti.
MAT 21:3 Te nuu na in kaꞌan, te vi kuñaꞌa ni suaꞌa: “Maa Jitoꞌo jiniuꞌu ti, su vini ndatetniuu ya ti” vi kuñaꞌa ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:4 Te saa ni kuu ndiꞌi yaꞌa, nagua skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo maa Dios ndee janaꞌa nuu tee de nuu tutu ii:
MAT 21:5 Vi kuñaꞌa ni nuu ñayiu ñuu Sión: “Vi kondiaꞌa, chi yaꞌa vaji ndaꞌu vaji kee rey ron, yoso de in mentu, in mentu luluu, seꞌe mentu siꞌi kiti jiso”.
MAT 21:6 Yun te ni jaꞌankuei tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka saꞌa de nagua ni tatnuni ya.
MAT 21:7 Ni kekuei de jin mentu siꞌi yun vi seꞌe ti, te ni ka sonee de saꞌun de yata ti, te ni ka koso Jesús ti.
MAT 21:8 Te ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu yun, te savai ka skai saꞌuin ini ichi yun, te savai ka jaꞌnde ndaꞌa yutnu kuii yun, te ka tanduei ini ichi yun.
MAT 21:9 Te ñayiu ka yoxnoꞌo vi ñayiu ka intandikin ka kana jai: ͏―͏¡Kaꞌnu kuu maa ni, ndikin tata ndee David! ¡Na taꞌu na ndetu ia vaji jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo Dios ja kotatnuni ya! Kaꞌnu kuu maa ni ja vaji ni ndee sukun.
MAT 21:10 Te nuu ni kiuu ya maa Jerusalén, te ndiꞌi ñayiu ñuu yun ni ka kuvaa, te ni ka jikan tnoꞌo tnaꞌi: ͏―͏¿Na in kuu tee yaꞌa?
MAT 21:11 Te ka jiñaꞌa sava ñayiu: ͏―͏Tee yaꞌa kuu Jesús, tee ndakani tnoꞌo maa ia Dios, tee ñuu Nazaret ja tnii Galilea ͏―͏ka jiñaꞌi.
MAT 21:12 Te ni kiuu Jesús nuu veñuꞌu maa ia Dios, te ni keneꞌe ya ndiꞌi ñayiu ka xiko vi ñayiu ka kiꞌin nuu veñuꞌu yun, te ni xndonso ya mesa ñayiu ka sama xuꞌun vi tei nuu ka nukoo ñayiu ka xiko sata.
MAT 21:13 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Yoso nuu tutu ii: “Veꞌe rin, chi veꞌe nuu ka ndakuatu ñayiu konani”, kachi ia Dios. Su maa ni, chi ka saꞌa ni na kuinio in yau kava kuiꞌna ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:14 Yun te ni jinokuei ñayiu ka ndesi nduchi nuu vi ñayiu ka kuꞌu siꞌin nuu oo ya veñuꞌu yun, te ni ndasaꞌa ña ya.
MAT 21:15 Su nuu ni ka jini tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, ndiꞌi javii javaꞌa saꞌa ya, vi ja ka kana suchi kueli nuu veñuꞌu yun, ka jiñaꞌi: “¡Kaꞌnu kuu maa ni, ndikin tata ndee David!”, te ni ka kiti ini de.
MAT 21:16 Te ka jiñaꞌa de nuu ya: ͏―͏¿A nini ni ja ka kaꞌan suchi kueli yun? Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Nini san. ¿Su a tu ka kaꞌu saꞌun maa ni nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: “Ni saꞌa vaꞌa ni yuꞌu suchi kueli vi yuꞌu suchi ka jaxin ja vi katai yaa ja ka ndakuantaꞌui nuu ni”?, kachi tutu ii ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:17 Yun te ni xndoo ña ya, te ni kee ya kuaꞌan ya ñuu Betania, te yun ni ndoo ya jakuaa yun.
MAT 21:18 Te nuu matuu inka kiuu, te kuanoꞌo ya maa ñuu Jerusalén. Yun te ni kokin ya.
MAT 21:19 Te ni jini ya in tnu tichi iuu ja oo yatni yuꞌu ichi yun, te ni jaꞌan ya nuu tnu, te tu nagua ni niꞌi saꞌun ya, chi nani ndaꞌa kuii tnu ka oo. Te jiñaꞌa ya nuu tnu tichi iuu yun: ͏―͏Vini in ka kiti vixin ma kuun nuu ron. Te vi ore saa ni yichi tnu tichi iuu yun.
MAT 21:20 Te ni ka jini tee ka skuaꞌa jin ya ja siun ni kuu, te ni ka sau kuii ini de, te ni ka jikan tnoꞌo ña de jin ya: ͏―͏¿Naxa ni saꞌa ni ja vi ñama kuiti ni yichi tnu tichi iuu yaꞌa? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 21:21 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kaꞌan ndaa ndija san ja nuu ja vi kandija ni, te ma vi ndakani ini ni a saa axi ñaꞌa, te masu maintnoꞌo siki tnu tichi iuu yaꞌa kuu vi saꞌa ni, chi suni nuu ja vi kuñaꞌa ni nuu tinduu yaꞌa: “Kujioo te makee ndee nuu ndute mar yun”, te vi saa kokuu.
MAT 21:22 Chi ndiꞌi nagua ka jikan ni nuu ia Dios nuu ka ndakuatu ni, nuu ja ka kandija ni, te ndiꞌi vi niꞌi ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:23 Yun te ni ndiuu Jesús nuu oo veñuꞌu. Te nini kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios nuu ñayiu, te ni jinokuei tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu ñuu yun nuu oo ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿Na in tatnuni ja saꞌa ni tniuu yaꞌa, axi na in ni chitniuu ña ja saꞌa ni yaꞌa? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 21:24 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Suni sein na kakan tnoꞌo ña san in tnoꞌo jin ni. Te nuu ja vi kaꞌan ni, te suni kaꞌan san na in tatnuni ja saꞌa san tniuu yaꞌa.
MAT 21:25 ¿Na in ni tatnuni ja oskuandute Juan? ¿A maa ia Dios oo ndee andivi, axi ñayiu ñuyiu yaꞌa? ͏―͏jiñaꞌa ya. Yun te ni ka jinkondee de ka tee tnaꞌa de, te ka kaꞌan de: ͏―͏Nuu ja vi kuñaꞌo ja ia Dios ni tatnuni, te kachi de: “¿Te nau ja tu ni ka kandija ni nuu saa?”
MAT 21:26 Te nuu ja na vi kuñaꞌo ja ñayiu ñuyiu ni ka tatnuni, te ka yuꞌo ñayiu ñuo ja vi kiti ini nuo, chi ndiꞌi ka kandija ja Juan, chi tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ni okuu de ͏―͏ka kachi de.
MAT 21:27 Te ka jiñaꞌa de nuu Jesús: ͏―͏Tu ka jini san. Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu saa te suni sein ma kaxtnoꞌo san na in tatnuni ja saꞌa san tniuu yaꞌa ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:28 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jesús: ͏―͏¿Naxa ka kachi tna ni? Oo in tee nevaꞌa uu seyii de, te ni jino de nuu seꞌe xtnañuꞌu de, te jiñaꞌa de: “Kuaꞌan vitna, vi seyii, te satniuu ron nuu uva rin”.
MAT 21:29 Te jiñaꞌa seyii de yun: “Tu kaꞌan san kiꞌin san”, jiñaꞌi. Su nuu kuee ka, te ni ndatnaꞌu ini, te kuaꞌin.
MAT 21:30 Yun te ni jino de nuu inka seyii de yun, te inuu ni ni kaꞌan de jin suchi yun. Te jiñaꞌi: “Vatuka, vi jitoꞌo san, kiꞌin san”, jiñaꞌi. Su tu ni jaꞌin.
MAT 21:31 ¿Te ndee suchi yaꞌa ni saꞌa nagua kuini tatai? ͏―͏jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa tee yun: ͏―͏Suchi xtnañuꞌu yun. Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kaꞌan ndaa ndija san ja tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñasiꞌi ka xiko maa, ka kuu ja kiukuei xna ka nuu tatnuni ia Dios saa in in maa ni.
MAT 21:32 Chi ni kii Juan nuu maa ni, te ni kaxtnoꞌo de ichi ndaa, nagua kuini ia Dios, te tu ni ka kandija ni. Su tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñaꞌa ka xiko maa, chi ni ka kandija. Su maa ni, chi visi ka ndiaꞌa ni yaꞌa, te tu ka ndatnaꞌu ini ni ja naxa vi kandija ni.
MAT 21:33 ’Vi konini ni na kaꞌan san inka tnoꞌo jioniꞌi. Ni oo in tee nevaꞌa ñundeꞌi, te ni xtee de tnu uva de, te ni jasi de tnu vi ni savaꞌa de in nuu kokuꞌni de nduxi uva de, te ni saꞌa de in veꞌe sukun nuu vi koxnee sukun ñayiu, nagua kuu vi kokotoi ndiꞌi ja nevaꞌa de, te ni jiñaꞌa nuu de ñundeꞌi de nuu sava tee ja vi kokutu de, te vi tniuyaꞌu de ñundeꞌi yun, te ni kee de kuaꞌan jika de.
MAT 21:34 Te nuu ni kuyatni kiuu ja ndututu uva yun, te ni tetniuu de tee ka jinokuechi nuu de ja vi nukiꞌin tee yun uva ja ndaniꞌi maa de nuu tee ka jitu ñundeꞌi yun.
MAT 21:35 Su tee ka jitu ñundeꞌi yun, chi ni ka tnii de tee ka jinokuechi yun, te in de ni ka kani de, te inka de ni ka jaꞌni de, te inka de ni ka kuun ña de yuu.
MAT 21:36 Yun te ni tetniuu tuku de kuaꞌa ka tee ka jinokuechi nuu de saa jaxtnañuꞌu, te inuu ni ka saꞌa ña de.
MAT 21:37 ’Te sandiꞌi, te ni tetniuu de seꞌe de, chi ni ndakani ini de: “Vi konee yiñuꞌu de nuu seyio”.
MAT 21:38 Su tee ka jitu nuu ñundeꞌi yun, chi nuu ni ka jini de seyii tee xiin uva yun, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: “Suchi yaꞌa kuu suchi saꞌa jajin uva yaꞌa. Na kiꞌinkueio te vi kaꞌnio jin, te na vi saꞌa jajin mao uva yaꞌa”, ka kachi de.
MAT 21:39 Te ni ka kakuiko ña de jin, te ni ka keneꞌe ña de yuꞌu nuu oo uva yun, te ni ka jaꞌni ña de ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:40 Yun te jikan tnoꞌo ña ya: ͏―͏Te nuu na ndii maa jitoꞌo uva yun, ¿naxa saꞌa ña de jin tee ka jitu yun? ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 21:41 Yun te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Ni ma kundaꞌu ini ña de, chi kaꞌni ña de jin tee kueꞌe ndevaꞌa yun, te kuñaꞌa nuu de ñundeꞌi de yun nuu sava ka tee ja vi kutu de, te vi ndakuñaꞌa de uva ja kokuu kuenta maa de, nagua yoo kee maa ti ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 21:42 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏¿A tu ka kaꞌu saꞌun ni nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: Kava ja ni ka skexiko tee ka saꞌa veꞌe, ni nduu kava kaꞌnu ja yituu skina veꞌe, te maa Jitoꞌo Dios ni saꞌa yun, te vi ka saꞌu kuii kuiti inio ka ndiaꞌo? Kachi tutu ii.
MAT 21:43 ’Te yun guaa kaꞌan san ja ndakindee ia Dios nuu tatnuni ya nuu ni, te kuñaꞌa ya nuu ñayiu ja vi satniui nagua kuini maa ya.
MAT 21:44 Te na ñayiu kanakau siki kava yun, te vi kuechi kueli. Te na ñayiu xiin siki kanakau kava yun, te vi saꞌa yuchi ña ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 21:45 Te nuu ka onini tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu fariseo ja kaꞌan jioniꞌi ya, te ni ka jinkuiꞌnu ini de ja siki maa de kaꞌan ya.
MAT 21:46 Su nuu ni ka nduku de naxa vi kakuiko ña de, te ni ka yuꞌu de ja vi kiti ini ñayiu ñuu nuu de, chi ka kandijai ja in tee ndakani tnoꞌo maa ia Dios kuu ya.
MAT 22:1 Yun te ni kaꞌan tuku Jesús inka jichi tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya:
MAT 22:2 ͏―͏Nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in rey ja ni saꞌa de in viko ja tnandaꞌa seyii de.
MAT 22:3 Te ni tetniuu de tee ka jinokuechi nuu de ja vi junkuaka de ñayiu ni kana maa de ja vi koo nuu viko yun, su tu ni ka kuini ñayiu yun ja kiꞌinkuei.
MAT 22:4 Yun te ni tetniuu tuku de sava ka tee ka jinokuechi nuu de, te jiñaꞌa de: “Kuaꞌankuei te vi kuñaꞌa ron nuu ñayiu ni ka kana rin ja vi koo nuu viko yaꞌa: Neꞌekuei ni, chi ja ni savaꞌa san ndei, te ni tatnuni san ni ka jaꞌni isndiki vi kiti inu ndatnu ka, te ndiꞌi ja oo tuaꞌa. Te yun guaa neꞌekuei ni viko tnandaꞌa yaꞌa, vi kuñaꞌa ron”, jiñaꞌa de.
MAT 22:5 Su tu ni ka chikuenta ña ñayiu yun. Te savai kuaꞌan nuu jitui vi savai kuaꞌan nuu xikoi.
MAT 22:6 Te sava kai, ni ka kakuiko ña jin tee ka jinokuechi yun, te ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ñai vi ndee ni ka jaꞌni ñai.
MAT 22:7 Su nuu ni jini tee kuu rey yun, te ni kiti ini ndevaꞌa de. Te ni tetniuu de soldado de ja ni ka jaꞌni de ñayiu ka jaꞌni ndiyi yun vi ni ka teñuꞌu de ñuu yun.
MAT 22:8 Yun te jiñaꞌa de nuu tee ka jinokuechi nuu de: “Vi ja ndaa ja ndiꞌi ja oo tuaꞌa ja koo viko tnandaꞌa yaꞌa, su tu ka oo tu ka ndaa ñayiu ni kana rin yun ja kikuei.
MAT 22:9 Su kuaꞌankuei taka ichi naꞌnu, te vi kana ron nani kuu ni ñayiu vi jinkuntnaꞌa jin ron na kikuei viko tnandaꞌa yaꞌa”, jiñaꞌa de.
MAT 22:10 Yun te ni kekuei tee ka jinokuechi yun kuaꞌankuei de taka ichi, te ni ka xtutu de ndiꞌi ñayiu vaꞌa vi ñayiu kueꞌe ja ni ka jinkuntnaꞌa jin de, te ni ka chitu ñayiu veꞌe viko yun.
MAT 22:11 ’Yun te ni ndiuu tee kuu rey yun ja kondiaꞌa de ñayiu ka oo viko yun, te ni jini de in tee ja tu niꞌnu de saꞌun viko tnandaꞌa yun.
MAT 22:12 Te jiñaꞌa de: “Amigo, ¿naxa ni kiuu ni yaꞌa ja tu na saꞌun viko tnandaꞌa niꞌnu ni?”, jiñaꞌa de. Te tu ni kaꞌan saꞌun ni tee yun.
MAT 22:13 Yun te jiñaꞌa tee kuu rey yun nuu tee ka jinokuechi yun: “Vi kuꞌni ndaꞌa de vi siꞌin de, te vi siaꞌa de ndee yeꞌe nuu nee yun, te yun na kondaꞌi kokana maa de vi na ndakaꞌñi noꞌo de”, jiñaꞌa rey.
MAT 22:14 Chi kuaꞌa ñayiu kana ia Dios, su joo ni ñayiu kaji ya ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 22:15 Yun te kuaꞌankuei tee ka kuu fariseo yun, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de naxa vi saꞌa de ja kanakau Jesús jin tnoꞌo kaꞌan ya ja vi xtavi kuechi ña de.
MAT 22:16 Te ni ka tetniuu de tee ka skuaꞌa jin de vi tee ka yinduu nuu Herodes, te ka jiñaꞌa tee yun nuu Jesús: ͏―͏Mastru, ka jini san ja tee kaꞌan ndaa kuu ni, chi kaxtnoꞌo ndaa ni ichi ia Dios, te tu ndiꞌni ni nagua ka kaꞌan ñayiu, chi tu ndiaꞌa ni naxa ka oo ka ndaa ñayiu, chi inuu ni kuu ndiꞌi ñayiu nuu maa ni.
MAT 22:17 Te na kachi tna ni, ¿a vatuka kuu ja vi kuñaꞌa san xuꞌun impuestu nuu César, tee tatnuni ñuu Roma, axi ñaꞌa? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 22:18 Su Jesús, chi ja ni jini ya ja masu ka ndakani vaꞌa ini de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Seꞌe ndijani ini, ¿nau ja ka kiꞌin vijin ña ni?
MAT 22:19 Vi xneꞌe ni in xuꞌun ja jinkunyaꞌu ja impuestu ͏―͏jiñaꞌa ya. Te ni ka jiñaꞌa de in xuꞌun kaa nuu ya.
MAT 22:20 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Na in xiin yunuu kuu ja ndee yaꞌa, vi na xiin sivi kuu ja yoso yaꞌa? ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 22:21 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Yunuu César, tee tatnuni ñuu Roma kuu. Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu saa te vi kuñaꞌa ni nuu César nagua kuu kuenta maa César, te nuu ia Dios ja kuu kuenta maa ya.
MAT 22:22 Te nuu ni ka onini de ja siun jiñaꞌa ya, te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini de. Te ni ka xndoo ña de jin ya, te kuaꞌankuei de.
MAT 22:23 Te vi maa kiuu yun, ni jinokuei tee ka kuu saduceo nuu oo Jesús. Te tee yun, chi tu ka kandija de ja vi ndateku ndiyi, te ni ka jikan tnoꞌo de ya,
MAT 22:24 te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Mastru, ni kaꞌan Moisés ja nuu na in tee oo ñasiꞌi na kuu, te tu na seꞌe de oo jin ña, kuini ja ñani de ndatnandaꞌa jin ñasiꞌi de, nagua ja koo seꞌe ña jin tee yun, te nukuiin nuu tniuu ndi ñani de ni jiꞌi yun.
MAT 22:25 Nuu saa te ni ka oo uja ñani neꞌu san. Te tee xtnañuꞌu yun ni tnandaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ni jiꞌi de, su tu na seꞌe de ni oo jin ña, te ni xndendoo de ñasiꞌi de nuu ñani kuu uu de.
MAT 22:26 Te suni saa ni ndoꞌo tee kuu uu yun vi tee kuu uni vi guaa ndee ni kenta ndi uja de.
MAT 22:27 Te nuu ni ndiꞌi de ni ka jiꞌi, te suni ni jiꞌi ñasiꞌi yun.
MAT 22:28 Su nuu vi ndateku ndiyi yun, ¿ndee de kuu ja kondeka ña ja siun vi ndi uja de ni ka tnandaꞌa jin ña? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 22:29 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Masu vatuka ka kaꞌan ni, chi tu ka jinkuiꞌnu ini ni naxa kaꞌan nuu tutu ii, te ni jakaꞌnu saꞌa ia Dios.
MAT 22:30 Chi nuu vi ndateku ndiyi, ma vi kuaka tnaꞌi, ni ma vi kuñaꞌi seꞌi ja vi tnandaꞌi, chi vi kokui na kuinio ia ka jinokuechi nuu maa Dios oo ndee andivi.
MAT 22:31 Su ja ka kaꞌon ja vi ndateku ndiyi, ¿a tu ka kaꞌu ni nuu tutu ii naxa kaꞌan ia Dios nuu jiñaꞌa ya:
MAT 22:32 “Maa rin kuu Dios Abraham vi Dios Isaac vi Dios Jacob”? Chi ia Dios, masu Dios ñayiu ka jiꞌi kuu ya, chi ia Dios ñayiu ka teku kuu ya ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 22:33 Te nuu ni ka onini ñayiu yun, te ni ka saꞌu kuii kuiti ini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya.
MAT 22:34 Yun te nuu ni ka jini tee ka kuu fariseo ja ni skasi yuꞌu ya tee ka kuu saduceo, te ni ka ndututu de ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de.
MAT 22:35 Te neꞌu de ni kee in tee kaxtnoꞌo Ley, te jikan tnoꞌo vijin ña de jin ya, chi kuini de ja koto tnuni ña de, te jiñaꞌa de:
MAT 22:36 ͏―͏Mastru, ¿ndee tnoꞌo kuu tnoꞌo kaꞌnu ka ja tatnuni nuu tutu Ley? ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 22:37 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏“Kutoo ni Jitoꞌo Dios jin ndiꞌi ndee ini ndee anu ni vi jin ndiꞌi jajintnuni ni”.
MAT 22:38 Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo xtnañuꞌu vi tnoꞌo kaꞌnu ka ja tatnuni nuu tutu Ley.
MAT 22:39 Te tnoꞌo kuu uu, chi vi kintnaꞌa inuu ni, te kaꞌan: “Kaꞌan too ni in ñani in tnaꞌa ni nagua kutoo ni maa ni”.
MAT 22:40 Chi nuu ndi nduu tnoꞌo tatnuni yaꞌa ni kekuei ndiꞌi tnoꞌo yoso nuu Ley Moisés vi tnoꞌo ja ni ka kaxtnoꞌo tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 22:41 Te vi nini ka oo tutu ka tee ka kuu fariseo yun, te ni jikan tnoꞌo ña Jesús,
MAT 22:42 te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Naxa ka ndakani tna ini ni jin Kristu? ¿Na xiin ndikin tata kuu? ͏―͏jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Ndikin tata ndee David kuu.
MAT 22:43 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Nuu saa te ¿naxa kuu ja David ni xnani de Jitoꞌo de ni saꞌa Espíritu ia Dios? Chi ni kaꞌan David:
MAT 22:44 Ni kaꞌan Jitoꞌo Dios nuu Jitoꞌo san: “Junkoo ichi ndaꞌa kuaꞌa rin vi guaa ndee na saꞌa rin ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ron ndee chii jaꞌa ron”, kachi ia Dios, ni tee David suaꞌa.
MAT 22:45 ¿Te naxa kuu kokuu ndikin tata ña David jin ia ni tetniuu Dios nuu ja David xnani ña Jitoꞌo de? ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 22:46 Te ni in de, ña ni ka niꞌi ka de ni in tnoꞌo ja vi kaꞌan de. Te ndee kiuu yun ni in ka de ña ni ka kundee ini de ja vi kakan tnoꞌo ka ña de jin ya.
MAT 23:1 Yun te ni kaꞌan Jesús jin ñayiu vi tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya:
MAT 23:2 ͏―͏Tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo ka kuu tee ka netniuu ja ka kaxtnoꞌo de naxa ka jinkuiꞌnu ini de nuu Ley ni tee Moisés.
MAT 23:3 Nuu saa te vi kuantnoꞌo ni tnoꞌo ka kaꞌan de, te vi saꞌa ni ndiꞌi nagua ka kaxtnoꞌo de. Su ma vi saꞌa ni nagua ka saꞌa de, chi ka kaꞌan de, su tu ka skunkuu de ja vi saꞌa de.
MAT 23:4 Chi jin tnoꞌo ka kaxtnoꞌo de ka juꞌni de in javee, ja vijin kuu ja vi skunkuu ñayiu. Te ka sonee de nuu soko ñayiu, te maa de, chi vini in xindaꞌa de tu ka kuini de ja vi skanda de ja vi skunkuu de tnoꞌo ka kaxtnoꞌo de.
MAT 23:5 Te ndiꞌi ka saꞌa de nagua ja na vi kuni ñayiu, chi ka saꞌa naꞌnu ka de jatnu nuu ka ñuꞌu tutu ii ka ndee tnee de vi sukun ndaꞌa de, te suni ka saꞌa nani ka de tivolo yuaꞌa yuꞌu saꞌun de saa sava ka ñayiu nuu ka ndakuatu de.
MAT 23:6 Te ka kutoo de vi jinkoo de nuu tei yiñuꞌu ka nuu ka jaa de xtaa vi nuu tei yiñuꞌu ka ini veꞌe ii sinagoga.
MAT 23:7 Te ka junkuaan ini de ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu nuu ka ndakan tnoꞌo ñai jin de nuu yaꞌu, te na vi xnani ñai mastru.
MAT 23:8 ’Su maa ni, ma vi kondioo ini ni ja vi xnani ña ñayiu jin ni mastru, chi ndiꞌi ni ka kuu ñani, te invaa ni mastru ka nevaꞌa ni, te suu ya kuu Kristu.
MAT 23:9 Te ma vi xnani ni “tata yua san” ni in tee ñuyiu yaꞌa, chi invaa ni ia kuu tata yuao, te suu ya oo ndee andivi.
MAT 23:10 Ni ma vi nduku ni ja vi saꞌa naꞌnu ña ñayiu ja vi kokuu ni mastru, chi invaa ya kuu kaꞌnu, te suu ya kuu Kristu.
MAT 23:11 Te na in kokuu kaꞌnu neꞌu ni, te na kokunukuechi de nuu sava ka ni.
MAT 23:12 Chi na in saꞌa kaꞌnu maa, te kokuu lule. Te na in saꞌa lule maa, te kokuu kaꞌnu ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 23:13 ’¡Su ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka jasi ni ichi ja kiukuei ñayiu nuu tatnuni ia Dios andivi, te vini maa ni, tu kiukuei ni, te ni tu ka jandetu ni ja kiukuei ñayiu ka nduku ja kiukuei.
MAT 23:14 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka kindee ni veꞌe ñaꞌa ni ka ndondaꞌu, te vi ja ma vi kuni ñayiu, te kani ndevaꞌa ka ndakuatu ni. Te yun guaa kuaꞌa ka tnundoꞌo kii siki ni.
MAT 23:15 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka jiondita ni nuu mar vi nuu ñuꞌu yichi, ka nduku ni ñayiu vi kandija ña. Te nuu ka kandijai tnoꞌo ka kaxtnoꞌo ni, te ka saꞌa ni ja ñayiu yun vi ndee uu jichi kuaꞌa ka tnundoꞌo kii siki nuu andeya, saa maa ni ja ka kaxtnoꞌo ni.
MAT 23:16 ’¡Ndaꞌu ni ka ni, chi tee kuaa ka kuu ni nuu ñayiu ka ndikin ña! Chi ka kaꞌan ni: “Nuu ja na in ñayiu kee yuꞌu nuu veñuꞌu kaꞌnu, te masu nagua kuu, su nuu ja na in kee yuꞌu nuu oro oo veñuꞌu yun, te kanuu ja skunkui”.
MAT 23:17 ¡Tee vasa vi tee kuaa ka kuu ni! Chi ¿ndee ja kuu kaꞌnu ka, a oro axi veñuꞌu ja saꞌa ii oro yun?
MAT 23:18 Te suni ka kaꞌan ni: “Nuu na in ñayiu kee yuꞌu nuu altar, te masu nagua kuu, su nuu ja na in kee yuꞌu nuu ja ni ka soko ja yoxnee nuu altar yun, te kanuu ja skunkui”.
MAT 23:19 ¡Tee vasa vi tee kuaa ka kuu ni! Chi ¿ndee ja kuu kaꞌnu ka, a ja ni soko axi altar ja saꞌa ii ja ni soko yun?
MAT 23:20 Chi na ñayiu kee yuꞌu nuu altar, te masu maintnoꞌo nuu altar yun kee yuꞌi, chi nuu ndiꞌi ja ndondoso yun.
MAT 23:21 Te na in kee yuꞌu nuu veñuꞌu kaꞌnu, te masu maintnoꞌo nuu veñuꞌu kee yuꞌi, chi suni nuu Dios, ia oo ini veñuꞌu yun.
MAT 23:22 Te na in kee yuꞌu andivi, te kee yuꞌi nuu mesa nuu tatnuni ia Dios vi ndee nuu maa ia Dios ja nukoo ya nuu mesa yun.
MAT 23:23 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka saꞌa siin ni uxi ja ciento menta vi anís vi cominu, te ka soko ni nuu ia Dios. Su ka xndoo ni jakaꞌnu ka nuu Ley ja vi saꞌa ndaa ni, te vi kundaꞌu ini ni ñayiu, te vi kandija ni. Yaꞌa kuu ja kanuu ka ja vi saꞌa ni, te suni maa vi xndoo ni ja vi soko ni.
MAT 23:24 ¡Tee kuaa ja ka ndikin ña ñayiu ka kuu ni, chi ka skunkuu ni in ja luluu, te ka xndoo ni tniuu kaꞌnu, na kuinio ja ka sijin ni chiukun kueli, te ka koko ni cameyu!
MAT 23:25 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka kuu ni na kuinio in vasu vi koꞌo ja ka ndakate ni yata juera, te anu ni, chi ka oo chitu jin jakuiꞌna vi janeꞌe jayichi.
MAT 23:26 ¡Tee kuaa ka kuu maa ni, tee ka kuu fariseo! Vi ndakate ni xna ka ini vasu vi ini koꞌo, nagua ja saa ni na koo vii yata juera.
MAT 23:27 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka kuu ni na kuinio veꞌe ndiyi ja yayaa ichi yata juera, te luu ndevaꞌa kaa, su ichi ini, chi ñuꞌu chitu jin yiki ndiyi vi ndiꞌi janeꞌe jayichi.
MAT 23:28 Te suni saa ni ka kuu maa ni, chi ka xneꞌe ni maa ni ja tee ndaa ka kuu ni, su ndee ini anu ni ka xndaꞌu ni ñayiu vi ka ndakani kueꞌe ini ni.
MAT 23:29 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka saꞌa ni veꞌe nuu ka yiyuꞌu tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, vi ka ndasaꞌa kutu ni yuꞌu ñaña tee ni ka saꞌa ndaa.
MAT 23:30 Te ka kaꞌan ni: “Nuu suaꞌa te ni ka oo yoon kiuu ni ka oteku ndi yuao ndee ama ka, chi ma vi chituo de ja vi kaꞌnio tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa”, ka kachi ni.
MAT 23:31 Te jin tnoꞌo ka kaꞌan ni maa ni, ka ndakani ni siki ni ja seꞌe tee ni ka jaꞌni tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa ka kuu ni.
MAT 23:32 Nuu saa te vi xndiꞌi ni vi saꞌa ni jakueꞌe ni ka jinkondee jin ndi yua ni.
MAT 23:33 ’¡Seꞌe koo vi tatatnoꞌo koo ka kuu ni! ¿Naxa kuu vi kaku niꞌnu ni nuu tnundoꞌo oo nuu andeya?
MAT 23:34 Te yun guaa sein, chi tetniuu san tee vi ndakani tnoꞌo ia Dios vi tee ndichi vi tee vi kaxtnoꞌo Ley nuu ndiꞌi ni. Su sava de vi kaꞌni ni; te sava de, vi katakaa ni nuu ndaꞌa cruz; te sava de vi kani ni ini veꞌe ii sinagoga; te sava de vi kunu yuꞌu, te vi sondikin ni de ñuu ñuu.
MAT 23:35 Te yun guaa siki ndiꞌi maa ni nanakau kuechi ja ni ka jaꞌni ndi tata ni ñayiu tu na inu kuechi. Ni ka kejaꞌa de ni ka jaꞌni de ndee Abel, tee ndaa, vi guaa ndee Zacarías, seꞌe Berequías, tee ni ka jaꞌni de neꞌu altar jin veñuꞌu.
MAT 23:36 Te kaꞌan ndaa ndija san ja ndiꞌi kuechi yaꞌa nanakau siki ñayiu ka oo kiuu vitna ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 23:37 Yun te ni kaꞌan Jesús jin ñuu Jerusalén: ͏―͏Jerusalén, Jerusalén, roon ja jaꞌni ron tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios vi kani yuu ron tee ni tetniuu ya, ¡nasaa jichi ni kuini rin ja ndaxtutu rin seꞌe ron na kuinio chiuun ja ndachindijin ti seꞌe kueli ti, su tu ni kuini ron!
MAT 23:38 Su konaꞌa ron ja kendoo ndaꞌu kendoo kee veꞌe ron.
MAT 23:39 Chi kaꞌan ndaa ndija rin ja ndee vitna, te ma vi kuni uun ka ña ron vi guaa ndee na kenta kiuu vi kachi ñayiu: “¡Na taꞌu na ndetu ia vaji jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo Dios ja kotatnuni ya!”, vi kachi ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 24:1 Yun te nuu ni ndee Jesús veñuꞌu kaꞌnu yun, te nini jika ya kuaꞌan ya, te ni ka kuyatni tee ka skuaꞌa jin ya. Te ni ka xneꞌe de ndiꞌi naxa oo veñuꞌu kaꞌnu yun.
MAT 24:2 Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndiꞌi ja ka ndiaꞌa ni yaꞌa, kaꞌan ndaa ndija san, jayaꞌa, chi ma kendoo ni in kava siki inka kava, chi ndiꞌi tnani ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 24:3 Yun te kuaꞌankuei ya yuku Olivos, te nuu ni jinkoo ya, te ni jinokuei tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jikan tnoꞌo siin ña de jin ya, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Kaxtnoꞌo ni na kiuu skunkuu ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan ni yaꞌa, vi nagua kokuu seña nuu kuyatni kiuu ja ndii ni vi nuu naa ndiꞌi ñuyiu yaꞌa ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 24:4 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Vi koto guaꞌa ni maa ni ja tu na in xndaꞌu ña jin ni.
MAT 24:5 Chi kikuei kuaꞌa tee jin sivi san, te vi kachi de: “Maa san kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios”, te vi xndaꞌu de kuaꞌa ñayiu.
MAT 24:6 Te vi konini ni ka kaꞌan ja ka jaxin tnaꞌa ñayiu, vi yaꞌa yun vi kaꞌan ja vi kaxin tnaꞌa. Su vi koto ni maa ni ja ma vi yuꞌu ni, chi nini kuu ja saa kokuu. Su masu yun kuu ja naa ñuyiu.
MAT 24:7 Chi vi ndakoo ñuu naꞌnu ja vi kaxin tnaꞌa jin sava ka ñuu naꞌnu. Te suni tee netniuu vi kaxin tnaꞌa de jin sava ka tee ka netniuu. Te koo kueꞌe xeen vi tnama vi ñutnaa taka ñuu.
MAT 24:8 Te ndiꞌi yaꞌa kuu ja vi inka ni jinkondee tnundoꞌo.
MAT 24:9 ’Yun te vi xtuu ña ñayiu jin ni ja vi ndevaꞌa ndetnuni vi saꞌa ñai, te vi kaꞌni ñai, te vi kuni uꞌu ña ndiꞌi ñayiu ja jaꞌa sein.
MAT 24:10 Te kiuu yun, chi kuaꞌa ñayiu ka kandija vi ndajiokuiin, te vi ndaxtuu tnaꞌa in in mai nuu tee netniuu, vi suni vi ndakuni uꞌu tnaꞌi.
MAT 24:11 Te kuaꞌa tee tnoꞌo vi ndakoo vi kachi ja tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios ka kuu de, te vi xndaꞌu de kuaꞌa ñayiu.
MAT 24:12 Te kaya kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe, te kuaꞌa ñayiu ma vi kaꞌan ndaꞌu tnaꞌa kai.
MAT 24:13 Su na ñayiu oo yutnu guaa ndee kiuu sandiꞌi, te sui kuu ja kaku niꞌnu.
MAT 24:14 Te kutenuu tnoꞌo vaꞌa naxa tatnuni ia Dios ninii ñuyiu yaꞌa, nagua ja ndiꞌi ñayiu na vi kuni, yun te saa ndiꞌi ñuyiu.
MAT 24:15 ’Te yun guaa nuu na vi kuni ni ini veñuꞌu kaꞌnu Jerusalén ja ka saꞌa de janeꞌe jayichi ja ndoo ndaꞌu veñuꞌu yun nagua ni kaꞌan Daniel, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa. Na in kaꞌu, te na jinkuiꞌnu ini.
MAT 24:16 Nuu saa te na ñayiu ka oo Judea na vi kunu yuꞌi kiꞌinkuei guaa ndee nuu yuku.
MAT 24:17 Te na in oo yata veꞌe, te ma nui ja keneꞌi ndatniuu oo ini veꞌe.
MAT 24:18 Te na in oo yuku nuu satniui, te ma ndiokuiin ja nukiꞌin saꞌuin.
MAT 24:19 Su ¡ndaꞌu ni ka ñaꞌa ka ñuꞌu lulu vi ñaꞌa ka jaxin seꞌe kiuu yun!
MAT 24:20 Vi ndakuatu ni nuu ia Dios ja kiuu vi kunu yuꞌu ni yun, ma kokuu in yoo kuun yuaꞌa ni in kiuu ndatatu.
MAT 24:21 Chi kiuu yun koo kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo ja ni tu na in jini ndee nuu ni jinkoo ñuyiu vi guaa ndee kiuu vitna, te ni ma koo saꞌun ka.
MAT 24:22 Su kiuu kii tnundoꞌo yun, chi saꞌa ia Dios ja joo ni kiuu kokuu, chi nuu ja masu saa saꞌa ya, te tu na in kaku niꞌnu. Su ja jaꞌa ñayiu ni kaji ya kuu ja joo ni kiuu kokuu.
MAT 24:23 ’Su kiuu yun nuu ja ndee ñayiu kaꞌan: “Vi kondiaꞌa ni, chi yaꞌa oo Kristu”, axi “Yun oo Kristu”, te ma vi kandija ni.
MAT 24:24 Chi vi ndakoo tee tnoꞌo vi kachi ja Kristu ka kuu, vi tee tnoꞌo vi kachi ja tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios ka kuu, te vi saꞌa de kuaꞌa janaꞌnu vi javii, nagua ja vi xndaꞌu de ñayiu. Te nuu ja kuu, chi vi guaa ndee ñayiu ni kaji maa ia Dios vi xndaꞌu de.
MAT 24:25 Te ja kaxtnoꞌo san ndee vitna nagua ja vi kokuni ni naxa kokuu.
MAT 24:26 Te yun guaa nuu ja ka kaꞌan ñayiu: “Vi kondiaꞌa ni ya, chi nuu ñuꞌu teꞌa yun oo ya”, te ma kiꞌinkuei ni. Axi vi kachi ñayiu: “Vi kondiaꞌa ni ya, chi ini veꞌe ya oyuꞌu ya”, te ma vi kandija ni.
MAT 24:27 Chi vi kuni ndiꞌi ñayiu kiuu ndii sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi kokuu na kuinio nuu yeꞌe kani tajan ichi kana nikandii, te yeꞌe ichi nuu makee.
MAT 24:28 Chi vini kunio ndee ni nuu ni kuu ja nduei kiti ni jiꞌi, chi yun ka kututu chioko lasanko.
MAT 24:29 ’Su nuu yaꞌa kunu kiuu tnundoꞌo yun, te kunee nuu nikandii vi ma yeꞌe ka yoo, te junkuei kimi ka oo andivi vi kisi jandakui oo andivi.
MAT 24:30 Te yun vi kuni ñayiu seña ndee andivi ja mandii sein ja kuu san Seꞌe Teyii. Te taka ñayiu ñuyiu vi kusuchi ini, te vi ndaꞌi vi kana nuu vi kuni ña jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii, ja mandii san nuu viko ndee andivi jin jakaꞌnu vi jayeꞌe tajan.
MAT 24:31 Te tetniuu san ia ka jinokuechi nuu maa Dios nuu vi xndaꞌi jajaa ya trompeta ndee ndi kuun lado ñuyiu ja vi ndaxtutu ya ñayiu ni kaji ia Dios, te vi ndee in lado nuu jinkituu andivi jin ndee inka lado.
MAT 24:32 ’Vi kutuaꞌa ni tnoꞌo jioniꞌi kaꞌan san jin tnu tichi iuu. Nuu jinkondee nduyute tnu, te ndataꞌu ndaꞌa kueli tnu, yun kuu ja ka jini ni ja ni kuyatni yoo iꞌni.
MAT 24:33 Te suni nuu ni ka jini ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, te vi jinkuiꞌnu ini ni ja ja oo yatni san yuyeꞌe ja ndii san.
MAT 24:34 Te kaꞌan ndaa san ja ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa skunkuu nuu ñayiu vi tnaꞌa tnundoꞌo yaꞌa ama ka ja vi kui.
MAT 24:35 Ñuyiu yaꞌa vi andivi, chi ja naa ni kuu. Su tnoꞌo kaꞌan san, ma naa, chi ndiꞌi skunkuu.
MAT 24:36 ’Su ja kiuu vi ore ja ndii san, tu na in jini, ni ia ka jinokuechi nuu maa Dios ja ka oo ndee andivi, te ni maa san ja kuu san Seꞌe ia Dios, tu jini san, chi maintnoꞌo maa Tata Dios guaa jini ya.
MAT 24:37 ’Su nagua ni kuu kiuu nuu ni oo Noé, saa kokuu kiuu ja ndajiokuiin sein ja kuu san Seꞌe Teyii.
MAT 24:38 Chi kiuu chiaꞌan ka ja ndaa ndute ñuyiu, ka jaa ka jiꞌi ñayiu, vi ka jaka tnaꞌi vi ka xtnandaꞌi seꞌi guaa ndee kiuu nuu ni kiukuei Noé ini arca.
MAT 24:39 Te tu ni ka kandija ñayiu ja kuun sau xeen vi guaa ndee nuu ni ndaa ndute yun, te ni jiso ña jin ndiꞌi. Te suni saa ni kokuu nuu ndajiokuiin Seꞌe Teyii ñuyiu yaꞌa.
MAT 24:40 Te kiuu saa vi koo uu tee nuu ka satniuu de, te in de ndakuaka ña ya, te inka de kendoo.
MAT 24:41 Uu ñasiꞌi ka ndiko in ni nuu molinu, te in ña ndakuaka ña ya, te inka ña kendoo.
MAT 24:42 ’Nuu saa te vi kuꞌun ini ni, chi tu ka jini ni na ore kuu ja ndii Jitoꞌo ni.
MAT 24:43 Su vi kuni ni yaꞌa, nuu ja in tee xiin veꞌe ja jini de na ore kii kuiꞌna, te kondito de, ma kuandetu de ja kiuu kuiꞌna yun ja suꞌu ndatniuu veꞌe de.
MAT 24:44 Te yun guaa suni vi kotuaꞌa maa ni, chi ndii Seꞌe Teyii ore ja tu ka nee tu ka kuu ini ni.
MAT 24:45 ’¿Ndee tee kuu tee jinokuechi ndaa vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini de ja ni chitniuu ña jitoꞌo de ja kokoto de ñayiu veꞌe tee yun, nagua ja kuñaꞌa de ja vi kaa sava ka tee ka jinokuechi yun ore ka kokin de?
MAT 24:46 Na taꞌu na ndetu tee jinokuechi yun ja nuu ndii jitoꞌo de, te nukuꞌun ña de ja skunkuu guaꞌa de ndiꞌi tniuu ni teku tniuu de.
MAT 24:47 Chi kaꞌan ndaa san ja chitniuu ña jitoꞌo de yun ja suu de kotatnuni nuu ndiꞌi ja nevaꞌa tee yun.
MAT 24:48 Su nuu ja tee kueꞌe kuu tee jinokuechi yun, te ndakani ini de jin anu de: “Ma ndajiokuiin yachi jitoꞌo”,
MAT 24:49 te jinkondee de kani de sava ka tee ka jinokuechi yun, te kaa de vi koꞌo de jin tee ka jini yun.
MAT 24:50 Te vi sanaa ni, te ndajino jitoꞌo de kiuu tu nee tu kuu ini de vi ore ja tu jini de.
MAT 24:51 Te kani ndevaꞌa ña tee yun, te tnaa ña de nuu vi tniuyaꞌu tee kueꞌe yun yika kuechi de jin tee inu jani ini. Te yun vi kondaꞌi vi kokana de, te vi ndakaꞌñi noꞌo de.
MAT 25:1 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kokuu inuu jin uxi suchi siꞌi kuechi ja ni ka kiꞌin lámpara, te kuaꞌankuei ja mavinutnaꞌi jin in suchi yii tnandaꞌa.
MAT 25:2 Te uꞌin ka kuu suchi ka ndakaji, te uꞌin ka kuu suchi vasa.
MAT 25:3 Te suchi vasa yun ni ka kiꞌin lámpara, su tu ni ka yindaꞌi texeꞌen olivo ja vi ndachitui lámparai.
MAT 25:4 Te suchi ka ndakaji yun, chi ni ka kiꞌin lámpara vi tindoꞌo nuu ñuꞌu texeꞌen olivo ja vi ndachitui lámparai.
MAT 25:5 Te ja siun ni kukuee suchi yii tnandaꞌa yun, te ni kii ñuaꞌna nui, te ndiꞌi ni ka kixin.
MAT 25:6 Su nuu sau ñuu jakuaa, te ni ka onini ja ka kana jaa: “Yaꞌa vaji suchi tnandaꞌa, te vi ndakoo, vi nutnaꞌa ron jin”.
MAT 25:7 Yun te ka ndakoo ndiꞌi suchi siꞌi kuechi yun, te ni ka ndasavaꞌi lámparai.
MAT 25:8 Su yun te ka jiñaꞌa ndi uꞌun suchi vasa yun nuu ndi uꞌun suchi ka ndakaji yun: “Vi taa joo texeꞌen olivo ron, na ndee nuu lámpara rin, chi ndaꞌva, kaꞌan”, ka jiñaꞌi.
MAT 25:9 Yun te ka jiñaꞌa suchi ka ndakaji yun: “Ñaꞌa, chi kana saa ma kenta vi kuantniuu maa rin vi ja vi kuantniuu ron. Te guaꞌa ka kuaꞌankuei nuu ka xiko, te vi kuaan ron ja vi kuantniuu maa ron”, ka jiñaꞌi.
MAT 25:10 Su vi nini kuaꞌankuei suchi vasa yun ja vi kuain texeꞌen olivo, te ni ndenta ni suchi yii tnandaꞌa yun. Te suchi siꞌi ka otuaꞌa yun, chi ni kiukuei ni jin suchi yii tnandaꞌa yun maa veꞌe viko, te ni ndandesi ni yeꞌe yun.
MAT 25:11 Te ndee nuu kuee ka saa ni jinokuei uꞌun ka suchi vasa yun, te ka jiñaꞌi: “Jitoꞌo san, ndakune ni yeꞌe na kiukuei san”, ka jiñaꞌi.
MAT 25:12 Yun te jiñaꞌa tee tnandaꞌa yun: “Kaꞌan ndaa ndija rin ja tu jini ña rin”, jiñaꞌa de.
MAT 25:13 ’Yun kuu ja vi kuꞌun ini ni, chi tu ka jini ni na kiuu vi na ore kuu ja ndii sein ja kuu san Seꞌe Teyii ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 25:14 ’Chi nuu tatnuni ia Dios ndee andivi kuu inuu jin in tee ja oo ja kiꞌin jika de inka ñuu. Te ama ka ja kiꞌin de, te ni kana de tee ka jinokuechi nuu de, te ni jiñaꞌa de xuꞌun de ja vi satniuu jin tee yun.
MAT 25:15 ’Te nuu in de ni jiñaꞌa de uꞌun mil xuꞌun kaa, te nuu inka de ni jiñaꞌa de uu mil, te nuu inka de in mil, na kuu na kuu naxa kuu vi satniuu jin in in maa de. Yun te ni kee de kuaꞌan jika de.
MAT 25:16 Te tee ni niꞌi uꞌun mil xuꞌun kaa yun, ni satniuu de jin xuꞌun yun, te ni ndaniꞌi de inka uꞌun mil seꞌe xuꞌun yun.
MAT 25:17 Suni saa ni ni saꞌa tee ni niꞌi uu mil xuꞌun kaa yun, te ni ndaniꞌi de inka uu mil seꞌe xuꞌun yun.
MAT 25:18 Su tee ni niꞌi in mil xuꞌun kaa yun, chi ni jate de nuu ñuꞌu, te ni chiyuꞌu de xuꞌun lamu de.
MAT 25:19 ’Su nuu ni yaꞌa kuaꞌa kuia, te ni ndajiokuiin lamu tee ka jinokuechi yun, te ni ndakan tnoꞌo ña de naxa ka kuu de jin xuꞌun yun.
MAT 25:20 Yun te ni jino tee ni niꞌi uꞌun mil xuꞌun kaa yun, te nee de inka uꞌun mil seꞌe xuꞌun yun, te jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, yaꞌa oo uꞌun mil xuꞌun kaa ja ni taa ni, te suni yaꞌa oo inka uꞌun mil seꞌe xuꞌun ja ni kundee san ja jaꞌa xuꞌun ni taa ni”, jiñaꞌa de.
MAT 25:21 Te jiñaꞌa lamu de: “Vatuka, tee jinokuechi guaꞌa vi tee ndaa kuu ron. Te ja siun ni satniuu ndaa ron jin joo luluu ja ni taa rin nuu ron, te skuiso siki ña rin siki kuaꞌa ka tniuu naꞌnu. Neꞌe te kosii ini ron jin rin.”
MAT 25:22 Yun te suni ni jino tee ni niꞌi uu mil xuꞌun kaa, te nee de inka uu mil seꞌe xuꞌun yun, te jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, yaꞌa oo uu mil xuꞌun kaa ja ni taa ni, te suni yaꞌa oo inka uu mil seꞌe xuꞌun ja ni kundee san ja jaꞌa xuꞌun ni taa ni”.
MAT 25:23 Te jiñaꞌa lamu de: “Vatuka, tee jinokuechi guaꞌa vi tee ndaa kuu ron. Te ja siun ni satniuu ndaa ron jin joo luluu ja ni taa rin nuu ron, te skuiso siki ña rin siki kuaꞌa ka tniuu naꞌnu. Neꞌe te kosii ini ron jin rin.”
MAT 25:24 Yun te suni ni jino tee ni niꞌi in mil xuꞌun kaa, te jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, ja jini san ja tee ndee ini kuu ni, chi ndaxtutu ni nuu tu ni jate ni, te kuaꞌa ka ndakan ni saa ja ni jiñaꞌa ni.
MAT 25:25 Te yun kuu ja ni yuꞌu san, te ni jaꞌan san ni tayuꞌu san xuꞌun ni chii ñuꞌu, su yaꞌa oo nagua kuu xuꞌun maa ni”, jiñaꞌa de.
MAT 25:26 Yun te jiñaꞌa lamu de: “Masu tee jinokuechi guaꞌa kuu ron, vi seꞌe tee kuꞌndu. Nuu ja jini ron ja ruꞌun, chi ndaxtutu rin nuu tu jate rin, te kuaꞌa ka ndakan rin saa ja jiñaꞌa rin,
MAT 25:27 te ¿nau ja tu ni jinsiaꞌa ron xuꞌun rin nuu banku nagua ja kiuu ndajiokuiin rin, te ndaniꞌi rin xuꞌun rin jin seꞌe nuu siun?”, jiñaꞌa de.
MAT 25:28 Yun te jiñaꞌa lamu nuu sava ka tee ka jinokuechi yun: “Vi ndakindee xuꞌun jian, te vi kuñaꞌa ron nuu tee nevaꞌa uxi mil.
MAT 25:29 Chi na in nevaꞌa, te ndaniꞌi ja konevaꞌa kuaꞌa kai. Su na in tu nagua nevaꞌa, te vi ndee joo luluu ja nevaꞌi, te ndondee.
MAT 25:30 Su tee tu jiniuꞌu jian, vi keneꞌe de ndee yeꞌe nuu nee juera, te yun na kondaꞌi kokana de vi ndakaꞌñi noꞌo de”, kachi lamu yun ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 25:31 Yun te jiñaꞌa tuku ya: ͏―͏Nuu ndajiokuiin sein ja kuu san Seꞌe Teyii jin jayeꞌe tajan san, vi jin ndiꞌi ia ka jinokuechi nuu san, yun te junkoo san nuu yeꞌe tajan ja tatnuni san.
MAT 25:32 Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi ndututu nuu san, te saꞌa siin san jin in in nagua saꞌa siin in tee jito kiti ja saꞌa siin de ndikachi de vi ndixiꞌu de.
MAT 25:33 Te saꞌa siin san ñayiu guaꞌa ja ka kuu na kuinio ndikachi ichi ndaꞌa kuaꞌa san. Te saꞌa siin san ñayiu kueꞌe ja ka kuu na kuinio ndixiꞌu ichi ndaꞌa satni san.
MAT 25:34 Te nuu kokuu san rey, kuñaꞌa san nuu ñayiu ka oo ichi ndaꞌa kuaꞌa san: “Neꞌekuei ron ja ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña tata rin Dios, te kiukuei ron nuu tatnuni rin nuu ja oo tuaꞌa guaa ndee nuu ni jinkoo ñuyiu yaꞌa.
MAT 25:35 Chi ni okokin rin, te ni ka taa ron ja ni jaa rin; vi ni oyichi rin, te ni ka taa ron ndute ni jiꞌi rin. Ni jikanuu ndaꞌu rin, te ni ka taa ron veꞌe ron ni ndoo rin.
MAT 25:36 Te ni jaꞌni ña saꞌun rin, te ni ka skutaꞌu ña ron. Ni okuꞌu rin, te ni ka jakoto ña ron. Ni oo rin vekaa, te suni ni ka jakoto ña ron.”
MAT 25:37 Yun te vi ndakantnoꞌo ña ñayiu ndaa yun: “Jitoꞌo san, ¿na kiuu ni ka jini ña san kokin ni, te ni ka taa san ja ni jaa ni? ¿Vi na kiuu ni ka jini ña san ja yichi ni, te ni ka taa san ndute ni jiꞌi ni?
MAT 25:38 ¿Axi na kiuu ni ka jini ña san ja jikanuu ndaꞌu ni, te ni ka taa san veꞌe san ni ndoo ni? ¿Axi na kiuu ni jaꞌni ña saꞌun jin ni, te ni ka skutaꞌu ña san?
MAT 25:39 ¿Axi na kiuu ni ka jini san ja kuꞌu ni axi oo ni vekaa, te ni ka jakoto ña san?”
MAT 25:40 Yun te kuñaꞌa san nuu kokuu san rey: “Kaꞌan ndaa ndija rin ja nuu ni ka saꞌa ron jin in in ñani rin, visi ñayiu ndaꞌu ndevaꞌa ka kui, te ja jaꞌa maa rin ni ka saꞌa ron”.
MAT 25:41 ’Yun te kuñaꞌa san ja kuu san rey nuu ñayiu ka oo ichi ndaꞌa satni san: “Vi kujioo nuu oo rin, roon ja ni ka niꞌi taꞌu ron, te kiꞌinkuei ron nuu ñuꞌu nuu vi kokai ron nikuii nikani, nuu oo tuaꞌa ja kiꞌin Tachi jin tachi kueli ja ka jinokuechi nuu.
MAT 25:42 Chi ni okokin rin, su tu ni ka taa ron ja kaa rin. Te ni oyichi rin, su tu ni ka taa ron ndute koꞌo rin.
MAT 25:43 Te ni jikanuu ndaꞌu rin, su tu ni ka taa ron veꞌe ron ja ndoo rin. Vi ni jaꞌni ña saꞌun jin rin, su tu ni ka skutaꞌu ña ron. Te ni okuꞌu rin vi ni oo rin vekaa, su tu ni ka jakoto ña ron.”
MAT 25:44 Yun te suni vi kakan tnoꞌo ña ñayiu yun: “Jitoꞌo san, ¿na kiuu ni ka jini ña san ja kokin ni, axi yichi ni, axi jikanuu ndaꞌu ni, axi jaꞌni ña saꞌun ni, axi kuꞌu ni, axi oo ni vekaa, te tu ni ka chituu ña san?”
MAT 25:45 Yun te kuñaꞌa san ja kuu san rey: “Kaꞌan ndaa ndija rin ja nuu tu ni ka saꞌa ron siun jin in ñayiu yaꞌa, visi ñayiu ndaꞌu ndevaꞌa kui, te suni tu ni ka saꞌa ron siun ja jaꞌa maa rin”, kuñaꞌa san.
MAT 25:46 Te kiꞌinkuei ñayiu yun nuu vi tniuyaꞌui nikuii nikani. Te ñayiu ndaa, vi niꞌi taꞌui ja vi kotekui nikuii nikani ͏―͏jiñaꞌa Jesús.
MAT 26:1 Yun te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
MAT 26:2 ͏―͏Ja ka jini maa ni ja nuu uu ni ka kiuu, te koo viko pascua ñayiu ñuo, te vi xtuu ña ñayiu jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii, te vi katakaa ña nuu ndaꞌa cruz ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:3 Yun te ni ka ndututu tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ñuu Israel nuu oo veꞌe tniuu sutu kuu nijaꞌnu ka nani Caifás.
MAT 26:4 Te ni ka skaꞌan tnaꞌa de naxa vi kakuiko de Jesús jin ninoꞌo tnoꞌo tnoꞌo, te vi kaꞌni ña de.
MAT 26:5 Su ni ka kachi de: ͏―͏Ma vi kakuiko de kiuu viko yaꞌa, chi nuu ñaꞌa, te vi saꞌa niꞌi vi saꞌa ioo ñayiu ñuo ͏―͏ni ka kachi de.
MAT 26:6 Te oo Jesús ñuu Betania, veꞌe Simón, tee ni okuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi.
MAT 26:7 Te yun ni jino in ñasiꞌi nuu oo ya, nee ña in tindoꞌo yuu vii ndevaꞌa ñuꞌu chitu tatna xiko ja ndee yaꞌu ndevaꞌa. Te ni joso ña xini ya nuu nukoo ya nuu mesa jaa ya xtaa.
MAT 26:8 Su nuu ni ka jini tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka kiti ini de, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿Nau ja skunaa ñaꞌa yaꞌa tatna xiko yaꞌa?
MAT 26:9 Guaꞌa ka kuu ni xiko ña, te niꞌi ña kuaꞌa xuꞌun, te skutaꞌu ña ñayiu ka kuu ndaꞌu nuu siun ͏―͏ka kachi de.
MAT 26:10 Su nuu ni jini Jesús ja siun ka kaꞌan de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿Nau ja ka xnaꞌa ni ñaꞌa yaꞌa? Te in tniuu guaꞌa ni saꞌa ña jin san.
MAT 26:11 Kuu ka ñayiu ka kundaꞌu, chi ndiꞌi ni kiuu ni vi koo ni jin, su sein, chi masu ndiꞌi kiuu vi koo.
MAT 26:12 Chi ja ni joso ña ñaꞌa yaꞌa tatna xiko yaꞌa nuu yiki kuñu san kuu ja ni saꞌa tuaꞌa ña jin san ja jinkoyuꞌu san.
MAT 26:13 Te kaꞌan ndaa ndija san ja ndee ni nuu ni kuu ja ka kaxtnoꞌo ñayiu tnoꞌo vaꞌa ia Dios ninii ñuyiu yaꞌa, te suni vi ndakani ja ni saꞌa ñaꞌa yaꞌa nagua vi kondakaꞌan ña ñayiu jin ña ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:14 Yun te kuaꞌan Judas Iscariote, in tee neꞌu ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, ja vi ndatnoꞌo tnaꞌa de jin sutu ka kuu nijaꞌnu.
MAT 26:15 Te jiñaꞌa de: ͏―͏¿Nasaa ka kuini ni ja vi tniuyaꞌu ña ni, te na xtuu san Jesús nuu ni? Te ni ka tniuyaꞌu ña tee yun oko uxi xuꞌun kaa kuu plata.
MAT 26:16 Te vi ndee ore saa ni kejaꞌa de nduku de naxa kuu ja xtuu de Jesús nuu sutu ka kuu nijaꞌnu yun.
MAT 26:17 Yun te kiuu xtnañuꞌu ja ni kejaꞌa viko yun nuu ka jaa ñayiu xtaa vixin uun ja tu na levadura yiꞌi, ni ka juntnaꞌa tee ka skuaꞌa jin Jesús, te ka jiñaꞌa de: ͏―͏¿Ndenu kuini ni ja vi savaꞌa san lelu nuu vi kaxinio viko pascua yaꞌa? ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 26:18 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kuaꞌankuei ni ndee maa ñuu, veꞌe in tee ka jini tnaꞌa jin san, te vi kuñaꞌa ni: “Kaꞌan Mastru suaꞌa: Ja oo yatni kiuu ja kuu san, te veꞌe ni kuini san ja vi saꞌa san viko pascua jin tee ka skuaꞌa jin san”, vi kuñaꞌa ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:19 Yun te ni ka saꞌa tee ka skuaꞌa jin ya nagua ni tatnuni ya, te ni ka savaꞌa de ja vi kaxini ya jin de viko pascua yun.
MAT 26:20 Te nuu ni kunee, te ni ka junkoo ya jin ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya.
MAT 26:21 Te nini ka jaxini ya jin de, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kaꞌan ndaa ndija san ja in maa ni xtuu ña jin san ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:22 Te ni ka kusuchi ndevaꞌa ini in in de, te ni ka jinkondee de ka jikan tnoꞌo ña de: ͏―͏¿A sein kuu, vi Jitoꞌo san?
MAT 26:23 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Na in ka jaa jin san in ni nuu koꞌo, te suu kuu ja xtuu ña jin san.
MAT 26:24 Te sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi vi ja ndaa ja ndoꞌo san nagua yoso nuu tutu ii. Su ndaꞌu ni ka maa tee xtuu ña jin san, chi vi guaꞌa ka kuu ja ma kaku de ja koo de ñuyiu yaꞌa nuu siun ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:25 Yun te jiñaꞌa Judas, tee nduku ja xtuu ña jin ya: ͏―͏¿A sein kuu, Mastru? ͏―͏Suu ni kaꞌan maa ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:26 Te vi nini ka jaa de jin ya xtaa, te ni tnii ya xtaa vixin yun, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni taꞌu ya, te ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi tnii ni te vi kaa ni, chi yaꞌa kuu yiki kuñu san.
MAT 26:27 Yun te ni tnii ya vasu nuu ñuꞌu vinu, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni siaꞌa ya vasu yun, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ndiꞌi ni vi koꞌo vinu ñuꞌu nuu vasu yaꞌa.
MAT 26:28 Chi yaꞌa kuu niñi san ja soko san ja kokuu in tratu jaa, te kati ja jaꞌa kuaꞌa ñayiu nagua ja konekaꞌnu ini ia Dios yika kuechi.
MAT 26:29 Su kaꞌan san ja vi ndee ore vitna, te ma koꞌo ka san nduxi uva yaꞌa guaa ndee kiuu vi koꞌo tukuo vinu jaa nuu tatnuni ia kuu Tata san.
MAT 26:30 Te nuu ni ndiꞌi ni ka jita ya in yaa vaji nuu Salmo, te kuaꞌankuei ya yuku Olivos.
MAT 26:31 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ndiꞌi ni vi ndayuꞌu ja jaꞌa tnundoꞌo kii siki san jakuaa vitna, chi yoso nuu tutu ii: “Xtuji rin tee jito ndikachi, te yaꞌa yun ni ka vi kutenuu ti”, kachi tutu ii.
MAT 26:32 Su nuu na ndateku san, te kokoxnoꞌo san konoꞌo san Galilea, te saa ndajakuei ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:33 Yun te jiñaꞌa Pedro: ͏―͏Visi ndiꞌi de na vi ndayuꞌu, su sein, chi ma ndayuꞌu saꞌun san.
MAT 26:34 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Kaꞌan ndaa ndija san ja jakuaa vitna, te uni jichi kaꞌan ni ja tu jini ña ni jin san ama ka ja kana liꞌli.
MAT 26:35 Yun te jiñaꞌa Pedro: ͏―͏Visi na kuu san jin ni, su ma kaꞌan san ja tu jini ña san ͏―͏jiñaꞌa de. Te vi suni saa ni ka jiñaꞌa ndiꞌi tee ka skuaꞌa jin ya.
MAT 26:36 Yun te kuaꞌankuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya, te ni jinokuei ya in nuu nani Getsemaní, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Vi jinkoo ni yaꞌa nini kiꞌin san yun na ndakuatu san ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:37 Te ni jaka ya Pedro vi nduu seyii Zebedeo, te ni jinkondee ya ni kusuchi ini ya vi ni tnaꞌu ndevaꞌa ini ya.
MAT 26:38 Yun te jiñaꞌa ya: ͏―͏Kusuchi ndevaꞌa ini san vi ndee na kuu san. Vi kendoo ni yaꞌa ni, te vi kondito ni jin san.
MAT 26:39 Yun te ni kuu jika ya joo, te ni jinkuiin jiti ya vi ndee ni kunjino tnee ya nuu ñuꞌu, te ni ndakuatu ya, jiñaꞌa ya: ͏―͏Tata maa san, nuu ja suaꞌa te kuu, te xtajioo ni tnundoꞌo vaji siki san. Su ma kokuu nagua kaꞌan maa san, chi na kokuu nagua kuini maa ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:40 Te vini ni ndajiokuiin ya ni ndajino ya nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya, te ni nukuꞌun ña ya ja ka kixin de. Te jiñaꞌa ya nuu Pedro: ͏―͏¿A vini in ore, tu ni ka kundee ini ni ja vi kondito ni jin san?
MAT 26:41 Vi kondito ni, te vi ndakuatu ni nuu ia Dios nagua ja ma koto tnuni ña jakueꞌe, chi ja ndaa ja anu ni oo tuaꞌa ja kuantnoꞌo nuu ia Dios, su yiki kuñu ni, chi vita kuu ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:42 Yun te kuaꞌan tuku ya ja kuu uu ja ni ndakuatu ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Tata maa san, nuu ja ma kuu ja xtajioo ni tnundoꞌo yaꞌa ja tnaꞌa san, te saꞌa ni nagua kuini maa ni ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:43 Te ni ndajino ya inka jichi, te ni nukuꞌun ña ya ja ka kixin tuku de, chi tu ka kundee ka nduchi nuu de jin ñuaꞌna.
MAT 26:44 Te ni xndoo tuku ña ya, te kuaꞌan ya ja ndakuatu ya jichi kuu uni, te inuu ni tnoꞌo ni kaꞌan ya.
MAT 26:45 Yun te ni ndajino ya nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ͏―͏¿A vi ka kixin ni ni vi ka ndatatu ni? Te ja ni jino ore ja vi kakuiko ña ñayiu ka saꞌa yika kuechi jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii.
MAT 26:46 Vi ndakoo ni na kiꞌon, chi ja makuyatni tee xtuu ña jin san ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:47 Te vi nini kaꞌan ka ya, te ni jino ni Judas, in tee neꞌu ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, ndeka de kuaꞌa tee ka nee yuchi kani vi tee ka nee yutnu ja ni ka tetniuu ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu.
MAT 26:48 Te ja ni kaxtnoꞌo Judas, tee ni xtuu ya, nagua kokuu in seña, te jiñaꞌa de: ͏―͏Na xiin nuu tetuyuꞌu san, te tee yun kuu tee vi kakuiko ni ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 26:49 Yun te ni jintnaꞌa de Jesús, te jiñaꞌa de: ͏―͏Oo vaꞌa ni, Mastru. Te ni tetuyuꞌu de nuu ya.
MAT 26:50 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Amigo, saꞌa ni na tniuu vaji ni. Yun te ni ka jintnaꞌa ña sava ka tee yun, te ni ka kakuiko ña de jin ya.
MAT 26:51 Su in tee ka oo jin Jesús, ni keneꞌe de yuchi kani de, te ni jaꞌnde de soꞌo in tee jinokuechi nuu sutu kuu nijaꞌnu ka.
MAT 26:52 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ndatavaꞌa ni yuchi kani ni nuu ñuꞌu maa, chi ndiꞌi tee jaxin tnaꞌa jin yuchi kani, te suni jin yuchi kani yun kuu de.
MAT 26:53 ¿Chi a tu jini ni ja kuu kakantaꞌu san nuu Tata san, te vitna ñuꞌni tetniuu ya viꞌi ka uni xiko uxi uu mil ia ka jinokuechi nuu ya ja vi skaku niꞌnu ña jin san?
MAT 26:54 Su nuu ja saa saꞌa san, ¿te naxa skunkuu nagua yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan ja nini kuu ja saa ndoꞌo san? ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:55 Te vi ore saa jiñaꞌa Jesús nuu tee yun: ͏―͏¿Nau ja ka nee ni yuchi kani vi yutnu vajikuei ni ja vi kakuiko ña ni jin san na kuinio ja kuiꞌna kuu san? Te in in kiuu ni ka oo in nio nuu veñuꞌu kaꞌnu ja ni okaxtnoꞌo san tnoꞌo ia Dios, te tu ni ka kakuiko ña ni.
MAT 26:56 Su saa kokuu ndiꞌi yaꞌa, nagua ja skunkuu nagua yoso nuu tutu ii ja ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa ͏―͏jiñaꞌa ya. Yun te maintnoꞌo ni ka ya, ni ka xndoo ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jino yuꞌu de kuaꞌankuei de.
MAT 26:57 Yun te ni ka jaka ña tee ni ka kakuiko ña jin Jesús nuu sutu kuu nijaꞌnu ka nani Caifás nuu ka otutu tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu.
MAT 26:58 Su Pedro, chi jika ni ndikin ña de kuaꞌan de guaa ndee ini nuu oo veꞌe tniuu sutu kuu nijaꞌnu ka yun. Te ni kiuu de, te ni jinkoo de nuu ka nukoo ndajaꞌa yun, nagua ja kuni de naxa vi saꞌa ña de jin Jesús.
MAT 26:59 Su tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu vi ndiꞌi tee ka netniuu nuu ka ndututu yun, ka nduku de in ja kaꞌan tnoꞌo siki Jesús, nagua ja kuu vi xtavi kuechi ña de ja kuu ya.
MAT 26:60 Su tu ni ka niꞌi de kuechi ya, visi kuaꞌa tee tnoꞌo ni jinokuei ja ka kaꞌan kuechi de siki ya. Yun te saa ndiꞌi ni ka, ni jinokuei uu testiu ja vi kaꞌan tnoꞌo siki ya.
MAT 26:61 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Tee yaꞌa ni kaꞌan de: “Kuu kani san veñuꞌu ia Dios, te nuu uni kiuu, te ndasaꞌa san”, kachi de ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 26:62 Yun te ni ndakoo tee kuu nijaꞌnu nuu sutu yun, te jiñaꞌa de nuu Jesús: ͏―͏¿Nau ja tu kaꞌan saꞌun ron? ¿Na tnoꞌo kuu ja siun ka kaꞌan tee jian siki ron? ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 26:63 Su Jesús, chi tu ni kaꞌan saꞌun ya. Yun te jiñaꞌa tee kuu nijaꞌnu nuu sutu yun: ͏―͏Yaꞌa oo maa ia Dios teku, te tatnuni rin ja kaꞌan ndaa ron, te kaꞌan a suu ron kuu Kristu, Seꞌe ia Dios ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 26:64 Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Suu san kuu kaꞌan maa ni. Te suni kaꞌan san ja ndee vitna, te vi kuni ni Seꞌe Teyii ja konukoo ichi ndaꞌa kuaꞌa maa Dios, ia kaꞌnu ndevaꞌa, te ndii ndee nuu viko ichi andivi ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 26:65 Yun te ni ndata sutu kuu nijaꞌnu ka yun saꞌun de, ja kuu in seña ja kiti ini de, te jiñaꞌa de: ͏―͏Ni kaneꞌe tee yaꞌa jin ia Dios. ¿Te nagua vi kokuu kao testiu ja vi kaꞌan kuechi siki de? Te vitna ja ni ka onini maa ni ja kaneꞌe de jin ia Dios.
MAT 26:66 ¿Naxa ka kaꞌan tna ni? ͏―͏jiñaꞌa sutu kuu nijaꞌnu ka yun. Te ka jiñaꞌa sava ka tee yun: ͏―͏Tee oo kuechi kuu de, te na kuu de.
MAT 26:67 Yun te ni ka tiusii de nuu ya vi ni ka kani ña de jiki, te sava de ni ka katu tikatu nuu ya.
MAT 26:68 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Nuu ja maa ron kuu Kristu, ia netniuu Dios, te kaꞌan, na ndee tee kuu ja ni kani ña jin ron ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 26:69 Te Pedro, chi yeꞌe juera ni yun nukoo de. Te ni jino in ñasiꞌi jinokuechi nuu sutu yun, te jiñaꞌa ña: ͏―͏Maa ni, chi suni ni ka oo ni jin Jesús, tee Galilea ͏―͏jiñaꞌa ña.
MAT 26:70 Su Pedro, chi ni tayuꞌu tnoꞌo de nuu ndiꞌi ñayiu ka oo yun, te jiñaꞌa de: ―Tu jini san na tnoꞌo kaꞌan ni.
MAT 26:71 Te vi inka ni ndee de yeꞌe yun, te ni jini ña inka ñaꞌa jinokuechi yun, te jiñaꞌa ña nuu sava ka ñayiu ka oo yun: ͏―͏Tee yaꞌa, chi suni ni ka oo de jin Jesús, tee Nazaret ͏―͏jiñaꞌa ña.
MAT 26:72 Su ni tayuꞌu tnoꞌo tuku de, te jiñaꞌa de: ͏―͏Kaꞌan ndaa san nuu ia Dios ja tu jini san na ndee tee kuu tee yun ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 26:73 Te nunuu ka joo, te ni ka jintnaꞌa ña ñayiu ka oo yun, te ka jiñaꞌi nuu Pedro: ͏―͏Vi ja ndaa ja suu ni kuu in tee ka ndeka tnaꞌa jin tee yun, chi vi ndee tnoꞌo kaꞌan ni ndaxtuu ña ͏―͏ka jiñaꞌi.
MAT 26:74 Yun te ni jinkondee de ni kaneꞌe de vi kee yuꞌu de jin sivi ia Dios, te jiñaꞌa de: ͏―͏Tu jini san tee yun. Te vi nuu saa ni kana in liꞌli.
MAT 26:75 Yun te ni ndakaꞌan Pedro tnoꞌo ni kaꞌan Jesús nuu jiñaꞌa ya: “Ama ka ja kana liꞌli, te uni jichi kaꞌan ni ja tu jini ña ni jin san”. Yun te ni ndee de kuaꞌan de, te ni ndaꞌi ni kana de ja tnaꞌu ndevaꞌa ini de.
MAT 27:1 Yun te nuu ni tuu inka kiuu, te ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de naxa vi saꞌa de ja vi kaꞌni ña jin Jesús.
MAT 27:2 Te ni ka juꞌni ña de jin ya, te kuaꞌankuei de ja ni ka ndasiaꞌa ña de ndaꞌa Poncio Pilato, tee Roma, ja tatnuni de nuu ñuu Jerusalén.
MAT 27:3 Su nuu ni jini Judas, tee ni xtuu ña jin Jesús, ja ni kuu niꞌi ja vi kaꞌni ña jin ya, te ni ndatnaꞌu ini de, te ni nusiaꞌa de oko uxi xuꞌun kaa ja kuu plata yun nuu sutu ka kuu nijaꞌnu vi nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu.
MAT 27:4 Te jiñaꞌa de: ͏―͏Ni tavi kuechi san ja ni xtuu san in tee tu na kuechi ͏―͏jiñaꞌa de. Su ka jiñaꞌa tee yun: ͏―͏Jayun tu ka ndiꞌni san, chi ja ni saꞌa maa ni kuu ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 27:5 Yun te ni ndaskunta de xuꞌun ini veñuꞌu, te ni ndee de kuaꞌan de, te ni ndaskueꞌne de maa de.
MAT 27:6 Te ni ka ndaxtutu tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu xuꞌun yun, te ni ka kaꞌan de: ͏―͏Masu vatuka kuu ja vi tnao xuꞌun yaꞌa nuu jatnu ñuꞌu xuꞌun ja ka soko ñayiu veñuꞌu, chi xuꞌun yaꞌu niñi kuu ͏―͏ka kachi de.
MAT 27:7 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de, te ni ka ndakiꞌin de in ñuꞌu kixin ja ka saꞌa kisi jin xuꞌun yun, nagua ja yun vi kojinkoyuꞌu ñayiu inka ñuu.
MAT 27:8 Te yun kuu ja nani ñuꞌu yun guaa ndee kiuu vitna ñuꞌu niñi.
MAT 27:9 Saa te ni skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Jeremías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu ni kachi de: “Ni ka kiꞌin de oko uxi xuꞌun kaa kuu plata, nagua yaꞌu ni ka jani ñayiu Israel ja ndee ya.
MAT 27:10 Te jin xuꞌun yun ni ka ndakiꞌin de ñuꞌu kixin ka saꞌa kisi, nagua ni tatnuni maa Jitoꞌo Dios nuu san”, ni kachi Jeremías.
MAT 27:11 Yun te ni ka ndasiaꞌa de Jesús ndaꞌa Pilato, tee tatnuni ñuu Jerusalén, te ni jikan tnoꞌo ña de jin ya: ͏―͏¿A suu ron kuu rey ñayiu judio? ͏―͏jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Suu san kuu kaꞌan maa ni.
MAT 27:12 Te vi ka kaꞌan kuechi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu siki ya, su tu ni kaꞌan saꞌun ya.
MAT 27:13 Yun te jiñaꞌa Pilato: ͏―͏¿A tu nini ron ndiꞌi kuechi ka xtavi ñayiu jian siki ron? ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 27:14 Su Jesús, chi vi ni in tnoꞌo tu ni kaꞌan ya. Te vi ni saꞌu kuii kuiti ini tee tatnuni yun ja siun tu kaꞌan ya.
MAT 27:15 Te nuu kuia nuu kuia nuu viko yun, ni osiaa tee tatnuni in tee yiꞌi vekaa, na in ka ndakan maa ñayiu ñuu.
MAT 27:16 Te kuia yun ni oo in tee teku tnoꞌo nani Barrabás, ja yiꞌi de vekaa.
MAT 27:17 Te nuu ka otutu ndiꞌi ñayiu, te ni jikan tnoꞌo ña Pilato: ͏―͏¿Na tee ka kuini ni ja siaa san vitna? ¿A Barrabás axi Jesús, tee ka xnani maa ni Kristu?
MAT 27:18 Chi ja jini de ja tnoꞌo kuasun kuu ja ni ka tnaa ña tee ka kuu nijaꞌnu yun jin Jesús.
MAT 27:19 Su nuu nukoo Pilato nuu mesa ja jaꞌnde de kuechi, te ni ndaniꞌi de in tnoꞌo ja ni tetniuu ñasiꞌi de nuu jiñaꞌa ña: ͏―͏Ma kiunduu ni ja xtavi kuechi ni tee ndaa jian, chi ioo ndevaꞌa ni jani san nuu jakuaa ja jaꞌa de ͏―͏jiñaꞌa ña.
MAT 27:20 Su tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu, ni ka xtija de ndiꞌi ñayiu ja vi ndakan ñai jin Barrabás, te na kuu Jesús.
MAT 27:21 Te ni jikan tnoꞌo tuku ña Pilato jin ñayiu yun: ͏―͏¿Na ndee tee yaꞌa ka kuini ni ja siaa san? Te ka jiñaꞌi: ͏―͏Siaa ni Barrabás.
MAT 27:22 Te ni jikan tnoꞌo ña Pilato: ͏―͏¿Nuu saa, te naxa saꞌa san jin Jesús, tee ka xnani maa ni Kristu? Te ndiꞌi ni ka kana: ͏―͏Katakaa ni de yika cruz.
MAT 27:23 Yun te jiñaꞌa Pilato: ͏―͏¿Te na kuechi ni saꞌa de nuu saa? ͏―͏jiñaꞌa de. Su vi saa viꞌi ka ni ka kana jaa ñayiu, ka jiñaꞌi: ͏―͏Katakaa ni de yika cruz.
MAT 27:24 Te nuu ni jini Pilato ja ña kuu nagua saꞌa de, chi vi saa suaꞌa viꞌi ka ka kuvaa ñayiu, te ni jikan de ndute, te ni ndaꞌa de jin nuu ñayiu yun, te jiñaꞌa de: ͏―͏Ma kotavi kuechi san ja kuu tee ndaa yaꞌa. Te vi kotavi kuechi maa ni ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 27:25 Te ndiꞌi ñayiu yun ni ka kaꞌan: ͏―͏Na kanakau kuechi siki ndiꞌi maa san vi siki seꞌe san ja kuu de ͏―͏ka jiñaꞌi.
MAT 27:26 Yun te ni siaa ña Pilato jin Barrabás, te ni tatnuni de ja ni ka kani ña soldado jin Jesús, te jiñaꞌa de ya nuu soldado ja vi katakaa ña de yika cruz.
MAT 27:27 Yun te ni ka jaka ña soldado tee tatnuni yun jin Jesús nuu veꞌe tniuu, te yun ni ka ndututu ndiꞌi de nuu oo ya.
MAT 27:28 Te ni ka tau de saꞌun niꞌnu ya, te ni ka skekuiꞌnu ña de in saꞌun kuaꞌa tikani.
MAT 27:29 Te ni ka kiku de in corona iñu, te ni ka tnaa de corona yun xini ya. Te ni ka chiꞌi de in ndoo ndaꞌa kuaꞌa ya, te ni ka junkuiin jiti de nuu ya, te ka kaneꞌe ña de, ka jiñaꞌa de: ͏―͏¡Kaꞌnu kuu rey ñayiu judio!
MAT 27:30 Te ka tiusii de nuu ya vi ka tnii de ndoo yun, te ka kuun de xini ya.
MAT 27:31 Te nuu ni ndiꞌi ni ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi de jin ya, te ni ka xtajioo de saꞌun kuaꞌa yun, te ni ka ndaskekuiꞌnu ña de saꞌun maa ya, te kuaꞌankuei de jin ya ja vi katakaa ña de yika cruz.
MAT 27:32 Te nuu ni kekuei de kuaꞌankuei de, te ni ka jukun tnaꞌa de jin in tee ñuu Cirene ja nani de Simón, te ni ka tenini ña de ja ni jiso tee yun cruz Jesús.
MAT 27:33 Te nuu ni jinokuei de in nuu nani Gólgota ja kee kaꞌan nuu ka nduei yiki xini ndiyi,
MAT 27:34 te ni ka jiñaꞌa de vinu ja saka tnaꞌa jin kagua ja koꞌo ya, nagua ja ma jatu ndevaꞌa ya. Su nuu ni jito tnuni ya, te tu ni jiꞌi ya.
MAT 27:35 Te nuu ni ka jatakaa de Jesús nuu cruz, te ni ka ndakaꞌnde soldado yun saꞌun ya, te siki inka saꞌun ya ni ka jitotnuni de, kondioꞌni na ndee de kuu ja kendoo jin. Saa te ni skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu jiñaꞌa de: “Ni ka ndakaꞌnde de saꞌun rin, te ni ka jitotnuni de siki saꞌun rin, kondioꞌni na ndee de kendoo jin”, kachi tutu ii.
MAT 27:36 Te ni ka jinkoo de ka jito de ya.
MAT 27:37 Te ichi xini ya ni ka tetuu de in tnoꞌo ja kaꞌan na kuechi kuu ja ni ka jatakaa ña de, te kachi tnoꞌo yun: “Tee yaꞌa kuu Jesús, rey ñayiu judio”.
MAT 27:38 Te suni ni ka jatakaa de uu ka tee kuiꞌna nuu cruz jin ya, in de ndaꞌa kuaꞌa ya, te inka de ndaꞌa satni ya.
MAT 27:39 Te ñayiu ka yaꞌa ichi yun, ka kaneꞌe jin ya, te ka skuiko xini.
MAT 27:40 Te ka jiñaꞌa: ͏―͏Roon ja kaꞌan ron ja xnani ron veñuꞌu kaꞌnu, te nuu uni kiuu, te ndasaꞌa ron, skaku niꞌnu maa ron. Te nuu ja Seꞌe ia Dios kuu ron, te manuu nuu cruz jian ͏―͏ka jiñaꞌi.
MAT 27:41 Te vi suni tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu ka kaneꞌe ña de jin ya, te ka kaꞌan de:
MAT 27:42 ͏―͏Ni skaku niꞌnu de inka ñayiu, su ja vi maa de, chi ma kuu skaku niꞌnu de maa de. Su nuu ja rey ñayiu Israel kuu de, te na nuu de vitna ñuꞌni nuu cruz yun, te vi kandijao de.
MAT 27:43 Ni kukanu ini de ia Dios, te na skaku niꞌnu ña ia Dios jin de vitna, nuu ja ndija ja kutoo ña ya, chi ni kaꞌan de ja Seꞌe ia Dios kuu de ͏―͏ka kaꞌan de.
MAT 27:44 Te vi ndee tee kuiꞌna ja ka intakuei jin ya nuu cruz, ni ka kaneꞌe ña jin ya.
MAT 27:45 Yun te nuu ka uxi uu ni kunee ñuyiu, te vi ndee nuu ka uni jañini.
MAT 27:46 Te nuu ka uni yun ni kana jaa Jesús, jiñaꞌa ya: ͏―͏Elí, Elí, ¿lama sabactani? Tnoꞌo yun kuu: Dios maa san, Dios maa san, ¿nau ja ni xndendoo maintnoꞌo ña ni jin san?
MAT 27:47 Te sava tee ka oo yun, ni ka onini de ja siun kana ya, te ni ka kaꞌan de: ͏―͏Elías kana tee yaꞌa.
MAT 27:48 Te vi nuu saa ni jino in tee ka oo jin de yun, te ni tnii de in tivolo kachi, te ni tnandajin de nuu vinagre, te ni chindee de xtuu in ndoo, te ni tetuu de yuꞌu ya ja na koꞌo ya.
MAT 27:49 Su sava ka de, chi ka jiñaꞌa de: ͏―͏Kokuu mamaa de, te vi kondiaꞌo kondioꞌni a kii Elías ja skaku niꞌnu ña de ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 27:50 Yun te kana jaa Jesús inka jichi, te ni kana anu ya.
MAT 27:51 Te vi nuu saa ni ndata sagua saꞌun ndesi ini veꞌe ii veñuꞌu kaꞌnu vi ndee xini, te ni kunjino ndee jaꞌa, te ni tnaa ñuyiu vi ni ka taꞌu kava naꞌnu.
MAT 27:52 Te ni ka ndanune yau ñaña, te kuaꞌa ñayiu ni ka jiꞌi ja ni ka kandija ia Dios, ni ka ndateku.
MAT 27:53 Te nuu ni ndateku Jesús, te ni ndekuei yau ñaña yun, te ni ndiukuei ñuu ii Jerusalén, nuu ni ka jini ña kuaꞌa ñayiu.
MAT 27:54 Te nuu ni ka jini capitán vi ndiꞌi tee ka oo jin de ja ka jito de Jesús, ja ni tnaa vi ndiꞌi ja ni kuu, te ni ka yuꞌu ndevaꞌa de, te ni ka kaꞌan de: ͏―͏Jandaa ndija ja Seꞌe ia Dios ni okuu tee yaꞌa.
MAT 27:55 Te suni yun ka oo kuaꞌa ñasiꞌi ka ndiaꞌa jika ña, ja ni ka ondikin ña Jesús guaa ndee Galilea, ja ni ka ochituu ña jin ya.
MAT 27:56 Te neꞌu ñaꞌa yun ka oo María Magdalena vi María nana Jacobo vi José vi nana seyii Zebedeo.
MAT 27:57 Te nuu ni kunee, te ni jino in tee kuika ñuu Arimatea ja nani de José, ja suni ni ka oskuaꞌa de jin Jesús.
MAT 27:58 Ni jaꞌan de nuu Pilato, te ni ndakan de yiki kuñu Jesús, te ni tatnuni Pilato ja vi ndakuñaꞌa.
MAT 27:59 Te ni tnii José yiki kuñu ya, te tniusuu de in saꞌun kuijin vii ndevaꞌa.
MAT 27:60 Te ni tavaꞌa de ini in yau ñaña jaa ja vi inka ni sino de ja ni kaan de in yika kava. Yun te ni xtuu de in kava kaꞌnu ja ni jasi de yuꞌu yau yun, te kuaꞌan de.
MAT 27:61 Te yun ka oo María Magdalena vi inka María, ka nukoo ña nuu oo yau ñaña yun.
MAT 27:62 Te inka kiuu ja kuu kiuu ndatatu, ni ka ndututu tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu fariseo nuu oo Pilato.
MAT 27:63 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Ka ndakaꞌan san, vi jitoꞌo san, ja nuu ni oteku tee tnoꞌo yun, ni kaꞌan de ja nuu uni kiuu, te ndateku de.
MAT 27:64 Te yun kuu ja tatnuni ni na vi saꞌa kutu guaꞌa de yau ñaña yun, guaa ndee nuu uni kiuu, kana saa kiꞌinkuei tee ka skuaꞌa jin de, te vi ndasuꞌu yiki kuñu de tnoꞌo jakuaa, te vi kuñaꞌa nuu ñayiu ñuu ja ni ndateku de neꞌu ndiyi. Te viꞌi ka kokuu ja vi xndaꞌu de ñayiu saa jaxtnañuꞌu ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 27:65 Yun te jiñaꞌa Pilato: ͏―͏Kuaꞌankuei ni, te vi kuaka ni nasaa soldado ka kuini maa ni, te vi saꞌa kutu ni nagua ka jini maa ni ͏―͏jiñaꞌa de.
MAT 27:66 Yun te kuaꞌankuei de, te ni ka saꞌa kutu guaꞌa de yau ñaña yun, te ni ka jasi de jin ñuma jioo jioo xiin kava yun ja kuu seyu, te ni ka xndoo de soldado ja vi kokoto de.
MAT 28:1 Yun te nuu ni yaꞌa kiuu ndatatu, te nuu matuu domingu, kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, kuaꞌankuei María Magdalena vi inka María ja vi kondiaꞌa ña yau ñaña nuu yiyuꞌu Jesús.
MAT 28:2 Te vi sanaa ni, te ni tnaa xeen ndevaꞌa, chi ni kunjino in ia jinokuechi nuu maa Jitoꞌo Dios ja ni kuun ya ichi andivi, te ni jino ya nuu oo yau ñaña yun, te ni xtajioo ya kava ndesi yun, te ni jinkoo ya siki.
MAT 28:3 Te yeyeꞌe ya na kuinio tajan, te yayaa saꞌun niꞌnu ya na kuinio yuaꞌa.
MAT 28:4 Te nuu ni ka jini ña tee ka jito yau ñaña yun, te vi suaꞌa ka kisi de ja ka yuꞌu ndevaꞌa de. Te ni ka kendoo de na kuinio ndiyi.
MAT 28:5 Te jiñaꞌa ia jinokuechi nuu Dios nuu ñasiꞌi yun: ͏―͏Ma vi yuꞌu ron, chi ja jini rin ja ka ndanduku ron Jesús, ia ni intakaa yika cruz.
MAT 28:6 Te tu ka ya oo yaꞌa, chi ja ni ndateku ya, nagua ni okaꞌan ya. Neꞌekuei te vi kondiaꞌa ron nuu ni okatuu ya.
MAT 28:7 Te kuaꞌankuei ñama te vi kaxtnoꞌo ron nuu tee ni ka oo skuaꞌa jin ya ja ni ndateku ya neꞌu ndiyi. Te kokoxnoꞌo ya kokiꞌin ya Galilea, te yun vi ndakuni ron ya. Yaꞌa ni kuu tnoꞌo ja vaji rin ja kaxtnoꞌo rin ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 28:8 Yun te ni ndekuei ñama ña yau ñaña yun, te vi joo ka yuꞌu ña vi ka kusii ndevaꞌa ini ña. Te ni ka jino ña kuanoꞌokuei ña ja vi kaxtnoꞌo ña nuu tee ni ka oskuaꞌa jin Jesús. Te vi nini kuanoꞌokuei ña ja vi kaxtnoꞌo ña nuu de,
MAT 28:9 te sanaa ni ka nukuntnaꞌa ña jin Jesús. Te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ka oo vaꞌa ni, kuaꞌa. Yun te ni ka jintnaꞌa ña ña jin ya, te ni ka kanu niꞌnu ña siꞌin ya, te ni ka chiñuꞌu ña jin ya.
MAT 28:10 Yun te jiñaꞌa Jesús: ͏―͏Ma vi yuꞌu ron. Kuaꞌankuei te vi kaxtnoꞌo ron nuu ñani rin ja na kiꞌinkuei de Galilea, te yun vi ndakuni ña de ͏―͏jiñaꞌa ya.
MAT 28:11 Te vi nini kuanoꞌokuei ñasiꞌi yun, te kuanoꞌokuei sava soldado ja ka jito yun maa ñuu, ja ni ka ndakani de ndiꞌi nagua ni kuu nuu sutu ka kuu nijaꞌnu.
MAT 28:12 Te ni ka ndututu de jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de naxa vi saꞌa de. Te ni ka jiñaꞌa de kuaꞌa xuꞌun nuu soldado ka jito yau ñaña yun.
MAT 28:13 Te ka jiñaꞌa de: ͏―͏Vi kuñaꞌa ni ja nini ka kixin ni nuu jakuaa, te ni jakuei tee ni ka oskuaꞌa jin de, te ni ka ndasuꞌu de yiki kuñu yun.
MAT 28:14 Te nuu ja na kuni Pilato tnoꞌo yaꞌa, te vi xndija maa san de ja ma vi tnaꞌa ni tnundoꞌo ͏―͏ka jiñaꞌa de.
MAT 28:15 Te ni ka tnii soldado yun xuꞌun vi ni ka saꞌa de nagua ni ka kaꞌan tee yun. Te ni jitenuu tnoꞌo yaꞌa ja ni kendoo ka kaꞌan ñayiu judio guaa ndee kiuu vitna.
MAT 28:16 Yun te kuaꞌankuei ndi uxi in tee ni ka oskuaꞌa jin Jesús Galilea, te ni jinokuei de yuku nuu ja ni tatnuni ya ja vi nukuntnaꞌa de jin ya.
MAT 28:17 Su nuu ni ka jini ña de, te ni ka chiñuꞌu ña de. Su sava de, chi tu ni ka kandija guaꞌa de ja maa ya kuu.
MAT 28:18 Yun te ni kuyatni Jesús, te jiñaꞌa ya: ͏―͏Ja ni taa ia Dios tniuu kaꞌnu ja tatnuni rin andivi vi nuu ñuyiu.
MAT 28:19 Yun kuu ja kuaꞌankuei ninii ñuyiu, te vi kaxtnoꞌo ron tnoꞌo vaꞌa rin nuu ñayiu ja na vi koskuaꞌi, te vi skuandute ron jin sivi Tata Dios vi jin Seꞌe ya vi jin Espíritu ya.
MAT 28:20 Te vi kaxtnoꞌo ron ja na vi kuantnoꞌi ndiꞌi tnoꞌo ni tatnuni rin. Te koo maa rin jin ron ndiꞌi ni kiuu vi guaa ndee na ndiꞌi ñuyiu ͏―͏jiñaꞌa ya. Saa na kokuu.
MAR 1:1 Yaꞌa kejaꞌa tnoꞌo vaꞌa Jesús, Seꞌe ia Dios, ja kuu Kristu, ia ni kii ja skaku niꞌnu ña ya jion,
MAR 1:2 nagua yoso nuu tutu ii ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nuu kaꞌan suaꞌa: Tetniuu rin in tee ndakani tnoꞌo rin kokoxnoꞌo de nuu ron kiꞌin de, nagua ja kosavaꞌa de ichi nuu kiꞌin ron.
MAR 1:3 Te tee yun, chi kana jaa de ndee nuu ñuꞌu teꞌa, te kachi de: “Vi savaꞌa ni ichi nuu vaji Jitoꞌo, te vi ndasaꞌa ndaa ni ichi, chi vaji ya”, kachi Isaías.
MAR 1:4 Ni oo in tee ni onani Juan, te ni jino de ndee nuu ñuꞌu teꞌa skuandute de ñayiu, te kaxtnoꞌo de ja na vi ndatnaꞌu ini ñayiu yika kuechi, te na vi kuandutei nagua ja kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi.
MAR 1:5 Te vajikuei ndiꞌi ñayiu Jerusalén vi ndiꞌi ñayiu sava ka ñuu ja tnii Judea ja vi konini tnoꞌo kaꞌan de. Te ni ka naꞌmai yika kuechi nuu ia Dios, te ni skuandute ña Juan nuu yute Jordán.
MAR 1:6 Te saꞌun ni oniꞌnu Juan kuu ja ni kuvaꞌa jin ixi kameyu, te ni oyiꞌi de in sinchu ñii, te ni ojaa de tika langosta vi nduxi yoko.
MAR 1:7 Te ni okaxtnoꞌo de nuu ñayiu, te jiñaꞌa de: ―Yata sein te vaji in tee kuu kaꞌnu ka saa sein, ja vini masu nagua kuu saꞌun san ja kuu junkuindei san ja ndajin san korria ndijan de.
MAR 1:8 Su sein, chi ja ndaa ja jin ndute uun ni skuandute ña san jin ni, su maa de, chi skuandute ña de jin Espíritu ia Dios ―jiñaꞌa Juan.
MAR 1:9 Te in kiuu yun ni kee Jesús ñuu Nazaret, ja tnii Galilea, te kuaꞌan ya ja ni skuandute ña Juan jin ya nuu yute Jordán.
MAR 1:10 Te nuu ni nana ya nuu ndute yun, te ni jini ya ja ni ndanune andivi, te makuun Espíritu ia Dios na kuinio in sata, te ni jinkoxnee siki ya.
MAR 1:11 Yun te ni kana in tnoꞌo kaꞌan ndee andivi, te jiñaꞌa suaꞌa: ―Maa ron kuu seyii rin ja kutoo ndevaꞌa ña rin, te kusii ini rin jin ron ―jiñaꞌa tnoꞌo yun.
MAR 1:12 Yun te ni jaka ña Espíritu yun jin Jesús kuaꞌan ya nuu ñuꞌu teꞌa nuu tu na veꞌe oo.
MAR 1:13 Te ni oo Jesús nuu ñuꞌu teꞌa yun uu xiko kiuu neꞌu kiti xeen, te ni jito tnuni ña Tachi jin ya. Su ni jaꞌankuei ia ka jinokuechi nuu Dios, ni ka chituu ña jin ya.
MAR 1:14 Te nuu kuee ka ja ni ka jasi ña jin Juan vekaa, te ni ndenta Jesús ñuu ja tnii Galilea, ndakani ya tnoꞌo vaꞌa naxa tatnuni ia Dios.
MAR 1:15 Te jiñaꞌa ya: ―Ja ni jino kiuu, te ja ni kuyatni ja tatnuni ia Dios. Vi ndatnaꞌu ini ni nuu yika kuechi ni, te vi kandija ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 1:16 Jika Jesús yuꞌu ndute mar Galilea kuaꞌan ya, te ni jini ya Simón jin ñani de Andrés. Ka oo de ka skee de ñunu de nuu ndute mar yun, chi tee ka tau chiaka ka kuu de.
MAR 1:17 Te jiñaꞌa Jesús suaꞌa: ―Neꞌekuei ni vi kondikin ña ni, te na kaxtnoꞌo san ja vi kokuu ni tee vi tau ñayiu nuu ichi kueꞌe, nagua ka tau ni chiaka ―jiñaꞌa ya.
MAR 1:18 Te vini ni ka xndoo tee yun ñunu de, te ni ka jata ndikin ña de jin ya kuaꞌankuei de.
MAR 1:19 Te nuu ni ka yaꞌa de jin ya joo ka kuaꞌankuei de, te ni jini ya Jacobo jin ñani de Juan, seꞌe Zebedeo, ka ñuꞌu de nuu barco de ka ndasaꞌa de ñunu de.
MAR 1:20 Yun te ni kana ya nduu de, te ni ka xndoo de tata de Zebedeo jin musu de nuu barco yun, te ni ka jata ndikin de jin ya kuaꞌankuei de.
MAR 1:21 Te ni jinokuei ya jin de ñuu Capernaúm, te in kiuu ndatatu ni kiuu Jesús veꞌe ii sinagoga, te ni jinkondee ya kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios.
MAR 1:22 Te ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu yun ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya, chi kaxtnoꞌo ya na kuinio in tee ndiso tniuu, te masu nagua ka kaꞌan tee ka kaxtnoꞌo Ley.
MAR 1:23 Te veꞌe ii sinagoga ñayiu ñuu yun oo in tee ñuꞌu ña espíritu tneꞌe ja kuu espíritu tachi, te ni jinkondee de kana jaa de.
MAR 1:24 Te jiñaꞌa de: ―¿Nagua kuini ron ja vaji ron nuu ka oo rin, vi Jesús, tee ñuu Nazaret? ¿A vaji ron ja xnaa ña ron jin rin? Te ja jini ña rin jin ron, chi ia ni tetniuu Dios kuu ron ―jiñaꞌa.
MAR 1:25 Su ni kaꞌan xeen Jesús nuu espíritu tachi yun, te jiñaꞌa ya: ―Kasi yuꞌu te kee kuaꞌan. Ma koo ka ron anu tee yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 1:26 Te espíritu tachi yun, chi ni saꞌa ja vi jiotutuu ni ka tee yun ja jiꞌi yiꞌi de, te vi ni kana koꞌo, te ni kee ini anu de kuaꞌan.
MAR 1:27 Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini, te ni ka jinkondei ka ndatnoꞌo tnaꞌi: ―¿Nagua kuu jayaꞌa? ¿A in tnoꞌo jaa kuu ja kaxtnoꞌo tee yaꞌa? Chi ndiso tniuu de ja tatnuni de, yun guaa vi ndee tachi kueꞌe ka jantnoꞌo nuu de, te kekuei kuaꞌankuei ―ka kachi.
MAR 1:28 Te ñama kuiti ni jitenuu tnoꞌo ja ni saꞌa Jesús, te ni ka jini ñayiu ka oo nii ñuu ja tnii Galilea.
MAR 1:29 Te nuu ni ndekuei ya veꞌe ii sinagoga, te kuaꞌankuei ya jin Jacobo vi Juan, veꞌe Simón jin Andrés.
MAR 1:30 Te nana xiso Simón, chi kaa ña jin kueꞌe kiji, te ni ka ndakani de nuu Jesús ja kuꞌu ña.
MAR 1:31 Yun te ni jintnaꞌa yatni Jesús nuu katuu ña, te ni tnii ya ndaꞌa ña, te ni ndoneꞌe ña ya, te vi ore saa ni kee ña kiji yun jin ña, te ni jinkondee ña jinokuechi ña nuu ya.
MAR 1:32 Nuu ni kee nikandii te ni kuaa, te ni ka kisiaꞌa ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu vi ñayiu ka ñuꞌu ña tachi nuu Jesús.
MAR 1:33 Te ndiꞌi ñayiu ñuu yun ni ka kututu yeꞌe yun.
MAR 1:34 Te ni ndasaꞌa Jesús kuaꞌa ñayiu ka kuꞌu ndinuu nuu kueꞌe, te ni tau ya kuaꞌa tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu ka kuꞌu kueꞌe yun. Te tu ni jandetu ya ja vi kaꞌan tachi yun, chi ja ka jini na ia kuu ya.
MAR 1:35 Neꞌe ndevaꞌa ni ndakoo ya, vi inee guaꞌa ka, te ni kee ya kuaꞌan ya in nuu tu na ñayiu oo, te yun ni ndakuatu ya.
MAR 1:36 Te kuaꞌankuei Simón jin tee ka ndeka tnaꞌa jin de ja ka ndanduku ña de jin ya.
MAR 1:37 Te nuu ni ka ndaniꞌi ña de, te ka jiñaꞌa de: ―Ndiꞌi ñayiu ka ndanduku ña jin ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 1:38 Su jiñaꞌa ya: ―Na kiꞌinkueio sava ka ñuu yatni yaꞌa, nagua ja suni yun na kaxtnoꞌo san tnoꞌo ia Dios, chi tniuu yaꞌa guaa ja vaji san ―jiñaꞌa ya.
MAR 1:39 Saa te ni jikanuu Jesús nii ñuu ja tnii Galilea, ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios nuu veꞌe ii sinagoga ja ka oo taka ñuu yun, te ni tau ya tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu.
MAR 1:40 Yun te ni jino in tee kuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te jiñaꞌa de: ―Nuu ja kuini ni, te kuu ndasavii ña ni joo ja na nduvaꞌa san ―jiñaꞌa de.
MAR 1:41 Te ni kundaꞌu ini ña Jesús jin de, te ni sonee ya ndaꞌa ya siki de, te jiñaꞌa ya: ―Kuini san, te nduvii ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 1:42 Te vi ore saa kuaꞌan kueꞌe de, te ni nduvaꞌa de.
MAR 1:43 Yun te ni ndatetniuu ña ya kuanoꞌo de, su ni xteku guaꞌa ña ya,
MAR 1:44 te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌan ni te ma kokaꞌan kuiti ni nuu ni in ñayiu ja ni ndasaꞌa ña san. Su kuaꞌan ni te xneꞌe ni maa ni nuu sutu, te suni soko ni nuu ia Dios ja ni nduvii ni, nagua ni tatnuni Moisés, saa te vi kuni ñayiu ja ni nduvaꞌa ni jin kueꞌe ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 1:45 Su tee yun, chi vi nuu ni ndee de kuaꞌan de, te ni jinkondee de ndakani de nuu ndiꞌi ñayiu naxa ni ndoꞌo de ja ni nduvaꞌa de. Te yun guaa ña ni kuu ka kiuu ndijin Jesús nuu ni in ka ñuu yun, chi chitu ndevaꞌa ñayiu nuu ya, te ni kee ya ni ojika ya nuu tu na ñayiu ka oo, su ni ojaꞌankuei ñayiu taka ñuu nuu oo ya.
MAR 2:1 Nuu ni yaꞌa ndee saa kiuu, te ni ndajiokuiin tuku Jesús ni ndajino ya ñuu Capernaúm. Te nuu ni ka jini ñayiu ja oo ya in veꞌe,
MAR 2:2 te ñama kuiti ni ka kututu kuaꞌa ñayiu ja vini yeꞌe tu ka ka kakui ja vi koi, te ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios nui.
MAR 2:3 Yun te ni jinokuei kuun tee ka ndiso in tee kuꞌu kueꞌe ni ndutuchiin nuu oo Jesús.
MAR 2:4 Su ja siun ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ña kuu ja kentakuei de ndee nuu oo ya, te ni ka skaa de tee kuꞌu yun ichi xtuu veꞌe, te ni ka june de yata veꞌe mamaa nuu oo Jesús, te ni ka skee de jito nuu katuu tee ni ndutuchiin yun.
MAR 2:5 Te nuu ni jini ya ja ka kandija guaꞌa tee yun, te jiñaꞌa ya nuu tee ni ndutuchiin yun: ―Seꞌe, ja ni jakaꞌnu ini rin yika kuechi ron ―jiñaꞌa ya.
MAR 2:6 Su yun ka nukoo sava tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te nuu ni ka onini de tnoꞌo kaꞌan Jesús, te ka ndakani ini de:
MAR 2:7 “¿Nau ja siun kaꞌan tee yaꞌa? Te kaneꞌe de jin ia Dios ja siun kaꞌan de, chi tu saꞌun na inka kuu ja kuakaꞌnu ini yika kuechi, chi maintnoꞌo ni ia Dios.”
MAR 2:8 Te vini ni jini Jesús ja siun ka ndakani ini de jin anu de, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka ndakani ini ni siun jin anu ni?
MAR 2:9 ¿Nagua kuu vijin ka ja kaꞌan san nuu tee kuꞌu yaꞌa? ¿A ni jakaꞌnu ini san yika kuechi de axi kuñaꞌa san: “Ndakoo te ndakiꞌin ron jito ron te kaka”?
MAR 2:10 Nuu saa te vitna te vi kuni ni ja Seꞌe Teyii, chi ndiso tniuu nuu ñuyiu yaꞌa ja kuakaꞌnu ini yika kuechi ñayiu. Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ni ndutuchiin yun:
MAR 2:11 ―Nuu maa ron kaꞌan rin, ndakoo te ndakuiso ron jito ron, te kuanoꞌo veꞌe ron ―jiñaꞌa ya.
MAR 2:12 Yun te ni ndakoo tee ni okuꞌu yun, te ni ndakuiso de jito de, te vi jin nuu ndiꞌi ñayiu, te ni ndee de kuaꞌan de. Yun guaa ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini ka ndiaꞌi, te ni ka chiñuꞌi ia Dios, te ka kachi: ―Tu saꞌun na ama ka jinio ja siaꞌa kokuu.
MAR 2:13 Yun te saa ni kee tuku Jesús kuaꞌan ya ndee yuꞌu ndute mar, te ndiꞌi ñayiu ni jaꞌankuei nuu oo ya, te ni kaxtnoꞌo ya nui.
MAR 2:14 Te nuu ni yaꞌa Jesús yun kuaꞌan ya, te ni jini ya Leví seꞌe Alfeo ja nukoo de jikan de xuꞌun impuestu, te jiñaꞌa ya: ―Kondikin ña ni na kiꞌon. Yun te ni ndakoo de, te ni jata ndikin ña de kuaꞌankuei de jin ya.
MAR 2:15 Yun te ni jinokuei ya veꞌe de, te ni ka jinkoo ya ka jaa ya xtaa. Te suni jinokuei kuaꞌa tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te ni ka jinkoo ndiꞌi de in ni nuu mesa jin Jesús vi tee ka skuaꞌa jin ya, chi ka oo kuaꞌa ñayiu ja ka ndikin ña jin ya.
MAR 2:16 Su nuu ni ka jini tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo ja in ni ka jaa ya xtaa jin tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te ka jiñaꞌa de nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Na tnoꞌo kuu yaꞌa ja vi in ni ka jaa ka jiꞌi mastru ni jin tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 2:17 Te nuu ni onini Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Ñayiu ka oo vaꞌa, chi tu ka jiniuꞌu tee tatna, chi ñayiu ka kuꞌu kuu ja ka jiniuꞌu. Te sein, chi masu vaji san ja ndakaꞌan san ñayiu ka ndakani ini ja ñayiu vaꞌa ka kuu, chi vaji san ja ndakaꞌan san ñayiu ka ndakuni ja ka oo yika kuechi ―jiñaꞌa ya.
MAR 2:18 Te in kiuu ka ondite tee ka skuaꞌa jin Juan skuandute vi tee ka kuu fariseo, te ni jaꞌankuei siin ka tee ni ka jikan tnoꞌo de Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja ka ondite tee ka skuaꞌa jin Juan vi tee ka kuu fariseo? Te ndia tee ka skuaꞌa jin maa ni, chi tu ka ondite de ―ka jiñaꞌa de.
MAR 2:19 Te jiñaꞌa Jesús: ―Te ¿a kuu vi kondite ñayiu ka oo viko tnandaꞌa ja siun vi ka oi jin tee tnandaꞌa yun? Ñaꞌa, ma kuu vi kondite ñayiu ja siun vi ka oi jin maa tee tnandaꞌa yun.
MAR 2:20 Su kenta in kiuu ja naa ndoñuꞌu tee tnandaꞌa yun, te kiuu yun guaa vi kondite de.
MAR 2:21 ’Chi ni in ñayiu tu ndatnaa in pedasu saꞌun jaa nuu in xioo tuꞌu, chi ndandiyi saꞌun jaa yun, te kaꞌnde ña jin saꞌun tuꞌu yun, te saa suaꞌa teꞌnde guaꞌa ka.
MAR 2:22 Te ni in ñayiu tu ka tnai vinu jaa nuu in itni ñii tuꞌu, chi nuu ndasaka vinu yun, te kaꞌndi ñii tuꞌu yun, te kati vinu yun, te suni junai jin ñii yun. Yun guaa vi tnaa ni vinu jaa nuu itni ñii jaa ―jiñaꞌa ya.
MAR 2:23 In kiuu ndatatu, ni ka yaꞌa Jesús kuaꞌankuei ya in nuu kaa triu, te ni ka jinkondee tee ka skuaꞌa jin ya ka tnoꞌo de yoko triu yun.
MAR 2:24 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu fariseo nuu ya: ―Kondiaꞌa ni, ¿nau ja ka saꞌa tee ka skuaꞌa jin ni in ja oo ii ja ma kuu saꞌo kiuu ndatatu? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 2:25 Su jiñaꞌa ya: ―¿A tu ka kaꞌu saꞌun ni nuu tutu ii naxa ni saꞌa David vi tee ka oo jin de nuu tu na ja vi kaa de, te ni ka jiꞌi de soko?
MAR 2:26 Chi ni kiuu de veꞌe maa ia Dios, na ni okuu Abiatar, sutu ni okuu nijaꞌnu, te ni jaa de xtaa vixin ja oo ii ja ma kuu vi kaa de, chi maa ni sutu guaa kuu vi kaa, te suni ni jiñaꞌa de ni ka jaa tee ni ka oo jin de.
MAR 2:27 Te suni jiñaꞌa ya nuu de: ―Kiuu ndatatu, chi ni jinkoo ja jaꞌa ñayiu nagua ja vi koo vaꞌi, te masu ni ka jinkoo ñayiu ja koo guaꞌa kiuu ndatatu yun.
MAR 2:28 Yun guaa sein ja kuu san Seꞌe Teyii kuu san Jitoꞌo ja suni ndiso tniuu san ja tatnuni san siki kiuu ndatatu, ―jiñaꞌa ya.
MAR 3:1 Ni kiuu tuku Jesús inka jichi in veꞌe ii sinagoga, te yun oo in tee ni yichi in ndaꞌa de.
MAR 3:2 Te ka ndiaꞌa yuꞌu ña tee ka kuu fariseo jin Jesús kondioꞌni a ndasaꞌa ya tee kuꞌu yun kiuu ndatatu, nagua ja saa te kuu vi kaꞌan kuechi de siki ya.
MAR 3:3 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ni yichi ndaꞌa yun: ―Ndakoo ni, te jinkuiin ni maꞌñu sagua yaꞌa.
MAR 3:4 Te ni jikan tnoꞌo ña ya jin sava ka de: ―¿Naxa kaꞌan Ley nagua kuu ja kuu vi saꞌo kiuu ndatatu? ¿A ja vi saꞌo javaꞌa axi jakueꞌe? ¿A ja vi skaku niꞌnuo in ñayiu axi ja vi kaꞌnio jin? ―jiñaꞌa ya. Su maa de, chi tu ni ka kaꞌan saꞌun de.
MAR 3:5 Yun te ni kiti ini Jesús ndiaꞌa ya nii nuu ka oo de, vi ni kusuchi ini ya ja siun ka saꞌa ndee de ini anu de, te jiñaꞌa ya nuu tee ni yichi ndaꞌa yun: ―Skaa ni ndaꞌa ni. Te ni skaa de ndaꞌa de, te ni nduvaꞌa.
MAR 3:6 Yun te ni ndekuei tee ka kuu fariseo, te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo tnaꞌa de jin tee ka yinduu nuu Herodes naxa vi saꞌa de ja vi kaꞌni de Jesús.
MAR 3:7 Su kuaꞌankuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya yuꞌu ndute mar, te ni ka jata ndikin ña kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu Galilea vi ñayiu Judea,
MAR 3:8 vi ñayiu Jerusalén vi ñayiu Idumea vi ñayiu ka oo nii jioo yute Jordán vi ñayiu ka oo nii jionduu ñuu Tiro vi ñuu Sidón, chi ni ka niꞌi tnoꞌo ñayiu yun ja kuaꞌa javii javaꞌa saꞌa ya, te kuaꞌa ndevaꞌi ni jaꞌankuei nuu oo ya.
MAR 3:9 Te yun guaa ni chindetu ña Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya ja na vi kotuaꞌa de jin in barco, nagua ja ma vi xnaꞌma ña ñayiu yun, chi kuaꞌa ndevaꞌi ka kuu.
MAR 3:10 Chi ni kuu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ndasaꞌa ya, te ndiꞌi ñayiu ka kuꞌu ndinuu nuu kueꞌe ka chindaꞌa tnaꞌi ja vi keꞌi ya, nagua ja vi nduvaꞌi.
MAR 3:11 Te ñayiu ka ñuꞌu ña tachi, chi nuu ka jini ya, te ka jinkuiin jiti nuu ya, te ka kana koꞌi: ―Maa ni kuu Seꞌe ia Dios ―ka kachi.
MAR 3:12 Su ni kaꞌan xeen ya jin tachi yun ja ma vi xtuu ña jin ya na in kuu ya.
MAR 3:13 Yun te ni kaa Jesús in nuu yuku, te ni kana ya na tee kuini maa ya ja kaji ya, te ni jaꞌankuei de nuu oo ya.
MAR 3:14 Te ni tau ya uxi uu tee ja vi koo jin ya, nagua ja tetniuu ña ya kiꞌinkuei de vi kaxtnoꞌo de tnoꞌo ia Dios.
MAR 3:15 Te ni jiñaꞌa ya tniuu naꞌnu ka ndiso de ja vi ndasaꞌa de ñayiu ka kuꞌu, te vi tava de tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu.
MAR 3:16 Tee yaꞌa ka kuu ndi uxi uu tee ni kaji ya: Simón tee ni ndaxnani ya Pedro,
MAR 3:17 vi Jacobo jin ñani de Juan, nduu de ka kuu seyii Zebedeo, tee ni ndaxnani ya Boanerges ja kei kaꞌan “seꞌe tajan”,
MAR 3:18 vi Andrés vi Felipe vi Bartolomé vi Mateo vi Tomás vi Jacobo seyii Alfeo, vi Tadeo vi Simón, tee yinduu nuu ñayiu ka kuu cananista,
MAR 3:19 vi Judas Iscariote, tee ni sinotuu Jesús nuu kuee ka. Yun te ni ndajinokuei ya in veꞌe jin tee ka skuaꞌa jin ya.
MAR 3:20 Te inka jichi ni ka kututu kuakuaꞌa tuku ñayiu ja vini ña kuu ja vi kaa ya xtaa jin tee ka skuaꞌa jin ya.
MAR 3:21 Te nuu ni ka jini ñayiu veꞌe Jesús ja siun kuu, te ni jaꞌankuei de mavinukuaka ña de jin ya, chi ni ka kaꞌan de ja ni ndukueꞌe ya.
MAR 3:22 Te suni saa ni tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja vajikuei de ndee ñuu Jerusalén, ka kachi de: ―Tee yaꞌa, chi ñuꞌu ña Beelzebú jin de ja kuu maa Tachi kaꞌnu, te jin jakaꞌnu maa Tachi kaꞌnu yun skunu de sava ka tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu ―ka kachi de.
MAR 3:23 Yun te ni kana ña ya jin tee yun, te ni kaꞌan ya in tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya: ―¿Naxa kuu tau Tachi inka tachi ja vi maa kuu tachi?
MAR 3:24 Te nuu ja in ñuu kaꞌnu ka saꞌa siin tnaꞌa ñayiu, te ka jaxin tnaꞌa ndisa mai, nuu saa te ma kuu kokuu ka in ñuu.
MAR 3:25 Te nuu ja in veꞌe ka saꞌa siin tnaꞌa ñayiu, te ka jaxin tnaꞌa ndisa mai, nuu saa te ma kuu vi koo kai.
MAR 3:26 Te suni saa ni Tachi, nuu ja saꞌa siin tnaꞌa, te jaxin tnaꞌa ndisa maa, nuu saa te ma kuu koo ka, chi ja kuyatni ja naa.
MAR 3:27 ’Te ni in ñayiu ma kuu kiuu veꞌe in tee ndakui ja suꞌu ndatniuu nevaꞌa de, chi xtnañuꞌu ka kuini ja kuꞌni ña in ñayiu ndakui ka, yun te saa kuu ja suꞌi nagua nevaꞌa de.
MAR 3:28 ’Chi kaꞌan ndaa ndija san ja kuakaꞌnu ini ia Dios ndiꞌi yika kuechi ka saꞌa ñayiu, vi nani kuu tnoꞌo ja ka kaꞌan neꞌi siki ya.
MAR 3:29 Su nani kuu ñayiu ja kaneꞌe siki Espíritu ia Dios, te ma kuakaꞌnu saꞌun ini Dios, chi kotavi kuechi mai nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
MAR 3:30 Saa ni kaꞌan Jesús, chi ni ka kachi tee yun ja ñuꞌu ña espíritu Tachi jin ya.
MAR 3:31 Yun te ni jinokuei nana Jesús jin ñani ya, su ni ka jinkuiin ña yeꞌe yun, te ni ka tetniuu ña in tnoꞌo ja ka kana ña jin ya.
MAR 3:32 Te ñayiu ka nukoo xiin maa Jesús ka jiñaꞌa nuu ya: ―Nana ni vi ñani ni ka oo yeꞌe yun, ka ndanduku ña jin ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 3:33 Te jiñaꞌa ya: ―¿Na in kuu nana san, te na in kuu ñani san?
MAR 3:34 Te ni ndiaꞌa ya nuu ñayiu ka nukoo nii nuu oo ya, te jiñaꞌa ya: ―Ñayiu yaꞌa ka kuu nana san vi ñani san vi kuaꞌa san.
MAR 3:35 Chi ndiꞌi ñayiu ka saꞌa nagua kuini ia Dios, te ñayiu yun ka kuu ñani san vi kuaꞌa san vi nana san ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:1 Ni kejaꞌa tuku Jesús inka jichi kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu yuꞌu ndute mar. Te ni ka kututu kuakuaꞌa ñayiu nuu oo ya, te ja siun kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ka kuu, guaa ni kaa ya nuu in barco ja inee nuu ndute mar, te yun ni jinkoo ya, te ndiꞌi ñayiu ka oo yuꞌu ndute yun.
MAR 4:2 Yun te ni kaxtnoꞌo ya kuaꞌa tnoꞌo jin maꞌñu sagua tnoꞌo jioniꞌni, te nuu kaxtnoꞌo ya jiñaꞌa ya:
MAR 4:3 ―Vi konini ni yaꞌa: In kiuu ni kee in tee kuaꞌan ja siagua de ndikin tata.
MAR 4:4 Te nuu siagua de yun, sava ndikin tata yun ni junkuei yuꞌu ichi, te ni kikuei tisala, te ni ka jaa ti.
MAR 4:5 Te sava ni jinkuei nuu ñuꞌu yuu, nuu tu na ñuꞌu oo guaꞌa, te vi yachi ni ni jite, chi tu ni jinkisaꞌu kokin ñuꞌu.
MAR 4:6 Su nuu ni jinonta nikandii, te ni teñuꞌu ña, te ja siun tu niꞌi yoꞌo, te ni yichi.
MAR 4:7 Te sava ndikin tata yun ni junkuei nuu tnu iñu, te ni ka jaꞌnu tnu iñu yun, te ni ka chikati ña, te tu ni kuvaꞌa.
MAR 4:8 Su sava ka ndikin tata yun, ni junkuei nuu ñuꞌu guaꞌa, ñuꞌu kokin. Ni jite te ni jaꞌnu, te ni kuvaꞌa vii ndevaꞌa. Sava ni kee oko uxi ja invaa ndikin tata, te sava uni xiko, vi sava in ciento ja invaa ni ndikin tata ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:9 Yun te jiñaꞌa ya: ―Na in oo soꞌo ja konini, te na konini.
MAR 4:10 Yun te nuu ni ndiꞌi ñayiu ni ka ndandute, te ni ka ndoo maa ni Jesús jin sava ka ñayiu ka oo yatni jin ya vi ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jikan tnoꞌo ña de naxa kei tnoꞌo jioniꞌni ja ni kaꞌan ya yun.
MAR 4:11 Te jiñaꞌa ya: ―Nuu maa ni, chi kaxtnoꞌo kaji san tnoꞌo yiyuꞌu naxa tatnuni ia Dios. Su ñayiu tu ka oo nuu tatnuni ya, chi ndiꞌi ni kaꞌan san jin tnoꞌo jioniꞌni,
MAR 4:12 nagua ja visi ka ndiaꞌi, su ma vi kuni ja vi niꞌi. Te visi ka nini, su ma vi jinkuiꞌnu ini, nagua ja ma vi ndatnaꞌu ini ja kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi.
MAR 4:13 Te jiñaꞌa ya: ―Nuu ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni tnoꞌo jioniꞌni ja kaꞌan san yaꞌa, ¿te naxa vi jinkuiꞌnu ini ni sava ka tnoꞌo jioniꞌni ja kaꞌan san?
MAR 4:14 Tee siagua ndikin tata yun kuu tee xtutenuu tnoꞌo ia Dios.
MAR 4:15 Te ndikin tata ja ni jite yuꞌu ichi, ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios, su nuu kuee ka ja ka nini, te jaꞌan Tachi, te xtajioo tnoꞌo ia Dios ja ni jite ini anu ñayiu yun.
MAR 4:16 Te ndikin tata ja ni jite nuu ñuꞌu yuu ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios, te vi sii ini kuiti ka jantaꞌui.
MAR 4:17 Su masu kunu oo yoꞌo, te joo ni, te yichi. Yun ka kuu ñayiu ka kujioo nuu ichi ia Dios, nuu vaji tnundoꞌo axi ka sondikin ña jin ja jaꞌa tnoꞌo ya.
MAR 4:18 Te ndikin tata ja ni jite nuu tnu iñu ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios,
MAR 4:19 su ka ndiꞌni ndevaꞌi ja oo ñuyiu yaꞌa, te xndaꞌu ña ja vi kuu kuikai, vi ka jioꞌi ja ndiꞌi ni ja vi konevaꞌi. Te ndiꞌi yaꞌa kiuu ini anu ñayiu yaꞌa, te chikati tnoꞌo ia Dios, te tu jandetu ja kuja tnoꞌo ya ini anui.
MAR 4:20 Te ndikin tata ja ni jite nuu ñuꞌu guaꞌa, ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios, te ka jantaꞌui, te ka jijai nuu tnoꞌo ya. Te ñayiu yaꞌa ka kuu na kuinio in ndikin tata ja kee oko uxi vi sava uni xiko vi sava in ciento ja invaa ni ndikin tata yun ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:21 Te suni jiñaꞌa Jesús: ―¿A ka nee ñayiu in lámpara ja vi saꞌi chii jatnu axi chii jito? ¿A masu koxnee sukun lámpara yun nagua ja koyeꞌe?
MAR 4:22 Chi tu na in guaa oo yuꞌu ja ma tuu ndijin, te ni in ja yiyuꞌu ja ma vi kuni ñayiu, chi ndiꞌi ndatuu ndijin, te vi kuni.
MAR 4:23 Te nuu ja ndee ñayiu ka oo soꞌo ja vi konini, te na vi konini ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:24 Te suni jiñaꞌa ya: ―Vi kondiaꞌa ni na tnoꞌo ka nini ni, chi naxa ka chikuaꞌa maa ni, te suni saa ni ndachikuaꞌa ia Dios nuu ni, te taa kuaꞌa ka ya nuu maa ni ja ka nini ni tnoꞌo ya.
MAR 4:25 Chi na in nevaꞌa, te kuñaꞌa ka ya, su na in tu nagua nevaꞌa, chi vi ndee joo luluu ja nevaꞌi, ndakindee ya ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:26 Te suni jiñaꞌa Jesús: ―Nuu tatnuni ia Dios kuu inuu jin in triu ja jakin in tee.
MAR 4:27 Yun te kixin de tnoꞌo jakuaa, te ndakoo de tnoꞌo neꞌe in kiuu in kiuu, te ni yaꞌa kiuu vi jakuaa, te ni jite triu yun, te ni jaꞌnu, te ni tu jini de naxa ni kuu.
MAR 4:28 Chi kuvaꞌa ni maa ñuꞌu yun, xtnañuꞌu ka kuu yuku, yun te kii yoko, te saa chiꞌi chitu maa triu yun.
MAR 4:29 Te nuu kuaan triu yun, te ka jaꞌnde, chi ja ni jino maa kiuu ja teꞌnde ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:30 Te suni jiñaꞌa Jesús: ―¿Nagua kuu in ja vi skintnaꞌa inuo jin nuu tatnuni ia Dios, axi na tnoꞌo kuu ja vi skintnaꞌa inuo?
MAR 4:31 Kuu na kuinio in ndikin yuku stancia ja ka skute nuu ñuꞌu ja kuu in ndikin luluu ka saa nuu ndiꞌi ndikin ja ka jitu nuu ñuꞌu.
MAR 4:32 Su nuu ja ni ka jakin, te jaꞌnu vi kuu naꞌnu ka saa nuu ndiꞌi yuku kuii, te ka kuu naꞌnu ndaꞌa ja vi ndee tisala te kuu vi koo ti kati tnu ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:33 Te kuaꞌa tnoꞌo jioniꞌni ni kaxtnoꞌo Jesús nuu ñayiu, na kuinio tnoꞌo yaꞌa na kuu naxa kentakuei mai ja ka jinkuiꞌnu ini.
MAR 4:34 Te ndiꞌi tnoꞌo ni okaꞌan jioniꞌni ya ja ni okaxtnoꞌo ya nuu ñayiu. Su nuu ka oo ni maa ya jin tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ondakaxtnoꞌo ndiꞌi ya.
MAR 4:35 Te nuu ni kunee kiuu yun, te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Na vi yaꞌo inka jioo ndute mar.
MAR 4:36 Yun te ni ka ndakuantaꞌu de nuu ñayiu kuaꞌa yun, te ni kekuei de nuu barco nuu ja inee Jesús, te kuaꞌankuei de jin ya, te suni ka jata ndikin ña sava ka barco kuaꞌankuei jin de.
MAR 4:37 Su ni jinkiꞌi in tikacha niꞌi ndevaꞌa nuu ndute yun, te ni ndonta sukun ndevaꞌa ola ndute yun ja ni kee de ndee nuu barco, te machitu de nuu barco yun.
MAR 4:38 Te Jesús, chi ni yaꞌa ya ichi yata barco yun, te yun ni kixin ya siki in saꞌun tikani, te ni ka xndoto ña de jin ya, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ¿a tu ndiꞌni ni ja makekueio nuu ndute yaꞌa ja vi nao? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 4:39 Yun te ni ndakoo ya, te ni kuxeen ya nuu tachi yiꞌi yun, te jiñaꞌa ya nuu ndute mar yun: ―Kasi yuꞌu, koo titiꞌi. Te ni jinkuiin tachi yun, te na in kuiti ni kuu.
MAR 4:40 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nau ja ni ka yuꞌu ndevaꞌa ni? ¿A vini tu ka kandija ni ja skaku niꞌnu ña san? ―jiñaꞌa ya.
MAR 4:41 Su ni ka yuꞌu ndevaꞌa de, te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―¿Na in kuu tee yaꞌa ja vi ndee tikacha vi ndute mar, te ka jantnoꞌo ña jin de? ―ka kachi de.
MAR 5:1 Yun te ni jinokuei Jesús inka lado ndute mar nuu kuu yuku ja tnii Gadara.
MAR 5:2 Te vi inka ni nana ya nuu barco yun, te ni jino in tee ñuꞌu ña tachi ja ni kee de kuaꞌan de nuu ka yiyuꞌu ndiyi.
MAR 5:3 Te tee yun, chi ni oo de in kava veꞌe nuu ka yiyuꞌu ndiyi, te ni in tu na in kuu ja kuꞌni ña, ni jin cadena.
MAR 5:4 Chi kuaꞌa jichi ni ka ojuꞌni ndaꞌa de vi siꞌin de jin cadena, su tuu, chi ndiꞌi ni ojaꞌnde de vi ni oskuechi kueli de, te ni in tu ni okundee ja kaꞌnu ña jin de.
MAR 5:5 Te siun ni jika de yuku vi nuu ka yiyuꞌu ndiyi. Nduu vi ñuu ni kana de vi xtuji de maa de jin yuu.
MAR 5:6 Su vi jika ka vaji Jesús, te ni jini ña de, te ni jino de ni jinkuiin jiti de nuu ya.
MAR 5:7 Te vi ni kana koꞌo tachi ndee ini anu de, te jiñaꞌa: ―¿Nagua kuini ron ja vaji ron nuu oo rin, vi Jesús, Seꞌe ia Dios oo ndee sukun yun? Te jikantaꞌu rin nuu ia Dios ja ma taa ron tnundoꞌo koo rin ―jiñaꞌa.
MAR 5:8 Yun ni kaꞌan tachi yun, chi ja jiñaꞌa Jesús: ―Espíritu tachi, kee ini anu tee yaꞌa te kuaꞌan.
MAR 5:9 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Naxa nani ron? Te jiñaꞌa: ―Legión ka nani rin, chi kuaꞌa rin ka kuu ―jiñaꞌa.
MAR 5:10 Te ni ka jikantaꞌu ndevaꞌa nuu ya ja ma keneꞌe ña ya yuku yun ja kiꞌinkuei.
MAR 5:11 Te yatni yuku yun ka ñuꞌu kuaꞌa kini ka jaa ti.
MAR 5:12 Te ndiꞌi tachi yun ni ka jikantaꞌu nuu ya ndee anu tee yun, te ka jiñaꞌa: ―Tetniuu ña na kiꞌinkuei rin nuu ka oo kini yun. Te kuandetu na ndekuei rin chii ti ―ka jiñaꞌa.
MAR 5:13 Yun te ni jandetu Jesús, te ni kanakuei espíritu tachi yun ini anu tee kuꞌu yun, te ni ndekuei chii kini yun, te vaa ndee uu mil ti ka kuu. Yun te ni ka jiko ini ndiꞌi kini yun, te ni ka jino ti makekuei ti, chi oo ndeyi, te ni kentakuei ti, ni ka tnaa ti maa ti ndee nuu ndute mar, te yun ni ka jiꞌi ti.
MAR 5:14 Yun te ni ka jino tee ka jito kini yun, kuanoꞌokuei de ja ni ka yuꞌu de, te ni ka ndakani de nuu ñayiu maa ñuu vi nuu ñayiu ka oo taka nuu yuku, te ni jaꞌankuei ñayiu yun, ni ka jinkoto nagua ni kuu.
MAR 5:15 Te nuu ni jinokuei nuu oo Jesús, te ni ka jini ja nukoo tee ni ñuꞌu ña kuakuaꞌa tachi, niꞌnu de saꞌun de, te ja ni nukuꞌun ndaa ini de, te ni ka yuꞌu ñayiu yun.
MAR 5:16 Te ni ka ndakani tee ni ka ojito kini yun nuu ñayiu naxa ni ndoꞌo tee ja ni ñuꞌu ña tachi yun vi naxa ni ka ndoꞌo kini yun.
MAR 5:17 Yun te ka jinkondei ka jikantaꞌui nuu Jesús ja kee ya kiꞌin ya nuu ñui yun.
MAR 5:18 Te nuu ni ndee ya nuu barco, te ni jikantaꞌu tee ni ñuꞌu ña tachi yun ja na kuandetu ya ja kiꞌinkuei de jin ya.
MAR 5:19 Su tu ni jandetu Jesús, chi saa suaꞌa jiñaꞌa ya: ―Kuanoꞌo ni veꞌe ni nuu ka oo tnaꞌa ni, te ndakani ni ndiꞌi javii javaꞌa ja ni saꞌa Jitoꞌo jin ni, vi naxa ni kundaꞌu ini ña ya jin ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 5:20 Te kuanoꞌo de, te ni jinkondee de ndakani de nuu ñayiu taka ñuu ja tnii Decápolis ndiꞌi javii javaꞌa ni saꞌa Jesús jin de. Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini.
MAR 5:21 Yun te ni ndajiokuiin tuku Jesús kuanoꞌo ya jin barco inka lado ndute mar, te yun ni ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu nuu oo ya yuꞌu ndute mar yun.
MAR 5:22 Te ni jino Jairo, in tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga. Te nuu ni jini ña de jin ya, te ni jinkuiin jiti de nuu ya.
MAR 5:23 Te ni kaꞌan ndaꞌu ndevaꞌa de jin ya, te jiñaꞌa de: ―Ja ni kukaꞌu sesiꞌi san ja kui. Neꞌe ni na kiꞌon, te sonee ni ndaꞌa ni siki, nagua ja na nduvaꞌi te na kotekui ―jiñaꞌa de.
MAR 5:24 Yun te kuaꞌankuei ya jin de, te ka jata ndikin ña kuaꞌa ñayiu ja vi chitu tnui xiin ya kuaꞌankuei.
MAR 5:25 Te neꞌu ñayiu kuaꞌa yun kuaꞌan in ñaꞌa ja ni kuu uxi uu kuia kuꞌu ña kueꞌe taꞌu ña niñi.
MAR 5:26 Te ja ni kuu kani ndevaꞌa ndoꞌo ña, ja ni xnaa ña ndiꞌi ja nevaꞌa ña jin kuaꞌa tee tatna, su tu nagua jiniuꞌu saꞌun ja nduvaꞌa ña, chi saa suaꞌa viꞌi ka masakaꞌu.
MAR 5:27 Te nuu ni jini ña ka kaꞌan ñayiu ja saꞌa Jesús, te ni jintnaꞌa ña ichi yata ya neꞌu ñayiu kuaꞌa yun, te ni keꞌe ña saꞌun ya.
MAR 5:28 Chi ni ndakani ini ña: “Visi ja joo saꞌun ya na niꞌo keꞌo te nduvaꞌo”.
MAR 5:29 Te vi nuu saa ni jinkuiin ja taꞌu ña niñi jin ña, te ni jini ña ja ni nduvaꞌa ña.
MAR 5:30 Yun te vini ni jini Jesús ja ni nduvaꞌa in ñayiu jin jakaꞌnu ya, te ni jionenuu ya nuu ñayiu kuaꞌa yun, te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Ndee ni ni keꞌe saꞌun san?
MAR 5:31 Te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Te nau ja jikan tnoꞌo ni na in ni keꞌe ña jin ni? Te ndiaꞌa maa ni ja ka xnaꞌma ña ñayiu kuaꞌa yaꞌa jin ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 5:32 Su maa ya, chi ndiaꞌa ya nii nuu oo ya, nagua ja kuni ya na in ni keꞌe ña jin ya.
MAR 5:33 Te ñaꞌa yun, chi vi suaꞌa niꞌi ña ja yuꞌu ña, chi ja jini ña naxa ni kuu jin maa ña. Ni jino ña, te ni jinkuiin jiti ña nuu ya, te ni ndakani ndaa ña ndiꞌi naxa ni ndoꞌo ña.
MAR 5:34 Te jiñaꞌa ya: ―Sesiꞌi, ni nduvaꞌa ni, chi ni kandija ña ni jin san. Kuanoꞌo sii ini ni, chi ja ni nduvaꞌa ni nuu kueꞌe yun ―jiñaꞌa ya.
MAR 5:35 Te vi nini kaꞌan ka ya, te ni jinokuei ñayiu ka oo veꞌe tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga, te ka jiñaꞌi nuu de: ―Ja ni jiꞌi sesiꞌi ni. Te ma koxnaꞌa ka ni mastru yaꞌa ―ka jiñaꞌi.
MAR 5:36 Su Jesús, chi tu ni ndiꞌni ni ya ja siun ka jiñaꞌi, te jiñaꞌa ya nuu tee kuu nijaꞌnu veꞌe ii sinagoga yun: ―Ma koyuꞌu ni, chi suaꞌa ni kandija ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 5:37 Te tu ni jandetu ya ja vi kondikin ka ña ñayiu jin ya, chi maa ni Pedro jin Jacobo vi ñani de Juan kuaꞌankuei jin ya.
MAR 5:38 Te nuu ni jino ya veꞌe tee kuu nijaꞌnu veꞌe ii sinagoga, te ni jini ya ka kuvaa ñayiu, ka ndaꞌi ka kanai.
MAR 5:39 Ni kiuu ya, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka kuvaa ni vi ka ndaꞌi ni? Te suchi siꞌi luluu yaꞌa, chi masu ni jiꞌi, chi suaꞌa ni kixin ―jiñaꞌa ya.
MAR 5:40 Su ni ka jaku ndee ña ñayiu jin ya ja siun ni kaꞌan ya. Yun te ni keneꞌe ya ndiꞌi ñayiu ndee yeꞌe, te ni jaka ya tata vi nana suchi siꞌi yun vi tee kuaꞌankuei jin ya, te ni kiukuei ya nuu katuu suchi siꞌi luluu yun.
MAR 5:41 Te ni tnii ya ndaꞌi, te jiñaꞌa ya: ―¡Talita kumi! ―ja kei kaꞌan: Suchi siꞌi, nuu maa ron kaꞌan rin, ndakoo.
MAR 5:42 Te vi nuu saa ni ndakoi, te ni jikai, chi ja oi uxi uu kuia. Te ni ka yuꞌu ndevaꞌa ñayiu yun ja ni ndatekui.
MAR 5:43 Su ni tatnuni niꞌi ya ja ma vi kokaꞌan nuu ni in ñayiu ja vi kuni ja siun ni saꞌa ya, te ni tatnuni ya ja na vi kuñaꞌa ja kaa suchi siꞌi yun.
MAR 6:1 Ni ndee Jesús yun, te ni ndajino ya ñuu ya, ka ndeka tnaꞌa ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
MAR 6:2 Te nuu ni jino kiuu ndatatu, te ni jinkondee ya kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu veꞌe ii sinagoga. Te kuaꞌa ñayiu ka nini, te ni ka saꞌu kuii ini, te ka ndatnoꞌo tnaꞌi: ―¿Ndenu ni kutuaꞌa suchi yaꞌa tnoꞌo yaꞌa? ¿Te ndenu niꞌi tnoꞌo ndichi ja kaꞌin vi tniuu naꞌnu ja saꞌi jin ndaꞌi yaꞌa?
MAR 6:3 ¿Te a masu suchi yaꞌa kuu carpinteru seyii María, te ñani ka kuu Jacobo vi José vi Judas vi Simón? ¿Te a masu suni yaꞌa ka oo jin kuaꞌi? ―ka kachi. Te ni ka kunini ndevaꞌa ini ja jaꞌa ya.
MAR 6:4 Su jiñaꞌa Jesús: ―Ndiꞌi ni nuu ka nee yiñuꞌu ñayiu nuu in tee ndakani tnoꞌo ia Dios. Su ñayiu ñuu maa de vi ñayiu ka kuu tnaꞌa de vi ñayiu veꞌe de, chi tu ka nee yiñuꞌu nuu de ―jiñaꞌa ya.
MAR 6:5 Te tu ni kuu saꞌa ya in tniuu naꞌnu, chi ndee saa ni ñayiu ka kuꞌu ni sonee ya ndaꞌa ya siki, te ni ka nduvaꞌi.
MAR 6:6 Te vi ni saꞌu kuii ini ya ja tu ka kandija ñayiu yun. Te ni jika nuu ya ñuu kueli ka oo yatni yun, ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios.
MAR 6:7 Yun te ni ndakana Jesús ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni jinkondee ya ni tetniuu ya ndi uu ndi uu de ja kiꞌinkuei de. Te ni jiñaꞌa ya jakaꞌnu maa ya, nagua ja vi tau de espíritu tachi ja ka ñuꞌu ña jin ñayiu.
MAR 6:8 Te ni tatnuni ya ja ma vi kindaꞌa saꞌun de nagua kokuu nuu ichi, ni ñunu, ni xtaa, ni ma vi chindee de xuꞌun nuu kanchii de, chi maintnoꞌo yutnu ka tuu de, guaa vi kindaꞌa de.
MAR 6:9 Te na vi kiꞌi de ndijan ndaꞌu ni, te ma vi kindaꞌa de saꞌun ja vi ndasama de, chi maa ni saꞌun ka niꞌnu de.
MAR 6:10 Te suni jiñaꞌa ya nuu de: ―Nuu kiukuei ni in veꞌe, te yun ni vi kondoo ni guaa ndee nuu kiꞌinkuei ni inka ñuu.
MAR 6:11 Te nuu ja in ñuu tu ka jantaꞌu ña ñayiu jin ni, te ni tu ka kuini ja vi konini tnoꞌo ka kaꞌan ni, ndekuei ni yun, te vi kisi ni ñuyaka ka ndaa siꞌin ni ja kokuu in seña ja ka tavi kuechi ja tu ni ka jantaꞌui. Chi kaꞌan ndandaa san ja kiuu sandaa ia Dios kuechi ñayiu ñuyiu, te kuaꞌa ka vi tniuyaꞌu ñayiu ñuu yun saa ñayiu ñuu Sodoma vi Gomorra ―jiñaꞌa ya.
MAR 6:12 Te ni kekuei de kuaꞌankuei de ka kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ja na vi ndatnaꞌu ini yika kuechi, te na kiukuei nuu ichi ia Dios.
MAR 6:13 Te ni ka tau de kuaꞌa tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu. Te kuaꞌa ñayiu ka kuꞌu ni ka chiꞌi de texeꞌen, te ni ka nduvaꞌi.
MAR 6:14 Yun te ni jini soꞌo rey Herodes ndiꞌi janaꞌnu saꞌa Jesús, chi nii ñuu ka kaꞌan taka tniuu naꞌnu saꞌa ya, te jiñaꞌa de: ―¡Ni ndateku Juan, tee ni oskuandute neꞌu ndiyi, yun guaa saꞌa de tniuu naꞌnu yaꞌa! ―jiñaꞌa de.
MAR 6:15 Su sava ka ñayiu ka jiñaꞌa: ―Elías kuu de. Te sava kai ka jiñaꞌa: ―Inka tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu de, axi ndee in tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa kuu de ―ka jiñaꞌi.
MAR 6:16 Te nuu ni onini Herodes ja siun ka kaꞌan, te jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa kuu Juan ja ni tatnuni rin ja ni ka kindoso yiki xini de, te vitna te ni ndateku de ―jiñaꞌa de.
MAR 6:17 Chi ama ka ni tatnuni Herodes ja ni ka jasi ña jin Juan vekaa, te ni ka juꞌni ña de jin in cadena, ja jaꞌa Herodías, ñasiꞌi ñani de Felipe. Chi nuu ni ndakuaka tnaꞌa Herodes jin ña,
MAR 6:18 te jiñaꞌa Juan nuu Herodes: ―Masu vatuka kuu nuu Ley ia Dios ja kondeka ni ñasiꞌi ñani ni ―jiñaꞌa de.
MAR 6:19 Te yun guaa ni okaꞌan uꞌu Herodías nuu Juan, te ni ondioo ini ña ja kaꞌni ña jin de, su tu ni kuu ja saꞌa ña.
MAR 6:20 Chi ni oyuꞌu Herodes ja kaꞌni de Juan, chi jini de ja tee ndaa vi tee vii tee vaꞌa kuu Juan, te ni oskaku niꞌnu ña de nuu ndaꞌa Herodías. Te visi jinonuu ini Herodes, su tu jini de nagua saꞌa de, su ndiꞌi de jin anu de ni onini de tnoꞌo ni okaꞌan Juan.
MAR 6:21 Su ni kenta in kiuu ja ni kundee Herodías, nuu ni saꞌa Herodes in viko ja ndajino kuia de, te ni jiñaꞌa de ja ni ka jaxini tee ka netniuu jin de, vi tee ka tatnuni nuu soldado de vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu ja tnii Galilea.
MAR 6:22 Te ni kiuu sesiꞌi Herodías ni jita jaꞌi nuu viko yun. Te junkuaan ini Herodes jin tee ka jaxini jin de ja ni jita jaꞌi yun. Te jiñaꞌa rey Herodes nuu suchi siꞌi yun: ―Kakan nani guaa kuu ja kuini ron, te na taa rin ―jiñaꞌa de.
MAR 6:23 Te ni kee yuꞌu de nui: ―Nani guaa kuu ja kakan ron nuu rin te taa rin, visi ndee sagua ñuu nuu tatnuni rin ―jiñaꞌa de.
MAR 6:24 Te ni kei kuaꞌin, te ni jikan tnoꞌi nanai: ―¿Nagua kuu ja kakan san nuu de? Te jiñaꞌa ña: ―Kakan yiki xini Juan, tee skuandute, nuu de ―jiñaꞌa ña.
MAR 6:25 Yun te vini ni ndiui nuu oo rey, te jiñaꞌi: ―Kuini san ja vitna ñuꞌu ni, taa ni yiki xini Juan, tee skuandute, na kuꞌun nuu in tijaꞌan ―jiñaꞌi.
MAR 6:26 Yun te ni kusuchi ndevaꞌa ini rey, su ja siun ni kee yuꞌu de ja kuñaꞌa de nagua jikain, te ni ka onini tee ka oo jin de nuu mesa yun, te tu nagua ni kendoo ka jin de, chi ni skunkuu de tnoꞌo ni kaꞌan de.
MAR 6:27 Te vi nuu saa ni tetniuu de in soldado, te ni tatnuni de ja jinkiꞌin tee yun yiki xini Juan.
MAR 6:28 Te ni jaꞌan soldado yun ini vekaa, te ni kindoso de yiki xini Juan, te ni sonee de yiki xini yun nuu in tijaꞌan ni ndajino jin de, te ni jiñaꞌa de nuu suchi siꞌi yun, te suchi siꞌi yun ni ndakuñaꞌi nuu nanai.
MAR 6:29 Te nuu ni ka jini tee ni ka oskuaꞌa jin Juan ja siun ni kuu, te ni jaꞌankuei de ni ka ndaneꞌe de yiki kuñu Juan, te ni ka tayuꞌu de.
MAR 6:30 Yun te ni ndajinokuei tee ni chitniuu Jesús nuu oo ya, te ni ka ndakani de ndiꞌi ja ni ka saꞌa de vi tnoꞌo ja ni ka kaxtnoꞌo de.
MAR 6:31 Te jiñaꞌa ya: ―Neꞌekuei ni na kiꞌinkueio in nuu tu na ñayiu ka oo, te na vi ndatatuo joo luluu ―jiñaꞌa ya. Chi kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu kuaꞌankuei vi vajikuei nuu ya, te ni tu ka nune nuu ya ja vi kaa ya xtaa jin de.
MAR 6:32 Yun te kuaꞌankuei maa ni Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya nuu in barco in nuu tu na ñayiu ka oo.
MAR 6:33 Su kuaꞌa ñayiu ni ka jini ja kuaꞌankuei ya, te ni ka ndakuni ñai jin Jesús. Te ñama ni ka jika jaꞌa ñayiu yun kuaꞌankuei ja ni ka yaꞌi ndiꞌi ñuu yun, te vi xtnañuꞌu kai ni kentakuei saa maa ya.
MAR 6:34 Te nuu ni nana Jesús nuu barco yun, te ni jini ya kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ni kundaꞌu ini ña ya jin ñayiu yun, chi ka kui na kuinio ndikachi ja tu na jitoꞌo ti. Te yun guaa ni jinkondee ya ni kaxtnoꞌo ya kuaꞌa tnoꞌo nuu ñayiu yun.
MAR 6:35 Te nuu ja mañini saꞌun, te ni ka jintnaꞌa ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ―Ja ni ñini, te tu na veꞌe ka oo yaꞌa.
MAR 6:36 Ndaxtute ni ñayiu yaꞌa nagua ja na kiꞌinkuei veꞌe ka oo yuku yaꞌa vi ñuu kueli ka oo yatni yaꞌa, te na vi kuain xtaa vi kai, chi tu nagua ka nei ja vi kai ―ka jiñaꞌa de.
MAR 6:37 Su jiñaꞌa ya: ―Vi kuñaꞌa maa ni ja vi kaa ñayiu yaꞌa ―jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa de: ―¿A kiꞌinkuei san te vi kuaan san yaꞌu ja uu ciento kiuu xtaa, te vi kuñaꞌa san ja vi kaa ñayiu yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 6:38 Te jiñaꞌa ya: ―¿Nasaa xtaa ka nevaꞌa ni? Kuaꞌankuei ni vi kondiaꞌa ni ―jiñaꞌa ya. Te nuu ni ka jini de, te ka jiñaꞌa de: ―Uꞌun ni xtaa te uu chiaka, ―ka jiñaꞌa de.
MAR 6:39 Yun te ni tatnuni ya ni ka kaꞌan ja ni ka jinkoo kuenta grupo ñayiu nuu yuku kuii yun.
MAR 6:40 Te ni ka jinkoo siin in ciento in ciento ñayiu jin uu xiko uxi, uu xiko uxi.
MAR 6:41 Yun te ni tnii ya ndi uꞌun xtaa jin nduu chiaka yun, te ni ndakondiaꞌa ya ichi andivi, te ni jikantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni jaꞌnde ya xtaa yun, te ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka skaka de nuu ñayiu kuaꞌa yun. Te suni ni jaꞌnde ya nduu chiaka yun nuu ndiꞌi ñayiu.
MAR 6:42 Te ndiꞌi ñayiu ni ka jaa vi ndee ni ka ndutu chii.
MAR 6:43 Te ni ka ndaxtutu de yuꞌu xtaa jin chiaka ja ni ndoo, te ni ndachitu uxi uu chika.
MAR 6:44 Te tee ni ka jaa yun, chi uꞌun mil de ka kuu.
MAR 6:45 Yun te jiñaꞌa Jesús ja kakuei tee ka skuaꞌa jin ya nuu barco, te vi kokakoxnoꞌo de nuu ya kokiꞌinkuei de ndee inka jioo yun, ñuu Betsaida, nini ndaxtute ya ñayiu kuaꞌa yun.
MAR 6:46 Te nuu ni ndaxtute ya ñayiu yun, te ni kaa ya in nuu tinduu, ni ndakuatu ya.
MAR 6:47 Nuu ni kuaa, te ja kuaꞌan barco yun ndee sagua nuu ndute mar, te maintnoꞌo ni ka ya oo nuu ñuꞌu yichi.
MAR 6:48 Te ni jini ya ja tnundoꞌo ndevaꞌa ka skaka de barco yun, chi suaꞌa manana nuu yiꞌi tachi. Te nuu ja makundikin ja matuu, te jika jaꞌa Jesús nuu ndute mar, kuaꞌan ya nuu ka oo de, te vi ja oo ya ja yaꞌa jioo ya kiꞌin ya.
MAR 6:49 Te ni ka jini de ja jika jaꞌa ya nuu ndute mar, te ni ka ndakani ini de ja anu kuu, te ni ka kana jaa de.
MAR 6:50 Chi ndiꞌi de ni ka jini, te ni ka yuꞌu de. Su yun te ni kaꞌan ya jin de, te jiñaꞌa ya: ―Vi koo anu ni, ma vi yuꞌu ni, chi maa san kuu ―jiñaꞌa ya.
MAR 6:51 Te ni kaa ya nuu barco nuu ka ñuꞌu de yun, te ni jinkuiin tachi, te vi ni ka saꞌu kuii ini de.
MAR 6:52 Chi ni tu ka jinkuiꞌnu ini de jakaꞌnu ni saꞌa ya jin xtaa yun, chi ka saꞌa ndee ni de ini anu de.
MAR 6:53 Te nuu ni ka yaꞌa ya ndute yun, te ni jinokuei ya ñuu ja tnii Genesaret. Te ni ka juꞌni de barco yuꞌu ndute yun.
MAR 6:54 Te nuu ni nanakuei ya nuu barco yun, te vini ni ka ndakuni ña ñayiu jin ya.
MAR 6:55 Te ñama kuaꞌankuei ndiꞌi ñayiu ñuu kueli ka oo yatni yun, ni ka jinkondei ka jinsiaꞌi ñayiu ka kuꞌu ka yoxnei nuu jito, ndee ni nuu ka niꞌi tnoꞌi ja oo ya.
MAR 6:56 Te ndee ni nuu ni kuu ja kiuu ya a ñuu kueli a ñuu naꞌnu axi nuu ñuꞌu nuu ka jitu ñayiu, te ka jakin tui ñayiu ka kuꞌu nuu ichi, te ka jikantaꞌui nuu Jesús ja na kuandetu ya ja vi keꞌi visi ja joo yuꞌu saꞌun ya. Te ndiꞌi ñayiu ni ka keꞌe saꞌun ya ni ka nduvaꞌa.
MAR 7:1 Yun te ni ka jintnaꞌa ña fariseo vi sava tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés jin Jesús, ja vajikuei de ndee ñuu Jerusalén.
MAR 7:2 Te ni ka jini tee yun ja sava tee ka skuaꞌa jin Jesús ka otneꞌe ndaꞌa de, te ka jaa de xtaa, chi tu ka skunkuu de jin costumbre ja vi ndaꞌa de xnaa ka saa vi kaa de, te yun guaa ka kaꞌan kuechi tee yun.
MAR 7:3 Chi tee ka kuu fariseo vi sava ka ñayiu judio ka ndee ka ndikin de jin costumbre tee nijaꞌnu, te tu ka jaa de nuu ja tu ka ndaꞌa de.
MAR 7:4 Te nuu ndajinokuei de ja jaꞌankuei de nuu yaꞌu, te tu ka jaa de nuu ja tu ka ndaꞌa de. Te ka oo kuaꞌa ka costumbre ja ka ndikin de, na kuinio ja ndundoo vasu ja ka jiꞌi de vi tindoꞌo vi ndatniuu ja ka kuu kaa vi jito de.
MAR 7:5 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña fariseo vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés jin Jesús: ―¿Nau ja tu ka ndikin tee ka skuaꞌa jin ni costumbre ndi nijaꞌnuo? Chi tu ka ndasavii de ndaꞌa de nagua oo costumbre, te ka jaa de xtaa ―ka jiñaꞌa de.
MAR 7:6 Te jiñaꞌa ya: ―Seꞌe ndijani ini, nase guaꞌa ni kaꞌan Isaías ja jaꞌa ni ndee janaꞌa nuu ni tee de suaꞌa: Ñayiu ñuu yaꞌa, chi jin yuꞌi ka chiñuꞌu ñai, su anui, chi jika ndevaꞌa ka oo nuu rin.
MAR 7:7 Te tu nagua jiniuꞌu ja ka chiñuꞌu ñai, chi ka kaxtnoꞌi ninoꞌo ni tnoꞌo ja ka tatnuni ñayiu ñuyiu. Kachi ia Dios ja ni tee Isaías.
MAR 7:8 Chi ka xndendoo ni tnoꞌo tatnuni ia Dios, te ka ndee ka ndikin ni costumbre ja ka jakin ñayiu, ja kuu ja ndundoo tindoꞌo vi vasu ja ka jiꞌi ni, vi kuaꞌa ka ja ka saꞌa ni ja kintnaꞌa inuu jin yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 7:9 Te suni jiñaꞌa ya: ―Ka jiso kava ni tnoꞌo tatnuni ia Dios nagua ja vi kondikin ni costumbre ni.
MAR 7:10 Chi ni kaꞌan Moisés: “Kuanyuꞌu kuandetu nuu tata ron vi nuu nana ron, te na in xtau tniaꞌa tata axi nana, te na kuu”, kachi Moisés.
MAR 7:11 Su maa ni, chi ka kachi ni ja kuu kaꞌan in tee nuu tata de axi nuu nana de: “Ma kuu chituu ña san, chi ndiꞌi ja nevaꞌa san kuu Corbán” (ja kei kaꞌan ja ni soko ndiꞌi san nuu ia Dios).
MAR 7:12 Te nuu ja saa kaꞌan de, te ka kaꞌan maa ni ja tu ka na tniuu de ja chituu de tata de axi nana de.
MAR 7:13 Te ka jiso kava ni tnoꞌo ia Dios jin costumbre ja ka jakin ni nuu in in ni. Vi kuaꞌa ka ja kintnaꞌa inuu jin yaꞌa ka saꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 7:14 Yun te ni ndakana ya ndiꞌi ñayiu kuaꞌa yun, te jiñaꞌa ya: ―Vi konini ndiꞌi ni, te vi jinkuiꞌnu ini ni.
MAR 7:15 Tu saꞌun nagua saꞌa ja makee ini ñayiu ja kosaꞌa tneꞌe ña nuu ia Dios. Su ja makana ini anu ñayiu kuu ja saꞌa tneꞌe ña.
MAR 7:16 Te nuu ja ndee ni ka oo soꞌo ja vi konini ni te vi konini ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 7:17 Te nuu ni xndoo Jesús ñayiu kuaꞌa yun, te ni kiuu ya veꞌe. Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya siki tnoꞌo jioniꞌni ja ni kaꞌan ya.
MAR 7:18 Te jiñaꞌa ya: ―¿A vi ni maa ni tu ka jinkuiꞌnu ini ni? ¿A tu ka jinkuiꞌnu ini ni ja ndiꞌi ja makee ini ñayiu, chi ma kuu saꞌa tneꞌe ña nuu ia Dios?
MAR 7:19 Chi masu anu makee, chi kuaꞌan chii, te ndejioo ni nuu yiki kuñu kuaꞌan ―jiñaꞌa ya. Te jin tnoꞌo ni kaꞌan ya yun kaxtnoꞌo ya ja ni ndasavii ya ndiꞌi ja ka jaa ñayiu.
MAR 7:20 Te jiñaꞌa ka ya: ―Ja makana ini anu ñayiu, yun kuu ja saꞌa tneꞌe ña nuu ia Dios.
MAR 7:21 Chi ndee ini anu ñayiu, makana ja ndakani kueꞌe ini, ja skindee tnaꞌi, ja saꞌi kuechi ñuyiu nuu kuini ka tnandaꞌi, ja kaꞌni ndiyi,
MAR 7:22 ja suꞌi, ja jioꞌi ja konevaꞌi kuaꞌa xuꞌun, ja saꞌi jakueꞌe, ja xndaꞌui ñayiu, ja saꞌi janeꞌe jayichi, ja kuu kuasun ini, ja kaꞌan kueꞌi siki inka ñayiu, ja saꞌa teyii ndevaꞌi mai, ja tu ñuꞌu ndaa ini.
MAR 7:23 Ndiꞌi jakueꞌe yaꞌa makana ndee ini anu ñayiu, te saꞌa tneꞌe ña jin nuu ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 7:24 Yun te ni kee Jesús kuaꞌan ya ñuu Tiro vi ñuu Sidón. Te ni kiuu ya in veꞌe, te tu kuini ya ja ndee in ñayiu vi kuni ja oo ya yun, su tu ni kuu ja kuyuꞌu ya.
MAR 7:25 Chi vini ni niꞌi tnoꞌo in ñaꞌa nevaꞌa sesiꞌi ja ñuꞌu ña tachi ja yun oo Jesús, ni jino ña te ni junkuiin jiti ña nuu jaꞌa ya.
MAR 7:26 Te ñaꞌa inka tatatnoꞌo kuu ña, chi Sirofenicia tnii ñuu ña. Te ni jikantaꞌu ña nuu ya ja na tau ya tachi ñuꞌu ña jin sesiꞌi ña.
MAR 7:27 Su jiñaꞌa Jesús: ―Kuandetu ni xtnañuꞌu ka na vi kaa seꞌe Israel guaa ndee na vi ndutu chii, chi masu vatuka kuu ja kindee san xtaa seꞌe Israel, te kuñaꞌa san nuu tiꞌina kueli ―jiñaꞌa ya.
MAR 7:28 Yun te jiñaꞌa ña: ―Vatuka kaꞌan ni, vi Jitoꞌo san, su tiꞌina kueli yun, chi suni ka jaa ti yuchi xtaa junkuei chii mesa seꞌe Israel ―jiñaꞌa ña.
MAR 7:29 Yun te jiñaꞌa ya: ―Kuanoꞌo ni, chi jin tnoꞌo ni kaꞌan ni yaꞌa, te ja ni kana tachi ñuꞌu ña jin sesiꞌi ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 7:30 Te nuu ni ndajino ña veꞌe ña, te ni nukuꞌun ña sesiꞌi ña katui nuu jitoi, chi ja ni kana ña tachi ni ñuꞌu ña jin.
MAR 7:31 Yun te ni kee tuku Jesús ñuu ja tnii Tiro, te kuaꞌan ya ñuu Sidón vi ni yaꞌa ya taka ñuu ja tnii Decápolis, te ni kenta ya ndute mar Galilea.
MAR 7:32 Te yun ni ka junsiaꞌa in tee kuu ñiꞌi vi soꞌo de nuu ya, te ni ka jikantaꞌu nuu ya ja na sonee ya ndaꞌa ya siki de.
MAR 7:33 Yun te ni jaka siin ña ya nuu tu na ñayiu ka ndiaꞌa, te ni chiꞌi ya xindaꞌa ya soꞌo de, te ni chiꞌi ya teyuꞌu ya xindaꞌa ya, te ni keꞌe ya yaa de.
MAR 7:34 Yun te ni ndakondiaꞌa ya ichi andivi, te ni jaka ini ya, te jiñaꞌa ya: ―¡Efata! ―ja kei kaꞌan ¡Ndanune!
MAR 7:35 Te vi ore saa ni ndanune soꞌo de, te ka yaa tuchi kueli ka tnii yaa de, te ni kuu ni kaꞌan guaꞌa de.
MAR 7:36 Te ni tatnuni ya nuu ñayiu yun ja ma vi kokaꞌan de nuu ni in ñayiu. Su visi tatnuni guaꞌa ya ja ma vi kokaꞌan de, su vi saa viꞌi ka kuaꞌankuei de ka xtutenuu de tnoꞌo.
MAR 7:37 Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu, te ka kachi: ―Guaꞌa saꞌa de ndiꞌi yaꞌa, chi saꞌa de ja vi ndee tee soꞌo ka ndanune soꞌo vi ñiꞌi kuu ka ndakaꞌan ―ka kachi.
MAR 8:1 Te kiuu yun ni ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te tu saꞌun nagua ka nevaꞌi ja vi kai. Yun te ni ndakana Jesús tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya:
MAR 8:2 ―Kundaꞌu ini san ñayiu yaꞌa, chi ja ni kuu uni kiuu ka oi jion, te tu nagua ka nevaꞌi ja vi kai.
MAR 8:3 Te nuu ja na ndatetniuu ndite san jin ja noꞌokuei veꞌi, te vatuni vi kuitai ichi kuanoꞌokuei, chi savai, chi jika vajikuei ―jiñaꞌa ya.
MAR 8:4 Su ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ―Su ¿ndenu vi niꞌo xtaa ja vi kaa ñayiu kuaꞌa yaꞌa, te tu na veꞌe oo nuu ka oo yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 8:5 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Nasaa xtaa ka nevaꞌa ni? Te ka jiñaꞌa de: ―Uja.
MAR 8:6 Yun te ni kaꞌan ya jin ñayiu kuaꞌa yun ja ni ka jinkoi nuu ñuꞌu yun, te ni tnii ya ndi uja xtaa yun, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios. Yun te ni jaꞌnde ya, te ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, nagua ja na vi skaka de nuu ñayiu kuaꞌa yun. Te ni ka skaka de nuu ñayiu yun.
MAR 8:7 Te suni ka nevaꞌa de ndee saa chiaka kueli. Te jikantaꞌu ya, te ni tetniuu ya ja suni na vi skaka de nuu ñayiu yun.
MAR 8:8 Te ni ka jaa ñayiu vi ndee ni ka ndutu chii. Te ni ka ndaxtutu de yuꞌu xtaa ja ni ndoo, te ni ndachitu uja chika.
MAR 8:9 Te tee ja ni ka jaa yun, chi ka kuu vaa ndee kuun mil de. Te ni ndaxtute ña ya ja kuanoꞌokuei.
MAR 8:10 Yun te ni ndekuei ya nuu barco jin tee ka skuaꞌa jin ya, te kuaꞌankuei ya ñuu ja tnii Dalmanuta.
MAR 8:11 Yun te ni jinokuei tee ka kuu fariseo, te ni ka jinkondee de ka tee tnaꞌa de jin Jesús. Te ka kuini de ja vi koto tnuni ña de. Te ni ka jikan de ja na saꞌa ya in tniuu kaꞌnu ja vaji ndee andivi.
MAR 8:12 Te ndandaꞌu ni jaka ini Jesús, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka jikan ñayiu yaꞌa in tniuu kaꞌnu nuu san? Te kaꞌan ndaa san ja ni in tniuu kaꞌnu ma xneꞌe san nuu ñayiu yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 8:13 Saa te ni xndoo ña ya, te ni ndee ya nuu barco, te kuaꞌan ya inka jioo yuꞌu ndute mar.
MAR 8:14 Te ni ka naa ini tee ka skuaꞌa jin ya ja vi kindaꞌa de xtaa vixin, chi invaa ni xtaa vixin inee nuu barco yun kuaꞌankuei de jin ya.
MAR 8:15 Te ni xtaku Jesús nuu de, te jiñaꞌa ya: ―Vi koto vaꞌa ni maa ni jin levadura tee ka kuu fariseo vi levadura Herodes ―jiñaꞌa ya.
MAR 8:16 Te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo tnaꞌa de, te ka kachi de: ―Yun kaꞌan de, chi chia tu ni ka yindaꞌo xtaa vixin.
MAR 8:17 Te ni jini Jesús ja siun ka ndatnoꞌo de, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka kaꞌan ni ja tu na xtaa vixin ka nee ni? ¿A vi chiaꞌan ka vi jinkuiꞌnu ini ni ja vi kuni ni tnoꞌo kaꞌan san? ¡Nase ndeꞌe inu ndee ini anu ni!
MAR 8:18 ¿A vi ka oo nduchi nuu ni, te tu ka ndiaꞌa ni? Te ka oo soꞌo ni, te tu ka nini ni. Te ¿a tu ka naꞌa ni
MAR 8:19 na ni jaꞌnde san uꞌun xtaa ja ni ka jaa uꞌun mil teyii? Te ¿nasaa chika ni ka ndachitu yuꞌu xtaa ja ni ka ndaxtutu ni? ―jiñaꞌa ya. ―Uxi uu ―ka jiñaꞌa de.
MAR 8:20 ―Te na ni jaꞌnde san uja xtaa ja ni ka jaa kuun mil ñayiu, ¿nasaa chika chitu yuꞌu xtaa ni ka ndaxtutu ni? ―jiñaꞌa ya. ―Uja ―ka jiñaꞌa de.
MAR 8:21 Te jiñaꞌa ya: ―Te ¿nau ja vini saa, te tu ka jinkuiꞌnu ini ni? ―jiñaꞌa ya.
MAR 8:22 Yun te ni kentakuei ya ñuu Betsaida. Te ni ka jinsiaꞌa ñayiu in tee kuꞌu nuu, te ni ka jikantaꞌui nuu ya ja na tetuu ya ndaꞌa ya nuu de ja na nduvaꞌa de.
MAR 8:23 Yun te ni tnii ya ndaꞌa tee kuꞌu nuu yun, te ni keneꞌe ña ya ndee yuꞌu ñuu yun. Te ni skanuu ya teyuꞌu ya nduchi nuu de, te ni tetuu ya ndaꞌa ya. Te ni jikan tnoꞌo ña ya a kuu ndiaꞌa de joo.
MAR 8:24 Te ni ndiaꞌa de, te jiñaꞌa de: ―Jini san ñayiu ja na ka ndaa yutnu ka ndai, su jini san ja ka jikai ―jiñaꞌa de.
MAR 8:25 Yun te ni tetuu tuku ya ndaꞌa ya nduchi nuu de, te ni ndakondiaꞌa guaꞌa de, te ni nduvaꞌa nduchi nuu de, chi ni jini kaji de ndiꞌi ja oo ndee jika.
MAR 8:26 Te ni ndatetniuu ña ya kuanoꞌo de veꞌe de, te jiñaꞌa ya: ―Ma noꞌo ni ñuu luluu yun, te ni ma kokaꞌan saꞌun ni nuu ni in ñayiu ñuu yun ―jiñaꞌa ya.
MAR 8:27 Yun te kuaꞌankuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya taka ñuu ka oo Cesarea Filipo. Te ichi yun ni jikan tnoꞌo ya tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―¿Naxa ka kaꞌan ñayiu na in kuu san?
MAR 8:28 Te ka jiñaꞌa de: ―Sava ñayiu ka kaꞌan ja Juan tee ni oskuandute, te savai chi Elías, te savai ka kaꞌan ja ndee in tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa kuu ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 8:29 Yun te jiñaꞌa ya: ―Te maa ni, ¿naxa ka kaꞌan ni na in kuu san? Te jiñaꞌa Pedro: ―Maa ni kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios ―jiñaꞌa de.
MAR 8:30 Su ni tatnuni Jesús ja ma vi kokaꞌan de tnoꞌo yaꞌa nuu ni in ñayiu.
MAR 8:31 Yun te jinkondee ya kaxtnoꞌo ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya ja maa ya ja kuu ya Seꞌe Teyii, chi nini kuu ja tnaꞌa ya kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo. Te vi skexiko ña tee nijaꞌnu vi sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te vi kaꞌni ña de jin ya, su nuu uni kiuu te ndateku ya.
MAR 8:32 Te vi ni kaꞌan kaji kuiti ya tnoꞌo yaꞌa. Yun te ni keneꞌe siin ña Pedro, te ni jinkondee de kuxeen de nuu ya.
MAR 8:33 Su ni ndajiokuiin Jesús, te ni ndakoto ya nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya, te ni kuxeen ya nuu Pedro, te jiñaꞌa ya: ―Kujioo ni nuu san, vi Tachi, chi tu ndakani ini ni nagua ndakani ini ia Dios, chi nagua ka ndakani ini ñayiu ñuyiu yaꞌa ndakani ini ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 8:34 Yun te ni ndakana ya tee ka skuaꞌa jin ya jin sava ka ñayiu, te jiñaꞌa ya: ―Nuu na in kuini ja kondikin ña jin san, te na skunai mai, te kuiso siki cruz visi na kui, te na kondikin ñai jin san.
MAR 8:35 Chi na in kaꞌan ja skaku niꞌnui mai, te junai. Te na in skunai mai ja jaꞌa sein vi ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios, te kaku niꞌnui.
MAR 8:36 Chi ¿nagua niꞌi ñayiu visi na kundei niꞌi ndiꞌi ja oo ñuyiu yaꞌa konevaꞌi, te skunai mai?
MAR 8:37 Chi ma niꞌi ñayiu nagua tniuyaꞌui nuu ia Dios ja skaku niꞌnui mai.
MAR 8:38 Chi na in kukanoo jin sein vi jin tnoꞌo san nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa ja inu kueꞌi vi ka saꞌi yika kuechi, te maa san ja kuu san Seꞌe Teyii, suni kukanoo san jin, nuu ndii san jin jayeꞌe tajan maa tata san jin ia ja ka jinokuechi nuu ya ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:1 Te suni jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndaa san ja sava ni ja ka oo ni yaꞌa, chi ma vi kuu ni guaa ndee vi kuni ni naxa tatnuni ia Dios ja vaji jin jakaꞌnu ya ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:2 Nuu ni yaꞌa iñu kiuu, te ni jaka ña Jesús jin Pedro vi Jacobo vi Juan, te kuaꞌankuei ya in yuku sukun, te yun ni ndasama kaa ya jin nuu tee yun.
MAR 9:3 Te vi yeyeꞌe saꞌun niꞌnu ya jayaa na kuinio yuaꞌa, ja vi ni in ñayiu ndakate ñuyiu yaꞌa, tu na in kuu ja siun ndasaꞌa yaa.
MAR 9:4 Te ni ka jini de ja ni ka ndatuu Elías jin Moisés, ka ndatnoꞌo de jin Jesús.
MAR 9:5 Yun te jiñaꞌa Pedro nuu Jesús: ―Mastru, guaꞌa kuu ja yaꞌa ka oo san, te na vi saꞌa san uni veꞌe kuii, in koo maa ni, te inka koo Moisés, te inka koo Elías ―jiñaꞌa de.
MAR 9:6 Chi ni ka yuꞌu de, te tu ni jini Pedro nagua kuu ja kaꞌan de.
MAR 9:7 Yun te ni kuun in viko, te ni chisaꞌu ña jin de, te ndee nuu viko yun ni kee in tnoꞌo, te jiñaꞌa: ―Suchiaꞌa kuu seꞌe maa rin ja kutoo ndevaꞌa rin jin, te vi konini tnoꞌo kaꞌin ―jiñaꞌa tnoꞌo yun.
MAR 9:8 Te nuu ni ka ndakondiaꞌa de nii nuu ka oo de yun, te tu na in ni ka jini ka de, chi maintnoꞌo ni ka Jesús oo.
MAR 9:9 Te nuu manukuei de jin ya nuu yuku yun, te ni tatnuni ya ja ma vi ndakani de nuu ni in ñayiu ja siun ni ka jini de, chi guaa ndee na ndateku maa ya ja kuu ya Seꞌe Teyii neꞌu ndiyi.
MAR 9:10 Te yun guaa ni ka tavaꞌa ni maa de jin anu de ndiꞌi yun, su ni ka jikan tnoꞌo tnaꞌa de na tnoꞌo kuu ja kaꞌan Jesús ja ndateku ya neꞌu ndiyi.
MAR 9:11 Yun te ni ka jikan tnoꞌo de Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja ka kaꞌan tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja vi nini kuu ja xtnañuꞌu ka Elías ndii, te saa kii Kristu? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 9:12 Te jiñaꞌa ya: ―Jandaa ndija ja xtnañuꞌu ka Elías ndii, te suu de ndasavaꞌa ndiꞌi. Su nuu saa, ¿te nau ja yoso nuu tutu ii ja sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi tnaꞌa san kuakuaꞌa tnundoꞌo, te vi skexiko ña ñayiu?
MAR 9:13 Su kaꞌan san ja Elías, chi ja ni kii de, te ni ka saꞌa ña de jin tee yun ndiꞌi nagua ka kuini maa de, nagua kaꞌan nuu tutu ii ja saa ndoꞌo de ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:14 Te nuu ni ndentakuei ya nuu ka oo sava ka tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jini ya ja ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ja ni ka jionduu ña jin tee ka skuaꞌa jin ya. Te suni ka oo tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja ka tee tnaꞌa jin de.
MAR 9:15 Te nuu ni ka jini ñayiu yun ja vaji ya, te ndiꞌi ni ka saꞌu kuii ini, te ni ka jinoi nuu oo ya ja vi ndakantnoꞌo ñai jin ya.
MAR 9:16 Te ni jikan tnoꞌo ña ya jin tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Nagua ka tee tnaꞌa ni jin tee yun? ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:17 Te ni kaꞌan in tee oo jin ñayiu kuaꞌa yun, te jiñaꞌa de: ―Mastru, vaji san nuu ni jin seyii san ja ñuꞌu ña espíritu kueꞌe, te ni saꞌa ñiꞌi ña jin.
MAR 9:18 Te ndee ni nuu ni kuu ja ndakakiꞌi ña, te skana ña nuu ñuꞌu, te kisi ña, te jaa ti iñu yuꞌi vi kaꞌñi noꞌi, te kuaꞌin makuxii saꞌa. Te ni kaꞌan san jin tee ka skuaꞌa jin ni ja na vi tanundaꞌa de vi tau de, su tu kuu vi saꞌa de ―jiñaꞌa de.
MAR 9:19 Yun te jiñaꞌa ya: ―Tatatnoꞌo kueꞌe ja tu ka kandija, ¿nasaa ka kiuu guaa koo san jin ni? ¿Nasaa ka kiuu guaa kuandee ini san? Vi kisiaꞌa ni jin yaꞌa nuu saa ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:20 Te ni ka jinsiaꞌa de jin nuu ya. Te nuu ni jini ña espíritu yun jin Jesús, te ni kisi ndevaꞌa ña jin suchi yii yun, te ni ndonsoi ndee nuu ñuꞌu, te jiotutuu ni kai vi jaa ti iñu yuꞌi.
MAR 9:21 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jesús jin tatai: ―¿Na kuu saa tiempu ndoꞌi siaꞌa? ―jiñaꞌa ya. Te jiñaꞌa de: ―Ndee nuu lului.
MAR 9:22 Te kuaꞌa jichi tnaa ña nuu ñuꞌu vi nuu ndute ja kaꞌni ña. Su nuu ja kuu saꞌa ni joo, te kundaꞌu ini ña ni jin san, te chituu ña ni ―jiñaꞌa de.
MAR 9:23 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja kuu kandija maa ni, chi ndiꞌi ni ja kuu nuu ñayiu kandija ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:24 Yun te vi ñama kuiti ni kana tata suchi yii yun, te jiñaꞌa de: ―Kandija san, te chituu ña ni na kandija guaꞌa ka san ―jiñaꞌa de.
MAR 9:25 Te nuu ni jini Jesús ja kuaꞌan ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ni kaꞌan xeen ya nuu espíritu kueꞌe yun, te jiñaꞌa ya: ―Tatnuni rin nuu ron ja kuu ron espíritu ñiꞌi vi soꞌo ja kana ron ini anu suchiaꞌa, te kiꞌin ron, te ma ndajiokuiin uun ka ron ja ndee ron nuu anui ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:26 Yun te ni kana koꞌo espíritu yun, te ni kisi ndevaꞌa ña jin, te ni kee kuaꞌan. Te suchi yun, chi vi na kuinio ja vi ni jiꞌi saꞌuin, te kuaꞌa ñayiu ni ka kaꞌan ja ni jiꞌi.
MAR 9:27 Su ni tnii Jesús ndaꞌi, te ni ndoneꞌe ña ya, te ni nukuiin.
MAR 9:28 Te nuu ni kiuu Jesús ini veꞌe, te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya nuu ka oo maa ni de jin ya: ―¿Te nau ja tu ni kuu vi tau sein espíritu kueꞌe yun? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 9:29 Te jiñaꞌa ya: ―Saa, chi tachi kaa siaꞌa, chi nini kuu ja ndakuatuo vi konditeo, te saa kundeo ja kana ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:30 Yun te ni ndekuei ya yun, te kuaꞌankuei ya ichi ñuu ja tnii Galilea. Te tu kuini Jesús ja vi kuni ni in ñayiu.
MAR 9:31 Chi kaxtnoꞌo ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi vi sinotuu ña nuu ndaꞌa ñayiu ñuyiu, te vi kaꞌni ña, su nuu uni kiuu ja ni jiꞌi san, te ndateku san ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:32 Su tu ni ka jinkuiꞌnu ini de na tnoꞌo kuu ja siun kaꞌan ya, su ka yuꞌu de ja vi kakan tnoꞌo ña de jin ya.
MAR 9:33 Yun te ni jinokuei ya ñuu Capernaúm, te nuu ja ka oo ya in veꞌe, te ni jikan tnoꞌo ña ya jin tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Nagua ka tee tnaꞌa ni ichi vajikueio? ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:34 Su tu ni ka kaꞌan saꞌun de, chi ichi nuu kuaꞌankuei de ka tee tnaꞌa de ndee de guaa kokuu kaꞌnu ka.
MAR 9:35 Yun te ni jinkoo ya, te ni kana ya ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Nuu ja ndee ni kuini ja kokuu ni tee xtnañuꞌu, te kuini ja kokuu ni tee sandiꞌi ni ka nuu ndiꞌi ni, te kokunukuechi ni nuu ndiꞌi ni.
MAR 9:36 Yun te ni tnii ya ndaꞌa in suchi luluu, te ni jani ña ya maꞌñu ndiꞌi de, te ni kanundee ña ya jin, te jiñaꞌa ya:
MAR 9:37 ―Na ñayiu jantaꞌu in suchi luluu ja jaꞌa maa san na kuinio suchi yaꞌa, te jantaꞌu ñai jin maa san. Te na in jantaꞌu ña jin maa san, te masu maintnoꞌo maa san jantaꞌui, chi suni jantaꞌui ia ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
MAR 9:38 Yun te jiñaꞌa Juan: ―Mastru, ni ka jini san in tee ja jin sivi ni, te skunu de tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu, su tu ni ka jandetu san ja kosaꞌa ka de, chi masu in ni ka skuaꞌo jin de ―jiñaꞌa de.
MAR 9:39 Su jiñaꞌa Jesús: ―Ma vi kasi niꞌnu ni, chi tu na in ñayiu saꞌa in tniuu kaꞌnu jin sivi san, te yata yun te kaꞌan kueꞌe de siki san.
MAR 9:40 Chi na in tu ndakoo sikio, te oi chituu ñai jion.
MAR 9:41 Te nani kuu ñayiu ja tai visi in yajin ndute vi koꞌo ni ja ka oo ni jin san, te kaꞌan ndandaa san ja ma skunai, chi niꞌi yaꞌui.
MAR 9:42 ’Te nani kuu ñayiu saꞌa ja in suchi luluu ja kandija ña jin san, kanakaui nuu yika kuechi, te vi guaꞌa ka kokuu ja na vi kuꞌni in yoso molinu sukuin, te vi tnaa ña ndee nuu kunu ka kaꞌa ndute mar.
MAR 9:43 Te nuu ja ndaꞌa ni saꞌa ja kanakau ni nuu kuechi, te kaꞌnde ni, chi guaꞌa ka kuu ja tikundu ni, te ndiuu ni nuu koteku ni, masu ja koo vaꞌa nduu ndaꞌa ni, te kiꞌin ni nuu andeya, nuu kai ñuꞌu ja ma ndaꞌva saꞌun,
MAR 9:44 nuu tu ka jiꞌi tindaku, te ni tu ndaꞌva saꞌun ñuꞌu.
MAR 9:45 Te nuu ja siꞌin ni saꞌa ja kanakau ni nuu kuechi, te kaꞌnde ni, chi guaꞌa ka kuu ja tikundu ni, te ndiuu ni nuu koteku ni, masu ja koo vaꞌa nduu siꞌin ni, te kiꞌin ni nuu andeya, nuu kai ñuꞌu ja ma ndaꞌva saꞌun,
MAR 9:46 nuu tu ka jiꞌi tindaku, te ni tu ndaꞌva saꞌun ñuꞌu.
MAR 9:47 Te nuu ja nduchi nuu ni saꞌa ja kanakau ni nuu kuechi, te tau ni, chi guaꞌa ka kuu ja kiuu ni nuu tatnuni ia Dios jin invaa ni nduchi nuu ni, masu ja koo vaꞌa nduu nduchi nuu ni, te kiꞌin ni nuu andeya,
MAR 9:48 nuu tu ka jiꞌi tindaku, te ni tu ndaꞌva saꞌun ñuꞌu.
MAR 9:49 Chi ndiꞌi ni ni saꞌa tuaꞌa ña ia Dios jin ñuꞌu ja kuu tnundoꞌo, nagua ka savaꞌa ñayiu ndiꞌi kuñu ja kai nuu ka sokoi nuu ya ja kuu axe saꞌa ñii.
MAR 9:50 Chi jaguaꞌa kuu ñii, su nuu ja na nduu uun ñii yun, ¿te naxa vi saꞌa ni ja nduu axe inka jichi? Nuu saa, te vi kokuu ni ñayiu guaꞌa nagua oo guaꞌa ñii, te vi koo mani ni jin in in ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:1 Yun te ni ndee ya ñuu Capernaúm, te ni jino ya ñuu ja tnii Judea ja oo inka jioo yute Jordán. Te yun ni ka kututu tuku ñayiu nuu oo ya, te ni kaxtnoꞌo tuku ya nui, nagua ni kutuaꞌa maa ya saꞌa ya.
MAR 10:2 Te ni ka jintnaꞌa ña sava tee ka kuu fariseo jin Jesús, ja vi koto tnuni ña de jin ya. Te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿A vatuka kuu nuu Ley ja vi xndendoo tnaꞌa in tee jin ñasiꞌi de? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 10:3 Yun te jiñaꞌa ya: ―¿Naxa ni tatnuni Moisés nuu ni?
MAR 10:4 Te ka jiñaꞌa de: ―Moisés, chi ni jandetu de ja in tee kuu xndendoo de ñasiꞌi de, su kuñaꞌa de nuu ña in tutu nuu kaꞌan ja vi xndendoo tnaꞌa de, te ndoo ña ―ka jiñaꞌa de.
MAR 10:5 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Vi ja inu ndee ini anu ni guaa ni tee Moisés tnoꞌo yaꞌa.
MAR 10:6 Su ndee jaxtnañuꞌu, ni saꞌa ia Dios ndiꞌi ja oo ñuyiu, te “ni saꞌa ya teyii jin ñasiꞌi.
MAR 10:7 Te yun guaa xndoo teyii tata de vi nana de, te kuaka tnaꞌa de jin ñasiꞌi de.
MAR 10:8 Te nduu vi kokuu na kuinio invaa ni ka ñayiu”, kachi tutu ii. Saa te masu uu kai kuu, chi invaa ni ka ñayiu.
MAR 10:9 Te yun guaa tu na tniuu in tee ja saꞌa siin de nagua ni xtnitnaꞌa ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:10 Te nuu ja ka oo ya in veꞌe, te ni ka jikan tnoꞌo tuku ña tee ka skuaꞌa jin ya siki tnoꞌo yaꞌa.
MAR 10:11 Te jiñaꞌa ya: ―Nani kuu tee ja xndoo de ñasiꞌi de, te ndakuaka tnaꞌa de jin inka ñasiꞌi, te skindee de ñaꞌa xtnañuꞌu.
MAR 10:12 Te nuu ja in ñasiꞌi xndendoo ña yii ña, te ndakuaka tnaꞌa ña jin inka de, te suni skindee ña yii xtnañuꞌu ña ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:13 Yun te ni ka junsiaꞌa ñayiu suchi kueli nuu Jesús, nagua ja na sonee ya ndaꞌa ya siki, te na kakantaꞌu ya jaꞌi. Su ni ka kuxeen tee ka skuaꞌa jin ya nuu ñayiu ka junsiaꞌa suchi kueli yun.
MAR 10:14 Te nuu ni jini Jesús, te ni kiti ini ya, te jiñaꞌa ya: ―Vi kuandetu ni na kikuei maa suchi kueli jian nuu san, te ma vi kasi niꞌnu ni ja kikuei, chi nuu tatnuni ia Dios kuu nuu vi koo ñayiu ka kuu na kuinio suchi kueli yaꞌa.
MAR 10:15 Chi kaꞌan ndaa san ja na in ñayiu tu jantaꞌu ja tatnuni ia Dios nui nagua jantaꞌu in suchi luluu, te ma kiuu saꞌuin nuu tatnuni ya ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:16 Te ni kanundee ña ya vi ni sonee ya ndaꞌa ya siki, te ni jikantaꞌu ya ja jaꞌi.
MAR 10:17 Te nuu ni kiꞌin tuku ya ichi kuaꞌan ya, te ni kenta in tee jino de, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te ni jikan tnoꞌo ña de jin ya: ―Tee guaꞌa kuu ni, Mastru. ¿Nagua kuu jaguaꞌa saꞌa san ja niꞌi taꞌu san ja koteku san nikuii nikani? ―jiñaꞌa de.
MAR 10:18 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nau ja xnani ña ni tee guaꞌa? Te tu na tee guaꞌa oo, chi maintnoꞌo Dios kuu ia guaꞌa.
MAR 10:19 Ja jini maa ni tnoꞌo tatnuni ia Dios nuu kaꞌan suaꞌa: “Ma koskindee tnaꞌa ron, ma kaꞌni ron ndiyi, ma suꞌu ron, ma kaꞌan tnoꞌo ron siki ñayiu, ma xndaꞌu ron ñayiu, te kuanyuꞌu kuandetu nuu yua nuu siꞌi ron”, kachi tutu ii ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:20 Yun te jiñaꞌa de: ―Mastru, ndiꞌi yaꞌa tavaꞌa san ndee lule san ―jiñaꞌa de.
MAR 10:21 Yun te ni ndiaꞌa ña Jesús jin de, te ni kaꞌan too ña ya, te jiñaꞌa ya: ―Invaa ka ja jaꞌni ña jin ni nuu saa: kuaꞌan ni te xiko ndiꞌi ni ja nevaꞌa ni, te kuñaꞌa ni nuu ñayiu ka kundaꞌu, te konevaꞌa kuaꞌa ni ndee andivi. Yun te saa kii ni, te kondikin ña ni visi na tnaꞌa ni kuaꞌa tnundoꞌo ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:22 Te ni tnaꞌu ini de nuu ni onini de tnoꞌo yaꞌa, te kusuchi ndevaꞌa ini de kuaꞌan de, chi tee kuika ndevaꞌa kuu de.
MAR 10:23 Yun te ni ndiaꞌa Jesús nii nuu ka oo ya, te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Nase ndeꞌe vijin kuu ja kuu kiukuei ñayiu kuika nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:24 Te ni ka saꞌu kuii ini tee ka skuaꞌa jin ya ja siun kaꞌan ya. Su ni ndajiokuiin tuku Jesús jiñaꞌa ya: ―Ñani, nase ndeꞌe vijin kuu ja kuu kiukuei ñayiu ka kutoo xuꞌun nuu tatnuni ia Dios.
MAR 10:25 Chi ñama ka kiuu in kameyu yau in yiki tiku saa ja kiuu in ñayiu kuika nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:26 Te nuu ni ka onini de tnoꞌo yaꞌa, te viꞌi ka ni ka saꞌu kuii kuiti ini de, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa de: ―¿Na in kuu ja kaku niꞌnu nuu saa? ―ka kachi de.
MAR 10:27 Yun te ni ndiaꞌa ña Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Ja ñayiu ñuyiu, chi ma kuu vi saꞌi, su ja ia Dios, chi ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ya ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:28 Yun te ni jinkondee Pedro jiñaꞌa de: ―Su sein, chi vi ni ka xndoo san ndiꞌi nagua ka nevaꞌa san, te ka ndikin ña san jin ni ―jiñaꞌa de.
MAR 10:29 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndaa san ja nani kuu ñayiu ja ka xndoi veꞌe a ñani a kuaꞌi a tatai a nanai a seꞌi axi ñuꞌi ja jaꞌa sein vi ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios,
MAR 10:30 te ñayiu yun, chi vi ndaniꞌi in ciento jichi kuaꞌa ka vitna nuu ñuyiu yaꞌa: veꞌi vi ñani vi kuaꞌi vi nanai vi seꞌi vi ñuꞌi, visi ka sondikin ña ñayiu jin. Su inka ñuyiu ja vaji, te vi ndaniꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
MAR 10:31 Su kuaꞌa ñayiu kuu naꞌnu vitna vi nduu lulei, te kuaꞌa ñayiu ka kuu lule vitna vi nduu naꞌnui ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:32 Te nuu ka ñuꞌu ichi de mandakuei de Jerusalén, te yoxnoꞌo Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya kuaꞌankuei ya. Te vi ni ka saꞌu kuii ini de vi ka yuꞌu de ka ndikin ña de jin ya. Yun te ni keneꞌe siin ya ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni jinkondee ya kaꞌan tuku ya naxa kaa ja ndoꞌo ya.
MAR 10:33 Te jiñaꞌa ya: ―Te vitna ja mandakueio Jerusalén, te vi xtuu ña ñayiu jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii, nuu ndaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi nuu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te vi kaꞌan de ja na kuu san, te vi ndasiaꞌa ña de ndaꞌa tee inka ñuu,
MAR 10:34 te vi saꞌa neꞌe vi saꞌa yichi ña de, te vi kani ña de vi vi tiusii de nuu san, te vi kaꞌni ña de. Su nuu uni kiuu, te ndateku san ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:35 Yun te ni ka jintnaꞌa yatni ña Jacobo vi Juan, seꞌe Zebedeo, jin Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ka kuini san ja saꞌa ña ni in jandiuxi ja vi kakan san nuu ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 10:36 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Nagua ka kuini ni ja saꞌa san jin ni? ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:37 Te ka jiñaꞌa de: ―Kuandetu ni ja kiuu nduu kaꞌnu ndevaꞌa ni ja tatnuni ni, na vi jinkoo san xiin ni, in san ndaꞌa kuaꞌa ni, te inka san ndaꞌa satni ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 10:38 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Tu ka jini ni nagua kuu ja ka jikan ni. ¿A kuu vi koꞌo ni nuu vasu ja koꞌo san ja kuu tnundoꞌo xeen ja tnaꞌa san? Te ¿a kuu vi kuandute ni jin tnundoꞌo kii siki san? ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:39 ―Kuu ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús: ―Ja ndaa ja kuu vi koꞌo ni nuu vasu ja jiꞌi san, te vi yaꞌa ni nuu koto tnuni ña tnundoꞌo ja vi kuandute ni jin tnundoꞌo ja tnaꞌa san.
MAR 10:40 Su ja vi jinkoo ni ndaꞌa kuaꞌa san vi ndaꞌa satni san, chi masu maa san kuu ja taa, chi ja ni saꞌa tuaꞌa maa Tata Dios ndee ñayiu ka kuu ja vi niꞌi ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:41 Te nuu ni ka jini uxi ka tee ka skuaꞌa jin ya tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kiti ini de nuu Jacobo vi nuu Juan.
MAR 10:42 Te ni ndakana ña Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Ja ka jini maa ni ja tee ka tatnuni nuu sava ka ñuu, chi ka xtaku niꞌi de na kuinio ja vi maa de ka kuu jitoꞌo. Te tee ka kuu naꞌnu ka tatnuni xeen de jin tniuu ka nee de.
MAR 10:43 Su neꞌu maa ni, chi masu saa kokuu, chi na in kaꞌan ja kokuu kaꞌnu neꞌu ni, te kuini ja kunukuechi nuu sava ka ni.
MAR 10:44 Te na in kaꞌan ja kokuu ñayiu kukaꞌnu neꞌu ni, te kuini ja kunukuechi nuu ndiꞌi ni.
MAR 10:45 Chi suni saa ni sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi masu vaji san ja vi kunukuechi ñayiu nuu san, chi vaji san ja kunukuechi san nuu ñayiu, te soko san maa san ja junkuꞌun yaꞌu, nagua ja kuaꞌa ñayiu ndatau san nuu jakueꞌe ―jiñaꞌa ya.
MAR 10:46 Yun te ni jinokuei ya ñuu Jericó. Te nuu ni ndekuei ya ñuu yun kuaꞌankuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya vi jin kuaꞌa ndevaꞌa ka ñayiu. Te yuꞌu ichi yun nukoo Bartimeo, in tee kuꞌu nduchi nuu, seꞌe Timeo, jikan de xuꞌun.
MAR 10:47 Te nuu ni jini soꞌo de ja Jesús, tee ñuu Nazaret, kuu ia kuaꞌan yun, te ni jinkondee de kana jaa de, te jiñaꞌa de: ―Jesús, ndikin tata ndee rey David, kundaꞌu ini ña ni jin san ―jiñaꞌa de.
MAR 10:48 Te kuaꞌa ñayiu ka kuxeen nuu de nagua ja na kasi yuꞌu de, su vi saa viꞌi ka kana jaa de: ―Ndikin tata ndee rey David, kundaꞌu ini ña ni jin san ―jiñaꞌa de.
MAR 10:49 Yun te ni jinkuiin Jesús, te ni kaꞌan ya ja na vi kana ña jin de. Te ni ka kaꞌan ña jin tee kuꞌu nuu yun, te ka jiñaꞌa: ―Koo anu ni, te ndakoo ni neꞌe ni, chi kana ña de jin ni ―ka jiñaꞌa de.
MAR 10:50 Yun te ni skana de soo suꞌnu de, te ni ndakoo de ni jintnaꞌa de Jesús.
MAR 10:51 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jesús: ―¿Nagua kuini ni ja saꞌa san jin ni? ―jiñaꞌa ya. Te jiñaꞌa tee kuꞌu yun: ―Mastru, kuini san ja ndanune nduchi nuu san ―jiñaꞌa de.
MAR 10:52 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kuaꞌan ni nuu saa, chi ja kandija ni, ndasaꞌa nduchi nuu ni, te ni nduvaꞌa ni ―jiñaꞌa ya. Te vi ore saa ni ndanune nduchi nuu de, te ni jata ndikin ña de kuaꞌankuei de jin Jesús nuu ichi yun.
MAR 11:1 Te nuu ni ka kuyatni Jesús maa ñuu Jerusalén, yatni ñuu Betfagé vi ñuu Betania, nuu oo yuku nani Olivo, te ni tetniuu ya uu tee ka skuaꞌa jin ya,
MAR 11:2 te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌankuei ni ñuu luluu ja kaa ichi nuu ni suaꞌa, te nuu kiukuei ni ñuu yun, te yun vi junkuꞌun ni in mentu luluu nuꞌni ti, ja chiaꞌan ka saꞌun na in tee koso ti. Vi ndajin ni ti, te kikuei ni jin ti.
MAR 11:3 Te nuu ja na in ñayiu kaꞌan: “¿Nau ja ka saꞌa ni siaꞌa?” Te vi kuñaꞌa ni ja maa Jitoꞌo jiniuꞌu ti, su vini ndatetniuu ya ti vi ndisiaꞌa ti, vi kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 11:4 Te ni jaꞌankuei de, te ni ka junkuꞌun de in mentu luluu yun nuꞌni ti yuꞌu ichi yatni in yeꞌe, te ni ka ndajin de ti.
MAR 11:5 Te sava tee ka oo yun ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja ka ndajin ni mentu luluu jian? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 11:6 Yun te ni ka kaꞌan de nagua ni jiñaꞌa Jesús. Saa te ni ka jandetu tee yun ja kuaꞌankuei de jin ti.
MAR 11:7 Te ni ndajinokuei de jin mentu luluu yun nuu oo Jesús, te ni ka sonee de saꞌun de yata ti, te ni kakoso ya ti.
MAR 11:8 Te suni kuaꞌa ñayiu ka skaa saꞌun ini ichi yun, te sava ñayiu ka jaꞌnde ndaꞌa yutnu kuii yun, te ni ka tanduei ini ichi nuu kuaꞌan ya.
MAR 11:9 Te ñayiu ka yoxnoꞌo vi ñayiu ka intandikin ka kanai, te ka jiñaꞌi: ―¡Kaꞌnu kuu maa ni! ¡Na taꞌu na ndetu ia vaji nuu ndaꞌa Jitoꞌo!
MAR 11:10 Na taꞌu na ndetu ia vaji nuu ni otatnuni ndi tata veluo rey David ja kotatnuni. Kaꞌnu kuu maa ni ja vaji ni ndee sukun ―ka kachi.
MAR 11:11 Te ni kiuu Jesús maa Jerusalén, te kuaꞌan ya veñuꞌu kaꞌnu, te ni ndiaꞌa ya ndiꞌi ja oo ninii yun. Te ja siun ja makunee, te ni ndekuei ya jin ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te kuaꞌankuei ya ñuu Betania.
MAR 11:12 Te kiuu tnee suaꞌa, nuu ni ndekuei Jesús ñuu Betania, te kokin ya.
MAR 11:13 Te ndee jika ni jini ya nukuiin in tnu tichi iuu ja oo ndaꞌa kuii tnu, te ni jaꞌan ya ni jinkoto ya kondioꞌni a masu in tichi iuu. Su nuu ni jino ya, te tu na kiti ni niꞌi saꞌun ya, chi nani ndaꞌa kuii tnu ka oo, chi masu yoo iin ti kuu.
MAR 11:14 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tnu tichi iuu yun: ―Vitna te ni in ñayiu ma vi kaa saꞌun ka tichi iuu ja kuun nuu ron ―jiñaꞌa ya. Te ni ka onini tee ka skuaꞌa jin ya ja siun jiñaꞌa ya.
MAR 11:15 Yun te ni ndajinokuei ya Jerusalén. Te nuu ni kiuu Jesús ini nuu oo veñuꞌu kaꞌnu, te ni jinkondee ya ni keneꞌe ya ñayiu ka xiko vi ñayiu ka kiꞌin nuu oo veñuꞌu yun, te ni xndonso ya mesa ñayiu ka sama xuꞌun vi tei nuu ka nukoo ñayiu ka xiko sata.
MAR 11:16 Te tu ni jandetu ya ja na in ñayiu kiukuei jin ndatniuu ini nuu oo veñuꞌu yun.
MAR 11:17 Te ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu, te jiñaꞌa ya: ―Yoso nuu tutu ii: “Veꞌe rin, chi veꞌe nuu ka ndakuatu ndiꞌi ñayiu ñuyiu konani”, kachi tutu ii. Su maa ni, chi ka saꞌa ni na kuinio in yau kava kuiꞌna ―jiñaꞌa ya.
MAR 11:18 Te nuu ni ka onini tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu ja siun kaꞌan ya, te ni ka nduku de naxa vi kaꞌni de ya. Su ka yuꞌu ña de jin ya, chi ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya.
MAR 11:19 Su nuu makunee, te ni ndekuei ya ñuu yun kuaꞌankuei ya.
MAR 11:20 Nuu neꞌe inka kiuu, te ni ka yaꞌa ya jin tee ka skuaꞌa jin ya yun, te ni ka jini de ja ni yichi nii tnu tichi iuu yun vi ndee yoꞌo tnu ni yichi.
MAR 11:21 Yun te ni ndakaꞌan Pedro, te jiñaꞌa de: ―Mastru, kondiaꞌa ni tnu tichi iuu ja ni xtau tniaꞌa ni yun, vi ja ni yichi tnu ―jiñaꞌa de.
MAR 11:22 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Kandija ni ia Dios, te saꞌa ya nagua jikan ni,
MAR 11:23 chi kaꞌan ndaa san ja nani kuu ñayiu ja kuñaꞌa nuu tinduu yaꞌa: “Kujioo te makee ndee nuu ndute mar yun”, te ma ndakani ini jin anui a saa axi ñaꞌa, chi kandijai ja saa kokuu nagua kaꞌin, te vi saa ndija kokuu.
MAR 11:24 Yun kuu ja kaꞌan san, ja ndiꞌi ja ka jikan ni nuu ka ndakuatu ni, te vi kandija ni ja ni ka niꞌi ni, te vi niꞌi ni.
MAR 11:25 Te nuu ka ndakuatu ni, nuu ja ndee in ñayiu ni skiti ini ña jin ni, te vi kuakaꞌnu ini ni jin, nagua ja suni na kuakaꞌnu ini Tata Dios, ia oo ndee andivi, yika kuechi maa ni.
MAR 11:26 Chi nuu ja ma vi kuakaꞌnu ini maa ni, te suni ma kuakaꞌnu ini Tata Dios, ia oo ndee andivi, yika kuechi maa ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 11:27 Yun te ni ndajinokuei ya Jerusalén, te nuu jiondita Jesús ini nuu oo veñuꞌu, te ni jinokuei tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee nijaꞌnu nuu oo ya.
MAR 11:28 Te ka jiñaꞌa de: ―¿Na in tatnuni ja saꞌa ni tniuu yaꞌa, axi na in ni chitniuu ña ja saꞌa ni yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 11:29 Te jiñaꞌa Jesús: ―Suni sein, na kakan tnoꞌo ña san in tnoꞌo jin ni. Te nuu ja vi kaꞌan ni, te suni kaꞌan san na in tatnuni ja saꞌa san tniuu yaꞌa.
MAR 11:30 ¿Na in ni tatnuni ja ni oskuandute Juan? ¿A maa ia Dios oo ndee andivi axi ñayiu ñuyiu yaꞌa? Vi kaꞌan ni, vii ―jiñaꞌa ya.
MAR 11:31 Yun te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo tnaꞌa de, te ka kaꞌan de: ―Nuu ja na vi kuñaꞌo ja ia Dios oo ndee andivi ni tatnuni, te kachi de: “¿Te nau ja tu ni ka kandija ni nuu saa?”
MAR 11:32 Te nuu na vi kuñaꞌo ja ñayiu ni ka tatnuni, te ka yuꞌo ñayiu ñuo ja vi kiti ini nuo, chi ndiꞌi ka kandija ja Juan, chi tee ni ondakani ndija tnoꞌo ia Dios ni okuu de.
MAR 11:33 Saa te ni ka kaꞌan de jin Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―Tu ka jini san. Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu saa te suni sein, ma kaxtnoꞌo san na in tatnuni ja saꞌa san tniuu yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:1 Yun te ni kejaꞌa Jesús kaꞌan ya tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee nevaꞌa ñundeꞌi, te ni xtee de kuaꞌa tnu uva, te ni jasi de tnu, vi ni savaꞌa de in nuu kokuꞌni de nduxi uva de, te ni saꞌa de in veꞌe sukun nuu vi koyoxnee sukun ñayiu, nagua ja kuu vi kokotoi ndiꞌi ja nevaꞌa de. ’Yun te ni jiñaꞌa nuu de ñundeꞌi de nuu sava tee ja vi kokutu de, te vi kotniuyaꞌu de ñundeꞌi yun, te ni kee de kuaꞌan jika de.
MAR 12:2 Te nuu ni kintnaꞌa kiuu ja ndututu uva yun, te ni tetniuu de in tee jinokuechi nuu de ja nukiꞌin tee yun uva ja ndaniꞌi maa de nuu tee ka jitu ñundeꞌi yun.
MAR 12:3 Su tee yun, chi ni ka tnii de tee jinokuechi yun, te ni ka kani ña de, te vi suaꞌa ni ndaꞌa uun tee yun, ni ka ndatetniuu ña de kuanoꞌo de.
MAR 12:4 Yun te ni tetniuu tuku de inka tee jinokuechi nuu de. Su tee ka jitu yun, chi ni ka kuun ña de yuu, te ni ka taꞌu de xini tee jinokuechi yun vi ni ka jiñaꞌa de jakanoo tee yun.
MAR 12:5 Te ni tetniuu tuku de inka tee jinokuechi nuu de. Su ni ka jaꞌni ña jin de. Yun te ni tetniuu de kuaꞌa ka tee ka jinokuechi nuu de, te savai ni ka kani de, te sava kai ni ka jaꞌni de.
MAR 12:6 ’Te tee xiin uva yun, chi oo in seyii de, te kutoo ndevaꞌa de jin. Te sandiꞌi ni ka, te ni tetniuu de seꞌe de, chi ni ndakani ini de: “Vi konee yiñuꞌu de nuu seyio”.
MAR 12:7 Su tee ka jitu nuu ñundeꞌi yun, chi ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: “Suchi yaꞌa kuu suchi saꞌa jajin uva yaꞌa. Na kiꞌinkueio te vi kaꞌnio jin, te na vi saꞌa jajin mao uva yaꞌa” ka kachi de.
MAR 12:8 Te ni ka kakuiko ña de jin, te ka jaꞌni ña de jin suchi yun, te ni ka skunta de yiki kuñui yuꞌu nuu oo uva yun ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:9 Yun te ni jikan tnoꞌo ña ya jin de: ―Nuu saa, ¿te naxa saꞌa jitoꞌo uva yun? Ndii de te kaꞌni de tee ka jitu yun, te kuñaꞌa de ñundeꞌi de yun nuu sava ka tee ja vi kokutu de.
MAR 12:10 ’Te ¿a vini tu ka kaꞌu ni tnoꞌo nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa? Kava ja ni ka skexiko tee ka saꞌa veꞌe, ni nduu kava kaꞌnu ja yituu skina veꞌe.
MAR 12:11 Maa Jitoꞌo Dios ni saꞌa yun, te vi ka saꞌu kuii kuiti inio ka ndiaꞌo kachi tutu ii ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:12 Yun te ni ka nduku de naxa vi kakuiko de Jesús. Chi ni ka jinkuiꞌnu ini de ja siki maa de kaꞌan ya jin tnoꞌo jioniꞌni yun. Su ka yuꞌu de ja vi kiti ini ñayiu kuaꞌa yun, te ni ka xndoo ña de jin ya, te kuaꞌankuei de.
MAR 12:13 Yun te ni ka tetniuu de sava tee ka kuu fariseo vi tee ka yinduu nuu Herodes ja vi kakan tnoꞌo ndichi de Jesús, nagua ja saa, te kaꞌan ya in tnoꞌo ja kuu vi kaꞌan kuechi de siki ya.
MAR 12:14 Te nuu ni jinokuei de, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ka jini san ja tee kaꞌan ndaa kuu ni, te tu ndiꞌni ni nagua ka kaꞌan ñayiu, chi tu ndiaꞌa ni naxa ka oo ka ndaa ñayiu, chi inuu ni ka kuu ndiꞌi ñayiu nuu maa ni, te kaxtnoꞌo ndaa ni ichi ia Dios nuu ñayiu. Te na kachi tna ni, ¿a vatuka kuu ja vi kuñaꞌa san xuꞌun impuestu nuu César, tee tatnuni ñuu Roma, axi ñaꞌa? ¿A vi kuñaꞌa san axi ma vi kuñaꞌa san? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 12:15 Su Jesús, chi ja jini ya ja chia inu jani ini de, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka kiꞌin vijin ña ni? Vi taa ni in xuꞌun kaa na kondiaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:16 Te ni ka jiñaꞌa de in xuꞌun kaa, te jiñaꞌa ya: ―¿Na xiin yunuu kuu ja ndee yaꞌa vi na xiin sivi kuu ja yoso yaꞌa? ―jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa de: ―Yunuu César, tee tatnuni ñuu Roma kuu ―ka jiñaꞌa de.
MAR 12:17 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu saa te vi kuñaꞌa ni nuu César nagua kuu kuenta maa César, te nuu ia Dios nagua kuu kuenta maa Dios, ―jiñaꞌa ya. Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini de ja siun jiñaꞌa ya.
MAR 12:18 Yun te ni jinokuei sava tee ka kuu saduceo nuu oo Jesús. Te tee yaꞌa, chi tu ka kandija de ja vi ndateku ndiyi. Te ni ka jikan tnoꞌo de ya, te ka jiñaꞌa de:
MAR 12:19 ―Mastru, Moisés ni tee nuu tutu ii ja ka nevaꞌo ja nuu ja in tee na kuu de, te xndendoo de ñasiꞌi de, su tu na seꞌe de oo jin ña, kuini ja ñani de ndatnandaꞌa jin ñasiꞌi de, nagua ja koo seꞌe ña jin de, te nukuiin nuu tniuu ndi ñani de, kachi tutu ii.
MAR 12:20 Nuu saa te ni oo uja ñani, te tee xtnañuꞌu yun ni tnandaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ni jiꞌi de, su tu na seꞌe de ni oo jin ña.
MAR 12:21 Te ni ndatnandaꞌa tee kuu uu yun jin ñaꞌa ni ndondaꞌu yun. Te suni ni jiꞌi de, su tu na seꞌe de ni oo jin ña. Te suni saa ni ndoꞌo tee kuu uni.
MAR 12:22 Te vi saa guaa ndee ni kenta ndi uja de ni ka tnandaꞌa jin ñaꞌa yun. Te ni in de tu na seꞌe de ni oo jin ña, te sandiꞌi ni ka, te suni ni jiꞌi ña.
MAR 12:23 Nuu saa te nuu vi ndateku ndiyi kiuu ja vi ndateku de, ¿ndee de kuu ja kondeka ña ja siun vi ndi uja de ni ka tnandaꞌa jin ña? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 12:24 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Masu vatuka ka kaꞌan ni, chi tu ka jinkuiꞌnu ini ni naxa kaꞌan nuu tutu ii, te ni tu ka jini ni jakaꞌnu saꞌa ia Dios.
MAR 12:25 Chi nuu vi ndateku ndiyi, ma vi kuaka tnaꞌi, ni ma vi kuñaꞌi seꞌi ja vi tnandaꞌi, chi vi kokui na kuinio ia ka jinokuechi nuu maa Dios oo ndee andivi.
MAR 12:26 Su ja ka kaꞌon ja vi ndateku ndiyi, ¿a tu ka kaꞌu ni nuu liuru ja ni tee Moisés naxa ni kaꞌan ia Dios nuu de ndee nuu tnu iñu ndoko ja jaꞌnu jaꞌnu ñuꞌu?, nuu jiñaꞌa ya: “Maa rin kuu Dios Abraham vi Dios Isaac vi Dios Jacob”, jiñaꞌa ya nuu Moisés.
MAR 12:27 Chi ia Dios, masu Dios ñayiu ka jiꞌi kuu ya, chi ia Dios ñayiu ka teku kuu ya. Yun kuu ja masu vatu kuiti ka ka kandija ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:28 Yun te ni jino in tee kaxtnoꞌo Ley Moisés ja ni onini de ja ka tee tnaꞌa ya jin tee yun, te ni jini de ja guaꞌa ni ndajioneꞌe Jesús tnoꞌo ni ka jikan tnoꞌo ña tee yun, te ni jikan tnoꞌo de jin ya: ―¿Ndee tnoꞌo kuu tnoꞌo xtnañuꞌu ja kanuu ka nuu ndiꞌi tnoꞌo tatnuni ia Dios? ―jiñaꞌa de.
MAR 12:29 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tnoꞌo xtnañuꞌu ja kanuu ka nuu ndiꞌi tnoꞌo tatnuni kuu yaꞌa: “Ñayiu Israel, vi konini tnoꞌo kaꞌan Jitoꞌo Dios, chi maintnoꞌo maa ya kuu Jitoꞌo”, kachi tutu ii.
MAR 12:30 “Te yun guaa kutoo ni Jitoꞌo Dios jin ndiꞌi ndee ini ndee anu ni vi jin jajintnuni ni vi jin ndiꞌi jandakui ni”. Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo kanuu ka nuu tnoꞌo tatnuni ia Dios.
MAR 12:31 Te tnoꞌo kuu uu, chi vi kintnaꞌa inuu ni: “Kaꞌan too ni in ñani in tnaꞌa ni nagua kutoo ni maa ni”. Te tu na inka tnoꞌo tatnuni ja kuu kaꞌnu ka saa tnoꞌo yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:32 Yun te jiñaꞌa tee kaxtnoꞌo Ley: ―Vatuka kaꞌan ni, Mastru, chi ndija ni tnoꞌo kaꞌan ni, ja invaa ni ia Dios oo, te tu na inka ia oo.
MAR 12:33 Te ja kutoo ya ndiꞌo jin anuo, vi ndiꞌi jajintnunio vi ndiꞌi ja ndakuio, vi ja kaꞌan too in ñani in tnaꞌo nagua kutoo mao, yaꞌa kuu ja kanuu ka ndija, masu ndiꞌi ja ka teñuꞌu kiti vi ja ka soko nuu ya ―jiñaꞌa de.
MAR 12:34 Yun te nuu ni jini Jesús ja guaꞌa ndevaꞌa ni ndajioneꞌe de tnoꞌo ni kaꞌan de, te jiñaꞌa ya: ―Ja oo yatni ni ja tatnuni ia Dios nuu ni ―jiñaꞌa ya. Te ni in ka de, tu ni ka kundee ini de ja vi kakan tnoꞌo ña de jin ya.
MAR 12:35 Te nuu oo Jesús veñuꞌu kaꞌnu ja kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka kaꞌan tee ka kaxtnoꞌo Ley ja Kristu, ia ni tetniuu Dios, kuu ndikin tata ndee David?
MAR 12:36 Te maa David ni kaꞌan jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios: Ni kaꞌan Jitoꞌo Dios nuu Jitoꞌo san: “Junkoo ichi ndaꞌa kuaꞌa rin, vi guaa ndee na saꞌa rin ndiꞌi ja ka kaꞌan uꞌu ña ndee chii jaꞌa ron” kachi tutu ii.
MAR 12:37 Te vi maa David xnani ña Jitoꞌo, te ¿naxa kuu kokuu ndikin tata ña de jin ia ni tetniuu Dios? ―jiñaꞌa ya. Te ka junkuaan ini ñayiu kuaꞌa yun ka nini tnoꞌo kaꞌan ya.
MAR 12:38 Te jiñaꞌa Jesús nuu kaxtnoꞌo ya: ―Vi koto ni maa ni jin tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, chi ka junkuaan ini de ja vi kaka de jin saꞌun nani ja xneꞌe ja ka kuu nijaꞌnu de, vi ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu nuu ka ndakantnoꞌo ñai jin de nuu yaꞌu.
MAR 12:39 Te ka jintnaꞌa ini de vi jinkoo de nuu tei xtnañuꞌu ka ini veꞌe ii sinagoga vi nuu tei xtnañuꞌu nuu ka jaxini de.
MAR 12:40 Te ka kindee de ja ka nevaꞌa ñaꞌa ni ka ndondaꞌu nuu veꞌe ña, su vi ja ma vi kuni ñayiu, te kani ndevaꞌa ka ndakuatu de. Su tee yaꞌa, chi kuaꞌa ka vi tniuyaꞌu de nuu ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 12:41 Te in jichi oo Jesús ini nuu oo veñuꞌu kaꞌnu, nukoo ya yatni nuu oo jatnu ka soko xuꞌun. Te ndiaꞌa ya nasaa xuꞌun ka tnaa ñayiu ñuu nuu jatnu yun, te kuaꞌa ñayiu kuika ka tnai kuaꞌa xuꞌun.
MAR 12:42 Yun te ni jino in ñaꞌa kundaꞌu ja ni ndondaꞌu ña, te ni tnaa ña uu xuꞌun kueli nuu jatnu yun.
MAR 12:43 Yun te ni ndakana ya tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndaa ndija san ja kuaꞌa ka xuꞌun ni tnaa ñaꞌa ndaꞌu ja ni ndondaꞌu yaꞌa, saa nuu ndiꞌi ñayiu ka soko xuꞌun nuu jatnu yaꞌa.
MAR 12:44 Chi ndiꞌi ñayiu ka tnai xuꞌun ja ni kendoo ni ka. Su ñaꞌa yaꞌa, chi visi kundaꞌu ña, su ni tnaa ña ndiꞌi ja nevaꞌa ña ja niꞌi ña ja koteku ña ―jiñaꞌa ya.
MAR 13:1 Yun te nuu ni ndee Jesús veñuꞌu kaꞌnu, te in tee ka skuaꞌa jin ya jiñaꞌa de: ―Mastru, kondiaꞌa ni nase luluu kaa veñuꞌu kaꞌnu yaꞌa vi nase naꞌnu naꞌnu kava ni kuvaꞌa, ―jiñaꞌa de.
MAR 13:2 Te jiñaꞌa Jesús: ―Taka veꞌe naꞌnu ja ndiaꞌa ni yaꞌa, chi ma kendoo ni in kava siki inka kava, chi ndiꞌi tnani ―jiñaꞌa ya.
MAR 13:3 Yun te kuaꞌankuei ya yuku Olivo ja ndiaꞌa tnaꞌa suaꞌa jin veñuꞌu kaꞌnu. Te nuu ni jinkoo Jesús yun, te ni ka jikan tnoꞌo ña Pedro vi Jacobo vi Juan vi Andrés nuu ka oo maa ni de jin ya:
MAR 13:4 ―Kaxtnoꞌo ni na kiuu skunkuu ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan ni yaꞌa, te na seña koo nuu kuyatni kiuu ja skunkuu ndiꞌi yaꞌa ―ka jiñaꞌa de.
MAR 13:5 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Vi koto guaꞌa ni maa ni ja tu na in xndaꞌu ña jin ni,
MAR 13:6 chi kikuei kuaꞌa tee jin sivi san, te vi kachi de: “Maa san kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios”. Te vi xndaꞌu de kuaꞌa ñayiu.
MAR 13:7 ’Te nuu vi konini ni ja ka kaꞌan ja ka jaxin tnaꞌa ñayiu, vi yaꞌa yun vi kaꞌan ñayiu ja vi kaxin tnaꞌi, te ma vi yuꞌu ni, chi nini kuu ja saa kokuu, su masu yun kuu ja naa ñuyiu.
MAR 13:8 Chi vi ndakoo ñayiu ñuu naꞌnu ja vi kaxin tnaꞌa jin sava ka ñayiu ñuu naꞌnu. Te suni tee netniuu vi kaxin tnaꞌa de jin sava ka tee netniuu. Te koo ñutnaa nuu kuaꞌa ñuu vi tnama, te vi kuvaa ndiꞌi ñayiu. Te ndiꞌi yaꞌa kuu ja vi inka ni jinkondee tnundoꞌo.
MAR 13:9 ’Su vi koto ni maa ni, chi vi tnaa ña ñayiu jin ni nuu ndaꞌa tee ka netniuu, te vi kani ñai jin ni ini veꞌe sinagoga, te vi ndasiaꞌa ñai nuu ndaꞌa tee ka tatnuni vi nuu ndaꞌa rey ja jaꞌa ja ka kandija ña ni jin san, te yun koo ichi ja kuu vi kaꞌan ni tnoꞌo san nuu de.
MAR 13:10 Chi nini kuu ja kutenuu tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu taka ñuu ama ka ja ndiꞌi ñuyiu.
MAR 13:11 Su nuu ka jaka ña de jin ni ja vi junsiaꞌa ña de nuu ndaꞌa tee ka netniuu, te ma vi kondiꞌni ni na tnoꞌo vi kaꞌan ni, ni ma vi ndakani saꞌun ini ni, chi na tnoꞌo taa maa ia Dios ja vi kaꞌan ni ore yun, te tnoꞌo yun vi kaꞌan ni, chi masu maa ni ka kuu ja vi kaꞌan, chi maa Espíritu ia Dios kaꞌan.
MAR 13:12 Te in tee xtuu de ñani de ja vi kaꞌni ña, te tata vi xtuu de seꞌe de, te vi ndakoo seꞌe siki tatai, te vi xtuu ñai ja vi kaꞌni ña jin de.
MAR 13:13 Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi kuni uꞌu ña jin ni ja jaꞌa sein, su na ñayiu oo yutnu guaa ndee kiuu sandiꞌi, te sui guaa kaku niꞌnu.
MAR 13:14 ’Te nuu vi kuni ni in tee ja saꞌa de jatneꞌe ndevaꞌa nuu tu na tniuu ja koo, te yun saꞌa ja ndoo ndaꞌu veñuꞌu kaꞌnu, nagua ni kaꞌan Daniel, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, na in kaꞌu, te na jinkuiꞌnu ini. Nuu saa, te ñayiu ka oo ñuu Judea na vi kunu yuꞌi kiꞌinkuei guaa ndee nuu yuku.
MAR 13:15 Te na ñayiu oo yata veꞌe ma ndui ja keneꞌi nagua oo veꞌi.
MAR 13:16 Te na ñayiu oo yuku nuu satniui, ma ndajiokuiin ja nukiꞌin saꞌuin.
MAR 13:17 Su ¡ndaꞌu ni ka ñaꞌa ka ñuꞌu luluu vi ñaꞌa ka jaxin seꞌe kiuu yun!
MAR 13:18 Vi ndakuatu ni nuu ia Dios ja kiuu vi kunu yuꞌu ni yun, ma kokuu in yoo vijin.
MAR 13:19 Chi koo ndevaꞌa tnundoꞌo kiuu yun ja ni tu na in jini guaa ndee nuu ni jinkoo jaa ñuyiu ja ni saꞌa ia Dios vi guaa ndee kiuu vitna, te ni ma koo ka tnundoꞌo yun.
MAR 13:20 Te nuu ja ma kaꞌnde Jitoꞌo ja joo ni kiuu kokuu, te tu na in ñayiu kaku niꞌnu, su ja jaꞌa ñayiu maa ya ja ni kaji ya kuu ja ni jaꞌnde ya, te joo ni kiuu kokuu.
MAR 13:21 ’Nuu saa te nuu ja na in ñayiu kaꞌan: “Vi kondiaꞌa ni, chi yaꞌa oo Kristu”, axi “Yun oo Kristu”, te ma vi kandija ni.
MAR 13:22 Chi vi ndakoo tee tnoꞌo vi kachi ja Kristu ka kuu, vi tee tnoꞌo vi kachi ja tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios ka kuu, te vi saꞌa de tniuu naꞌnu vi javii, nagua ja vi xndaꞌu de ñayiu. Te nuu ja kuu, te vi guaa ndee ñayiu ni kaji maa ia Dios vi xndaꞌu de.
MAR 13:23 Su vi kondiaꞌa guaꞌa ni, chi ja ni kaxtnoꞌo san ndee vitna nagua ja vi kokuni ni ndiꞌi naxa kokuu.
MAR 13:24 ’Su nuu na yaꞌa ndiꞌi kiuu tnundoꞌo yun, te kunee nuu nikandii vi ma yeꞌe ka yoo,
MAR 13:25 te junkuei kimi vi kisi ndiꞌi jandakui oo ndee andivi.
MAR 13:26 Yun te vi kuni ñayiu ja mandii maa san ja kuu san Seꞌe Teyii ndee nuu viko jin jakaꞌnu vi jayeꞌe tajan maa ia Dios.
MAR 13:27 Yun te tetniuu san ia ka jinokuechi nuu maa Dios ja vi ndaxtutu ñayiu ni kaji ya ninii ndi kuun lado ñuyiu vi guaa ndee nuu jin ndiꞌi andivi.
MAR 13:28 ’Vi kutuaꞌa ni tnoꞌo jioniꞌni kaꞌan san jin tnu tichi iuu. Nuu jinkondee nduyute tnu, te ndataꞌu ndaꞌa kueli tnu, yun kuu nuu ka jini ni ja makuyatni yoo iꞌni.
MAR 13:29 Te suni saa ni maa ni, nuu ka jini ni ndiꞌi yaꞌa skunkuu, te vi jinkuiꞌnu ini ni ja ja oo yatni san yuyeꞌe ja ndii san.
MAR 13:30 Te kaꞌan ndaa san ja ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa skunkuu nuu ñayiu vi tnaꞌa tnundoꞌo yaꞌa ama ka ja vi kui.
MAR 13:31 Ñuyiu yaꞌa vi andivi, chi ja naa ni kuu. Su tnoꞌo kaꞌan san, ma naa, chi ndiꞌi skunkuu.
MAR 13:32 ’Su ja kiuu vi ore ja ndii san, tu na in jini, ni ia ka jinokuechi nuu maa Dios ja ka oo ndee andivi, te ni maa san ja kuu san Seꞌe ia Dios, tu jini san, chi maintnoꞌo maa Tata Dios guaa jini ya.
MAR 13:33 ’Nuu saa te vi kuꞌun ini ni, ma vi kusun ini ni, te vi kondakuatu ni, chi tu ka jini ni na ore kokuu.
MAR 13:34 Chi kiuu ja ndii san kuu inuu jin in tee ja ni kee de kuaꞌan de ichi jika, te ni xndoo de veꞌe de nuu tee ka jinokuechi nuu de. Te ni xtaku de tniuu ja vi saꞌa in in maa tee yun. Te ni tatnuni de nuu tee jito yeꞌe yun ja na kokoto guaꞌa de.
MAR 13:35 Te suni saa ni maa ni, vi kuꞌun ini ni, ma vi kusun ini ni, chi tu ka jini ni na ore ndenta maa san ja kuu san jitoꞌo veꞌe yaꞌa, a nuu makunee axi nuu sau ñuu jakuaa axi nuu ni kana in liꞌli, a nuu matuu,
MAR 13:36 nagua ja nuu sanaa ndenta san, te ma nukuꞌun ña san ja ka kixin ni.
MAR 13:37 Te tnoꞌo kaꞌan san nuu ni, suni kaꞌan san nuu ndiꞌi ñayiu: Vi kuꞌun ini ni, te ma vi kusun ini ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:1 Te kuini ka uu kiuu ja kejaꞌa viko pascua ñayiu judio, ja ka jai xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi. Te ni ka skaꞌan tnaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu jin tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés naxa vi kakuiko de Jesús jin tnoꞌo tnoꞌo, te vi kaꞌni de jin ya.
MAR 14:2 Te ka kachi de: ―Ma vi kakuiko de kiuu viko yaꞌa, chi ndontakuei vaa ñayiu sikio ―ka kachi de.
MAR 14:3 Te nuu oo Jesús ñuu Betania, veꞌe Simón, tee ni okuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi, te ka nukoo ya nuu mesa ka jaa ya xtaa, te ni jino in ñasiꞌi, nee ña in tindoꞌo yuu vii ndevaꞌa nani alabastro ñuꞌu chitu tatna xiko ja kuu ita nardo, in ja ndee yaꞌu ndevaꞌa. Te ni taꞌu ña tindoꞌo yun, te ni joso ña tatna xiko yun xini ya.
MAR 14:4 Te ni ka kiti ini sava tee ka oo yun, te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―¿Nau ja skunaa ñaꞌa yaꞌa tatna xiko yaꞌa?
MAR 14:5 Chi kuu xiko ña nuu siun, te niꞌi ña yaꞌu viꞌi ka uni ciento kiuu, te kuñaꞌa ña xuꞌun yun nuu ñayiu ka kuu ndaꞌu ―ka kachi de. Te ni ka kiti ini de nuu ña.
MAR 14:6 Su jiñaꞌa Jesús: ―Kokuu maa maa ña, ¿nau ja ka xnaꞌa ni ña? Te in tniuu guaꞌa kuu ja ni saꞌa ña jin san.
MAR 14:7 Chi siun ni vi koo ni jin ñayiu ka kuu ndaꞌu, te kuu vi saꞌa ni jin javaꞌa na kiuu ka kuini maa ni. Su sein, chi masu vi siun ni vi koo ni jin san.
MAR 14:8 Chi ni saꞌa ñaꞌa yaꞌa nagua kuu ja kuu saꞌa ña, chi ni joso ña tatna xiko yiki kuñu san ja ni saꞌa tuaꞌa ña ña ja jinkoyuꞌu san.
MAR 14:9 Te kaꞌan ndaa ndija san ja ndee ni nuu ni kuu ja ka kaxtnoꞌo ñayiu tnoꞌo vaꞌa ia Dios ninii ñuyiu yaꞌa, te suni vi ndakani ja ni saꞌa ñaꞌa yaꞌa nagua ja vi kondakaꞌan ña ñayiu jin ña ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:10 Yun te kuaꞌan Judas Iscariote, in tee ka skuaꞌa jin ya ja kuu ndi uxi uu de, ja vi ndatnoꞌo tnaꞌa de jin sutu ka kuu nijaꞌnu naxa kokuu ja xtuu de Jesús.
MAR 14:11 Te nuu ni ka onini sutu ka kuu nijaꞌnu yun ja siun jiñaꞌa de, te ni ka kusii ini de, te ni ka kee yuꞌu de ja vi kuñaꞌa de xuꞌun. Yun te ni jinkondee Judas nduku de naxa kuu ja xtuu de Jesús nuu ndaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu yun.
MAR 14:12 Yun te kiuu xtnañuꞌu ja kejaꞌa viko nuu ka jaa ñayiu judio xtaa vixin uun ja tu na levadura yiꞌi, nuu ka jaꞌni lelu ja ka sokoi nuu ia Dios viko pascua, te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Ndenu kuu nuu kuini ni ja vi saꞌa tuaꞌa san nuu vi kaxinio viko pascua yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
MAR 14:13 Te ni tetniuu ya uu tee ka skuaꞌa jin ya ja kiꞌinkuei de, te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌankuei ni ndee maa ñuu, te yun vi jinkuꞌun tnaꞌa ni jin in tee ndiso in kiyi ndute, te vi kondikin ni de kiꞌinkuei ni.
MAR 14:14 Te veꞌe nuu ndiuu de yun, vi kaꞌan ni jin maa tee xiin veꞌe yun: “Kachi Mastru: ¿Ndenu oo veꞌe ja tanuu ni vi kaxini san jin tee ka skuaꞌa jin san viko pascua yaꞌa?”, vi kuñaꞌa ni.
MAR 14:15 Te xneꞌe maa de in veꞌe kaꞌnu ja oo ndee sukun nuu ja otuaꞌa. Te yun vi savaꞌa ni ja vi kaxinio ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:16 Yun te kuaꞌankuei nduu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni jinokuei de maa ñuu, te ni ka niꞌi de veꞌe nagua ni kaꞌan ya. Te ni ka savaꞌa de ja vi kaxini de jin ya viko pascua yun.
MAR 14:17 Te nuu ni kunee, te ni jino Jesús jin ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya.
MAR 14:18 Te nuu ka nukoo ya nuu mesa, nini ka jaxini ya, te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndaa san ja ndee in maa ni ja ka jaxini ni jin san xtuu ña ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:19 Yun te ni ka jinkondee de ka kusuchi ini de, te ndi in ndi in de ka jikan tnoꞌo ña jin ya: ―¿A sein kuu? ―jiñaꞌa in de. ―¿A sein? ―jiñaꞌa inka de.
MAR 14:20 Te jiñaꞌa ya: ―In tee neꞌu ndi uxi uu maa ni, tee ka xtajin jin san xtaa vixin in ni nuu koꞌo, kuu de.
MAR 14:21 Te jandaa ja sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi ndoꞌo san nagua yoso nuu tutu ii, su ndaꞌu ni ka maa tee xtuu ña jin san ja kuu san Seꞌe Teyii, chi vi guaꞌa ka kuu ja ma kaku de ñuyiu yaꞌa nuu siun ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:22 Te vi nini ka jaxini de jin ya, te ni tnii ya xtaa vixin, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni taꞌu ya, te ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Vi tnii ni te vi kaa ni, chi yaꞌa kuu yiki kuñu san.
MAR 14:23 Yun te ni tnii ya vasu nuu ñuꞌu vinu, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni jiñaꞌa ya nuu de, te ndiꞌi de ni ka jiꞌi nuu vasu yun.
MAR 14:24 Te jiñaꞌa ya: ―Yaꞌa kuu niñi san ja soko san ja kokuu in tratu jaa, te kati ja jaꞌa kuaꞌa ñayiu nagua ja konekaꞌnu ini ia Dios yika kuechi.
MAR 14:25 Te kaꞌan ndaa san ja ma koꞌo saꞌun ka san nduxi uva yaꞌa, guaa ndee kiuu ja koꞌo san nduxi uva jaa nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:26 Te nuu ni ndiꞌi ni ka jita ya in yaa nuu ia Dios, te kuaꞌankuei ya yuku Olivo.
MAR 14:27 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ndiꞌi ni vi ndayuꞌu ja jaꞌa tnundoꞌo kii siki san jakuaa vitna, chi saa yoso nuu tutu ii: “Xtuji rin tee jito ndikachi, te yaꞌa yun ni ka vi kutenuu ti”, kachi tutu ii.
MAR 14:28 Su nuu na ndateku san, te kokoxnoꞌo san konoꞌo san Galilea, te saa ndajakuei ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:29 Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Visi ndiꞌi de na vi ndayuꞌu, su sein, chi ma ndayuꞌu saꞌun san ―jiñaꞌa de.
MAR 14:30 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndaa ndija san ja jakuaa vitna, te uni jichi kaꞌan ni ja tu jini ña ni jin san, ama ka ja kana liꞌli uu jichi ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:31 Su kaꞌan te kaꞌan ni Pedro, te jiñaꞌa de: ―Visi na kuu san jin ni, su ma kaꞌan san ja tu jini ña san, ―jiñaꞌa de. Te vi suni saa ni ka kaꞌan ndiꞌi tee ka skuaꞌa jin ya.
MAR 14:32 Yun te ni jinokuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya in nuu nani Getsemaní, te jiñaꞌa ya: ―Vi jinkoo ni yaꞌa nini kiꞌin san yun na ndakuatu san ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:33 Yun te ni jaka ya Pedro vi Jacobo vi Juan, te kuaꞌankuei ya jin de. Te ni jinkondee ya kusuchi ini ya vi tnaꞌu ndevaꞌa ini ya.
MAR 14:34 Te jiñaꞌa ya: ―Kusuchi ndevaꞌa ini san ja vi ndee na kuu san. Vi kendoo ni yaꞌa, te vi kondito ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:35 Yun te ni jika ya joo ni jaꞌan ya, te ni jinkuiin jiti ya vi ndee ni kunjino tnee ya nuu ñuꞌu, te ni ndakuatu ya nuu ia Dios ja nuu ja suaꞌa te na kuu, te ma tnaꞌa ya tnundoꞌo ja vaji siki ya.
MAR 14:36 Te jiñaꞌa ya: ―Tata maa san, ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa maa ni, xtajioo ni tnundoꞌo ndevaꞌa ja vaji siki san. Su ma kokuu nagua kaꞌan maa san, chi na kokuu nagua kuini maa ni ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:37 Te vini ni ndajiokuiin ya ni ndajino ya nuu ka oo ndi uni tee ka skuaꞌa jin ya, te ni nukuꞌun ña ya ja ka kixin de. Te jiñaꞌa ya nuu Simón Pedro: ―Simón, ¿a kixin ni? ¿A vini in ore tu ni ka kundee ini ni ja vi kondito ni?
MAR 14:38 Vi kondito ni, te vi kondakuatu ni nuu ia Dios, nagua ja ma koto tnuni ña Tachi ja junkuei ni nuu jakueꞌe, chi jandaa ja anu ni, chi oo tuaꞌa ja skunkuu nuu ia Dios, su yiki kuñu ni, chi vita ndevaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:39 Yun te kuaꞌan tuku ya inka jichi ja ni ndakuatu ya, te inuu ni tnoꞌo ni kaꞌan ya.
MAR 14:40 Te nuu ni ndajino ya inka jichi, te ni nukuꞌun ña ya ja ka kixin tuku de, chi tu ka kundee nduchi nuu de jin ñuaꞌna, te tu ka niꞌi de na tnoꞌo vi kaꞌan de nuu ya.
MAR 14:41 Te ni ndajino ya jichi kuu uni nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya: ―¿A vi ka kixin ni ni vi ka ndatatu ni? Su ja ni kuu ni, chi ja ni jino ore ja vi kakuiko ña ñayiu ka saꞌa jakueꞌe jin sein ja kuu san Seꞌe Teyii.
MAR 14:42 Vi ndakoo ni na kiꞌon, chi ja makuyatni tee xtuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:43 Te vi nini kaꞌan ka ya, te ni jino ni Judas, in tee ni ka okuu uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, ndeka de kuaꞌa ñayiu ka nee yuchi kani vi ñayiu ka nee yutnu, ja ni ka tetniuu ña sutu ka kuu nijaꞌnu ka vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu.
MAR 14:44 Te ja ni kaxtnoꞌo Judas, tee ni xtuu ya, nagua kokuu in seña nuu tee yun, te jiñaꞌa de: ―Tee xiin nuu ja tetuyuꞌu san kuu tee vi kakuiko ni. Te vi kotnii guaꞌa ni de kiꞌinkuei ni, masu ja vi siaa ni de ―jiñaꞌa de.
MAR 14:45 Te nuu ni jino de, te ni kuyatni de nuu oo Jesús, te jiñaꞌa de: ―Oo vaꞌa ni, Mastru. Te ni tetuyuꞌu de nuu ya.
MAR 14:46 Yun te ka kakuiko ña sava ka tee yun jin ya.
MAR 14:47 Su in tee ka oo jin ya ni keneꞌe de yuchi kani de, te ni jaꞌnde de soꞌo in tee jinokuechi nuu sutu kuu nijaꞌnu ka.
MAR 14:48 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu ñayiu yun: ―¿Nau ja ka nee ni yuchi kani vi yutnu vajikuei ni ja vi kakuiko ña ni jin san na kuinio ja kuiꞌna kuu san?
MAR 14:49 Te in in kiuu ni ka oo in nio nuu veñuꞌu kaꞌnu ja ni okaxtnoꞌo san tnoꞌo ia Dios, te tu ni ka kakuiko ña ni. Su saa kokuu nagua ja skunkuu nuu tutu ii ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:50 Yun te ni ka xndoo ña ndiꞌi tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jino yuꞌu de kuaꞌankuei de.
MAR 14:51 Su ni jata ndikin ña in tee kuechi jin ya, ndii de in saꞌun kuijin kuaꞌan de, te ni ka kakuiko ña tee yun jin de.
MAR 14:52 Su ni xndoo de saꞌun de yun, te vi suaꞌa vichi tiaꞌa de, te ni jino yuꞌu de kuaꞌan de.
MAR 14:53 Yun te ni ka junsiaꞌa de Jesús nuu sutu kuu nijaꞌnu ka. Te yun ni ka ndututu ndiꞌi sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ñuu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés.
MAR 14:54 Te Pedro, chi ndikin jika ni ña de kuaꞌan de guaa ndee ini nuu oo veꞌe sutu kuu nijaꞌnu ka yun, te ni jinkoo de nuu ka nukoo ndajaꞌa ja ka ndasaa de yuꞌu ñuꞌu yun.
MAR 14:55 Te sutu ka kuu nijaꞌnu vi ndiꞌi tee ka netniuu nuu ka ndututu de yun, ka nduku de tee vi kaꞌan tnoꞌo siki ya, nagua ja kuu vi xtavi kuechi ña de ja kuu ya. Su tu ka niꞌi de na kuechi vi xtavi ña de.
MAR 14:56 Chi kuaꞌa de ka kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo siki ya, su tu kintnaꞌa tnoꞌo ka kaꞌan de.
MAR 14:57 Yun te ni ka ndakoo sava de, te ni ka kaꞌan kuechi de siki ya jin tnoꞌo tnoꞌo, te ka jiñaꞌa de:
MAR 14:58 ―Maa san, chi ni ka onini san tnoꞌo ni kaꞌan de: “Sein chi kani san veñuꞌu yaꞌa ja ni ka saꞌa ñayiu jin ndaꞌi, te nuu uni kiuu, te ndasaꞌa san inka veñuꞌu ja masu ka saꞌa ñayiu jin ndaꞌi”, kachi de ―ka jiñaꞌa de.
MAR 14:59 Su visi ni saa, te tu kintnaꞌa tnoꞌo ja ka kaꞌan de siki ya.
MAR 14:60 Yun te ni ndakoo sutu kuu nijaꞌnu ka maꞌñu ndiꞌi ñayiu yun, te ni jikan tnoꞌo de Jesús: ―¿Nau ja vi tu kaꞌan saꞌun ron ja ka kaꞌan tee yaꞌa siki ron? ―jiñaꞌa de.
MAR 14:61 Su Jesús, chi ni jasi yuꞌu ya, te tu ni ndajioneꞌe saꞌun ya ni in tnoꞌo. Yun te ni jikan tnoꞌo tuku ña sutu kuu nijaꞌnu ka yun, te jiñaꞌa de: ―¿A suu ron kuu Kristu vi Seꞌe Dios, ia vii ia vaꞌa? ―jiñaꞌa de.
MAR 14:62 Te jiñaꞌa Jesús: ―Suu san kuu. Te vi kuni ni Seꞌe Teyii ja konukoo ichi ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios jin jakaꞌnu ya, te ndii ndee nuu viko ichi andivi ―jiñaꞌa ya.
MAR 14:63 Yun te ni ndata sutu kuu nijaꞌnu ka yun saꞌun de ja kuu in seña ja kiti ini de, te jiñaꞌa de: ―Tu ka jiniuꞌu kao testiu ja vi kaꞌan kuechi siki de.
MAR 14:64 Chi ja ka onini maa ni ja kaneꞌe de jin Dios. ¿Te naxa ka kaꞌan tna ni? ―jiñaꞌa de. Te ndiꞌi de ni ka kaꞌan: ―Na kuu de.
MAR 14:65 Te ni ka jinkondee sava de ka tiusii ña de, vi ni ka jasi de nuu ya, te ni ka kani de ya jiki, te ka jiñaꞌa de: ―Kaꞌan na in ni kani ña jin ron, ―ka jiñaꞌa de. Te ka katu ndajaꞌa yun tikatu nuu ya.
MAR 14:66 Te Pedro, chi oo de ndee ndiꞌi nuu oo veꞌe yun. Te ni jino in ñaꞌa satniuu veꞌe sutu kuu nijaꞌnu ka.
MAR 14:67 Te nuu ni jini ña ja oo Pedro yuꞌu ñuꞌu yun ndasaa de, te ni ndiaꞌa guaguaꞌa ña nuu de, te jiñaꞌa ña: ―Maa ni, chi suni ni ka oo ni jin Jesús, tee ñuu Nazaret ―jiñaꞌa ña.
MAR 14:68 Su ni tayuꞌu tnoꞌo Pedro, te jiñaꞌa de: ―Tu jini san ndee tee kuu de, te ni tu jini san na tnoꞌo kaꞌan ni ―jiñaꞌa de. Te ni ndee de yeꞌe yun, te ni kana ni in liꞌli.
MAR 14:69 Te jini tuku ña ñaꞌa satniuu yun ja oo de yun, te ni jinkondee ña kaꞌan ña jin ñayiu ka oo yun: ―Tee yaꞌa, chi suni tee ni ka oo jin tee yun kuu de ―jiñaꞌa ña.
MAR 14:70 Su ni tayuꞌu tnoꞌo tuku de inka jichi. Te nunuu ka, te ka jiñaꞌa tuku ñayiu ka oo yun nuu Pedro: ―Vi jandaa ndija ja suni tee ka oo jin tee yun kuu ni, chi tee ñuu Galilea kuu ni, te tnoꞌo kaꞌan ni, chi inuu ka kaꞌan ni jin de ―ka jiñaꞌi.
MAR 14:71 Yun te ni jinkondee de xtau tniaꞌa de maa de, te ni kee yuꞌu de, te jiñaꞌa de: ―Tu jini saꞌun san tee yun ndee tee kuu ja ka kaꞌan ni ―jiñaꞌa de.
MAR 14:72 Te vi ore saa ni kana liꞌli jichi kuu uu. Yun te ni ndakankaꞌan Pedro tnoꞌo ni kaꞌan Jesús: “Ama ka ja kana liꞌli uu jichi, te tayuꞌu tnoꞌo ni uni jichi ja tu jini ña ni”. Te nuu ni ndakani ini de tnoꞌo yun, te ni kana ndaꞌi de, te ni jaku ndevaꞌa de.
MAR 15:1 Te nuu ni tuu inka kiuu, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi ndiꞌi tee ka netniuu nuu ka ndututu yun. Te ni ka juꞌni de Jesús, te ni ka ndasiaꞌa ña de ndaꞌa tee netniuu ja nani Pilato.
MAR 15:2 Te ni jikan tnoꞌo ña Pilato jin ya: ―¿A suu ron kuu rey ñayiu judio? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús: ―Saa kaꞌan maa ni.
MAR 15:3 Te kuakuaꞌa kuechi ka xtavi ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu jin Jesús.
MAR 15:4 Te inka jichi ni jikan tnoꞌo ña Pilato jin ya, te jiñaꞌa de: ―¿Nau ja vi tu kaꞌan saꞌun ron? Te kondiaꞌa nasaa kuechi ka xtavi ña tee yaꞌa jin ron ―jiñaꞌa de.
MAR 15:5 Su Jesús, chi tu ni kaꞌan ya ni in tnoꞌo. Te yun guaa vi ni saꞌu kuii kuiti ini Pilato.
MAR 15:6 Te in in viko pascua ni osiaa Pilato in tee yiꞌi vekaa, na tee ka ndakan maa ñayiu ñuu yun.
MAR 15:7 Te oo in tee nani Barrabás ja ka yiꞌi de vekaa jin sava ka tee ni ndontakuei jin de siki tee ka netniuu, te ni ka jaꞌni de ñayiu.
MAR 15:8 Te nuu ni jinokuei ñayiu kuaꞌa yun, te ni ka jinkondei ka jikain nuu Pilato ja na saꞌa de nagua ka saꞌa de nuu kuia nuu kuia.
MAR 15:9 Te ni jikan tnoꞌo ña Pilato: ―¿A ka kuini ni ja siaa san tee kuu rey maa ni ja ka kuu ni ñayiu judio? ―jiñaꞌa de.
MAR 15:10 Suaꞌa ni kaꞌan de, chi ja jini de ja tnoꞌo kuasun kuu ja ni ka tnaa ña tee ka kuu nijaꞌnu jin ya.
MAR 15:11 Su tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu ni ka xtija de ñayiu kuaꞌa yun nagua ja vi kakain ja na siaa ña Pilato jin Barrabás.
MAR 15:12 Yun te ni jikan tnoꞌo tuku ña Pilato inka jichi, te jiñaꞌa de: ―Nuu saa, ¿te naxa ka kaꞌan ni ja saꞌa san jin tee ka xnani maa ni rey ñayiu judio? ―jiñaꞌa de.
MAR 15:13 Te ni ka kana jaa ñayiu yun: ―Katakaa ni de yika cruz ―ka jiñaꞌi.
MAR 15:14 Te jiñaꞌa Pilato: ―¿Te na kuechi ni saꞌa de nuu saa? Su viꞌi ka ni ka kana koꞌo ñayiu ka oo yun: ―Katakaa ni de yika cruz ―ka jiñaꞌi.
MAR 15:15 Te Pilato, chi ni kuini de ja kendoo vaꞌa de jin ñayiu, te ni siaa de Barrabás, te ni tatnuni de ja ni ka kuun ka kani ña soldado jin Jesús, te ni jiñaꞌa de ya ja vi katakaa ña yika cruz.
MAR 15:16 Yun te ni ka jaka ña soldado yun jin Jesús ini veꞌe tniuu. Te yun ni ka ndaxtutu tnaꞌa ndiꞌi de.
MAR 15:17 Te ni ka skekuiꞌnu ña de jin ya in saꞌun kuaꞌa nditnuu, te ni ka kiku de in corona iñu, te ni ka tnaa de xini ya.
MAR 15:18 Yun te ni ka jinkondee de ka kaꞌan kuasun ña de jin ya: ―¡Kaꞌnu kuu rey ñayiu judio! ―ka jiñaꞌa de.
MAR 15:19 Te ka kuun de in ndoo xini ya vi ka tiusii ña de, te ka junkuiin jiti de nuu ya vi ka saꞌa de ja ka chiñuꞌu de ya.
MAR 15:20 Te nuu ni ndiꞌi ni ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi ña de jin ya, te ni ka tau de saꞌun kuaꞌa nditnuu yun, te ni ka ndaskekuiꞌnu ña de saꞌun maa ya, te ni ka keneꞌe ña de kuaꞌankuei de ja vi katakaa de ya yika cruz.
MAR 15:21 Te ichi kuaꞌankuei de yun ni ka nukuntnaꞌa de jin Simón, tee ñuu Cirene, tata Alejandro vi Rufo, ja mandii de ni jaꞌan de yuku. Te nuu ni ndayaꞌa de yun, te ni ka tenini ña soldado ja ni jiso de cruz Jesús.
MAR 15:22 Te kuaꞌankuei de jin ya in nuu nani Gólgota nuu oo tinduu kaa naxa kaa yiki xini ndiyi.
MAR 15:23 Te ni ka jiñaꞌa de nduxi uva ja saka tnaꞌa jin suja ugua ja nani mirra ja koꞌo ya, su tu ni jiꞌi ya.
MAR 15:24 Te nuu ni ka jatakaa de jin ya yika cruz, te ni ka jitotnuni soldado yun nuu ni ka ndakaꞌnde de saꞌun ya, nagua ja saa, te vi kuni de na ndee saꞌun kiꞌinkuei jin in in de.
MAR 15:25 Te ja oo ka iin neꞌe nuu ni ka jatakaa de ya yika cruz.
MAR 15:26 Te ichi xini ya ni ka tetuu de in tnoꞌo ja kaꞌan na kuechi tavi ya ja oo ya yun, te kaꞌan suaꞌa: “Tee yaꞌa kuu rey ñayiu judio”.
MAR 15:27 Te suni ni ka jatakaa de uu tee kuiꞌna nuu uu ka cruz, in de ichi ndaꞌa kuaꞌa ya, te inka de ichi ndaꞌa satni ya.
MAR 15:28 Saa te ni skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu ii ja kaꞌan: “Te ni oo ya neꞌu tee ka saꞌa jakueꞌe”.
MAR 15:29 Te ñayiu ka yaꞌa yun ka kaneꞌe ña jin ya vi ka skuiko xini, te ka jiñaꞌi: ―Janjaan, roon ja kaꞌan ron ja xnani ron veñuꞌu ia Dios, te nuu uni kiuu, te ndasaꞌa ron,
MAR 15:30 skaku niꞌnu maa ron, te manuu nuu cruz jian ―ka jiñaꞌa.
MAR 15:31 Te suni saa ni tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, ka saꞌa neꞌe ña de jin ya, te ka ndatnoꞌo tnaꞌa maa de: ―Ni skaku niꞌnu de inka ñayiu, su ja vi maa de, chi ma kuu ndaskaku niꞌnu de maa de.
MAR 15:32 Su nuu ja vi kunio ja nuu Kristu, ia tetniuu Dios ja kokuu ya rey ñayiu Israel, vitna ñuꞌni nuu cruz yun, te vi kandijao de ―ka kachi de. Te vi ndee tee intakuei jin ya nuu uu ka cruz ka kaneꞌe ña jin ya.
MAR 15:33 Te nuu ni jino ka uxi uu, te ni kunee ñuyiu, te vi ndee nuu ka uni jañini, te saa ni nduu ndijin.
MAR 15:34 Te nuu ka uni yun ni kana jaa Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―jiñaꞌa ya. Ja kei kaꞌan: Dios maa san, Dios maa san, ¿nau ja ni xndendoo maintnoꞌo ña ni jin san?
MAR 15:35 Te nuu ni ka onini sava ñayiu ka oo yun, te ka ndatnoꞌi: ―Vi konini ni, chi Elías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, kana tee yaꞌa ―ka kachi.
MAR 15:36 Te ni jino in tee ka oo jin de yun, te ni tnii de in tivolo kachi, te ni tnandajin de nuu vinagre, te ni chindee de xtuu in ndoo, te ni tetuu de yuꞌu ya ja na koꞌo ya, te jiñaꞌa de: ―Vi kondiaꞌo kondioꞌni a kii Elías ja nuneꞌe de tee yaꞌa nuu cruz.
MAR 15:37 Su ni kana jaa Jesús, te ni kana anu ya.
MAR 15:38 Yun te ni ndata sagua saꞌun ndesi ini veꞌe ii veñuꞌu kaꞌnu vi ndee xini, te ni kunjino ndee jaꞌa.
MAR 15:39 Te nukuiin tee kuu capitán ichi nuu Jesús ndiaꞌa de ja vi nani ni kana jaa ya, te ni kana anu ya, te ni kachi de: ―Jandaa ndija ja Seꞌe ia Dios ni okuu tee yaꞌa ―ni kachi de.
MAR 15:40 Te vi suni ka oo sava ñasiꞌi ka ndiaꞌa jika ña, te neꞌu ñaꞌa yun ka oo María Magdalena vi María nana José jin Jacobo, tee lule ka, vi ñaꞌa nani Salomé.
MAR 15:41 Te ñaꞌa yaꞌa ni ka ondikin ña jin Jesús vi ni ka ojinokuechi ña nuu ya nuu ni oo ya Galilea. Te suni ka oo kuaꞌa ñaꞌa ja ni ndakuei jin ya Jerusalén.
MAR 15:42 Te nuu makunee, te ja siun kiuu ka savaꞌa kuu, chi ja ni kuyatni ja ndakiꞌin kiuu ndatatu,
MAR 15:43 te ni jino José tee ñuu Arimatea, ja kuu de in tee kuu nijaꞌnu nuu ka ndututu tee ka ndanuu, te suni ndetu kaꞌnu de ja tatnuni ia Dios ñuyiu. Te vi ni ini ni anu de ni kiuu de nuu oo Pilato, te ni ndakan de yiki kuñu Jesús ja tayuꞌu de.
MAR 15:44 Te Pilato, chi vi ni saꞌu kuii ini de ja vi ja ni jiꞌi ya. Te ni kana de tee kuu capitán, te ni jikan tnoꞌo ña de a ndija ja ja ni jiꞌi ya.
MAR 15:45 Te nuu ni kaxtnoꞌo capitán yun ja ja ni jiꞌi ya, te ni jandetu Pilato ja ni ndakiꞌin José yiki kuñu ya.
MAR 15:46 Te ni jaan José in saꞌun kuijin vii ndevaꞌa, te ni nuneꞌe de yiki kuñu ya, te ni tniutuu de saꞌun yun. Te ni jaꞌan de ni tayuꞌu ña de in yau ñaña ja ni kaan de in yika kava ndee ja oo kiuu, te ni jasi de in kava kaꞌnu yuꞌu yau yun.
MAR 15:47 Te ka ndiaꞌa María Magdalena vi María nana José ndenu ni tayuꞌu de ya.
MAR 16:1 Te nuu ni yaꞌa kiuu ndatatu, te ni ka jaan María Magdalena, María nana Jacobo, vi Salomé tatna xiko ja kiꞌinkuei ña vi chiꞌi ña yiki kuñu ya.
MAR 16:2 Te neꞌe domingu, kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, kuaꞌankuei ña nuu yiyuꞌu ya nuu vi inka ni jinonta nikandii.
MAR 16:3 Te ka ndatnoꞌo tnaꞌa ña: ―¿Na in xtajioo kava ndesi yuꞌu yau ñaña yun?, ka kachi ña.
MAR 16:4 Su nuu ni jinokuei ña ka ndiaꞌa ña, te ni ka jini ña ja ni kujioo kava kaꞌnu ndesi yuꞌu yau ñaña yun.
MAR 16:5 Te nuu ni kiukuei ña ini yau ñaña yun, te ni ka jini ña in tee kuechi, nukoo de ichi ndaꞌa kuaꞌa suaꞌa, niꞌnu de in saꞌun kuijin kani, te ni ka yuꞌu ña.
MAR 16:6 Su jiñaꞌa de: ―Ma vi yuꞌu ron, chi ka ndanduku ron Jesús ñuu Nazaret, ia ni intakaa yika cruz. Te tu ka ya oo yaꞌa, chi ja ni ndateku ya. Vi kondiaꞌa maa ron nuu ni ka jakintuu ya.
MAR 16:7 Su kuanoꞌokuei te vi kaxtnoꞌo ron nuu Pedro vi nuu sava ka tee ka skuaꞌa jin ya ja kokoxnoꞌo ya nuu ron kokiꞌin ya Galilea, te yun vi ndakuni ron ya, nagua ja ni okaꞌan ya ndee ama ka ―jiñaꞌa de.
MAR 16:8 Yun te ni ndekuei ñama ña yau ñaña yun, te ni ka jino yuꞌu ña kuanoꞌokuei ña, chi vi suaꞌa ka kisi ña ja ka yuꞌu ña. Te tu ni ka kaꞌan saꞌun ña nuu ni in ñayiu, chi ka yuꞌu ña.
MAR 16:9 [Te neꞌe kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, ni ndateku Jesús, te ni ndenta ya xtnañuꞌu ka nuu María Magdalena, ñaꞌa ni tau ya uja tachi.
MAR 16:10 Te ni jaꞌan ña ni kaxtnoꞌo ña nuu tee ni ka oskuaꞌa jin ya ja ni ndenta ya nuu ña, ja ka oo de ka kusuchi ini de vi ka ndaꞌi de.
MAR 16:11 Su nuu ni ka onini de tnoꞌo ndakani ña ja teku ya, chi ni jini ña jin ya, te tu ni ka kandija de tnoꞌo kaꞌan ña.
MAR 16:12 Yun te ni ndenta Jesús nuu uu tee ni ka oskuaꞌa jin ya, su ni sama ya, te tu ni ka ndakuni ña de nuu ka jika de kuaꞌankuei de nuu oo ñundeꞌi nuu ka jitu de.
MAR 16:13 Te nuu ni ka ndakuni ña de, te ni ka ndajiokuiin de ni ka ndakani de nuu sava ka de. Su visi ni saa, te tu ni ka kandija de tnoꞌo ka kaꞌan nduu tee yun.
MAR 16:14 Te sandiꞌi ni ka, te ni ndenta ya nuu ndi uxi in tee ka skuaꞌa jin ya, nuu ka nukoo de nuu mesa ka jaa de xtaa. Te ni kuxeen ya nuu de ja tu ka kandija de vi ja inu ndee ini anu de, ja tu ni ka kandija de tnoꞌo ni ka ndakani ñayiu ni ka jini ña jin ya ja ni ndateku ya.
MAR 16:15 Te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌankuei ninii ñuyiu, te vi kaxtnoꞌo ron tnoꞌo vaꞌa rin nuu ndiꞌi ñayiu.
MAR 16:16 Te na ñayiu kandija, te jandutei, te kaku niꞌnui. Su ñayiu ja tu kandija, chi tnaꞌa ndevaꞌi tnundoꞌo ja tniuyaꞌui yika kuechi.
MAR 16:17 Te yaꞌa kokuu seña ja vi koo jin ñayiu ka kandija: Jin sivi rin vi taui tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu, te vi kaꞌin inka saꞌan jaa ja tu ka kaꞌin.
MAR 16:18 Te vi tnii koo jin ndaꞌi, te nuu ja vi koꞌi joo menenu, te ma saꞌa kueꞌe ña jin. Vi sonei ndaꞌi siki ñayiu ka kuꞌu, te vi nduvaꞌa ―jiñaꞌa ya.
MAR 16:19 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jitoꞌo Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya, te mandaa ya andivi kuanoꞌo ya, te ni jinkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios.
MAR 16:20 Te ni kekuei tee ni ka oskuaꞌa jin ya, te ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa ya ninii ñuyiu. Te ni chituu ña maa Jitoꞌo ja ka kaxtnoꞌo de, te tniuu naꞌnu ja ka oo jin de xneꞌe ja oo ndaa tnoꞌo ka kaxtnoꞌo de. Saa na kokuu.]
LUK 1:1 Kuaꞌa ñayiu ni ka nduku ndee de ni ka tee yukun de taka tnoꞌo ndakani naxa ni kuu kiuu nuu ni kii Jesús tiempu yoon. Te oo ndaa
LUK 1:2 nagua ka kaxtnoꞌo ñayiu nuo, nagua ni ka jini de jin nuu de naxa ni kuu ndee jaxtnañuꞌu, jin ja ni ka chituu de ja ni jitenuu tnoꞌo ya.
LUK 1:3 Te suni saa ni maa san, vi Tata ñani Teófilo, chi ni nduku tnoꞌo guaꞌa san naxa ni kuu ndee jaxtnañuꞌu, te ni jini san ja oo ndaa, guaa tee yukun san tnoꞌo yaꞌa nuu ni,
LUK 1:4 nagua kutnuni ndaa ini ni ja oo ndaa nagua ni ka kaxtnoꞌo ñayiu nuu ni.
LUK 1:5 Te tiempu na ni okuu Herodes rey ja ni otatnuni de ndiꞌi ñuu ja tnii Judea, saa ni oo in sutu ni onani Zacarías. Ni yinduu de nuu grupo sutu ni onani Abías. Te ñasiꞌi de ni onani Elisabet, tatatnoꞌo sutu ni onani Aarón kuu ña.
LUK 1:6 Te nduu ña jin Zacarías ni ka okuu ñayiu ndaa nuu ia Dios, ni ka oskunkuu ña jin de nagua tatnuni ia Jitoꞌo Dios, te ni in tu na kuu ja xtavi ña in kuechi.
LUK 1:7 Su tu na seꞌe de jin ña, chi tu ni kuu koo seꞌe ña, te ja ni ka kuu nijaꞌnu saꞌun nduu de.
LUK 1:8 Te ni oo in kiuu ni kiukuei tee nuu yinduu Zacarías ja vi kunukuechi de nuu veñuꞌu,
LUK 1:9 nagua costumbre ka nevaꞌa ndisa sutu maa de. Te ni kanakau Zacarías ja suu de kuu ja kiuu ini veꞌe ii nuu xika maa ia Jitoꞌo Dios ja teñuꞌu de suja ii.
LUK 1:10 Te vi nini yinee de teñuꞌu de suja ii yun, te ka ndakuatu ndiꞌi ñayiu ka oo yeꞌe veñuꞌu yun.
LUK 1:11 Yun te ni jini de ja sanaa ni jinkuiin in ia jinokuechi nuu ia Dios nukuiin ya ichi ndaꞌa kuaꞌa nuu oo altar nuu kai suja ii yun.
LUK 1:12 Te nuu ni jini Zacarías, te vi tu ni niꞌi ini de naxa saꞌa de ja ni yuꞌu ndevaꞌa de.
LUK 1:13 Su yun te ni kaꞌan ia jinokuechi yun: ―Zacarías, ma yuꞌu ron, chi vaji rin kaxtnoꞌo rin ja ia Dios, chi ni onini ya tnoꞌo ndakuatu ron, guaa konevaꞌa ñasiꞌi ron in seꞌe ña jin ron, te xnani ron jin Juan.
LUK 1:14 Kokusii ini ron vi kuaꞌa ñayiu vi kokusii ini kiuu na kakui,
LUK 1:15 chi in suchi kanuu ja kunukuechi nuu ia Dios kokui. Ma koꞌi ni vinu te ni ndixi, te ja kochitui jin Espíritu ia Dios ndee nuu ñuꞌi chii siꞌi.
LUK 1:16 Te saꞌi ja kuaꞌa ñayiu ñui Israel vi ndajiokuiin te kiukuei ichi ia Dios.
LUK 1:17 Te koxnoꞌi ja kunei ichi kiꞌin ia Jitoꞌo, chi konevaꞌi Espíritu vi jakaꞌnu ni onevaꞌa Elías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nagua saꞌi ja vi koo jamani yua jin seꞌe, te vi kuantnoꞌo ñayiu inu soꞌo, nagua saꞌa tuaꞌi taka ñayiu ja vi kotuaꞌi kiuu na kenta ia Jitoꞌo ―suaꞌa ni kaꞌan ia jinokuechi yun.
LUK 1:18 Te ni jikan tnoꞌo Zacarías: ―¿Te naxa kuu kukanu ini san tnoꞌo kaꞌan ni yaꞌa? Te ja ni kuu nijaꞌnu san vi ja ni kuu nijaꞌnu ñasiꞌi san ―jiñaꞌa de.
LUK 1:19 Te jiñaꞌa ia jinokuechi yun: ―Maa rin kuu Gabriel, ja jinokuechi rin nuu ia Dios, te maa ya ni tetniuu ña ja vaji rin ja kaxtnoꞌo rin javaꞌa saꞌa ya jin ron.
LUK 1:20 Su ja siun tu kandija ron, guaa vitna te nduu ñiꞌi ron, te ma kuu ka kaꞌan ron vi ndee na skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan rin ―jiñaꞌa Gabriel yun.
LUK 1:21 Yun te ni kuu naꞌa ka oo ñayiu ka ndetui Zacarías, guaa ni ka jinkondei ka ndatnoꞌi nagua ni kuu ja kuu kuekuee de ini veꞌe ii.
LUK 1:22 Su nuu ni ndee de, te tu ni kuu ka kaꞌan de. Yun te ni ka kutnuni ini ja ia Dios ni skuni ña jin de, chi vi maa ni ka seña saꞌa de, te vi saa ni okuu de. Tu ni kuu ka kaꞌan de.
LUK 1:23 Te nuu ni ndiꞌi kiuu ja ni jinokuechi de nuu veñuꞌu, te ni ndajiokuiin de kuanoꞌo de veꞌe de.
LUK 1:24 Te nuu kuee ka ja ni ndoꞌo de siun, te ni jinkuꞌun lulu ñasiꞌi de, guaa uꞌun yoo tu ni kee ña veꞌe ña. Te ni kaꞌan ña:
LUK 1:25 ―Maa ia Jitoꞌo ni saꞌa ña siaꞌa, nagua ma vi skexiko ka ña ñayiu ja tu na seꞌo ―ni kaꞌan ña suaꞌa.
LUK 1:26 Yun te nuu iñu yoo, te ni tetniuu Dios ia jinokuechi nuu ya nani Gabriel, ja ni jaꞌan ya in ñuu nani Nazaret ja tnii Galilea,
LUK 1:27 ja ni jinkoto ya in suchi lule nani María, ja kui in suchi siꞌi ndutu, suchi ja ni kee yuꞌu ja vi tnandaꞌi jin in tee nani José ja kuu de tatatnoꞌo ndee rey David.
LUK 1:28 Ni kiuu ya nuu oo María, te ni ndakantnoꞌo ña ya, te jiñaꞌa ya: ―Na taꞌu na ndetu ni kuu ron nuu ndiꞌi ñasiꞌi, chi oo ia Dios jin ron, ia kuu Jitoꞌo ron ―jiñaꞌa ya.
LUK 1:29 Su nuu ni jini María ia Gabriel, te ni kiyuꞌi jin tnoꞌo ni kaꞌan ya, te ni jinkondei ndakani ini naxa kei tnoꞌo yun.
LUK 1:30 Te ni kaꞌan ia Gabriel: ―María, ma yuꞌu ron, chi in javaꞌa saꞌa ña ia Dios.
LUK 1:31 Vitna chi jinkuꞌun lulu ron, te kiuu na kakui, xnani ron jin Jesús.
LUK 1:32 In ja kanuu kokui nuu ia Dios, guaa seꞌe maa ia Dios oo ndee sukun vi xnani ña ñayiu. Te maa ya ja kuu ya Dios saꞌa ya ja kokui rey nagua ni saꞌa ya jin ndee tatatnoꞌi rey David,
LUK 1:33 nagua tatnuni nuu ñayiu ñuu maa ron ja ka kui ñayiu Israel ja na koo javaꞌa. Te tniuu konei ma skundiꞌi, chi kotatnuni nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
LUK 1:34 Te ni jikan tnoꞌo María: ―¿Su naxa kokuu siun, te masu na teyii oo jin san? ―jiñaꞌi.
LUK 1:35 Te ni kaꞌan ya: ―Kii Espíritu ia Dios siki ron, te jakaꞌnu maa ya ja oo ndee sukun jinkoo siki ron, na kuinio in viko, te yun saꞌa ja jinkuꞌun lulu ron. Te suchi kaku jian kokui suchi ii, te vi xnani ñayiu jin Seꞌe maa ia Dios.
LUK 1:36 Te suni saa tnaꞌa ron Elisabet, chi koo in seꞌe ña visi ja ni kuu nijaꞌnu ña, in ñaꞌa ka kachi ñayiu ja ma kuni ña ja koo seꞌe ña. Su vitna ja ni kuu iñu yoo ñuꞌu lulu ña.
LUK 1:37 Chi tu nagua vijin kuu nuu ia Dios ja ma kuu saꞌa ya ―jiñaꞌa ia Gabriel.
LUK 1:38 Yun te jiñaꞌa María: ―Sein, chi in ñaꞌa jinokuechi ni nuu ia Dios kuu san, guaa na saꞌa ña maa ya nagua ni kaꞌan ni ―jiñaꞌi. Yun te kuanoꞌo ia Gabriel.
LUK 1:39 Te yatni kiuu saa ni kee María kuaꞌin in ñuu kaa neꞌu yuku ja tnii ñuu Judea ja majinkotoi Elisabet.
LUK 1:40 Te nuu ni jinoi, te ni kiui veꞌe Zacarías, te ni ndakantnoꞌi ñasiꞌi de.
LUK 1:41 Te nuu ni onini Elisabet ja ndakantnoꞌo ña María jin ña, te vi ndee lulu ña ni kanta ini chii ña, te vi ni chitu ña jin Espíritu ia Dios.
LUK 1:42 Yun te ni kaꞌan jaa ña: ―Na taꞌu na ndetu ni neꞌu sava ka ñasiꞌi jiꞌon, vi na taꞌu na ndetu chiluluu skaku ni.
LUK 1:43 Te ¿na in kuu sein ja kokikoto ña nana maa ia Jitoꞌo san?
LUK 1:44 Chi vi nuu ni kaꞌan ni ja ni ndakantnoꞌo ña ni, te ni kanta lulu san ini chii san ja kusii ndevaꞌa ini.
LUK 1:45 Na taꞌu na ndetu ni ja ni kandija ni, chi skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios ―jiñaꞌa ña.
LUK 1:46 Te jiñaꞌa María: Ndee ini anu san saꞌa kaꞌnu san ia Dios,
LUK 1:47 te kusii ini anu san nuu ya ja kuu ya Dios, ia skaku niꞌnu ña jin san,
LUK 1:48 chi ni ndiaꞌa ya ja ñaꞌa kundaꞌu kukee ja jinokuechi nuu ya kuu san. Te ndee vitna jin kiuu kuaꞌon vi kachi ñayiu ja na taꞌu na ndetu san,
LUK 1:49 chi maa Dios, ia kaꞌnu ndevaꞌa, ni saꞌa ña in jakaꞌnu jin san, te ja ii kuu sivi ya.
LUK 1:50 Te ndiꞌi ni kiuu kundaꞌu ini ña ia Dios jin ñayiu ka yuꞌu niꞌnu ña jin ya.
LUK 1:51 Ni saꞌa ya tniuu naꞌnu jin jakaꞌnu ya. Te ni kindee ya taka tniuu kueꞌe ka ndakani ini ñayiu inu teyii ndevaꞌa.
LUK 1:52 Vi xtajioo ya ñayiu ka kuu rey ja ka tatnuni, te saꞌa kaꞌnu ya ñayiu ka saꞌa ndaꞌu maa.
LUK 1:53 Ni jiñaꞌa kuaꞌa ya ja vi kaa ñayiu ka jiꞌi soko, te saꞌa jioo ya ñayiu kuika kuaꞌin jin ndaꞌa iyui.
LUK 1:54 Chituu ya yoon ja ka kuo ñayiu Israel ja ka jinokuechio nuu ya, te tu ndunaa ya ja kundaꞌu ini ña ya,
LUK 1:55 chi saa ni kaꞌan ya nuu ndi tata veluo Abraham vi nuu ñayiu tatatnoꞌo de kikuei nuu kuee ka, jiñaꞌi.
LUK 1:56 Yun te ni kendoi ja ni ka oi jin Elisabet uni yoo, te saa ni ndajiokuiin ja kuanoꞌi veꞌi.
LUK 1:57 Nuu ni kintnaꞌa kiuu ja kaku lulu Elisabet, te ni skaku ña in suchi yii.
LUK 1:58 Te ndiꞌi ñayiu ka oo yatni jin ña vi ñayiu ka kuu tnaꞌa ña, ni jaꞌankuei ni ka jinkoto ña, te ni ka kusii ini jin ña nuu ni ka niꞌi tnoꞌi ja ni kundaꞌu ini ña ia Dios ja ni kaku lulu ña.
LUK 1:59 Te nuu una kiuu ja ni kaku lulu yun, ni jaꞌankuei ñayiu ni ka chitnuni nuu yiki kuñui nagua yoso nuu Ley. Te ni ka kuini ja konani Zacarías nagua nani tatai.
LUK 1:60 Su yun te jiñaꞌa nanai: ―Ñaꞌa, chi Juan konani ―jiñaꞌa ña.
LUK 1:61 Te ka jiñaꞌa ñayiu yun: ―¿Nau? Te ni in ñayiu veꞌe ni, tu na in nani Juan ―ka jiñaꞌi.
LUK 1:62 Yun te jin seña ni ka jikan tnoꞌo ñayiu yun maa Zacarías na sivi kuini de ja konani seꞌe de.
LUK 1:63 Te ni jikan de in yutnu jite luluu, te ni tee de ja Juan konani. Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii ini ja siun ni tee de.
LUK 1:64 Yun te vi nuu saa ni kuu ni ndakaꞌan Zacarías, te ni ndakuantaꞌu de nuu ia Dios.
LUK 1:65 Te vi ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii ini ja ni kuu ni ndakaꞌan de vi ni ka ndakani ja siun ni kuu. Te ni jitenuu tnoꞌo nii ñuu ka ndaa neꞌu yuku ja tnii Judea yun.
LUK 1:66 Te vi ndiꞌi ñayiu ka nini yun ka ndakani ini jin anui, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌi: ―¿Nagua kokuu lulu yaꞌa kiuu na kuaꞌnui ja siaꞌa ni kuu? ―ka kachi de. Chi oo maa ia Dios jin suchi luluu yun.
LUK 1:67 Yun te ni chitu ña Espíritu ia Dios jin yuai Zacarías, te ni kaꞌan de nagua ni skuni ña ia Dios:
LUK 1:68 Kaꞌnu kuu Jitoꞌo, ia kuu Dios ñayiu ñuo Israel, chi vitna te ni kee ya ja ndatau ya ñayiu ñuu ya nuu yika kuechi,
LUK 1:69 chi ni tetniuu ya in ia ndiso tniuu kaꞌnu ja skaku niꞌnu ña ya, in ia kuu tatatnoꞌo rey David, tee ni ojinokuechi nuu maa ia Dios.
LUK 1:70 Yaꞌa kuu ja ni kaꞌan ya jin maꞌñu sagua tee ni ka ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa nuu ni kaꞌan ya
LUK 1:71 ja skaku niꞌnu ya ñuo nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña vi nuu ñayiu ka skexiko ña.
LUK 1:72 Chi ni kundaꞌu ini ya tatatnoꞌo ndee janaꞌa, te tu ni ndunaa ini ya tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ya.
LUK 1:73 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios nuu ndi nijaꞌnuo Abraham,
LUK 1:74 ja ni taa ya in ja skaku niꞌnu ña nuu ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jion, te ma vi koyuꞌo ja vi kunukuechio nuu ya.
LUK 1:75 Te vi kokuo ñayiu vii ñayiu vaꞌa vi ñayiu ndaa ndiꞌi ni kiuu ja vi koo nuu ya.
LUK 1:76 Te ja maa ron, vi seꞌe yii luluu rin, chi kokuu ron in tee ndakani tnoꞌo maa ia Dios oo ndee sukun, chi koxnoꞌo ron nuu ia Jitoꞌo ja kosavaꞌa ron ichi kiꞌin ya,
LUK 1:77 nagua ja kaxtnoꞌo ron nuu ñayiu ñuu ya ja Dios, chi oo ndaa ja konekaꞌnu ini ya nuu yika kuechi, te skaku niꞌnu ña ya jin.
LUK 1:78 Chi ni kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ia Dios jion, guaa vaji ya ndee sukun ja makikoto ña ya, na kuinio nikandii ja yeꞌe ndaꞌa nuu ndejaꞌa in kiuu jaa,
LUK 1:79 nagua ja xnuu nuu na saa na tuꞌu ñayiu ka jika ichi nee ichi nuu kiꞌon ja kuo, nagua ja vi niꞌo ichi kiꞌinkueio nuu oo jamani ni kachi Zacarías.
LUK 1:80 Yun te nuu ni jaꞌnu Juan, te ni kuu yutnui jin Espíritu ia Dios. Te ni oi in ñuꞌu teꞌa nuu tu na veꞌe oo. Te yun ni oi ndee ni kenta kiuu ja ni xtui mai nuu ñayiu Israel.
LUK 2:1 Te tiempu saa ni tatnuni rey Augusto, tee ni onetniuu Roma, ja vi nukoso sivi ñayiu taka ñuu, guaa ni kaꞌan de ja noꞌokuei ndiꞌi ñayiu vi nukoso sivi.
LUK 2:2 Te ja ni ka nukoso sivi yaꞌa kuu jaxtnañuꞌu ja ni kuvaꞌa na ni onetniuu tee ni onani Cirenio ja ni otatnuni de ñuu ja tnii Siria.
LUK 2:3 Te ndiꞌi ñayiu ni noꞌokuei ñuu maa mai ja ni ka nukoso sivi nuu censo yun.
LUK 2:4 Te yun guaa ni ndee José ñuu Nazaret ja tnii Galilea, te kuanoꞌo de ñuu Belén ja tnii Judea, ñuu nuu ni kaku rey David, chi tatatnoꞌo rey David kuu José,
LUK 2:5 nagua ja yun vi nukoso sivi de jin María, suchi ndita ndaꞌu jin de. Te ja ni kuatu ndiaꞌa maa ia Dios ja ja ñuꞌu lului.
LUK 2:6 Te vi nini ka oo de jin ñuu Belén, te ni kintnaꞌa kiuu ja kaku lului.
LUK 2:7 Te tu ni niꞌi nuu de veꞌe nuu vi koo de jin, guaa in nuu ka nuꞌni kiti yun, ni kaku lului. Te yun ni kaku seꞌe xnañuꞌi, te ni tniusuku ñai jin in saꞌun, te ni jakintuu ñai nuu in tnundoo ja kee ja ka jaa kiti.
LUK 2:8 Yatni ñuu Belén ka oo tee ka jito ndikachi ja ka ndee de ti jakuaa yun.
LUK 2:9 Te vi sanaa ni kenta in ia jinokuechi nuu ia Dios, te ninii nuu ka oo de ni yeꞌe niꞌnu, te ni ka yuꞌu ndevaꞌa de.
LUK 2:10 Su yun te jiñaꞌa ia jinokuechi yun: ―Ma vi yuꞌu ron, chi vaji rin ndakani rin in ja vi kusii ndevaꞌa ini ndiꞌi ñayiu ñuu vitna,
LUK 2:11 chi ni kaku in lulu ñuu David, in suchi skaku niꞌnu ñayiu, te sui kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios ja kui Jitoꞌo.
LUK 2:12 Te yaꞌa kaxtnoꞌo naxa vi ndaniꞌi ron jin: Vi kuni ron jin ja ñusukui in saꞌun, te katui in nuu tnundoo nuu kee ja ka jaa kiti ―jiñaꞌa ya.
LUK 2:13 Te vi nuu saa ni kentakuei kuaꞌa ka ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka saꞌa kaꞌnu ya ia Dios, te ka jiñaꞌa ya:
LUK 2:14 Kaꞌnu ndevaꞌa kuu ia Dios ndee sukun yun, te nuu ñuyiu yaꞌa na koo jamani ya nuu ñayiu ja junkuaan ini ña ya, ka kachi ya.
LUK 2:15 Te nuu ni ka ndajiokuiin ia ka jinokuechi yun ja kuanoꞌokuei ya andivi, te ni ka jinkondee tee ka jito ndikachi ka ndatnoꞌo de: ―Kiꞌinkueio Belén na vi kondiaꞌo nagua ni kuu ja siaꞌa ni skuni ña ia Dios jion ―ka ndatnoꞌo de.
LUK 2:16 Yun te kekuei ñama de kuaꞌankuei de, te nuu ni jinokuei de, te ni ka jini de María jin José jin lulu yun katui nuu in tnundoo kee ja ka jaa kiti.
LUK 2:17 Te nuu ni ka jini de jin, te ni ka ndakani de tnoꞌo ni kaꞌan ia jinokuechi nuu Dios, ja jaꞌa lulu yun.
LUK 2:18 Te ndiꞌi ñayiu ni ka onini yun ni ka saꞌu kuii ini ja siun ka ndakani tee ka jito ndikachi yun.
LUK 2:19 Te ni tavaꞌa María ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa ini anui vi ndakani ini siki tnoꞌo yaꞌa.
LUK 2:20 Yun te nuu ni ka ndajiokuiin tee ka jito ndikachi yaꞌa ja kuanoꞌokuei de, te ka ndakuantaꞌu de nuu Dios, vi ka saꞌa kaꞌnu de ya, chi ndiꞌi ja ni ka onini de ni ka jini de oo ndaa, nagua ni kaꞌan ia jinokuechi nuu ya.
LUK 2:21 Te nuu una kiuu ja ni kaku lulu yun, te ni ka chitnuni de nuu yiki kuñui, te ni ka xnani de jin Jesús, nagua ni kaꞌan ia jinokuechi nuu Dios nuu maa María ama ka ja jinkuꞌun lulu ña.
LUK 2:22 Te nuu ni kintnaꞌa kiuu ja vi skunkuu de costumbre ja vi nduvii de nagua kaꞌan tnoꞌo ni tee Moisés ja ni tatnuni maa ia Dios, te ni jaꞌankuei de jin lulu yun veñuꞌu Jerusalén ja vi xneꞌe de jin nuu ia Dios.
LUK 2:23 Chi saa kaꞌan tnoꞌo yoso nuu Ley Jitoꞌo: “Ndiꞌi suchi yii ka kaku xtnañuꞌu vi kokui seꞌe vii maa ya ja vi kunukuechi nuu ya”.
LUK 2:24 Te yun guaa ni jaꞌankuei de jin ja ni ka soko de nagua yoso nuu Ley maa Jitoꞌo: uu kuku axi uu sata.
LUK 2:25 Te tiempu saa ni oo in tee ni onani Simeón maa ñuu Jerusalén. In tee ndaa ja ni ochiñuꞌu ia Dios kuu de, te ni ondetu kaꞌnu de ja koo in kiuu, te skaku niꞌnu ya ñayiu ñuu de Israel. Te oo de jin Espíritu maa ia Dios.
LUK 2:26 Te ni oo in kiuu ni skuni ña Espíritu ia Dios ja maa kuu de ama ka ja kuni nuu de ia tetniuu maa Jitoꞌo ja skaku niꞌnu ya ñayiu.
LUK 2:27 Te ni jaka ña Espíritu ia Dios ja kuaꞌan de veñuꞌu. Te yun, ja ka oo María jin José jin suchi yikin nani Jesús, ja vi skunkuu ña nagua tatnuni maa Ley.
LUK 2:28 Te nuu ni jino Simeón, te ni kanundee de lulu yaꞌa, te ni ndakuantaꞌu de nuu ia Dios, te jiñaꞌa de:
LUK 2:29 Vitna, vi Jitoꞌo san, te ni skunkuu ni tnoꞌo ni kee yuꞌu ni, te ja kuu kuandetu ni ja kuu sii ini san ja jinokuechi san nuu ni,
LUK 2:30 chi ja ni jini san jin nuu san ia skaku niꞌnu ña.
LUK 2:31 Chi ni saꞌa tuaꞌa ni ja vi kuni ña ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
LUK 2:32 Chi maa ya kuu ñuꞌu ja sieꞌe nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te saꞌa ya ja koo jayiñuꞌu nuu ñayiu ñuu ni Israel ni kachi Simeón.
LUK 2:33 Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini María jin José ja siun ni kaꞌan de siki lulu yun.
LUK 2:34 Yun te ni jikantaꞌu ña Simeón nuu ia Dios, te ni kaꞌan de nuu María: ―Konaꞌa ni ja lulu yaꞌa, chi ni chitniuu ña ia Dios ja saꞌi ja kuaꞌa ñayiu ñuo Israel vi kanakau nuu tu ka kandija ña jin, te kuaꞌa ñayiu vi koo guaꞌa nuu ia Dios, chi vi kandija tnoꞌo kaꞌin. Te kokui in seña ja kuaꞌa ñayiu vi kaneꞌe siki.
LUK 2:35 Te yun saa vi jinotuu ñayiu naxa ka ndakani ini jin anui, su maa ni guaa kuaꞌa tnundoꞌo kuni ni, chi tnaꞌa ndevaꞌa ni tnoꞌo suchi ini ―jiñaꞌa Simeón.
LUK 2:36 Te suni yun oo in ñaꞌa nijaꞌnu ni onani Ana, seꞌe siꞌi Fanuel tatatnoꞌo Aser, te suni in ñaꞌa ni ondakani tnoꞌo ia Dios kuu ña. Te lule saꞌun ña ni tnandaꞌa ña ja ni ka ondekatnaꞌa ña jin yii ña uja kuia.
LUK 2:37 Su tiempu saa, ja oo kuun xiko kuun kuia ja ni ndondaꞌu ña, te vi nduu vi ñuu oo ña nuu veñuꞌu jinokuechi ña nuu ia Dios. Te vi ondite ña vi ndakuatu ña nuu ya.
LUK 2:38 Te vi suni ore saa, ni jino ña ndakuantaꞌu ña nuu ia Dios, te kaꞌan ña tnoꞌo ja jaꞌa lulu yun nuu ndiꞌi ñayiu ka ndetu kaꞌnu ja skaku niꞌnu ia Dios ñayiu ñuu Jerusalén.
LUK 2:39 Te nuu ni ndiꞌi ja ni ka skunkuu José jin María ndiꞌi nagua tatnuni Ley ia Dios, te ni ka ndajiokuiin ña kuanoꞌokuei ña jin de ñuu Nazaret ja tnii Galilea.
LUK 2:40 Yun te makuaꞌnu suchi luluu yun, te ni kuu yutnui vi ni kuu ndichi ndevaꞌi, chi ni chindee ni chituu ña maa ia Dios.
LUK 2:41 Te vi nuu kuia nuu kuia, ni onoꞌokuei José jin María viko pascua ñayiu judio maa ñuu Jerusalén.
LUK 2:42 Te nuu ni jino Jesús uxi uu kuia, te ni noꞌokuei de jin viko yun, nagua ka saꞌa de nuu kuia nuu kuia.
LUK 2:43 Su nuu ni ndiꞌi ja ni oo viko yun, te kuanoꞌokuei de veꞌe de. Su Jesús, chi ni kendoi maa Jerusalén, su tu ni ka jini de ja ni ndoi.
LUK 2:44 Te ka kaꞌan de ja ndikin ñai kuanoꞌi neꞌu nuu kuanoꞌokuei kuaꞌa ñayiu, te tu ni ka ndanduku yachi ña de. Su nuu ni kuu in kiuu ja ka jika de, te ni ka ndanduku ña de neꞌu ndiꞌi ñayiu ka kuu tnaꞌa de vi neꞌu ñayiu ka jini tnaꞌa jin de.
LUK 2:45 Su ja siun, tu ni ka ndaniꞌi ña de, te ni ka ndajiokuiin de kuanoꞌokuei tuku de ndee Jerusalén ja vi ndanduku ña de.
LUK 2:46 Te ndee nuu uni kiuu, saa ni ka ndaniꞌi ña de nukoi ini veñuꞌu yun, neꞌu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja nini tnoꞌo ka kaꞌan de vi jikan tnoꞌo ñai jin de naxa tatnuni ia Dios.
LUK 2:47 Te ndiꞌi ñayiu ka nini yun, ni ka saꞌu kuii kuiti ini ja ndichi ndevaꞌa ini, te ndiꞌi tnoꞌo ka jikan tnoꞌo ña de kaxtnoꞌi naxa oo.
LUK 2:48 Te nuu ni ka jini ña María jin José, ni ka saꞌu kuii kuiti ini ña, te jiñaꞌa ña: ―Seꞌe, ¿nau ja siaꞌa kaa ja ni saꞌa ña ron? Te ruꞌun jin tata ron, chi ni ka kusuchi ndevaꞌa ini rin ja ka ndanduku ña rin ―jiñaꞌa ña.
LUK 2:49 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nau ja ka ndanduku ña ni? ¿A tu ka jini ni ja nini kuu ja skunkuu san tniuu ja ni tatnuni tata yua san nuu san? ―jiñaꞌi.
LUK 2:50 Su tu ni ka jinkuiꞌnu ini ña jin de nau ja siun ni kaꞌin.
LUK 2:51 Yun te kuanoꞌokuei de jin ñuu Nazaret, te ni ojanyuꞌu ni ojandetui tnoꞌo ni ka okaꞌan de. Te ni tavaꞌa María ndiꞌi yaꞌa ini anu ña.
LUK 2:52 Te Jesús, chi kuu sukuin vi ni kuu ndichi kai, chi ni chindee chituu ña ia Dios, te kusii ndevaꞌa ini ya jin, vi ka kusii ini ñayiu jin.
LUK 3:1 Kuia xaꞌun ja ni onetniuu rey Tiberio ñuu kaꞌnu Roma, te saa kuu ja ni onetniuu Poncio Pilato ñuu ja tnii Judea, te Herodes ni onetniuu ñuu ja tnii Galilea, te ñani de Felipe ni onetniuu ñuu ja tnii Iturea jin ñuu ja tnii Traconite, te Lisanias ni onetniuu ñuu ja tnii Abilinia.
LUK 3:2 Te Anás jin Caifás ka kuu uu sutu ni ka okuu nijaꞌnu nuu sava ka sutu ñuu Israel. Te tiempu saa, ni kaꞌan ia Dios nuu Juan, seꞌe tee nani Zacarías, nuu ñuꞌu teꞌa, nuu tu na veꞌe oo.
LUK 3:3 Te ni kee Juan ja ni jiondita de taka nuu ka oo ñayiu yatni yute Jordán. Te ni kaxtnoꞌo de ja na vi ndatnaꞌu ini ñayiu, te na vi kuandutei nagua konekaꞌnu ini ia Dios nuu yika kuechi.
LUK 3:4 Saa ni kuu nagua ja skunkuu tnoꞌo ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nuu kaꞌan suaꞌa: Kii in tee kana jaa ndee nuu ñuꞌu teꞌa, te kachi de: “Vi savaꞌa ni ichi nuu vaji Jitoꞌo. Te vi ndasaꞌa ndaa ni ichi.
LUK 3:5 Te na ndachitu ndiꞌi chikoꞌi, te na ndundaa ndiꞌi taka yuku sukun vi tinduu. Te ndiꞌi ichi yakua vi ndundaa, jin na ndundii nuu ñuꞌu ni ndayi ndayi.
LUK 3:6 Te ndiꞌi ñayiu vi kuni ja tetniuu ia Dios in ia ja skaku niꞌnu ña” kachi tnoꞌo yoso yun.
LUK 3:7 Yun te nuu jinokuei ñayiu ja skuandute ña Juan, te ni kana xeen de: ―Tatatnoꞌo koo, ¿na in ni kaxtnoꞌo ja kuu vi kaku ni nuu tnundoꞌo ja oo yatni ja vaji?
LUK 3:8 Vitna, te vi saꞌa ni javaꞌa ja ni ka ndataꞌu ini ndija ni. Te ma vi saꞌa teyii ni maa ni ja tatatnoꞌo Abraham ka kuu ni, chi kaꞌan ndaa san ja ia Dios, chi vi ndee yuu yaꞌa te kuu ndasaꞌa ya ja vi ndui tatatnoꞌo Abraham.
LUK 3:9 Te suni kaa xeen, chi ja oo tuaꞌa ja kaꞌnde ndee yoꞌo yutnu. Te yun guaa ndiꞌi yutnu ja tu kuun kiti vixin guaꞌa, te teꞌnde tnu, te kee tnu ja kai tnu nuu ñuꞌu ―ni kachi de.
LUK 3:10 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña ñayiu: ―Kaxtnoꞌo ni joo, ¿nagua kuu ja vi saꞌa san? ―ka jiñaꞌi.
LUK 3:11 Te jiñaꞌa Juan: ―Na in nevaꞌa uu saꞌun, te na kuñaꞌi in kuiꞌnu ñayiu tu na saꞌun nevaꞌa. Te ñayiu nevaꞌa ja kai, te na kuñaꞌi joo na kaa ñayiu tu niꞌi ja kai ―jiñaꞌa de.
LUK 3:12 Yun te suni ni ka jintnaꞌa ña tee ka xtutu xuꞌun impuestu ja vi kuandute de. Te ni ka jikan tnoꞌo de Juan: ―Mastru, te sein, ¿nagua kuu ja vi saꞌa san? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 3:13 Te jiñaꞌa Juan: ―Vi xtutu ndaa ni xuꞌun impuestu, te ma vi kakan kuaꞌa ka ni ―jiñaꞌa de.
LUK 3:14 Yun te suni ni ka jikan tnoꞌo ña sava tee ka kuu soldado: ―Te sein, ¿nagua kuu ja vi saꞌa san? ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Juan: ―Ma vi kindee ni ndatniuu ni in ñayiu ja vi skoto ioo ni jin, te ni ja vi xtavi uun ni jin in kuechi ja tu ni saꞌi. Te vi kuandee ini ni jin joo xuꞌun ja ka jinkunyaꞌu ni ―jiñaꞌa de.
LUK 3:15 Te ndiꞌi ñayiu ka ndetu ja tetniuu Dios in ia kii ja skaku niꞌnu ña, guaa ka ndakani ini jin anui axi saa suu kuu Juan.
LUK 3:16 Yun te jiñaꞌa Juan nuu ndiꞌi ñayiu yun: ―Sein, chi ja ndaa ja jin ndute uun skuandute san ñayiu, su yata sein vaji in tee kuu kaꞌnu ka saa sein ja vini masu nagua kuu saꞌun san ja ndajin san korria ndijan de. Te suu de guaa skuandute ña jin Espíritu ia Dios, te suni teñuꞌu ya ñayiu tu ka kandija.
LUK 3:17 Chi kuu de na kuinio in tee ja ndasavii era ja xtechi de triu, te tavaꞌa siin de nuu saka triu yun, te teñuꞌu de paja nuu kokai ja ma ndaꞌva nikuii nikani. Saa kokuu jin ñayiu ―jiñaꞌa Juan.
LUK 3:18 Te jin kuakuaꞌa ka tnoꞌo ni kaꞌan de ja ni xteku de ñayiu nuu ni kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
LUK 3:19 Te ni oo in kiuu ni kuxeen Juan nuu Herodes, tee tatnuni nuu ñuu yun, ja masu vatuka saꞌa de ja ni ndakuaka tnaꞌa de jin Herodías, ñasiꞌi ñani de Felipe, vi jin kuakuaꞌa ka jakueꞌe ni saꞌa de.
LUK 3:20 Su visi kuaꞌa kuechi Herodes oo, su ni saꞌa de inka jakueꞌe, chi ni tnii de Juan, te ni jasi ña de vekaa.
LUK 3:21 Te in kiuu ni jinokuei ñayiu ja skuandute ña Juan ama ka ja kiꞌin de vekaa. Te suni ni jandute Jesús. Te nuu ni jinkondee ya ndakuatu ya, te ni ndanune andivi.
LUK 3:22 Te ni kunjino ndijin Espíritu ia Dios siki ya na kuinio in sata. Te ni kaꞌan in tnoꞌo ndee andivi nuu jiñaꞌa suaꞌa: ―Maa ron kuu seyii rin ja kutoo ndevaꞌa ña rin, te kusii ini rin jin ron ―jiñaꞌa tnoꞌo yun.
LUK 3:23 Nuu ni jinkondee Jesús ja kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu, chi vaa ndee oko uxi kuia oo ya. Te ka ndakani ini ñayiu ja seꞌe José kuu ya. Te José, chi seꞌe tee ni onani Elí kuu de.
LUK 3:24 Te Elí, chi seꞌe Matat kuu de, te Matat kuu seꞌe Leví, te Leví kuu seꞌe Melqui, te Melqui kuu seꞌe Jana, te Jana kuu seꞌe José.
LUK 3:25 Te José kuu seꞌe Matatías, te Matatías kuu seꞌe Amós, te Amós kuu seꞌe Nahúm, te Nahúm kuu seꞌe Esli, te Esli kuu seꞌe Nagai.
LUK 3:26 Te Nagai kuu seꞌe Maat, te Maat kuu seꞌe Matatías, te Matatías kuu seꞌe Semei, te Semei kuu seꞌe José, te José kuu seꞌe Judá.
LUK 3:27 Te Judá kuu seꞌe Joana, te Joana kuu seꞌe Resa, te Resa kuu seꞌe Zorobabel, te Zorobabel kuu seꞌe Salatiel, te Salatiel kuu seꞌe Neri.
LUK 3:28 Te Neri kuu seꞌe Melqui, te Melqui kuu seꞌe Adi, te Adi kuu seꞌe Cosam, te Cosam kuu seꞌe Elmodam, te Elmodam kuu seꞌe Er.
LUK 3:29 Te Er kuu seꞌe Josué, te Josué kuu seꞌe Eliezer, te Eliezer kuu seꞌe Jorim, te Jorim kuu seꞌe Matat.
LUK 3:30 Te Matat kuu seꞌe Leví, te Leví kuu seꞌe Simeón, te Simeón kuu seꞌe Judá, te Judá kuu seꞌe José, te José kuu seꞌe Jonán, te Jonán kuu seꞌe Eliaquim.
LUK 3:31 Te Eliaquim kuu seꞌe Melea, te Melea kuu seꞌe Mainán, te Mainán kuu seꞌe Matata, te Matata kuu seꞌe Natán.
LUK 3:32 Te Natán kuu seꞌe David, te David kuu seꞌe Isaí, te Isaí kuu seꞌe Obed, te Obed kuu seꞌe Booz, te Booz kuu seꞌe Salmón, te Salmón kuu seꞌe Naasón.
LUK 3:33 Te Naasón kuu seꞌe Aminadab, te Aminadab kuu seꞌe Aram, te Aram kuu seꞌe Esrom, te Esrom kuu seꞌe Fares, te Fares kuu seꞌe Judá.
LUK 3:34 Te Judá kuu seꞌe Jacob, te Jacob kuu seꞌe Isaac, te Isaac kuu seꞌe Abraham, te Abraham kuu seꞌe Taré, te Taré kuu seꞌe Nacor.
LUK 3:35 Te Nacor kuu seꞌe Serug, te Serug kuu seꞌe Ragau, te Ragau kuu seꞌe Peleg, te Peleg kuu seꞌe Heber, te Heber kuu seꞌe Sala.
LUK 3:36 Te Sala kuu seꞌe Cainán, te Cainán kuu seꞌe Arfaxad, te Arfaxad kuu seꞌe Sem, te Sem kuu seꞌe Noé, te Noé kuu seꞌe Lamec.
LUK 3:37 Te Lamec kuu seꞌe Matusalén, te Matusalén kuu seꞌe Enoc, te Enoc kuu seꞌe Jared, te Jared kuu seꞌe Mahalaleel, te Mahalaleel kuu seꞌe Cainán.
LUK 3:38 Te Cainán kuu seꞌe Enós, te Enós kuu seꞌe Set, te Set kuu seꞌe Adán, te Adán kuu seꞌe ia Dios.
LUK 4:1 Nuu ni nana Jesús ini yute Jordán ja ni jandute ya, te ni chitu ña Espíritu ia Dios jin ya, te ni jaka ña Espíritu yun ja kuaꞌan ya ndee nuu ñuꞌu teꞌa.
LUK 4:2 Te yun ni oo ya uu xiko kiuu ja ni jito tnuni ña Tachi, te tu saꞌun nagua ni jaa ya ndiꞌi kiuu yun, te nuu kuee ka, te ni kejaꞌa ya kokin ya.
LUK 4:3 Yun te jiñaꞌa Tachi yun: ―Nuu ja Seꞌe Dios kuu ron, te tatnuni nuu yuu yaꞌa ja na nduu xtaa, te kaa ron ―jiñaꞌa.
LUK 4:4 Te jiñaꞌa Jesús: ―Yoso nuu tutu ii: “Masu maintnoꞌo xtaa kuu ja koteku ñayiu, chi suni jin ndiꞌi tnoꞌo ia Dios kuu ja tekui” ―jiñaꞌa ya.
LUK 4:5 Yun te ni jaka ña Tachi yun nuu in yuku sukun ndevaꞌa, te vi nunuu suaꞌa ni, te ni xneꞌe ndiꞌi ñuu oo ninii ñuyiu.
LUK 4:6 Te jiñaꞌa Tachi yun: ―Taa rin ndiꞌi jakaꞌnu yaꞌa nuu ron vi ndiꞌi jayiñuꞌu oo nui, chi maa rin ni niꞌi ndiꞌi, te kuñaꞌa rin nuu na ñayiu kuini maa rin ja kuñaꞌa rin.
LUK 4:7 Nuu ja na jinkuiin jiti ron nuu rin, te chiñuꞌu ña ron, te taa rin ndiꞌi koo nuu ndaꞌa maa ron ―jiñaꞌa.
LUK 4:8 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kujioo kuaꞌan, vi Tachi, chi yoso nuu tutu ii: “Maintnoꞌo nuu ia Jitoꞌo Dios ron kuu ja chiñuꞌu ron, te maintnoꞌo nuu maa ya guaa kunukuechi ron”.
LUK 4:9 Yun te ni jaka ña Tachi yun ja kuaꞌan ya Jerusalén, te ni skaa ña ndee xtuu veñuꞌu kaꞌnu, te jiñaꞌa: ―Nuu ja ndija ron ja Seꞌe Dios kuu ron, te ndagua yaꞌa makee ndee nuu ñuꞌu,
LUK 4:10 chi suni yoso nuu tutu ii: “Tetniuu Dios ia ka jinokuechi nuu ya ja vi koto ña jin ron”,
LUK 4:11 te “vi kotnii ndaꞌa ron, nagua ja ma kachi jaꞌa ron jin ni in yuu”, ―jiñaꞌa.
LUK 4:12 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kachi nuu tutu ii: “Ma koto tnuni ron Jitoꞌo Dios ron” ―jiñaꞌa ya.
LUK 4:13 Te nuu ni ndiꞌi ja ni jito tnuni ña Tachi yun jin Jesús, te ni kujioo ndee saa tiempu.
LUK 4:14 Yun te ni ndajiokuiin Jesús ñuu ja tnii Galilea jin jakaꞌnu Espíritu maa ia Dios. Te ni jitenuu tnoꞌo ja teku tnoꞌo ya nii ñuu yun.
LUK 4:15 Saa te ni jikanuu ya taka veꞌe ii sinagoga nuu ka ndututu ñayiu judio, te ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios, te vi ndiꞌi ñayiu ni ka ndakuantnoꞌo ña ja luu kaxtnoꞌo ya.
LUK 4:16 Yun te kuanoꞌo ya ñuu Nazaret nuu ni jaꞌnu ya. Te in kiuu ndatatu ni kiuu ya veꞌe ii sinagoga, nagua ni osaꞌa ya. Te ni ndakoo ya ja kaꞌu ya tutu ii.
LUK 4:17 Te ni ka jiñaꞌa de tutu ii ja ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa. Te nuu ni jani ya tutu yun, te ni jinkuꞌun ya nuu kaꞌan suaꞌa, te ni kaꞌu ya:
LUK 4:18 Espíritu maa ia Dios oo jin san, chi ni saꞌa siin ña ya, nagua ja ndakani san tnoꞌo vaꞌa ya nuu ñayiu ka kundaꞌu. Te ni tetniuu ña ya vaji san ja ndasaꞌa san ñayiu ka ndatnaꞌu ini nuu yika kuechi, vi kana ndoso san ja na vi yaa ñayiu ka oo nuu ndaꞌa ñayiu inka ñuu, vi ndasaꞌa san ñayiu ka ndesi nuu vi siaa san ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña tnaꞌi.
LUK 4:19 Te kaxtnoꞌo san ja vitna kuu kuia ja chindee chituu ña ia Dios jin ñayiu kachi tutu ni kaꞌu ya.
LUK 4:20 Te ni ndaxtuu ya tutu yun, te ni ndakuñaꞌa ya ndaꞌa in tee jinokuechi nuu veꞌe ii yun, te ni jinkoo ya. Yun te vi tu ka yaꞌa nuu ña ndiꞌi ñayiu ka oo yun.
LUK 4:21 Te ni jinkondee ya kaꞌan ya: ―Vitna te ni skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu ii yaꞌa ja ni ka onini ndiꞌi ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 4:22 Te ndiꞌi ñayiu ni ka kaꞌan vaꞌa ja jaꞌa ya, te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini ja luu ndevaꞌa kaxtnoꞌo ya. Su ka jikan tnoꞌo tnaꞌi: ―¿A masu seꞌe José kuu suchi yaꞌa? ―ka kachi.
LUK 4:23 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vatuni vi kaꞌan ni tnoꞌo yaꞌa jin san: “Roon ja tee tatna kuu ron, ndasaꞌa tatna maa ron, vi saꞌa ñuu maa ron yaꞌa ja ni saꞌa ron Capernaúm ka kaꞌan ñayiu, te vi kandija ña rin”, vi kachi ni suaꞌa.
LUK 4:24 Te jiñaꞌa ka ya: ―Kaꞌan ndaa san ja ni in tee ndakani tnoꞌo ia Dios, tu ka jantaꞌu ña ñayiu ñuu maa de.
LUK 4:25 Te kaꞌan ndaa san, ja tiempu ni oo Elías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios, ni ka oo kuaꞌa ñaꞌa ni ka ndondaꞌu ñuu mao Israel yaꞌa, na tu ni kuun saꞌun sau nuu uni kuia yosava, te ni oo ndevaꞌa tnama,
LUK 4:26 su tu ni tetniuu ña ia Dios jin Elías ja kii de chituu de ñaꞌa ñuu mao Israel, chi saa suaꞌa ñaꞌa inka ñuu ja ni oo ñuu Sarepta ja tnii Sidón, yun ni jaꞌan de ni chituu ña de.
LUK 4:27 Suni saa ni tiempu na ni oo Eliseo, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios, suni ni ka oo kuaꞌa ñayiu ñuu mao ni ka okuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi. Te vini in tu ni nduvaꞌa, chi saa suaꞌa in tee ñuu Siria nani Naamán kuu ja ni nduvaꞌa ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 4:28 Te nuu ni ka onini tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kiti ini ndiꞌi ñayiu ni ka ndututu veꞌe ii sinagoga yun.
LUK 4:29 Te ni ndontakuei ja ni ka keneꞌe ndaꞌa ñai. Te kuaꞌankuei jin ya ndee xtuu yuku nuu kaa maa ñuu yun, ja vi skanakau ñai.
LUK 4:30 Su tuu, chi vi neꞌu ndiꞌi ñayiu yun ni yaꞌa ya, te kuaꞌan ya.
LUK 4:31 Yun te kuaꞌan Jesús ñuu Capernaúm ja tnii Galilea. Te ni okaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios nuu ñayiu kiuu ndatatu.
LUK 4:32 Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya, chi kaꞌan ya jin tnoꞌo ja ndiso tniuu ya.
LUK 4:33 Te ini veꞌe ii sinagoga yun oo in tee ñuꞌu ña espíritu tneꞌe ja kuu espíritu tachi, te vi sanaa ni kana jaa,
LUK 4:34 te jiñaꞌa: ―Xndendoo ña. ¿Nagua kuini ron ja vaji ron nuu ka oo rin, vi Jesús, tee ñuu Nazaret? ¿A vaji ron ja xnaa ña ron jin rin? Te ja jini ña rin jin ron, chi ia ni tetniuu Dios kuu ron ―jiñaꞌa suaꞌa.
LUK 4:35 Te ni kaꞌan xeen Jesús nuu espíritu tachi yun, te jiñaꞌa ya: ―Kasi yuꞌu, te kee kuaꞌan ―jiñaꞌa ya. Yun te ni xndonso ña espíritu tachi jin tee yun jin nuu ndiꞌi ñayiu yun, te ni kee kuaꞌan. Te tu ka nagua ni saꞌa ña.
LUK 4:36 Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini ja siun ni kuu, te ni ka jinkondei ka jikan tnoꞌo tnaꞌi: ―¿Na tnoꞌo kuu tnoꞌo yaꞌa ja vi jin tniuu nee tee yaꞌa vi jin jakaꞌnu tatnuni de nuu espíritu tachi ja na kujioo, te ni kee kuaꞌan? ―ka kachi.
LUK 4:37 Te ni jitenuu tnoꞌo ja teku tnoꞌo Jesús ndiꞌi ni ñuu yatni yun.
LUK 4:38 Yun te ni ndee Jesús veꞌe ii sinagoga, te kuaꞌan ya ja ni kenta ya veꞌe Simón. Te katuu nana xiso de kuꞌu kaꞌu ndevaꞌa ña jin kueꞌe kiji, te ni ka kaꞌan ndaꞌu de ja na chituu ya jin ña.
LUK 4:39 Yun te ni chindei ya xini ya ichi nuu katuu ña, te ni kaꞌan xeen ya jin kueꞌe yun ja na kujioo. Te vi ore saa, ni nduvaꞌa ña, te ni ndakoo ña ni saꞌa ña ja ni ka jaa ya.
LUK 4:40 Te nuu ni jinkoxnee nikandii, vi nasaa natuꞌu ñayiu ni jinokuei jin ñayiu kuꞌu ndiꞌi nuu kueꞌe, te ni sonee ya ndaꞌa ya siki in in, te ni ndasaꞌa ña ya.
LUK 4:41 Te suni ni kanakuei ña espíritu tachi jin kuaꞌa ñayiu, te ni ka jinkondee ka kana: ―Roon, chi Seꞌe Dios kuu ron ―ka jiñaꞌa. Su ni kaꞌan xeen Jesús, te tu ni jandetu ya ja vi kaꞌan, chi ja ka jini ja maa ya kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios.
LUK 4:42 Yun te nuu ni tuu inka kiuu, te ni kee ya kuaꞌan ya nuu tu na ñayiu ka oo. Su ni ka ndanduku ña ñayiu, te nuu ni jinokuei nuu oo ya, te ni ka junkani ñai ja ma kiꞌin ya.
LUK 4:43 Su yun te jiñaꞌa ya: ―Tuu, chi suni nini kuu ja kiꞌin san sava ka ñuu ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu naxa tatnuni ia Dios, chi tniuu yun ni tetniuu ña ya ja vaji san ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 4:44 Te kuaꞌan ya ja ni jiondita ya taka veꞌe ii sinagoga ka oo nii ñuu ja tnii Galilea, te ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu.
LUK 5:1 In kiuu ni oo Jesús yatni yuꞌu ndute mar Genesaret, te ni ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ja vi konini tnoꞌo ia Dios, te vi suaꞌa ni ka jexin niꞌnu tnaꞌi.
LUK 5:2 Te ni jini ya uu barco ka nukuiin yuꞌu ndute mar yun, chi ja ni nanakuei tee ka jika ja ka nduku chiaka ka ndakate de ñunu de.
LUK 5:3 Te ni kaa ya nuu in barco ja kuu kuenta Simón Pedro, te ni kaꞌan ya jin de ja ndaskaka yata ka de joo. Yun te ni jinkoo ya, te ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu.
LUK 5:4 Te nuu ni ndiꞌi ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu, te jiñaꞌa ya nuu Simón: ―Skaka ni barco yaꞌa na kiꞌinkueio ndee nuu ñuꞌu kunu ka ndute yun, te vi skee ni ñunu jian, te vi tau ni chiaka ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 5:5 Te jiñaꞌa Simón Pedro: ―Mastru, ja ni kuu in jakuaa ka oo san yaꞌa ka satniuu san, te tu ka niꞌi saꞌun san ti. Su jin tnoꞌo ja kaꞌan maa ni, te na kiꞌinkueio, te na vi skee tuku san ñunu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
LUK 5:6 Te nuu ni ka skee de ñunu yun, te ni ka niꞌi de kuaꞌa ndevaꞌa chiaka, te vi ndee ñunu yun ni jinkondee teꞌnde.
LUK 5:7 Yun te ni ka kaja ndaꞌa de sava ka tnaꞌa de ka ñuꞌu nuu inka barco yun ja na kiꞌinkuei de vi chituu ña de. Te ni jinokuei tee yun, te vini ka chitu xini de nduu barco yun, te vi saa ndee ni ka ja kee ndute ja vi saꞌu.
LUK 5:8 Te nuu ni jini Simón Pedro ja siun ni kuu, te ni jinkuiin jiti de nuu Jesús, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, kujioo ni, chi tee oo ndevaꞌa yika kuechi kuu san ―jiñaꞌa de.
LUK 5:9 Chi ni ka yuꞌu ndevaꞌa de ja siun kuaꞌa ndevaꞌa chiaka ni ka tnii de.
LUK 5:10 Suni saa Jacobo jin Juan seꞌe Zebedeo tee ka satniuu jin Simón Pedro, suni ni ka yuꞌu de ja siun ni kuu. Su yun te jiñaꞌa Jesús nuu Simón Pedro: ―Ma koyuꞌu ni, chi vitna te ñayiu tnii ni ja kiukuei ichi ia Dios masu ka chiaka tnii ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 5:11 Yun te ni ka ndeneꞌe jioo de barco yun yuꞌu ndute, te ni ka xndoo ndiꞌi de, te ni ka jata ndikin de Jesús, te kuaꞌankuei de jin ya.
LUK 5:12 In kiuu oo Jesús in ñuu, te ni jino in tee kuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te ni jikantaꞌu de: ―Jitoꞌo san, nuu ja kuini ni, te kuu ndasavii ña ni joo ja na nduvaꞌa san ―jiñaꞌa de.
LUK 5:13 Yun te ni skaa Jesús ndaꞌa ya, te ni keꞌe ña ya, te jiñaꞌa ya: ―Kuini san, te nduvii ni ―jiñaꞌa ya. Te vi ore saa kuaꞌan kueꞌe yun.
LUK 5:14 Yun te ni tatnuni Jesús ja ma ndakani de nuu ni in ñayiu ja suu ya ni ndasaꞌa ña. Te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌan ni, te xneꞌe ni maa ni nuu sutu, te soko ni nuu ia Dios nagua ni tatnuni Moisés, nagua ja na vi kuni ñayiu ja ni nduvaꞌa ni ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 5:15 Su vini saa, te ni jitenuu ja teku tnoꞌo ya ja ndasaꞌa ya ñayiu in kiuu in kiuu ka. Te ni ka kututu kuaꞌa ñayiu ja vi konini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya vi ja ndasaꞌa ña ya nuu kueꞌe ja ka kuꞌi.
LUK 5:16 Te ni okujioo ya nuu tu na ñayiu oo ja ni ondakuatu ya.
LUK 5:17 Te in kiuu oo Jesús kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu. Te yun ka nukoo sava tee ka kuu fariseo vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja vajikuei de taka ñuu ja tnii Galilea vi Judea vi Jerusalén. Te oo Jesús jin jakaꞌnu maa Dios, yun guaa ndasaꞌa ya kuaꞌa ñayiu ka kuꞌu.
LUK 5:18 Yun te ni jinokuei tee ka ndiso jito nuu yoxnee in tee kuꞌu kueꞌe ni ndutuchiin. Te ni ka kuini de ja kiukuei de ini veꞌe yun, te vi kakintuu de tee kuꞌu yun nuu Jesús.
LUK 5:19 Su tu ni kuu ja kiukuei de, chi ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu. Yun te ni kakuei de ichi xtuu veꞌe, te ni ka june de xnuu yaxin ndesi yata veꞌe, te ni ka skee de jito yun maꞌñu ñayiu nuu oo Jesús.
LUK 5:20 Te nuu ni jini ya ja ka kandija guaꞌa tee yun, te jiñaꞌa ya nuu tee ni ndutuchiin yun: ―Ñani, ja ni jakaꞌnu ini san yika kuechi ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 5:21 Yun te ni ka kiti ini tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo ja siun ni kaꞌan ya, te ni ka jinkondee de ka ndakani ini de: ―¿Na in kuu tee yaꞌa ja kaneꞌe de jin ia Dios? Te tu na in kuu konekaꞌnu ini yika kuechi, chi maintnoꞌo maa ia Dios guaa kuu konekaꞌnu ini ya ―ka ndakani ini de.
LUK 5:22 Su Jesús, chi ni jini ya ja siun ka ndakani ini de. Yun te ni jikan tnoꞌo ña ya, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja siun ka ndakani ini ni?
LUK 5:23 ¿Nagua kuu ja vijin ka ja kaꞌan san? ¿A vijin ka ja kuñaꞌa san ja ni onekaꞌnu ini san yika kuechi tee yaꞌa, axi vijin ka ja kuñaꞌa san ja na ndakoo de te na kaka de?
LUK 5:24 Te vitna te na xneꞌe san nuu ndiꞌi ni nagua ja vi kuni ni ja sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi ndiso tniuu san nuu ñuyiu ja kuu konekaꞌnu ini san yika kuechi. Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ni ndutuchiin yun: ―Nuu maa ni kaꞌan san, ndakoo ni ndakiꞌin ni jito ni, te kuanoꞌo ni veꞌe ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 5:25 Te vi nuu saa, ni ndakoo de, te ni ndakiꞌin de jito nuu ni okatuu de, te kuanoꞌo de veꞌe de, ndakuantaꞌu de nuu ia Dios ja ni nduvaꞌa de.
LUK 5:26 Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini ja siun ni kuu, te ka saꞌa kaꞌnui ia Dios, te vi ka yuꞌu ndevaꞌi, te ka kaꞌin: ―Vitna te ni ka jinio in tniuu vii ndevaꞌa ―ka kachi.
LUK 5:27 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni kee Jesús kuaꞌan ya, te yun ni jini ya in tee nani Leví ja xtutu de xuꞌun impuestu, te nukoo de nuu ka tniuyaꞌu xuꞌun yun, te jiñaꞌa Jesús: ―Kondikin ña ni na kiꞌon ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 5:28 Yun te ni xndoo ndiꞌi de, te ni ndakoo de ja ni jata ndikin ña de jin ya kuaꞌan de.
LUK 5:29 Yun te ni saꞌa de in viko kaꞌnu veꞌe de ja kusii ini de jin Jesús. Te kuaꞌa tee ka xtutu xuꞌun impuestu ka oo jin sava ka ñayiu ja ka nukoi in ni nuu mesa jin Jesús, ja ka jai xtaa jin ya.
LUK 5:30 Yun te ni ka jinkondee tee ka kuu fariseo vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ja ka kaꞌan ndee de tee ka skuaꞌa jin Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja vi in ni ka jaa ni vi ka jiꞌi ni jin ñayiu ka xtutu xuꞌun impuestu vi ñayiu ka saꞌa yika kuechi? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 5:31 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ñayiu ka oo vaꞌa, chi tu ka jiniuꞌu tee tatna, chi maa ni ñayiu ka kuꞌu kuu ja ka jiniuꞌu.
LUK 5:32 Te suni saa kuu jin sein, chi masu vaji san ja ndakaꞌan san ñayiu ka ndakani ini ja ñayiu vaꞌa ka kuu, chi vaji san ja ndakaꞌan san ñayiu ka ndakuni ja ka oo yika kuechi, te vi ndatnaꞌu ini nuu yika kuechi ―jiñaꞌa ya.
LUK 5:33 Yun te ni ka jikan tnoꞌo de Jesús: ―¿Nau ja tee ka skuaꞌa jin Juan vi tee ka skuaꞌa jin tee ka kuu fariseo, ka ondite de kuaꞌa jichi, vi kuaꞌa jichi ka ndakuatu de, su tee ka skuaꞌa jin ni, chi vi siun ni ka jaa ka jiꞌi de? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 5:34 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A kuu vi tenini ni ñayiu ka oo in viko tnandaꞌa ja vi kondite kiuu ja vi ka oi jin maa tee tnandaꞌa yun? Maa kuu.
LUK 5:35 Su koo in kiuu ja naa ndoñuꞌu tee tnandaꞌa yun, saa guaa vi konditei, chi vi koi jin tnoꞌo suchi ini ―jiñaꞌa ya.
LUK 5:36 Yun te suni ni kaꞌan ya in tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya: ―Ni in ñayiu tu jaꞌnde in pedasu saꞌun jaa, te ndatnaa nuu in saꞌun tuꞌu, chi nuu ja saa na saꞌa, te junaa saꞌun jaa yun. Te inka kuu ja pedasu saꞌun jaa yun, chi ma konaꞌa vaꞌa ja ndee nuu in saꞌun tuꞌu.
LUK 5:37 Suni ma kuu tnaa ñayiu vinu jaa nuu in ñii tuꞌu, chi nuu ja saa na saꞌa, te ore ndasaka vinu yun, te kaꞌndi ñii tuꞌu, te ja saa chi junaa vinu vi junaa ñii yun.
LUK 5:38 Te yun guaa tnaa ñayiu vinu jaa nuu ñii jaa nagua ja ma junaa.
LUK 5:39 Te ni in ñayiu ja jiꞌi vinu ava tu kuini ja koꞌi vinu jaa, chi ja ava kuu ja asin ka, ka kachi ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 6:1 In kiuu ndatutu ni yaꞌa Jesús in nuu kaa triu, te ni ka tnoꞌo tee ka skuaꞌa jin ya yoko triu yun, ni ka yokin de nuu ndaꞌa de, te ni ka jaa de.
LUK 6:2 Te ka jiñaꞌa sava tee ka kuu fariseo: ―¿Nau ja ka saꞌa ni tniuu? Te oo ii ja saꞌo kiuu ndatatu ―ka jiñaꞌa de.
LUK 6:3 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A vini tu ka kaꞌu ni nuu tutu ii naxa ni saꞌa David in kiuu ka kokin de jin tee ka jika jin de?
LUK 6:4 Te ni kiuu de veꞌe maa Dios, te ni kiꞌin de xtaa vixin ii ni ka jaa de ja oo ii ja ma kuu vi kaa de, ni maa de, te ni tee ka oo jin de, chi maintnoꞌo sutu guaa kuu vi kaa.
LUK 6:5 Te jiñaꞌa ka ya: ―Maa san ja kuu san Seꞌe Teyii kuu san Jitoꞌo ja ndiso tniuu san ja tatnuni san siki kiuu ndatatu ―jiñaꞌa ya.
LUK 6:6 Suni in kiuu ndatatu kuu tuku na ni kiuu Jesús veꞌe ii sinagoga, te ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu. Te yun oo in tee ni yichi ndaꞌa kuaꞌa de.
LUK 6:7 Te ka ndiaꞌa yuꞌu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo, kondioꞌni a ndasaꞌa ya ñayiu kiuu ndatatu, nagua ja kuu vi kaꞌan kuechi de ja jaꞌa ya.
LUK 6:8 Su ni jini Jesús ja siun ka ndakani ini de, te jiñaꞌa ya nuu tee kuꞌu ndaꞌa yun: ―Ndakoo ni te junkuiin ni maꞌñu sagua yaꞌa ―jiñaꞌa ya. Te ni ndakoo tee yun, te ni jinkuiin de.
LUK 6:9 Te jiñaꞌa ya nuu sava ka tee yun: ―In ja jikan tnoꞌo ña san jin ndiꞌi ni, ¿nagua kuu ja kuu saꞌo kiuu ndatatu? ¿A javaꞌa axi jakueꞌe? ¿A ja skaku niꞌnuo in ñayiu axi ja kaꞌnio jin? ―jiñaꞌa ya.
LUK 6:10 Yun te ni ndakoto ya nuu ndiꞌi ñayiu ni ka jionduu ña jin ya, te jiñaꞌa ya nuu tee kuꞌu ndaꞌa yun: ―Skaa ni ndaꞌa ni ―jiñaꞌa ya. Te ni skaa de ndaꞌa de, te ni nduvaꞌa.
LUK 6:11 Su ni ka kiti ndevaꞌa ini tee ka ndiaꞌa yuꞌu yun, te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo de naxa vi saꞌa de ja vi kaꞌan kuechi de siki Jesús.
LUK 6:12 Te yatni kiuu saa ni kee Jesús kuaꞌan ya in yuku ja ndakuatu ya. Te yun ni oo ya in jakuaa ndakuatu ya nuu ia Dios.
LUK 6:13 Te nuu ni tuu inka kiuu, te ni ndakana ya tee ka skuaꞌa jin ya, te ni kaji ya uxi uu de ja ni chitniuu ña ya ja vi xtutenuu de tnoꞌo ya.
LUK 6:14 Te tee yaꞌa ka kuu de: Simón, tee ni xnani ya Pedro, vi ñani de Andrés, vi Jacobo vi Juan, vi Felipe vi Bartolomé,
LUK 6:15 Mateo vi Tomás jin inka Jacobo seꞌe Alfeo, jin inka Simón tee yinduu nuu ñayiu ka kuu Zelote,
LUK 6:16 Judas ñani Jacobo, vi Judas Iscariote tee ni sinotuu Jesús nuu kuee ka.
LUK 6:17 Yun te ni nukuei Jesús yuku yun jin ndiꞌi de, te ni ndajakuei ya in yoso. Te yun ni ka kututu kuaꞌa ñayiu ka skuaꞌa jin ya, vi ñayiu vajikuei ndiꞌi ñuu ja tnii Judea vi Jerusalén, vi ñayiu vajikuei ichi ñuu ka oo yatni yuꞌu ndute mar, ñuu nani Tiro vi ñuu nani Sidón. Te ndiꞌi ñayiu yun ni jinokuei ja vi konini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya vi ja ndasaꞌa ya ñayiu ka kuꞌu.
LUK 6:18 Te taka ñayiu ka ñuꞌu ña espíritu kueꞌe ni ka nduvaꞌi.
LUK 6:19 Te vi ndiꞌi ñayiu ni ka nduku ja vi keꞌe ñai jin ya, chi ni ka jini ja oo jakaꞌnu ya ja ndasaꞌa ya ñayiu.
LUK 6:20 Yun te ni ndakondiaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Na taꞌu na ndetu maa ni ja ka kundaꞌu ni, chi vi koo ni nuu tatnuni ia Dios.
LUK 6:21 ’Na taꞌu na ndetu maa ni ja ka jiꞌi ni soko vitna, chi koo in kiuu te vi kuꞌun chitu chii ni. ’Na taꞌu na ndetu maa ni ja ka kusuchi ini ni vitna, chi koo in kiuu vi kuakusii ni.
LUK 6:22 ’Na taꞌu na ndetu maa ni nuu ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu ja jaꞌa sein ja kuu san Seꞌe Teyii nuu vi keneꞌe ndaꞌa ñai, te vi nani ñai jin ni, te vi skexiko ñai jin ni na kuinio ja ñayiu kueꞌe ka kuu ni.
LUK 6:23 Su vi kosii ndevaꞌa ini ni kiuu saa, chi kaꞌnu in ja vi kutaꞌu ni nuu jinokuei ni nuu ia Dios oo ndee andivi, chi suni siun ni ka saꞌa ndi tata velu ñayiu yun jin tee ni kikuei ja ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
LUK 6:24 ’Su ndaꞌu ni ka maa ni, ñayiu kuika. ¡Naka tnundoꞌo vi kuni ni! Chi ja ni ka niꞌi ni jasii ini nuu ñuyiu yaꞌa.
LUK 6:25 ’Ndaꞌu ni ka maa ni, ñayiu ja ka ñuꞌu chitu chii vitna, chi koo in kiuu vi kusoko ni. ’Ndaꞌu ni ka maa ni, ñayiu ka jakusii vitna, chi koo in kiuu vi kana vi ndaꞌi ni.
LUK 6:26 ’Ndaꞌu ni ka maa ni nuu ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ndiꞌi ñayiu ja jaꞌa ni vitna. ¡Naka tnundoꞌo vi kuni ni! Chi suni saa ni ka okaꞌan ndi tata velu ñayiu yun jin tee tnoꞌo ja ka kaꞌan ja tnoꞌo ia Dios ka ndakani.
LUK 6:27 ’Te maa ni ja ka nini ni tnoꞌo kaxtnoꞌo san, te na kachi san: Vi kaꞌan too ni ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Te vi saꞌa vaꞌa ni jin ñayiu ka skexiko ña jin ni.
LUK 6:28 Vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni jin ñayiu ka xtau tniaꞌa ña. Vi ndakuatu ni nuu ia Dios ja jaꞌa ñayiu ka nani ña.
LUK 6:29 Te nuu ja na in ñayiu na kani in lado jiki nuu ni, te kuñaꞌa ni inka lado na kani; axi nuu ja na in ñayiu kindee soo suꞌnu ni, te suni kuñaꞌa ni ndee suꞌnu ni na kiꞌin jin.
LUK 6:30 Te nani kuu ñayiu jikan na in guaa kuu, te kuñaꞌa ni. Te nuu ja na in kindee ja nevaꞌa ni, te ma ndakan ni ja ndajioneꞌi.
LUK 6:31 Vi saꞌa ni javaꞌa jin ñayiu, nuu ja ka kuini ni ja vi saꞌi javaꞌa jin ni.
LUK 6:32 ’Chi nuu ja ka kaꞌan too ni maa ni ñayiu ka kaꞌan too ña jin ni, ja saa, ¿ndenu oo javaꞌa ka saꞌa ni? Chi vi ndee ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka saꞌa siun.
LUK 6:33 Te nuu ja ka saꞌa vaꞌa ni jin maa ni ñayiu ka saꞌa vaꞌa ña jin ni, ja saa, ¿ndenu oo javaꞌa ka saꞌa ni? Chi vi ndee ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka saꞌa siun.
LUK 6:34 Te nuu ja ka jiñaꞌa nuu ni nuu maa ni ñayiu ka jini ni ja ndatniuyaꞌui, ja saa, ¿ndenu kuu nuu oo javaꞌa ka saꞌa ni? Chi vi ndee ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka jiñaꞌa nui nuu inka ñayiu saꞌa yika kuechi, nagua ja ndaniꞌi ja ni jiñaꞌi yun.
LUK 6:35 Su maa ni, ma vi saꞌa ni siun. Chi vi kaꞌan too ni ndee ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Vi saꞌa ni javaꞌa, te vi kuñaꞌa nuu ni, su ma vi kondetu ni ja nagua vi ndaniꞌi ni. Chi kaꞌnu in ja vi kutaꞌu ni, te vi kokuu ni seꞌe ia Dios oo ndee sukun, chi kundaꞌu ini ya ndee ñayiu tu ka jini ja vi ndakuantaꞌu nuu ya vi ñayiu kueꞌe.
LUK 6:36 Te vi kokuu ni ñayiu ndaꞌu ini nagua ndaꞌu ini Tata Dios.
LUK 6:37 ’Te ma vi xtavi kuechi ni inka ñayiu nagua ja ma xtavi kuechi ña ia Dios jin maa ni. Ma vi kaꞌan kuechi ni ja jaꞌa ñayiu, nagua ja ma kaꞌan kuechi ia Dios ja jaꞌa in in maa ni. Vi konekaꞌnu ini ni, nagua ja na konekaꞌnu ini ia Dios ja jaꞌa ni.
LUK 6:38 Vi kuñaꞌa ni nuu inka ñayiu, te na ndataa ia Dios nuu maa ni, chi taa ya in kostal ja ni chitu guaꞌa, te kisi ya ja vi ñuꞌu tnutnuu, te vi chitu xini xini taa ya nuu ni. Chi vi nagua ka chikuaꞌa maa ni, suni saa ni ndachikuaꞌa ia Dios ja ndataa ya nuu ni, ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 6:39 Yun te ni kaꞌan ya in tnoꞌo jioniꞌni, te jiñaꞌa ya: ―In tee kuꞌu nuu, ¿a kuu koxnoꞌo de ja kondeka de inka tee kuꞌu nuu? ¿Te a masu vi nduu de vi kanakau nuu in yau?
LUK 6:40 Te suni saa nuu ja in tee ja vi inka ni kejaꞌa de skuaꞌa de, ma kuu kokuu kaꞌnu ka de nuu tee kaxtnoꞌo nuu de. Su nuu na xndiꞌi de skuaꞌa guaguaꞌa de, te kokuu inuu de jin tee ni kaxtnoꞌo nuu de.
LUK 6:41 ’¿Te nau ja ka ndiaꞌa ni miꞌi inee nuu in ñani in tnaꞌa ni? Te tu ka ndakondiaꞌa ni vitu ja ndesi nuu maa ni.
LUK 6:42 Te ¿naxa kuu vi kuñaꞌa ni nuu in ñani in tnaꞌa ni: “Ñani, kuandetu ni na tau san joo miꞌi inee nuu ni”, te tu ka ndakondiaꞌa ni vitu ja ndesi nduchi nuu maa ni? Seꞌe ndijani ini, xtnañuꞌu ka vi xtajioo ni vitu ja ndesi nduchi nuu maa ni jian, nagua ja kuu vi kondiaꞌa guaꞌa ni ja vi tau ni miꞌi inee nuu in ñani in tnaꞌa ni.
LUK 6:43 ’Tu na in yutnu guaꞌa ja kuun kiti vixin kueꞌe, te ni tu na yutnu kueꞌe ja kuun kiti vixin guaꞌa.
LUK 6:44 Chi jin kiti vixin mamaa tnu, te kunio na yutnu kuu tnu. Chi tu kuun tichi iuu nuu tnu iñu, te ni uva ma vi ndaxtutuo nuu tnu iñu kanchu.
LUK 6:45 Te suni saa ni kuu jin in tee vaꞌa: Ndimaa tnoꞌo vaꞌa kaꞌan de, chi oo javaꞌa ini anu de. Su tee saꞌa jakueꞌe, chi maa ni tnoꞌo kueꞌe kaꞌan de, chi ni kaya ndevaꞌa jakueꞌe ini anu de. Chi nagua kaya ini anu ñayiu, te makana yuꞌi ja kaꞌin ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 6:46 Yun te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja Jitoꞌo ka xnani ña ni jin san, te tu ka skunkuu ni tnoꞌo kaꞌan san?
LUK 6:47 Na kaꞌan san na in kintnaꞌa inuu jin ndiꞌi ñayiu vajikuei ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo san, te ka skunkui.
LUK 6:48 Ka kintnaꞌa inui jin in tee ni saꞌa in veꞌe. Xtnañuꞌu ka ni jate kunu de ndee ni katuu yuu kaji, te yun ni sama de ja ni sonee de veꞌe de. Te nuu ni ndachitu ndute, te ni tee suaꞌa ni tee suaꞌa de veꞌe yun, su tu ni skanda ña de, chi nukuiin guaꞌa siki kava.
LUK 6:49 Su ñayiu ni onini tnoꞌo kaxtnoꞌo san, te tu ni skunkui, chi kintnaꞌa inui jin in tee ni sonee in veꞌe nuu ñuꞌu vita, te tu ni sama de jaꞌa veꞌe yun. Te nuu ni ndachitu ndute, te ni tee suaꞌa ni tee suaꞌa de veꞌe yun. Yun te ni ndonso, te ni naa ndiꞌi veꞌe yun ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:1 Nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús jin ñayiu yun, te kuaꞌan ya ñuu Capernaúm.
LUK 7:2 Te ñuu yun oo in tee kuu capitán tatnuni de nuu soldado Roma, nevaꞌa de in tee jinokuechi nuu de ja kaꞌan mani ndevaꞌa de, te kuꞌu tee yun ja vi ja oo de ja kuu de.
LUK 7:3 Te nuu ni jini capitán yun ja ka kaꞌan ñayiu ja jaꞌa Jesús, te ni tetniuu de sava tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja na vi kakantaꞌu de nuu Jesús ja tanundaꞌa ya kiꞌin ya ndasaꞌa ya tee jinokuechi nuu de.
LUK 7:4 Yun te kuaꞌankuei tee yun nuu oo Jesús, te ni ka jikantaꞌu de nuu ya, te ka jiñaꞌa de: ―Tanundaꞌa ni chituu ni joo tee kuu capitán, chi tee guaꞌa kuu de,
LUK 7:5 chi kaꞌan mani de ñayiu ñuo Israel, te maa de ni tatnuni ja ni ka saꞌa in veꞌe ii sinagoga nuu ka ndakuatuo ―ka jiñaꞌa de.
LUK 7:6 Yun te kuaꞌankuei de jin Jesús. Su nuu ni ka kuyatni ya nuu oo veꞌe tee kuu capitán yun, te ni tetniuu de sava tee ka ndeka tnaꞌa guaꞌa ka jin de ja vi kuñaꞌa de: ―Ma kondiꞌni ni, vi Jitoꞌo san, chi tu oo tu kaa san ja kiuu ni veꞌe san.
LUK 7:7 Te yun guaa ni tu ni kii ini san ja kii maa san nuu oo ni. Suaꞌa ni tatnuni ni nuu kueꞌe ja na kiꞌin, te na nduvaꞌa tee jinokuechi nuu san.
LUK 7:8 Chi suni oo in tee tatnuni nuu san, te suni nevaꞌa san soldado ja tatnuni san nuu de. Te nuu kaꞌan san nuu in de “kuaꞌan ni yun”, te kiꞌin de. Te nuu ja kaꞌan san jin inka de “neꞌe ni”, te kii de. Axi nuu tatnuni san nuu tee jinokuechi nuu san ja na saꞌa de jayaꞌa, te saꞌa de, kachi capitán ―ka jiñaꞌa de.
LUK 7:9 Te nuu ni onini Jesús tnoꞌo ni tetniuu capitán yun, te vi ni saꞌu kuii kuiti ini ya, te ni ndakondiaꞌa ya nuu ka oo ñayiu ka ndikin ña jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndaa san ja vi nii ñuu mao Israel tu jinkuꞌun san ni in ñayiu ja kandija ia Dios nagua kandija capitán yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:10 Te nuu ni ndajinokuei tee ni tetniuu capitán yun, te ni ka jini de ja vi ja ni nduvaꞌa tee jinokuechi yun.
LUK 7:11 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te kuaꞌankuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya vi kuaꞌa ndevaꞌa ka ñayiu in ñuu nani Naín.
LUK 7:12 Te nuu ni ka kuyatni ya yeꞌe ñuu yun, te ni jini ya ja kuaꞌankuei kuaꞌa ñayiu ñuu yun jin in ndiyi ja vi tayuꞌu ñai. Te vi invaa suchi ni jiꞌi yun kuu seꞌe in ñaꞌa ni ndondaꞌu.
LUK 7:13 Te nuu ni jini ña ya, te ni kundaꞌu ini ña ya jin ñaꞌa yun, te jiñaꞌa ya: ―Ma kuaku ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:14 Te nuu ni jintnaꞌa ya, te ni keꞌe ya jatnu yun, te ni ka jinkuiin tee ka ndiso jatnu yun. Te jiñaꞌa ya nuu ndiyi yun: ―Sajin, nuu maa ron kaꞌan rin ja ndakoo ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:15 Yun te ni ndakoo ndiyi yun, te ni jinkondei ndakaꞌin. Te ni ndakuñaꞌa Jesús suchi yaꞌa nuu nanai.
LUK 7:16 Te nuu ni ka jini ñayiu ja siun ni kuu, te ni ka yuꞌu ndevaꞌi, te ni ka chiñuꞌi ia Dios, te ka jiñaꞌi: ―Vitna te ni ka jinio in tee kaꞌnu ndevaꞌa ja ndakani tnoꞌo ia Dios. Te ni kii ia Dios ja ni chituu ña ya jion ja ka kuo ñayiu ñuu ya ―ka kachi suaꞌa.
LUK 7:17 Yun te ni jitenuu ja teku tnoꞌo Jesús nii ñuu ja tnii Judea vi sava ka ñuu netnaꞌa jin ja siun ni saꞌa ya.
LUK 7:18 Te Juan chi vekaa ja yiꞌi de tiempu saa, su ni ka ndakani tee ka skuaꞌa jin de ndiꞌi tniuu ja saꞌa Jesús. Yun te ni kana de uu tee ka skuaꞌa jin de,
LUK 7:19 te ni tetniuu de tee yun ja vi kakan tnoꞌo de Jesús, te vi kuñaꞌa de suaꞌa: “¿A maa ni kuu ia ni tetniuu Dios ja kii, axi vi kondetu san inka?”
LUK 7:20 Te nuu ni jinokuei de, te ka jiñaꞌa de: ―Ni tetniuu ña Juan vajikuei san ja vi kakan tnoꞌo ña san: ¿A maa ni kuu ia ni tetniuu Dios ja kii, axi vi kondetu san inka? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 7:21 Te vi ore saa ni ndasaꞌa Jesús kuakuaꞌa ñayiu ka kuꞌu nasaa nuu kueꞌe, te ni ka nduvaꞌa ñayiu ka ñuꞌu ña tachi vi ñayiu ka kuꞌu nuu.
LUK 7:22 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ni tetniuu Juan: ―Kuaꞌankuei ni te vi ndakani ni nuu Juan ndiꞌi ja ni ka jini ni vi ni ka onini ni, ja ni ka nduvaꞌa ñayiu ka kuꞌu nuu, vi ñayiu ka kuꞌu siꞌin, vi ñayiu ka kuꞌu kueꞌe teꞌi, vi ñayiu ka ndesi soꞌo vi ni ka ndateku ñayiu ni ka jiꞌi. Te vaji san kaxtnoꞌo san tnoꞌo ia Dios nuu ñayiu ka kundaꞌu.
LUK 7:23 Te na taꞌu na ndetu ñayiu tu ka chiyata ña jin san, vi kuñaꞌa ni nuu Juan ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:24 Te yata ja kuanoꞌokuei tee ni tetniuu Juan, te ni jinkondee Jesús kaꞌan ya siki Juan nuu ñayiu yun, te jiñaꞌa ya: ―¿Nagua kuu ja ni ka jinkoto ni nuu ñuꞌu teꞌa yun? ¿A in ndoo kuiñi ja unsuaꞌa unsuaꞌa kagua ña tachi ni ka jini ni?
LUK 7:25 ¿Axi nagua kuu ja ni ka jinkoto ni? ¿A in tee niꞌnu saꞌun guaꞌa? Ñaꞌa, chi in tee niꞌnu saꞌun guaꞌa, chi oo de veꞌe rey ja kusii ini de jin yiki kuñu de.
LUK 7:26 Nusaa ¿te nagua kuu ja ni ka jinkoto ni? ¿A in tee ndakani tnoꞌo ia Dios? Ja ndaa ndija ja in tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu de, vi suni ndiso de in tniuu kaꞌnu ka.
LUK 7:27 Chi ja jaꞌa Juan yaꞌa kuu ja yoso nuu tutu ii: Yaꞌa tetniuu rin in tee ndakani tnoꞌo rin ja kokoxnoꞌo de nuu ron, te kosavaꞌa de ichi nuu kiꞌin ron kaꞌan suaꞌa.
LUK 7:28 ’Te kaꞌan ndaa san ja neꞌu ndiꞌi ñayiu, tu na tee ndakani tnoꞌo ia Dios ja kuu kaꞌnu ka de saa Juan, tee skuandute. Su visi ni saa, te na ñayiu kuu lule ka nuu tatnuni ia Dios, te kuu kaꞌnu kai saa Juan ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 7:29 Te nuu ni ka onini ja siun ni kaꞌan ya, te vi ndiꞌi ñayiu vi ndee ñayiu ka xtutu xuꞌun impuestu ni ka kaꞌin ja saꞌa ndaa ia Dios, te kuaꞌankuei ja vi kuandutei, nagua ni kaxtnoꞌo Juan.
LUK 7:30 Su tee ka kuu fariseo vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, tu ni ka jandute de, chi ni ka skexiko de tniuu ni kuini ia Dios ja saꞌa ya jin de.
LUK 7:31 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nagua kuu ja skintnaꞌa inuu san jin ñayiu ka oo tiempu vitna? ¿Nagua kuu ja saꞌa nagua ka saꞌi?
LUK 7:32 Ka kui na kuinio suchi kueli ka ndututu nuu yaꞌu ja vi kosiki, te ka kana nuu tnaꞌi, te ka jiñaꞌi: “Ni ka tiuu li in yaa jin tnu yoo, su tu ni ka jita jaꞌa lo. Ni ka jita li in yaa ndaꞌu, su tu ni ka ndaꞌi lo”, ka jiñaꞌi. Te saa ka kuu maa ni ja ka oo ni tiempu vitna.
LUK 7:33 Chi ni kii Juan, tee skuandute, te kuaꞌa jichi ni ondite de, te tu ni ojaa de xtaa ni tu ni ojiꞌi de vinu. Su ka kaꞌan kuechi ni, te ka jiñaꞌa ni ja ñuꞌu ña tachi jin de.
LUK 7:34 Te vitna ni kee maa san ja kuu san Seꞌe Teyii, te jaa vi jiꞌi san, te suni ka kaꞌan kuechi ni, te ka kachi ni: “Vi ninoꞌo ni ja jaa ndevaꞌa de vi jiꞌi de vi ka ndeka tnaꞌa guaꞌa de jin tee ka xtutu xuꞌun impuestu vi tee ka saꞌa jakueꞌe”.
LUK 7:35 Su vi kuni ñayiu ja oo ndaa tnoꞌo ndichi ia Dios nuu vi kuni naxa ka saꞌa ñayiu ka oo jin maa ya ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:36 Yun te ni kaꞌan ña in tee kuu fariseo ja kuaꞌan ya veꞌe de ja vi kaa ya xtaa. Te nuu ni kiuu ya veꞌe de, te ni jinkoo ya nuu mesa.
LUK 7:37 Te ñuu yun oo in ñaꞌa saꞌa ndevaꞌa yika kuechi. Te nuu ni jini ña ja ni jino Jesús veꞌe tee kuu fariseo yun, te ni kiꞌin ña in tindoꞌo vii ndevaꞌa ja ñuꞌu tatna xiko, te kuaꞌan ña nuu oo ya.
LUK 7:38 Te nuu ni jino ña, te ni jinkuiin jiti ña nuu jaꞌa Jesús, te ni jinkondee ña jaku ña, te joso ña ndute nuu ña siki jaꞌa ya. Yun te ndasaꞌa yichi ña jin ixi xini ña, te tetuyuꞌu ña jaꞌa ya, te ni chiꞌi ña tatna xiko nee ña yun.
LUK 7:39 Te ndiaꞌa tee kuu fariseo yun, te ni ndakani ini de: “Nuu ja ndija ja tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu tee yaꞌa, chi kuni de na ñaꞌa kuu ñaꞌa yaꞌa ja tnii ña jaꞌa de, chi in ñaꞌa saꞌa yika kuechi kuu ña”, ndakani ini de.
LUK 7:40 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Simón, oo in tnoꞌo kuini san ja kaꞌan san jin ni ―jiñaꞌa ya. Te jiñaꞌa de: ―Kaꞌan ni, Mastru.
LUK 7:41 Te jiñaꞌa Jesús: ―Uu tee ka ndita xuꞌun nuu in tee ni jiñaꞌa nuu. In de ndita uꞌun ciento xuꞌun kaa kuu denario, te inka de ndita uu xiko uxi.
LUK 7:42 Te tu ka kundee de vi ndatniuyaꞌu de, te ni onekaꞌnu ini tee xiin xuꞌun nuu nduu de. Te na kachi tnaa ni, ¿ndee nduu tee yun kuu ja kaꞌan too ka tee xiin xuꞌun yun? ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:43 Te jiñaꞌa Simón: ―Ja sein, chi ndakani ini san ja ni kaꞌan too ka de tee ni ondita javaꞌa ka, chi nuu tee yun kuu ja ni onekaꞌnu ka ini de ―jiñaꞌa de suaꞌa. Te jiñaꞌa Jesús: ―Vatuka kaꞌan ni.
LUK 7:44 Te ni ndakondiaꞌa ya nuu ñaꞌa yun, te jiñaꞌa ya nuu Simón: ―¿A ndiaꞌa ni ñaꞌa yaꞌa? Ja vi ndute nuu ña ni ndakate ña jaꞌa san, te vi ixi xini ña ni ndasaꞌa yichi ña. Te maa ni, chi vi ndee nuu ni kiuu san veꞌe ni ndee vitna, tu taa ni joo ndute ja ndakate san jaꞌa san.
LUK 7:45 Te ni tu ni tetuyuꞌu ni nuu san, nagua costumbre ka nevaꞌo. Su ndia ñaꞌa yaꞌa, chi vi ndee nuu ni kiuu san veꞌe ni, tu jinkuiin ña tetuyuꞌu ña jaꞌa san.
LUK 7:46 Te ni tu ni chiꞌi ni texeꞌen xini san. Su ndia ñaꞌa yaꞌa, chi ni chiꞌi ña tatna xiko jaꞌa san.
LUK 7:47 Yun guaa kaꞌan san ja ñaꞌa yaꞌa, chi ja ni jakaꞌnu ini ia Dios visi kuaꞌa kuechi ni saꞌa ña, chi kutoo ndevaꞌa ña ia Dios. Su ñayiu ja joo ni jakaꞌnu ini ya, chi joo ni xneꞌi ja kutoi ya ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 7:48 Yun te jiñaꞌa ya nuu ñaꞌa yun: ―Ja ni jakaꞌnu ini san yika kuechi ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 7:49 Yun te ni ka jinkondee tee ka nukoo jin ya nuu mesa ka ndatnoꞌo de: ―¿Na in kuu jayaꞌa ja vi suni jakaꞌnu ini yika kuechi ñayiu? ―ka ndatnoꞌo de suaꞌa.
LUK 7:50 Su yun te jiñaꞌa tuku Jesús nuu ñaꞌa yun: ―Vi ja ni kandija ni, te ni kaku niꞌnu ni. Te kuanoꞌo sii ini ni ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 8:1 Nuu kuee ka te ni jika nuu Jesús ñuu naꞌnu vi ñuu kueli ja ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa nuu ñayiu naxa tatnuni ia Dios. Ni ka jika nuu ya jin ndi uxi uu tee ni chitniuu ya,
LUK 8:2 vi suni ni ka ondikin ña sava ñaꞌa ni ndasaꞌa ya ja ni tau ya espíritu tachi vi ñaꞌa ni ndasaꞌa ya nuu sava ka kueꞌe. Te neꞌu ñaꞌa yun kuaꞌan María Magdalena, ñaꞌa ni tau ya uja espíritu tachi,
LUK 8:3 vi Juana, ñasiꞌi Chusa, tee ni onetniuu nuu Herodes, vi inka ñaꞌa nani Susana vi sava ka ñaꞌa ni ka ochituu ña jin ya jin ja ka nevaꞌa ña.
LUK 8:4 Te kuakuaꞌa ñayiu ni kekuei taka ñuu ja vi konini tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Jesús, te ni skintnaꞌa ya tnoꞌo ia Dios jin in tee jitu nuu ñundeꞌi. Yun te jiñaꞌa ya:
LUK 8:5 ―In kiuu ni kee in tee kuaꞌan ja siagua de ndikin tata. Su nuu ni siagua de, te sava ni jino yuꞌu ichi, te ni ka kachi jaꞌa ñayiu, te ni ka ndachii tisala.
LUK 8:6 Te sava ni jino neꞌu yuu, te ni jite. Su ndee saa ni kiuu, te ni yichi, chi tu na koꞌyo ni niꞌi.
LUK 8:7 Te sava ni jino neꞌu tnu iñu, guaa nuu ni jite, te tu ni kundee kuaꞌnu, chi ni saꞌa yoo ña tnu iñu yun.
LUK 8:8 Su sava ka ja ni jino nuu ñuꞌu guaꞌa, chi ni jaꞌnu vi ni kuvaꞌa, te vi uꞌun xiko ni kee nuu in in ndikin tata yaꞌa ―jiñaꞌa Jesús suaꞌa. Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya, te ni kana jaa ya: ―Na in oo soꞌo ja konini, te na konini ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:9 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya naxa kei tnoꞌo ni kaꞌan ya.
LUK 8:10 Te jiñaꞌa ya: ―Nuu maa ni, chi xneꞌe ia Dios tnoꞌo yiyuꞌu naxa tatnuni ya. Su nuu sava ka ñayiu, chi kaꞌan san jin tnoꞌo jioniꞌni, nagua ja visi ka ndiaꞌi, su ma vi kuni; te visi ka nini, su ma vi jinkuiꞌnu ini ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:11 ’Te suaꞌa kei kaꞌan tnoꞌo jioniꞌni yun: Ndikin tata yun kuu tnoꞌo ia Dios.
LUK 8:12 Te ndikin tata ni junkuei yuꞌu ichi yun ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ya. Su kiuu tachi, te xtajioo tnoꞌo ni kee ini anu ñayiu, nagua ja ma vi kandijai ja vi kaku niꞌnui nuu tnundoꞌo.
LUK 8:13 Te ndikin tata ja ni junkuei neꞌu yuu ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios, te ka kusii ini ja ni ka jini tnoꞌo ya, su tu kuu kutu tnoꞌo ya ini anui. Te ka kandijai ndee saa ni tiempu, su kiuu ka tnaꞌi tnundoꞌo, te ka kujioi nuu tnoꞌo ya.
LUK 8:14 Te ndikin tata ja ni junkuei neꞌu tnu iñu ka kuu ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios, su ndee saa ni kiuu, te ka kujioi, chi ka kutneñui jin ja ka ndakani ini, vi ja vi kuu kuikai, vi ja vi kusii ini nuu ñuyiu yaꞌa, te tu ka xtutenui tnoꞌo ya nuu sava ka ñayiu.
LUK 8:15 Te ndikin tata ja ni junkuei nuu ñuꞌu guaꞌa ka kuu ñayiu ka kandija tnoꞌo ia Dios jin ndee ini ndee anui, te ka oo ini ja vi konini, te vi koyutnui nuu tnoꞌo ya ja vi xtutenui nuu sava ka ñayiu ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 8:16 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tu na in ñayiu ka jinio ja xtnui in lámpara, te chisaꞌui jin in kisi, axi chinee chii jito, chi suaꞌa sonee sukuin nagua ja kondijin kiukuei ñayiu ini veꞌi.
LUK 8:17 Te suni tu nagua kuu ja koyuꞌu ja ma ndajinotuu, axi in ja yiyuꞌu ja ma vi kuni ñayiu, chi ndiꞌi ndatuu ndijin.
LUK 8:18 Te yun guaa vi konini guaꞌa ni, chi ndiꞌi ñayiu ka nevaꞌa, te kuñaꞌa ka ia Dios. Su ndiꞌi ñayiu tu nagua ka nevaꞌa, chi vi ndee joo luluu ja ka ndakani ini ja ka nevaꞌi, ndakindee ya ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 8:19 Yun te ni jinokuei nana Jesús vi ñani ya, su tu ni kuu ja vi jintnaꞌa ña ndee nuu oo ya, chi ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu.
LUK 8:20 Te ni ka kaxtnoꞌo nuu ya, te ka jiñaꞌa: ―Nana ni vi sava ka ñani ni, chi yeꞌe yun ka oo ña, te ka kuini ña ja vi kaꞌan ña jin ni ―ka jiñaꞌi.
LUK 8:21 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios, te ka skunkui, ka kuu nana san vi ñani san ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:22 Ni oo in kiuu ni kekuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya nuu in barco, te jiñaꞌa ya: ―Kiꞌon na vi yaꞌo inka jioo ndute mar ―jiñaꞌa ya. Yun te kuaꞌankuei de jin ya.
LUK 8:23 Su nini ka skaka de barco yun, te ni kixin ya. Te vi ore saa ni jinkiꞌin sanaa in tachi niꞌi, te ni kuu tikacha nuu ndute, te ni kejaꞌa de makee de nuu barco yun, te nuu ja na chitu de, te kee kiꞌin.
LUK 8:24 Yun te ni jinokuei de ja ni ka xndoto de Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, Mastru, ndoto ni, chi makekueio nuu ndute yaꞌa ―ka jiñaꞌa de. Yun te ni ndakoo Jesús, te ni tatnuni ya nuu ndute mar vi nuu tachi yiꞌi yun, te ni ka jinkuiin.
LUK 8:25 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Nau ja tu ka kandija ni? ―jiñaꞌa ya. Su ni ka yuꞌu ndevaꞌa de vi ni ka saꞌu kuii ini de ka ndiaꞌa de ja siun ni saꞌa Jesús, te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo de: ―¿Na in kuu tee yaꞌa ja vi ndee nuu tikacha vi nuu ndute mar tatnuni de, te ka jantnoꞌo tnoꞌo kaꞌan de? ―ka ndatnoꞌo de suaꞌa.
LUK 8:26 Yun te ni jinokuei ya yuku ja tnii Gadara, ñuu ja kaa inka jioo ndute mar Galilea.
LUK 8:27 Te vi inka ni nuu Jesús nuu barco yun, te ni kenta in tee ndukueꞌe oo yuku yun, chi ñuꞌu ña tachi jin de. Te ja ni kuu naꞌa ndevaꞌa ndoꞌo de siun, te vini saꞌun ka de tu nagua niꞌnu de. Te ni masu ka oo de veꞌe de, chi neꞌu nuu ka yiyuꞌu ndiyi oo de.
LUK 8:28 Te nuu ni jini tee yaꞌa Jesús, te ni kana jaa de, te ni jinkuiin jiti de nuu ya, te ni kana jaa tachi yun ndee anu de: ―¿Nagua kuini ron, vi Jesús, Seꞌe ia Dios oo ndee sukun, ja vaji ron nuu oo rin? Jikantaꞌu rin ja ma saꞌa ndevaꞌa ña ron ―jiñaꞌa.
LUK 8:29 Saa ni kaꞌan, chi ja ni tatnuni Jesús nuu tachi xeen yun ja na kana nuu anu tee yun. Chi ja ni kuu naꞌa ndevaꞌa ñuꞌu ña tachi yun jin de. Te visi ka juꞌni ña ñayiu jin cadena, nagua ja ma kiꞌin ka de, su ni ojaꞌnde tachi yun cadena, te ni oskunu ña taka nuu tu na veꞌe oo.
LUK 8:30 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jesús: ―¿Naxa nani ron? Te jiñaꞌa: ―Legión ka nani rin, chi kuaꞌa rin ka ñuꞌu nuu anu tee yaꞌa ―jiñaꞌa.
LUK 8:31 Te ni ka jikantaꞌu tachi yun nuu Jesús ja ma tnaa ña ya ndee kunu ka nuu ñuu jiꞌi.
LUK 8:32 Te yatni yun ka jiondita kuaꞌa kini ka jaa ti nuu yuku yun. Te ni ka jikantaꞌu ja na kuandetu Jesús ja kekuei ini kini yun ja vi koo, te ni jandetu ya.
LUK 8:33 Te ni kanakuei anu tee yun, te ni kekuei ini kini yun. Te ni ka jiko ini ti, te ni ka jino ti, ni kekuei ti in nuu oo ndeyi, te ni ka tnaa ti maa ti nuu ndute mar, te ni ka jiꞌi ti.
LUK 8:34 Te nuu ni ka jini tee ka jito kini yun ja siun ni kuu, te ni ka jino de kuanoꞌokuei de ja ni ka kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ñuu de vi nuu ñayiu ka oo taka nuu yuku ja siun ni saꞌa Jesús.
LUK 8:35 Yun te ni kekuei ñayiu ja mavijinkotoi. Te nuu ni jinokuei nuu oo Jesús, te ni ka jini ja yun oo tee ni ondukueꞌe yun, niꞌnu de saꞌun de, nukoo de nuu oo Jesús, te vija ni nukuꞌun ndaa ini de, guaa ni ka yuꞌu ndevaꞌa ñayiu yun.
LUK 8:36 Su ni ka ndakani tee ka jito kini yun naxa ni kuu ja ni kanakuei tachi yun, te ni nduvaꞌa tee ni ondukueꞌe yun.
LUK 8:37 Te vija siun ni kuu, te ndiꞌi ñayiu ñuu ja tnii Gadara ni ka jikantaꞌui nuu Jesús ja na kujioo ya, chi ka yuꞌu ndevaꞌi. Yun te ni ndekuei Jesús nuu barco yun, te kuanoꞌokuei ya Galilea.
LUK 8:38 Te tee ni kanakuei ña tachi xeen, chi ni jikantaꞌu de nuu Jesús ja na kondeka ña ya kiꞌinkuei de. Su tu ni kuini Jesús, chi ni tatnuni ya ja na ndoo de, te jiñaꞌa ya:
LUK 8:39 ―Kuanoꞌo ni veꞌe ni, te ndakani ni ndiꞌi javii javaꞌa ni saꞌa ia Dios jin ni, te ni nduvaꞌa ni ―jiñaꞌa ya. Yun te kuanoꞌo de ja ni ndakani de nuu ndiꞌi ñayiu ñuu yun naxa ni saꞌa ña Jesús ja ni nduvaꞌa de.
LUK 8:40 Nuu ni ndajino Jesús inka jioo ndute mar Galilea, te ni ka kusii ndevaꞌa ini ñayiu, chi ka oo kuaꞌi ka ndetui ja ndajino ya.
LUK 8:41 Yun te ni jino in tee nani Jairo, tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga. Te ni jinkuiin jiti de nuu Jesús, te ni jikantaꞌu de ja na kiꞌinkuei de jin ya veꞌe de.
LUK 8:42 Chi oo invaa seꞌe siꞌi de ja oi ndee uxi uu kuia, te vija oi ja kui, jiñaꞌa de. Yun te ni kee Jesús kuaꞌan ya, te ni ka jata ndikin ña kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, guaa vi suaꞌa ka jexin niꞌnu ñai ichi kuaꞌan ya.
LUK 8:43 Te neꞌu ñayiu kuaꞌa yun kuaꞌan in ñaꞌa ja ni kuu uxi uu kuia kuꞌu ña kueꞌe taꞌu ña niñi. Te ja ni ndiꞌi ja nevaꞌa ña xiko ña ja tniuyaꞌu ña tee tatna, te vi ni in de tu kundee ja nduvaꞌa ña.
LUK 8:44 Yun te ni jintnaꞌa ña ichi yata Jesús, te ni keꞌe ña yuꞌu saꞌun niꞌnu ya, te vi nuu saa ni jinkuiin ja taꞌu ña niñi jin ña.
LUK 8:45 Yun te ni jikan tnoꞌo Jesús: ―¿Ndee ni kuu ja ni keꞌe ña? ―jiñaꞌa ya. Te ndiꞌi ñayiu ka jiñaꞌa ja tu ka jini. Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Mastru, ndiꞌi ñayiu yaꞌa ka jexin niꞌnu ña jion vi katu ndaꞌa ña, te ¿nau ja jikan tnoꞌo ni ja ndei ni keꞌe ña? ―jiñaꞌa de.
LUK 8:46 Su jiñaꞌa Jesús: ―Oo ndee in ñayiu ni keꞌe ña jin san, chi ni jini san ja ni nduvaꞌa in ñayiu jin jakaꞌnu ndiso san ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 8:47 Te nuu ni jini ñaꞌa yun ja ma kuu kuyuꞌu ña, te vi suaꞌa kisi ña ja yuꞌu ña, te ni jinkuiin jiti ña nuu Jesús, te ni kaxtnoꞌo ña jin nuu ndiꞌi ñayiu nau ja ni keꞌe ña saꞌun ya, te vi nuu saa ni nduvaꞌa ña.
LUK 8:48 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Sesiꞌi, ni nduvaꞌa ni, chi ni kandija ña ni jin san. Te kuanoꞌo sii ini ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:49 Vi yun kaꞌan ka Jesús nuu ni jino in tee ni kaxtnoꞌo nuu Jairo, tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga, te jiñaꞌa de: ―Ja ni jiꞌi sesiꞌi ni, te makii kaxtnoꞌo san ja ma koxnaꞌa ka ni mastru yun ja kiꞌin de veꞌe ni ―jiñaꞌa de.
LUK 8:50 Su nuu ni onini Jesús tnoꞌo yun, te jiñaꞌa ya: ―Ma koyuꞌu ni. Suaꞌa ni kandija ni, te nduvaꞌa sesiꞌi ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:51 Te nuu ni jino ya veꞌe Jairo, te tu ni jandetu ya ja kiukuei ñayiu jin ya, chi maa ni tee ni kiukuei ka kuu Pedro vi Jacobo vi Juan vi tata vi nana suchi siꞌi yun.
LUK 8:52 Te ndiꞌi ñayiu veꞌe yun ka jaku vi ka ndaꞌi ka kanai ja jaꞌa suchi siꞌi yun, su jiñaꞌa Jesús: ―Ma vi kuaku ni, chi kixin, masu ni jiꞌi ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:53 Te ni ka jaku ndee ña ñayiu ja siun ni kaꞌan ya, chi ja ka jini ja ni jiꞌi suchi siꞌi yun.
LUK 8:54 Yun te ni tnii Jesús ndaꞌi, te ni kaꞌan jaa ya: ―Xiku, ndakoo ―jiñaꞌa ya.
LUK 8:55 Yun te ni ndatekui, te vini ni ndakoi. Te ni tatnuni Jesús ja na vi kuñaꞌa ja kai.
LUK 8:56 Te vi ka saꞌu kuii kuiti ini tatai vi nanai, su ni tatnuni Jesús ja ma vi kaꞌan de nuu ni in ñayiu ja siun ni kuu.
LUK 9:1 Yun te ni ndaxtutu Jesús ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni skuiso tniuu ña ya, vi ni jiñaꞌa ya jakaꞌnu ya ja vi tau de tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu, vi ja vi ndasaꞌa de ñayiu ka kuꞌu.
LUK 9:2 Te ni tetniuu ña ya kuaꞌankuei de ja vi kaxtnoꞌo de tnoꞌo naxa tatnuni ia Dios vi ja vi ndasaꞌa de ñayiu ka kuꞌu.
LUK 9:3 Te jiñaꞌa ya: ―Ma vi konee ni ni in ndatniuu ja vi kuantniuu ni nuu ichi, ni yutnu katuu ni, te ni ñunu ni, te ni xtaa, ni xuꞌun, te ni saꞌun ja vi ndasama ni.
LUK 9:4 Te ndee ni ñayiu xiin veꞌe jinokuei ni, yun ni vi koo ni ndee ndekuei ni ja kiꞌinkuei ni inka ñuu.
LUK 9:5 Te nuu ja ndee in ñuu tu ka kuini ñayiu ja vi kuantaꞌu ñai, te ndekuei ni ñuu yun, te vi kisi ni ñuyaka siꞌin ni, nagua ja na kokuu in seña ja kokaꞌan kuechi siki ñayiu ñuu yun ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:6 Yun te ni kekuei de ja kuaꞌankuei de taka ñuu ja ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu, vi ni ka ndasaꞌa de ñayiu ka kuꞌu.
LUK 9:7 Te nuu ni niꞌi tnoꞌo Herodes, tee ni onetniuu ñuu yun, ndiꞌi ja saꞌa Jesús, te tu niꞌi de nagua ndakani ini de, chi ka kaꞌan sava ñayiu: “Ni ndateku Juan neꞌu ndiyi”.
LUK 9:8 Te sava ka ñayiu ka kaꞌan ja ni ndenta ndi Elías, te sava kai ka kaꞌan ja ndee in tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa kuu ja ni ndateku.
LUK 9:9 Yun te jiñaꞌa Herodes: ―Maa san ni tatnuni ja ni ka kindoso yiki xini Juan. ¿Te na in kuu tee yaꞌa ja ka kaꞌan ñayiu siun? ―ni kaꞌan de suaꞌa. Te yun guaa ni nduku ndee de ja kuni de Jesús.
LUK 9:10 Nuu ni ka ndajiokuiin tee ni chitniuu Jesús, te ni ka ndakani de nuu ya ndiꞌi ja ni ka saꞌa de ñuu nuu ni jaꞌankuei de yun. Yun te ni keneꞌe siin Jesús ndi uxi uu de, te kuaꞌankuei ya jin de in nuu tu na veꞌe oo ja tnii ñuu Betsaida.
LUK 9:11 Su nuu ni ka jini ñayiu ja kuaꞌankuei ya, te ni ka jata ndikin ñai. Te nuu ni jinokuei, te ni jantaꞌu ña ya, te ni kaxtnoꞌo ya naxa tatnuni ia Dios nui vi ni ndasaꞌa ya ñayiu ka kuꞌu.
LUK 9:12 Te nuu mañini, te ni ka jintnaꞌa ña ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ―Ndaxtute ni ñayiu yaꞌa na kiꞌinkuei taka ñuu kueli ka oo yatni yaꞌa, te na vi ndukui ja vi kai vi nuu vi ndoi, chi siaꞌa tu saꞌun nagua oo nuu ka oo yaꞌa ―ka jiñaꞌa de.
LUK 9:13 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vi kuñaꞌa maa ni ja vi kaa ñayiu yaꞌa. Te ka jiñaꞌa de: ―Tu nagua ka nevaꞌa san, chi ndee uꞌun vi ni xtaa jin uu chiaka, te visi na tetniuu ña ni ja kiꞌinkuei san ja vi kuaan san ja vi kaa ndiꞌi ñayiu kuaꞌa yaꞌa, te ma kuu ―ka jiñaꞌa de.
LUK 9:14 Te vaa ndee uꞌun mil teyii ka kuu. Su jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Vi juntaa siin ni uu xiko uxi, uu xiko uxi ñayiu na vi jinkoi ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:15 Te ni ka saꞌa de nagua ni tatnuni Jesús ja ni ka jinkoo ndiꞌi ñayiu.
LUK 9:16 Yun te ni tnii ya ndi uꞌun xtaa jin nduu chiaka yun, te ni ndanenuu ya ichi andivi ja ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios. Te ni taꞌu ya xtaa yun, te ni jiñaꞌa ya ja ni ka skaka tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka jaa ñayiu.
LUK 9:17 Te ndiꞌi ñayiu ni ka jaa guaꞌa ndee ni ka ndutu chii, te ni ka ndaxtutu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ndachitu uxi uu chika yuꞌu xtaa ja ni kendoo yun.
LUK 9:18 Te in kiuu ni kuu siin Jesús ja ndakuatu maa ni ya, te ka oo ya jin tee ka skuaꞌa jin ya, te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Naxa ka kaꞌan ñayiu na in kuu san? ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:19 Te ka jiñaꞌa de: ―Sava ñayiu ka kaꞌan ja Juan, tee ni oskuandute, kuu ni. Te sava kai ka kaꞌan ja ndi Elías kuu ni, vi sava kai ka kaꞌan ja kuu ni ndee inka tee ni ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, te ni ndateku ni vitna, ka kaꞌin ―ka jiñaꞌa de.
LUK 9:20 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―Te maa ni, ¿naxa ka kaꞌan ni, na in kuu san? ―jiñaꞌa ya. Te jiñaꞌa Pedro: ―Maa ni kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios ja skaku niꞌnu ni ñayiu ―jiñaꞌa de.
LUK 9:21 Su ni tatnuni Jesús ja ma vi kokaꞌan de tnoꞌo yun nuu ni in ñayiu.
LUK 9:22 Te jiñaꞌa ya: ―Sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, chi nini kuu ja tnaꞌa san kuakuaꞌa tnundoꞌo, chi vi skexiko ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuo, vi sutu ka kuu nijaꞌnu, vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te vi kaꞌni ña de jin san, su nuu uni kiuu, te ndateku san ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:23 Yun te ni kaꞌan ya jin ndiꞌi ñayiu: ―Nuu ja ndee in ñayiu kuini ja kondikin ña jin san, te na skunai mai, te kuiso siki cruz ja kuu tnundoꞌo in kiuu in kiuu ka, te na kondikin ñai jin san.
LUK 9:24 Chi ndiꞌi ñayiu kuini ja skaku niꞌnu mai, te junai. Su ndiꞌi ñayiu ja skunai mai ja jaꞌa sein, te kaku niꞌnui.
LUK 9:25 ¿Chi nagua jiniuꞌu nuu ñayiu visi na kundee niꞌi ndiꞌi ja oo ñuyiu, te ndoñuꞌi axi skunai mai?
LUK 9:26 Chi ñayiu kukanoo nuu san vi nuu tnoꞌo san, te suni kukanoo maa san ja kuu san Seꞌe Teyii nui, kiuu na yeꞌe niꞌnu ja ndenta san jin ja yeꞌe niꞌnu Tata san vi ia ka jinokuechi nuu ya.
LUK 9:27 Su kaꞌan ndandaa san ja ka oo ndee saa ñayiu ka oo yaꞌa ja ma vi kui guaa ndee na vi kuni nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 9:28 Te nuu una kiuu ja ni kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te ni jaka ya Pedro vi Jacobo vi Juan, te ni kakuei ya jin de in yuku ja ni ndakuatu ya.
LUK 9:29 Te vi nini ndakuatu ya, te ni ndasama yunuu ya, te saꞌun niꞌnu ya ni nduyaa, te vi yeyeꞌe nukuiin ya.
LUK 9:30 Te vi sanaa ni ka jini de ja ni ka jinkuiin uu tee ni ka oo ndee janaꞌa ja ka ndatnoꞌo de jin ya. In de kuu Moisés te inka de kuu Elías.
LUK 9:31 Vi ka yeꞌe niꞌnu kuiti tee yun ka nukuiin de, ka ndatnoꞌo de siki taka tnundoꞌo kuni Jesús kiuu kuu ya Jerusalén.
LUK 9:32 Te vi kusun ndevaꞌa Pedro jin uu ka tee yun ka kaꞌan de, su ni ka jandee ini de ni ka ondito de, te ni ka jini de ja ka yeꞌe ka tajan Jesús ka nukuiin ya jin uu ka tee yun.
LUK 9:33 Te nuu ni ka kujioo tee yun nuu oo Jesús, te jiñaꞌa Pedro: ―Mastru, guaꞌa kuu ja yaꞌa ka oo san. Te na vi saꞌa san uni veꞌe kuii, in koo maa ni, te in koo Moisés te inka koo Elías ―jiñaꞌa de. Su tu ni jini de nau ja siun ni kaꞌan de.
LUK 9:34 Te vi nini ni kaꞌan de siun, te sanaa ni kii in viko, te ni chisaꞌu ña jin de, te ni ka yuꞌu ndevaꞌa de ja ka oo de neꞌu viko yun.
LUK 9:35 Te ndee nuu viko yun ni kaꞌan in tnoꞌo, te jiñaꞌa: ―Suchiaꞌa kuu seꞌe maa rin ja kutoo ndevaꞌa rin jin, te vi konini tnoꞌo kaꞌin ―kachi tnoꞌo yun.
LUK 9:36 Vi nuu ni ndiꞌi ja ni kaꞌan tnoꞌo yun, te ni ka jini de ja maintnoꞌo ni ka Jesús nukuiin. Su ni ka tavaꞌa de tnoꞌo yun ini anu de. Te tu ni ka kaꞌan de kiuu yun nuu ni in ñayiu ja siun ni ka jini de.
LUK 9:37 Te kiuu tnee suaꞌa, nuu ni nukuei ya nuu yuku yun, te ni kekuei kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, ni ka nutnaꞌa ña jin Jesús.
LUK 9:38 Te neꞌu ñayiu yun ni kana jaa in tee, te jiñaꞌa de: ―Mastru, tanundaꞌa ni kondiaꞌa ni joo seꞌe san ja siaꞌa ndoꞌi, chi invaa suchi yaꞌa nevaꞌa san.
LUK 9:39 Chi in espíritu kueꞌe kakuiko ña jin, te vi sanaa ni te saꞌa ja kanai, vi kisi ndevaꞌa ña, te skunee ña, te kee tiꞌiñu yuꞌi, te tu kuini espíritu kueꞌe ja siaa ña.
LUK 9:40 Te ja ni jikantaꞌu san nuu sava ka tee ka skuaꞌa jin ni ja vi tanundaꞌa de vi tajioo de espíritu kueꞌe ñuꞌu ña jin seꞌe san, su tu ni kuu ja vi saꞌa de ―jiñaꞌa de.
LUK 9:41 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ñayiu kueꞌe ja tu ka kandija ka kuu ni. ¿Nasaa ka kiuu guaa kundee ini san ja vi koo? Nuu saa te kisiaꞌa ni seꞌe ni yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:42 Te nuu makuyatni suchi kuꞌu yun nuu oo Jesús, te ni xndonso ña tachi yun ja ni skunee tuku ña. Su ni kaꞌan xeen Jesús jin espíritu tachi yun, te ni kujioo. Saa te ni nduvaꞌa suchi yii yun, te ni ndakuñaꞌa ña ya jin nuu tatai.
LUK 9:43 Te ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini nuu ni ka jini jakaꞌnu ndevaꞌa tniuu saꞌa ia Dios. Te nuu ni ka saꞌu kuii kuiti ini ndiꞌi ñayiu ka ndiaꞌi ja siun ni saꞌa Jesús, te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
LUK 9:44 ―Vi konini guaꞌa ni tnoꞌo kaꞌan san, te ma vi ndunaa ini ni, chi kanakau sein ja kuu san Seꞌe Teyii nuu ndaꞌa ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:45 Su tu ni ka jinkuiꞌnu ini de tnoꞌo yaꞌa, chi ni jasi ia Dios jajintnuni de nagua ja ma vi jinkuiꞌnu ini de. Te ka yuꞌu de ja vi kakan tnoꞌo de Jesús ja kaxtnoꞌo ya siki tnoꞌo yaꞌa.
LUK 9:46 Yun te ni ka jinkondee tee ka skuaꞌa jin Jesús ka tee tnaꞌa de ndee de kuu ja kokuu kaꞌnu ka.
LUK 9:47 Te ni jini ya ja siun ka ndakani ini de, te ni tnii ya in suchi luluu, te ni jani ya jin nuu oo ya.
LUK 9:48 Te jiñaꞌa ya: ―Nani kuu ñayiu jantaꞌu in suchi luluu ja jaꞌa maa san na kuinio suchi yaꞌa, te jantaꞌu ñai jin maa san. Te nani kuu ñayiu jantaꞌu ña jin maa san, te jantaꞌui ia ni tetniuu ña jin san. Chi ñayiu kuu lule ka neꞌu ndiꞌi maa ni, kuu ñayiu kuu kaꞌnu ka ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:49 Yun te ni kaꞌan Juan, te jiñaꞌa de: ―Mastru, ni ka jini san in tee ja jin sivi ni, te skunu de tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu. Su tu ni ka jandetu san ja kosaꞌa ka de, chi masu in ni ka skuaꞌo jin de ―jiñaꞌa Juan.
LUK 9:50 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ma vi kasi niꞌnu ni ja saꞌa de, chi ñayiu ja tu ndakoo sikio, te chituu ñai jion ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:51 Te nuu ni kuyatni kiuu ja noꞌo Jesús andivi, te ni saꞌa ndee ya ini anu ya, te ni kee ya ja kuaꞌan ya Jerusalén.
LUK 9:52 Te ni tetniuu ya tee ka yoxnoꞌo nuu ya ja kuaꞌankuei de in ñuu ja tnii Samaria ja vi nduku de veꞌe nuu ndoo ya.
LUK 9:53 Su tu ni ka kuini ñayiu Samaria yun ja vi kuantaꞌu ñai, chi ni ka jini ja ichi ñuu Jerusalén kuanoꞌo ya.
LUK 9:54 Te nuu ni ka jini Jacobo vi Juan, tee ka skuaꞌa jin ya, ja siun ni kuu, te ka jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, ¿a kuini ni ja vi tatnunio ja na kuun ñuꞌu ichi andivi, naxa ni saꞌa Elías, te na xnaa ñayiu ñuu yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 9:55 Su ni jiokuiin Jesús, te ni kuxeen ya nuu de, te jiñaꞌa ya: ―Tu ka jini ni na tnoꞌo ka kaꞌan ni.
LUK 9:56 Chi sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi masu vaji san ja xnaa san ñayiu, chi vaji san ja skaku niꞌnu san jin ―jiñaꞌa ya. Te kuaꞌankuei ya jin de inka ñuu.
LUK 9:57 Te ichi nuu kuaꞌankuei ya, ni kaꞌan in tee, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, kondikin ña san jin ni ndee ni nuu ni kuu ja kiꞌin ni.
LUK 9:58 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ñukuii, chi ka oo kava veꞌe ti, saa ni kiti ndagua, chi ka oo taka ti. Su sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi vini nuu kakintuu san xini san, tu nagua nevaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:59 Te jiñaꞌa ya nuu inka de: ―Kondikin ña ni na kiꞌinkueio. Te jiñaꞌa tee yun: ―Jitoꞌo san, kondetu ni xtnañuꞌu ka na tayuꞌu san tata yua san, te na kiꞌinkueio ―jiñaꞌa de.
LUK 9:60 Te jiñaꞌa Jesús: ―Xndoo ni ndiyi yun na vi tayuꞌu tnaꞌa ndisa ndiyi maa. Te maa ni, kuaꞌan ni te kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu tnoꞌo naxa tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
LUK 9:61 Te suni jiñaꞌa inka de: ―Jitoꞌo san, sein chi kuini san ja kondikin ña san, su kondetu ni na kiꞌin san xtnañuꞌu ka vi ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa san jin ñayiu veꞌe san, te na kii san ―jiñaꞌa de.
LUK 9:62 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ni in ñayiu ja vi ja ni tnii ndoꞌo arado, te jionenui ichi yatai, chi tu jiniuꞌi ja koi nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:1 Te nuu ni yaꞌa ja ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te ni kaji tuku ya uni xiko uxi ka de, te ni tetniuu ya ndi uu ndi uu de ka yoxnoꞌo de kuaꞌankuei de taka ñuu vi taka ichi nuu yaꞌa ya ja kiꞌin ya.
LUK 10:2 Te jiñaꞌa ya: ―Ja ndaa ndija ja oo kuaꞌa ndevaꞌa tniuu ja ndututu, te joo ni ñayiu vi satniuu ka oo. Yun guaa vi kakan ni nuu Jitoꞌo Dios, maa ia xiin nuu tniuu yaꞌa, nagua ja na tetniuu ka ya ñayiu vi satniuu.
LUK 10:3 Te tetniuu ña san ja kiꞌinkuei ni na kuinio lelu ja kiukuei neꞌu vaꞌu.
LUK 10:4 Te ma vi kindaꞌa ni ñunu xtaa, te ni itni xuꞌun, te ni ndijan, te ni ma vi jinkuiin ni ja vi ndakantnoꞌo ni, ni in ñayiu nuu ichi kuaꞌankuei ni.
LUK 10:5 Te nani kuu veꞌe nuu jinokuei ni, te xtnañuꞌu ka vi kuñaꞌa ni: “Na koo jamani ia Dios nuu veꞌe yaꞌa”, vi kuñaꞌa ni.
LUK 10:6 Te nuu ja ñayiu mani ini oo veꞌe yun, te koi jin jamani ia Dios. Axi nuu ja ñaꞌa, te ndajiokuiin jamani ya, ja vi koo jin maa ni.
LUK 10:7 Te ma vi kokaka ni veꞌe veꞌe, chi vi koo ni maa veꞌe nuu jinokuei ni yun. Te yun vi kaa vi koꞌo ni nagua vi taa ñayiu yun, chi in tee satniuu kanuu ja niꞌi yaꞌu de.
LUK 10:8 Te nani kuu ñuu nuu jinokuei ni, te ka jantaꞌu ña ñayiu ja vi koo ni, te vi kaa ni nani kuu ja ka taa ñayiu yun.
LUK 10:9 Te vi ndasaꞌa ni ñayiu ka kuꞌu ja ka oo ñuu yun, te vi kuñaꞌa ni: “Ja ka ndiaꞌa ni yaꞌa ka jini ni ja oo ia Dios tatnuni ya neꞌu ni”, vi kuñaꞌa ni.
LUK 10:10 Su nani kuu ñuu nuu jinokuei ni, ja tu ka jantaꞌu ña ñayiu, te ndekuei ni ñuu yun, te vi kuñaꞌa ni:
LUK 10:11 “Vi ndee ñuyaka ñuꞌu ñuu ni ja ni ka jiso jaꞌa san na vi skuei san ja kokuu in seña ja kokaꞌan kuechi siki ni. Su vi konaꞌa ni ja ja ka ndiaꞌa ni ja oo ia Dios ja tatnuni ya”, vi kuñaꞌa ni.
LUK 10:12 Te kaꞌan san ja kiuu tetniuu ia Dios tnundoꞌo, chi kuakuaꞌa ka tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu ñuu yun, masu ñayiu ñuu Sodoma ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 10:13 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―¡Ndaꞌu ni ka ron ñayiu ñuu Corazín vi ndaꞌu ni ka ron ñayiu ñuu Betsaida! Chi vaa nuu suaꞌa, te nuu ñayiu ñuu Tiro axi Sidón ni kuvaꞌa in tniuu kaꞌnu ja ni saꞌa rin nuu ndiꞌi maa ron, vaa vi ndee nona kiuu ja ni ka kekuiꞌnui saꞌun ndayi vi ni ka jinkoi nuu yaa ñuꞌu ja ka ndatnaꞌu ini nuu yika kuechi.
LUK 10:14 Su kiuu ja tetniuu ia Dios tnundoꞌo, chi kuakuaꞌa ka tnundoꞌo vi tnaꞌa ron saa ñayiu ñuu Tiro vi Sidón.
LUK 10:15 Te roon ñayiu ñuu Capernaúm, ¿a ka kaꞌan ron ja suu ron ka kuu ja ndakuei ndee andivi? Su ñaꞌa, chi suu ron ka kuu ja vi kanakau ndee ñuu jiꞌi ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:16 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ni tetniuu ya: ―Na ñayiu ka nini tnoꞌo ka kaꞌan ni, te suni ka nini tnoꞌo kaꞌan san. Te na ñayiu ka skexiko ña jin ni, te suni ka skexiko ñai jin san. Te na ñayiu ka skexiko ña jin san, te suni ka skexikoi ia ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:17 Te sii ini ndevaꞌa ni ka ndajiokuiin ndi uni xiko uxi tee ni tetniuu Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, vi guaa ndee tachi xeen ni ka jantnoꞌo ña nuu ni ka ndakakuneꞌe san sivi ni ―ka jiñaꞌa de.
LUK 10:18 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ni jini san ja ni kanakau Tachi ichi andivi na kuinio in tajan,
LUK 10:19 chi maa san ni taa jakaꞌnu ja vi kuain niꞌnu ni siki koo vi siki ndiloꞌlo. Te vi kundee ni siki ndiꞌi ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, te tu nagua vi ndoꞌo ni.
LUK 10:20 Su ma vi kusii ini ni ja ni ka jantnoꞌo ña tachi xeen jin ni, chi vi kusii ini ni ja ni ka jinkoso sivi ni andivi ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:21 Te vi maa nuu saa, ni kusii ndevaꞌa ini Jesús ni saꞌa Espíritu maa ia Dios, te jiñaꞌa ya: ―Ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Tata Dios, ja kuu ni Jitoꞌo andivi vi ñuyiu, chi ni tayuꞌu ni taka yaꞌa nuu ñayiu ndichi vi ñayiu jinkuiꞌnu guaꞌa ini, te ni ndaxneꞌe ni nuu ñayiu ka kuu na kuinio suchi kueli. Saa, vi Tata, chi saa junkuaan ini maa ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:22 Te ni kaꞌan ka ya nuu ñayiu: ―Ndiꞌi yaꞌa ni niꞌi san nuu Tata Yua san. Te ni in ñayiu tu na in jini na in kuu Seꞌe ia Dios, chi maintnoꞌo maa Yua, guaa jini ya. Te ni in ñayiu, tu na in jini na in kuu Yua, chi maintnoꞌo maa Seꞌe ya, guaa jini, te nani kuu nuu ñayiu kaꞌan maa Seꞌe ia Dios ja vi kuni, te xneꞌe ya na in kuu Tata Dios ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 10:23 Yun te ni jionenuu ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te ni kaꞌan ya nuu maa ni maa de: ―Na taꞌu na ndetu ñayiu ka ndiaꞌa ndiꞌi ja ka ndiaꞌa ni vitna.
LUK 10:24 Chi kaꞌan san ja kuakuaꞌa tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa vi tee ka kuu rey ni ka ndioo ini de ja vi kuni de ja ka ndiaꞌa ni vitna, su tu ni ka jini de. Vi ni ka ndioo ini de ja vi konini de tnoꞌo ka nini ni vitna, su tu ni kuu vi konini de ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:25 Yun te ni jaꞌan in tee kaxtnoꞌo Ley Moisés, ja ni ka ndatnoꞌo de jin Jesús, te ni kuini de ja kiꞌin vijin ña de, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―Mastru, ¿nagua kuu ja saꞌa san ja niꞌi taꞌu san ja koteku san nikuii nikani? ―jiñaꞌa de.
LUK 10:26 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Naxa yoso nuu Ley? ¿Naxa kaꞌan nuu kaꞌu ni? ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:27 Te jiñaꞌa tee yun: ―Kachi: “Kutoo ron ia Jitoꞌo Dios jin ndiꞌi ndee ini ndee anu ron, vi jin ndiꞌi jandakui ron, vi jin ndiꞌi jajintnuni ron, te kaꞌan too ron in ñani in tnaꞌa ron nagua kaꞌan too ron maa ron”, kaꞌan suaꞌa ―jiñaꞌa de.
LUK 10:28 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vatuka kaꞌan ni. Saa saꞌa ni, te niꞌi taꞌu ni ja koteku ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:29 Te vi ja kuini de ja kendoo vaꞌa de nuu ya, te ni jikan tnoꞌo tuku ña de: ―Te ¿na in kuu in ñani in tnaꞌa san? ―jiñaꞌa de.
LUK 10:30 Te jiñaꞌa Jesús: ―In kiuu ni kee in tee ñuu Jerusalén ja kuaꞌan de ñuu Jericó, te nuu ichi kuaꞌan de yun, ni ka jinkuꞌun ña kuiꞌna, te ni ka kindee ndiꞌi ja nee de vi ndee saꞌun niꞌnu de ni ka kindee. Te ni ka kani ña vi ndee ni ka xtuji ña, te vi saa ndee ni ka ja vi kaꞌni ña, te kuaꞌankuei.
LUK 10:31 Yun te ni kenta in tee kuu sutu, ja kuaꞌan de ichi yun, su nuu ni jini ña de, te ni jiko de, te ni yaꞌa jioo ni de kuaꞌan de.
LUK 10:32 Te suni ichi yun ni kenta in tee jinokuechi nuu veñuꞌu, te suni nuu ni jini ña de, te ni jiko de, te ni yaꞌa jioo ni de kuaꞌan de.
LUK 10:33 Su yun te ni kenta in tee ñuu Samaria ja suni ichi yun kuaꞌan de. Te nuu ni jini ña de, te ni kundaꞌu ini ña de.
LUK 10:34 Te ni jintnaꞌa ña de, te ni saꞌa tatna ña de. Ni chiꞌi de texeꞌen vi vinu nuu ni tuji tee yun. Te ni tniutuu de in saꞌun vita, te ni sonee de tee yun siki kiti ndeka de, te kuaꞌankuei de. Te nuu ni jinokuei de in veꞌe, te yun ni jito ña de.
LUK 10:35 Te kiuu tnee suaꞌa nuu ni kuu yatni ja kiꞌin de, te ni jiñaꞌa de uu xuꞌun kaa ja kuu denario ndaꞌa tee xiin veꞌe yun, te jiñaꞌa de: “Tanundaꞌa ni koto ni tee yaꞌa, te nuu ja kaꞌni ka ña xuꞌun ja jaꞌa de, te ndatniuyaꞌu san kiuu ja ndajiokuiin san”, jiñaꞌa de.
LUK 10:36 Te naxa kaꞌan tnaa ni, ¿ndee ndi uni tee yun guaa kuu de ñani tnaꞌa tee ni ka suꞌu ña kuiꞌna yun? ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:37 Te jiñaꞌa tee yun: ―Tee ni kundaꞌu ini ña jin tee ni tuji yun. Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Vatuka kaꞌan ni. Kuaꞌan ni, te saꞌa ni nagua ni saꞌa tee yun ―jiñaꞌa ya.
LUK 10:38 Yun te ni kee tuku Jesús kuaꞌan ya ja ni jino ya in ñuu luluu. Te yun ni kaꞌan ña in ñaꞌa nani Marta ja ni jino ya veꞌe ña.
LUK 10:39 Te oo in kuꞌu Marta yaꞌa, nani María. Te ni jinoi ni jinkoi nuu oo Jesús, nini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya.
LUK 10:40 Su Marta, chi vi kutneñu ndevaꞌi jin tniuu saꞌi. Te ni jintnaꞌi nuu oo Jesús, te jiñaꞌi: ―Jitoꞌo san, ¿a vi tu ndiꞌni kuiti ni ja maintnoꞌo ni san ni xndoo ña kuꞌu san jin ndiꞌi tniuu yaꞌa? Kaꞌan ni nui ja na chituu ñai ―jiñaꞌi.
LUK 10:41 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Marta, ndiꞌni ndevaꞌa ni vi kutneñu ni jin kuaꞌa tniuu saꞌa ni.
LUK 10:42 Su oo invaa ni tniuu ja kanuu ka, te tniuu kanuu ka yun ni kaji María, te ni in tu na in kuu ja kindee ―jiñaꞌa ya suaꞌa.
LUK 11:1 Ni oo in kiuu oo Jesús in nuu ndakuatu ya. Te nuu ni ndiꞌi ni ndakuatu ya, te jiñaꞌa in tee skuaꞌa jin ya: ―Jitoꞌo san, kaxtnoꞌo ni naxa vi ndakuatu san nagua ni saꞌa Juan, tee ni oskuandute, ja ni kaxtnoꞌo de naxa vi ndakuatu tee ni ka oskuaꞌa jin de ―jiñaꞌa de.
LUK 11:2 Te jiñaꞌa Jesús: ―Suaꞌa vi kuñaꞌa ni nuu ka ndakuatu ni: Tata Dios, ja oo ni andivi, ka chiñuꞌu san sivi ni, chi ia ii kuu ni, ja na kii ni tatnuni ni. Te saꞌa ni nagua kuini ni ja na koo ñuyiu yaꞌa, nagua oo andivi.
LUK 11:3 Kaꞌan mani ña ni ja na koo ja vi kokaa san ndiꞌi ni kiuu.
LUK 11:4 Te kuakaꞌnu ini ni nuu yika kuechi san, chi suni ka jakaꞌnu ini san nuu ndiꞌi ñayiu ka saꞌa ña jakueꞌe. Te ma kuandetu ni ja junkau san nuu jakueꞌe, chi suaꞌa skaku niꞌnu ña ni nuu jakueꞌe yun ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 11:5 Te suni jiñaꞌa ka ya: ―Vi kokaꞌon ja ndee in maa ni oo in ñayiu ja ndeka tnaꞌa guaꞌa jin ni. Te nuu sau ñuu jakuaa, kiꞌin ni veꞌe de, te kuñaꞌa ni: “Ñani, tanuu ni uni xtaa ni, na kaa in tee jini tnaꞌa jin san,
LUK 11:6 chi vi inka ni kee de veꞌe san ja vaji jika de, te tu saꞌun na xtaa ka nevaꞌa san ja kaa de”, kuñaꞌa ni.
LUK 11:7 Te kachi tee yun ndee kunu ini veꞌe de: “Ma koxnaꞌa ña ni, chi ja ndesi guaꞌa yeꞌe san, te ja katuu vaꞌa san jin suchi kueli san, te ma kuu ja ndakoo san ja taa san”, kachi de.
LUK 11:8 Te kaꞌan san ja visi ma ndakoo de ja ndeka tnaꞌa guaꞌa ni jin de, su vija tu kuini de ja nunuu nunuu koxnaꞌa ni de, guaa ndakoo de te taa de ndiꞌi nagua jaꞌni ña jin ni.
LUK 11:9 Te yun guaa suni kaꞌan san: Vi kakan ni nuu ia Dios, te na taa ya. Vi nduku ni, te vi niꞌi ni. Vi kana ni, te na ndakune ia Dios yeꞌe.
LUK 11:10 Chi ndiꞌi ñayiu jikan, te niꞌi. Te na in nduku, te ndaniꞌi. Te na in kana, te ndakune ia Dios yeꞌe.
LUK 11:11 ’Axi nuu ja ndee in maa ni kuu tata, te nuu ja jikan seꞌe ni in xtaa, ¿te a kuñaꞌa ni in yuu? Axi nuu ja jikain in chiaka, te ¿a kuu ini ni ja kuñaꞌa ni in koo ja kai?
LUK 11:12 Axi nuu jikain in ndiuu, te ¿a kuñaꞌa ni in ndiloꞌlo ja kai?
LUK 11:13 Su nuu ja maa ni ja ka kuu ni ñayiu kueꞌe, te ka jini ni vi kuñaꞌa ni jaguaꞌa nuu seꞌe ni, te viꞌi ka tu maa Tata Dios oo ndee andivi, chi taa ya Espíritu maa ya nuu ja na vi kakan ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 11:14 Ni tau Jesús tachi xeen ja ni ndasaꞌa ñiꞌi in tee. Te nuu ni kana tachi xeen yun, te ni kuu ni ndakaꞌan tee yun, te vi ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini ja siun ni kuu.
LUK 11:15 Su sava ñayiu ni ka kaꞌan: ―Jin jakaꞌnu maa tachi kaꞌnu nani Beelzebú tau tee yaꞌa sava ka tachi xeen yun.
LUK 11:16 Te sava ka ñayiu ni ka kuini ja vi koto tnuni ña jin ya, te ni ka jikain ja na saꞌa ya in tniuu kaꞌnu ja vaji ichi andivi.
LUK 11:17 Su Jesús, chi ni jini ya ja siun ka ndakani ini ñayiu yun, te jiñaꞌa ya: ―Ndiꞌi ñuu nuu ka saꞌa siin tnaꞌa ñayiu, ka jinkondei ka jaxin tnaꞌa, te ndisa maa ni mai ka xnaa tnaꞌi. Te ñayiu in veꞌe ja ka saꞌa siin tnaꞌi, chi ka jaxin tnaꞌi, te ma kuu ka ja vi koo nikaꞌnui.
LUK 11:18 Te suni saa kuu jin Tachi, chi nuu ja na jinkondee ja vi kaxin tnaꞌa ndisa maa, ¿te naxa kuu kotatnuni ka? Kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa, chi ka kaꞌan maa ni ja jin jakaꞌnu maa tachi kaꞌnu nani Beelzebú, tau san sava ka tachi ini anu ñayiu.
LUK 11:19 Su nuu ja jin maꞌñu sagua tachi kaꞌnu skunu san sava ka tachi, te ¿na in ni jiñaꞌa jakaꞌnu nuu tee ka skuaꞌa jin maa ni, ja ka tau de tachi? Te tee yun ka kuu ja vi kaꞌnde ndaa kuechi ni.
LUK 11:20 Su nuu ja jin jakaꞌnu maa ia Dios, tau san Tachi, te yun kei kaꞌan ja oo ya tatnuni ya nuu ka oo maa ni yaꞌa.
LUK 11:21 ’Te nuu ja in tee ndakui ja jito veꞌe maa de oo de jin kuaꞌa yuchi jin machete, te kukanu ini de ja tu saꞌun nagua ndoñuꞌu veꞌe de.
LUK 11:22 Su nuu na kii inka tee ndakui ka saa maa de, te kundee tee yun siki de, te kindee ndiꞌi tee yun ja kukanu ini de, te saꞌa maa tee yun nagua kuini de, te vi ndakaꞌnde de ndatniuu veꞌe yun.
LUK 11:23 ’Chi ñayiu ja tu chituu ña jin san, chi ndakoi siki san. Te ñayiu ja tu ka ndaxtutu jin san, chi jatenui ñayiu vaji nuu san.
LUK 11:24 ’Te nuu kana in tachi kueꞌe ni ñuꞌu ña jin in ñayiu, te kuaꞌan jiondita in nuu ñuꞌu yichi nduku ndenu ndatatu. Su nuu tuu, te kaꞌan: “Na ndajiokuion veꞌe nuu ni keo ja vajio”, kachi.
LUK 11:25 Te nuu ndajiokuiin tachi yun, te nukuꞌun ini anu ñayiu yun na kuinio in veꞌe ja ni ka ndaxtaa vi ni ka ndaskutu vii.
LUK 11:26 Yun te kiꞌin jinkuaka uja tachi kueꞌe ndevaꞌa ka saa maa, te ndajinokuei te kiukuei te vi koo ini anu ñayiu yun. Nuu saa, te kueꞌe ndevaꞌa ka ñayiu kokui saa jaxtnañuꞌu ―jiñaꞌa ya.
LUK 11:27 Vi nini kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te ni kana jaa in ñaꞌa oo neꞌu ñayiu ni ka kututu yun, te jiñaꞌa ña: ―Na taꞌu na ndetu ñaꞌa ni skaku ña vi ni skaxin ña jin ni ―jiñaꞌa ña.
LUK 11:28 Te jiñaꞌa ya: ―Su na taꞌu na ndetu ka maa ñayiu nini tnoꞌo ia Dios, te skunkui ―jiñaꞌa ya.
LUK 11:29 Te nuu ni ka kututu ka ñayiu, te jiñaꞌa Jesús: ―Ñayiu ka oo tiempu vitna, chi inu kueꞌe ndevaꞌi, chi ka jikain ja na saꞌa san in tniuu kaꞌnu, su tu ka na tniuu kaꞌnu saꞌa san, chi maa ni nagua ni ndoꞌo Jonás ndee janaꞌa.
LUK 11:30 Chi nagua ni okuu Jonás in seña ja ni ka jini ñayiu ñuu Nínive, te suni saa ni kokuu jin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, chi kokuu san in seña nuu ñayiu ka oo tiempu vitna.
LUK 11:31 Te suni ndakoo in ñaꞌa ni okuu reyna ni otatnuni ichi sur, kiuu sandaa ia Dios kuechi, te xtavi kuechi ña jin ñayiu ka oo tiempu vitna, chi jika ndevaꞌa ñuu ñaꞌa yun, su ni kii ña ni onini ña tnoꞌo ndichi ni kaꞌan rey Salomón. Te kaꞌnu ka kuu maa san ja oo san yaꞌa, saa rey Salomón.
LUK 11:32 Te vi ndakoo ñayiu ñuu Nínive kiuu sandaa ia Dios kuechi, te vi xtavi kuechi ñai jin ñayiu ka oo tiempu vitna. Chi ni ka ndatnaꞌu ini ñayiu ñuu Nínive yun, te ni kiukuei ichi ia Dios nuu ni ka onini tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni kaxtnoꞌo Jonás. Te kaꞌnu ka kuu maa san ja oo san yaꞌa, saa Jonás ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 11:33 Te suni jiñaꞌa ka ya: ―Tu na in ñayiu ka jinio ja xtnui in lámpara, te tayuꞌi axi chiꞌi chii in jatnu, chi suaꞌa sonee sukuin nagua ja kondijin kiukuei ñayiu ini veꞌi.
LUK 11:34 Te nduchi nuu ni kuu in lámpara ja yeꞌe nii nuu yiki kuñu ni. Te nuu ja ka oo vaꞌa nduchi nuu ni, te yeꞌe nii nuu yiki kuñu ni. Su nuu ja tu ka oo vaꞌa nduchi nuu ni, te nii yiki kuñu ni oo nuu ñunee.
LUK 11:35 Te koto vaꞌa ni maa ni ja ndakani guaꞌa ini ni, te koo ni nuu yeꞌe niꞌnu ndija, nagua ja ma ndakani kueꞌe ini ni ja koo ni nuu nee.
LUK 11:36 Chi nuu ja yeꞌe nii nuu yiki kuñu ni, te ma kuu saꞌa ni jakueꞌe, chi kuni kaji kuiti ni ja saꞌa ni javaꞌa, na kuinio in lámpara ja yeꞌe niꞌnu ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 11:37 Nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús, te ni kaꞌan ña in tee kuu fariseo ja kiꞌinkuei ya veꞌe de, vi kaa ya xtaa. Te nuu ni jinokuei ya, te ni ka jinkoo ya nuu mesa.
LUK 11:38 Te nuu ni jini tee kuu fariseo yun ja tu ni ndandaꞌa ya ama ka ja kaa ya xtaa, te vi ni saꞌu kuii ini de ja tu skunkuu ya nagua oo costumbre.
LUK 11:39 Su yun te jiñaꞌa Jitoꞌo Jesús nuu de: ―Maa ni ja ka kuu ni tee fariseo, chi ka ndakate ni yata vasu jin yata koꞌo, su ichi ini oo chitu jin jatneꞌe. Te suni saa ka kuu maa ni, chi ka oo chitu ni jin tniuu kuiꞌna vi janeꞌe jayichi.
LUK 11:40 ¡Seꞌe tee vasa! ¿A tu ka jini ni ja ia ni saꞌa ichi yata kuu ia ni saꞌa ichi ini?
LUK 11:41 Vi skutaꞌu ni nagua ka nevaꞌa ni nuu ñayiu ka kundaꞌu jin ndee ini ndee anu ni, nagua ja vi nduvii ni.
LUK 11:42 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee fariseo! Chi ka soko ni nuu ia Dios uxi ja ciento menta vi ruda vi ndiꞌi nuu yuku kuii ja ka jitu ni, nagua ni tatnuni ia Dios nuu Moisés ja vi saꞌo. Su tu ka skunkuu ni ja vi saꞌa ndaa ni jin ja vi kutoo ni ia Dios. Chi yaꞌa kuu ja kanuu ka ja vi saꞌa ni, te suni ma vi xndendoo ni ja vi soko ni nuu ya.
LUK 11:43 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee fariseo! Chi ka junkuaan ini ni ja vi jinkoo ni nuu oo jayiñuꞌu ini veꞌe ii sinagoga, vi suni ka kuini ni ja vi kaꞌan yiñuꞌu ndevaꞌa ñayiu jin ni nuu ka nukuntnaꞌa ni jin nuu yaꞌu.
LUK 11:44 ¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo, seꞌe ndijani ini! Chi ka kuu ni na kuinio yau ñaña ja tu ndijin oo, te ka yaꞌa ñayiu siki, su tu ka jini nagua oo yun ―jiñaꞌa ya.
LUK 11:45 Te ni kaꞌan in tee kaxtnoꞌo Ley Moisés, te jiñaꞌa de: ―Mastru, nuu kaꞌan ni siun, te suni kaneꞌe ña ni jin ndee sein ―jiñaꞌa de.
LUK 11:46 Te jiñaꞌa ya: ―¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés! Chi ka skuiso ni ñayiu in ja vee ndevaꞌa ja ma vi kundei vi kondisoi. Su tu ka chituu saꞌun ni jin.
LUK 11:47 ¡Ndaꞌu ni ka maa ni! Chi ka saꞌa ni veꞌe siki yau ñaña tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, ja ni ka jaꞌni ndi nijaꞌnu maa ni.
LUK 11:48 Su ja ka saꞌa ni siun jinkuiꞌnu inio ja ka kaꞌan ni ja vatuka ni ka saꞌa ndi nijaꞌnu ni, chi suu de ni ka jaꞌni ña, te maa ni ka saꞌa veꞌe siki yau ñaña yun.
LUK 11:49 ’Te yun guaa ndee janaꞌa ja ni kaꞌan ia Dios in tnoꞌo ndichi, te jiñaꞌa ya: “Tetniuu rin tee vi ndakani tnoꞌo rin vi tee chitniuu rin ja vi xtutenuu de tnoꞌo rin, su sava de vi kaꞌni ña ñayiu vi sava de vi sondikin ñai”, jiñaꞌa ya.
LUK 11:50 Te yun guaa nuu ñayiu ka oo tiempu vitna ndakan tnoꞌo ia Dios siki ndiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ja ni ka jaꞌni ndi nijaꞌnu ni ndee kiuu nuu ni jinkoo jaa ñuyiu.
LUK 11:51 Kejaꞌa jin ndee Abel, te kenta jin ndee Zacarías, tee ni ka jaꞌni ñayiu maꞌñu sagua altar neꞌu veꞌe ii maa veñuꞌu kaꞌnu. Te yun guaa kaꞌan san jin ni ja nuu ñayiu ka oo tiempu vitna ndakan tnoꞌo ia Dios taka kuechi yun.
LUK 11:52 ’¡Ndaꞌu ni ka maa ni, tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés! Chi ka jasi ni ichi ja vi jinkuiꞌnu ini ñayiu tnoꞌo ia Dios, te vini maa ni tu ka jinkuiꞌnu ini ni, te ni ja tu ka jandetu ni ja vi jinkuiꞌnu ini ñayiu ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 11:53 Te nuu ni kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kiti ini ndevaꞌa tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo, te ni ka jinkondee de ka xtichi ña de jin kuaꞌa tnoꞌo vijin.
LUK 11:54 Chi ka kuini de ja na kanakau ya jin tnoꞌo kaꞌan ya, nagua ja kuu vi kaꞌan kuechi de siki ya.
LUK 12:1 Te vi nini siun kuu, te ni ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te vi suaꞌa ka jexin niꞌnu tnaꞌi ja kuaꞌa ndevaꞌi kuu. Te ni jinkondee Jesús kaꞌan ya xtnañuꞌu ka nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Vi koto guaꞌa ni maa ni, te ma vi saꞌa ni nagua ka saꞌa tee ka kuu fariseo, ja tu ka skunkuu de nagua ka kaxtnoꞌo de.
LUK 12:2 Chi tu na in guaa kuu ja koyuꞌu ja ma tuu ndijin, te ni in maa kuu ja kiyuꞌu, chi ndiꞌi tuu ndijin, te vi kuni ñayiu.
LUK 12:3 Te yun guaa ndiꞌi tnoꞌo ja ka kaꞌan yuꞌu ni nuu nee, kejioo ndijin ja vi kuni taka ñayiu. Te ndiꞌi tnoꞌo ja ka kaꞌan yuꞌu ni ndusoꞌo inka ñayiu ja oo ini veꞌe, ndiꞌi tnoꞌo yun kejioo ja vi kana jaa ñayiu ndee siki veꞌe ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 12:4 Yun te jiñaꞌa ka ya: ―Kaꞌan san nuu maa ni, vi amigo, ja ma vi koyuꞌu ni ja jaꞌni ña jin ni, chi tu nagua kuu ja saꞌa ka.
LUK 12:5 Su kaxtnoꞌo san na xiin nuu guaa vi koyuꞌu ni: Vi koyuꞌu ni nuu ia Dios, chi maa ya guaa kuu ndakindee ya ja ka teku ni, te suni ndiso tniuu ya ja tnaa ña ya nuu andeya. Te nuu maa ya guaa vi koyuꞌu ni.
LUK 12:6 ’Su vi kondiaꞌa ni ja tisala, chi tu ka ndee yaꞌu ti, chi ndee uꞌun ti ja uu pesu. Te vini saa, te ni in ti, tu ndunaa ini ia Dios ja jito ya ti.
LUK 12:7 Te ¿ndee ka maa ni ja ndunaa ini ña ia Dios? Te ndee ixi xini ni naꞌa ya nasaa ka kuu. Te ma vi koyuꞌu ni, chi ka ndee yaꞌu ka maa ni saa taka tisala kueli yun.
LUK 12:8 ’Te kaꞌan san ja ndiꞌi ñayiu ka ndaa yuꞌu nuu sava ka ñayiu ja ka kandija ñai jin san, te suni sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, chi suni ndaa yuꞌu san nuu ia ka jinokuechi nuu Tata Dios ja ka kandija ñai jin san.
LUK 12:9 Su na ñayiu tu ndaa yuꞌu ja kandija ñai jin san nuu ñayiu ñuyiu yaꞌa, te suni ma ndaa yuꞌu san nuu ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka kandija ñai jin san.
LUK 12:10 Kuakaꞌnu ini ia Dios jin ñayiu kaneꞌe ña jin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, su ma kuakaꞌnu ini ya jin ñayiu kaneꞌe ña jin Espíritu ya.
LUK 12:11 Nuu ka jaka ña ja ka kanakau ni nuu ndaꞌa tee ka tatnuni nuu veꞌe ii sinagoga, axi nuu ndaꞌa tee ka jaꞌnde kuechi, axi nuu ndaꞌa tee ka netniuu, te ma vi kondiꞌni ni naxa vi kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa ni, axi naxa vi kuñaꞌa ni.
LUK 12:12 Chi nuu kuyatni ja vi kaꞌan ni, te kaxtnoꞌo maa Espíritu ia Dios na tnoꞌo kuu ja vi kaꞌan ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 12:13 Te neꞌu ñayiu yun ni kee in tee, te jiñaꞌa de nuu Jesús: ―Mastru, kaꞌan ni nuu ñani san ja na kaꞌnde de ja niꞌi san ja saꞌa jajin san ―jiñaꞌa de.
LUK 12:14 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ñani, tu na in ni jani ña jin san ja kokaꞌnde san kuechi axi ja kokaꞌnde san nagua ka nevaꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 12:15 Yun te jiñaꞌa ya nuu ndiꞌi ñayiu yun: ―Vi koto vaꞌa ni maa ni ja ma vi ndioo ini ni ja vi konevaꞌa kuaꞌa ni, chi masu nuu kuaꞌa ja ka nevaꞌa ñayiu vaji ja ka tekui ―jiñaꞌa ya.
LUK 12:16 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni ya, te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee kuika ja ni kuvaꞌa vii ndevaꞌa nuu ñundeꞌi de.
LUK 12:17 Te ni ndakani ini de jin anu de: “¿Naxa saꞌo, te tu ndee nune ja tavaꞌo ja ni kee nuu ñundeꞌio?” kachi de.
LUK 12:18 Yun te ni ndakani guaꞌa ini de, te ni kachi de: “Suaꞌa na saꞌo: na kanio yaka yaꞌa, te na ndasaꞌo ja naꞌnu ka, nagua ja yun tavaꞌo ndiꞌi ja ni kee nuu ñundeꞌio vi taka ja nevaꞌo.
LUK 12:19 Yun te na ndatatuo, chi ja ni tavaꞌa kuaꞌo nagua ja kokao kuaꞌa kuia, te na kaa na koꞌo vi na kusii inio, chi tu nagua jaꞌni ka ña jion”, kachi de.
LUK 12:20 Su yun te jiñaꞌa ia Dios: “Tee vasa, vi jakuaa vitna kuu ron, te ¿na in kuu ja kendoo jin ndiꞌi ja ni tavaꞌa ron jian?” ―jiñaꞌa ya―.
LUK 12:21 Te saa kuu jin taka ñayiu ka ndioo ini ja vi kuu kuikai ñuyiu yaꞌa, su ka kundaꞌui nuu ia Dios ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 12:22 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Ma vi kondiꞌni ni nagua kuu ja vi kaa ni ja vi koteku ni, axi nagua vi kuiꞌnu ni.
LUK 12:23 Chi ja ndee yaꞌu ka kuu anuo masu ndei jao, te suni ndee yaꞌu ka yiki kuñuo masu saꞌun niꞌnuo.
LUK 12:24 Vi kondiaꞌa ni tikaka, ja ni tu ka jitu ti, ni tu ka ndaxtutu ti ja vi kaa ti, ni tu ka nevaꞌa ti yaka ti. Su visi ni saa, te jiñaꞌa ia Dios ja ka jaa ti. Te viꞌi ka tu maa ni, te ka ndee yaꞌu ka ni nuu ia Dios saa kiti ndagua yun.
LUK 12:25 Te visi na vi kondiꞌni ndevaꞌa ni, su ma kuu vi ndaskuaꞌnu ni yiki kuñu ni ni in yiki.
LUK 12:26 Te nuu ja vi ni in tniuu luluu ma kuu vi saꞌa ni, te ¿nau ja ka ndiꞌni ni ja jaꞌa sava ka ndatniuu?
LUK 12:27 ’Vi kondiaꞌa ni naxa ka jaꞌnu ita yuku ja luu ka ndaa, te ni tu ka satniuu, ni tu ka kunu. Su sein chi kaꞌan san suaꞌa: Ja ni Salomón jin ndiꞌi javii ni onevaꞌa de, te ni tu ni oniꞌnu de nagua luu ka ndaa ita yun.
LUK 12:28 Chi nuu ja saa skuiꞌnu ia Dios jin yuku yun ja vitna oi, te xtnee vija kei nuu ñuꞌu ja kai, te viꞌi ka tu maa ni ja ma skuiꞌnu ña ya, visi tu ka kandija guaꞌa ni.
LUK 12:29 Yun guaa maa vi kondiꞌni ni nagua kuu ja vi kaa ni, vi ja vi koꞌo ni, te ni ma vi koyuꞌu ni.
LUK 12:30 Chi ndiꞌi yaꞌa kuu ja ka nduku ñayiu ñuyiu. Su Tata Dios, chi ja jini ya nagua kuu ja ka jaꞌni ña jin ni.
LUK 12:31 Te guaꞌa ka kuu ja vi nduku ni ja vi koo ni nuu tatnuni ia Dios, te naꞌa maa ya ja taa ya ndiꞌi nagua ka jaꞌni ña jin ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 12:32 ’Ma vi koyuꞌu ni, ja ka kuu ni na kuinio in taju luluu ndikachi san, chi ni junkuaan ini Tata Dios ja taa ya nuu tatnuni ya vi koo ni.
LUK 12:33 Vi xiko ni ja ka nevaꞌa ni, te vi kuñaꞌa ni xuꞌun nuu ñayiu ka kundaꞌu. Vi saꞌa ni na kuinio in itni ja tu kuu tuꞌu, te vi skaya ni jakuika vi konevaꞌa ni guaa ndee andivi, nuu ma kuu ja kiuu kuiꞌna, te ni ma kiuu tikixin ja xnaa ti.
LUK 12:34 Chi nuu oo jakuika ka nevaꞌa ni, te suni yun vi koo anu ni.
LUK 12:35 ’Vi kotuaꞌa ni, te vi ndaxnuu ni lámpara ni.
LUK 12:36 Te vi kokuu ni na kuinio in tee jinokuechi ja ndetu de ja ndajiokuiin jitoꞌo de, ja kuaꞌan tee yun in viko tnandaꞌa. Te vija oo tuaꞌa de ndetu de nagua ja nuu na kana tee yun yeꞌe, te ñama ndakune de.
LUK 12:37 Na taꞌu na ndetu tee jinokuechi yun nuu ja ndito de nukuꞌun ña jitoꞌo de nuu ndajino tee yun. Te kaꞌan ndandaa san ja juntaa ña maa jitoꞌo yun nuu mesa, te vi maa de kunukuechi ja jioneꞌe de ndei kaa tee jinokuechi yun.
LUK 12:38 Te na taꞌu na ndetu tee jinokuechi nuu ja ndito de nukuꞌun ña jitoꞌo de, visi vi ñuu sagua axi nuu makundikin ndenta jitoꞌo de.
LUK 12:39 Su vi kuni maa ni tnoꞌo yaꞌa: ja nuu ja siun, te jini in tee xiin veꞌe na ore kenta kuiꞌna, chi kondito de, te ma kuandetu de ja kiuu kuiꞌna yun veꞌe de ja suꞌu.
LUK 12:40 Te suni saa ni maa ni, vi kotuaꞌa ni, chi ore ja tu ka nee ini ni, te ndenta sein, ja kuu san Seꞌe Teyii ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 12:41 Yun te ni jikan tnoꞌo Pedro: ―Jitoꞌo san, ¿a nuu maa sein ja ka skuaꞌo kaꞌan ni tnoꞌo jioniꞌni yaꞌa, axi nuu ndiꞌi ñayiu kaꞌan ni? ―jiñaꞌa de.
LUK 12:42 Te jiñaꞌa Jitoꞌo Jesús: ―¿Ndee tee kuu tee jinokuechi ndaa nuu jitoꞌo de, te jinkuiꞌnu guaꞌa ini de ja chitniuu ña jitoꞌo de ja na kokoto de veꞌe tee yun, te na kokuñaꞌa de ja vi kokaa sava ka ñayiu ka jinokuechi yun jin ore?
LUK 12:43 Na taꞌu na ndetu tee jinokuechi yun ja nuu ndii jitoꞌo de, te nukuꞌun ña de ja skunkuu guaꞌa de ndiꞌi tniuu ni teku tniuu de.
LUK 12:44 Chi kaꞌan ndaa san ja chitniuu ña jitoꞌo de yun ja suu de kotatnuni nuu ndiꞌi ja nevaꞌa tee yun.
LUK 12:45 Su nuu na ndakani ini tee jinokuechi yun jin anu de: “Ma ndajiokuiin yachi jitoꞌo”, te jinkondee de kani de sava ka tee vi ñaꞌa ka jinokuechi yun, te jinkoo de kaa de vi koꞌo de vi jini de.
LUK 12:46 Te sanaa ni, te ndajino jitoꞌo de kiuu tu nee tu kuu ni ini de vi ore ja tu jini de. Te kani ndevaꞌa ña tee yun, te tnaa ña de nuu vi tniuyaꞌu tee kueꞌe yun yika kuechi de jin ñayiu tu ka kandija.
LUK 12:47 ’Chi tee jinokuechi ja jini de naxa junkuaan ini jitoꞌo de, te tu saꞌa tuaꞌa de ja skunkuu de, tee yun, chi kuaꞌa ka jichi kani ña jitoꞌo de.
LUK 12:48 Su tee jinokuechi ja tu jini de ja jakueꞌe kuu ja saꞌa de, chi joo ni kani ña jitoꞌo de. Chi ñayiu xiin nuu ni jiñaꞌa kuaꞌa ka Jitoꞌo, te suni kuaꞌa ka ndakan de nui. Te ñayiu ja kukanu guaꞌa ka ini ña de, chi kuaꞌa ka kakan de nui ―jiñaꞌa ya.
LUK 12:49 Te jiñaꞌa ka Jesús: ―Sein, chi vaji san ja skuikin san ñuꞌu nuu ñuyiu yaꞌa, te kuini san ja suaꞌa, te vi uun ni ni na kandaꞌa ñuꞌu.
LUK 12:50 Su tnaꞌa san kuaꞌa tnundoꞌo, te yun guaa kusuchi ndevaꞌa ini san, guaa ndee na skunkuu.
LUK 12:51 Ka ndakani ini ni ja ni kee san ja vi koo mani ni jin ñayiu. Su kaꞌan san ja ñaꞌa, chi saa suaꞌa ja vi saꞌa siin tnaꞌa ñayiu.
LUK 12:52 Chi ndee vitna jin kiuu kuaꞌon, vi jinkondee ñayiu in veꞌe vi kuu siin ja jaꞌa san. Te vi ndakoo uni siki ui, te ui siki uni.
LUK 12:53 Te vi saꞌa siin tnaꞌa yua jin seꞌe, vi seꞌe jin yua, vi siꞌi jin seꞌe siꞌi, te seꞌe siꞌi jin nanai, vi janu jin nana xiso, vi nana xiso jin janu ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 12:54 Te suni jiñaꞌa Jesús nuu ñayiu kuaꞌa yun: ―Nuu ka jini maa ni ja ndututu viko ichi nuu kee nikandii, te ka kaꞌan ni ja kuun sau, te vi saa ndija kuu.
LUK 12:55 Te nuu jinkiꞌi tachi nana nuu ichi sur, te ka kaꞌan ni ja saꞌa iꞌni, te vi saa ndija kuu.
LUK 12:56 ¡Seꞌe ndijani ini! ¿Naxa kuu taka seña andivi vi nuu ñuꞌu ja ka jinkuꞌun ini ni, te naxa kuu seña ja saꞌa maa san vitna ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni? ―jiñaꞌa ya.
LUK 12:57 Te jiñaꞌa ka Jesús: ―¿Te nau ja tu ka saꞌa ndaa maa ni kuechi ni ja kuu ndaa?
LUK 12:58 Chi nuu na in ñayiu kaꞌan kuechi siki ni, te konuu ini ni ja saꞌa ndaa ni jin ñayiu yun nuu ichi kuaꞌankuei ni, ama ka ja kanakau ni nuu ndaꞌa tee netniuu. Chi nuu tuu, te ndasiaꞌa ña de nuu ndaꞌa tee jaꞌnde kuechi, te tee jaꞌnde kuechi yun ndasiaꞌa ña de ndaꞌa ndajaꞌa, te vi kasi ña tee yun vekaa jin ni.
LUK 12:59 Te ja saa, chi kaꞌan san ja ma yaa ni yun vi guaa ndee tniuyaꞌu ndiꞌi ni ja ndita ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 13:1 Te vi maa kiuu saa ni jinokuei sava tee ni ka ndakani nuu Jesús naxa ni saꞌa Pilato jin ndee saa tee ñuu Galilea, ja vi maa ore ka jaꞌni de kiti ja vi soko de nuu ia Dios, te ni jaꞌankuei soldado Pilato, te ni ka jaꞌni de tee Galilea yun.
LUK 13:2 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A ka ndakani ini ni ja ka oo ndevaꞌa ka kuechi tee yun saa sava ka ñayiu ñuo, yun guaa siun ni ka ndoꞌo de?
LUK 13:3 Su kaꞌan san ja ñaꞌa. Su nuu ja ma vi ndatnaꞌu ini ni nuu yika kuechi ni, te suni saa ni vi kuu ni.
LUK 13:4 ¿Axi ka ndakani ini ni ja xaꞌun uni ñayiu ni ka jiꞌi ja ni tavi ña torre Siloé, chi ka oo ndevaꞌa ka kuechi saa sava ka ñayiu ñuu Jerusalén, yun guaa siun ni ka ndoꞌi?
LUK 13:5 Su kaꞌan san ja ñaꞌa. Su nuu ja ma vi ndatnaꞌu ini ni nuu yika kuechi ni, te suni saa ni vi kuu ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 13:6 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee ni onevaꞌa in tnu tichi iuu, nukuiin maꞌñu sagua nuu ka oo xtnuu kuii de. Te ni jaꞌan de ni nduku de kiti vixin nuu tnu, su tu nagua ni niꞌi de.
LUK 13:7 Yun te jiñaꞌa de nuu tee jito xtnuu kuii de yun: “Vitna jino uni kuia ja kii kutu san ja ndaxtutu san tichi iuu, te vini ja in jichi tu niꞌi san ti. Te yun guaa kaꞌnde ni tnu, nagua ja ma kosaꞌa tneñu uun tnu nuu ñuꞌu san”, jiñaꞌa de.
LUK 13:8 Yun te jiñaꞌa tee jito xtnuu kuii yun: “Xndoo ni tnu, visi ja kuia yaꞌa, te na xtaya san nduꞌu tnu vi na tnaa san jaꞌan.
LUK 13:9 Kondioꞌni axi sasaa te kuun kiti vixin tnu, axi nuu ja tuu, te kaꞌnde ni tnu”, jiñaꞌa de ―ni kaꞌan Jesús.
LUK 13:10 In kiuu ndatatu oo Jesús veꞌe ii sinagoga, kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu.
LUK 13:11 Te yun oo in ñaꞌa ni ndutoso yata, te ja ni kuu xaꞌun uni kuia kuꞌu ña ni saꞌa espíritu tachi, te tu ni kuu saꞌun ja ndundaa yata ña.
LUK 13:12 Te nuu ni jini Jesús jin ña, te ni kana ña ya ja ni jino ña, te jiñaꞌa ya: ―Xixi, ja ni kujioo kueꞌe ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 13:13 Te ni sonee ya ndaꞌa ya siki ña. Te vi nuu saa ni ndundaa yata ña, te ni jinkondee ña ndakuantaꞌu ña nuu ia Dios ja ni nduvaꞌa ña.
LUK 13:14 Su ni kiti ini tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga yun ja siun ni ndasaꞌa Jesús ñaꞌa yun kiuu ndatatu, te jiñaꞌa de nuu ñayiu ka oo yun: ―Iñu kiuu ka nevaꞌo ja vi satniuo, te kiuu yun kikuei ni ja vi kutatna ni. Su kiuu ndatatu, chi ma kuu ―jiñaꞌa de.
LUK 13:15 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―¡Seꞌe ndijani ini! ¿A tu ka ndajin in in maa ni isndiki ni axi mentu ni kiuu ndatatu ja kiꞌinkuei ni jin ti ja vi koꞌo ti ndute?
LUK 13:16 Te ñaꞌa yaꞌa ja suni in ndikin tata Abraham kuu ña, te ja ni kuu xaꞌun uni kuia nuꞌni ña nuu kueꞌe ni saꞌa Tachi. Te ¿a masu vatuka kuu ja ndajin san ña, visi kiuu ndatatu kuu vitna? ―jiñaꞌa ya.
LUK 13:17 Te nuu ni kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kukanoo ndiꞌi tee ka kaꞌan uꞌu ña jin ya. Su kuaꞌa ñayiu ni ka kusii ini nuu ni ka jini ja ni saꞌa ya in tniuu vii ndevaꞌa.
LUK 13:18 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nagua kuu ja kintnaꞌa inuu jin naxa tatnuni ia Dios, te nagua kuu ja skintnaꞌa inuu jin san?
LUK 13:19 Naxa tatnuni ia Dios kuu inuu jin ndikin yuku stancia, ja ni kiꞌin in tee, te ni skute de nuu ñundeꞌi de. Ni jite te ni jaꞌnu, te ni kuu in yutnu kaꞌnu, te vi ndee kiti ndagua ka tnaa ti taka ti nuu ndaꞌa tnu.
LUK 13:20 Te jiñaꞌa ka Jesús: ―¿Nagua kuu ja kintnaꞌa inuu jin naxa tatnuni ia Dios?
LUK 13:21 Naxa tatnuni ya kuu inuu jin levadura, ja ni kiꞌin in ñasiꞌi, te ni saka ña nuu uni tijaꞌan yujan triu, vi guaa ndee ni kiuu ndoꞌo ndiꞌi yujan yun ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 13:22 Te nuu ñuꞌu ichi Jesús ja kuaꞌan ya Jerusalén, ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ia Dios nuu ñayiu ñuu naꞌnu vi ñuu kueli.
LUK 13:23 Te ni oo in tee ni jikan tnoꞌo ña jin ya, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, ¿a joo ni ñayiu skaku niꞌnu ia Dios? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús:
LUK 13:24 ―Vi nduku ndee ni ja kiukuei ni yeꞌe kuiñi, chi kaꞌan san ja kuaꞌa ñayiu vi kuini ja kiukuei, su ma kuu kiukuei.
LUK 13:25 Chi kiuu na ndakoo tee xiin veꞌe ja ndakasi de yeꞌe, te maa ni, nuu ja vi kendoo ni yeꞌe, te vi jinkondee ni vi kana ni yuyeꞌe: “Jitoꞌo san, ndakune ni yeꞌe, na kiukuei san”, vi kuñaꞌa ni. Su kachi de: “Tu jini ña san na ñayiu ka kuu ni”, kachi de.
LUK 13:26 Yun te vi jinkondee ni vi kaꞌan ni: “Jitoꞌo san, maa san ka kuu ja vi in ni ni ka jaa ni ka jiꞌo, vi nuu yaꞌu ñuu san ni kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ni”, vi kuñaꞌa ni.
LUK 13:27 Su yun te kachi de: “Ja ni kaꞌan san ja tu jini ña san na ñayiu ka kuu ni. Vi kujioo ni nuu san, chi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ka kuu ndiꞌi ni”, kachi de.
LUK 13:28 Te yun vi ndaꞌi vi kana ni, te vi ndakaꞌñi noꞌo ni nuu vi kuni ni Abraham vi Isaac vi Jacob jin ndiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios, ja ka oo de nuu tatnuni ia Dios. Te maa ni, chi vi kendoo ni yeꞌe.
LUK 13:29 Chi kikuei ñayiu ichi nuu kana nikandii, vi ñayiu ichi nuu kee ya, vi ñayiu ichi norte jin ichi sur ja vi jinkoi nuu mesa ja vi kai xtaa nuu tatnuni ia Dios.
LUK 13:30 Te sava ñayiu ja vitna ka kui ñayiu sandiꞌi, te sui vi nduu ñayiu xtnañuꞌu ja kiukuei nuu tatnuni ia Dios. Te ñayiu xtnañuꞌu vitna, vi ndui ñayiu sandiꞌi ja kiukuei nuu tatnuni ya ―jiñaꞌa Jesús suaꞌa.
LUK 13:31 Te vi maa kiuu saa, ni jinokuei tee ka kuu fariseo, te ka jiñaꞌa de nuu Jesús: ―Kee ni yaꞌa, te kuaꞌan ni, chi kuini Herodes ja kaꞌni ña de ―ka jiñaꞌa de.
LUK 13:32 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kuaꞌankuei ni te vi kuñaꞌa ni nuu vaꞌu jian ja koo san yaꞌa vitna vi xtnee ja tau san tachi vi ndasaꞌa san ñayiu ka kuꞌu, te kiuu kuu uni te xndiꞌi san tniuu saꞌa san.
LUK 13:33 Chi nini kuu ja kiondita san vitna vi xtnee vi isa, te saa ndenta san Jerusalén, chi tu na in tee ndakani tnoꞌo ia Dios ja kuu de inka lado, chi maa ni Jerusalén ka jiꞌi de ―jiñaꞌa ya.
LUK 13:34 Yun te jiñaꞌa ya nuu ñuu Jerusalén: ―Jerusalén, Jerusalén, roon ja jaꞌni ron tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios, vi kani yuu ron tee ni tetniuu ya, ¡nasaa jichi ni kuini rin ja ndaxtutu rin seꞌe ron na kuinio in chiuun ja ndachindijin ti seꞌe kueli ti, su tu ni kuini ron!
LUK 13:35 Su konaꞌa ron ja kendoo ndaꞌu kendoo kee veꞌe ron. Te kaꞌan rin ja ma kuni uun ka ña ron guaa ndee na kenta kiuu vi kachi ñayiu: “Na taꞌu na ndetu ia vaji jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo Dios ja kotatnuni ya”, vi kachi ―jiñaꞌa ya.
LUK 14:1 In kiuu ndatatu ni jaꞌan Jesús veꞌe in tee kuu nijaꞌnu nuu tee ka kuu fariseo, ja ni jaa ya xtaa. Te ka oo sava ka tee ka kuu fariseo ka ndiaꞌa yuꞌu ña de.
LUK 14:2 Te suni yun oo in tee ni chitu ña kuiñu nukoo de nuu oo Jesús.
LUK 14:3 Yun te ni jikan tnoꞌo ya tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés vi tee ka kuu fariseo, te jiñaꞌa ya: ―¿A kaꞌan nuu Ley ja kuu ndasaꞌo in ñayiu kuꞌu kiuu ndatatu, axi ñaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
LUK 14:4 Su tu ni ka kaꞌan saꞌun de. Yun te ni tnii ya tee kuꞌu yun, te ni ndasaꞌa ña ya, te ni ndatetniuu ña ya ja na noꞌo de.
LUK 14:5 Te jiñaꞌa ya nuu tee ka kuu fariseo yun: ―Ndee ni guaa ma ndatau ni seꞌe ni axi isndiki ni nuu ja na kanakaui in poso, ¿te a masu vi jino ndaa ni ndatau ni jin, visi kiuu ndatatu kuu? ―jiñaꞌa ya.
LUK 14:6 Te tu ni kuu vi ndajioneꞌe de ni in tnoꞌo.
LUK 14:7 Nuu ni jini Jesús ja vi ndiꞌi tee ni ka kututu yun ka kaji de nuu naꞌa yiñuꞌu ka ja vi konukoo de, te ni kaꞌan jioniꞌni ya, te jiñaꞌa ya nuu de:
LUK 14:8 ―Nuu kaꞌan ña in ñayiu ja kiꞌin ni in viko tnandaꞌa, ma jino ni te jinkoo ni nuu naꞌa guaꞌa ka, chi kana saa jaa in tee kuu kaꞌnu ka saa maa ni.
LUK 14:9 Te ja saa, chi jaa maa tee ni kaꞌan ña jin nduu ni ja vi koo ni nuu viko yun, te kachi de: “Tanundaꞌa ni ndakoo ni, chi jian konukoo tee ni kee yaꞌa”, kachi de. Te ja saa, chi kukanoo ni, te kiꞌin ni jinkoo ni ndee jasandiꞌi ni ka.
LUK 14:10 Su nuu ja nuu kaꞌan ña in ñayiu ja kiꞌin ni in viko tnandaꞌa, kuaꞌan ni te jinkoo ni ndee sandiꞌi ni ka, nagua ja nuu jaa tee ni kaꞌan ña yun, te kachi de: “Ñani, yaꞌa ni nuu oo guaꞌa ka yaꞌa konukoo ni”, kachi de. Te ja saa, chi niꞌi ni ja yiñuꞌu nuu sava ka ñayiu ka nukoo jin ni viko yun.
LUK 14:11 Chi nani kuu ñayiu ja saꞌa kaꞌnui mai, te vi saꞌa lule ña jin. Te ñayiu ja saꞌa luluu mai, te vi saꞌa kaꞌnu ña jin ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 14:12 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ni jaka ña ja kaa ya xtaa: ―Kiuu kuini ni ja saꞌa ni in viko ja vi kaxeꞌin ñayiu axi vi kaxini, ma kaꞌan ni ñayiu ka jini tnaꞌa jin ni, te ni ñayiu ka kuu tnaꞌa ni, te ni ñani ni, te ni ñayiu kuika oo yatni jin ni, chi ñayiu yun suni vi ndakaꞌan ñai kiuu na vi saꞌi viko, te ndaniꞌi ni ja ni skutaꞌu ni jin.
LUK 14:13 Te ñaꞌa, nuu ja saꞌa ni in viko, te kaꞌan ni ñayiu ka kundaꞌu, vi ñayiu kuꞌu nuu, vi ñayiu kuꞌu ndaꞌa, vi ñayiu kuꞌu siꞌin.
LUK 14:14 Te na taꞌu na ndetu ka maa ni, chi ñayiu yun ma vi niꞌi ja vi ndajioneꞌi. Su kiuu na vi ndateku ndiyi ja ni ka saꞌa ndaa nuu ia Dios, te ndaniꞌi maa ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 14:15 Te nuu ni kaꞌan ya siun, te ni kaꞌan in tee ka nukoo jin ya nuu mesa: ―¡Na taꞌu na ndetu ñayiu kiuu ja kai xtaa nuu tatnuni ia Dios! ―jiñaꞌa de.
LUK 14:16 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ni oo in tee ni saꞌa in viko kaꞌnu ndevaꞌa ja vi kaxini ñayiu, te ni kana de kuaꞌa ñayiu ja kiꞌinkuei viko yun.
LUK 14:17 Te nuu ni jino ore ja kiukuei ñayiu vi kaxini, te ni tetniuu de in tee jinokuechi nuu de ja jinkuaka tee yun ñayiu, te kuñaꞌa de: “Neꞌekuei ni na kiꞌon, chi ja ni kuvaꞌa ndiꞌi ja kaxinio”, jiñaꞌa de.
LUK 14:18 Su yun te ndiꞌi de ni ka kaꞌan ja na konekaꞌnu ini tee yun, chi ma kiꞌinkuei de. Te jiñaꞌa tee xtnañuꞌu: “Konekaꞌnu ini ni ja ma kiꞌin san, chi vi inka ni ndakuaan san in ñuꞌu san, te kiꞌin san jinkoto san”, jiñaꞌa de.
LUK 14:19 Te jiñaꞌa inka de: “Sein, chi suni ma kiꞌin san, chi vi inka ni ndakuaan san uꞌun yunta isndiki san, te kuini san ja koto tnuni san ti, te jikantaꞌu san ja konekaꞌnu ini ni”, jiñaꞌa de.
LUK 14:20 Te jiñaꞌa inka de: “Konekaꞌnu ini ni, chi vi inka ni tnandaꞌa san, te ma nune san ja kiꞌin san”, jiñaꞌa de.
LUK 14:21 ’Yun te ni ndajiokuiin tee jinokuechi yun, te ni ndakani ndiꞌi de nuu jitoꞌo de ja siun ka jiñaꞌa tee yun. Te ni kiti ini jitoꞌo de yun, te jiñaꞌa de: “Kuaꞌan ñama ni taka ichi naꞌnu vi ichi kueli ka oo ñuu yaꞌa, te kuaka ni ñayiu ka kundaꞌu, vi ñayiu ka kuꞌu ndaꞌa, vi ñayiu ka kuꞌu siꞌin, vi ñayiu ka kuꞌu nuu, na kikuei vi koo viko yaꞌa”, jiñaꞌa de.
LUK 14:22 Yun te nuu kuee ka, te jiñaꞌa tee jinokuechi yun nuu jitoꞌo de: “Ja ni saꞌa san nagua ni tatnuni ni, su vini saa, te nune kuaꞌa ka nuu vi konukoo ñayiu”, jiñaꞌa de.
LUK 14:23 Yun te jiñaꞌa jitoꞌo nuu tee jinokuechi yun: “Kuaꞌan tuku ni sava ka ichi naꞌnu vi ichi kueli ja ka oo jika, te tenini ni ñayiu na kikuei nagua na chitu veꞌe san.
LUK 14:24 Chi kaꞌan san ja ni in ñayiu ni kaꞌan xtnañuꞌu san, ma kiukuei kai veꞌe san ja vi kai xtaa”, kachi de ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 14:25 Te kuakuaꞌa ñayiu ni ka jata ndikin Jesús, te ni jionenuu ya, te jiñaꞌa ya:
LUK 14:26 ―Nuu ja na in ñayiu kuini ja kondikin ña jin san, te tu kutoo guaꞌa ka ñai saa nagua kutoi yuai vi siꞌi, vi ñasiꞌi vi seꞌi, vi ñani vi kuaꞌi, vi nagua kutoi mai, te ma kuu ja kondikin ñai ja vi skuaꞌa san jin.
LUK 14:27 Chi na ñayiu tu kuini ja kondikin ña jin san ja kuni tnundoꞌo, te tu jiniuꞌi ja kokui ñayiu vi koskuaꞌa jin san.
LUK 14:28 ’Vi kokaꞌon ja ndee in ni kuini ja saꞌa ni in torre, te ¿a masu xtnañuꞌu ka jinkoo ni ndakani guaꞌa ini ni nuu ja kenta xuꞌun ni, te jinkondee ni saꞌa ni?
LUK 14:29 Chi kana saa vi inka skuja ni nuu kavai yun, te ma sino ni, ja saa, chi ndiꞌi ñayiu ka ndiaꞌa vi kuaku ndee ña jin ni.
LUK 14:30 Te vi kachi: “Tee yaꞌa, chi ni jinkondee de saꞌa de, te tu ni kundee de sino de”, vi kachi.
LUK 14:31 ’Axi vi kokaꞌon ja in rey kuini de ndakoo de ja vi kaxin tnaꞌa de jin inka rey, te ¿a masu xtnañuꞌu ka jinkoo de ndakani guaꞌa ini de a kuu ja saꞌa de jin uxi mil soldado de, ja vi kaxin tnaꞌa de jin tee vaji jin oko mil soldado?
LUK 14:32 Te nuu ja jini de ja ma kuu saꞌa de, te ama ka ja vi kitnaꞌa ña tee yun ja vi kaxin tnaꞌa de, te tetniuu de tee vi kaꞌan ja jikan de ja vi ndatnoꞌo mani de.
LUK 14:33 Te suni saa ni ka kuu maa ni, chi nuu ja ma vi ndakani guaꞌa ini ni ja vi xndoo ni ndiꞌi ja ka nevaꞌa ni, te ma kuu vi kondikin ña ni ja vi koskuaꞌo.
LUK 14:34 ’Ka jini ni ja ñii, chi ja guaꞌa kuu, su nuu ja na nduu uun, te ma kuu ndajiokuiin ja nduu axe tuku.
LUK 14:35 Te ni tu jiniuꞌu ja kee nuu ñuꞌu, te ni ja nduu jaꞌan, chi vi nani ja kate ñayiu kuu. Te na in oo soꞌo ja konini, te na konini ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 15:1 Ndiꞌi ñayiu ni ka oxtutu xuꞌun impuestu ja kuanoꞌo Roma jin sava ka ñayiu ka saꞌa yika kuechi, ni ka jintnaꞌa ja vi konini tnoꞌo kaxtnoꞌo Jesús.
LUK 15:2 Te yun guaa ni ka kaꞌan ndee ña tee ka kuu fariseo vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te ka jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa, chi jantaꞌu de ñayiu ka saꞌa yika kuechi, vi in ni ka jaa de xtaa ―ka kachi de suaꞌa.
LUK 15:3 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni Jesús, te jiñaꞌa ya:
LUK 15:4 ―Vi kokaꞌon ja ndee in ni nevaꞌa in ciento ndikachi, te ni ndoñuꞌu in ti. ¿A masu xndoo ni kuun xiko xaꞌun kuun kiti yun yuku, te kiꞌin ni nunduku ni kiti ni ndoñuꞌu yun ndee ndaniꞌi ni ti?
LUK 15:5 Te nuu ndaniꞌi ni ti, te ¿a masu vi ndasonee ni ti nuu soko ni, te kuanoꞌo sii ini ni?
LUK 15:6 Te nuu ndajino ni veꞌe ni, te ndaxtutu ni ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin ni vi ñayiu ka oo yatni jin ni, te kuñaꞌa ni: “Vi kusii ini ni na vi kusii inio, chi ni ndaniꞌi san ndikachi san kiti ni ndoñuꞌu”, kuñaꞌa ni.
LUK 15:7 Te kaꞌan san ja suni siun kuu ichi andivi nuu oo ia Dios, chi oo ka jasii ini ja in ñayiu saꞌa jakueꞌe ndatnaꞌu ini, te kiui ichi ia Dios, saa kuun xiko xaꞌun kuun ñayiu ndaa ja tu jaꞌni ña ja ndatnaꞌu ini.
LUK 15:8 ’Axi vi kokaꞌon ja in ñaꞌa nevaꞌa ña uxi xuꞌun kaa, te ni skiꞌin ña in, ¿a masu vi xnuu ña iti, te ndaxtaa vii ña veꞌe ña, te ndanduku vivii ña xuꞌun ña guaa ndee ndaniꞌi ña?
LUK 15:9 Te nuu ndaniꞌi ña, te ndaxtutu ña ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin ña vi ñaꞌa ka oo yatni jin ña, te kuñaꞌa ña: “Vi kusii ini ni na vi kusii inio, chi ni ndaniꞌi san xuꞌun san ja ni ndoñuꞌu”, kuñaꞌa ña.
LUK 15:10 Te kaꞌan san ja suni siun kusii ini ia Dios vi ia ka jinokuechi nuu ya ja in ñayiu ndatnaꞌu ini, te kiui ichi ia Dios ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 15:11 Yun te jiñaꞌa tuku Jesús: ―Ni oo in tee ni onevaꞌa uu seyii.
LUK 15:12 Te jiñaꞌa suchi lule yun nuu tatai: “Tata, kaꞌnde ni ja niꞌi san ja kutaꞌu san, chi kuini san ja konevaꞌa maa san”, jiñaꞌi. Yun te ni jaꞌnde tee kuu yua yun nuu nduu seꞌe de.
LUK 15:13 Su ndee saa ni kiuu, te ni xiko ndiꞌi suchi lule yun, te ni niꞌi xuꞌun ja kuaꞌin inka ñuu jika, te yun ni xnaa ndiꞌi xuꞌin jin janeꞌe jayichi ni saꞌi.
LUK 15:14 Te nuu ni ndiꞌi xuꞌin ja ni xnai, te ni kenta in tnama xeen ndevaꞌa ñuu yun. Te ni kejaꞌa kumani ndevaꞌa ja kai.
LUK 15:15 ’Yun te ni jaꞌin ni ndukui in tniuu saꞌi nuu in tee ñuu yun. Te ni tetniuu ña tee yun ja kuaꞌin ja kokotoi kini de.
LUK 15:16 Te vi jioꞌi ja kai ja ka jaa kini yun nagua ja chitu chii, su tu na in jiñaꞌa ja kai.
LUK 15:17 Yun te ni jinkoi, te ni ndakani guaꞌa ini, te ni kachi: “Na yatni ñayiu ka jinokuechi nuu tatao, te tu ndoñuꞌu ja vi kai, te yoon jiꞌi soko yaꞌa.
LUK 15:18 Na noꞌo veꞌe tatao, te na kuñaꞌo: Tata, ni saꞌa san yika kuechi nuu ia Dios vi nuu maa ni, ja kuu ni yua san.
LUK 15:19 Te vi tu oo tu kaa ka san ja kokuu san seꞌe ni. Su saꞌa ña ni na ni kuinio in tee ka satniuu nuu ni, na kuñaꞌo”, ni kachi.
LUK 15:20 ’Te ni ndakiꞌin ichi kuanoꞌi veꞌe tatai, su vi jika ka kuanoꞌi, te ni ndakuni ña tatai, te ni kundaꞌu ini ndevaꞌa ña de. Yun te ni jino de ni nutnaꞌa ña de, te ni ndakanu niꞌnu ña de vi ni chitu de jiki nuu seꞌe de yun.
LUK 15:21 Te jiñaꞌa seꞌe de yun: “Tata, ni saꞌa san yika kuechi nuu ia Dios vi nuu maa ni, ja kuu ni yua san. Te vi tu oo tu kaa ka san ja kokuu san seꞌe ni”, jiñaꞌi.
LUK 15:22 Su yun te ni tatnuni tee kuu yua yun nuu tee ka jinokuechi nuu de: “Vi keneꞌe ñama saꞌun guaꞌa ka, te vi skuiꞌnu ron seꞌe rin, te vi tnaa ron in xeꞌe ndaꞌi, te vi chiꞌi ron ndijan jaꞌi.
LUK 15:23 Te mavijinkuaka in chikeru rin, kiti ndatnu ka yun, te vi kaꞌni ron ti, te na vi saꞌo viko ja ni ndajaa seꞌe rin.
LUK 15:24 Chi na kuinio ja ni jiꞌi, te ni ndatekui, chi ja ni ndoñuꞌi, te ni ndentai vitna”, jiñaꞌa tata yun. Yun te ni ka jinkondee de ka saꞌa de viko ja ka kusii ini de.
LUK 15:25 ’Te seyii jakuaꞌa de yun, chi yuku oo de. Te nuu ni nduyatni de ja ni ndajiokuiin de veꞌe de, te ni jini de ja ka tee yaa vi ka jita jaꞌa ñayiu.
LUK 15:26 Yun te ni kana de in tee jinokuechi veꞌe de, te ni jikan tnoꞌo ña de nagua ni kuu.
LUK 15:27 Te jiñaꞌa tee jinokuechi yun: “Ni ndajaa ñani ni, te ni jaꞌni tata ni in chikeru de, kiti ndatnu ka, ja saꞌa de viko, chi kusii ini de ja ni ndajiokuiin vaꞌa ñani ni”, jiñaꞌa tee yun.
LUK 15:28 Su ni kiti ini ndevaꞌa tee jakuaꞌa yun, te tu ni kuini de ja ndiuu de veꞌe. Yun te ni kee tata de, te ni kaꞌan ndaꞌu de ja na ndiuu seꞌe de yun.
LUK 15:29 Su jiñaꞌa seyii jakuaꞌa de: “Tata, na kuyatni kuia jinokuechi san nuu ni, te ni tu na ama kusoꞌo san nuu ni. Te ni ja tu na in kiuu, te taa ni vi sija in ndixiꞌu ni ja saꞌa san in viko jin ñayiu ka jini tnaꞌa jin san.
LUK 15:30 Su vitna ja ni ndajaa seꞌe ni ja ni jaꞌin ni xnaa uin xuꞌun neꞌu jasiꞌi ka inee ichi yun, te vi in chikeru ndatnu ka jaꞌni ni ja saꞌa ni viko”, jiñaꞌa de.
LUK 15:31 Yun te jiñaꞌa tee kuu yua yun: “Seꞌe, roon, chi siun ni oo ron jin rin, te ndiꞌi ja ka nevaꞌo yaꞌa, chi kuenta maa ron kuu.
LUK 15:32 Su nini kuu ja vi saꞌo viko, te na vi kusii inio, chi na kuinio ja ni jiꞌi ñani ron, te ni ndatekui, chi ja ni kuu naꞌa ni ndoñuꞌi, te ni ndentai vitna”, jiñaꞌa tata yun ―ni kaꞌan Jesús.
LUK 16:1 Yun te suni jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Ni oo in tee kuika ni onevaꞌa de in tee jinokuechi ja kuu nijaꞌnu ndeka sava ka tee ka jinokuechi nuu de. Te ni jaꞌankuei tee ka jinokuechi yun, ni ka kaꞌan kuechi de ja ndevaꞌa xnaa tee kuu nijaꞌnu yun ndatniuu tee kuika yun.
LUK 16:2 Yun te ni kana ña de, te jiñaꞌa de: “¿Na tnoꞌo kuu ja ka kaꞌan kuechi sava ka tee yaꞌa siki ni? Vitna te ndakuaꞌa ni kuenta ndiꞌi ndatniuu yindaꞌa ni, chi ma kuu ka ja kondiso tniuu ni ja kotatnuni ni nuu tee ka jinokuechi nuu san”, jiñaꞌa de.
LUK 16:3 ’Te ni jinkondee tee yun ndakani ini de: “¿Naxa saꞌo vitna, te ma taa ka lamuo tniuu saꞌo? Te tu oo ndakuio ja kutuo nuu ñuꞌu, te vitna kukanoo ja kiꞌon kakan uon ja kao.
LUK 16:4 Ja jinio naxa saꞌo nagua ja konevaꞌo ñayiu vi kuantaꞌu ña veꞌi ja vi koto ñai kiuu na keo ja ma kosatniuu kao”, ni kachi de.
LUK 16:5 ’Yun te ni kana de ndi in ndi in ñayiu ka ndita nuu tee xiin nuu jinokuechi de, te ni jikan tnoꞌo de: “¿Nasaa ndita ni nuu tee xiin nuu jinokuechi san?”, jiñaꞌa de nuu tee xtnañuꞌu.
LUK 16:6 ’Te jiñaꞌa tee yun: “In ciento barril texeꞌen ndita san”, jiñaꞌa de. “Yaꞌa oo inka tutu yaꞌa, te jinkoo ni, te ndasoo ni ja uu xiko uxi ni barril ndita ni”, jiñaꞌa de.
LUK 16:7 Yun te ni jikan tnoꞌo de inka tee: “Te maa ni, ¿nasaa ndita ni nuu tee xiin nuu jinokuechi san?”, jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa tee yun: “In ciento cajón triu ndita san”, jiñaꞌa de. “Yaꞌa oo inka tutu yaꞌa, te ndasoo ni ja kuun xiko ni cajón ndita ni”, jiñaꞌa de.
LUK 16:8 ’Yun te ni ndakuantnoꞌo ña tee kuika yun jin tee jinokuechi nuu de, ja visi tee kueꞌe ndevaꞌa kuu de, su ndichi de naxa niꞌi de ñayiu chituu ña. Chi ñayiu ka nduku ja vi koo guaꞌi ñuyiu yaꞌa, chi ndichi ka ini jin ñayiu ka jini tnaꞌa jin saa ñayiu ka oo nuu yeꞌe ia Dios.
LUK 16:9 ’Te yun guaa kaꞌan san nuu ni ja vi kuantniuu ni ja ka nevaꞌa ni ñuyiu yaꞌa nuu oo jakueꞌe, nagua ja vi niꞌi ni ñayiu vi kokaꞌan vaꞌa ña jin ni, nagua ja nuu na ndiꞌi ja ka nevaꞌa ni, te vi koo ñayiu ja vi ndakuantaꞌu ña ja vi koo ni jin nikuii nikani.
LUK 16:10 ’Chi ñayiu saꞌa ndaa jin in tniuu luluu, te suni saꞌa ndai jin in tniuu kaꞌnu ka. Te ñayiu tu saꞌa ndaa jin in tniuu luluu, te suni ma saꞌa ndai jin in tniuu kaꞌnu ka.
LUK 16:11 Te nuu ja tu ka saꞌa ndaa ni jin xuꞌun ja ka nevaꞌa ni ñuyiu yaꞌa nuu oo jakueꞌe, te ma taa ia Dios jaguaꞌa ka ja oo andivi nuu ni.
LUK 16:12 Te nuu ja tu ka saꞌa ndaa ni jin kuenta inka ñayiu nuu ñuyiu yaꞌa, te ¿na in taa ja kokuu kuenta maa ni, nuu saa?
LUK 16:13 ’Te ni in ni ma kuu vi kunukuechi ni nuu uu jitoꞌo ni, chi vi skexiko ni in de, te vi kaꞌan too ni inka de. Axi vi kaꞌan vaꞌa ni nuu in de, te vi kaꞌan uꞌu ni nuu inka de. Suni saa ni maa ni, chi ma kuu vi kunukuechi ni nuu ia Dios vi nuu xuꞌun ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 16:14 Te suni ka nini tee ka kuu fariseo, te vi ndimaa tee ka kutoo xuꞌun ka kuu de, guaa ni ka jaku ndee de Jesús nuu ni kaꞌan ya siun.
LUK 16:15 Yun te jiñaꞌa ya: ―Maa ni, chi ka saꞌa ni ja ñayiu ndaa ka kuu ni, vi ja na vi ndakuantnoꞌo ña ñayiu. Su ia Dios, chi jini ya naxa ka oo anu ni. Chi nagua ka ndakuantnoꞌo ñayiu, te skexiko ia Dios.
LUK 16:16 ’Tnoꞌo ja yoso nuu Ley vi tnoꞌo ja ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, ni oo guaa ndee nuu ni kenta Juan ja skuandute de. Te ndee saa ni kejaꞌa ja ni jitenuu tnoꞌo naxa tatnuni ia Dios, te ndiꞌi ñayiu ka nduku ndee ja kiukuei nuu tatnuni ya.
LUK 16:17 Su vijin ka kuu ja xnaa ia Dios in vaa letra ja yoso nuu Ley ya, saa ja xnaa ya andivi jin ñuyiu.
LUK 16:18 ’In tee kuini ja xndendoo de ñasiꞌi de, te ndakuaka tnaꞌa de jin inka ñaꞌa, te saꞌa de kuechi, chi skindee de ña. Te suni saa ni tee ndakuaka tnaꞌa jin ñaꞌa ni ndoo yun saꞌa de kuechi, chi skindee de ña ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 16:19 Yun te ni ndakani ya in kuentu, te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee kuika ja ni oniꞌnu de in saꞌun kuaꞌa nditnu vii ndevaꞌa, te ndiꞌi kiuu ni osaꞌa de in viko kaꞌnu.
LUK 16:20 Te suni ni oo in tee kundaꞌu, ni onani Lázaro, ja ni okuꞌu de kueꞌe ndiꞌyi teꞌi. Te ni ojinkoo de nuu ñuꞌu yuyeꞌe tee kuika yun.
LUK 16:21 Te tee kundaꞌu yun, chi vi kuini de ja ndutu chii de jin ja junkuei chii mesa tee kuika yun, su tu ni niꞌi de. Te vi ndee tiꞌina jinokuei ti ka yundee ti nuu ndiꞌyi tee ndaꞌu yun.
LUK 16:22 Yun te ni oo in kiuu ja ni jiꞌi tee kundaꞌu yun. Te ni ka ndikuaka ña ia ka jinokuechi nuu Dios ja vi koo de jin tata Abraham. Yun te ni jiꞌi tee kuika yun, te ni jinkoyuꞌu de.
LUK 16:23 Te nuu andeya ni tnaꞌa ndevaꞌa de tnundoꞌo. Te ndee yun ni ndanenuu de, te ni jini de ja ndee jika yun ka oo tata Abraham jin Lázaro.
LUK 16:24 Yun te ni kana de: “Tata Abraham, kundaꞌu ini ña ni. Tetniuu ni Lázaro na xndajin de xindaꞌa de nuu ndute jian, te na kii de na tnaa de joo yuꞌu san, visi ja yaa san na ndandajin, chi tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo nuu ñuꞌu yaꞌa”, jiñaꞌa de.
LUK 16:25 Su yun te jiñaꞌa tata Abraham: “Seꞌe, ndakaꞌan ja roon, chi ni kee vaꞌa ron nuu ni oo ron ñuyiu, te Lázaro, chi ni jini de tnundoꞌo. Su vitna te ndaniꞌi de ja sii ini yaꞌa, te roon tnaꞌa ron tnundoꞌo jian.
LUK 16:26 Te inka kuu ja ñuneꞌu in nduaꞌa kunu ndevaꞌa nuu ka oo yaꞌa. Te yun guaa vi ni ñayiu ka oo yaꞌa ma kuu yaꞌi ja jai jian, te ni ñayiu oo jian ma kuu yaꞌi ja kii yaꞌa”, jiñaꞌa tata Abraham.
LUK 16:27 Yun te jiñaꞌa tee kuika yun: “Nuu saa te jikantaꞌu san nuu ni, vi tata, ja tanundaꞌa ni tetniuu ni Lázaro na ndajiokuiin de veꞌe tata san,
LUK 16:28 chi ka oo uꞌun ka ñani san, te na kaxtnoꞌo de joo ja na vi kandija ñani san tnoꞌo ia Dios, nagua ja ma kikuei de nuu oo tnundoꞌo yaꞌa”, jiñaꞌa de.
LUK 16:29 Su yun te jiñaꞌa tata Abraham: “Ja ka nevaꞌa de tnoꞌo ni tee Moisés jin tnoꞌo ni ka tee sava ka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios, te na vi kandija de”, jiñaꞌa tata Abraham.
LUK 16:30 Te jiñaꞌa tuku tee kuika yun: “Ñaꞌa, vi tata Abraham, chi nuu ja in ndiyi na ndateku, te kiꞌin kaxtnoꞌo, chi vi ndatnaꞌu ini de, te ma vi saꞌa ka de jakueꞌe”, jiñaꞌa de.
LUK 16:31 Su yun te jiñaꞌa tata Abraham: “Nuu vini tnoꞌo ni tee Moisés jin tnoꞌo ni ka tee sava ka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios, tu ka kuini de vi kandija de, ndee ka kuu in ndiyi ja ndateku te kaꞌan ja vi kokandija de”, jiñaꞌa tata Abraham ―ni kaꞌan Jesús.
LUK 17:1 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Ñuyiu yaꞌa chi vi siun ni koo ja skaꞌan ñayiu ja saꞌi jakueꞌe, su ndaꞌu ni ka ñayiu saꞌa ja kanakau inka ñayiu nuu yika kuechi.
LUK 17:2 Vi guaꞌa ka kuu ja na vi kuꞌni in yoso molinu sukun ñayiu yun, te na vi tnaa ña nuu ndute mar, masu ja saꞌi ja kanakau in ñayiu vi inka ni kiunduu jaa ichi ia Dios nuu yika kuechi.
LUK 17:3 Su vi koto guaꞌa ni maa ni, te nuu ja na in ñayiu saꞌa jakueꞌe siki ni, te kuxeen ni nui. Te nuu ja ndatnaꞌu ini, te konekaꞌnu ini ni jin.
LUK 17:4 Te visi uja jichi na saꞌi jakueꞌe siki ni ja in kiuu, te konekaꞌnu ini ni nuu ja vi ndi uja jichi ndajiokuiin nuu ni, te kachi ja ndatnaꞌu ini, te ma saꞌa ka ñai jakueꞌe ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 17:5 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin Jesús: ―Jitoꞌo san, chituu ña ni na vi kandija guaꞌa ka san ―ka jiñaꞌa de.
LUK 17:6 Yun te jiñaꞌa ya: ―Nuu ja ka kandija ni visi ja joo luluu na kuaꞌa in ndikin yuku, te kuu vi kuñaꞌa ni nuu yutnu kaꞌnu nukuiin yaꞌa: “Kana ndee yoꞌo ron, te kuaꞌan nukuiin ron ndee nuu ndute mar yun”, vi kuñaꞌa ni, te vi kuantnoꞌo tnu tnoꞌo vi kaꞌan ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 17:7 ’Nuu ja ndee in ni nevaꞌa in tee jinokuechi nuu ni ja vi inka ni ndajaa kunu de ja ni jaꞌan de yuku ni satniuu de axi ni ojito de kiti ni, te ¿a kuñaꞌa ni: “Yaꞌa, te jinkoo ron kaa ron xtaa”?
LUK 17:8 Ñaꞌa, chi saa suaꞌa kuñaꞌa ni nuu tee jinokuechi yun: “Ndasama saꞌun ron, te savaꞌa ndei ja kaxini rin, te ndee na ndiꞌi kaa rin vi koꞌo rin, te saa jinkoo ron ja kaa koꞌo ron”, kuñaꞌa ni.
LUK 17:9 Te ni tu ndakuantaꞌu ni nuu tee jinokuechi yun ja ni saꞌa de nagua ni tatnuni ni.
LUK 17:10 Te suni saa ni maa ni, nuu ka skunkuu ni nagua ni tatnuni ia Dios, te vi kuñaꞌa ni: “Tata Dios, masu ñayiu ka jinokuechi guaꞌa ka kuu san, chi tu na in tniuu guaꞌa ka saꞌa san, chi maa ni tniuu ja ni tenuu ña ni jin san”, vi kuñaꞌa ni ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 17:11 Nuu kuaꞌan Jesús ichi ñuu Jerusalén, te ni yaꞌa ya nuu netnaꞌa ñuu Samaria jin Galilea.
LUK 17:12 Te nuu ni jino ya in ñuu luluu, te ni kentakuei uxi tee ka kuꞌu kueꞌe ndiꞌyi teꞌi, te ni ka jinkuiin jika de,
LUK 17:13 te ni ka kana jaa de: ―Mastru Jesús, kundaꞌu ini ña ni ―ka jiñaꞌa de.
LUK 17:14 Te nuu ni jini ña Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌankuei ni nuu sutu, te vi xneꞌe ni maa ni ja ni ka nduvaꞌa ni ―jiñaꞌa ya. Te vi nini kuaꞌankuei de nuu ichi, te yun ni ka nduvaꞌa de.
LUK 17:15 Yun te nuu ni jini in de ja ni nduvaꞌa de, te ni ndajiokuiin de nuu ichi yun ndakakuneꞌe jaa de ia Dios ja ni nduvaꞌa de.
LUK 17:16 Ni jino de, te ni jinkuiin jiti de nuu Jesús, te ni kuneꞌe xini de ndee nuu ñuꞌu ja ndakuantaꞌu de nuu ya. Te tee yun, chi in tee ñuu Samaria kuu de.
LUK 17:17 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―¿A masu uxi tee yaꞌa ka kuu ja ni ka nduvaꞌa? ¿Te ndenu ka oo iin ka de
LUK 17:18 ja tu ni ka ndajiokuiin de ja vi ndakuantaꞌu de nuu ia Dios? Chi vi invaa ni tee inka ñuu yaꞌa ni ndajiokuiin ja ndakuantaꞌu de nuu ia Dios ―jiñaꞌa ya.
LUK 17:19 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee yun: ―Ndakoo ni te kuanoꞌo ni, chi ni kandija ni ja ndasaꞌa ña ia Dios, guaa ni nduvaꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 17:20 Te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka kuu fariseo jin Jesús: ―¿Na kiuu kii ia Dios ñuyiu yaꞌa ja tatnuni ya? ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús: ―Ma xneꞌe ia Dios ni in seña ama ka ja kii ya ja tatnuni ya.
LUK 17:21 Te ma vi kachi ja yaꞌa oo ya axi yun oo ya, chi ja oo ya neꞌu nuu ka oo maa ni yaꞌa ja tatnuni ya ―jiñaꞌa ya.
LUK 17:22 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Koo in kiuu vi kuini ni ja vi kuni ni jin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, ja tatnuni san. Su ma vi kuni ka ña ni jin san.
LUK 17:23 Te vi koo ñayiu vi kachi ja yaꞌa oo san axi yun oo san, su ma vi kandija ni tnoꞌo ka kaꞌin, ni ma vi kata ndikin ni.
LUK 17:24 Chi kiuu na ndajiokuiin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, chi yeꞌe niꞌnu nii ichi andivi na kuinio ja yeꞌe in lado, te kejioo ndee inka lado ja kuun tajan.
LUK 17:25 Su nini kuu ja xtnañuꞌu ka kuni san kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo, te vi skexiko ña ñayiu ka oo tiempu vitna.
LUK 17:26 Chi nagua ni kuu tiempu Noé, saa kokuu kiuu ja ndajiokuiin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii.
LUK 17:27 Chi ninoꞌo ni ja ni ka ojaa ni ka ojiꞌi ñayiu vi ni ka osaꞌi viko tnandaꞌa ndee ni kenta kiuu ja ni kiuu Noé nuu arca, te ni chitu ndute ninii ñuyiu ja ni ka naa ndiꞌi.
LUK 17:28 Te suni saa ni kuu tuku tiempu na ni oo Lot. Suni ni ka ojaa ni ka ojiꞌi ñayiu, vi ni ka ojain vi ni ka oxikoi, vi ni ka osaꞌi veꞌi, vi ni ka ojitui nuu ñundeꞌi.
LUK 17:29 Su kiuu ni kee Lot ja ni kujioo de ñuu Sodoma, te ni kuun sau ñuꞌu ja saka tnaꞌa jin azufre, te ni ka naa ndiꞌi ñayiu yun.
LUK 17:30 Te suni saa kokuu kiuu na ndenta sein, ja kuu san Seꞌe Teyii.
LUK 17:31 ’Te kiuu saa na in yoxnei siki veꞌi, te ma ndioo ini ja ndiuu kai veꞌi ja keneꞌi ndatniui. Te na in ñayiu satniuu nuu yuku, te ma ndioo ini ja ndajiokuiin kai veꞌi.
LUK 17:32 Vi ndakaꞌan ni naxa ni ndoꞌo ñasiꞌi Lot.
LUK 17:33 Chi ñayiu nduku ndee ja skaku niꞌnui mai, te junai. Su ñayiu skunaa mai ja jaꞌa sein, te kaku niꞌnui ja kotekui.
LUK 17:34 ’Te kaꞌan san ja jakuaa yun, chi nuu ka kixin uu ñayiu nuu in jito, te in ndakuaka ia Dios, te inkai kendoo.
LUK 17:35 Te nuu ka oo uu ñaꞌa ka ndiko ña, in ña ndakuaka ya, te inka ña kendoo.
LUK 17:36 Te suni nuu ka oo uu tee ka oo yuku, in de ndakuaka ya, te inka de kendoo ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 17:37 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―Te ¿ndenu kokuu siun, vi Jitoꞌo san? ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ya: ―Nuu katuu in kiti ni jiꞌi, yun kuu nuu ka kututu kuaꞌa chioko ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:1 Yun te ni ndakani Jesús in kuentu, te ni kaꞌan jioniꞌni ya ja jaꞌa ja nini kuu ja siun ni vi kondakuatuo, te ma vi kuitao.
LUK 18:2 Te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee jaꞌnde kuechi in ñuu ja vini tu yuꞌu de Dios, te ni tu ndiꞌni de nagua ka kuu ñayiu.
LUK 18:3 Te suni ñuu yun ni oo in ñaꞌa ni ndondaꞌu, te ni ojaꞌan ña ni okaꞌan kuechi ña nuu de ja na saꞌa ndaa de siki in ñayiu kaꞌan uꞌu jin ña.
LUK 18:4 Te kuaꞌa jichi tu ni kuini de ja saꞌa ndaa de kuechi yun. Su ni oo in kiuu, te ni ndakani ini de: “Visi tu yuꞌo Dios, te ni tu ndiꞌnio nagua ka kuu ñayiu,
LUK 18:5 su ja siaꞌa ndi nuu ndi kuee kii ñaꞌa yaꞌa xnaꞌa ña ña jion, te na saꞌa ndao kuechi yun, chi nuu tuu, te ma kundee ka inio ja susuu kii ña”, ni kachi de ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 18:6 Te jiñaꞌa tuku ya ja kuu ya Jitoꞌo: ―Vi konini ni tnoꞌo ni kaꞌan tee kueꞌe ja jaꞌnde kuechi yun.
LUK 18:7 Te ndee ka kuu ia Dios ja ma chituu ya ñayiu ni kaji ya ja vi nduu vi ñuu ka jikantaꞌui nuu ya. Te ma kokukuee ya ja kuñaꞌa ya nagua ka jikain.
LUK 18:8 Te kaꞌan san ja ñama chituu ña ya jin. Su kiuu na ndajiokuiin sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, te ¿a nukuꞌun san ñayiu ka kandija ñuyiu yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:9 Yun te ni ndakani ya in kuentu ja ni kaꞌan jioniꞌni ya ja jaꞌa in ñayiu ndakuantnoꞌo mai ja kui ñayiu ndaa, te skexikoi sava ka ñayiu, te jiñaꞌa ya:
LUK 18:10 ―Ni ka oo uu tee ni jaꞌankuei veñuꞌu ja ni ka ndakuatu de. In de kuu fariseo, te inka de kuu tee xtutu xuꞌun impuestu.
LUK 18:11 Ni jino tee kuu fariseo ni jinkuiin de, te ni jinkondee de ndakuatu de nuu ia Dios, te jiñaꞌa de suaꞌa: “Tata Dios, ndakuantaꞌu san nuu ni, chi masu nagua ka oo sava ka de oo san ja ka suꞌu de, vi ka saꞌa de janeꞌe jayichi, vi ka skindee de ñasiꞌi de, ni tu kaa san na kaa tee xtutu xuꞌun impuestu yaꞌa.
LUK 18:12 Sein, chi uu jichi ondite san nuu ni ja in in semana, vi soko san nuu ni uxi ja in ciento taka ja niꞌi san”, jiñaꞌa de.
LUK 18:13 Su tee xtutu xuꞌun impuestu, chi ndee jika ni jinkuiin de, te ni chindei de nuu de, te ni tu ni ndanenuu de ichi andivi, te ni jinkondee de katu de pechu de ja tnaꞌu ini de, te jiñaꞌa de: “Tata Dios, kundaꞌu ini ña ni, te konekaꞌnu ini ni ja jaꞌa san, chi tee saꞌa yika kuechi kuu san”, jiñaꞌa de.
LUK 18:14 Te kaꞌan san ja saa suaꞌa nuu tee xtutu xuꞌun impuestu yun ni onekaꞌnu ini ia Dios. Su nuu tee kuu fariseo yun, chi tu ni onekaꞌnu ini ya. Chi ñayiu saꞌa kaꞌnu mai, te saꞌa ndaꞌu ña ya. Te ñayiu saꞌa ndaꞌu mai, te saꞌa kaꞌnu ña ya ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 18:15 Yun te ni ka junsiaꞌa ñayiu suchi kueli nuu Jesús, nagua ja na sonee ya ndaꞌa ya siki, te na kakantaꞌu ya jaꞌi. Su nuu ka jini tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ka kuxeen de nuu ñayiu ka junsiaꞌa suchi kueli yun.
LUK 18:16 Yun te ni kana ya suchi kueli yun, te jiñaꞌa ya: ―Vi kuandetu ni na kikuei maa suchi kueli jian nuu san, te ma vi kasi niꞌnu ni ja kikuei, chi nuu tatnuni ia Dios kuu nuu vi koo ñayiu ka kuu na kuinio suchi kueli yaꞌa.
LUK 18:17 Chi kaꞌan ndaa san ja na in ñayiu tu jantaꞌu ja tatnuni ia Dios nui nagua jantaꞌu in suchi luluu, te ma kiuu saꞌuin nuu tatnuni ya ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:18 Yun te ni jikan tnoꞌo in tee kuu nijaꞌnu jin Jesús, te jiñaꞌa de: ―Tee guaꞌa kuu ni, Mastru. ¿Nagua kuu ja saꞌa san ja niꞌi taꞌu san ja koteku san nikuii nikani? ―jiñaꞌa de.
LUK 18:19 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nau ja xnani ña ni tee guaꞌa? Te tu na tee guaꞌa oo, chi maintnoꞌo Dios kuu ia guaꞌa.
LUK 18:20 Ja jini maa ni tnoꞌo tatnuni ia Dios nuu kaꞌan suaꞌa: Ma koskindee tnaꞌa ron, ma kaꞌni ron ndiyi, ma suꞌu ron, ma kaꞌan tnoꞌo ron siki ñayiu, te kuanyuꞌu kuandetu nuu yua nuu siꞌi ron, kachi tutu ii ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:21 Te jiñaꞌa de: ―Ndiꞌi yaꞌa tavaꞌa san ndee lule san ―jiñaꞌa de.
LUK 18:22 Te nuu ni onini Jesús tnoꞌo ni kaꞌan de, te jiñaꞌa ya: ―Invaa ka ja jaꞌni ña jin ni nuu saa: Xiko ni ndiꞌi ja nevaꞌa ni, te kuñaꞌa ni nuu ñayiu ka kundaꞌu, te konevaꞌa kuaꞌa ni ndee andivi. Yun te saa kii ni, te kondikin ña ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:23 Su nuu ni kaꞌan ya siun, te ni kusuchi ndevaꞌa ini de, chi tee kuika ndevaꞌa kuu de.
LUK 18:24 Te nuu ni jini Jesús ja ni kusuchi ndevaꞌa ini de, te jiñaꞌa ya: ―Nase ndeꞌe vijin kuu ja kiukuei ñayiu kuika nuu tatnuni ia Dios.
LUK 18:25 Chi ñama ka kiuu in kameyu yau in yiki tiku saa ja kiuu in ñayiu kuika nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:26 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña ñayiu ka nini yun: ―¿Na in kuu ja kaku niꞌnu nuu saa? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 18:27 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ñayiu ñuyiu, chi ma kuu vi saꞌi. Su ia Dios, chi kuu saꞌa ya ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:28 Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Su sein, chi vi ni ka xndoo san ndiꞌi ja ka nevaꞌa san, te ka ndikin ña san ―jiñaꞌa de.
LUK 18:29 Te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndaa san ja nani kuu ñayiu ja ka xndoi veꞌi, a tatai vi nanai, a ñani, a ñasiꞌi, a seꞌi ja jaꞌa ja koi nuu tatnuni ia Dios,
LUK 18:30 ñayiu yun chi vi ndaniꞌi kuaꞌa kai nuu ñuyiu yaꞌa, te nuu inka ñuyiu ja vaji, vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:31 Yun te ni keneꞌe siin Jesús ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya: ―Vitna te ndakueio Jerusalén, chi yun kuu nuu skunkuu ndiꞌi tnoꞌo ni ka tee taka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, ja kaꞌan siki san ja kuu san Seꞌe Teyii.
LUK 18:32 Chi yun kuu nuu vi xtuu ña ñayiu nuu ndaꞌa ñayiu inka ñuu, te vi saꞌa neꞌe vi saꞌa yichi ñai, vi nani ñai, vi vi tiusii ñai.
LUK 18:33 Te vi kani ndevaꞌa ñai, yun te saa vi kaꞌni ñai. Su nuu uni kiuu, te ndateku san ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:34 Su tu ni ka jinkuiꞌnu saꞌun ini de tnoꞌo yaꞌa, te ni tu ni ka jini de na tnoꞌo kuu ja kaꞌan ya, chi in tnoꞌo ja tu ka jinkuiꞌnu ini de kuu.
LUK 18:35 Te nuu ni jinokuei Jesús ñuu Jericó, yun nukoo in tee kuꞌu nuu yatni yuꞌu ichi yun jikan de xuꞌun.
LUK 18:36 Te nuu ni onini de ja ka yaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te ni jikan tnoꞌo de nagua kuu.
LUK 18:37 Te ka jiñaꞌa ñayiu ja Jesús, tee ñuu Nazaret, kuaꞌan yun.
LUK 18:38 Yun te ni kana jaa de, te jiñaꞌa de: ―Jesús, ndikin tata ndee rey David, kundaꞌu ini ña ni jin san ―jiñaꞌa de.
LUK 18:39 Te ni ka kuxeen ñayiu ka yoxnoꞌo yun nuu de ja na kasi yuꞌu de. Su vi saa viꞌi ka kana jaa de: ―Ndikin tata ndee rey David, kundaꞌu ini ña ni jin san ―jiñaꞌa de.
LUK 18:40 Yun te ni jinkuiin Jesús, te ni tetniuu ya ja na vi jinkuaka ña jin de. Te nuu ni jino de, te ni jikan tnoꞌo ña ya:
LUK 18:41 ―¿Nagua kuini ni ja saꞌa san jin ni? ―jiñaꞌa ya. Te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, kuini san ja ndanune nduchi nuu san ―jiñaꞌa de.
LUK 18:42 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ndanune nuu ni, chi ja kandija ni, ndasaꞌa nduchi nuu ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 18:43 Te vi ore saa ni ndanune nduchi nuu de, te ni jata ndikin de Jesús, ndakuantaꞌu de nuu ia Dios ja ni nduvaꞌa de. Te nuu ni ka jini ndiꞌi ñayiu yun, te ni ka ndakuantaꞌui nuu ia Dios.
LUK 19:1 Yun te ni kiuu Jesús ñuu Jericó ja yaꞌa ya ñuu yun kiꞌin ya.
LUK 19:2 Te ñuu yun ni oo in tee kuika ni onani Zaqueo, in tee kuu nijaꞌnu nuu tee ka xtutu xuꞌun impuestu.
LUK 19:3 Te ni kuini de ja kondiaꞌa de na in kuu Jesús, su tu ni kuu kondiaꞌa de ya, chi ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te in tee ndiꞌi ni okuu de.
LUK 19:4 Yun te ni jino de ni kakoxnoꞌo de, te ni kaa de nuu in yutnu sukun nani sicómoro nukuiin yatni yuꞌu ichi nuu yaꞌa ya ja kiꞌin ya, nagua ja kuni de ya.
LUK 19:5 Te nuu ni yaꞌa Jesús yun, te ni jini ya ja yoxnee de, te jiñaꞌa ya: ―Zaqueo, manuu ñama ni na kiꞌon, chi kanuu ja ndoo san veꞌe ni vitna ―jiñaꞌa ya.
LUK 19:6 Yun te ñama kuiti ni nuu Zaqueo, te ni kusii ndevaꞌa ini de, te ni jaka de ya, kuaꞌankuei de jin ya.
LUK 19:7 Su nuu ni ka jini ñayiu, te ndiꞌi ni ka kaꞌan ndee ña ja veꞌe in tee saꞌa yika kuechi ni jino ya ja ndoo ya.
LUK 19:8 Yun te ni ndakoo Zaqueo, te jiñaꞌa de nuu Jesús: ―Jitoꞌo san, kaꞌnde sagua san ndiꞌi ja nevaꞌa san, te kuñaꞌa san nuu ñayiu ka kundaꞌu. Te nuu ja na in ñayiu ni suꞌu san ja ni jikan javaꞌa ka san xuꞌun, te na ndajioneꞌe san kuun ka jichi saa nagua ni suꞌu san ―jiñaꞌa de.
LUK 19:9 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vitna guaa ni kee san ja skaku niꞌnu san ñayiu veꞌe yaꞌa, chi in ndikin tata Abraham kuu de.
LUK 19:10 Chi vaji sein, ja kuu san Seꞌe Teyii, ja ndanduku san vi ja skaku niꞌnu san ñayiu ni ka ndoñuꞌu ―jiñaꞌa ya.
LUK 19:11 Te ndiꞌi ñayiu ka nini ja siun kaꞌan Jesús. Yun te ni kaꞌan jioniꞌni ya, chi ja ni kuyatni ja ndenta ya Jerusalén. Te ñayiu yun, chi ka ndakani ini ja ni kuyatni ja kotatnuni ya ñuyiu yaꞌa.
LUK 19:12 Te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee kuu nijaꞌnu ja ni kee jika de kuaꞌan de inka ñuu ja niꞌi tniuu de ja kotatnuni de, saa te ndajiokuiin de.
LUK 19:13 Su ama ka ja kee de kiꞌin de inka ñuu, te ni kana de uxi tee ka jinokuechi nuu de, te ni jiñaꞌa de xuꞌun kuaꞌa ndevaꞌa ndaꞌa in in tee yun. Te jiñaꞌa de: “Yaꞌa oo xuꞌun yaꞌa, te vi satniuu jin ni ndee na ndajiokuiin san”, jiñaꞌa de.
LUK 19:14 Su ñayiu ñuu de, chi ni ka kaꞌan uꞌu ña jin de. Te yata kuaꞌan de, ni ka tetniui ñayiu ja vi kaꞌan: “Tu ka kuini san ja tee yaꞌa konetniuu ja kotatnuni ñuu san”, ka jiñaꞌi.
LUK 19:15 Te visi saa ni ka jiñaꞌa ñayiu yun, su ni niꞌi tniuu de ja kotatnuni de, te ni ndajiokuiin de ñuu de. Te nuu ni ndajino de, te ni ndakana de ndiꞌi tee xiin nuu ni jiñaꞌa de xuꞌun de, nagua ja kutnuni ini de nasaa ni ndakundee ni ka saꞌa in in tee yun.
LUK 19:16 Yun te ni jino tee xtnañuꞌu, te jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, yaꞌa mandisiaꞌa san xuꞌun ni taa ni jin uxi ka jichi ja ni ndakundee nagua ni taa ni”, jiñaꞌa de.
LUK 19:17 Te jiñaꞌa tee tatnuni yun: “Vatuka ni saꞌa ni. Tee jinokuechi guaꞌa kuu ni. Te vi ja guaꞌa ni satniuu ni jin joo tniuu ja ni taa san nuu ni, vitna te chitniuu ña san ja kotatnuni ni nuu uxi ñuu”, jiñaꞌa de.
LUK 19:18 Yun te ni jino inka de, te jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, yaꞌa mandisiaꞌa san xuꞌun ni taa ni jin uꞌun ka jichi ja ni ndakundee nagua ni taa ni”, jiñaꞌa de.
LUK 19:19 Te suni jiñaꞌa tee tatnuni yun: “Vitna te suni chitniuu ña san ja kotatnuni ni nuu uꞌun ñuu”, jiñaꞌa de.
LUK 19:20 Su ni jino inka de, te jiñaꞌa de: “Jitoꞌo san, yaꞌa mandisiaꞌa san xuꞌun ni taa ni ja ni juꞌni vaꞌa san nuu in pañitu.
LUK 19:21 Chi ni yuꞌu ña san jin ni, chi jini san ja tee xeen kuu ni, chi kuini ni ja kuaꞌa ka ndaniꞌi ni saa ja ni taa ni, te ndaxtutu ni, nuu tu ni satniuu ni”, jiñaꞌa de.
LUK 19:22 Yun te jiñaꞌa tee tatnuni yun: “Masu tee jinokuechi guaꞌa kuu ni. Nuu saa te jin tnoꞌo kaꞌan ni jian, saꞌa ndaa san jaꞌa ni. Nuu jini ni ja tee xeen kuu san, te kuaꞌa ka ndaniꞌi san saa ja taa san, te ndaxtutu san nuu tu ni satniuu san,
LUK 19:23 te ¿nau ja tu ni chiꞌi ni xuꞌun san banku nagua ja nuu ndajaa san, te ndataa ni joo seꞌe xuꞌun san?”, jiñaꞌa de.
LUK 19:24 Yun te jiñaꞌa de nuu tee ka oo jin de yun: “Vi ndakindee ni xuꞌun nuu tee jian, te vi ndakuñaꞌa ni nuu tee nevaꞌa uxi jian”, jiñaꞌa de.
LUK 19:25 Te ka jiñaꞌa tee yun: “Jitoꞌo san, su tee yaꞌa, chi ja nevaꞌa de uxi ka jichi”, ka jiñaꞌa de.
LUK 19:26 Yun te jiñaꞌa tee tatnuni yun: “Saa chi kaꞌan san ja ndiꞌi ñayiu nevaꞌa, te vi niꞌi kai. Su ñayiu tu nagua nevaꞌa, chi vi ndee joo luluu ja nevaꞌi yun, te ndondee.
LUK 19:27 Vitna te kuaꞌankuei ni mavijinkuaka ni ñayiu ni ka kaꞌan uꞌu ña jin san, ja tu ni ka kuini ja kotatnuni san, te vi jin nuu san, te vi kaꞌni ni jin”, kachi de ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 19:28 Nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te mandaa ya kuaꞌan ya maa ñuu Jerusalén.
LUK 19:29 Te nuu ni kuyatni ya ja kiuu ya ñuu Betfagé jin ñuu Betania yatni nuu yuku nani Olivos, te ni tetniuu ya uu tee ka skuaꞌa jin ya, te jiñaꞌa ya:
LUK 19:30 ―Kuaꞌankuei ni ñuu kaa ichi nuu ni suaꞌa. Te nuu kiukuei ni ñuu yun, te yun vi jinkuꞌun ni in mentu luluu, nuꞌni ti, ja chiaꞌan ka saꞌun na in tee koso ti. Te vi ndajin ni ti, te kikuei ni jin ti.
LUK 19:31 Te nuu na in ñayiu jikan tnoꞌo: “¿Nau ja ka ndajin ni ti?”, te vi kuñaꞌa ni ja maa Jitoꞌo jiniuꞌu ti ―jiñaꞌa ya.
LUK 19:32 Te kuaꞌankuei tee ni tetniuu ya, te vi nagua ni kaꞌan ya, saa ni kuu.
LUK 19:33 Chi nuu ni ka jinkondee de ka ndajin de mentu yun, te ni kentakuei jitoꞌo ti ka jikan tnoꞌo: ―¿Nau ja ka ndajin ni mentu luluu jian? ―ka jiñaꞌa.
LUK 19:34 Te ka jiñaꞌa de: ―Saa, chi maa Jitoꞌo jiniuꞌu ti, guaa ka ndajin san ti ―ka jiñaꞌa de.
LUK 19:35 Yun te kuaꞌankuei de jin ti. Te nuu ni ndajinokuei de nuu oo Jesús, te ni ka sonee de saꞌun de yata ti, te ni ka skaa de ya yata ti, te kuaꞌankuei de jin ya.
LUK 19:36 Te vi na kuaꞌan ya, te vi saa ka tanduei ñayiu saꞌuin ini ichi yun.
LUK 19:37 Te nuu ni ka kuyatni ya ja makekuei ya yuku Olivos, te ni ka jinkondee ndiꞌi ñayiu kuaꞌa ja ka ndikin ña jin ya ka kanai ja ka kusii ini vi ka ndakuantaꞌui nuu ia Dios ja kuaꞌa javii javaꞌa ni ka jini ja ni saꞌa Jesús.
LUK 19:38 Te ka jiñaꞌi: ―Na taꞌu na ndetu rey, ia vaji jin sivi maa Jitoꞌo Dios, te na koo jamani jion ichi andivi. Kaꞌnu kuu maa Dios, ia oo ndee sukun ―ka kachi.
LUK 19:39 Yun te ka jiñaꞌa sava tee ka kuu fariseo ka ndikin neꞌu ñayiu kuaꞌa yun: ―Mastru, kuxeen ni nuu ñayiu ka ndikin ña jin ni na vi kasi yuꞌi ―ka jiñaꞌa de.
LUK 19:40 Su jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan san ja visi na vi kasi yuꞌu ñayiu yaꞌa, su vi ndee yuu, chi vi kana jai ―jiñaꞌa ya.
LUK 19:41 Yun te nuu ni nduyatni ya Jerusalén, te ni jaku ya ja jaꞌa ñayiu ñuu yun.
LUK 19:42 Te jiñaꞌa ya: ―Nuu siun te na vi jinkuiꞌnu ini maa ni ja kiuu vitna saꞌa san ja vi ndumani tnaꞌa ni jin ia Dios, su oo yuꞌu, te tu ka jinkuiꞌnu ini ni.
LUK 19:43 Te koo in kiuu, te vi kuni ni tnundoꞌo, chi vi ndakoo ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, te vi kionduu ñai ja ma vi kaku ni.
LUK 19:44 Te vi xnaa ndiꞌi ñuu ni, chi ni in yuu ma vi xndoo ka siki inka. Te vi kaꞌni ñai jin ndiꞌi ni, chi tu ni ka jinkuiꞌnu ini ni kiuu ni kikoto ña ia Dios ja skaku niꞌnu ña ya ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 19:45 Yun te ni kiuu Jesús yeꞌe veñuꞌu, te ni jinkondee ya keneꞌe ndiꞌi ya ñayiu ka xiko vi ñayiu ka kiꞌin yeꞌe veñuꞌu yun.
LUK 19:46 Te jiñaꞌa ya: ―Yoso nuu tutu ii: “Veꞌe rin chi veꞌe nuu ka ndakuatu ñayiu kuu”, kachi tutu ii. Su maa ni, chi ka saꞌa ni na kuinio yau kava kuiꞌna ―jiñaꞌa ya.
LUK 19:47 Te ndiꞌi kiuu ni okaxtnoꞌo Jesús nuu ñayiu ka oo veñuꞌu yun. Su tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ñuu yun, ka nduku de naxa vi saꞌa de ja vi kaꞌni de Jesús.
LUK 19:48 Su tu ni ka niꞌi de nagua kuu ja vi saꞌa de, chi ndiꞌi ñayiu ka tanui ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo ya.
LUK 20:1 Te in kiuu oo Jesús veñuꞌu kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa Dios nuu ñayiu. Te ni jinokuei tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, ka ndeka tnaꞌa de jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ñuu yun.
LUK 20:2 Te ka jiñaꞌa de nuu Jesús: ―Kaꞌan ni, ¿na in tatnuni ja saꞌa ni tniuu yaꞌa axi na in ni chitniuu ña ja saꞌa ni yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 20:3 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Suni sein na kakan tnoꞌo ña san in tnoꞌo, te vi kaꞌan ni.
LUK 20:4 ¿Na in ni tatnuni nuu Juan ja ni oskuandute de? ¿A maa ia Dios oo ndee andivi axi ñayiu ñuyiu yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
LUK 20:5 Yun te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo tnaꞌa de, te ka kaꞌan de: ―Nuu ja na vi kuñaꞌo ja ia Dios oo ndee andivi ni tatnuni, te kachi de: “¿Te nau ja tu ni ka kandija ni nuu saa?”
LUK 20:6 Te nuu na vi kuñaꞌo ja ñayiu ni ka tatnuni, te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ndontakuei, te vi kuun ñai yuu, chi ndiꞌi ka kandija ja Juan, chi tee ni ondakani ndija tnoꞌo ia Dios ni okuu de ―ka kachi de.
LUK 20:7 Yun te ni ka kaꞌan de ja tu ka jini de na in ni tatnuni nuu Juan ja ni oskuandute de.
LUK 20:8 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu saa te suni sein, ma kaxtnoꞌo san na in ni tatnuni ja saꞌa san tniuu yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
LUK 20:9 Yun te ni kejaꞌa Jesús ndakani ya in kuentu, te ni kaꞌan jioniꞌni ya, te jiñaꞌa ya: ―Ni oo in tee nevaꞌa ñundeꞌi, te ni xtee de kuaꞌa tnu uva. Te ni jiñaꞌa nuu de ñundeꞌi de nuu sava tee ja vi kokutu de, te vi tniuyaꞌu de ñundeꞌi yun, te ni kee de kuaꞌan jika de.
LUK 20:10 Te nuu ni kintnaꞌa kiuu ja ndututu uva yun, te ni tetniuu de in tee jinokuechi nuu de ja manukiꞌin tee yun uva ja ndaniꞌi maa de nuu tee ka jitu nuu ñundeꞌi yun. Su tee ka jitu ñundeꞌi yun, chi saa suaꞌa ni ka kuun ka kani de tee jinokuechi yun, te vi suaꞌa ni ndaꞌa uun tee yun ni ka ndatetniuu ña de kuanoꞌo de.
LUK 20:11 Yun te ni tetniuu tuku de inka tee jinokuechi nuu de. Su vi inuu ni ni ka saꞌa ña tee yun, chi suni ni ka nani ña de, vi ni ka kani ña de, te vi suaꞌa ni ndaꞌa uun tee yun, ni ka ndatetniuu ña de kuanoꞌo de.
LUK 20:12 Te ni tetniuu tuku de inka tee kuu uni ja jinokuechi nuu de. Su tee ka jitu ñundeꞌi yun ni ka xtuji de tee yun, te ni ka skunu ña de.
LUK 20:13 ’Yun te ni ndakani ini tee xiin uva yun: “¿Naxa saꞌo? Vitna te na tetniuu seyio, suchi kutoo ndevaꞌo, na kiꞌin, axi saa vatuni vi konee yiñuꞌu de nui”, kachi de. Te ni tetniuu de seꞌe de.
LUK 20:14 Su nuu ni ka jini ña tee ka jitu nuu ñundeꞌi yun, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: “Suchi yaꞌa kuu suchi saꞌa jajin uva yaꞌa. Na kiꞌinkueio te na vi kaꞌnio jin, te na vi saꞌa jajin mao uva yaꞌa”, ka kachi de.
LUK 20:15 Yun te ni ka kakuiko ña de jin, te ni ka keneꞌe ña de yuꞌu nuu oo uva yun, te ni ka jaꞌni ña de ―jiñaꞌa ya. Yun te ni jikan tnoꞌo ña ya jin ñayiu yun: ―Nuu saa, te ¿naxa saꞌa jitoꞌo uva yun?
LUK 20:16 Ndii de te kaꞌni de tee ka jitu yun, te kuñaꞌa de ñundeꞌi de nuu sava ka tee ja vi kutu ―jiñaꞌa ya. Te nuu ni ka onini ñayiu yun tnoꞌo ni kaꞌan ya, te ka jiñaꞌi: ―¡Ma kuatu ndiaꞌa Dios ja saa kokuu! ―ka jiñaꞌi.
LUK 20:17 Yun te ni ndakoto Jesús nuu ndiꞌi, te jiñaꞌa ya: ―Nuu saa te naxa kei tnoꞌo yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: Kava ni ka skexiko tee ka saꞌa veꞌe, ni nduu kava kaꞌnu ja yituu skina veꞌe kachi nuu tutu ii.
LUK 20:18 ’Te na ñayiu kanakau siki kava yun, te vi kuechi kueli. Te na ñayiu xiin siki kanakau kava yun, te vi saꞌa yuchi ña ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 20:19 Yun te ni ka nduku ndee tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, ja vi kakuiko de Jesús, chi ni ka kutnuni ini de ja siki maa de kaꞌan ya jin tnoꞌo jioniꞌni kaꞌan ya. Su tu ni kuu vi tnii ña de ore saa, chi ka yuꞌu de ja ndontakuei ñayiu ñuu siki de.
LUK 20:20 Yun te ni ka kiꞌin vijin ña de, te ni ka tetniuu de tee ka saꞌa jani ini ja tee ndaa ka kuu de, nagua ja saa, te kanakau ya jin in tnoꞌo kaꞌan ya, ja vi niꞌi de kuechi vi xtavi ña de, te vi siaꞌa ña de ndaꞌa tee tatnuni ja ni chitniuu ña Roma.
LUK 20:21 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ka jini san ja kaꞌan ndaa ni nuu kaxtnoꞌo ni, te tu saꞌa siin siin ni in in ñayiu, chi inuu ni kaxtnoꞌo ndaa ni ichi ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu.
LUK 20:22 Te na kachi tna ni, ¿a vatuka kuu ja vi kuñaꞌa san xuꞌun impuestu nuu César, tee tatnuni ñuu Roma, axi ñaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 20:23 Su Jesús, chi ja ni jini ya ja chia inu jani ini de, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka kiꞌin vijin ña ni?
LUK 20:24 Vi xneꞌe ni in xuꞌun kaa. Te ni ka xneꞌe de. Te jiñaꞌa ya: ―¿Na xiin yunuu kuu ja ndee yaꞌa, vi na xiin sivi kuu ja yoso yaꞌa? ―jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa de: ―Yunuu César, tee tatnuni ñuu Roma kuu ―ka jiñaꞌa de.
LUK 20:25 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu saa te vi kuñaꞌa ni nuu César nagua kuu kuenta maa César, te nuu ia Dios nagua kuu kuenta maa ya ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 20:26 Te tu ni ka niꞌi de naxa kanakau ya jin tnoꞌo kaꞌan ya jin nuu ñayiu ñuu de, ja kuu vi xtavi kuechi ña de. Chi saa suaꞌa ni ka saꞌu kuii ini de jin tnoꞌo kaꞌan ya, te ni ka jasi yuꞌu de.
LUK 20:27 Yun te ni ka jintnaꞌa ña sava tee ka kuu saduceo jin Jesús. Te saduceo yaꞌa, chi tu ka kandija de ja ndateku ndiyi, su ni ka jikan tnoꞌo ña de, te ka jiñaꞌa de:
LUK 20:28 ―Mastru, ni tee Moisés nuu tutu ii ja ka nevaꞌo ja nuu ja in tee na kuu de, te xndendoo de ñasiꞌi de, su tu na seꞌe de oo jin ña, kuini ja ñani de ndatnandaꞌa jin ñaꞌa ni ndondaꞌu yun, nagua ja koo seꞌe ña jin de, te nukuiin de nuu tniuu ndi ñani de, kachi tutu ii.
LUK 20:29 Nuu saa, te ni oo uja ñani. Te tee xtnañuꞌu yun ni tnandaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ni jiꞌi de, su tu na seꞌe de ni oo jin ña.
LUK 20:30 Te ni ndatnandaꞌa tee kuu uu yun jin ñaꞌa ni ndondaꞌu yun. Te suni ni jiꞌi de, su tu na seꞌe de ni oo jin ña.
LUK 20:31 Vi suni ni ndatnandaꞌa tee kuu uni jin ña, vi ndee ni kenta ndi uja de. Su vi ni in de, tu ni kuu koo seꞌe de jin ña. Te ni ka jiꞌi ndi uja de.
LUK 20:32 Te sandiꞌi ni ka, te ni jiꞌi maa ña.
LUK 20:33 Nuu saa, te nuu vi ndateku ndiyi, ¿ndee de kuu ja kondeka ña, ja siun vi ndi uja de ni ka tnandaꞌa jin ña? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 20:34 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ñuyiu yaꞌa, chi ka jaka tnaꞌi vi ka tnandaꞌi.
LUK 20:35 Su ñayiu ja kaꞌan maa ia Dios ja kentakuei vi koi nuu oo ya, te vi ndatekui neꞌu ndiyi, chi tu ka jaka tnaꞌi ni tu ka tnandaꞌi.
LUK 20:36 Te ma vi kuu kai, chi vi kokui na kuinio ia ka jinokuechi nuu maa Dios. Te seꞌe maa ia Dios vi kokui, chi ndaxteku ña ya.
LUK 20:37 Te vi ndee maa Moisés ni kaxtnoꞌo ja vi ndateku ndiyi nuu ni kaꞌan ia Dios nuu yutnu ndoko ja oo iñu ja jaꞌnu jaꞌnu ñuꞌu. Te yun ni kaꞌan maa Jitoꞌo, ja maa ya kuu Dios Abraham vi Dios Isaac vi Dios Jacob.
LUK 20:38 Chi ia Dios, masu Dios ñayiu ka jiꞌi kuu ya, chi ia Dios ñayiu ka teku kuu ya. Chi ndiꞌi ñayiu teku nuu maa ia Dios ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 20:39 Yun te ka jiñaꞌa sava tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés: ―Vatuka kaꞌan ni, Mastru ―ka jiñaꞌa de.
LUK 20:40 Te tu ni ka kii ka ini de ja vi kakan tnoꞌo de Jesús.
LUK 20:41 Yun te ni jikan tnoꞌo Jesús, te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka kaꞌan ñayiu ja Kristu kuu ia ni tetniuu Dios, te suu ya kuu ndikin tata ndee David?
LUK 20:42 Su vi maa David kaꞌan de nuu tutu Salmo ja ni tee de: Ni kaꞌan Jitoꞌo Dios nuu Jitoꞌo san: “Jinkoo ichi ndaꞌa kuaꞌa rin
LUK 20:43 vi guaa ndee na saꞌa rin ja ka kaꞌan uꞌu ña ndee chii jaꞌa ron” jiñaꞌa Dios, kachi tutu ii.
LUK 20:44 Te vi maa David xnani ña Jitoꞌo, te ¿naxa kuu kokuu ndikin tata ña de nuu saa? ―jiñaꞌa ya.
LUK 20:45 Te vi ka nini ndiꞌi ñayiu, te jiñaꞌa Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya:
LUK 20:46 ―Vi koto ni maa ni jin tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, chi ka junkuaan ini de ja vi kuiꞌnu de saꞌun nani nuu ka jiondita de, ja xneꞌe ja ka kuu nijaꞌnu de, vi ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu nuu ka ndakantnoꞌo ñai jin de nuu yaꞌu. Te ka jintnaꞌa ini de vi jinkoo de nuu tei xtnañuꞌu ka ini veꞌe ii sinagoga, vi nuu tei xtnañuꞌu nuu ka jaxini de.
LUK 20:47 Te ka kindee de veꞌe ñaꞌa ni ka ndondaꞌu, su vi ja ma vi kuni ñayiu, te kani ndevaꞌa ka ndakuatu de. Su tee yaꞌa, chi kuaꞌa ka vi tniuyaꞌu de nuu ia Dios ―jiñaꞌa ya.
LUK 21:1 Te ndiaꞌa Jesús ja ka tnaa ñayiu kuika xuꞌun ka sokoi nuu jatnu oo maa veñuꞌu kaꞌnu yun.
LUK 21:2 Te suni ni jini ya in ñaꞌa kundaꞌu ja ni ndondaꞌu, ja ni tnaa ña uu xuꞌun kueli nuu jatnu yun.
LUK 21:3 Yun te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndaa ndija san ja kuaꞌa ka ni soko ñaꞌa ndaꞌu ja ni ndondaꞌu yaꞌa saa ndiꞌi ñayiu ka soko yaꞌa.
LUK 21:4 Chi ndiꞌi ñayiu ni ka soko nuu ia Dios, chi vi ndimaa ni ka xuꞌun ni kendoo kuu. Su ñaꞌa yaꞌa, chi visi kundaꞌu ña, su ni soko ña ndiꞌi ja nevaꞌa ña ja koteku ña ―jiñaꞌa ya.
LUK 21:5 Te nini ya ja ka ndatnoꞌo sava tee ka skuaꞌa jin ya siki veñuꞌu kaꞌnu ja ni ndukutu jin yuu vii ndevaꞌa ja ni kuvaꞌa, vi jin taka ja ka soko ñayiu, te jiñaꞌa ya:
LUK 21:6 ―Koo in kiuu ja vi ndiꞌi taka ja ka ndiaꞌa ni yaꞌa ndonso, chi ma kendoo ni in kava siki inka kava, chi ndiꞌi tnani ―jiñaꞌa ya.
LUK 21:7 Yun te ka jikan tnoꞌo de, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ¿na kiuu skunkuu ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan ni yaꞌa? ¿Te na seña koo nuu kuyatni ja skunkuu ndiꞌi yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 21:8 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vi koto guaꞌa ni maa ni ja tu na in xndaꞌu ña jin ni. Chi kikuei kuaꞌa tee jin sivi san, te vi kachi de: “Maa san kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios”, te suni “Ja ni kuyatni kiuu sandiꞌi”, vi kachi de. Su ma vi kandija ni ja vi kondikin ni de.
LUK 21:9 Te nuu vi kuni soꞌo ni tnoꞌo ja ka jaxin tnaꞌa ñayiu vi ja ka ndakoo ñayiu siki tee netniuu, te ma vi yuꞌu ni, chi nini kuu ja xtnañuꞌu ka saa kokuu, su kuini ka ja naa ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
LUK 21:10 Yun te jiñaꞌa ka ya: ―Vi ndakoo ñuu naꞌnu ja vi kaxin tnaꞌa jin sava ka ñuu naꞌnu, chi ndakoo in ñuu siki inka ñuu.
LUK 21:11 Vi koo ndevaꞌa ñuu tnaa, vi yaꞌa yun ñuu koo tnama vi kueꞌe xeen ndevaꞌa, te koo seña ichi andivi, te ioo ndevaꞌa kokuu ja vi yuꞌu ndevaꞌa ñayiu nuu vi kuni.
LUK 21:12 ’Su ama ka ja skunkuu ndiꞌi yaꞌa, te vi kaꞌan uꞌu ña ñayiu jin ni, te vi sondikin ñai, te vi tnaa ñai nuu ndaꞌa tee ka tatnuni veꞌe ii sinagoga ja vi saꞌa ndaa de kuechi ni, te vi tnaa ña de vekaa. Yun te vi ndasiaꞌa ña de nuu ndaꞌa tee ka tatnuni vi nuu ndaꞌa rey ja jaꞌa ja ka kandija ña ni jin san.
LUK 21:13 Te yun koo ichi ja kuu vi kaꞌan ni tnoꞌo san nuu de.
LUK 21:14 Te ma vi kondiꞌni ni ja vi kondakani ini ni ama ka naxa vi kaꞌan ni nuu tee ka netniuu ja vi kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa ni.
LUK 21:15 Chi taa maa san tnoꞌo ndichi ja vi kaꞌan ni, nagua ja ni in ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, ma vi kundee ini vi kachi ja masu vatuka ka kaꞌan ni.
LUK 21:16 Te vi ndee tata ni vi ñani ni vi tnaꞌa ni vi ñayiu ka oo guaꞌa ka jin ni, vi xtuu ña. Te vi kaꞌni ñai jin sava ni.
LUK 21:17 Chi ndiꞌi ñayiu vi kaꞌan uꞌu ña jin ni ja jaꞌa san.
LUK 21:18 Su ma jinaa ni in ixi xini ni.
LUK 21:19 Su vi koyutnu ni nagua ja kentakuei ni vi koo ni nuu oo ia Dios.
LUK 21:20 ’Te nuu vi kuni ni Jerusalén ja vi nii ni ka jikonduu soldado inka ñuu, vi konaꞌa ni ja ni kuyatni ja naa.
LUK 21:21 Nuu saa te ñayiu ka oo Judea, na vi kunu yuꞌi kiꞌinkuei guaa ndee nuu yuku. Te ñayiu ka oo maa Jerusalén, na kekuei kiꞌinkuei. Te ñayiu ka oo yuku nuu ka satniui, ma vi ndajiokuiin ñuu yaꞌa.
LUK 21:22 Chi kiuu saa kokuu kiuu ja tetniuu ia Dios tnundoꞌo xeen, nagua ja saa, te skunkuu ndiꞌi tnoꞌo yoso nuu tutu ii.
LUK 21:23 Su ndaꞌu ni ka ñaꞌa ka ñuꞌu lulu vi ñaꞌa ka jaxin seꞌe kiuu yun, chi vi ndaꞌi vi kana ñayiu ñuyiu, chi kiti ini ia Dios, te tetniuu ya kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo siki ñayiu ñuu yaꞌa.
LUK 21:24 Sava ñayiu vi kaꞌni ñai jin yuchi kani, te sava ka ñayiu vi kuaka ña ja vi kokunukuechi taka ñuu. Te kiukuei ñayiu sava ka tatatnoꞌo ñuo Jerusalén ja vi saꞌi janeꞌe jayichi, guaa ndee na skunkuu tiempu ja ni jani ia Dios ja vi kotatnuni ñayiu yun.
LUK 21:25 ’Yun te koo seña nuu nikandii, vi nuu yoo vi nuu kimi. Te nii ñuyiu yaꞌa vi kuiko ini ñayiu, te vi yuꞌu ndevaꞌi nuu vi kuni ja niꞌi vi ndaꞌi koꞌo nuu ndute mar vi jiokagua xeen nuu de.
LUK 21:26 Te kuaꞌa ñayiu vi kuaꞌan anui ja ka yuꞌu ndevaꞌi nuu ka ndakani ini naxa kaa ja kokuu nuu ñuyiu, chi kisi ndiꞌi jandakui oo ndee andivi.
LUK 21:27 Yun te vi kuni ñayiu ja mandii maa san, ja kuu san Seꞌe Teyii, ndee nuu in viko jin jakaꞌnu vi jayeꞌe tajan maa ia Dios.
LUK 21:28 Te vi koo ini vi koo anu ni nuu kejaꞌa ja skunkuu taka tniuu yaꞌa. Te vi kinuu ni ichi andivi, chi ja oo yatni ja skaku niꞌnu ña san ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 21:29 Yun te ni kaꞌan jioniꞌni ya, te jiñaꞌa ya: ―Vi kondiaꞌa ni naxa saꞌa tnu tichi iuu vi sava ka yutnu.
LUK 21:30 Nuu kejaꞌa ja nduyute ndaꞌa tnu, te ka jini ni ja ja makuyatni yoo iꞌni.
LUK 21:31 Suni saa ni kokuu nuu na vi kuni maa ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, te vi konaꞌa ni ja ja oo yatni ja tetniuu ña ia Dios ja tatnuni san.
LUK 21:32 ’Te kaꞌan ndaa san ja ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa skunkuu nuu ñayiu vi tnaꞌa tnundoꞌo yaꞌa ama ka ja vi kui.
LUK 21:33 Ñuyiu yaꞌa vi andivi, chi ja naa ni kuu. Su tnoꞌo kaꞌan san, ma naa, chi ndiꞌi skunkuu.
LUK 21:34 ’Vi koto vaꞌa ni maa ni, te ma vi saꞌa ndee ni ini anu ni ja vi kaa vi koꞌo ndevaꞌa ni, te ma vi kondioo ini ni ja oo ñuyiu, nagua ja ma kanakau sanaa tnundoꞌo siki ni kiuu na ndenta san.
LUK 21:35 Chi kiuu saa kokuu na kuinio nuu ndandesi sanaa in trampa. Te ñama kii tnundoꞌo siki na saa na tuꞌu ñayiu oo ninii ñuyiu.
LUK 21:36 Vi kuꞌun ini ni, te siun ni vi kondakuatu ni nuu ia Dios, nagua ja vi kaku niꞌnu ni nuu taka tnundoꞌo ja kii, te vi koo ni nuu maa san, ja kuu san Seꞌe Teyii ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 21:37 Te tnoꞌo nduu ni oo Jesús maa veñuꞌu Jerusalén ja ni okaxtnoꞌo ya nuu ñayiu, te jakuaa ni ojaꞌan ya ja ni ondoo ya yuku nani Olivos.
LUK 21:38 Te ndiꞌi ñayiu ni ojaꞌankuei tnoꞌo neꞌe veñuꞌu yun ja ni ka onini tnoꞌo ni okaxtnoꞌo ya.
LUK 22:1 Nuu ni kuyatni viko pascua ñayiu judio, kiuu ka jai xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi,
LUK 22:2 te sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés ni ka nduku de naxa vi kaꞌni de Jesús, chi ka yuꞌu de ja vi kiti ini ñayiu ñuu siki maa de.
LUK 22:3 Yun te ni kee Tachi anu Judas, tee suni nani Iscariote, ja ni okuu in tee neꞌu ndi uxi uu tee ni ka oskuaꞌa jin Jesús.
LUK 22:4 Te ni jaꞌan de ni kaꞌan de jin sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu nijaꞌnu ka jito veñuꞌu ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de naxa xtuu de Jesús.
LUK 22:5 Te ni ka kusii ini tee yun, guaa ni ka kaꞌan de ja vi tniuyaꞌu de Judas.
LUK 22:6 Te ni jantaꞌu de. Yun te ni jinkondee de nduku de naxa saꞌa de ja xtuu de Jesús nuu tu na ñayiu ka oo.
LUK 22:7 Te nuu ni kintnaꞌa maa kiuu viko ja ka jaa ñayiu judio xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi, kiuu ka jaꞌni lelu ja ka jai viko pascua yun,
LUK 22:8 te ni tetniuu Jesús Pedro vi Juan, te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌankuei ni te vi saꞌa tuaꞌa ni ja vi kaxinio viko pascua yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:9 Te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿Ndenu kuini ni ja vi saꞌa tuaꞌa san? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 22:10 Te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌankuei ni te nuu kiukuei ni maa ñuu kaꞌnu yun, te vi jinkuntnaꞌa ni jin in tee ndiso in kiyi ndute. Te vi kondikin ni de kiꞌinkuei ni ndee na ndiuu de veꞌe nuu oo de yun.
LUK 22:11 Te vi kaꞌan ni jin maa tee xiin veꞌe yun: “Kachi Mastru ja ¿ndenu oo veꞌe ja tanuu ni vi kaxini de jin tee ka skuaꞌa jin de viko pascua yaꞌa?”, vi kuñaꞌa ni.
LUK 22:12 Te xneꞌe maa de in veꞌe kaꞌnu oo ndee sukun nuu ja oo tuaꞌa. Te yun vi saꞌa vaꞌa ni ja vi kaxinio ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:13 Yun te ni jaꞌankuei de, te ni ka jinkuꞌun de vi nagua ni kaꞌan maa Jesús. Te yun ni ka saꞌa vaꞌa de ja vi kaxini de jin ya viko pascua yun.
LUK 22:14 Te nuu ni jino ore ja vi kaxini ya, te ni ka jinkoo ya jin tee ni chitniuu ya nuu mesa.
LUK 22:15 Te jiñaꞌa ya: ―Vi siun ni ndioo ini san ja vi kaxinio nuu viko pascua yaꞌa ama ka ja kuu san.
LUK 22:16 Chi kaꞌan ndaa san ja ma kaa ka san nuu viko pascua yaꞌa guaa ndee na kenta kiuu ja skunkuu nagua oo nuu viko yaꞌa nuu tatnuni ia Dios ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:17 Yun te ni kiꞌin ya in vasu, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te jiñaꞌa ya: ―Vi tnii ni, te vi skaka ni vi koꞌo ni.
LUK 22:18 Chi kaꞌan ndaa san ja ma koꞌo ka san nduxi uva yaꞌa guaa ndee na kenta kiuu ja tatnuni san nuu ñuyiu yaꞌa, saa sakoꞌo ka san ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:19 Yun te ni kiꞌin ya in xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni taꞌu ya, te ni jiñaꞌa ya ja vi kaa de, te jiñaꞌa ya: ―Yaꞌa kuu yiki kuñu san ja soko san ja jaꞌa in in maa ni. Te vi kaa ni nagua ja vi kondakaꞌan ña ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:20 Te suni saa ni ni saꞌa ya jin vasu nuu ni ndiꞌi ni ka jaxini ya. Ni tnii ya vasu yun, te jiñaꞌa ya: ―Nduxi uva yaꞌa kuu niñi san, ja kati ja jaꞌa in in maa ni, ja kokuu in tratu jaa ja tniuyaꞌu san yika kuechi ni.
LUK 22:21 ’Su tee ja xtuu ña jin san, chi ka nukoo jin de nuu mesa yaꞌa.
LUK 22:22 Kaꞌan ndaa san ja sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi ichi yaꞌa ni jani ña ia Dios ja kiꞌin san. Su ndaꞌu ni ka tee ja xtuu ña yaꞌa, chi kanakau tnundoꞌo ndevaꞌa siki de ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:23 Yun te ni ka jinkondee de ka jikan tnoꞌo tnaꞌa de ndee de kaꞌan jin ya.
LUK 22:24 Te nuu kuee ka, te ni ka tee tnaꞌa de ndee de kuu ja kokuu kaꞌnu ka.
LUK 22:25 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tee ka kuu nijaꞌnu ja ka tatnuni nuu in in ñuu, chi ka tenini de ñayiu ja vi saꞌi nagua ka kuini maa de. Te ka kaꞌan de ja vi xnani ña ñayiu ja tee ka chituu ñayiu ñuu ka kuu de.
LUK 22:26 Su ma vi saꞌa maa ni saa, chi in tee kuu kaꞌnu na saꞌa luluu de maa de, te in tee tatnuni na kokuu de na kuinio in tee jinokuechi.
LUK 22:27 Chi ¿ndee tee kuu ja kuu kaꞌnu ka? ¿A tee jinkoo nuu mesa ja kaa de xtaa axi tee jinokuechi? ¿A masu tee jinkoo nuu mesa kuu tee kuu kaꞌnu ka? Su sein, chi suaꞌa jinokuechi san nuu in in maa ni.
LUK 22:28 ’Su maa ni, chi siun ni ka oo ni jin san nuu tnaꞌa san tnundoꞌo.
LUK 22:29 Te yun guaa taa san in tniuu ja vi kotatnuni ni, nagua ni chitniuu ña maa Tata Yua san jin san,
LUK 22:30 nagua ja kiukuei ni nuu tatnuni san ja vi kaa vi koꞌo ni. Te vi jinkoo ni nuu in in mesa ja vi kaꞌndeo kuechi ndiꞌi uxi uu tatatnoꞌo Israel ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 22:31 Yun te jiñaꞌa ya nuu Simón Pedro: ―Simón, ni jikan ña Tachi nuu ia Dios ja koto tnuni ña jin ndiꞌi ni, te kisi ña na kuinio nuu ka sijin triu.
LUK 22:32 Su ni jikantaꞌu san ja jaꞌa ni nuu ia Dios, nagua ja ma ndayuꞌu ni jin tnoꞌo kandija ni. Te nuu na ndajiokuiin ni nuu san, te suni chituu ni sava ka ñayiu ka kandija ja na vi koyutnui nuu san ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:33 Te jiñaꞌa Simón Pedro: ―Jitoꞌo san, sein chi ja ni jakin san anu san ja kondikin ña san kiꞌinkueio vekaa, vi guaa ndee na kuu san jin ni ―jiñaꞌa de.
LUK 22:34 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Pedro, kaꞌan san ja vi jakuaa vitna, te uni jichi kaꞌan ni ja tu jini ña ni ama ka ja kana liꞌli ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:35 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Jesús jin ndiꞌi de: ―Na ni tetniuu ña san ja ni jaꞌankuei ni, ni ka ndakani ni tnoꞌo ia Dios, ¿a nagua ni jaꞌni ña jin ni ja siun vini in ñunu xtaa, te ni in itni xuꞌun, te ni ndijan ni tu nagua ni ka yindaꞌa ni? ―jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa de: ―Tu saꞌun nagua ni jaꞌni ña.
LUK 22:36 Yun te jiñaꞌa ya: ―Vitna guaa vi saꞌa tuaꞌa ni. Vi kondiso ni ñunu xtaa ni vi itni xuꞌun ni. Te ndee ni tu na yuchi kani nevaꞌa, te vi xiko ni visi soo suꞌnu ni, te vi kuaan ni in nagua ja vi kindaꞌa ni.
LUK 22:37 Chi kaꞌan san ja nini kuu ja skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu ii ja kaꞌan siki maa san: “Ni ka saꞌa ndevaꞌa ña ñayiu na kuinio in tee kueꞌe ndevaꞌa”, kachi tutu ii. Te tnoꞌo yun, chi skunkuu ja jaꞌa san, te saa kokuu ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:38 Yun te ka jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, yaꞌa ka oo uu yuchi kani ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ya: ―Ja ni kuu saa ni. Ma vi kaꞌan ka ni.
LUK 22:39 Yun te ni kee ya kuaꞌan ya yuku Olivos nagua ni osaꞌa maa ya. Te ni ka jata ndikin ña tee ka skuaꞌa jin ya kuaꞌankuei de.
LUK 22:40 Te nuu ni jinokuei ya jin de yuku yun, te jiñaꞌa ya: ―Vi ndakuatu ni nuu ia Dios nagua ja ma junkuei ni nuu jakueꞌe ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:41 Yun te ni kujioo ya nagua kuaꞌa jika kenta in yuu ndaꞌo. Te ni jinkuiin jiti ya ja ni ndakuatu ya nuu ia Dios,
LUK 22:42 te jiñaꞌa ya: ―Tata Dios, jikantaꞌu san nuu ni ja nuu ja kuini ni, te skaku niꞌnu ña ni nuu tnundoꞌo ja ma kanakau siki san. Su na kokuu nagua kuini maa ni, masu nagua kuini san ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:43 Yun te ni kenta in ia jinokuechi nuu ia Dios ja vaji ichi andivi, ja ndakuñaꞌa ka ya jandakui Jesús.
LUK 22:44 Te ja siun kusuchi ndevaꞌa ini ya, te ni ndakuatu niꞌi ya nuu ia Dios. Yun te ni jinkondee tnaa ya junkuei ndee nuu ñuꞌu na kuinio ja too yuyu niñi.
LUK 22:45 Te nuu ni ndiꞌi ni ndakuatu ya, te kuanoꞌo ya nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya, te ni nukuꞌun ña ya ja ka kixin de, chi ni skuita ña tnoꞌo suchi ini.
LUK 22:46 Yun te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja saa ka kixin ni? Vi ndakoo ni te vi ndakuatu ni nuu ia Dios nagua ja ma junkuei ni nuu jakueꞌe ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:47 Te vi nini kaꞌan ka Jesús, te ni jinokuei kuaꞌa ñayiu ja vi kakuiko ñai, te yoxnoꞌo tee nani Judas, in tee neꞌu uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya. Ni kuyatni de nuu oo Jesús ja tetuyuꞌu ña de.
LUK 22:48 Yun te jiñaꞌa ya: ―Judas, ¿a vi in ja tetuyuꞌu ña ni kuu ja xtuu ña ni jin san ja kuu san Seꞌe Teyii? ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:49 Te ja siun ni ka jini tee ka skuaꞌa jin ya ja ni jinokuei kuaꞌa ñayiu ja vi kakuiko ñai jin ya, te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―Jitoꞌo san, ¿a vi keneꞌe san yuchi kani, te vi kaxin tnaꞌa san jin ñayiu yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
LUK 22:50 Yun te ni xtuji in de in tee jinokuechi nuu sutu kuu nijaꞌnu, chi ni kindee de soꞌo lado kuaꞌa tee yun.
LUK 22:51 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Saa ni, ma vi saꞌa ka ni siun ―jiñaꞌa ya. Te ni tetuu ya ndaꞌa ya soꞌo tee ni tuji yun, te ni nduvaꞌa.
LUK 22:52 Yun te jiñaꞌa ya nuu sutu ka kuu nijaꞌnu vi nuu taka tee ka kuu nijaꞌnu ka jito veñuꞌu, vi nuu tee ka kuu nijaꞌnu maa ñuu ja ni jinokuei de ja vi tnii ña de jin ya: ―¿Nau ja vi yuchi kani vi yutnu ni kekuei jin ni na kuinio ja kuiꞌna kuu san?
LUK 22:53 Te ndiꞌi ni kiuu ni ka oo veñuꞌu kaꞌnu, te tu ni ka tnii ña ni. Su saa kokuu, chi yaꞌa kuu ore maa ni, ja tatnuni jakaꞌnu ja oo ñunee ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:54 Yun te ni ka tnii de ya, te kuaꞌankuei de jin ya veꞌe sutu kuu nijaꞌnu ka. Te Pedro, chi ndikin jika ni de, kuaꞌan de.
LUK 22:55 Te nuu ni jinokuei de, te ni ka xtnaꞌa de ñuꞌu yeꞌe yun, te ni ka jinkoo de ka ndasaa de. Te suni ni jintnaꞌa Pedro, te ni jinkoo de neꞌu nuu ka oo tee yun.
LUK 22:56 Su nuu ni jini ña in ñaꞌa jinokuechi ja nukoo Pedro nuu yuñuꞌu yun, te ni ndiaꞌa guaguaꞌa ña nuu de, te jiñaꞌa ña: ―Tee yaꞌa, chi suni in tee ka jika jin Jesús kuu de ―jiñaꞌa ña.
LUK 22:57 Su ni tayuꞌu tnoꞌo Pedro, te jiñaꞌa de: ―Tu jini san na tee kuu de ―jiñaꞌa de.
LUK 22:58 Vi nunuu ni, te ni jini ña inka de, te jiñaꞌa de: ―Roon, suni ka jika ron jin tee yun ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa tuku Pedro: ―Ñaꞌa, ma suu san kuu ―jiñaꞌa de.
LUK 22:59 Te vaa vi ndee nuu in ore, te jiñaꞌa tuku inka de: ―Ja ndaa ja tee yaꞌa, chi suni in tee ka jika jin Jesús kuu de, chi suni in tee ñuu Galilea kuu de ―jiñaꞌa tee yun.
LUK 22:60 Te jiñaꞌa tuku Pedro: ―Tu jini san na tee ka kaꞌan jin ni ―jiñaꞌa de. Te vi nini kaꞌan ka Pedro, te ni kana in liꞌli.
LUK 22:61 Yun te ni jionenuu Jesús, ndiaꞌa ya nuu de, te ni ndakankaꞌan de tnoꞌo ni kaꞌan ya nuu de, ja ama ka ja kana liꞌli, te tayuꞌu tnoꞌo de uni jichi ja tu jini ña de.
LUK 22:62 Yun te ni ndee de yeꞌe yun, te ni jaku ndevaꞌa de ja tnaꞌu ini de.
LUK 22:63 Te ndiꞌi tee ka jito Jesús, ka jaku ndee de ya vi ka kani ña de.
LUK 22:64 Te ni ka jasi de nduchi nuu ya, vi ni ka kani de nuu ya, te ka jiñaꞌa de: ―Kaꞌan, ndeja kuu ja ni kani ña ―ka jiñaꞌa de.
LUK 22:65 Vi kuakuaꞌa ka tnoꞌo neꞌe ni ka kaꞌan de jin ya.
LUK 22:66 Te nuu ni tuu, te ni ka ndututu ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, vi sutu ka kuu nijaꞌnu, vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, te ni ka jaka de Jesús kuaꞌankuei jin de nuu junta yun, te ka jiñaꞌa de:
LUK 22:67 ―Vitna te kaꞌan, ¿a suu ron kuu ia ni tetniuu Dios? ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ya: ―Visi na kaꞌan san ja suu san kuu, su ma vi kandija ni.
LUK 22:68 Te nuu ja na kakan tnoꞌo ña san in tnoꞌo, te ma vi kaꞌan ni, te ni ma vi siaa ña ni.
LUK 22:69 Su ndee ore vitna, te jinkoo maa san, ja kuu san Seꞌe Teyii, ichi ndaꞌa kuaꞌa Dios, ia ndakui ndevaꞌa ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:70 Yun te ka jiñaꞌa ndiꞌi de: ―Nuu saa, ¿te a Seꞌe ia Dios kuu ron? ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa ya: ―Maa ni ka kaꞌan ja suu kuu san ―jiñaꞌa ya.
LUK 22:71 Yun te ka jiñaꞌa de: ―¿Na testiu ka ka jiniuꞌo? Te vi mao ni ka onini tnoꞌo ni kaꞌan de jin yuꞌu de, ja Seꞌe ia Dios kuu de ―ka kachi de.
LUK 23:1 Yun te ni ndontakuei ndiꞌi ñayiu ni ka oo nuu junta yun. Te ni ka jinsiaꞌa de Jesús nuu Pilato.
LUK 23:2 Te ni ka jinkondee de ka kaꞌan kuechi de siki ya, te ka jiñaꞌa de: ―Ni ka nukuꞌun san tee yaꞌa ja skaꞌan de ñayiu ñuu san, vi kaꞌan de ja ma vi tniuyaꞌu ka san xuꞌun impuestu ja kiꞌin nuu rey ñuu Roma. Te suni kaꞌan de ja tee ni tetniuu Dios kuu de, vi suu de kuu rey ―ka jiñaꞌa de.
LUK 23:3 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Pilato: ―¿A suu ron kuu rey ñayiu judio? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús: ―Saa kaꞌan maa ni ―jiñaꞌa ya.
LUK 23:4 Yun te jiñaꞌa Pilato nuu sutu ka kuu nijaꞌnu vi nuu ndiꞌi ñayiu ni ka ndututu yun: ―Tu saꞌun na kuechi niꞌi san siki tee yaꞌa ―jiñaꞌa de.
LUK 23:5 Su viꞌi ka ni ka kaꞌan de, te ka jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa, chi skaꞌan de ñayiu ñuu san ja ndontakuei vai siki tee ka netniuu. Te ni kejaꞌa de kaxtnoꞌo de ndee Galilea, te vitna ja ni kenta de ndee Judea yaꞌa ―ka jiñaꞌa de.
LUK 23:6 Te nuu ni onini Pilato ja siun ni ka kaꞌan de, te ni jikan tnoꞌo de a tee Galilea kuu ya.
LUK 23:7 Te nuu ni ka kaꞌan de ja suu kuu ya, te ni ndasiaꞌa ña de ndaꞌa Herodes, tee tatnuni Galilea, chi Jerusalén ni oo Herodes kiuu saa.
LUK 23:8 Te nuu ni jini ña Herodes jin Jesús, te ni kusii ini de, chi ndee ja oo kiuu ni ondioo ini de ja kuni de ya, chi ja jini de ja ka kaꞌan ñayiu jakuaꞌa ja saꞌa ya, te ni kuini de ja kondiaꞌa de in jakaꞌnu saꞌa ya.
LUK 23:9 Yun te ni jikan tnoꞌo ña de kuaꞌa tnoꞌo, su ni ja in tnoꞌo tu ni kaꞌan Jesús.
LUK 23:10 Te sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, chi ka oo de yun ka xtavi niꞌi de ya kuechi.
LUK 23:11 Yun te ni ka skexiko ña Herodes vi soldado de jin Jesús, te ni ka skuiꞌnu ña in saꞌun kani vii ndevaꞌa ja ka niꞌnu rey, ja ni ka jaku ndee ña de, vi ni ka saꞌa neꞌe ni ka saꞌa yichi ña de. Te ni ka ndatetniuu de ya kuanoꞌo tuku ya ndaꞌa Pilato.
LUK 23:12 Te vi kiuu saa ni ka ndumani tnaꞌa Herodes jin Pilato, chi ni ka ojini uꞌu tnaꞌa de ama ka.
LUK 23:13 Yun te ni ndaxtutu Pilato tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, vi tee ka netniuu, vi ñayiu ñuu,
LUK 23:14 te jiñaꞌa de: ―Yaꞌa oo tee ni ka kisiaꞌa maa ni nuu san, ja ka xtavi kuechi ni de, ja skaꞌan de ñayiu ñuu ja vi ndakoi siki tee ka netniuu. Su vi jin nuu ndiꞌi maa ni ni xndichi san de, te tu ni nukuꞌun san ni in jakueꞌe ja ka xtavi maa ni de.
LUK 23:15 Te vini Herodes, tu na kuechi ni jinkuꞌun de, yun guaa ni ndasiaꞌa tuku de tee yaꞌa ndaꞌa san. Te ja ka jini maa ni ja tu na jakueꞌe ni saꞌa tee yaꞌa ja kokuu de.
LUK 23:16 Te yun guaa na tatnuni san ja na vi kani ña jin de, te siaa san de ―jiñaꞌa Pilato.
LUK 23:17 Te nini kuu ja vi siaa de in tee yiꞌi vekaa in in viko pascua.
LUK 23:18 Te vi ndiꞌi ñayiu ni ka kana jaa, te ka jiñaꞌi: ―¡Kaꞌni ni tee jian, te siaa ni Barrabás! ―ka jiñaꞌi.
LUK 23:19 Te Barrabás, chi yiꞌi de vekaa siki ja ni jaꞌni de ndiyi, vi ja ni ndakoo de siki tee ka netniuu Jerusalén.
LUK 23:20 Su Pilato, chi ni kuini de ja siaa de Jesús, te ni kaꞌan tuku de jin ñayiu.
LUK 23:21 Su vi saa viꞌi ka ni ka kana jaa ñayiu, te ka jiñaꞌi: ―¡Katakaa ni de! ¡Katakaa ni de yika cruz! ―ka jiñaꞌi.
LUK 23:22 Te ni kaꞌan tuku Pilato jichi kuu uni, te jiñaꞌa de: ―¿Su na jakueꞌe ni saꞌa tee yaꞌa? Tu na kuechi niꞌi san siki de ja kokuu de. Te na tatnuni san vi kani ña jin de, te siaa san de ―jiñaꞌa Pilato.
LUK 23:23 Su vi viꞌi ka ni ka kana ñayiu ka jikain ja na kuitakaa ya, te jin tnoꞌo ni ka kana ñayiu yun vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, ni ka niꞌi ja ka kuini.
LUK 23:24 Yun te ni jino ini Pilato ja saꞌa de nagua ka jikan ñayiu yun.
LUK 23:25 Te ni siaa de tee jaꞌni ndiyi vi ndakoo siki tee ka netniuu. Te ni siaꞌa de Jesús ndaꞌa soldado ja vi saꞌa tee yun nagua ka kuini maa ñayiu.
LUK 23:26 Te nuu ni ka jaka soldado Jesús ja vi katakaa de ya yika cruz, ni ka junkuntnaꞌa de jin in tee ñuu Cirene nani Simón. Mandii tee yun ja ni jaꞌan de yuku, te ni ka tenini ña de ja ni jiso tee yun cruz, te ndikin de Jesús kuaꞌan de.
LUK 23:27 Te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ka ndikin kuaꞌankuei, te ka ndaꞌi ka kana ñayiu siꞌi kuaꞌankuei ña ja ka kuu suchi ini ña ja jaꞌa Jesús.
LUK 23:28 Su ni jionenuu ya nuu kuaꞌankuei ña, te jiñaꞌa ya: ―Maa ni ñaꞌa Jerusalén, ma vi kuaku ni ja jaꞌa sein, chi vi kuaku ni ja jaꞌa maa ni vi ja jaꞌa seꞌe ni.
LUK 23:29 Chi kii in kiuu koo tnundoꞌo, te vi kachi ñayiu: “Na taꞌu na ndetu ñaꞌa tu ni jinkuꞌun lulu, vi na taꞌu na ndetu ñaꞌa tu ni jini ja skaxin ña lulu” vi kachi ñayiu.
LUK 23:30 Yun te vi jinkondee ñayiu vi kanai jin yuku, te vi kuñaꞌi: “Kanakau siki rin” te nuu tinduu: “Chisaꞌu ña”.
LUK 23:31 Chi nuu ja siun ka saꞌa ña jin yutnu kuii, te viꞌi ka kokuu jin yutnu yichi ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 23:32 Suni ni ka jaka de uu tee kueꞌe ndevaꞌa ja vi katakaa in ni de jin Jesús.
LUK 23:33 Te nuu ni jinokuei de nuu nani yiki xini ndiyi, te ni ka jatakaa de Jesús jin nduu tee kueꞌe yun nuu in in cruz, in de ichi ndaꞌa kuaꞌa ya, te inka ichi satni ya.
LUK 23:34 Te nuu ni ka jatakaa de ya, te jiñaꞌa ya: ―Tata, konekaꞌnu ini ni jin ñayiu yaꞌa, chi tu ka jini nagua ka saꞌi ―jiñaꞌa ya. Yun te ni ka jitotnuni soldado, kondioꞌni ndee saꞌun ya kuu ja vi kendoo jin in in de.
LUK 23:35 Te ka oo kuaꞌa ñayiu ka ndiaꞌi, te vi ndee tee ka netniuu ka kaꞌan kuasun ña jin ya, te ka ndatnoꞌo de: ―Ni skaku niꞌnu de inka ñayiu. Te vitna na skaku niꞌnu de maa de, nuu ja ja ndaa ndija ja tee ni kaji Dios ja ni tetniuu ya kuu de ―ka ndatnoꞌo de.
LUK 23:36 Te saa ni tee ka kuu soldado, chi suni ka saꞌa kuasun ña de. Ni ka jintnaꞌa yatni ña de, te ka jiñaꞌa de vinu iaa ja koꞌo ya.
LUK 23:37 Te ka jiñaꞌa de nuu ya: ―Nuu ja rey ñayiu judio kuu ron, te skaku niꞌnu maa ron ―ka jiñaꞌa de.
LUK 23:38 Te ichi xini ya ni ka tetuu de in tnoꞌo ja yoso jin saꞌan griego, latín vi hebreo, te kaꞌan suaꞌa: “Tee yaꞌa kuu rey ñayiu judio”, kachi tnoꞌo yun.
LUK 23:39 Yun te vi ndee in tee kueꞌe ka intakaa jin ya kaꞌan kuasun ña de, te jiñaꞌa de: ―Nuu ja tee ni tetniuu Dios kuu ron, te skaku niꞌnu maa ron nagua ja skaku niꞌnu ña ron jin ruꞌun ―jiñaꞌa de.
LUK 23:40 Yun te ni kuxeen inka tee ka intakaa jin de, te jiñaꞌa de: ―¿A vini tu yuꞌu ron ia Dios ja kaꞌan ron siun? Te in ni tnundoꞌo ka tnaꞌo jin tee yaꞌa ja vi kuo.
LUK 23:41 Yoon, chi ja ndaa ja ka tnaꞌa mao tnundoꞌo, chi ka tniuyaꞌuo jin jakueꞌe ni ka saꞌo. Su tee yaꞌa, chi tu saꞌun na jakueꞌe ni saꞌa de ―jiñaꞌa de.
LUK 23:42 Yun te jiñaꞌa de: ―Jesús, ndakaꞌan ña ni jin san kiuu na jinkondee ni ja tatnuni ni ―jiñaꞌa de.
LUK 23:43 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndaa san ja vi vitna kuu ja koo ni jin san andivi in nuu vii ndevaꞌa ―jiñaꞌa ya.
LUK 23:44 Te nuu ni jino ka uxi uu nduu, te ni kunee ninii ñuyiu, te vi ndee nuu ka uni jañini, te saa ni nduu ndijin.
LUK 23:45 Ni kunee nuu nikandii, te ni teꞌnde sagua saꞌun kaꞌnu ja ndesi nuu ii, ini veñuꞌu kaꞌnu Jerusalén.
LUK 23:46 Te yun ni kana jaa Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Tata, ndiundaꞌa maa ni anu san ―jiñaꞌa ya. Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni kana anu ya.
LUK 23:47 Te nuu ni jini tee kuu capitán ja siun ni kuu nuu ni jiꞌi Jesús, te ni chiñuꞌu de ia Dios, te jiñaꞌa de: ―Ja ndaa ndija ja tu na kuechi tee yaꞌa ni oo ―ni kachi de.
LUK 23:48 Te ndiꞌi ñayiu ni ka oo ja ni ka jini tnundoꞌo yun, ni ka ndajiokuiin ka katui ndikai ja ka tnaꞌu ndevaꞌa ini.
LUK 23:49 Su ndiꞌi ñayiu ka jini tnaꞌa jin Jesús vi ñaꞌa ka ndikin ña jin ya, vajikuei ña ndee Galilea, chi jika ni ni ka kendoi ka ndiaꞌi ja siun ni kuu.
LUK 23:50 Ni oo in tee guaꞌa, in tee ndaa ñuu Arimatea nani José, in ñuu ja tnii Judea, te suni ni yinduu de nuu tee judio ja ka saꞌa junta kaꞌnu ka.
LUK 23:51 Su tu ni jintnaꞌa ini de tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo tee yun nuu junta yun siki Jesús, chi ni kandija de ja koo in kiuu te tatnuni maa ia Dios.
LUK 23:52 Te yun guaa ni jaꞌan de ni kaꞌan de jin Pilato ja ni ndakan de yiki kuñu Jesús, te ni jandetu tee yun.
LUK 23:53 Te ni nuneꞌe de yiki kuñu ya nuu cruz, te ni tniutuu de jin in saꞌun kuijin vii ndevaꞌa, te ni tayuꞌu ña de in yau nuu ni kaan de in yiki kava nuu chiaꞌan ka saꞌun na ndiyi kiyuꞌu.
LUK 23:54 Te kiuu saa kuu ja ka saꞌa tuaꞌa ñayiu, chi ja oo yatni ja ndakiꞌin kiuu ndatatu.
LUK 23:55 Te ñasiꞌi ja ka ndikin ña jin Jesús ja vajikuei ña ndee Galilea, ni jaꞌankuei ña, te ni ka jini ña yau ñaña yun, vi ni ka jini ña naxa ni ka jakintuu de yiki kuñu ya.
LUK 23:56 Yun te ni ka ndajiokuiin ña veꞌe ña, te ni ka saꞌa tuaꞌa ña tatna xiko asin ja vi koso ña nuu yiki kuñu Jesús. Su ni ka jaan ii ña kiuu ndatatu, nagua tatnuni nuu Ley Moisés.
LUK 24:1 Su neꞌe ndevaꞌa domingu, kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, ni jaꞌankuei ñasiꞌi yun nuu oo yau ñaña ja yiyuꞌu Jesús. Ka nee ña tatna xiko ja ni ka savaꞌa ña, te ka ndeka tnaꞌa ña jin sava ka ñasiꞌi ni jinokuei ña.
LUK 24:2 Te ni ka jini ña ja ni kujioo kava ni ondesi yuꞌu yau ñaña yun.
LUK 24:3 Te ni kiukuei ña ni ka ndiaꞌa ña, su tu ka na yiki kuñu Jesús oo.
LUK 24:4 Te vi tu ka nii ini ña naxa vi saꞌa ña, te vi sanaa ni ka jini ña uu ia ka jinokuechi nuu Dios, ka yeyeꞌe saꞌun ka niꞌnu ya ka nukuiin ya nuu ka oo ña.
LUK 24:5 Te ni ka yuꞌu ndevaꞌa ña, te ni ka chindei ña nuu ña ichi nuu ñuꞌu. Te ka jiñaꞌa ia yun: ―¿Nau ja saa neꞌu ndiyi ka ndanduku ron ia teku?
LUK 24:6 Te masu yaꞌa oo ya, chi ja ni ndateku ya. Vi ndakaꞌan naxa ni kaꞌan ya nuu ni oo ka ya Galilea,
LUK 24:7 nuu ni kaꞌan ya suaꞌa: “Sein ja kuu san Seꞌe Teyii, chi nini kuu ja kanakau san nuu ndaꞌa ñayiu ka saꞌa yika kuechi, te vi katakaa ñai yika cruz, su nuu uni kiuu te ndateku san”, ni kachi ya ―ka jiñaꞌa ia ka jinokuechi yun.
LUK 24:8 Yun te saa ni ka ndakaꞌan ña tnoꞌo ni kaꞌan Jesús.
LUK 24:9 Te nuu ni ka ndajiokuiin ña, te ni ka ndakani ña ndiꞌi ja ni ka jini ña nuu ndi uxi in tee ni chitniuu Jesús, vi nuu sava ka ñayiu ka oo jin de.
LUK 24:10 Te ñaꞌa ni ka ndakani yaꞌa ka kuu María Magdalena, vi Juana, vi María nana Jacobo, jin sava ka ñaꞌa ka ndikin tnaꞌa jin ña.
LUK 24:11 Su tu ni ka kandija de, chi ni ka ndakani ini de ja chia ka kuu kueꞌe ña.
LUK 24:12 Su vini saa, te Pedro, chi ni kana kunu de kuaꞌan de, majinkoto de yau ñaña yun. Te nuu ni jino de, te ni jito niꞌni de yau yun, te ni jini de ja maa ni ka saꞌun ni ñutuu ya oo yun. Te vi ni saꞌu kuii ini de ja ndakani ini de ja tu ka ya oo.
LUK 24:13 Te vi maa kiuu saa ni kekuei uu tee ni ka oskuaꞌa jin Jesús, kuaꞌankuei de in ñuu nani Emaús ja oo jika vaa ndee uxi in kilómetro jin ñuu Jerusalén.
LUK 24:14 Te ka ndatnoꞌo de nuu ichi yun kuaꞌankuei de ndiꞌi ja ni kuu kiuu saa.
LUK 24:15 Te vi nini ka ndatnoꞌo de vi ka jikan tnoꞌo tnaꞌa de kuaꞌankuei de, te ni jintnaꞌa ña Jesús ja ni ka jaka tnaꞌa ya jin de kuaꞌankuei ya.
LUK 24:16 Su visi ka ndiaꞌa de nuu ya, su oo in ja jasi, te tu ni kuu vi ndakuni ña de ja maa ya kuu.
LUK 24:17 Yun te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Nagua kuu ja ka ndatnoꞌo ni vajikuei ni ichi yaꞌa? ¿Te nau ja ka kusuchi ini ni? ―jiñaꞌa ya.
LUK 24:18 Yun saa ni kaꞌan in tee nani Cleofas, te jiñaꞌa de: ―¿A vi maa ni ni kuu ja jiondita Jerusalén yaꞌa ja tu jini ni tnundoꞌo ni kuu kiuu yaꞌa? ―jiñaꞌa de.
LUK 24:19 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Te nagua ni kuu, nuu saa? ―jiñaꞌa ya. Te ka jiñaꞌa de: ―Ka ndatnoꞌo san siki Jesús, tee ñuu Nazaret, ja in tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ni okuu de. Chi ni saꞌa de tniuu naꞌnu vi ni kaꞌan de tnoꞌo guaꞌa, te ni jantaꞌu ña ia Dios, vi ni ka onee yiñuꞌu ñayiu nuu de.
LUK 24:20 Su ni ka ndasiaꞌa ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka netniuu nuu ñuo ja kuu de, te ni ka jatakaa ña jin de yika cruz.
LUK 24:21 Su sein ndaꞌu, chi ni ka oñuꞌu ini san ja suu de kuu ja skaku niꞌnu ñayiu ñuo Israel. Su ndee nuu oo, te ni ka jaꞌni ña jin de, te vitna, chi ja ni kuu uni kiuu ja ni yaꞌa tnundoꞌo yun.
LUK 24:22 Su ka ndaskani ini ña sava ñasiꞌi ka skuaꞌa jin san, chi neꞌe ndevaꞌa ni jaꞌankuei ña nuu neꞌe vitna, ni ka jinkoto ña yau ñaña yun.
LUK 24:23 Te nuu ni ka ndajiokuiin ña, te ka kachi ña ja tu ka yiki kuñu Jesús oo. Vi ka kaꞌan ña ja ni ka jini ña uu ia ka jinokuechi nuu Dios, te ka jiñaꞌa ia yun ja teku Jesús.
LUK 24:24 Yun te ni jaꞌankuei sava tee ka skuaꞌa jin san, ni ka jinkoto de yau ñaña yun, te ni ka jini ndija de nagua ka ndakani ñasiꞌi yun. Su tu ni ka jini de maa Jesús ―ka jiñaꞌa de.
LUK 24:25 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―¡Nase ndeꞌe uꞌu ka jinkuiꞌnu ini ni! Vi ¡nase ndeꞌe kuee ka kandija ni tnoꞌo ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa!
LUK 24:26 ¿A tu ka jini ni ja nini kuu ja tnaꞌa ia ni tetniuu Dios tnundoꞌo yaꞌa ama ka ja nduu kaꞌnu ya? ―jiñaꞌa Jesús.
LUK 24:27 Yun te ni jinkondee ya ndakani ya tnoꞌo yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan ja jaꞌa maa ya. Ni kejaꞌa ya jin tnoꞌo yoso nuu liuru ni tee Moisés, te vi saa ni yaꞌa ya nuu ndiꞌi liuru ni ka tee sava ka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
LUK 24:28 Te nuu ni jinokuei de ñuu nuu kuaꞌankuei de yun, te ni saꞌa Jesús ja yaꞌa ya kiꞌin jika ya.
LUK 24:29 Su ni ka tenini ña de ja na ndoo ya, te ka jiñaꞌa de: ―Ndoo ni na vi ndoo, chi ja ni ñini, te ja nduku ja kunee ―ka jiñaꞌa de. Yun te ni kiuu Jesús ja vi ndoo ya jin de.
LUK 24:30 Te nuu ni jinkoo ya nuu mesa ja vi kaxini ya jin de, ni kiꞌin ya xtaa, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni taꞌu ya, te ni jiñaꞌa ya ja vi kaa de.
LUK 24:31 Yun te ni saꞌa ia Dios ja ni ka ndanune nuu de, te ni ka ndakuni ña de ja maa ya kuu. Su vi nuu saa ni naa ya kuaꞌan ya.
LUK 24:32 Yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa de: ―Siun yun guaa vi suaꞌa ka kanta anuo ja ka kusii inio nuu vajikueio ichi yun ka ninio tnoꞌo kaxtnoꞌo ya ja kaꞌan nuu tutu ii ―ka ndatnoꞌo de.
LUK 24:33 Te vi nuu saa, ni ndekuei de, te kuanoꞌokuei de maa Jerusalén. Te vi ja ka oo tutu ndi uxi in tee ni chitniuu Jesús jin sava ka ñayiu nuu ni ndajinokuei de.
LUK 24:34 Te ka jiñaꞌa tee ka oo yun: ―Ja ndaa ndija ja ni ndateku Jitoꞌo Jesús, chi ni ndenta ya nuu Simón Pedro ―ka jiñaꞌa de.
LUK 24:35 Yun te ni ka ndakani nduu de naxa ni ka ndoꞌo de ichi nuu ni jaꞌankuei de, vi naxa ni ka ndakuni de Jesús nuu ni taꞌu ya xtaa.
LUK 24:36 Vi nini ka kaꞌan ka de tnoꞌo yun, te ni jino Jesús, ni junkuiin ya maꞌñu nuu ka oo de. Te jiñaꞌa ya: ―¿A kukueni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani ―jiñaꞌa ya.
LUK 24:37 Su ni ka yuꞌu ndevaꞌa de, chi ni ka kaꞌan de ja anu ni ka jini de.
LUK 24:38 Yun te jiñaꞌa ya: ―¿Nau ja ka yuꞌu ron? ¿Te nau ja siun ka ndakani ini ron?
LUK 24:39 Vi kondiaꞌa ndaꞌa rin vi jaꞌa rin, te vi kuni ron ja maa rin kuu. Vi keꞌe ña nagua ja vi kuni ron. In anu, chi tu na yiki kuñu nagua ka ndiaꞌa ron ja kaa maa rin ―jiñaꞌa ya.
LUK 24:40 Vi kaꞌan ya, te ni xneꞌe ya ndaꞌa ya vi jaꞌa ya nuu ni ka yiꞌi nduyu kaa.
LUK 24:41 Te vi saa ni tu ka kandija guaꞌa de ja ka kusii ini de vi ja ni ka saꞌu kuii ini de ja ni ka ndakuni de ya. Te jiñaꞌa ya: ―¿A ka nevaꞌa ron joo ja vi kao yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
LUK 24:42 Yun te ni ka jiñaꞌa de joo chiaka ja ni kasun nuu ñuꞌu vi in jioo nduxi.
LUK 24:43 Te ni tnii ya, te vi jin nuu de ni jaa ya.
LUK 24:44 Te jiñaꞌa ya: ―Tnoꞌo yaꞌa kuu ja ni kaꞌan rin ndee nuu ni ka oo kao, ja nini kuu ja skunkuu rin ndiꞌi tnoꞌo yoso nuu tutu ii ja kaꞌan siki maa rin, tnoꞌo ja ni tee Moisés, vi tnoꞌo ni ka tee taka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, vi tnoꞌo ja yoso nuu tutu Salmo ―jiñaꞌa ya.
LUK 24:45 Yun te saa ni saꞌa ya ja ni ka jinkuiꞌnu ini de tnoꞌo yoso nuu tutu ii.
LUK 24:46 Te jiñaꞌa ya: ―Saa kaꞌan nuu tutu ii siki maa rin, te saa ni kuu, chi nini kuu ja kuu ia ni tetniuu Dios, te nuu uni kiuu te ndateku ya neꞌu ndiyi.
LUK 24:47 Te na vi kejaꞌa ñayiu vi kaxtnoꞌi tnoꞌo rin ndee Jerusalén, te vi saa kutenuu ninii ñuyiu, nagua ja vi ndatnaꞌu ini ñayiu nuu jakueꞌe ka saꞌi, te konekaꞌnu ini ia Dios yika kuechi ñayiu yun.
LUK 24:48 Te maa ron ka kuu testiu rin ja siun ni ndoꞌo rin.
LUK 24:49 Te tetniuu rin Espíritu ia Dios ja vi kutaꞌu ron, nagua ni kee yuꞌu tata rin ja taa ya. Su vi kondetu ni ron Jerusalén yaꞌa ndee na vi niꞌi ron jakaꞌnu ja vaji ndee andivi ―jiñaꞌa ya.
LUK 24:50 Yun te ni kekuei ya jin de Jerusalén, te kuaꞌankuei ya jin ndiꞌi de ñuu Betania. Te nuu ni jinokuei ya jin de, te ni kaneꞌe ya ndaꞌa ya, te ni jikantaꞌu ya ja jaꞌa ndiꞌi de nuu ia Dios.
LUK 24:51 Te vi nini kaꞌan ya, te ni ndusukun ya ja mandaa ya andivi.
LUK 24:52 Yun te nuu ni ndiꞌi ni ka chiñuꞌu de Jesús, te ni ka ndajiokuiin de Jerusalén, ka kusii ndevaꞌa ini de.
LUK 24:53 Te siun ni ka oo de veñuꞌu kaꞌnu, ka ndakuantaꞌu de nuu ia Dios. Saa na kokuu.
JOH 1:1 Ndee jaxtnañuꞌu ja ni junkoo ñuyiu ja oo in tnoꞌo, te tnoꞌo yaꞌa oo jin ia Dios, te maa ia Dios kuu tnoꞌo yaꞌa.
JOH 1:2 Te tnoꞌo yaꞌa oo jin ia Dios ndee jaxtnañuꞌu.
JOH 1:3 Te jin maꞌñu sagua ia kuu tnoꞌo, ni junkoo ndiꞌi ja oo ñuyiu, te nuu ja tu maa ya, chi ni in ja oo ñuyiu ma junkoo.
JOH 1:4 Te nuu maa ya oo jateku, te jateku yun yeꞌe niꞌnu nuu ñayiu.
JOH 1:5 Te maa ya kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu janee, te tu ni kundee ja oo ñunee yun ja ndaꞌva ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu.
JOH 1:6 Ni oo in tee ni onani Juan ja ni tetniuu ia Dios.
JOH 1:7 Ni kii de kuu de testiu ja ni ndakani de tnoꞌo yeꞌe niꞌnu, nagua ja jin maꞌñu sagua de, te ndiꞌi ñayiu vi kandija tnoꞌo yeꞌe niꞌnu yun.
JOH 1:8 Te masu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu kuu maa Juan, su ni tetniuu ña Dios jin de ja ndakani kaji de naxa oo ia yeꞌe niꞌnu.
JOH 1:9 Te maa ya kuu ñuꞌu ndaa ndija ja yeꞌe niꞌnu nuu ndiꞌi ñayiu, te vaji ya nuu ñuyiu yaꞌa.
JOH 1:10 Chi jin maꞌñu sagua maa ya ni junkoo ñuyiu, te ni oo ya nuu ñuyiu, su tu ni ka jini ña ñayiu ñuyiu na in kuu ya.
JOH 1:11 Ni kii ya nuu ñuu maa ya, su tu ni ka jantaꞌu ña ñayiu ñuu ya jin ya.
JOH 1:12 Su ndiꞌi ñayiu ja ni ka jantaꞌu ya, vi ni ka kandijai ya, ni jiñaꞌa ya in jakaꞌnu nui ja ka kui seꞌe maa ia Dios.
JOH 1:13 Te masu seꞌe teyii jin niñi xikui nuu ni tnaꞌa jin in ñasiꞌi ka kui, ni masu ka kui in seꞌe nagua kaꞌan maa teyii, chi maa ia Dios ni saꞌa ja ka kui seꞌe maa ya.
JOH 1:14 Te tnoꞌo yun ni kuu teyii, te ni oo ya neꞌu yoon, te ni ka jini san ja yeꞌe tajan ya, chi nuu maa Tata Jaꞌnuo vaji ja yeꞌe tajan ya, chi invaa maa ya kuu Seꞌe ia Dios. Te nuu maa Seꞌe ya oo tnoꞌo ndaa vi kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, chi saa oo maa ya.
JOH 1:15 Te ni ndakani Juan ja jaꞌa maa ya nuu ni kana jaa de, te jiñaꞌa de: ―Siki tee yaꞌa kuu ja ni kaꞌan san nuu ni kachi san suaꞌa: “Tee vaji yata ja vaji san kuu tee kuu kaꞌnu ka saa maa san, chi xtnañuꞌu ka de oo saa ni kaku sein”.
JOH 1:16 Chi nuu maa ya ni ka niꞌo ndiꞌi javii javaꞌa ya vi ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya ndiꞌi ni kiuu.
JOH 1:17 Chi jin maꞌñu sagua Moisés vaji Ley ia Dios, su ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya vi jandaa vaji jin maꞌñu sagua maa Jesukristu.
JOH 1:18 Te tu saꞌun na in jini ia Dios, chi invaa maa Seꞌe ya, ia oo jin maa Tata Jaꞌnu, kuu ia ni ndakani naxa oo ia Dios.
JOH 1:19 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ni ndakani Juan na ni ka tetniuu ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin tee ka kuu sutu vi tee ka kuu tatatnoꞌo Leví ndee Jerusalén ja vi kakan tnoꞌo de Juan, te ka jiñaꞌa de: ―Ka kachi tee ka kuu nijaꞌnu ñuo ja vi kakan tnoꞌo ña san, ¿na in kuu maa ni?
JOH 1:20 Te ni ndaa yuꞌu Juan, tu ni tayuꞌu tnoꞌo de, te ni ndakani ndaa de: ―Masu Kristu, ia ni tetniuu Dios, kuu san ―jiñaꞌa de.
JOH 1:21 Te ni ka jikan tnoꞌo ña tee yun: ―¿Nuu saa te na in kuu ni? ¿A ndi Elías kuu ni? Te jiñaꞌa de: ―Masu kuu san. ―¿A tee ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja kaꞌan nuu tutu ii ja kii kuu ni? ―ka jiñaꞌa de. ―Masu kuu san ―jiñaꞌa de.
JOH 1:22 Te ka jiñaꞌa tee yun: ―¿Te na in kuu ni? Kaxtnoꞌo ni nagua ja kuu vi ndakani tnoꞌo san nuu tee ni ka tetniuu ña. ¿Te naxa kaꞌan ni siki maa ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 1:23 Te jiñaꞌa de: ―Maa san kuu in tee kana nuu ñuꞌu teꞌa: “Vi ndasaꞌa ndaa ni ichi nuu vaji Jitoꞌo”, nagua ni kaꞌan Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
JOH 1:24 Te tee ni jaꞌankuei yun ka kuu tee ka yinduu nuu fariseo,
JOH 1:25 ni ka jikan tnoꞌo ña de, te ka jiñaꞌa de: ―Nuu saa, te ¿nau ja skuandute ni ñayiu, te nuu masu Kristu, ni masu ndi Elías, ni masu tee ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja kaꞌan nuu tutu ii ja kii kuu ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 1:26 Te jiñaꞌa Juan suaꞌa: ―Maa san skuandute ñayiu jin ndute, su maꞌñu sagua maa ni, oo in tee ja tu ka jini ni de.
JOH 1:27 Te tee yaꞌa kuu tee vaji yata nuu vaji san, su tee kuu kaꞌnu ka kuu de saa sein, te ni masu nagua kuu saꞌun san ja kuu ndajin san corria ndikin ndijan de ―jiñaꞌa de.
JOH 1:28 Suaꞌa ni kuu in nuu nani Betania, jioo yute Jordán, nuu ni oskuandute Juan ñayiu.
JOH 1:29 Yun te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni jini ña Juan jin Jesús ja kuaꞌan ya nuu oo de, te jiñaꞌa de: ―Vi kondiaꞌa ni, chi yaꞌa vaji Lelu ia Dios, ia kindee yika kuechi ñayiu ñuyiu.
JOH 1:30 Te ja jaꞌa ia yaꞌa ni kaꞌan san: “Ja yata vaji san, te kii in tee kuu kaꞌnu ka saa maa san, chi tee xtnañuꞌu ka kuu de saa sein”.
JOH 1:31 Te tu ni ojini san de, su yun guaa vaji san skuandute san ñayiu jin ndute, nagua ja na vi kuni ña ñayiu Israel na in kuu ya.
JOH 1:32 Te suni ndakani Juan nuu jiñaꞌa de: ―Ni jini san Espíritu ia Dios ja makuun ichi andivi na kuinio in sata, te ni jinkoxnee siki ya.
JOH 1:33 Te tu ni ojini san na in kuu. Su ia ni tetniuu ña jin san ja skuandute san ñayiu jin ndute, kachi ya: “Ndee tee xiin siki kuni ron ja kuun Espíritu, te jinkoxnee siki de, te tee yaꞌa kuu tee skuandute ñayiu jin Espíritu ia Dios”, kachi ya.
JOH 1:34 Te ni jini san, yun guaa ndakani san ja tee yaꞌa kuu Seꞌe maa ia Dios.
JOH 1:35 Te inka kiuu tnee suaꞌa ka otutu Juan jin uu tee ka skuaꞌa jin de.
JOH 1:36 Te nuu ni jini de Jesús, ja jiondita ya yun, te jiñaꞌa de: ―Tee yun kuu Lelu ia Dios.
JOH 1:37 Te nuu ni ka jini nduu tee ka skuaꞌa jin de ja siun jiñaꞌa de, te ni ka jata ndikin de Jesús.
JOH 1:38 Te nuu ni jionenuu Jesús, te ni jini ya ja ka ndikin ña de, te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Na in ka ndanduku ni? Te ka jiñaꞌa de: ―Rabí ―ja kei kaꞌan “Mastru”― ¿Ndenu oo ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 1:39 Te jiñaꞌa Jesús: ―Neꞌekuei ni te vi kuni ni. Te ni jaꞌankuei de, te ni ka jini de ndenu oo ya. Te ja siun ja oo ndee ka kuun jañini, guaa ni ka ndoo de jin ya kiuu yun.
JOH 1:40 Te Andrés, ñani Simón Pedro, kuu in tee ka ndeka tnaꞌa jin inka de, ja ni ka jata ndikin de Jesús, nuu ni ka onini de tnoꞌo ni kaꞌan Juan.
JOH 1:41 Yun te ni kee Andrés, ni ndanduku de xtnañuꞌu ka ñani de Simón, te nuu ni ndaniꞌi ña de, te jiñaꞌa de: ―Ni ka nukuꞌun san Mesías, (ja kei kaꞌan “Kristu”, ia ni tetniuu Dios).
JOH 1:42 Te ni junsiaꞌa ña de nuu oo Jesús. Te nuu ni jini ña Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Maa ni kuu Simón, seyii Jonás, su nukonani ni Cefas, (ja kei kaꞌan Pedro ja kuu kava).
JOH 1:43 Te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni ndakani ini Jesús ja noꞌo ya Galilea, te yun ni ka junkuntnaꞌa ya jin Felipe, te jiñaꞌa ya: ―Kondikin ña ni na kiꞌinkueio.
JOH 1:44 Te Felipe, chi in tee ñuu Betsaida kuu de, te in ni ñuu de jin Andrés vi Pedro.
JOH 1:45 Ni ndanduku ña Felipe jin Natanael, te ni ndaniꞌi ña de, te jiñaꞌa de: ―Ni ka nukuꞌun san tee xiin jaꞌa ni tee Moisés nuu Ley, vi nagua ni ka kaꞌan tee ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa. Te suu de kuu Jesús, seyii José, tee ñuu Nazaret ―jiñaꞌa de.
JOH 1:46 Yun te jiñaꞌa Natanael: ―¿A ndee ñuu Nazaret kee in jaguaꞌa? Te jiñaꞌa Felipe: ―Neꞌe ni te kuni ni.
JOH 1:47 Te nuu ni jini ña Jesús jin Natanael ja ni jino de nuu oo ya, te jiñaꞌa ya: ―Yaꞌa vaji in tee Israel ndaa, ja tu xndaꞌu ña de ―jiñaꞌa ya.
JOH 1:48 Te ni jikan tnoꞌo ña Natanael: ―¿Ndenu ni jini ña ni? Te jiñaꞌa Jesús: ―Ama ka ja kana ña Felipe, nuu oo ni nduꞌu in tnu tichi iuu, yun ni jini ña san ―jiñaꞌa ya.
JOH 1:49 Yun te jiñaꞌa Natanael: ―Mastru, maa ni kuu Seꞌe ia Dios; maa ni kuu rey ñayiu Israel.
JOH 1:50 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Kandija ña ni, chi kaꞌan san ja ni jini ña san nduꞌu in tnu tichi iuu, su tniuu naꞌnu ka saa yaꞌa kuni ni.
JOH 1:51 Te jiñaꞌa ka ya: ―Kaꞌan ndandaa san ja vitna jin kiuu kuaꞌon yun, vi kuni ni ja nune andivi, te makunkuei vi mandakuei ia ka jinokuechi nuu maa ia Dios nuu oo san ja kuu san Seꞌe Teyii ―jiñaꞌa ya.
JOH 2:1 Te nuu uni ka kiuu, te ni ka saꞌa in viko tnandaꞌa ñuu Caná ja tnii Galilea, te yun ni oo nana siꞌi Jesús nuu viko yun.
JOH 2:2 Te suni ni ka kaꞌan ña jin Jesús vi tee ka skuaꞌa jin ya ja vi koo ya nuu viko tnandaꞌa yun.
JOH 2:3 Te nuu ni ndiꞌi vinu viko tnandaꞌa yun, te jiñaꞌa nana siꞌi Jesús nuu ya: ―Tu ka na vinu ka nevaꞌa ñayiu yaꞌa.
JOH 2:4 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿Nau ja siun kaꞌan ni jin san, vi nana? Te kuini ka ja kenta ore ja saꞌa san tniuu naꞌnu.
JOH 2:5 Su jiñaꞌa nana ya nuu ñayiu ka jinokuechi yun: ―Vi saꞌa ni ndiꞌi nagua tatnuni.
JOH 2:6 Te yun ka oo iñu kiyi yuu ja kee ndute, nagua ka saꞌa maa ñayiu judio ja ka nduvii nuu ia Dios, te nuu in in kiyi yun ka kakuu kuun xiko axi in ciento litro ndute.
JOH 2:7 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Vi chitu ni kiyi yaꞌa ndute. Te ni ka tnaa chitu de ndute.
JOH 2:8 Yun te jiñaꞌa ya: ―Vi tau ni joo vitna, te mavijunsiaꞌa ni nuu tee kuu chatna vinu ―jiñaꞌa ya. Te ni ka junsiaꞌa de.
JOH 2:9 Te nuu ni jito tnuni tee kuu chatna vinu ndute yun, te ni jini de ja ni vinu guaꞌa ka kuu, su tu ni jini de ndenu ni kee vinu yun. Su tee ka jinokuechi yun, chi ka jini de ja nuu ndute ni ka tau de. Yun te ni kana de maa tee tnandaꞌa yun.
JOH 2:10 Te jiñaꞌa chatna vinu yun: ―Ndiꞌi ñayiu ka jani xtnañuꞌu vinu guaꞌa ka, te ndee nuu ni kuu kuaꞌa ka jiꞌi ñayiu, yun te saa ka jani vinu nuu ka. Su maa ni, chi ni tavaꞌa ni vinu guaꞌa ka, guaa ndee nuu sandiꞌi ni ka ―jiñaꞌa de.
JOH 2:11 Te tniuu kaꞌnu yaꞌa ni saꞌa Jesús jaxtnañuꞌu ñuu Caná ja tnii Galilea. Te saa ni kuu ja ni xneꞌe ya jakaꞌnu ya, te ni ka kandija ña tee ka skuaꞌa jin ya.
JOH 2:12 Te nuu ni yaꞌa viko yun, te ni ka nunuu ya ñuu Capernaúm, maa ya vi nana siꞌi ya vi ñani ya vi tee ka skuaꞌa jin ya. Te ndesaa ni kiuu ni ka oo ya ñuu yun.
JOH 2:13 Nuu ni kuu yatni viko pascua nuu ka soko ñayiu judio lelu nuu ia Dios, te ni ndanuu Jesús maa ñuu Jerusalén.
JOH 2:14 Te ni nukuꞌun ya ñayiu ka xiko isndiki vi ndikachi vi sata vi ñayiu ka sama xuꞌun, ka nukoi yeꞌe veñuꞌu yun.
JOH 2:15 Te nuu ni jini ya yun, te ni kagua ya in yoꞌo kuiñi, te ni keneꞌe ya ndiꞌi ñayiu jin ndikachi vi isndiki, te ni siagua ya xuꞌun ñayiu ka sama yun vi ni skiondiso ya mesa nuu ka oi yun.
JOH 2:16 Te jiñaꞌa ya nuu ñayiu ka xiko sata: ―Vi xtajioo ni ja yaꞌa, te ma vi saꞌa ni veꞌe Tata san na kuinio nuu yaꞌu ―jiñaꞌa ya.
JOH 2:17 Yun te ni ka ndakankaꞌan tee ka skuaꞌa jin ya nagua yoso nuu tutu ii, nuu kaꞌan suaꞌa: “Chi vi suaꞌa kai anu san ja ndiꞌni ndevaꞌa san ja jaꞌa veꞌe ni, vi Tata Dios”, kachi tutu.
JOH 2:18 Yun te ka jiñaꞌa ñayiu judio: ―¿Na tniuu kaꞌnu saꞌa ni ja xneꞌe ja ndiso tniuu ni ja saꞌa ni yaꞌa nuu saa? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 2:19 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja vi xnani ni veñuꞌu yaꞌa, te nuu uni kiuu, te ndasaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
JOH 2:20 Te ka jiñaꞌa tuku ñayiu judio: ―Nuu uu xiko iñu kuia ni ka satniuu san ja ni ka saꞌa san veñuꞌu yaꞌa, te maa ni kaꞌan ni ja vi nuu uni ni kiuu, te ndasino ni ―ka jiñaꞌa de.
JOH 2:21 Su kaꞌan ya siki veñuꞌu ja kuu yiki kuñu maa ya.
JOH 2:22 Te nuu ni ndateku ya neꞌu ndiyi, te ni ka ndakankaꞌan tee ka skuaꞌa jin ya ja siaꞌa ni kaꞌan ya, te ni ka kandija de nagua yoso nuu tutu ii, vi tnoꞌo ja ni kaꞌan Jesús ja jaꞌa maa ya.
JOH 2:23 Te nuu oo ya nuu viko pascua maa ñuu Jerusalén, te kuakuaꞌa ñayiu ni ka kandija ña jin ya nuu ni ka jini tniuu naꞌnu ni saꞌa ya.
JOH 2:24 Su Jesús, chi tu ni kukanu ini ya ñayiu yun, chi ja jini ya na ñayiu ka kuu ndiꞌi.
JOH 2:25 Te tu jiniuꞌu ya ja na in ñayiu ndakani ja jaꞌa inka ñayiu, chi ja jini maa ya naxa ka oo ini anu ñayiu.
JOH 3:1 Ni oo in tee fariseo ja ni onani Nicodemo, in tee kanuu neꞌu ñayiu judio.
JOH 3:2 Te in jakuaa ni jaꞌan de ni jinkoto de Jesús, te jiñaꞌa de: ―Mastru, ka jini san ja vaji ni nuu ia Dios ja kaxtnoꞌo ni, chi tu na in kuu saꞌa tniuu naꞌnu saꞌa ni yaꞌa nuu ja tu ia Dios oo jin ―jiñaꞌa de.
JOH 3:3 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ni in ñayiu ma kuu kiukuei nuu tatnuni ia Dios nuu ja ma vi ndakaku jai ―jiñaꞌa ya.
JOH 3:4 Te jiñaꞌa Nicodemo: ―¿Naxa kuu ndakaku in tee nuu ja makunijaꞌnu de? ¿A kuu ndee de inka jichi chii siꞌi de, te ndakaku de inka jichi? ―jiñaꞌa de.
JOH 3:5 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja na in ma ndakaku jin ndute vi jin Espíritu ia Dios, te ma kuu kiui nuu tatnuni ya.
JOH 3:6 Chi na in kaku jin yiki kuñu, te ñayiu ñuyiu kui. Te na in kaku jin Espíritu ia Dios, te ñayiu jaa kui, chi oi jin Espíritu ya.
JOH 3:7 Te ma saꞌu kuii ini ni ja kaꞌan san ja nini kuu ja vi ndakaku jaa ñayiu.
JOH 3:8 Chi tachi, chi yiꞌi ndee ni nuu kuini, te jini ni ja jiso yiꞌi, su tu jini ni ndenu vaji ni ndenu kuaꞌan. Te saa ka kuu ndiꞌi ñayiu ka kaku jin Espíritu.
JOH 3:9 Yun te ni jikan tnoꞌo tuku ña Nicodemo, te jiñaꞌa de: ―¿Naxa kuu ndakaku jaa ñayiu, nuu saa? ―jiñaꞌa de.
JOH 3:10 Te jiñaꞌa Jesús: ―Maa ni kuu tee kaxtnoꞌo nuu ñayiu Israel, ¿te a vi tu jinkuiꞌnu ini ni tnoꞌo yaꞌa?
JOH 3:11 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja ka kaꞌan san nagua ka jini san, chi ka ndakani san ja ni ka jini san jin nuu san, te tu ka jantaꞌu ni tnoꞌo ka ndakani san.
JOH 3:12 Te vitna ja kaꞌan san naxa oo ñuyiu yaꞌa, te tu ka kandija ni, ¿te naxa vi kandija ña ni nuu ja na kaꞌan san naxa saꞌa ia Dios ndee andivi?
JOH 3:13 ’Chi ni in ñayiu tu na kaa ndee andivi ja kuni naxa oo, chi maintnoꞌo ni maa san ja makuun san ndee andivi ja kuu san Seꞌe Teyii, guaa jini san, chi ja ni oo san andivi.
JOH 3:14 Te nagua ni jatakaa sukun Moisés koo nuu ñuꞌu teꞌa, (te nuu ni ka ondiaꞌa ñayiu ti, te ni ka onduvaꞌi ja ni ka otekui), suni saa nini kuu ja kuintakaa Seꞌe Teyii,
JOH 3:15 nagua ja ndiꞌi na ñayiu ka kandija ña jin san, te ma vi junai, chi vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
JOH 3:16 ’Chi ni kutoo ndevaꞌa ña ia Dios jin ñayiu ñuyiu, yun guaa ni jiñaꞌa ya invaa Seꞌe ya, nagua ja ndiꞌi ñayiu ka kandija ña jin ya ma vi junai, chi vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
JOH 3:17 Chi tu ni tetniuu ia Dios Seꞌe ya ñuyiu ja xtavi kuechi ya ñayiu ñuyiu, chi ni tetniuu ña ya nagua ja vi kaku niꞌnu ñayiu ñuyiu jin maꞌñu sagua ya.
JOH 3:18 ’Chi na ñayiu kandija ña jin ya, te ma tavi kuechi. Su na ñayiu tu kandija ya, te ja ni tavi kuechi, chi tu ni kandijai Kristu, ia kuu invaa Seꞌe Dios.
JOH 3:19 Te yaꞌa kuu nuu ka tavi kuechi ñayiu, chi ni kii ia ja ni yeꞌe niꞌnu ya ñuyiu, te ni ka kutoo ka ñayiu ñunee, masu ja yeꞌe niꞌnu ya, chi tniuu kueꞌe ka saꞌi.
JOH 3:20 Chi ndiꞌi na ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te ka skexikoi ja yeꞌe niꞌnu ya, te tu kiukuei nuu yeꞌe niꞌnu ya, nagua ja ma tuu ndijin tniuu kueꞌe ja ka saꞌi yun.
JOH 3:21 Su ñayiu jika ndaa, chi kiui nuu yeꞌe niꞌnu ya, nagua ja tuu ndijin ja tniuu saꞌi yun vaji nuu ia Dios ―jiñaꞌa Jesús.
JOH 3:22 Te nuu ni yaꞌa ja ni ka ndatnoꞌo ya jin Nicodemo, te ni jaꞌankuei Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya nuu ñuꞌu ja tnii Judea, te yun ni ka oo ya jin de ndee saa kiuu, te ni ka skuandute ya ñayiu.
JOH 3:23 Te suni oo Juan skuandute de ñayiu in nuu nani Enón ja netnaꞌa yatni jin ñuu Salim, chi yun ni ñuꞌu kuakuaꞌa ndute, te ni jaꞌankuei ñayiu, te yun ni skuandute ña de.
JOH 3:24 Chi kuini ka ja kanakau Juan vekaa tiempu saa.
JOH 3:25 Yun te in kiuu ni ka tee tnaꞌa tee ka skuaꞌa jin Juan jin ndesaa ka tee judio siki naxa ka saꞌa ñayiu ja ka nduvii nuu ia Dios.
JOH 3:26 Te ni jaꞌankuei de nuu oo Juan, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, tee ni ka oo jin ni jioo yute Jordán, tee xiin jaꞌa ni kaxtnoꞌo ni, vitna te suni oo de skuandute de, te ndiꞌi ñayiu kuaꞌankuei nuu de ―ka jiñaꞌa de.
JOH 3:27 Yun te jiñaꞌa Juan: ―Ma kuu nagua niꞌi saꞌun ñayiu nuu ja masu maa ia Dios oo ndee andivi jiñaꞌa ya nui.
JOH 3:28 Te suni maa ni ka kuu testiu ja ni kachi san: “Masu maa san kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios, chi suaꞌa ni tetniuu ña ia Dios ja yoxnoꞌo san nuu ya vaji san”.
JOH 3:29 Chi nuu ka saꞌa ñayiu in viko tnandaꞌa, te na in oo jin ñasiꞌi yun kuu maa tee tnandaꞌa, te amigo de, chi vi xiin tee tnandaꞌa yun oo de, te nuu nini de tnoꞌo kaꞌan tee tnandaꞌa yun, te kusii ndevaꞌa ini de. Te suni saa ni sein, chi kusii ndevaꞌa ini san nini san tnoꞌo kaꞌan ya.
JOH 3:30 Chi nini kuu ja kuu kaꞌnu ya, te nduu lule sein.
JOH 3:31 ’Chi na in vaji ndee sukun, te suu kuu kaꞌnu ka nuu ndiꞌi ja oo nuu ñuyiu. Te ñayiu ñuyiu, chi ñuyiu yaꞌa oi, te ninoꞌo ni tnoꞌo ñuyiu kaꞌin, su ia vaji ndee andivi, chi kuu kaꞌnu ka ya nuu ndiꞌi tuꞌu.
JOH 3:32 Te nagua ni jini ya vi ni onini ya, yun ndakani ya, te tu na in jantaꞌu tnoꞌo ndakani ya.
JOH 3:33 Su na in jantaꞌu tnoꞌo ja ndakani ya, te kaꞌin ja ia ndaa kuu Dios.
JOH 3:34 Chi na in ni tetniuu ia Dios, te tnoꞌo maa Dios kaꞌin, chi tu chikuaꞌa ia Dios Espíritu ya ja jiñaꞌa ya nui.
JOH 3:35 Te Tata Jaꞌnu, chi kutoo ya Seꞌe ya, te ndiꞌi ni xndendoo ya nuu ndaꞌa Seꞌe ya ja kotatnuni.
JOH 3:36 Te na in kandija Seꞌe ia Dios, te kotekui nikuii nikani, su na in tu kuini ja kandija Seꞌe ya, te ma kotekui, chi saa suaꞌa tnaꞌa ndevaꞌi tnundoꞌo ja tetniuu ia Dios siki ―jiñaꞌa Juan.
JOH 4:1 Te nuu ni jini Jitoꞌo Jesús ja ni ka onini tee ka kuu fariseo ja ka kaꞌan ñayiu: “Mavikaya ka tee ka skuaꞌa jin Jesús vi kuaꞌa ka ñayiu skuandute de saa Juan”, ka jiñaꞌi,
JOH 4:2 visi masu maa ya ni skuandute ñayiu, chi tee ka skuaꞌa jin ya ni ka skuandute ña.
JOH 4:3 Yun te ni ndekuei ya ñuu ja tnii Judea, te kuanoꞌokuei ya inka jichi Galilea.
JOH 4:4 Te ja noꞌokuei ya ñuu yun, chi nini kuu ja vi yaꞌa ya ñuu Samaria.
JOH 4:5 Te ni jinokuei ya in ñuu nani Sicar, ja tnii Samaria, nuu ñundeꞌi ndi Jacob ja ni jiñaꞌa de nuu seꞌe de José ndee janaꞌa.
JOH 4:6 Te yun oo in poso ndute ja ni savaꞌa ndi Jacob. Yun te ni junkoo Jesús yuꞌu poso yun, chi ni kutnuu ya ja ni ka jika ya. Te ja oo ndee sau nduu.
JOH 4:7 Te ni jino in ñaꞌa Samaria ja tau ña ndute, te jiñaꞌa Jesús: ―Kuni mani ña ni joo ndute ni na koꞌo san, vi kuaꞌa ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:8 Chi kuaꞌankuei tee ka skuaꞌa jin ya maa ini ñuu ja vi kuaan de nagua vi kaa de jin ya.
JOH 4:9 Te jiñaꞌa ñaꞌa Samaria yun: ―¿Nau ja saa nuu sein ja kuu san in ñaꞌa Samaria jikan ni ndute koꞌo ni, te tee judio kuu ni, vi kuaꞌa? ―jiñaꞌa ña, chi tu ni ka ondeka tnaꞌa vaꞌa ñayiu judio jin ñayiu Samaria.
JOH 4:10 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja suaꞌa te kuni ni ja skutaꞌu ña ia Dios, te na in kuu tee ja kachi nuu ni: “Kuni mani ña ni joo ndute ni na koꞌo san”, te kakan maa ni ndute nuu san, te taa san ndute taa ja koteku ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:11 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun: ―Kuaꞌa, tu nagua nee ni ja tau ni ndute, te poso yaꞌa, chi kunu, ¿te ndenu niꞌi ni ndute taa ja koteku san?
JOH 4:12 ¿Axi kaꞌnu ka ni saa ndi tata jaꞌnuo Jacob, ja ni xndendoo de poso ndute yaꞌa nuu ni ojiꞌi maa de ndute vi ni ka ojiꞌi seꞌe de vi kiti de? ―jiñaꞌa ña.
JOH 4:13 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nani kuu ñayiu ja ka jiꞌi ndute yaꞌa, te vi jiokuiin vi koyichi kai.
JOH 4:14 Su ndia ñayiu vi koꞌo ndute ja kuñaꞌa maa san, chi ma vi koyichi kai, chi saa suaꞌa ndute ja kuñaꞌa san yun junkoo in nuu kaꞌnu de ini anu ñayiu, te jinonta nuu de ja koxteku ña de nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:15 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun: ―Taa ni joo ndute jian na koꞌo san, vi kuaꞌa, nagua ja ma koyichi ka san, te ni ma kokii ka san yaꞌa ja kotau ka san de ―jiñaꞌa ña.
JOH 4:16 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kuaꞌan ni manukana ni yii ni, te kikuei ni yaꞌa ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:17 Yun te jiñaꞌa ñasiꞌi yun: ―Tu na yii san. Te jiñaꞌa Jesús: ―Vatuka kaꞌan ni ja tu na yii ni,
JOH 4:18 chi ja ni kuu uꞌun yii ni oo, te tee oo jin ni vitna, chi masu yii ni kuu de, te kaꞌan ndaa ndija ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:19 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun: ―Kuaꞌa, na tnoꞌo kaꞌan san ja tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu ni.
JOH 4:20 Te tata jaꞌnu san, ñayiu Samaria, chi siun ni ni okikuei nuu yuku yaꞌa ja ni ka ochiñuꞌi ia Dios, te maa ni ja ka kuu ni ñayiu judio, chi ka kaꞌan ni ja Jerusalén kuu nuu kuini ja chiñuꞌo ia Dios ―jiñaꞌa ña.
JOH 4:21 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kandija ni, vi kuaꞌa, ja ja vaji ore ja vi chiñuꞌu maa ni Tata Dios, su ma kokuu nuu yuku yaꞌa ni Jerusalén.
JOH 4:22 Maa ni, chi ka chiñuꞌu ni ia tu ka jini ni. Su sein, chi ka chiñuꞌu san ia ka jini san, chi neꞌu ñayiu judio vaji ia skaku niꞌnu ña.
JOH 4:23 Su ja vaji ore te vitna kuu nuu vi chiñuꞌu ndaa ndija ñayiu Tata Dios jin Espíritu ya, chi suni nduku Tata Dios ñayiu ja vi ndee ini ndee anui vi chiñuꞌi ya.
JOH 4:24 Dios, chi Espíritu kuu ya, te ñayiu ja ka chiñuꞌu ya kuini ja vi chiñuꞌu ndai ya jin Espíritu ya ja oo ini anui ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:25 Te jiñaꞌa ñasiꞌi yun: ―Ja jini san ja kii Mesías, ia tetniuu Dios, ja nani ya Kristu. Te nuu na kenta ya, te kaxtnoꞌo ndiꞌi ya nani guaa kuu ―jiñaꞌa ña.
JOH 4:26 Te jiñaꞌa Jesús: ―Su ia kaꞌan ni yun kuu maa san ja ka ndatnoꞌo jin ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:27 Te vi maa nuu saa ni ndajinokuei tee ka skuaꞌa jin Jesús, te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini de ja siun ni ka jini de ka ndatnoꞌo ya jin in ñasiꞌi, su ni in de ña ni ka jikan tnoꞌo ya: “¿Nagua jikan tnoꞌo ni?”, axi “¿nagua ka ndatnoꞌo ni jin ña?”
JOH 4:28 Yun te ni xndendoo ñasiꞌi yun kiyi ña, te kuanoꞌo ña maa ñuu, te jiñaꞌa ña nuu ñayiu ñuu ña:
JOH 4:29 ―Neꞌekuei ni te vi kuni ni in tee ja vi ni kaꞌan ndiꞌi de nagua ni osaꞌa san. ¿A masu tee yaꞌa kuu Kristu, ia tetniuu Dios? ―jiñaꞌa ña.
JOH 4:30 Yun te ni kekuei ñayiu ñuu yun, te kuaꞌankuei nuu oo Jesús.
JOH 4:31 Te vi nini ka kuu saa, te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin Jesús: ―Mastru, kaa ni xtaa ―ka jiñaꞌa de.
JOH 4:32 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nevaꞌa maa san in ja kaa san, in ja tu ka jini ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:33 Yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿A na in kisiaꞌa ja kaa de? ―ka kachi de.
JOH 4:34 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ja kaa san kuu ja saꞌa san nagua kuini maa ia ni tetniuu ña jin san, te na xndiꞌi san tniuu ja ni tenuu ña ya.
JOH 4:35 Chi ka kachi maa ni: “Jaꞌni ña kuun ka yoo ja vi ndaxtutuo ja ni ka jituo nuu ñundeꞌio”. Vatuka, su sein, chi kaꞌan san: “Vi ndanenuu ni te vi kondiaꞌa ni nuu ñundeꞌi ja vi vivii ja makuaan ja ka jitu ni ja vi ndaxtutu ni nuu ñuꞌu yun”.
JOH 4:36 Te ñayiu ndaxtutu nuu ñundeꞌi, chi niꞌi yaꞌui, te yaꞌui yun kuu ja ndaxtutui ja kee nuu ñundeꞌi nagua ja kotekui nikuii nikani, saa nagua ja suni ñayiu jitu nuu ñundeꞌi jin ñayiu ndaxtutu, inuu ni na vi kokusii ini.
JOH 4:37 Chi saa te kee ndaa ja ka kaꞌan ñayiu: “In ñayiu jitu nuu ñundeꞌi, te inkai kuu ja ndaxtutu”.
JOH 4:38 Te tetniuu ña san ja vi ndaxtutu ni nuu tu ni ka jitu maa ni, chi inka ñayiu ni ka jitu, te vi ndaxtutu maa ni nagua ni ka jitu ñayiu yun ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:39 Te kuaꞌa ñayiu ñuu Samaria yun ni ka kandija ña jin ya, jin tnoꞌo kaꞌan ñasiꞌi yun ja ndakani ña nuu jiñaꞌa ña suaꞌa: “Ni kaꞌan ndiꞌi de nuu san nagua ni osaꞌa san”, jiñaꞌa ña.
JOH 4:40 Yun te ni jinokuei ñayiu ñuu Samaria nuu oo ya, te ni ka jikantaꞌui ja na kendoo ya vi koo ya jin ndee saa kiuu, te ni oo ya ñuu yun uu kiuu.
JOH 4:41 Te kuaꞌa ndevaꞌa ka ñayiu ni ka kandija ya nuu ni ka onini tnoꞌo ni kaꞌan ya.
JOH 4:42 Te ka jiñaꞌi nuu ñasiꞌi yun: ―Masu ka kandija ka san maintnoꞌo tnoꞌo ni ndakani ni, chi vi ni ka onini maa san, te ni ka jini ndaa san ja suu ia yaꞌa kuu Kristu, ia skaku niꞌnu ñayiu ñuyiu ―ka jiñaꞌi.
JOH 4:43 Te nuu ni yaꞌa nuu uu kiuu, te ni ndee Jesús ñuu yun, te kuanoꞌo ya ñuu ja tnii Galilea.
JOH 4:44 Chi visi maa Jesús ja ni kaꞌan ja ni in tee ndakani tnoꞌo ia Dios, tu ka nee yiñuꞌu ñayiu ñuu maa de nuu de.
JOH 4:45 Su nuu ni ndenta ya ñuu ja tnii Galilea, te ni ka jantaꞌu guaꞌa ña ñayiu ñuu yun jin ya, chi ja ni ka jini nui ndiꞌi ja ni saꞌa maa ya ñuu kaꞌnu Jerusalén nuu ni oo viko pascua, chi suni ni jaꞌankuei ñayiu yun nuu viko.
JOH 4:46 Ni jaꞌan tuku Jesús inka jichi ñuu Caná ja tnii Galilea nuu ni ndasaꞌa ya ndute ja ni nduu vinu. Te yun ni oo in tee ñuu Capernaúm ja nee de tniuu kaꞌnu nuu rey, te oo in seꞌe de ja kuꞌi.
JOH 4:47 Te nuu ni onini de ja ni ndajiokuiin Jesús ndee Judea, te kuanoꞌo ya Galilea, ni jaꞌan de nuu oo ya ja kakantaꞌu de nuu ya ja na ndenuu ya ñuu de ndasaꞌa ya seꞌe de, chi vi ja oi ja kui.
JOH 4:48 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja suaꞌa, te ma vi kuni ni seña vi jakaꞌnu saꞌa san, chi ma vi kandija ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 4:49 Te jiñaꞌa tee nee tniuu kaꞌnu nuu rey: ―Jitoꞌo, tanundaꞌa ni, kiꞌinkueio joo ama ka ja kuu seꞌe san ―jiñaꞌa de.
JOH 4:50 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kuanoꞌo ni, chi ja ni nduvaꞌa seꞌe ni ―jiñaꞌa ya. Te ni kandija tee yun tnoꞌo ni kaꞌan Jesús nuu de, te kuanoꞌo de.
JOH 4:51 Te nuu mandenuu de ñuu de, te ni ka nutnaꞌa ña tee ka jinokuechi nuu de, te ka jiñaꞌa de: ―Ni nduvaꞌa seꞌe ni, vi Jitoꞌo ―ka jiñaꞌa de.
JOH 4:52 Yun te ni jikan tnoꞌo ña de: ―¿Na ore ni kejaꞌi ja ni nduvaꞌi? Te ka jiñaꞌa de: ―Nuu ka in iku ni kee ña kiji jin ―ka jiñaꞌa de.
JOH 4:53 Yun te ni jinkuiꞌnu ini de ja ore saa kuu nuu jiñaꞌa Jesús: “Ja ni nduvaꞌa seꞌe ni”, te ni ka kandija ndiꞌi de jin ñayiu veꞌe de.
JOH 4:54 Te yaꞌa kuu tniuu kaꞌnu kuu uu ja ni saꞌa Jesús nuu ni ndajiokuiin ya Judea ja kuanoꞌo ya Galilea.
JOH 5:1 Yun te nuu ni yaꞌa ndee saa kiuu, te ni ndanuu Jesús maa ñuu Jerusalén, chi ni oo in viko ñayiu judio.
JOH 5:2 Te maa Jerusalén oo in pila ndute yatni yeꞌe ndikachi, ja nani jin saꞌan hebreo Betesda ja nevaꞌa uꞌun yuveꞌe kani.
JOH 5:3 Te yun ka nduei kuakuaꞌa ñayiu ka kuꞌu, ñayiu ka kuꞌu nuu vi ñayiu ka kuꞌu siꞌin vi ñayiu ni ka ndutuchiin, ka ndetui ja kanda ndute yun.
JOH 5:4 (Chi in ia jinokuechi nuu Dios ni okuun in in jichi nuu pila ndute yun, te ni okagua de. Te ñayiu xtnañuꞌu ka ja ni okee nuu ni kagua ndute yun, te ni onduvaꞌi nuu nani kuu ni nuu kueꞌe ja kuꞌi.)
JOH 5:5 Te yun ni oo in tee ja ni okuꞌu vaa ndee oko xaꞌun uni kuia.
JOH 5:6 Te nuu ni jini ña Jesús ja katuu de, te ni jini ya ja ni kunaꞌa ndevaꞌa kuꞌu de, te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿A kuini ni nduvaꞌa ni? ―jiñaꞌa ya.
JOH 5:7 Te jiñaꞌa tee kuꞌu yun: ―Sajin, tu na in oo ja chituu ña jin san ja tnaa ña nuu pila ndute yaꞌa nuu ka kagua ndute yaꞌa, te vi nini kuaꞌan san ja kee san, te inka ñayiu ja makee xtnañuꞌu ka saa sein ―jiñaꞌa de.
JOH 5:8 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ndakoo ni te ndakiꞌin ni jito ni, te kaka ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 5:9 Te vi nuu saa ni nduvaꞌa tee yun, te ni ndakiꞌin de jito de, te ni jikanuu de. Te kiuu ndatatu kuu kiuu yun.
JOH 5:10 Yun te ni ka kaꞌan tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, te ka jiñaꞌa de nuu tee ni nduvaꞌa yun: ―Vitna kuu kiuu ndatatu, te oo ii ja kondiso ni jito ni ―ka jiñaꞌa de.
JOH 5:11 Te jiñaꞌa tee ni nduvaꞌa yun: ―Tee ni ndasaꞌa ña kuu tee kachi: “Ndakiꞌin ni jito ni, te kaka ni”.
JOH 5:12 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿Ndee tee kuu tee kaꞌan nuu ni ja ndakiꞌin ni jito ni, te kaka ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 5:13 Su tee ni nduvaꞌa yun, chi tu jini de ndee tee kuu ja ni ndasaꞌa ña, chi ja ni kujioo Jesús nuu ka oo kuaꞌa ñayiu yun.
JOH 5:14 Su nuu kuee ka, te ni nukuꞌun ña Jesús nuu veñuꞌu, te jiñaꞌa ya: ―Kondiaꞌa ni vitna ja ni nduvaꞌa ni, te ma saꞌa ka ni yika kuechi, nagua ja ma ndoꞌo kueꞌe ka ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 5:15 Yun te ni jaꞌan tee yun, ni ndakani de nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja Jesús kuu tee ni ndasaꞌa ña jin de.
JOH 5:16 Te yun guaa ni ka okaꞌan uꞌu ña de jin Jesús, te ni ka nduku ndee de ja vi kaꞌni ña de, chi siaꞌa ni osaꞌa ya kiuu ndatatu.
JOH 5:17 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Tata san, chi satniuu ya ndee kiuu vitna, te suni sein, chi satniuu san ―jiñaꞌa ya.
JOH 5:18 Te yun guaa viꞌi ka ka nduku ndee tee ka kuu nijaꞌnu yun ja vi kaꞌni de Jesús, chi masu nani ja jisokava ya kiuu ndatatu, chi vi suni kaꞌan ya ja tata maa ya kuu ia Dios, te saꞌa inuu ya maa ya jin ia Dios.
JOH 5:19 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja maa san ja kuu san Seꞌe ia Dios, chi ma kuu saꞌun nagua saꞌa ni maa san, chi ja ndiaꞌa san ja saꞌa Tata san. Chi ndiꞌi nagua saꞌa Tata san, te suni saa ni saꞌa maa san ja kuu san Seꞌe ya.
JOH 5:20 Chi kutoo ña Tata san jin san ja kuu san Seꞌe ya, te xneꞌe ya ndiꞌi tniuu saꞌa ya, te suni kuaꞌa ka tniuu naꞌnu xneꞌe ya jin maꞌñu sagua maa san, ja vi vi saꞌu kuii kuiti ini maa ni nuu vi kuni ni.
JOH 5:21 Chi nagua ndaxteku Tata Dios ndiyi, te jiñaꞌa ya ja ka tekui, te suni saa ni sein, ja kuu san Seꞌe ya, chi kuñaꞌa san ja vi koteku na ñayiu kuini maa san.
JOH 5:22 Chi ni in ñayiu tu jaꞌnde Tata Dios kuechi, chi ndiꞌi ni taa ya nuu maa san ja kuu san Seꞌe ya ja na kaꞌnde san kuechi ñayiu.
JOH 5:23 Saa nagua ja ndiꞌi ñayiu na vi chiñuꞌu ña jin san ja kuu san Seꞌe ya, nagua ka chiñuꞌi Tata Dios, chi na in tu chiñuꞌu ña jin san ja kuu san Seꞌe ya, te tu ka chiñuꞌi maa Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 5:24 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja na in nini tnoꞌo kaꞌan san, te kandijai ia ni tetniuu ña jin san, te kotekui nikuii nikani, te ma kotavi kuechi, chi yaꞌi ja kui, te kiꞌin ja kotekui.
JOH 5:25 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja vaji ore, te vitna kuu nuu vi konini ñayiu ja ka kuu na kuinio ndiyi tnoꞌo kaꞌan san ja kuu san Seꞌe ia Dios, te na ñayiu nini jin ndee ini ndee anui, te kotekui.
JOH 5:26 Chi maa Tata Dios jiñaꞌa ja ka teku ñayiu, te suni saa ni saꞌa ya jin maa san ja kuu san Seꞌe ya ja kuñaꞌa san ja vi kotekui.
JOH 5:27 Te suni ni skuiso tniuu ña ya ja kaꞌnde san kuechi ñayiu, chi Seꞌe Teyii kuu san.
JOH 5:28 Te ma vi saꞌu kuii ini ni jin tnoꞌo yaꞌa, chi kenta ore nuu ndiꞌi ndiyi ja ka oo yau ñaña vi konini tnoꞌo kaꞌan san.
JOH 5:29 Te na ñayiu ni ka saꞌa javaꞌa, te vi ndatekui ja vi kotekui nikuii nikani. Su na ñayiu ni ka saꞌa jakueꞌe, te vi ndatekui nuu vi tnaꞌi tnundoꞌo ja vi tniuyaꞌui yika kuechi.
JOH 5:30 ’Ma kuu saꞌun nagua saꞌa ni maa san, chi nagua nini san nuu Tata san, te saa jaꞌnde san kuechi. Te oo ndaa ja saꞌa san, chi masu nduku san nagua kuini maa san, chi saꞌa san nagua kuini maa Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 5:31 Chi nuu ja ndakani san tnoꞌo ja jaꞌa maa san, te tu jiniuꞌu ja chituu ña jin maa san.
JOH 5:32 Su Dios kuu ia ndakani tnoꞌo ja jaꞌa san, te jini san ja ndakani ndaa ya tnoꞌo ja kaꞌan ya jin san.
JOH 5:33 Juan, chi ni ndakani ndaa de nuu ni ka tetniuu maa ni tee ja ni ka jikan tnoꞌo ña jin de.
JOH 5:34 Su sein, chi tu jiniuꞌu san ja na in tee ndakani ja jaꞌa san, su kaꞌan san yaꞌa nagua ja vi kaku niꞌnu maa ni.
JOH 5:35 Chi Juan kuu na kuinio ñuꞌu ja ni oyeꞌe, te ni oyeꞌe niꞌnu de, te ni ka kuini maa ni ja vi kusii ini ni ndee saa kiuu jin jayeꞌe niꞌnu de.
JOH 5:36 Su sein, chi oo in ja xneꞌe kaji ka na in kuu san saa tnoꞌo ni ndakani Juan, chi tniuu ja ni taa maa Tata Dios ja skunkuu san kuu tniuu kaꞌnu ja saꞌa san yaꞌa. Te tniuu yaꞌa kuu ja ndakani ja jaꞌa san, ja maa Tata Dios kuu ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 5:37 Te suni ndakani maa Tata Dios ja jaꞌa san, ja ni tetniuu ña ya jin san. Te maa ni, chi tu saꞌun na ama ka nini ni tnoꞌo kaꞌan ya, te ni tu ka jini ni na yuꞌu na nuu ya,
JOH 5:38 te ni tu oo tnoꞌo ya ini anu ni, chi tu ka kandija ña ni jin san ja kuu san ia ni tetniuu ya.
JOH 5:39 Ka skuaꞌa guaꞌa ndevaꞌa maa ni nuu tutu ii, chi yun ka ndakani ini ni ja vi nukuꞌun ni ja vi koteku ni nikuii nikani, te tutu ii yun kuu ja ndakani ja jaꞌa san.
JOH 5:40 Su tu ka kuini ni kikuei ni ja vi koo, nagua ja vi koteku ni.
JOH 5:41 ’Sein, chi tu nduku san ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu ñuyiu jin san.
JOH 5:42 Chi ja jini san ja tu ka kutoo ni ia Dios ndee ini ndee anu ni.
JOH 5:43 Maa san, chi vaji san jin sivi maa Tata san, te tu ni ka jantaꞌu ña ni, su nuu ja inka tee na kii de jin sivi maa de, te tee yun guaa vi kuantaꞌu ni de.
JOH 5:44 ¿Te naxa kuu vi kandija maa ni? Te ka nduku ni ja vi kaꞌan yiñuꞌu ni jin in in maa ni, te masu ka nduku ni jayiñuꞌu vaji nuu ia Dios.
JOH 5:45 Te ma vi ndakani ini ni ja sein kiꞌin san kaꞌan kuechi san ja jaꞌa ni nuu Tata Dios. Su oo in tee kaꞌan kuechi ja jaꞌa in in maa ni, te suu de kuu ndi Moisés, tee ka kukanu ini maa ni.
JOH 5:46 Chi nuu ja jandaa ndija ja ka kandija ni Moisés, te suni vi kandija ña ni jin san, chi ja jaꞌa maa san ni kaꞌan Moisés nuu ni tee de.
JOH 5:47 Su nuu ja tu ka kandija ni tnoꞌo ja ni tee Moisés, te ¿naxa kuu vi kandija ni tnoꞌo kaꞌan san? ―jiñaꞌa Jesús.
JOH 6:1 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni yaꞌa Jesús inka jioo ndute mar Galilea ja suni nani Tiberias.
JOH 6:2 Te ka ndikin ña kuakuaꞌa ñayiu jin ya, chi ni ka jini tniuu naꞌnu ni saꞌa ya jin ñayiu ka kuꞌu.
JOH 6:3 Yun te ni kakuei Jesús in nuu yuku, te yun ni ka junkoo ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
JOH 6:4 Te saa chi ja ni kuyatni viko pascua ñayiu judio.
JOH 6:5 Te nuu ni ndanenuu Jesús, te ni jini ya ja kuaꞌankuei kuakuaꞌa ñayiu nuu oo ya, te jiñaꞌa ya nuu Felipe: ―¿Ndenu vi niꞌo xtaa vi kiꞌon ja vi kaa ndiꞌi ñayiu yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:6 Su yaꞌa ni kaꞌan Jesús ja koto tnuni ña ya, chi ja jini guaꞌa maa ya nagua kuu ja saꞌa ya.
JOH 6:7 Yun te jiñaꞌa Felipe: ―Ni yaꞌu uu ciento kiuu ja satniuo ma kenta vi kiꞌon ja vi kuñaꞌo in taꞌu in taꞌu ja vi kaa ñayiu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
JOH 6:8 Te jiñaꞌa Andrés, inka tee ka skuaꞌa jin ya, ñani Simón Pedro:
JOH 6:9 ―Yaꞌa oo in suchi lule ja nei uꞌun xtaa cebada vi uu chiaka kueli, ¿su nagua naꞌa kuu yaꞌa, te kuakuaꞌa ñayiu ka kuu? ―jiñaꞌa de.
JOH 6:10 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Vi kuñaꞌa ni ñayiu jian na vi junkoi. Te oo kuakuaꞌa yuku nuu ka oi yun, te ni ka junkoo vaa ndee uꞌun mil teyii.
JOH 6:11 Te ni tnii Jesús xtaa yun, te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni jaꞌnde ya ni jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya, te tee yun ni ka skaka nuu ñayiu ka nukoo yun. Te suni saa ni ni saꞌa ya jin chiaka, te ni ka jai ndee nagua kuaꞌa ka kuini in in mai.
JOH 6:12 Te nuu ni ka ndutu chii ñayiu yun, te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Vi ndaxtutu ni yuꞌu xtaa ja ni ndoo yaꞌa nagua ja ma junaa ni joo luluu ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:13 Te nuu ni ka ndaxtutu de, te ni ka chitu de uxi uu chika yuꞌu xtaa ja ni ndoo nuu uꞌun xtaa cebada ja ni ka jaa ñayiu yun.
JOH 6:14 Te nuu ni ka jini ñayiu yun tniuu kaꞌnu ni saꞌa Jesús, te ka kachi: ―Tee yaꞌa kuu ndija ndaa kuiti tee ndakani tnoꞌo ia Dios ja kii nuu ñuyiu ―ka kachi.
JOH 6:15 Su ni jini Jesús ja vi tenini ña ñayiu vi tnaa ñai ja kokuu ya rey, te ni kee maintnoꞌo ni ya kuaꞌan ya in yuku.
JOH 6:16 Te nuu ni kunee, te ni jaꞌankuei tee ka skuaꞌa jin ya yuꞌu ndute mar.
JOH 6:17 Te ni kekuei de nuu in barco, te kuaꞌankuei de nuu ndute mar ichi ñuu Capernaúm. Te ja makunee, te tu na Jesús ndenta ja vi ndanitnaꞌa ya jin de.
JOH 6:18 Te ni jinkondee jiondiso ndiso ni ka nuu ndute mar yun ja siun ni junkiꞌi in tachi niꞌi ndevaꞌa.
JOH 6:19 Te nuu ja ni kuu vaa ndee uꞌun kilómetro ka skaka de barco nuu ndute yun, te ni ka jini de Jesús jika ya siki ndute mar, te majuntnaꞌa ya barco yun, te ni ka yuꞌu de.
JOH 6:20 Su jiñaꞌa ya: ―Ma vi koyuꞌu ni, chi maa san kuu.
JOH 6:21 Yun te sii ini ndevaꞌa ni ka jantaꞌu ña de, te ni ndaa ya nuu barco yun. Te vini ni ndejioo nuu ñuꞌu yuꞌu ndute nuu ka kuini ya kiꞌinkuei ya.
JOH 6:22 Yun te inka kiuu tnee suaꞌa, te ni ka jini ñayiu ka oo inka jioo yuꞌu ndute mar ja tu na inka barco oo, chi invaa ni oo, te tu ni kiuu Jesús nuu barco yun, chi maa ni tee ka skuaꞌa jin ya kuaꞌankuei.
JOH 6:23 Su sava ka barco ni jinokuei ndee Tiberias, yatni nuu ni ka jaa ñayiu xtaa na ni ndakuantaꞌu Jitoꞌo Jesús nuu ia Dios, te ni jaꞌnde ya.
JOH 6:24 Su nuu ni ka jini ñayiu yun ja tu na Jesús oo yun, ni tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ndakuei nuu barcoi, te kuaꞌankuei ñuu Capernaúm ka ndandukui Jesús.
JOH 6:25 Te nuu ni ka nukuꞌun ñai inka jioo yuꞌu ndute mar, te ka jiñaꞌi: ―Mastru, ¿na ore ni kenta ni yaꞌa?
JOH 6:26 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ka ndanduku ña ni, su masu ja ni ka jini ni tniuu kaꞌnu ni saꞌa san, chi chia ni ka jaa ni xtaa guaa ndee ni ka ndutu chii ni.
JOH 6:27 Ma vi satniuu ni nuu kee ja vi kaa ni ndee in uu ni kiuu te ndiꞌi, chi vi satniuu ni nuu kee ja siun ni vi kokaa ni ja vi koteku ni nikuii nikani. Chi yaꞌa kuu ja taa Seꞌe Teyii ja vi kokaa ni, chi yun kuu ja ni chitniuu ña maa Tata Dios jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:28 Yun te ka jiñaꞌa de: ―¿Naxa vi saꞌa san ja kuu vi skunkuu san tniuu kuini ia Dios ja vi saꞌa san? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 6:29 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Tniuu ia Dios kuu yaꞌa, ja vi kandija ña ni jin san ja kuu san ia ni tetniuu maa ya.
JOH 6:30 Yun te ka jiñaꞌa de: ―¿Nagua kuu jakaꞌnu saꞌa ni ja vi kuni san, te vi kandija ña san? ¿Te na tniuu kuu ja saꞌa ni?
JOH 6:31 Ndi tata veluo, chi ni ka ojaa de maná nuu ñuꞌu teꞌa, nagua yoso nuu tutu ii: “Ni jiñaꞌa de xtaa oo ndee andivi ni ka jaa ñayiu” ―ka jiñaꞌa de.
JOH 6:32 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san, ja masu Moisés kuu tee ni jiñaꞌa xtaa oo ndee andivi ja ni ka jaa ñayiu, chi maa Tata san kuu ia taa xtaa ndaa ndija ja vaji ndee andivi.
JOH 6:33 Chi xtaa maa Dios kuu ia ni kuun ndee andivi, te jiñaꞌa ya ja ka teku ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:34 Yun te ka jiñaꞌa de: ―Siun ni kotaa ni xtaa yun ja na vi kokaa san.
JOH 6:35 Te jiñaꞌa Jesús: ―Maa san kuu xtaa ja taa ja teku. Te na in kikuei ja vi koo jin san, te ma vi kokokin saꞌun kai, te na in kandija ña jin san, te ma koyichi saꞌun kai.
JOH 6:36 Su nagua ja ni kaꞌan san ja visi ni ka jini ña ni, su tu ka kandija ña ni.
JOH 6:37 Ndiꞌi ñayiu ni taa maa Tata Dios kikuei ja vi koo jin san, te na in vaji nuu san, te ma skunu san jin ja kiꞌin.
JOH 6:38 Chi ndee andivi makuun san, su masu ja saꞌa san nagua kuini maa san, chi ja saꞌa san nagua kuini maa ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 6:39 Te yaꞌa kuu ja kuini Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san, ja ndiꞌi ñayiu ni taa ya, ma skunaa san ni in, chi ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi.
JOH 6:40 Te yaꞌa kuu ja kuini ia ni tetniuu ña jin san, ja ndiꞌi ñayiu ka jini ña jin san ja kuu san Seꞌe ya, te ka kandija ñai, vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani, chi ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:41 Yun te ni ka jinkondee tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, ka kaꞌan kueꞌe de siki Jesús, chi ni kachi ya: “Maa san kuu xtaa ja makuun ndee andivi”.
JOH 6:42 Te ka kachi de: ―¿A masu tee yaꞌa kuu Jesús, seyii José? Te ja ka jinio tata de vi nana de, ¿te nau ja kaꞌan tee yaꞌa: “Ndee andivi makuun san vaji san”? ―ka kachi de.
JOH 6:43 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ma vi kokaꞌan kueꞌe ni siki san.
JOH 6:44 Chi ni in ñayiu ma kuu kikuei ja vi koi jin san nuu ja ma kana ña maa Tata san, ia ni tetniuu ña jin san, te ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi.
JOH 6:45 Chi yoso nuu tutu ii ja ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan suaꞌa: “Ia Dios kaxtnoꞌo nuu ndiꞌi ñayiu”. Saa te ndiꞌi ñayiu ja ni ka onini tnoꞌo Tata Dios, te ni ka kutuꞌai tnoꞌo kaxtnoꞌo ya, te vajikuei ja vi koi jin san.
JOH 6:46 Su ni in ñayiu tu na in jini nui Tata Dios, chi maintnoꞌo ia vaji nuu maa Dios, ia yaꞌa kuu ia jini ña jin maa Tata Dios.
JOH 6:47 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja na in kandija ña jin san, te kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:48 ’Maa san kuu xtaa ja taa ja teku.
JOH 6:49 Te ndi tata velu ni, ni ka jaa maná ja kuu xtaa ni kuun ndee andivi nuu ñuꞌu teꞌa, su ni ka jiꞌi.
JOH 6:50 Te xtaa ja taa ja teku ja kaꞌan san yaꞌa kuu ia ja makuun ndee andivi, nagua ja na ñayiu na kaa xtaa yaꞌa, te ma kui.
JOH 6:51 Maa san kuu xtaa taa ja teku ja makuun ndee andivi, te na ñayiu kaa xtaa yaꞌa, te kotekui nikuii nikani. Te xtaa ja kuñaꞌa san kuu yiki kuñu san, te kuñaꞌa san nagua ja vi koteku ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:52 Yun te ni ka jinkondee tee judio ka tee tnaꞌa maa de, te ka kachi de: ―¿Naxa kuu taa tee yaꞌa yiki kuñu de ja vi kao? ―ka kachi de.
JOH 6:53 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san, nuu ja ma vi kaa ni yiki kuñu Seꞌe Teyii, vi ma vi koꞌo ni niñi ya, te ma vi koteku ni.
JOH 6:54 Chi na in jaa yiki kuñu san vi jiꞌi niñi san, te kotekui nikuii nikani, te ndaxteku san jin kiuu sandiꞌi.
JOH 6:55 Chi yiki kuñu san kuu jaguaꞌa ndija ja vi kaa ñayiu, te niñi san kuu jaguaꞌa ndija ja vi koꞌi.
JOH 6:56 Te na in jaa yiki kuñu san vi jiꞌi niñi san, te oo ñayiu yun jin san vi oo san jin.
JOH 6:57 Nagua ni tetniuu ña Tata Dios, ia teku, te teku maa san jin maꞌñu sagua Tata Dios, te suni saa ni na in na kaa ña jin san, te suni kotekui jin maꞌñu sagua san.
JOH 6:58 Te maa san kuu xtaa ja ni kuun ndee andivi, su masu nagua ni ka jaa ndi tata velu ni maná, te ni ka jiꞌi de, chi na in kaa xtaa yaꞌa, te kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:59 Tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Jesús nuu ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu veꞌe ii sinagoga ja oo ñuu Capernaúm.
JOH 6:60 Yun te nuu ni ka onini ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa jin Jesús tnoꞌo ni kaxtnoꞌo ya, te ka kachi: ―Ndakui ndevaꞌa tnoꞌo yaꞌa, ¿na in kundee ini konini? ―ka kachi.
JOH 6:61 Te ni jini maa Jesús ja vi ndee maa ñayiu ka skuaꞌa jin ya ka kaꞌan kueꞌe siki tnoꞌo ni kaꞌan ya, te jiñaꞌa ya: ―¿A ka tunini ni tnoꞌo ni kaꞌan san yaꞌa?
JOH 6:62 Te ¿naxa vi saꞌa ni nuu saa, nuu ja na vi kuni ni Seꞌe Teyii ja mandaa ya nuu ni oo ya ndee jaxtnañuꞌu?
JOH 6:63 Te Espíritu kuu ia taa ja tekuo, te yiki kuñuo, chi tu saꞌun nagua niꞌo jin. Te tnoꞌo ja ni kaꞌan san yaꞌa kuu tnoꞌo ja vaji nuu maa Espíritu ia Dios ja taa ja vi kotekuo nikuii nikani.
JOH 6:64 Su ka oo sava maa ni ja tu ka kandija ni ―jiñaꞌa ya. Chi ja jini Jesús ndee jaxtnañuꞌu ndee ñayiu ka kuu ja tu ka kandija, te ndee tee kuu ja xtuu ña nuu tee ka netniuu.
JOH 6:65 Te jiñaꞌa ka ya: ―Yun guaa ja ni kaꞌan san ja ni in ñayiu ma kuu kikuei ja vi koo jin san nuu ja ma chindee chituu ña maa Tata Dios ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:66 Te ndee kiuu yun ni ka kujioo kuakuaꞌa ñayiu ni ka oskuaꞌa jin Jesús, te tu ni ka ondikin ka ñai jin ya.
JOH 6:67 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu ndi uxi uu tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿A suni ka kuini ni ja vi kujioo ni? ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:68 Yun te jiñaꞌa Simón Pedro: ―Jitoꞌo, ¿na xiin nuu kiꞌinkuei san? Te maa ni guaa nevaꞌa tnoꞌo ja taa ja vi koteku san nikuii nikani.
JOH 6:69 Te sein, chi ka kandija ña san vi ka jini san ja maa ni kuu ia ni tetniuu Dios vi Seꞌe maa ia Dios teku ―jiñaꞌa de.
JOH 6:70 Te jiñaꞌa Jesús: ―Maa san ni kaji ndi uxi uu ni, su in maa ni kuu ni na kuinio in tachi ―jiñaꞌa ya.
JOH 6:71 Ni kaꞌan ya siki Judas Iscariote, seyii Simón, chi tee yaꞌa kuu tee oo neꞌu ndi uxi uu de ja xtuu ña de jin Jesús nuu tee ka netniuu.
JOH 7:1 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni jinkondee Jesús jikanuu ya Galilea. Chi tu ni kuini ya ja kiondita ya Judea, chi ka nduku ndee tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja vi kaꞌni ña de jin ya.
JOH 7:2 Te ja ni kuyatni kiuu viko ñayiu judio ja nani viko veꞌe xtnuu kuii.
JOH 7:3 Yun te ka jiñaꞌa ñani ya: ―Ma koo ka ron ñuo yaꞌa, te kuanoꞌo Judea, nagua ja suni na vi kuni ñayiu ka skuaꞌa jin ron tniuu saꞌa ron.
JOH 7:4 Chi nuu ja na in kaꞌan ja vi kuni tniuu saꞌi, te ma saꞌa yuꞌi. Te nuu ja tniuu yaꞌa saꞌa ron, te xneꞌe nagua ja na vi kuni ndiꞌi ñayiu ñuyiu ―ka jiñaꞌa de.
JOH 7:5 Chi vini maa ñani ya, tu ka kandija ña jin ya.
JOH 7:6 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ja nuu in in maa ni, chi ndiꞌi ni kiuu kuu guaꞌa, su sein chi kuini ka ja kenta kiuu ja kiꞌin san.
JOH 7:7 Te ja ñayiu ñuyiu, chi tu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni, su sein chi ka kaꞌan uꞌu ña jin san, chi ndakani san siki tniuu kueꞌe ka saꞌi.
JOH 7:8 Kuanoꞌokuei maa ni viko yun, chi ma ndanuu sein ja noꞌo san, chi kuini ka ja skunkuu kiuu ja kiꞌin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 7:9 Te saa jiñaꞌa Jesús, te ni kendoo ya Galilea.
JOH 7:10 Su nuu ja mavindanuu ñani ya, yun te suni ni ndanuu ya nuu viko yun, su ni jaꞌan yuꞌu ya ja ma vi kuni ña ñayiu.
JOH 7:11 Te ni ka ndanduku ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin ya nuu viko yun, te ka kachi de: ―¿Ndenu oo tee yun?
JOH 7:12 Su ni ka kaꞌan ndevaꞌa ñayiu kuaꞌa yun ja jaꞌa ya, te sava de ka kachi: “Tee guaꞌa kuu de”. Su sava ka de ka kachi: “Ñaꞌa, chi ninoꞌo ni xndaꞌu de ñayiu ñuo”.
JOH 7:13 Su ni in de, tu ni kaꞌan ndijin ja jaꞌa ya, chi ka yuꞌu de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio.
JOH 7:14 Su nuu ja ni kuu sagua viko yun, te ni ndanuu Jesús veñuꞌu, te yun ni kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu.
JOH 7:15 Te vini ka saꞌu kuii kuiti ini tee judio ja ka kuu nijaꞌnu yun ka nini de, te ka kachi de: ―¿Naxa jini tee yaꞌa tnoꞌo kaꞌan de, te tu na in tee ni kaxtnoꞌo nuu de? ―ka kachi de.
JOH 7:16 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san yaꞌa, chi masu tnoꞌo maa san kuu, chi tnoꞌo maa ia ni tetniuu ña jin san kuu.
JOH 7:17 Te na in kuini ja saꞌa nagua kuini ia Dios, te kuni a nuu Dios vaji tnoꞌo kaxtnoꞌo san yaꞌa axi tnoꞌo kaꞌan ni maa san kuu.
JOH 7:18 Chi na in kaꞌan tnoꞌo mai, te javaꞌa mai ndukui. Su na in nduku javaꞌa na in ni tetniuu ña, te tee yun kuu tee ndaa, te tu na tnoꞌo kueꞌe kaꞌan de.
JOH 7:19 Ni xndendoo Moisés Ley nuu in in maa ni, su ni in ni tu ka skunkuu ni, chi saa suaꞌa ka nduku ndee ni ja vi kaꞌni ña ni jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 7:20 Yun te ni ka kana ñayiu kuaꞌa yun, te ka jiñaꞌi: ―Vaa tachi ñuꞌu ña jin ni, ¿na in nduku ja kaꞌni ña jin ni? ―ka jiñaꞌi.
JOH 7:21 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Invaa tniuu kaꞌnu ni saꞌa san kiuu ndatatu, te vi ndiꞌi ni ni ka saꞌu kuii kuiti ini ni.
JOH 7:22 Te jandaa ja Moisés ni kaꞌan ja vi chitnunio nuu yiki kuñuo, su masu Moisés ni jinkondee jin, chi ndee ndi tata veluo ni ka jinkondee ka chitnuni nuu yiki kuñu, te vi ndee kiuu ndatatu ka chitnuni maa ni nuu yiki kuñu seyii ni.
JOH 7:23 Chi nuu ja ka chitnuni ni nuu yiki kuñu in seyii ni kiuu ndatatu, nagua ja ma vi kuiso kava ni Ley Moisés, ¿te nau ja ka kiti ini ni nuu san ja ni ndasavaꞌa san in tee kiuu ndatatu?
JOH 7:24 Ma vi ndanduku ndichi ni naxa oo naxa kaa in ñayiu, chi vi skuaꞌa guaguaꞌa ni nagua kuu ndaa, te saa vi saꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 7:25 Yun te ka jiñaꞌa sava ka tee maa Jerusalén: ―¿A masu tee yaꞌa kuu tee ka ndanduku ja vi kaꞌni?
JOH 7:26 Te vi kondiaꞌa ni ja vi kaꞌan de jin nuu ndiꞌi ñayiu, te tu na in kaꞌan saꞌun, axi saa ni ka ndakuni ndaa ña tee ka tatnuni nuu ñuo ja tee yaꞌa kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios.
JOH 7:27 Su tee yaꞌa, chi ka jinio na ndenu kuu ñuu de. Su nuu na kii Kristu, chi ni in ñayiu tu na in kuni ndenu kii ya ―ka jiñaꞌa de.
JOH 7:28 Yun te ni kaxtnoꞌo Jesús nuu veñuꞌu kaꞌnu, te ni kana jaa ya, te jiñaꞌa ya: ―¿Nuu saa te a ka jini ña ni vi a ka jini ni ndenu vaji san? Su masu vaji san ja jaꞌa maa san, chi ia ndaa kuu ia ni tetniuu ña jin san, te tu ka jini maa ni ya.
JOH 7:29 Su maa san, chi jini san ya, chi nuu maa ya vaji san, te maa ya ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 7:30 Yun guaa ni ka nduku ndee de ja vi kakuiko ña de jin ya. Su ni in de tu ni kakuiko ña, chi kuini ka ja jino kiuu ja kuu ya.
JOH 7:31 Su visi ni saa, te kuaꞌa ñayiu ni ka kandija ya, te ka kachi: ―Nuu na kii Kristu, ia tetniuu Dios, te ¿a saꞌa ka ya tniuu naꞌnu saa nagua saꞌa tee yaꞌa? ―ka kachi.
JOH 7:32 Te nuu ni ka onini tee ka kuu fariseo ja ka kaꞌan ñayiu tniuu naꞌnu ja saꞌa Jesús, te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu, te ni ka tetniuu de ndajaꞌa de ja vi kakuiko ña jin ya.
JOH 7:33 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Vi koo nunuu kao ndesaa ka kiuu, te saa noꞌo san nuu oo ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 7:34 Te vi ndanduku ña ni jin san, su ma vi ndaniꞌi ña ni, chi ma kuu kentakuei ni nuu koo san ―jiñaꞌa ya.
JOH 7:35 Yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa maa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio: ―¿Na ndenu kiꞌin tee yaꞌa ja ma vi nukuꞌon de? ¿A kiꞌin de nuu ni ka ndutenuu ñayiu ñuo neꞌu sava ka ñuu, te yun kaxtnoꞌo de nuu ñayiu sava ka ñuu yun?
JOH 7:36 ¿Axi naxa kei tnoꞌo kaꞌan de: “Vi ndanduku ña ni jin san, su ma vi ndaniꞌi ña ni, chi ma kuu kentakuei ni nuu koo san”? ―ka kachi de.
JOH 7:37 Yun te kiuu sandiꞌi ja kuu kiuu kaꞌnu ka viko yun, ni junkuiin Jesús, te ni kana jaa ya, te jiñaꞌa ya: ―Nuu ja ndee ni yichi, neꞌe ni nuu san, te koꞌo ni ndute taa san,
JOH 7:38 te na in kandija ña jin san, te ndee ini ndee anui kaka ndute ja taa ja kotekui na kuinio yute nagua kaꞌan nuu tutu ii ―jiñaꞌa ya.
JOH 7:39 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Jesús ja jaꞌa Espíritu ia Dios ja vi niꞌi ñayiu vi kandija ña jin ya, chi kuini ka ja kii Espíritu ia Dios, chi chiaꞌan ka ja noꞌo ya nuu yeꞌe tajan ya.
JOH 7:40 Yun te nuu ni ka onini sava ñayiu kuaꞌa yun tnoꞌo yaꞌa, te ka kachi: ―Jandaa ndija ja tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu tee yaꞌa ―ka kachi.
JOH 7:41 Te sava ka de ka kachi: ―Kristu, ia ni tetniuu Dios, kuu tee yaꞌa. Su sava ka de ka kachi: ―Ñaꞌa, chi masu ñuu Galilea kii Kristu.
JOH 7:42 Chi kaꞌan nuu tutu ii ja Kristu kokuu tatatnoꞌo David, te kii ya ñuu Belén nuu ni okuu ñuu maa rey David ―ka kachi de.
JOH 7:43 Yun te ni ka jaꞌnde tnaꞌa ñayiu yun ja jaꞌa Jesús.
JOH 7:44 Te sava de ni ka kuini de ja vi kakuiko ña de, te vi kasi ña de vekaa, su ni in de tu ni kakuiko ña.
JOH 7:45 Yun te ni ndajinokuei ndajaꞌa yun nuu ka oo tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu fariseo, te ka jiñaꞌa de nuu ndajaꞌa yun: ―¿Nau ja tu ni kikuei ni jin Jesús?
JOH 7:46 Yun te ka jiñaꞌa ndajaꞌa yun: ―Ni in tee tu na ama kaꞌan nagua kaꞌan tee yaꞌa.
JOH 7:47 Yun te ka jiñaꞌa fariseo yun: ―¿A vi suni ni xndaꞌu ña tee yun jin in in ni?
JOH 7:48 Te ¿a ndee tee ka tatnuni nuu ñuo axi ndee tee ka kuu fariseo ni ka kandija ña jin de?
JOH 7:49 Su ñayiu ja tu ka jini nagua yoso nuu Ley, chi ni ka tau tniaꞌai nuu ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
JOH 7:50 Yun te jiñaꞌa Nicodemo, tee ni jinkoto ña jin Jesús in jakuaa, ja suni kuu de fariseo:
JOH 7:51 ―¿A xtavi kuechi ña Ley ka nevaꞌo jin in tee, nuu ja masu xtnañuꞌu ka koninio tnoꞌo kaꞌan de, te kunio nagua ni saꞌa de? ―jiñaꞌa de.
JOH 7:52 Yun te ka jiñaꞌa de: ―¿A suni tee ñuu Galilea kuu ni? Skuaꞌa guaꞌa ni nuu tutu ii, te kuni ni ja tu kee saꞌun in tee ndakani tnoꞌo ia Dios ñuu Galilea ―ka jiñaꞌa de.
JOH 7:53 [Yun te kuanoꞌokuei mamaa de veꞌe de.
JOH 8:1 Su kuaꞌan Jesús yuku nani Olivo.
JOH 8:2 Te nuu ni tuu ndii inka kiuu, te ni ndajino ya veñuꞌu, te ndiꞌi ñayiu ñuu ni jinokuei nuu oo ya. Yun te ni junkoo ya, te ni jinkondee ya kaxtnoꞌo ya.
JOH 8:3 Yun te ni jinokuei tee ka kaxtnoꞌo Ley vi tee ka kuu fariseo jin in ñasiꞌi ni ka nukuꞌun de saꞌa ña kuechi ñuyiu, te ni ka jani ña de maꞌñu sagua.
JOH 8:4 Te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ni ka nukuꞌun san ñaꞌa yaꞌa mamaa nuu saꞌa ña kuechi ñuyiu.
JOH 8:5 Te nuu Ley Moisés tatnuni ja vi kaꞌnio in ñaꞌa saꞌa siun jin yuu. ¿Te maa ni, naxa kaꞌan tna ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:6 Tnoꞌo yaꞌa ka jiñaꞌa de ja ka kiꞌin vijin ña de, nagua ja kuu vi xtavi kuechi ña de. Su Jesús, chi ni chindei ya xini ya ichi nuu ñuꞌu, te tee ya nuu ñuꞌu yun jin xindaꞌa ya.
JOH 8:7 Su ja siun ka xnuu ña de ja ka jikan tnoꞌo ña de, te ni ndanenuu ya, te jiñaꞌa ya: ―Ndee maa ni guaa tu na yika kuechi, te suu ni kokuu jaxtnañuꞌu ja kani yuu ni ña ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:8 Te ni chindei tuku ya xini ya ichi nuu ñuꞌu, te ni tee ya inka jichi nuu ñuꞌu yun.
JOH 8:9 Su nuu ni ka onini de tnoꞌo yaꞌa, te ni ka ndakuni de ja suni ka oo yika kuechi de, te ndi in ndi in de ni ka ndandute, ni jinkondee ndee tee nijaꞌnu ka, te vi saa vi saa ni kenta ndee tee kuechi, te ni ndoo maintnoꞌo ni ka Jesús jin ñaꞌa nukuiin sagua yun.
JOH 8:10 Yun te ni ndanenuu Jesús, te ni in ka ñayiu tu na in oo, chi maintnoꞌo ni ka ñasiꞌi yun nukuiin, te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌa, ¿ndenu ka oo tee ka kaꞌan kuechi siki ni? ¿A ni in de tu ni ka kuun ña de yuu ja vi kaꞌni ña de? ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:11 Te jiñaꞌa ña: ―Ni in de joo, vi Jitoꞌo san. Yun te jiñaꞌa ya: ―Ni sein, ma xtavi kuechi ña san. Kuanoꞌo ni veꞌe ni, te ma saꞌa ka ni yika kuechi ―jiñaꞌa ya.]
JOH 8:12 Yun te ni kaꞌan tuku Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Maa san kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñuyiu, te na in ndikin ña jin san, te ma kokakai ñunee, chi koyeꞌe niꞌnu nui, te suu saꞌa ja kotekui nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:13 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu fariseo: ―Tnoꞌo kaꞌan ni jian, chi ja jaꞌa maa ni ndakani ni, te masu tnoꞌo jiniuꞌu kuu ja ndakani ni ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:14 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Visi tnoꞌo ja jaꞌa maa san kuu ja ndakani san, su tnoꞌo ja ndakani san, chi jiniuꞌu, chi jini san ndenu vaji san vi ndenu kiꞌin san. Su maa ni, chi tu ka jini ni ndenu vaji san vi ndenu kiꞌin san.
JOH 8:15 Maa ni, chi ka jaꞌnde ni yika kuechi ñayiu nagua ndakani ini in ñayiu ñuyiu, su sein, chi tu jaꞌnde san yika kuechi ni in ñayiu.
JOH 8:16 Te nuu ja na ndanduku san kuechi ñayiu, su saꞌa ndaa san, chi masu maintnoꞌo maa san kuu ja jaꞌnde san kuechi, chi maa san vi Tata san, ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 8:17 Chi nuu Ley maa ni yoso ja nuu ja inuu ka ndakani uu testiu, te tnoꞌo ndaa kuu.
JOH 8:18 Te nuu ja ka kaꞌan maa ni ja ndakani san tnoꞌo ja jaꞌa maa san, te suni Tata san, ia ni tetniuu ña jin san, kuu inka ia ndakani tnoꞌo ja jaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:19 Yun te ka jiñaꞌa de: ―¿Ndenu oo tata ni? Te jiñaꞌa Jesús: ―Ni maa san, tu ka jini ña ni na in kuu san, te ni Tata san, chi nuu ja na vi kuni ña ni jin san, te suni vi kuni ni Tata san.
JOH 8:20 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Jesús nuu oo ya nuu veñuꞌu kaꞌnu kaxtnoꞌo ya nuu oo jatnu nuu ka tnaa ñayiu xuꞌun ja ka sokoi nuu ia Dios. Te ni in ñayiu tu ni ka kakuiko ña ja kiꞌin ya vekaa, chi kuini ka ja jino kiuu ja kuu ya.
JOH 8:21 Yun te jiñaꞌa tuku Jesús inka jichi: ―Sein, chi kiꞌin san, te vi ndanduku ña ni, su vi kuu maa ni nuu yika kuechi ni, chi ma kuu kiukuei ni nuu kiꞌin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:22 Yun te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio: ―¿A ndakaꞌni de maa de axi nau ja kaꞌan de siaꞌa: “Ma kuu kiukuei ni nuu kiꞌin san”? ―ka ndatnoꞌo tnaꞌa de.
JOH 8:23 Te jiñaꞌa ya: ―Maa ni, chi tee ka oo ndee ndiꞌi yaꞌa ka kuu ni, te sein, chi ndee sukun yun oo san. Maa ni, chi ñayiu ñuyiu yaꞌa ka kuu ni, te sein, chi masu ñayiu ñuyiu yaꞌa kuu san.
JOH 8:24 Te yun guaa kachi san ja vi kuu maa ni nuu yika kuechi ni, chi tu ka kandija ña ni ja Maa San Kuu, te yun guaa vi kuu ni nuu yika kuechi ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:25 Te ka jiñaꞌa de: ―¿Te na in kuu maa ni? Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ja ni kaꞌan san ndee jaxtnañuꞌu na in kuu san.
JOH 8:26 Te nevaꞌa kuakuaꞌa san tnoꞌo ja kaꞌan san vi ja saꞌa ndaa san kuechi in in ni, su ia ni tetniuu ña jin san, chi ia ndaa kuu ya. Te sein, chi tnoꞌo ja ni onini san nuu ya kuu tnoꞌo ja kaꞌan san nuu ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:27 Su tu ni ka jinkuiꞌnu ini ñayiu yun ja kaꞌan ya ja jaꞌa Tata Dios.
JOH 8:28 Te jiñaꞌa ka Jesús: ―Nuu na vi ndaneꞌe sukun ni Seꞌe Teyii, yun te saa vi kuni ni ja sein, chi Maa San Kuu, te tu saꞌa san nagua kuini maa san, chi kaꞌan san nagua ni kaxtnoꞌo maa Tata san.
JOH 8:29 Te maa ya ni tetniuu ña jin san, chi oo ya jin san, te tu xndoo maintnoꞌo ña Tata san jin san, chi siun ni saꞌa san nagua junkuaan ini ya ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:30 Te nuu ni kaꞌan ya tnoꞌo yaꞌa, te kuaꞌa ñayiu ni ka kandija ña jin ya.
JOH 8:31 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu ñayiu judio ja ni ka kandija ña jin ya: ―Nuu ja siun ni vi koo yutnu ni nuu tnoꞌo san, te vi kokuu ndaa kuiti ni tee ka skuaꞌa jin san.
JOH 8:32 Te vi kuni ni tnoꞌo ndaa, te tnoꞌo ndaa yun siaa ña ja ma vi kunukuechi ka ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:33 Te ka jiñaꞌa de: ―Ndikin tata Abraham ka kuu san, te tu na ama ka tenini ña ja vi kunukuechi san nuu ni in ñayiu. ¿Te nau ja kaꞌan ni ja vi siaa ña, te ma vi kunukuechi ka san? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:34 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ndiꞌi ñayiu saꞌa yika kuechi, chi jinokuechi nuu yika kuechi yun.
JOH 8:35 Te ñayiu ja jinokuechi, chi masu siun ni kendoi veꞌe jitoꞌi yun, su ndia seꞌe, chi siun ni oi veꞌe tatai.
JOH 8:36 Su nuu ja Seꞌe ia Dios na siaa uun ña, te jandaa kuiti ja vi yaa ni, te ma vi kokunukuechi ka ni nuu yika kuechi.
JOH 8:37 Ja jini san ja ndikin tata Abraham ka kuu ni, su ka nduku ndee ni ja vi kaꞌni ña ni jin san, chi tu ka jantaꞌu ni tnoꞌo kaꞌan san.
JOH 8:38 Sein, chi kaꞌan san tnoꞌo ja jini san nuu Tata san, te maa ni, chi ka saꞌa ni nagua ni ka onini ni nuu tata ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:39 Yun te ka jiñaꞌa tuku de: ―Tata san kuu ndi Abraham. Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja suaꞌa te seꞌe Abraham ka kuu ni, chi vi saꞌa ni tniuu ni osaꞌa ndi Abraham.
JOH 8:40 Su vitna te ka nduku ndee ni ja vi kaꞌni ña ni jin san, ja kuu san in tee ja kaꞌan san tnoꞌo ndaa, nagua ni onini san nuu ia Dios. Te Abraham, chi tu ni saꞌa de nagua ka saꞌa maa ni.
JOH 8:41 Te maa ni, chi ka saꞌa ni tniuu saꞌa tata ni ―jiñaꞌa ya. Yun te ka jiñaꞌa de: ―Masu seꞌe ndaꞌu ka kuu san, chi ka nevaꞌa san invaa tata san ja kuu ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:42 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja suaꞌa te Dios kuu Tata ni, chi vi kokaꞌan too ña ni jin san, chi nuu ia Dios ni kee san vaji san, te masu vaji san ja jaꞌa maa san, chi maa ya ni tetniuu ña jin san.
JOH 8:43 ¿Te nau ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni nagua kaꞌan san? Saa, chi tu ka kuini ni vi konini ni tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san.
JOH 8:44 Chi tata maa ni kuu Tachi, te ka kuini ni vi saꞌa ni nagua junkuaan ini tata ni, chi in ja jaꞌni ndiyi kuu ndee jaxtnañuꞌu. Te tu oo jin tnoꞌo ndaa, chi tu na tnoꞌo ndaa oo nuu. Te nuu kaꞌan tnoꞌo ja xndaꞌu ña, te ja jaꞌa maa kaꞌan, chi jaxndaꞌu ña kuu, chi maa kuu yua ndiꞌi jaxndaꞌu ña.
JOH 8:45 Te ndia sein, chi chia kaꞌan san tnoꞌo ndaa, te yun tu ka kandija ña ni.
JOH 8:46 ¿Axi ndee maa ni nukuꞌun yika kuechi san? Te nuu ja kaꞌan san tnoꞌo ndaa, ¿te nau ja tu ka kandija ña ni?
JOH 8:47 Chi na in kuu Seꞌe ia Dios, te nini tnoꞌo ya ndee ini ndee anui. Su maa ni, chi masu Seꞌe ia Dios ka kuu ni, yun guaa tu ka nini ni tnoꞌo ya ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:48 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio: ―¿A masu inu ndija san nuu ka kaꞌan san ja in tee tnoꞌo ñuu Samaria kuu ni, te ñuꞌu ña tachi jin ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:49 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tu na tachi ñuꞌu ña jin san, chi suaꞌa chiñuꞌu san Tata san, te maa ni, chi saa suaꞌa ka skexiko ña ni jin san.
JOH 8:50 Su sein, chi tu nduku san ja vi kaꞌan yiñuꞌu ñayiu jin san. Su oo inka ia ja ndiꞌni ja vi koo yiñuꞌu ñayiu nuu san, te saꞌa ndaa ya ja jaꞌa san.
JOH 8:51 Su kaꞌan ndandaa ndija san, ja na in tavaꞌa tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san, te ma kuu saꞌuin ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:52 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio: ―Vitna ndia te ka jini san ja ñuꞌu ña tachi jin ni, chi Abraham vi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ni ka jiꞌi de, te maa ni, chi kachi ni ja na in tavaꞌa tnoꞌo ja kaxtnoꞌo ni, te ma kuu saꞌuin.
JOH 8:53 ¿Te a kaꞌnu ka ni saa nuu ndi tata velu san Abraham ja suni ni jiꞌi de nagua ni ka jiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa? ¿Te na in kaꞌan maa ni ja kuu ni, nuu saa? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:54 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja nduku san jayiñuꞌu maa san, te tu nagua jiniuꞌu saꞌun, chi maa Tata san saꞌa ja koo jayiñuꞌu nuu san, ia ka kaꞌan maa ni ja kuu Dios ni.
JOH 8:55 Su maa ni, chi tu ka jini ni ya, su ndia sein, chi jini san ya, te nuu ja na kaꞌan san ja tu jini san ya, te chia tnoꞌo san, na kuinio in in maa ni. Su jini san ya vi skunkuu san tnoꞌo ya.
JOH 8:56 Su ndi tata velu ni Abraham, chi ni kusii ini de ja kuni de kiuu ja kii san. Te nuu ni jini de, te ni kusii ini de ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:57 Yun te ka jiñaꞌa tee judio: ―Vaa vini uu xiko uxi kuia chiaꞌan ka ja koo ni, te kachi ni ja ni jini ni Abraham ―ka jiñaꞌa de.
JOH 8:58 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja ama ka ja koo Abraham, te sein, chi ja oo san ―jiñaꞌa ya.
JOH 8:59 Yun te ni ka kundaꞌa de yuu ja vi kuun ña de, su ni tayuꞌu nuu Jesús, te ni kee ya nuu veñuꞌu yun, te vi maꞌñu sagua ñayiu yun ni yaꞌa ya kuaꞌan ya.
JOH 9:1 Yun te nuu ni yaꞌa Jesús kuaꞌan ya, te ni jini ya in tee ndesi nduchi nuu de ndee nuu ni kaku de.
JOH 9:2 Te ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka skuaꞌa jin ya, te ka jiñaꞌa de: ―Mastru, ¿na in ni saꞌa yika kuechi, a maa tee yaꞌa axi tata de vi nana de, ja siun kuꞌu nuu de ni kaku de? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:3 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ñaꞌa. Yaꞌa chi masu ja ni saꞌa maa de yika kuechi axi tata de vi nana de kuu, chi saa nagua ja saꞌa ia Dios in tniuu kaꞌnu jin tee yaꞌa.
JOH 9:4 Te nini tuu ka kiuu yaꞌa, te nini kuu ja vi saꞌo tniuu ni tenuu ña ia ni tetniuu ña jin san, chi ja vaji jakuaa nuu ma kuu ka na in satniuu.
JOH 9:5 Su nini oo ka san ñuyiu, te kuu san na kuinio ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
JOH 9:6 Te vi siun jiñaꞌa ya, te ni jati ya teyuꞌu ya nuu ñuꞌu, te ni saꞌa ya ndeꞌi jin teyuꞌu ya, te ni skanuu ya ndeꞌi yun nduchi nuu tee kuꞌu nuu yun.
JOH 9:7 Te jiñaꞌa ya: ―Kuaꞌan ni te ndakate ni nuu ni nuu pila ndute oo Siloé ―jiñaꞌa ya. (Te Siloé kei kaꞌan ja ni tetniuu.) Yun te ni jaꞌan tee kuꞌu nuu yun, te ni ndakate de nuu de, te ni ndundijin. Yun te ni ndajiokuiin de.
JOH 9:8 Yun te ñayiu ndisa yatni de vi ñayiu ni ka ojini ña jin de ja ni okuꞌu nuu de ama ka, ka kachi: ―¿A masu tee yaꞌa kuu tee ni ojinkoo nuu ichi ja ni ojikan de xuꞌun nuu ñayiu? ―ka kachi de.
JOH 9:9 Te sava de ka kachi: ―Suu de kuu. Te sava de ka kaꞌan: ―Na tnoꞌo ja siun jito de. Te jiñaꞌa maa de: ―Maa san kuu.
JOH 9:10 Te ka jiñaꞌa de: ―¿Naxa ni kuu ja ni ka ndundijin nduchi nuu ni?
JOH 9:11 Te jiñaꞌa de: ―Tee nani Jesús ni saꞌa de ndeꞌi, te ni skanuu de nduchi nuu san, te ni kachi de: “Kuaꞌan ni nuu pila ndute Siloé, te ndakate ni nuu ni”, kachi de. Te ni jaꞌan san ni ndakate san nuu san, te ni ndundijin nduchi nuu san ―jiñaꞌa de.
JOH 9:12 Yun te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿Te ndenu oo tee yun? Te jiñaꞌa de: ―Tu jini san.
JOH 9:13 Te ni ka jaka de tee ni okuꞌu nuu yun, ni jinokuei jin de nuu tee ka kuu fariseo.
JOH 9:14 Te kiuu ndatatu kuu na ni saꞌa Jesús ndeꞌi, te ni ndasaꞌa ya nduchi nuu tee ni okuꞌu nuu yun.
JOH 9:15 Te suni inka jichi ni ka jikan tnoꞌo ña tee ka kuu fariseo naxa ni kuu ja ni ndundijin nuu de. Te jiñaꞌa de: ―Ni skanuu de ndeꞌi nduchi nuu san, te ni ndakate san, te ni kuu ndiaꞌa san ―jiñaꞌa de.
JOH 9:16 Yun te ka kachi sava tee fariseo: ―Tee yun chi masu nuu Dios vaji de, chi tu jaan ii de kiuu ndatatu ―ka kachi de. Te sava de ka jiñaꞌa: ―¿Naxa kuu saꞌa in tee saꞌa yika kuechi in tniuu kaꞌnu yun? ―ka kachi de. Te tu ni ka junkuaan nuu tnaꞌa ini de.
JOH 9:17 Yun te ni ka jikan tnoꞌo tuku de nuu tee ni okuꞌu nuu yun: ―Te maa ni, ¿naxa kaꞌan ni jin tee ni ndasaꞌa nduchi nuu ni? ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa tee ni okuꞌu nuu yun: ―Tee ndakani tnoꞌo ia Dios kuu de.
JOH 9:18 Su tu ni ka kandija ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio yun ja ni ondesi nuu tee yun, te ni ndundijin nuu de. Yun kuu ja ni ka kana de tata vi nana tee ni okuꞌu nuu yun.
JOH 9:19 Te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿A tee yaꞌa kuu seyii ni ja ka kaꞌan ni ja ni ondesi nuu de ni kaku de? ¿Te naxa ni kuu ja vitna te kuu ndiaꞌa de? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:20 Yun te ni ka kaꞌan tata de vi nana de, te ka jiñaꞌa: ―Ka jini san ja seyii san kuu de, te ni ondesi nuu de ni kaku de.
JOH 9:21 Su ja ni ndundijin nuu de vitna, chi tu ka jini san naxa ni kuu, te ni tu ka jini san na in ni ndakune nduchi nuu de. Su ja oo maa de kuia de, te vi kakan tnoꞌo maa ni de, te na kaꞌan maa de ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:22 Te tnoꞌo yun ka jiñaꞌa tata de vi nana de, chi ka yuꞌu ña de jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio, chi ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee yun ja vi skunu ña de nuu veꞌe ii sinagoga nuu ja ndee in ñayiu na ndakuni ja Jesús kuu ia ni tetniuu Dios.
JOH 9:23 Yun guaa ka jiñaꞌa tata de vi nana de: “Ja oo maa de kuia de, te vi kakan tnoꞌo ni maa de”.
JOH 9:24 Yun te ni ka ndakana de tee ni okuꞌu nuu yun, te ka jiñaꞌa de: ―Kaꞌan ndaa ni jin nuu ia Dios, chi ja ka jini san ja tee yun, chi tee saꞌa yika kuechi kuu de ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:25 Yun te jiñaꞌa de: ―Tu jini san a tee saꞌa yika kuechi kuu de axi ñaꞌa, su ja jini san kuu ja ni okuꞌu nuu san, te vitna, chi ni ndundijin ―jiñaꞌa de.
JOH 9:26 Te ni ka jikan tnoꞌo tuku de: ―¿Nagua ni saꞌa ña de? ¿Naxa ni saꞌa de ja ni ndasaꞌa de nduchi nuu ni? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:27 Te jiñaꞌa de: ―Ja ni kaꞌan san, te tu ka kuini ni ja vi konini ni, ¿te nau ja ka kuini tuku ni ja vi konini ni inka jichi? ¿A suni ka kuini ni ja vi koskuaꞌa ni jin de? ―jiñaꞌa de.
JOH 9:28 Yun te ni ka nani ña de, te ka jiñaꞌa de: ―Vaa maa ni guaa ka skuaꞌa ni jin de, su ndia sein, chi tnoꞌo Moisés ka skuaꞌa san.
JOH 9:29 Chi ka jini san ja ni kaꞌan ia Dios jin Moisés, su ndia ja tee yaꞌa, chi ni ja tu ka jini san ndenu vaji de ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:30 Te jiñaꞌa tee ni okuꞌu nuu yun: ―Tu yaꞌa guaa luu ndevaꞌa kaa, ja tu ka jini maa ni ndenu vaji de, su sein, chi ni ndasaꞌa de nduchi nuu san.
JOH 9:31 Chi ndiꞌo ka jini ja ia Dios, chi tu nini ya tnoꞌo kaꞌan in tee saꞌa yika kuechi, su nuu ja in tee yuꞌu niꞌnu ia Dios kuu de, te saꞌa de nagua kuini maa ya, te yun guaa nini ya tnoꞌo kaꞌan de.
JOH 9:32 Chi ndee jaxtnañuꞌu nuu ni junkoo ñuyiu, tu na ama ka ni ka niꞌi tnoꞌo ja vi kaꞌan ñayiu ja ndee in tee ndasaꞌa nduchi nuu, in tee ndesi nuu de ndee nuu ni kaku de.
JOH 9:33 Chi nuu ja masu nuu ia Dios vaji tee yaꞌa, te ma kuu nagua saꞌa saꞌun de ―jiñaꞌa de.
JOH 9:34 Yun te ka jiñaꞌa de: ―Guaa ndee nuu ni kaku ni ja oo ni jin yika kuechi, ¿te a vaji ni ja kaxtnoꞌo ni nuu in in san? ―ka jiñaꞌa de. Te ni ka skunu ña de nuu veꞌe ii sinagoga.
JOH 9:35 Te ni jini soꞌo Jesús ja ni ka skunu ña jin tee ni okuꞌu nuu yun. Te nuu ni ka nukuntnaꞌa ya jin de, te jiñaꞌa ya: ―¿A kandija ni Seꞌe ia Dios?
JOH 9:36 Te jiñaꞌa de: ―¿Na in kuu, nagua ja kandija san jin de?
JOH 9:37 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tu vitna te ni jini ni, chi maa san kuu ja ka ndatnoꞌo jin ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 9:38 Te ni junkuiin jiti de ja ni chiñuꞌu ña de, te jiñaꞌa de: ―Kandija ña san, vi Jitoꞌo san.
JOH 9:39 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vaji san nuu ñuyiu yaꞌa ja kaꞌnde san kuechi ñayiu, nagua ja ñayiu tu inu ndijin nuu, te kuu vi kondiaꞌi, te ñayiu ka ndiaꞌa, te vi ndesi nduchi nui ―jiñaꞌa ya.
JOH 9:40 Yun te nuu ni ka onini sava tee ka kuu fariseo ja ka oo jin Jesús tnoꞌo ni kaꞌan ya yun, te ka jiñaꞌa de: ―¿A vi suni ndee sein inu kuaa san? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 9:41 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja suaꞌa te ka ndesi nduchi nuu ni, chi ma vi tavi ni yika kuechi ja ka nevaꞌa ni. Su vitna ja ka kaꞌan maa ni ja ka ndiaꞌa ni, te ka tavi kuechi ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 10:1 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kaꞌan ndandaa ndija san, ja na in tu kiuu ndaa yeꞌe korra ndikachi, chi saa suaꞌa jiso ndevaꞌi, ñayiu yun kuu kuiꞌna ja kindee ndevaꞌa.
JOH 10:2 Su ndia tee jito ndikachi, chi kiuu ndaa de yeꞌe korra.
JOH 10:3 Te tee jito korra yun, chi june de yeꞌe korra, te kiuu tee jito ndikachi yun, te kana sivi de ndi in ndi in ndikachi de. Te ka ndakuni ti tnoꞌo kaꞌan de nuu keneꞌe de ti korra ti.
JOH 10:4 Te nuu ndiꞌi ndikachi de keneꞌe de, te kakoxnoꞌo de nuu ti kuaꞌan de, te ka ndikin ña ti jin de, chi ka naꞌa ti tnoꞌo kaꞌan de.
JOH 10:5 Su inka tee siin, chi ma vi kondikin ña ti, chi saa suaꞌa vi kunu ti kiꞌinkuei ti, chi tu ka jini ti tnoꞌo kaꞌan inka tee yun ―jiñaꞌa ya.
JOH 10:6 Tnoꞌo jioniꞌni yaꞌa ni kaꞌan Jesús jin ñayiu, su tu ni ka junkuiꞌnu ini naxa kei tnoꞌo ni kaꞌan ya.
JOH 10:7 Yun te ni ndajiokuiin Jesús ni kaꞌan ya, te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndandaa ndija san, ja maa san kuu na kuinio yeꞌe korra nuu ndiukuei ndikachi.
JOH 10:8 Su ndiꞌi tee ka kaꞌan ja ni tetniuu ña ia Dios ja ni kikuei ama ka saa sein, chi ka kuu de kuiꞌna vi tee ka kindee ndevaꞌa, su tu ni ka onini ndikachi yun tnoꞌo ni ka kaꞌan de.
JOH 10:9 Maa san kuu yeꞌe korra, te na in kiukuei nuu san, te vi kaku niꞌnui. Te vi kokui na kuinio ndikachi ja kiukuei ti vi ndekuei ti, te ka niꞌi ti ite ja ka jaa ti.
JOH 10:10 Kuiꞌna, chi nani vaji ja suꞌu, ja kaꞌni ndiyi vi ja xnaa ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi. Su sein, chi vaji san ja kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani, te siun ni vi koo vii vi koo vaꞌi.
JOH 10:11 Maa san kuu tee jito guaꞌa ñayiu ja ka kui na kuinio ndikachi, te tee jito guaꞌa ndikachi, chi soko de maa de, visi ndee na kuu de ja jaꞌa ti.
JOH 10:12 Su tee niꞌi yaꞌu suaꞌa ni, ja masu jito de ndikachi maa de, chi nuu jini de ja vaji vaꞌu, te xndendoo de ndikachi yun, te jino yuꞌu de kuaꞌan de. Te jino vaꞌu, te kakuiko ti ndikachi vi jate nuu ña ti jin sava ka ndikachi yun.
JOH 10:13 Te tee niꞌi yaꞌu yun, chi jino yuꞌu de kuaꞌan de, chi maa ni nduku de xuꞌun, te tu ndiꞌni de nagua ka kuu ndikachi yun.
JOH 10:14 ’Maa san kuu tee jito guaꞌa ndikachi, te jini guaꞌa san taka ñayiu ja ka kuu na kuinio ndikachi san, te suni ka jini ña mai jin san.
JOH 10:15 Nagua jini ña maa Tata Dios jin san, te suni saa ni jini san Tata Dios, te suni soko san maa san, visi ndee na kuu san ja jaꞌa ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi san.
JOH 10:16 Te suni ka oo ka ñayiu ja ka kuu na kuinio ndikachi ja masu ka oo nuu korra yaꞌa. Te suni kanuu ja junkuaka san ñayiu yun, te vi konini tnoꞌo kaꞌan san, te in ni kaꞌnu vi koo ndiꞌi ñayiu ka kandija, te invaa ni tee jito ña koo.
JOH 10:17 Yun guaa kutoo ña Tata Dios, chi soko san maa san ja kuu san ja jaꞌa ñayiu, te ndateku tuku san.
JOH 10:18 Ni in ñayiu ma kindee ja jichi ja kanda san, chi maa san guaa kuaꞌa san tnoꞌo ja kuu san, chi nuu ndaꞌa maa san oo ja soko san maa san ja kuu san, te suni ja ndateku san. Chi yaꞌa kuu ja ni tatnuni Tata san nuu san ja saꞌa san ―jiñaꞌa ya.
JOH 10:19 Te nuu ni ka onini tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio tnoꞌo yaꞌa, te tu ni ka junkuaan nuu tnaꞌa tuku ini de.
JOH 10:20 Te kuaꞌa de ni ka kachi: ―¿Nau ja ka nini ni tnoꞌo kaꞌan tee jian? Te tachi ñuꞌu ña jin de, te ndukueꞌe xini de.
JOH 10:21 Su sava ka de, chi ka kachi de: ―In tee ñuꞌu ña tachi ma kuu kaꞌan de nagua kaꞌan tee yaꞌa. ¿A kuu ndasaꞌa in tee ñuꞌu ña tachi jin in tee kuꞌu nuu? ―ka kachi de.
JOH 10:22 Te yoo vijin kuu na ni ka saꞌa ñayiu judio in viko ja nukuꞌun kiuu nduvii maa veñuꞌu kaꞌnu.
JOH 10:23 Te oo Jesús maa veñuꞌu yun jikanuu ya nuu nani yuveꞌe kani Salomón.
JOH 10:24 Yun te ni ka jionduu ña tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin ya, te ka jiñaꞌa de: ―¿Nasaa ka kiuu guaa koskunu nuu ini ña ni? Nuu ja maa ni kuu ia ni tetniuu ña Dios, te uni in jichi ni kaxtnoꞌo kaji ni ―ka jiñaꞌa de.
JOH 10:25 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ja ni kaꞌan san nuu in in ni, te tu ni ka kandija ni. Su taka tniuu ja saꞌa san jin jakaꞌnu maa Tata san kuu ja xneꞌe kaji ja maa ya ni tetniuu ña jin san.
JOH 10:26 Su maa ni, chi tu ka kandija ña ni, chi masu ndikachi san ka kuu ni, nagua ja ni kaꞌan san.
JOH 10:27 Chi ñayiu ka kuu ndikachi san, chi ka nini tnoꞌo kaꞌan san, te jini san jin, vi ka ndikin ñai jin san.
JOH 10:28 Te kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani, te ma vi junaa saꞌuin, te tu na in ndakindee ña jin nuu ndaꞌa san.
JOH 10:29 Chi ni taa maa Tata san nuu ndaꞌa san, te kaꞌnu ka kuu maa ya saa nuu ndiꞌi, te tu na in ndakindee ña jin nuu ndaꞌa Tata san.
JOH 10:30 Maa san jin Tata san, chi in ni ka kuu san ―jiñaꞌa ya.
JOH 10:31 Yun te ni ka kundaꞌa tuku tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio yun yuu ja vi kuun ña de.
JOH 10:32 Te jiñaꞌa Jesús: ―Jin ndee jañuꞌu ka maa Tata san, te kuaꞌa tniuu guaꞌa ni saꞌa san jin nuu nasaa maa ni, ¿te na ndee tniuu yaꞌa xiin jaꞌa kuu ja vi kani yuu ña ni? ―jiñaꞌa ya.
JOH 10:33 Te ka jiñaꞌa de: ―Masu ja jaꞌa tniuu guaꞌa ni saꞌa ni guaa vi kani yuu ña san, chi ja jaꞌa ja kaneꞌe ni siki ia Dios, chi suni in teyii kuu ni, te saꞌa inuu ni maa ni jin ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
JOH 10:34 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu tutu Ley ka nevaꞌa maa ni yoso: “Ja ni kachi rin ja dios ka kuu maa ron”, kachi tutu ii.
JOH 10:35 Te ja ka jinio nagua yoso nuu tutu ii, te ma kuu ja vi kuiso kavao, chi “dios” ni xnani ña ya jin ñayiu xiin nuu ni tetniuu ya tnoꞌo ya.
JOH 10:36 ¿Te nau ja ka kaꞌan maa ni ja kaneꞌe san jin Dios nuu kaꞌan san ja Seꞌe ia Dios kuu san? Chi ni saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña ia Dios jin san, te ni tetniuu ña ya ja vaji san nuu ñuyiu.
JOH 10:37 Te nuu ja tu saꞌa san tniuu kaꞌnu ja saꞌa Tata san, nuu saa te ma vi kandija ña ni jin san.
JOH 10:38 Su nuu ja saꞌa san, te visi ma vi kandija ña ni jin san, su vi kandija ni tniuu naꞌnu ja saꞌa san, nagua ja in jichi ni vi kuni ni, te vi kandija ni ja oo Tata Jaꞌnu jin san, te suni oo san jin Tata Jaꞌnu ―jiñaꞌa ya.
JOH 10:39 Yun te ni ka nduku ndee tuku de inka jichi ja vi kakuiko de Jesús, su ni kaku ya nuu ndaꞌa de kuaꞌan ya.
JOH 10:40 Te kuanoꞌo tuku ya inka jioo yute Jordán, nuu ni oskuandute Juan ñayiu ndee jaxtnañuꞌu, te yun ni kendoo ya.
JOH 10:41 Te kuaꞌa ñayiu ni jaꞌankuei nuu oo ya, te ka kachi: ―Juan, chi jandaa ja tu ni saꞌa de ni in tniuu naꞌnu, su ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan de ja jaꞌa tee yaꞌa oo ndaa kuiti ―ka kachi.
JOH 10:42 Te kuaꞌa ñayiu yun ni ka kandija ña jin Jesús.
JOH 11:1 Ni oo in tee ni okuꞌu ja ni onani Lázaro. Te maa de jin kuaꞌa de María vi Marta ka kuu de ñayiu ñuu Betania.
JOH 11:2 Te María yaꞌa kuu kuaꞌa Lázaro tee ni okuꞌu, te suu ñaꞌa yaꞌa ni chiꞌi tatna xiko siꞌin Jitoꞌo Jesús nuu kuee ka, te ni ndasichi ña jin ixi xini ña.
JOH 11:3 Te nduu kuaꞌa de yun ni ka tetniuu tnoꞌo kuaꞌan nuu Jesús nuu ka jiñaꞌa ña: ―Jitoꞌo, kuꞌu tee kaꞌan too maa ni.
JOH 11:4 Te nuu ni jini Jesús tnoꞌo yun, te jiñaꞌa ya: ―Kueꞌe yaꞌa, chi masu kueꞌe ja kuu de kuu, chi saa nagua ja vi kuni ñayiu ja kaꞌnu ndevaꞌa kuu ia Dios, nagua ja jin kueꞌe yaꞌa, te suni xneꞌe Seꞌe Dios ja kuu kaꞌnu ya ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:5 Te ni okaꞌan too ndevaꞌa ña Jesús jin Lázaro vi Marta vi jin kuꞌu ña.
JOH 11:6 Te nuu ni niꞌi tnoꞌo ya ja kuꞌu Lázaro, te ni kendoo ka ya uu ka kiuu nuu ni oo ya yun.
JOH 11:7 Yun te saa jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Na noꞌokuei tukuo Judea inka jichi.
JOH 11:8 Te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ―Mastru, oo yatni ni kiuu ja ka nduku tee ka kuu nijaꞌnu nuu tnaꞌo judio ja vi kuun ña de yuu, ¿te a vi kuini tuku ni kiꞌin ni yun? ―ka jiñaꞌa de.
JOH 11:9 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A masu uxi uu ore nevaꞌa in kiuu ja satniuo? Te nuu ja in ñayiu jika tnoꞌo nduu, te ma kachi jaꞌi, chi ndijin ndiaꞌi jin nikandii oo ñuyiu yaꞌa.
JOH 11:10 Su na in jika tnoꞌo jakuaa, te kachi jaꞌi, chi tu ndijin nui.
JOH 11:11 Yun te jiñaꞌa ka ya: ―Lázaro, tee ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jion, chi ni kixin de, yun guaa kiꞌin san xtoto san de ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:12 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ―Jitoꞌo san, nuu ja kixin vaꞌa maa de, te nduvaꞌa de.
JOH 11:13 Su Jesús, chi tnoꞌo yun ni kaꞌan ya ja ni jiꞌi Lázaro. Te ni ka ndakani ini tee ka skuaꞌa jin ya ja kaꞌan ya siki ja kixin vaꞌa maa de.
JOH 11:14 Yun te ni kaꞌan kaji Jesús: ―Ja ni jiꞌi Lázaro.
JOH 11:15 Te kusii ini san ja jaꞌa in in maa ni ja tu ni ka oo yun, chi saa nagua ja vi kandija guaꞌa ka ni, su na kiꞌon nuu oo ndiyi yun ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:16 Yun te jiñaꞌa Tomás, tee ka xnani Kuati, nuu sava ka tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿A suni kiꞌinkuei yoon, nagua ja suni vi kuo jin ya? ―jiñaꞌa de.
JOH 11:17 Te nuu ni kenta Jesús ñuu Betania, te ni jini ya ja ni kuu kuun kiuu ni jinkoyuꞌu Lázaro in kava veꞌe.
JOH 11:18 Te yatni oo ñuu Betania jin ñuu Jerusalén, vaa ndee yatni uni kilómetro.
JOH 11:19 Te kuaꞌa ñayiu judio ni ka junkoto ña jin Marta vi María, ja ni ka ndakuñaꞌi tnoꞌo ndee ini nuu ña, ja ni jiꞌi kuaꞌa ña.
JOH 11:20 Yun te nuu ni niꞌi tnoꞌo Marta ja kuaꞌan Jesús, te ni kee ña ja ni nutnaꞌa ña jin ya, su María chi ni ndoo ña veꞌe ña.
JOH 11:21 Te jiñaꞌa Marta nuu Jesús: ―Jitoꞌo san, nuu suaꞌa te ni oo ni yaꞌa, chi ma kuu kuaꞌa san nuu siun.
JOH 11:22 Su visi ni saa, te jini san ja ndiꞌi ni ja jikan ni nuu ia Dios, te taa ya ―jiñaꞌa ña.
JOH 11:23 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ndateku kuaꞌa ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:24 Te jiñaꞌa Marta: ―Jini san ja ndateku de nuu vi ndateku ndiyi kiuu sandiꞌi ―jiñaꞌa ña.
JOH 11:25 Te jiñaꞌa Jesús: ―Maa san kuu ia ndaxteku ñayiu, te kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani. Te na in kandija ña jin san, visi na kui, su kotekui.
JOH 11:26 Te ndiꞌi ñayiu ja ka teku, te ka kandija ña jin san, ma vi kui in jichi ni. ¿A kandija ni tnoꞌo yaꞌa? ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:27 Te jiñaꞌa ña: ―Saa, vi Jitoꞌo san, kandija san ja maa ni kuu ia ni tetniuu Dios vi Seꞌe maa ia Dios, ja vaji ni nuu ñuyiu yaꞌa ―jiñaꞌa ña.
JOH 11:28 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni jaꞌan Marta ni nukana ña kuꞌu ña María, ni kaxtnoꞌo yuꞌu ña, te jiñaꞌa ña: ―Ni kee Mastru yaꞌa, te kana ña ya jin lo ―jiñaꞌa ña.
JOH 11:29 Te nuu ni jini María tnoꞌo yun, te vi ñama kuiti ni ndakoo ña, te kuaꞌan ña nuu oo Jesús.
JOH 11:30 Te chiaꞌan ka ja kiuu Jesús maa ñuu, chi oo ii ni ya nuu ni nutnaꞌa ña Marta jin ya.
JOH 11:31 Yun te nuu ni ka jini ñayiu judio ja ka oo veꞌe María ja ka ndakuñaꞌa tnoꞌo ndee ini nuu ña, ja ñama kuiti ni ndakoo ña, te ni kee ña kuaꞌan ña, te ni ka jata ndikin ña de jin ña, chi ni ka ndakani ini de ja kuaꞌan ña ja ndaꞌi ña yuꞌu ñaña ndi kuaꞌa ña.
JOH 11:32 Te nuu ni kenta María nuu oo Jesús, te ni junkuiin jiti ña nuu jaꞌa ya, te jiñaꞌa ña: ―Jitoꞌo san, nuu suaꞌa te ni oo ni yaꞌa, chi ma kuu kuaꞌa san nuu siun ―jiñaꞌa ña.
JOH 11:33 Yun te nuu ni jini Jesús ja ndaꞌi María vi suni ka ndaꞌi ñayiu judio ja ka ndeka tnaꞌa jin ña, te ni tnaꞌu ini ya, chi ni kundaꞌu ini ña ya.
JOH 11:34 Te ni jikan tnoꞌo ya: ―¿Ndenu mamaa ni ka tayuꞌu ni de? Te ka jiñaꞌa ña: ―Jitoꞌo san, neꞌe ni kiꞌon, te kuni ni.
JOH 11:35 Te ni ndaꞌi Jesús.
JOH 11:36 Yun te ka ndatnoꞌo ñayiu judio: ―Vi kondiaꞌa ni na kuaꞌa ni okaꞌan too ña de ―ka kachi.
JOH 11:37 Su sava kai, chi ka jiñaꞌi: ―Tee yaꞌa ja ni ndasaꞌa de nduchi nuu tee ni okuꞌu nuu yun, ¿a ma kuu suni saꞌa de ja ma kuu Lázaro nuu siun? ―ka kachi de.
JOH 11:38 Te ni tnaꞌu ndevaꞌa tuku ini Jesús, te ni jino ya yuꞌu ñaña yun. Te yau ñaña yun kuu in kava veꞌe, te yeꞌe kava veꞌe yun ndesi in kava kaꞌnu.
JOH 11:39 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vi xtajioo ni kava jian. Te jiñaꞌa Marta, kuaꞌa ndiyi yun: ―Jitoꞌo san, ja ni jaꞌan kueꞌe, chi ja ni kuu kuun kiuu yiyuꞌu de ―jiñaꞌa ña.
JOH 11:40 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ja ni kaꞌan san nuu ni ja nuu ja kandija ni, te kuni ni jakaꞌnu ia Dios ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:41 Yun te ni ka xtajioo de kava ja ndesi yuꞌu yau ñaña yun. Te ni ndanenuu Jesús ichi andivi, te jiñaꞌa ya: ―Ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Tata Yua san, chi nini ni tnoꞌo kaꞌan san nuu ndakuatu san.
JOH 11:42 Te ja jini san ja siun ni nini ni tnoꞌo kaꞌan san, su ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja kuu javaꞌa maa ñayiu kuaꞌa ka oo yaꞌa, nagua ja na vi kandija ñai ja maa ni ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:43 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni kana jaa ya: ―Lázaro, ndee ni nuu oo ni jian ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:44 Te ni ndee ni tee ni jiꞌi yun, ñutuu ndaꞌa de vi siꞌin de saꞌun nani, te nuu de ñutuu inka saꞌun. Te jiñaꞌa Jesús: ―Vi ndajin ni saꞌun ñutuu de jian, te vi siaa ni de na kiꞌin maa de ―jiñaꞌa ya.
JOH 11:45 Yun te kuaꞌa ñayiu judio ja ka ndeka tnaꞌa jin María ni ka kandija Jesús, nuu ni ka jini tniuu kaꞌnu ni saꞌa ya.
JOH 11:46 Su sava de ni jaꞌankuei nuu tee ka kuu fariseo, te ni ka ndakani de naxa ni saꞌa Jesús.
JOH 11:47 Yun te ni ka ndututu tee ka kuu fariseo jin tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu in nuu junta, te ni ka kachi de: ―¿Naxa vi saꞌo? Te tee yaꞌa, chi saꞌa de kuaꞌa tniuu naꞌnu.
JOH 11:48 Te nuu ja vi kuaꞌo tnoꞌo ja siun ni kosaꞌa de, te ndiꞌi ñayiu vi kandija ña jin de. Te kikuei tee ka netniuu Roma, te vi xnaa de veñuꞌu kaꞌnuo vi ñayiu ñuo ―ka kachi de.
JOH 11:49 Yun te in tnaꞌa de nani Caifás, ja kuu de sutu kuu nijaꞌnu ka kuia yun, jiñaꞌa de: ―Maa ni, chi tu ka jini saꞌun ni.
JOH 11:50 Te ni tu ka ndakani ini ni, ja guaꞌa ka kuu ja na kuu in tee ja jaꞌa ñayiu ñuo, te masu ja vi ndiꞌo vi naa ―jiñaꞌa de.
JOH 11:51 Te tnoꞌo yun ni kaꞌan de, su masu ja ni jani ini maa de kuu, chi chia siun sutu kuu nijaꞌnu ka kuu maa de kuia yun, te yun guaa ni ndakani de tnoꞌo maa ia Dios ja kuu Jesús ja jaꞌa ñayiu ñuu judio.
JOH 11:52 Te masu maintnoꞌo ja jaꞌa ñayiu ñuu judio kuu ya, chi suni ja ndaxtutu ya ndiꞌi ñayiu ja ka kui seꞌe maa ia Dios ja ni ka jitenui taka ñuu.
JOH 11:53 Te vi guaa ndee kiuu saa ni junkau tnaꞌa tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja vi kaꞌni de Jesús.
JOH 11:54 Te yun guaa tu ni kuu kaka ndijin ka Jesús neꞌu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio. Chi ni kee ya Judea yun, te kuaꞌan ya in ñuu nani Efraín, yatni nuu oo ñuꞌu teꞌa, te ñuu yun ni ka kendoo ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
JOH 11:55 Te ja ni kuyatni ja ñuꞌu viko pascua ja ka saꞌa ñayiu judio, te kuaꞌa ñayiu taka ñuu kuaꞌankuei Jerusalén ja vi skunkui nagua kaꞌan Ley ja vi nduvii nuu ia Dios, ama ka ja kejaꞌa viko pascua yun.
JOH 11:56 Te ka ndanduku de Jesús nuu ka oo de nuu veñuꞌu yun, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa in in de: ―¿Naxa kachi tna ni? ¿A ma kii Jesús viko yaꞌa? ―ka kachi de.
JOH 11:57 Te sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu fariseo, ni ka xtaku de tniuu ja nuu ja ndee in ñayiu jini ndenu oo ya, te na kaxtnoꞌi nagua ja kuu vi kakuiko ña de jin ya.
JOH 12:1 Te nuu jaꞌni ka ña iñu kiuu ja kitnaꞌa viko pascua, te ni jaꞌan Jesús ñuu Betania nuu oo Lázaro, tee ni jiꞌi, te ni ndateku de neꞌu ndiyi.
JOH 12:2 Te ni ka saꞌa de in viko ja ni ka jaxini de jin ya, te ni jani Marta koꞌo xini, te Lázaro kuu in tee ka nukoo in ni ja ka jaxini jin ya nuu mesa.
JOH 12:3 Yun te ni kundaꞌa María sava litro tatna xiko ja kuu ndimaa ita nardo ja ndee yaꞌu ndevaꞌa, te ni joso ña siꞌin Jesús, te ni ndasichi ña jin ixi xini ña, te vi ninii ini veꞌe ni chitu xiko tatna yun.
JOH 12:4 Yun te jiñaꞌa Judas Iscariote, seyii Simón, in tee ka skuaꞌa jin Jesús, tee ni xtuu ña jin ya nuu kuee ka:
JOH 12:5 ―¿Nau ja tu ni ka xiko tatna xiko yaꞌa, te vaa ndee uni ciento kiuu yaꞌu ja satniuu in ñayiu kuu, te vi kuñaꞌa nuu ñayiu ka kundaꞌu nuu siun? ―jiñaꞌa de.
JOH 12:6 Yun ni kaꞌan de, su masu ja kundaꞌu ndija ini de ñayiu ka kundaꞌu, chi chia kuiꞌna de, te maa de ni teku tniuu nee de itni nuu ñuꞌu xuꞌun, te suꞌu de xuꞌun ka tnaa ñayiu nuu itni yun.
JOH 12:7 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ma koxnaꞌa ni ña, kokuu maa maa ña, chi ja ni saꞌa ña yaꞌa kuu ja ni saꞌa tuaꞌa ña yiki kuñu san kiuu jinkoyuꞌu san.
JOH 12:8 Chi siun ni vi koo ni jin ñayiu ka kundaꞌu. Su sein, chi masu siun ni vi koo ―jiñaꞌa ya.
JOH 12:9 Te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu judio ni ka jini ja oo Jesús ñuu Betania, te ni jaꞌankuei de yun, masu maintnoꞌo ni ja vi kuni de ya, chi suni ja vi kuni de Lázaro, tee ni ndaxteku ya neꞌu ndiyi.
JOH 12:10 Yun te ni ka skaka tnaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu ja suni vi kaꞌni de Lázaro.
JOH 12:11 Chi ja jaꞌa Lázaro, te ni ka kujioo kuaꞌa tnaꞌa de judio nuu ka kaxtnoꞌo de, te ni ka kandijai Jesús.
JOH 12:12 Te inka kiuu tnee suaꞌa, te kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ja ni jinokuei viko pascua yun, ni ka niꞌi tnoꞌo ja kuaꞌan Jesús ñuu Jerusalén.
JOH 12:13 Te ni ka jaꞌndei ndaꞌa tnu ñuu, te ni kekuei ja mavinutnaꞌi ya. Te ni ka kana jai: ―¡Kaꞌnu kuu maa ni! Na taꞌu na ndetu ia vaji jin sivi maa Jitoꞌo Dios ja kotatnuni ya, ia kuu rey ñayiu Israel ―ka kachi.
JOH 12:14 Te ni niꞌi Jesús in mentu luluu, te ni ka koso ya ti, nagua yoso nuu tutu ii:
JOH 12:15 Ma vi koyuꞌu maa ni ñayiu ñuu Sión. Vi kondiaꞌa ni yaꞌa vaji rey ni, Yoso ya in mentu luluu kachi nuu tutu ii.
JOH 12:16 Te tu ni ka jinkuiꞌnu ini tee ka skuaꞌa jin ya kiuu yun ja siun kei kaꞌan nuu tutu ii, su nuu ni ndukaꞌnu Jesús ja mandaa ya andivi, yun te saa ni ka ndakaꞌan de ja ndiꞌi tnoꞌo ja yoso yun kaꞌan ja jaꞌa ya, vi nagua ni ka saꞌa ña jin ya.
JOH 12:17 Te ñayiu ja ka oo jin Jesús ka ndakani nuu sava ka ñayiu nagua ni ka jini ni saꞌa ya, nuu ni ndakana ya Lázaro nuu ni yiyuꞌu de kava veꞌe, te ni ndaxteku ña ya.
JOH 12:18 Te yun guaa ni kekuei ñayiu kuaꞌa ja ni ka nutnaꞌa ña jin ya, chi ni ka niꞌi tnoꞌi ja ni saꞌa ya tniuu kaꞌnu yaꞌa.
JOH 12:19 Su yun te ka ndatnoꞌo tnaꞌa maa tee fariseo: ―Vitna te ni ka jini maa ni ja tu nagua ka niꞌi saꞌuon. Chi ka ndiaꞌa nuu maa ni ja vi ndiꞌi kuiti ñayiu kuaꞌankuei jin de ―ka kachi de.
JOH 12:20 Te neꞌu ñayiu kuaꞌa yun ni jinokuei sava tee ñuu Grecia maa Jerusalén viko pascua ja vi chiñuꞌu de ia Dios.
JOH 12:21 Te ni ka jintnaꞌa de Felipe, tee ñuu Betsaida, ja tnii Galilea, te ni ka kaꞌan ndaꞌu de, te ka jiñaꞌa de: ―Ka kuini san ja vi kaꞌan san jin Jesús, vi ñani ―ka jiñaꞌa de.
JOH 12:22 Yun te ni jaꞌan Felipe, te ni ndakani de nuu Andrés, te ndi nduu de ni ka nukani nuu Jesús.
JOH 12:23 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ja ni kenta maa kiuu ja ndukaꞌnu Seꞌe Teyii.
JOH 12:24 Chi kaꞌan ndandaa ndija san ja nuu ja ma junkau in ndikin triu nuu ñuꞌu, te kiyuꞌu, nuu saa te invaa ni ndikin kokuu, su nuu ja na jinkiyuꞌu, te ndee ja ndakaya kuaꞌa ndevaꞌa.
JOH 12:25 Chi na ñayiu kutoi ja tekui, te skunai mai, te na ñayiu tu ndiꞌni ndevaꞌi ja tekui nuu ñuyiu yaꞌa, te tavaꞌi mai ja kotekui nikuii nikani.
JOH 12:26 Te na ñayiu kuini ja kunukuechi nuu san, te na kondikin ñai jin san. Te ndee nuu koo maa san, te suni yun koo ñayiu jinokuechi nuu san. Te nuu ja ndee ñayiu kunukuechi nuu san, te saꞌa kaꞌnu ña Tata san.
JOH 12:27 Te suni jiñaꞌa Jesús: ―Tnaꞌu ndevaꞌa ini san vitna, ¿te naxa kaꞌan san? ¿A kuñaꞌa san nuu Tata san: “Skaku niꞌnu ña ni nuu tnundoꞌo yaꞌa vitna”? Ñaꞌa, ma kuu, chi ja jaꞌa yaꞌa guaa ni kenta san vitna ja tnaꞌa san tnundoꞌo.
JOH 12:28 Tata, xneꞌe ni maa ni ja ia kaꞌnu kuu ni ―jiñaꞌa ya. Yun te ni kenta in tnoꞌo ichi andivi ja kaꞌan: ―Ja ni xneꞌe rin ja kuu kaꞌnu rin, te xneꞌe tuku rin inka jichi ―jiñaꞌa ia Dios nuu tnoꞌo yun.
JOH 12:29 Te ni ka jini ñayiu ka oo yun, te ka kaꞌin ja vaa tajan kana, te sava kai ka kaꞌan: ―In ia jinokuechi nuu Dios kuu ia ni kaꞌan yun.
JOH 12:30 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Masu ja jaꞌa sein ni kaꞌan ia Dios nuu tnoꞌo yaꞌa, chi ja jaꞌa maa ni.
JOH 12:31 Chi vitna kuu ja saꞌa ndaa ia Dios yika kuechi ñayiu ñuyiu. Te vitna guaa skunu ya jakueꞌe ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa.
JOH 12:32 Te nuu na ndakoo sukun san nuu ñuꞌu yaꞌa, te saꞌa san ja ndiꞌi ñayiu kikuei nuu maa san ―jiñaꞌa ya.
JOH 12:33 Te tnoꞌo yun ni kaꞌan ya ja kaxtnoꞌo ya naxa ndoꞌo ya ja kuu ya.
JOH 12:34 Te ka jiñaꞌa ñayiu yun nuu ya: ―Ka jini san ja kaꞌan nuu Ley, ja Kristu, ia tetniuu Dios, chi koteku ya nikuii nikani. ¿Te nau ja kaꞌan ni ja nini kuu ja ndakoo sukun Seꞌe Teyii? ¿Te na in kuu Seꞌe Teyii yun nuu saa? ―ka jiñaꞌi.
JOH 12:35 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Ndee saa ni ka kiuu vi koo ni jin ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu. Te vi kaka ni vitna ja oo ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu, nagua ja ma kiꞌin ña ñunee. Chi na in jika ñunee, te tu jini ndenu kuaꞌin.
JOH 12:36 Te vitna ja ka oo ka ni jin san, vi kandija ña ni ja kuu san ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu, nagua ja vi kokuu ni seꞌe ia yeꞌe niꞌnu ―jiñaꞌa ya. Te tnoꞌo yun ni kaꞌan Jesús, te kuaꞌan ya ja ni tayuꞌu nuu ya nuu ñayiu yun.
JOH 12:37 Te visi kuaꞌa tniuu naꞌnu ni saꞌa Jesús jin nuu ñayiu yun, su tu ni ka kandija ñai jin ya.
JOH 12:38 Chi saa suaꞌa nagua ja skunkuu tnoꞌo ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, ja kaꞌan suaꞌa: Jitoꞌo san, tu ni ka kandija ñayiu tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo san, te tu ni ka kandijai tniuu kaꞌnu ja ni xneꞌe maa Jitoꞌo san, ja ia kaꞌnu kuu ni kachi nuu tutu ii.
JOH 12:39 Te yun guaa tu ni kuu vi kandija ñayiu, chi suni ni kaꞌan Isaías:
JOH 12:40 Ni jasi ia Dios nduchi nui, te ni ka kundee ndevaꞌa ini anui, nagua ja ma vi kuni jin nduchi nui, ni ma vi jinkuiꞌnu ini ja vi ndasamai mai, te vi kiundui nuu ya, te ndasaꞌa ya ndee ini ndee anui kaꞌan nuu tutu ii.
JOH 12:41 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan Isaías, nuu ni skuni ña ia Dios jin de ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa Jesús, te ja jaꞌa ya ni kaꞌan de.
JOH 12:42 Te visi ni saa, te kuaꞌa ñayiu judio ni ka kandija ña jin ya, te vi guaa ndee tee ka tatnuni ni ka kandija ya. Su ja ka yuꞌu de tee ka kuu fariseo, guaa tu ni ka kaxtnoꞌo de ja ka kandija de ya, nagua ja ma vi skunu ña jin de nuu veꞌe ii sinagoga.
JOH 12:43 Chi ka ndioo ka ini de ja vi saꞌa kaꞌnu ña ñayiu, masu ja saꞌa kaꞌnu ña maa ia Dios.
JOH 12:44 Ni kana jaa Jesús, te jiñaꞌa ya: ―Na ñayiu kandija ña jin san, te masu maintnoꞌo ni maa san kandijai, chi suni kandijai maa Tata, ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 12:45 Te na ñayiu jini ña jin san, te suni jini ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 12:46 Maa san kuu ñuꞌu ja yeꞌe niꞌnu nuu ñayiu, te vaji san nuu ñuyiu, nagua ja ndiꞌi ñayiu ja ka kandija ña jin san, te ma vi koi ñunee.
JOH 12:47 Su ñayiu ja nini tnoꞌo kaꞌan san, te tu jantnoꞌi, masu sein kuu ja kaꞌnde yika kuechi ñayiu yun, chi masu vaji san ja kaꞌnde san yika kuechi ñayiu ñuyiu, chi vaji san ja skaku niꞌnu san jin.
JOH 12:48 Su na ñayiu skexiko ña jin san, te tu jantaꞌui tnoꞌo kaꞌan san, te ja oo na in kaꞌnde yika kuechi, chi tnoꞌo ja kaꞌan san yaꞌa kuu ja kaꞌnde yika kuechi ñayiu kiuu sandiꞌi.
JOH 12:49 Chi masu kaꞌan san nagua kuini maa san, chi maa Tata Dios, ia ni tetniuu ña jin san, kuu ia ni tatnuni na tnoꞌo kuu ja kaꞌan san, vi ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu.
JOH 12:50 Te jini san ja tnoꞌo ja tatnuni Tata san kuu ja saꞌa ja vi koteku ñayiu nikuii nikani. Te yun guaa tnoꞌo ja kaꞌan san yaꞌa, chi kaꞌan san nagua tatnuni maa Tata san ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:1 Te jañini ama ka ja kejaꞌa viko pascua ñayiu judio, te ja ni jini kaji Jesús ja ni kenta kiuu ja xndendoo ya ñuyiu yaꞌa, te noꞌo ya ja ndanitnaꞌa ya jin Tata ya. Te ja siun ni okutoo ya ñayiu maa ya ja ka oi nuu ñuyiu, te vi saa ni kutoo ña ya guaa ndee kiuu sandiꞌi.
JOH 13:2 Te nuu ka nukoo ya ja vi kaxini ya, te suni oo Judas Iscariote, seꞌe Simón. Su ja ni kee tachi anu de ja xtuu ña de jin Jesús.
JOH 13:3 Te ja jini guaꞌa maa Jesús ja ni jiñaꞌa Tata ya ndiꞌi ja oo yaꞌa nuu ndaꞌa ya, te nuu maa Dios vaji ya, te suni nuu maa ia Dios ndajiokuiin ya noꞌo ya.
JOH 13:4 Te nuu ka nukoo ya nuu mesa, ni ndakoo ya, te ni tau ya saꞌun yosoninu niꞌnu ya, te ni chindee ya in toalla xiin chii ya.
JOH 13:5 Yun te ni tnaa ya ndute nuu in tijaꞌan, te ni jinkondee ya ni ndakate ya siꞌin tee ka skuaꞌa jin ya, te ni ndasichi ya jin toalla ja yindee xiin chii ya.
JOH 13:6 Yun te nuu ni kenta ya ja ndakate ya siꞌin Simón Pedro, te jiñaꞌa Pedro nuu ya: ―Jitoꞌo san, ¿nau ja saa maa ni ndakate siꞌin san? ―jiñaꞌa de.
JOH 13:7 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ma junkuiꞌnu ini ni ja saꞌa san vitna, su nuu kuee ka, te junkuiꞌnu ini ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:8 Te jiñaꞌa Pedro: ―Ja maa san, chi ma ndakate saꞌun ni siꞌin san. Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja ma ndakate san siꞌin ni, te ma niꞌi taꞌu ni ja koo ni jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:9 Te jiñaꞌa Simón Pedro: ―Jitoꞌo san, masu maintnoꞌo ni siꞌin san ndakate ni, chi suni ndakate ni ndaꞌa san vi xini san ―jiñaꞌa de.
JOH 13:10 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tee ja vi inka ni jichi de, tu jiniuꞌu ka ja ndundoo de, maa ni siꞌin de, chi ja oo vii nii de. Te maa ni, chi ja ka oo vii ni, visi masu ndiꞌi ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:11 Chi ni jini ya ndee tee kuu ja xtuu ña jin ya, te yun guaa jiñaꞌa ya: “Masu ndiꞌi ni ka oo vii”.
JOH 13:12 Yun te nuu ni kuu ni ndakate ya siꞌi ndiꞌi de, te ni ndakiꞌin ya saꞌun tikani ja yosoninu niꞌnu ya, te ni nukoo ya nuu mesa, te jiñaꞌa ya: ―¿A ni ka junkuiꞌnu ini ni nagua kuu ja ni saꞌa san jin ni?
JOH 13:13 Te maa ni chi “Mastru” vi “Jitoꞌo” ka xnani ña ni, te vatuka ka kaꞌan ni, chi suu ndija kuu san.
JOH 13:14 Nuu saa te nuu ja maa san kuu Mastru vi Jitoꞌo, te ni ndakate san siꞌin ni, te suni maa ni, kuini ja vi ndakate ni siꞌin in in ni.
JOH 13:15 Chi yaꞌa kuu in taniñu ja ni kaxtnoꞌo san, nagua ja suni vi saꞌa ni nagua ni saꞌa maa san.
JOH 13:16 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja in tee jinokuechi, chi masu kuu kaꞌnu ka de nuu jitoꞌo de. Te ni tee ja ni ka tetniuu ña, masu kuu kaꞌnu ka de nuu tee ni tetniuu ña yun.
JOH 13:17 Te nase inu taꞌu nase inu ndetu ni nuu ja ka junkuiꞌnu ini ni tniuu yaꞌa, te vi kosaꞌa ni.
JOH 13:18 Te masu kaꞌan san ja jaꞌa ndiꞌi ni, chi ja jini maa san na in ni ndakaji san. Su saa te skunkuu nagua kaꞌan nuu tutu ii: Tee ka jaa in ni jin san xtaa ni ndakoo de siki san. Kachi nuu tutu ii.
JOH 13:19 ’Te vi ndee vitna ja kaꞌan san, ama ka ja nagua kokuu, nagua ja nuu na vi xtuu ña, te vi kandija ña ni ja sein, chi Maa San Kuu.
JOH 13:20 Te kaꞌan ndandaa ndija san ja na ñayiu jantaꞌu na in ni tetniuu san, te maa san jantaꞌui, te na in jantaꞌu ña jin maa san, te jantaꞌui ia ni tetniuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:21 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te ni tnaꞌu ndevaꞌa ini ya, te ni kaxtnoꞌo ya, te jiñaꞌa ya: ―Kaꞌan ndandaa ndija san ja in maa ni xtuu ña jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:22 Yun te ni ka jinkondee tee ka skuaꞌa jin ya ka ndiaꞌa tnaꞌa de, te tu ni ka kutnuni ini de na xiin jaꞌa kaꞌan ya.
JOH 13:23 Te in tee ka skuaꞌa jin ya ja kaꞌan too ka ya, nukondee de xiin ya nuu mesa ja ka jaxini de jin ya.
JOH 13:24 Te ni saꞌa Simón Pedro seña nuu de ja na kakan tnoꞌo de nuu ya na ndee de kuu ja kaꞌan jin ya.
JOH 13:25 Yun te ni jintnaꞌa yatni tee yun ndika Jesús, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―¿Ndee tee kuu, vi Jitoꞌo san? ―jiñaꞌa de.
JOH 13:26 Te jiñaꞌa Jesús: ―Na xndajin san xtaa triu, te na tee xiin nuu kuñaꞌa san, te suu tee yun kuu ―jiñaꞌa ya. Te ni xndajin ya xtaa triu yun, te ni jiñaꞌa ya nuu Judas Iscariote, seꞌe Simón.
JOH 13:27 Te ni jaa de xtaa triu yun, te ni kee Tachi anu de. Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Nagua kuini ni ja saꞌa ni, te saꞌa ñama ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:28 Su vi ni in tee ka jaxini jin ya nuu mesa yun, tu ni ka junkuiꞌnu ini de nau ja siun jiñaꞌa ya nuu de.
JOH 13:29 Chi sava de ni ka ndakani ini ja ni kaꞌan Jesús jin Judas ja na kuaan de nagua ka jiniuꞌu ya nuu viko yun, axi kuñaꞌa de joo xuꞌun nuu ñayiu ka kundaꞌu, chi maa de ndiso itni xuꞌun.
JOH 13:30 Te vi nuu ni jaa de in yuꞌu xtaa triu yun, te ni kee ni de kuaꞌan de, te ja ni kunee.
JOH 13:31 Yun te nuu ni kee Judas kuaꞌan de, te jiñaꞌa Jesús: ―Vitna te xneꞌe Seꞌe Teyii maa ya ja kuu kaꞌnu ya. Te ja jaꞌa maa ya vi kuni ñayiu naxa kuu kaꞌnu ndevaꞌa ia Dios.
JOH 13:32 Te nuu ja Seꞌe Teyii xneꞌe ja kuu kaꞌnu ia Dios, te suni ñama xneꞌe ia Dios ja kuu kaꞌnu Seꞌe ya.
JOH 13:33 Nunuu ni ka vi koo, vi ilu. Te vi ndanduku ña maa ni, su nagua ja ni kaꞌan san nuu tnaꞌo judio, te yun kaꞌan san nuu maa ni vitna ja ma kuu kiꞌinkuei ni nuu kiꞌin san.
JOH 13:34 Te taa san in tnoꞌo jaa ja tatnuni san ja vi kokutoo tnaꞌa in in maa ni. Chi nagua kutoo ña san jin in in ni, te suni saa vi kokutoo tnaꞌa in in maa ni.
JOH 13:35 Chi nuu ja ka kutoo tnaꞌa in in maa ni, te yun vi kuni ndiꞌi ñayiu ja ka kuu ni tee ka skuaꞌa jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:36 Te jiñaꞌa Simón Pedro: ―¿Ndenu kuu nuu kiꞌin ni, vi Jitoꞌo san? Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu kiꞌin san, chi ma kuu kondikin ña ni vitna, su nuu kuee ka, te kondikin ña ni jaa ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 13:37 Te jiñaꞌa Pedro: ―Jitoꞌo san, ¿nau ja ma kuu kondikin ña san vitna? Te oo anu san naxa ni na kokuu, visi na kuu san ja jaꞌa ni ―jiñaꞌa de.
JOH 13:38 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A vi ndija ni ja vi oo anu ni ja kuu ni ja jaꞌa san? Kaꞌan ndandaa ndija san ja vi ama ka ja kana liꞌli, te uni jichi ma ndaa yuꞌu ni ja jini ña ni jin san ―jiñaꞌa ya.
JOH 14:1 Te jiñaꞌa ka Jesús: ―Ma vi tnaꞌu ini ni, vi kandija ni ia Dios, te suni vi kandija ña ni jin maa san.
JOH 14:2 Chi nuu oo Tata san, chi oo kuakuaꞌa veꞌe nuu vi koo ni. Su nuu suaꞌa te masu saa oo, chi ja kokaꞌan san nuu ni. Su noꞌo san savaꞌa san nuu vi koo ni.
JOH 14:3 Te nuu ja noꞌo san, te savaꞌa san in nuu vi koo ni, te ndii tuku san inka jichi, ndikuaka ña maa san, nagua ja vi nuu koo san, te suni yun vi koo ni.
JOH 14:4 Te ja ka jini maa ni ndenu kiꞌin san, te suni ka jini ni ichi ―jiñaꞌa ya.
JOH 14:5 Te jiñaꞌa Tomás: ―Jitoꞌo san, tu ka jini san ndenu kiꞌin ni, ¿te naxa vi kuni sein ichi yun? ―jiñaꞌa de.
JOH 14:6 Te jiñaꞌa Jesús: ―Maa san kuu ichi guaꞌa vi tnoꞌo ndaa, vi maa san jiñaꞌa ja ka teku ñayiu. Te ni in ñayiu ma kuu kenta nuu Tata Dios nuu ja masu jin maꞌñu sagua maa san.
JOH 14:7 Te nuu ja na vi kuni ña ni jin san, te suni vi kuni ni Tata san. Su ndee vitna ja ka jini ni ya, chi ja ni ka jini ña ni jin maa san ―jiñaꞌa ya.
JOH 14:8 Te jiñaꞌa Felipe: ―Jitoꞌo san, xneꞌe ni tata ni nuu saa, te yun ni kuu ndiꞌi ―jiñaꞌa de.
JOH 14:9 Te jiñaꞌa Jesús: ―Felipe, ja ni kunaꞌa ka oo, ¿te a vi tu jini ña ni jin san? Chi na in jini ña jin san, te jini Tata san. ¿Te nau ja kaꞌan ni: “Xneꞌe ni Tata ni”?
JOH 14:10 ¿A tu kandija ni ja in ni kuu san jin Tata san, te Tata san in ni kuu ya jin san? Te tnoꞌo ja kaꞌan san, chi masu tnoꞌo ja ñuꞌu ini maa san kuu, chi Tata san, ia oo jin san, kuu ia saꞌa tniuu ja saꞌa san.
JOH 14:11 Kandija ni ja in ni kuu san jin Tata san, te Tata san in ni kuu ya jin san, axi nuu tuu, su kandija ña ni jin san vi jin tniuu saꞌa san.
JOH 14:12 Chi kaꞌan ndandaa ndija san ja na in kandija ña jin san, te tniuu naꞌnu ja saꞌa san yaꞌa suni tniuu yun saꞌi, te vi suaꞌa tniuu naꞌnu ka saꞌi, masu yaꞌa, chi noꞌo san nuu oo Tata san.
JOH 14:13 Te ndiꞌi ja ka jikan ni nuu Tata san jin sivi san, te saꞌa san nagua ka jikan ni, nagua ja xneꞌe san ja kuu san Seꞌe ya ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa Tata san.
JOH 14:14 Chi nuu ja na in guaa kuu ja ka jikan ni jin sivi san, te saꞌa san nagua ka jikan ni.
JOH 14:15 Te jiñaꞌa ka Jesús: ―Te nuu ja ka kutoo ña ni, te vi kuantnoꞌo ni tnoꞌo ja tatnuni san.
JOH 14:16 Te kakan taꞌu san nuu Tata san, te tetniuu ya inka ia chindee chituu ña jin ni, te siun ni koo ya jin in in ni.
JOH 14:17 Te ia yaꞌa kuu Espíritu ndaa, te ma kuu vi kuantaꞌu ñayiu ñuyiu, chi tu ka ndiaꞌi ya, ni tu ka jini ya. Su maa ni, chi ka jini ni ya, chi oo ya jin ni, te siun ni koo ya ini anu ni.
JOH 14:18 Te ma xndendoo ndaꞌu ña san, chi ndajiokuiin san vi koo.
JOH 14:19 Chi joo ni ka koo san, te ma vi kuni ka ña ñayiu ñuyiu jin san. Su maa ni, chi vi kuni ña ni, te vi koteku ni, chi ndateku maa san.
JOH 14:20 Te kiuu yun vi kuni ni ja oo san jin Tata san, te ka oo maa ni jin san, te suni oo san jin in in maa ni.
JOH 14:21 Te na ñayiu tavaꞌa tnoꞌo ja tatnuni san, te jantnoꞌi, ñayiu yun kuu ja kutoo ña jin san, te ñayiu ja kutoo ña jin san, te kokutoo ña Tata san jin, te suni kokutoo san jin, te xneꞌe san maa san nui ―jiñaꞌa ya.
JOH 14:22 Te jiñaꞌa Judas, masu tee kuu Iscariote: ―Jitoꞌo san, ¿nau ja xneꞌe ni maa ni nuu in in sein, te masu nuu ñayiu ñuyiu? ―jiñaꞌa de.
JOH 14:23 Yun te jiñaꞌa Jesús: ―Na ñayiu kutoo ña jin san, te jantnoꞌi tnoꞌo kaꞌan san, te kokutoo ña Tata san jin, te kikuei maa san jin Tata san, te vi koo san jin.
JOH 14:24 Te ñayiu ja tu kutoo ña jin san, chi tu jantnoꞌi tnoꞌo kaꞌan san. Te tnoꞌo ka nini ni ja kaꞌan san yaꞌa, masu tnoꞌo maa san kuu, chi tnoꞌo maa Tata san, ia ni tetniuu ña jin san kuu.
JOH 14:25 Te ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa kaꞌan san vitna ja oo ka san jin in in maa ni.
JOH 14:26 Su jin sivi san tetniuu Tata Dios Espíritu maa ya, nagua ja chindee chituu ña ya, te kaxtnoꞌo ya ndiꞌi nani guaa kuu, chi ndaskaꞌan ña ya ndiꞌi tnoꞌo ja ni kaꞌan san nuu in in maa ni.
JOH 14:27 Te ja kuu kiꞌin san, su xndendoo mani ña san, chi taa san jamani maa san vi koo jin ni, su maa taa san nagua ka taa ñayiu ñuyiu. Te yun guaa ma vi kotnaꞌu ini ni, ni ma vi koyuꞌu ni.
JOH 14:28 Te ja ni ka onini ni, ja ni kaꞌan san: “Noꞌo san, te ndajiokuiin tuku san inka jichi ja vi koo”. Nuu ja ka kutoo ndija ña ni jin san, te ka kusii ini ni, chi ni ka jini ni ni kaꞌan san ja noꞌo san nuu oo Tata san, chi kuu kaꞌnu ka Tata san saa maa san.
JOH 14:29 Te ndee vitna ja kaꞌan san taka tnoꞌo yaꞌa, ama ka ja kokuu, nagua ja kiuu na kokuu, te vi kandija ni.
JOH 14:30 Ma kaꞌan kuaꞌa ka san jin ni, chi ja vaji maa jakueꞌe ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa, te ma kuu saꞌun nagua saꞌa siki san.
JOH 14:31 Su suaꞌa kokuu nagua ja vi kuni ñayiu ñuyiu ja kutoo san Tata san, te saꞌa san nagua ni tatnuni maa ya. ’Vi ndakoo ni, te na kiꞌon ―jiñaꞌa ya.
JOH 15:1 Yun te jiñaꞌa ka Jesús: ―Maa san kuu na kuinio tnu uva ndaa, te Tata san kuu na kunio tee jitu.
JOH 15:2 Te nuu ja ndee in ndaꞌa san ja tu kuun uva, te kaꞌnde ya, su nuu ja kuun ti, te ndasete ya vi ndasavii ya nagua ja na kuun guaꞌa ka ti.
JOH 15:3 Su maa ni, chi ka oo vii anu ni jin maꞌñu sagua tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san.
JOH 15:4 Te siun ni vi koo ni jin san, nagua oo san jin in in maa ni. Chi maa ni maa ndaꞌa yun, te ma kuu kuun uva nuu ja masu tnii jin maa yutnu yun. Te suni saa ni maa ni, chi ma kuu na tniuu guaꞌa vi saꞌa ni nuu ja masu ka oo ni jin san.
JOH 15:5 ’Maa san kuu na kuinio tnu uva, te maa ni ka kuu ndaꞌa tnu, te na ñayiu oo jin san, te suni oo san jin. Te ñayiu yun, guaa kuun kuaꞌa uva nui, chi nuu ja tu maa san oo, te ma kuu saꞌun nagua vi saꞌa ni.
JOH 15:6 Te ñayiu ja tu oo jin san, te kaꞌnde ña Jitoꞌo, te skana ña ya ndee yeꞌe, na kuinio ndaꞌa yutnu, te yun yichi, te vi ndaxtutu, te vi tnaa nuu ñuꞌu ja kai.
JOH 15:7 Te nuu ja vi koo ni maa ni jin san, te vi koo guaꞌa ni jin tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san, nuu saa te vi kakan ni ndiꞌi nagua ka kuini ni, te vi niꞌi ni.
JOH 15:8 Te nuu ka saꞌa ni kuaꞌa tniuu guaꞌa, te ka kuu ni na kuinio ndaꞌa nuu kuun kuaꞌa uva, te yun niꞌi Tata san jayiñuꞌu. Saa te kentakuei ni ja vi kokuu ni tee guaꞌa ja ka skuaꞌa jin san.
JOH 15:9 ’Kutoo ña san jin in in ni, nagua kutoo ña Tata san jin san. Nuu saa te siun ni vi koo ni jin san, chi kutoo ña san.
JOH 15:10 Te nuu ja ka jantnoꞌo ni tnoꞌo ja tatnuni san, te siun ni vi koo ni jin san ja kutoo ña san, nagua jantnoꞌo maa san tnoꞌo ja tatnuni Tata san, te siun ni oo san jin ya ja kutoo ña ya jin san.
JOH 15:11 Te tnoꞌo yaꞌa kaꞌan san nagua ja vi kokusii ini ni jin san, saa te vi ndiꞌi ni jin anu ni vi kosii ini ni.
JOH 15:12 Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja tatnuni san: Ja vi kokaꞌan too tnaꞌa in in maa ni, nagua kaꞌan too ña san jin in in ni.
JOH 15:13 Chi ni in, tu na in kaꞌan too tnaꞌa guaꞌa ka saa yaꞌa: ja vi sokoi mai ja kui ja jaꞌa amigoi.
JOH 15:14 Te maa ni ka kuu amigo san nuu ja ka saꞌa ni nagua tatnuni san.
JOH 15:15 Te ma kaꞌan ka san ja ñayiu ka jinokuechi ka kuu ni, chi ñayiu jinokuechi, chi tu jini nagua saꞌa jitoꞌi. Su amigo kaꞌan san jin ni, chi ni ka onini ni ja ni ndakani san ndiꞌi tnoꞌo ni kaꞌan Tata san.
JOH 15:16 Chi masu maa ni ni ka kaji ña jin san, chi suaꞌa maa san ni kaji ña jin in in ni, te ni skuiso siki ña san ja kiꞌinkuei ni, te vi kaxtnoꞌo ni nuu kuaꞌa ñayiu ja vi kandijai, te kuu na kuinio ja kuun kuaꞌa kiti vixin, te vi koyutnu ñayiu vi kandija yun. Saa nagua ja ndiꞌi ni nagua ka jikan ni nuu Tata Dios jin sivi san, te taa ya vi niꞌi ni.
JOH 15:17 Te yaꞌa kuu ja tatnuni san: Ja vi kaꞌan too tnaꞌa in in maa ni.
JOH 15:18 ’Te nuu ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu ñuyiu jin in in ni, te vi konaꞌa ni ja xtnañuꞌu ka maa san ni ka kaꞌan uꞌu ñai.
JOH 15:19 Chi nuu suaꞌa te ñayiu ñuyiu ka kuu ni, chi vi kokaꞌan too ñai jin ni, nagua ka kaꞌan too tnaꞌi. Su maa san ni ndakaji ña jin in in ni neꞌu ñayiu ñuyiu. Te yun guaa ka kaꞌan uꞌu ñai jin ni, chi masu ka ñayiu ñuyiu ka kuu ni.
JOH 15:20 Te vi kondakaꞌan ni tnoꞌo ja ni kaꞌan san, ja in ñayiu jinokuechi, chi masu kuu kaꞌnu kai saa jitoꞌi. Te nuu ja ka sondikin ña jin san ja vi saꞌa ña jakueꞌe, te suni maa ni, chi vi sondikin ña ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ni. Te nuu ja na vi kuantnoꞌi tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san, te suni vi kuantnoꞌi tnoꞌo ka kaxtnoꞌo ni nui.
JOH 15:21 Te ndiꞌi yaꞌa vi saꞌa ña ñayiu jin ni ja jaꞌa sein, chi tu ka jini ia ni tetniuu ña jin san.
JOH 15:22 Chi nuu suaꞌa te tu sein ni kii ja kaꞌan san nuu ñayiu, chi ma vi koo yika kuechi nuu siun. Su ja vitna, chi ma kuu ka vi kaꞌin ja tu na yika kuechi ka tavi.
JOH 15:23 Chi na ñayiu kaꞌan uꞌu ña jin san, te suni kaꞌan uꞌui Tata san.
JOH 15:24 Chi nuu suaꞌa te tu ni saꞌa san tniuu naꞌnu neꞌu maa ñayiu, tniuu ja vi ni in tee tu na ama saꞌa de siun, te tu na yika kuechi vi kotavi ñayiu yun. Su vitna ja ni ka jini nui tniuu yaꞌa, te visi ni saa, te ka kaꞌan uꞌu ñai jin san vi suni ka kaꞌan uꞌui Tata san.
JOH 15:25 Te saa kokuu nagua ja skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu Ley ia Dios ja ka nevaꞌi nuu kaꞌan suaꞌa: Ni ka kaꞌan uꞌu ñai jin rin, visi tu na kuechi rin kachi tutu ii.
JOH 15:26 ’Su nuu na kenta ia chindee chituu ña ja tetniuu san ya ndee nuu Tata san, te ndakani ya tnoꞌo ja jaꞌa san. Te suu ya kuu Espíritu maa ia Dios ja kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ndaa ja vaji nuu maa Tata Dios.
JOH 15:27 Te suni maa ni, chi vi ndakani ni tnoꞌo ja jaꞌa san, chi siun ni ka oo ni jin san ndee jaxtnañuꞌu nuu ni jinkondee san kaxtnoꞌo san nuu ñayiu.
JOH 16:1 ’Tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan san, nagua ja ma vi ndayuꞌu ni nuu na kii tnundoꞌo.
JOH 16:2 Chi vi skunu ña jin ni nuu veꞌe ii sinagoga. Te kenta kiuu ja nani kuu ñayiu ja vi kaꞌni ña jin ni, vi ndakani ini ja tniuu guaꞌa ka saꞌi nuu ia Dios.
JOH 16:3 Te saa vi saꞌi, chi tu ka jini saꞌuin Tata Dios, te ni tu ka jini ñai jin san.
JOH 16:4 Te ja ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa nagua ja nuu na kenta maa kiuu yun, te vi ndakaꞌan ni ja ja ni kaꞌan san. ’Tu ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ndee jaxtnañuꞌu, chi ni oo maa san jin in in ni.
JOH 16:5 Su vitna te noꞌo san ja koo san jin ia ni tetniuu ña jin san ja vaji san. Te ni in maa ni, tu ndee ni jikan tnoꞌo ña jin san: “¿Ndenu kiꞌin ni?”
JOH 16:6 Chi saa suaꞌa ni ka kusuchi ndevaꞌa ini ni, ja ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa.
JOH 16:7 Su sein, chi kaꞌan ndaa ndija san ja javaꞌa maa ni kuu ja noꞌo san. Chi nuu ja ma noꞌo san, te ma kii ia chindee chituu ña ja koo ya jin in in ni. Su nuu ja noꞌo san, te tetniuu san ya kii ya ja koo ya jin in in ni.
JOH 16:8 Nuu na kenta ya, te xneꞌe kaji ya nuu ñayiu ñuyiu ja ñayiu ka oo yika kuechi ka kui, te suni xneꞌe ya ja oo in ichi ndaa ja kiꞌinkuei, vi xneꞌe ya ja kaꞌnde ndaa ia Dios yika kuechi ñayiu.
JOH 16:9 Chi xneꞌe ya ja ka oo yika kuechi, chi tu ka kandija ñai jin san.
JOH 16:10 Te suni xneꞌe ya ja vi kuni mai ndee ja kuu ichi ndaa, chi noꞌo san nuu oo Tata san, te ma vi kuni uun ka ña ni jin san.
JOH 16:11 Te suni xneꞌe ya ja vi kuni mai, ja saꞌa ndaa ia Dios kuechi, chi ja ni xtau tniaꞌa ya jakueꞌe ja tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa ja tniuyaꞌu jakueꞌe saꞌa.
JOH 16:12 ’Te oo kuaꞌa ka tnoꞌo ja kuini san kaꞌan san, su ma vi kundee ini ni ja vi konini ni vitna.
JOH 16:13 Su nuu na kenta maa Espíritu ja xneꞌe ya tnoꞌo ndaa, te suu maa ya kondeka ña ndiꞌi ichi ndaa, chi ma kaꞌan ya nagua kuini maa ya, chi suaꞌa kaꞌan ya ndiꞌi tnoꞌo ja nini ya kaꞌan ia Dios, te kaxtnoꞌo ya naxa kaa ja kokuu nuu kuee ka.
JOH 16:14 Te saꞌa kaꞌnu ña ya jin san, chi niꞌi ya tnoꞌo maa ia Dios ja vaji nuu san, te ndakaxtnoꞌo ya nuu in in ni.
JOH 16:15 Chi ndiꞌi nagua nevaꞌa Tata san kuu kuenta maa san, te yun guaa ni kaꞌan san ja niꞌi Espíritu tnoꞌo ia Dios ja vaji nuu san, te kaxtnoꞌo ya nuu in in ni.
JOH 16:16 Chi joo ni ka, te ma vi kuni ka ña ni jin san, te suni joo ni ka, te vi ndakuni tuku ña ni, chi noꞌo san ndee nuu oo Tata san ―jiñaꞌa ya.
JOH 16:17 Yun te ni ka jikan tnoꞌo tnaꞌa sava tee ka skuaꞌa jin ya: ―¿Naxa kei tnoꞌo yaꞌa ja kaꞌan ya ja joo ni ka, te ma vi kuni kao ya, te suni joo ni ka, te vi ndakuni tukuo ya? ¿Te na tnoꞌo kuu ja noꞌo ya ndee nuu oo tata ya?
JOH 16:18 ¿Na tnoꞌo kuu tnoꞌo kaꞌan ya “ja joo ni ka”? Tu ka junkuiꞌnu saꞌun inio na tnoꞌo kuu ja kaꞌan ya siun ―ka kachi de.
JOH 16:19 Yun te ni jini Jesús ja ka kuini de vi kakan tnoꞌo ña de, te jiñaꞌa ya: ―¿A ka jikan tnoꞌo tnaꞌa ni siki tnoꞌo ni kaꞌan san: “Ja joo ni ka, te ma vi kuni ka ña ni jin san, te suni joo ni ka, te vi ndakuni tuku ña ni”?
JOH 16:20 Chi kaꞌan ndandaa ndija san ja maa ni, chi vi ndaꞌi ni, te vi kokusuchi ini ni, su ndia ñayiu ñuyiu, chi vi kokusii ini. Su visi ka kusuchi ini ni, su tnoꞌo suchi ini yun ndasama jin ja vi kokusii ini ni.
JOH 16:21 Chi nuu kuyatni ja kaku lulu in ñasiꞌi, jatu chii ña, chi ni jino ore ja kaku lulu ña. Su nuu ja ni kaku suchi yikin yun, te ni tu ka naꞌa ña ja ni jatu ni janiꞌni ña, chi saa suaꞌa kusii ini ña ja ni kaku in seꞌe ña ñuyiu yaꞌa.
JOH 16:22 Te suni saa ni ka ndoꞌo maa ni vitna, chi ka kusuchi ini ni, su nuu ndajiokuiin san ndikoto ña san, te vi ndusii ndevaꞌa ini ni, te ni in ñayiu ma kindee ja vi kokusii ini ni.
JOH 16:23 Te kiuu yun, tu saꞌun ka nagua vi kokakan tnoꞌo ña ni jin san. Te kaꞌan ndandaa ndija san ja ndiꞌi nagua ka jikan ni jin sivi san nuu Tata san, te taa ya.
JOH 16:24 Chi guaa ndee vitna tu nagua ka jikan saꞌun ni nuu Tata san jin sivi san. Su vitna te vi kejaꞌa ni vi kakan ni, te vi niꞌi ni nagua ja saa, te vi kokusii ndevaꞌa ini ni.
JOH 16:25 Te jiñaꞌa tuku Jesús: ―Ni kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa jin tnoꞌo jioniꞌni. Su vaji kiuu ja ma kaꞌan ka san tnoꞌo jioniꞌni, chi saa te kaxtnoꞌo kaji kuiti san ja jaꞌa Tata san.
JOH 16:26 Te kiuu yun, chi vi kakan ni nuu Tata san jin sivi san, te masu nini ka kuu ja kakantaꞌu san nuu Tata san ja jaꞌa in in ni.
JOH 16:27 Chi kutoo ña maa Tata san jin in in ni. Kutoo ña ya, chi ka kutoo ña maa ni jin san, te ka kandija ni ja guaa ndee nuu maa ia Dios vaji san.
JOH 16:28 Ni kee san guaa ndee nuu maa Tata san vaji san nuu ñuyiu yaꞌa, te vitna te xndendoo san ñuyiu, te noꞌo tuku san nuu oo Tata san ―jiñaꞌa ya.
JOH 16:29 Yun te ka jiñaꞌa tee ka skuaꞌa jin ya: ―Vitna te kaꞌan kaji kuiti ni, te tu kaꞌan jioniꞌni ka ni.
JOH 16:30 Vitna te ka jinkuiꞌnu ini san ja jini ni ndiꞌi kuiti, te tu jiniuꞌu ni ja na in tee kokakan tnoꞌo ña jin ni. Yun guaa ka kandija san ja vaji ni guaa ndee nuu maa ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
JOH 16:31 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A ndee vitna te ka kandija ndaa ni?
JOH 16:32 Te vaji kiuu, su vitna te ja ni kenta kiuu yun, ja vi kutenuu ni ichi mamaa ni, te vi xndendoo maintnoꞌo ni ña ni jin san. Su masu kendoo maintnoꞌo san, chi oo san jin Tata san.
JOH 16:33 Te ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan san nagua ja vi koo ni jin jamani ja ni taa san. Chi vi tnaꞌa ni tnundoꞌo nuu ñuyiu, su vi kondee ini ni, chi ja ni kundee san nuu jakueꞌe oo ñuyiu ―jiñaꞌa ya.
JOH 17:1 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Jesús tnoꞌo yaꞌa, te ni ndakondiaꞌa ya ichi andivi, te jiñaꞌa ya: ―Tata, ja ni jino kiuu ja tnaꞌa san tnundoꞌo. Saꞌa kaꞌnu ni Seꞌe ni nuu ñayiu nagua ja suni na saꞌa kaꞌnu ña Seꞌe ni jin ni.
JOH 17:2 Chi ni taa ni tniuu ndiso san nuu ndiꞌi ñayiu, nagua ja ndiꞌi ñayiu ni taa ni nuu san na kuñaꞌa san ja vi kotekui nikuii nikani.
JOH 17:3 Te ja vi kotekui nikuii nikani kuu nuu vi kuni ñai jin ni, ja maa ni kuu invaa ia Dios ndaa, te suni vi kuni ñai jin san ja kuu san Jesukristu, ia ni tetniuu maa ni.
JOH 17:4 Ja ni saꞌa kaꞌnu ña san jin ni nuu ñayiu ñuyiu, chi ja ni xndiꞌi san tniuu ni taa ni nuu san ja saꞌa san.
JOH 17:5 Te vitna, vi Tata, saꞌa kaꞌnu ña ni jin san nuu oo ni, nagua ni ka okuu kaꞌnuo ama ka ja junkoo ñuyiu.
JOH 17:6 ’Ni ndakani san naxa oo naxa kaa ni, nuu ñayiu ni kaji ni neꞌu ñayiu ñuyiu. Ñayiu maa ni ka kui, te ni taa ni nuu san, te ni ka jantnoꞌi tnoꞌo ni.
JOH 17:7 Vitna te ka jini ja ndiꞌi ja ni taa ni nuu san vaji ndee nuu maa ni.
JOH 17:8 Chi ni ndakani san nui ndiꞌi tnoꞌo ja ni kaꞌan ni nuu san, te ni ka jantaꞌui. Te ni ka jini ndai ja nuu maa ni ni kee ndija san vaji san, te ka kandijai ja maa ni ni tetniuu ña jin san.
JOH 17:9 ’Te jikantaꞌu san nuu ni ja jaꞌa mai. Te tu jikantaꞌu san ja jaꞌa ñayiu ñuyiu, chi ja jaꞌa maa ni ñayiu ni ndataa ni nuu san, chi ñayiu maa ni ka kui.
JOH 17:10 Chi ndiꞌi nagua kuu kuenta san, suni kuenta maa ni kuu. Te nagua kuu kuenta ni, suni kuenta maa san kuu. Te jin maꞌñu sagua mai vi kuni ñayiu ja ia kaꞌnu kuu san.
JOH 17:11 Sein, chi maa koo ka san nuu ñuyiu, su ñayiu ni taa ni nuu san, chi vi koo ni nuu ñuyiu. Te maa san, chi ja kuu ndajaa san vi koo, vi Tata Dios, ja kuu ni ia vii. Te jin jakaꞌnu maa ni koto ni taka ñayiu ni taa ni nuu san, nagua ja vi inuu kuiti na vi koi, nagua oo maa san jin ni.
JOH 17:12 Chi nuu ni ka oo san jin nuu ñuyiu yaꞌa, te ni ojito ñukuun san jin, jin jakaꞌnu maa ni. Te ni in ñayiu ni taa ni, tu ni naa ndoñuꞌu, chi maa ni tee niꞌi taꞌu ja junaa, nagua ja skunkuu nagua yoso nuu tutu ii.
JOH 17:13 Su vitna te ja kuu ndajaa san nuu oo ni, te nini oo ka san nuu ñuyiu, te kaꞌan ka san tnoꞌo yaꞌa, nagua ja na vi kokusii ndevaꞌa ini, nagua kusii ini san.
JOH 17:14 Te ja ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo ni nui, te ni ka skexiko ña ñayiu ñuyiu jin, chi masu ñayiu ñuyiu ka kui. Te suni sein, chi masu ñayiu ñuyiu kuu san.
JOH 17:15 Te masu jikantaꞌu san nuu ni ja xtajioo ni jin nuu ñuyiu, chi ja koto kuni ni jin nuu jakueꞌe.
JOH 17:16 Chi masu ñayiu ñuyiu ka kui, te suni sein, chi masu ñayiu ñuyiu kuu san.
JOH 17:17 Te jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndaa ni, saꞌa vii ni jin, chi tnoꞌo maa ni kuu tnoꞌo ndaa.
JOH 17:18 Te nagua ni tetniuu ña ni jin san neꞌu ñayiu ñuyiu, te suni saa ni tetniuu san jin neꞌu ñayiu ñuyiu.
JOH 17:19 Te ja jaꞌa ñayiu yaꞌa, te saꞌa vii saꞌa vaꞌa san jin maa san, nagua ja suni vi koo vii vi koo vaꞌi jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndaa.
JOH 17:20 ’Te masu maa ni ja jaꞌa ñayiu yaꞌa jikantaꞌu san, chi suni ja jaꞌa ñayiu vi kandija ña jin san nuu kuee ka ja vi konini tnoꞌo vi ndakani ñayiu yaꞌa.
JOH 17:21 Te jikantaꞌu san ja inuu kuiti na vi koo ndiꞌi, nagua ja invaa ni ñayiu na vi kokui, nagua oo maa san jin ni, vi Tata, te suni saa ni oo ni jin san. Te inuu kuiti na vi koi jion, nagua ja na vi kandija ñayiu ñuyiu ja maa ni ni tetniuu ña jin san.
JOH 17:22 Ni saꞌa kaꞌnu san jin, nagua ni saꞌa kaꞌnu ña maa ni jin san, nagua ja invaa ni ñayiu na vi kokui, nagua invaa ni ia ka kuu mao.
JOH 17:23 Te oo maa san jin, nagua oo maa ni jin san, nagua ja saa, te kentakuei ndaa kuiti ja vi kokui invaa ni ñayiu, te saa nagua ja vi kuni ñayiu ñuyiu ja maa ni ni tetniuu ña jin san, te kutoo ndevaꞌa ni jin, nagua kutoo ña ni jin san.
JOH 17:24 ’Kuini san, vi Tata, ja ndenu koo san, te suni yun na vi koo ñayiu ja ni taa ni nuu san, nagua ja na vi kuni naxa kuu kaꞌnu san ni saꞌa maa ni. Chi ja kutoo ña ni guaa ndee nuu chiaꞌan ka ja junkoo ñuyiu vi guaa ndee vitna.
JOH 17:25 Tata Dios, ia ndaa kuu ni, te ñayiu ñuyiu, chi tu ka jini ñai jin ni, su sein chi jini ña san. Te ñayiu yaꞌa, chi suni ka jini ja maa ni ni tetniuu ña jin san.
JOH 17:26 Chi ja ni kaxtnoꞌo san na ia kuu ni, te kokaxtnoꞌo ka san nui, nagua ja vi nagua kutoo ña ni jin san, suni saa vi kokutoo tnaꞌa mai, te koo maa san ini anui ―jiñaꞌa ya.
JOH 18:1 Te nuu ni ndiꞌi ni ndakuatu Jesús, te ni kekuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya kuaꞌankuei ya jioo yute Cedrón, in nuu ka oo yutnu kuii, te ni kiukuei ya jin tee ka skuaꞌa jin ya.
JOH 18:2 Te suni ja jini Judas, tee xtuu ña jin ya yun, chi kuaꞌa jichi ni ka ndututu Jesús jin tee ka skuaꞌa jin ya yun.
JOH 18:3 Yun te ni jino Judas jin soldado vi policia ka jito veñuꞌu, ja ni ka tetniuu ña sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu fariseo, ka ndiso xeen de, te ka tnuu de linterna vi ñuꞌu iti.
JOH 18:4 Su ja jini Jesús ndiꞌi tnundoo vaji siki ya, te ni kakoxnoꞌo ya, te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―¿Na in ka ndanduku ni?
JOH 18:5 Te ka jiñaꞌa de: ―Ka ndanduku san Jesús, tee ñuu Nazaret. Te jiñaꞌa ya: ―Maa san kuu. Te suni ka ndeka tnaꞌa tee yun jin Judas, tee xtuu ña jin ya.
JOH 18:6 Te nuu jiñaꞌa Jesús: “Maa san kuu”, te ni ka ndakaka yata de, te ni ka ndondiso de ndee nuu ñuꞌu.
JOH 18:7 Te ni ndakan tnoꞌo tuku ña Jesús: ―¿Na in ka ndanduku ni? Te ka jiñaꞌa de: ―Jesús, tee ñuu Nazaret.
JOH 18:8 Te jiñaꞌa Jesús: ―Ja ni kaꞌan san ja maa san kuu. Te nuu ja maa san ka ndanduku ni, te vi kakuiko ña ni jin maa san, su vi siaa ni tee yaꞌa na kiꞌinkuei maa de.
JOH 18:9 Saa ni kuu nagua ja skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan ya nuu Tata ya: “Tu ni skiꞌin san ni in ñayiu ja ni taa ni nuu san”.
JOH 18:10 Te ndiso Simón Pedro in yuchi kani, ni tava de nuu ñii ñuꞌu, te ni jaꞌnde de soꞌo lado kuaꞌa in tee nani Malco ja jinokuechi de nuu sutu kuu nijaꞌnu.
JOH 18:11 Yun te jiñaꞌa Jesús nuu Pedro: ―Ndatavaꞌa ni yuchi kani ni nuu ñii ñuꞌi, chi nini kuu ja tnaꞌa san tnundoꞌo ja ni jandetu Tata san ja ndoꞌo ja tnaꞌa san ―jiñaꞌa ya.
JOH 18:12 Yun te ni ka kakuiko ña soldado vi tee kuu capitán vi policia tee judio jin Jesús, te ni ka juꞌni ña de jin ya.
JOH 18:13 Te xtnañuꞌu ka veꞌe Anás ni jaꞌankuei de jin ya, chi tee yun ni okuu tata xiso Caifás, tee ni okuu nijaꞌnu ka nuu sutu kuia yun.
JOH 18:14 Te suu maa Caifás kuu tee ni kaꞌan nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja guaꞌa ka kuu ja invaa ni tee kuu ja jaꞌa nii ñuu de.
JOH 18:15 Te ka ndikin ña Simón Pedro vi inka tee ka skuaꞌa jin Jesús kuaꞌankuei de. Te inka tee skuaꞌa yun, chi ka jini tnaꞌa de jin sutu kuu nijaꞌnu yun, te yun guaa ni kiukuei de jin Jesús ndee ini patio veꞌe sutu kuu nijaꞌnu ka yun.
JOH 18:16 Su Pedro, chi ni kendoo de ndee yeꞌe yun. Yun guaa ni kee tee skuaꞌa ja jini tnaꞌa jin sutu kuu nijaꞌnu yun, te ni kaꞌan de jin ñaꞌa jito yeꞌe yun, te ni siaꞌa ña ña jin Pedro.
JOH 18:17 Yun te ni jikan tnoꞌo ñaꞌa jito yeꞌe yun jin Pedro: ―¿A masu suni in tee ka skuaꞌa jin tee yaꞌa kuu ni? ―jiñaꞌa ña. ―Ñaꞌa, ma suu san kuu ―jiñaꞌa de.
JOH 18:18 Te ja siun saꞌa vijin, guaa tee ka jinokuechi vi policia yun ni ka xnaꞌa de ñuꞌu, te ka ndondee de yuꞌu ñuꞌu yun ka ndasaa de. Te suni nukuiin Pedro yuꞌu ñuꞌu yun jin tee ka oo yun ka ndasaa de.
JOH 18:19 Yun te ni jinkondee sutu kuu nijaꞌnu yun xtichi de Jesús na tee ka kuu tee ka skuaꞌa jin ya, vi nagua kuu ja kaxtnoꞌo ya.
JOH 18:20 Te jiñaꞌa Jesús: ―Sein chi kaꞌan ndijin san jin nuu ndiꞌi ñayiu, te siun ni kaxtnoꞌo san nuu ñayiu veꞌe ii sinagoga vi veñuꞌu kaꞌnu nuu ka ndututu ndiꞌi tnaꞌo judio, te ni in tnoꞌo tu nagua kaꞌan yuꞌu san.
JOH 18:21 ¿Te nau ja saa sein jikan tnoꞌo ña ni? Kakan tnoꞌo ni ñayiu ni ka onini na tnoꞌo ni kaꞌan san, te mai na vi ndakani nagua ni kaxtnoꞌo san, chi ka jini guaꞌa mai na tnoꞌo ni kaꞌan san.
JOH 18:22 Te nuu ni kaꞌan Jesús siun, te in policia nukuiin yatni yun, ni katu ni in tikatu nuu ya, te jiñaꞌa de: ―¿A vi ndee siun kaꞌan ni jin sutu kuu nijaꞌnu?
JOH 18:23 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja ni kaꞌan san in tnoꞌo kueꞌe, te kaꞌan ni ndee ja kuu jakueꞌe, su nuu ja vatuka ni kaꞌan san, ¿te nau ja kani ña ni? ―jiñaꞌa ya.
JOH 18:24 Te vi saa ni nuꞌni ya, ni tetniuu ña Anás ja kuaꞌan ya nuu Caifás, tee kuu nijaꞌnu ka nuu sutu.
JOH 18:25 Te nukuiin ni Pedro yuꞌu ñuꞌu yun ndasaa de. Te ka jiñaꞌa nuu de: ―¿A masu in tee ka skuaꞌa jin tee yun kuu ni? Te ña ni ndaa yuꞌu Pedro, te jiñaꞌa de: ―Ñaꞌa, ma suu san kuu ―jiñaꞌa de.
JOH 18:26 Yun te ni jikan tnoꞌo ña in tee jinokuechi nuu sutu kuu nijaꞌnu ka, in tee kuu tnaꞌa tee xiin soꞌo ni jaꞌnde Pedro, te jiñaꞌa de: ―¿A masu ni jini ña san jin ni ja ka ndeka tnaꞌa ni jin de neꞌu xtnuu kuii yun? ―jiñaꞌa de.
JOH 18:27 Te tu ni ndaa tuku yuꞌu de ja jini de ya, te vi ore saa ni kana in liꞌli.
JOH 18:28 Yun te ni ndekuei de jin Jesús veꞌe Caifás, te kuaꞌankuei de jin ya nuu veꞌe tniuu nuu oo tee ñuu Roma ja tatnuni. Te ja makundijin ja matuu, te ñayiu judio, chi tu ni kiukuei de ini veꞌe tniuu yun, nagua ja ma vi kutneꞌe de, chi yoso nuu Ley ja nuu ja kiukuei de veꞌe ñayiu inka tatatnoꞌo, te vi kutneꞌe de. Te saa ni ka saꞌa de, nagua ja kuu vi kaxini de viko pascua maa ñayiu judio.
JOH 18:29 Yun te ni kee Pilato, tee tatnuni ñuu yun, ja kaꞌan de jin ñayiu yun, te jiñaꞌa de: ―¿Na kuechi ka xtavi ni tee yaꞌa?
JOH 18:30 Te ka jiñaꞌa de: ―Nuu suaꞌa te masu tee saꞌa jakueꞌe kuu de, chi ma vi kisiaꞌa san de nuu ndaꞌa ni ―ka jiñaꞌa de.
JOH 18:31 Yun te jiñaꞌa Pilato: ―Vi ndakuaka maa ni de, te vi saꞌa ndaa maa ni kuechi de nagua oo nuu Ley ka nevaꞌa maa ni ―jiñaꞌa de. Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio: ―Su sein ñayiu judio, chi ma kuu vi kaꞌni san ni in ñayiu.
JOH 18:32 Saa te ni skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan Jesús ja kaxtnoꞌo naxa ndoꞌo ya nuu kuu ya.
JOH 18:33 Yun te ni ndiokuiin Pilato, ni ndiuu de ini maa veꞌe tniuu, te ni kana de Jesús, te jiñaꞌa de: ―¿A suu ron kuu rey ñayiu judio?
JOH 18:34 Te jiñaꞌa Jesús: ―¿A kaꞌan ni tnoꞌo yaꞌa ja jini maa ni axi inka ñayiu ni kaꞌan nuu ni ja jaꞌa san? ―jiñaꞌa ya.
JOH 18:35 Yun te jiñaꞌa Pilato: ―¿A ñayiu judio kuu ruꞌun ja kuni rin? Te ñayiu ñuu maa ron vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu ka kuu tee ka tnaa ña jin ron nuu rin. ¿Te nagua ni saꞌa ron nuu saa? ―jiñaꞌa de.
JOH 18:36 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu tatnuni san, chi masu ñuyiu yaꞌa oo, chi nuu suaꞌa te ñuyiu yaꞌa oo, vaa vi kaxin tnaꞌa tee ka jinokuechi nuu san, nagua ja ma kanakau san nuu ndaꞌa tnaꞌa san judio nuu siun. Su nuu tatnuni san, chi masu yaꞌa oo ―jiñaꞌa ya.
JOH 18:37 Yun te ni jikan tnoꞌo ña Pilato jin ya: ―Nuu saa te ¿a rey kuu ron? ―jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Jesús: ―Saa kaꞌan maa ni ja rey kuu san. Te yun guaa ni kaku san, te vaji san nuu ñuyiu yaꞌa nagua ja ndakani san tnoꞌo ndaa. Te ndiꞌi ñayiu ka oo jin tnoꞌo ndaa ka nini tnoꞌo kaꞌan san ―jiñaꞌa ya.
JOH 18:38 Te jiñaꞌa Pilato: ―¿Te nagua kuu tnoꞌo ndaa yun? Te nuu ni ndiꞌi ni jikan tnoꞌo ña Pilato jin Jesús, te ni ndee tuku de nuu ka oo ñayiu judio, te jiñaꞌa de: ―Tu saꞌun na kuechi nukuꞌun san siki tee yaꞌa.
JOH 18:39 Su maa ni, chi ka nevaꞌa ni in costumbre ja siaa uun san in tee yiꞌi vekaa nuu viko pascua ni, ¿te a ka kuini ni ja siaa uun san rey ñayiu judio? ―jiñaꞌa de.
JOH 18:40 Yun te ndiꞌi ni ka kana jaa tuku, te ka jiñaꞌi: ―Ñaꞌa, ma siaa ni tee jian, chi siaa ni Barrabás ―ka jiñaꞌi. Te Barrabás, chi in tee kuiꞌna kuu de.
JOH 19:1 Yun te ni kakuiko ña Pilato jin Jesús, te ni tatnuni de ja ni ka kuun ka kani ña jin ya.
JOH 19:2 Te ni ka kiku soldado yun in corona iñu, te ni ka tnaa de xini ya. Te ni ka skuiꞌnu ña de in saꞌun kuaꞌa nditnuu tikani jin ya.
JOH 19:3 Te ka jiñaꞌa de: ―Na taꞌu na ndetu ni kuu, rey ñayiu judio. Te ka kani de nuu ya.
JOH 19:4 Yun te ni kee tuku Pilato inka jichi, te jiñaꞌa de: ―Vi kondiaꞌa ni, te na keneꞌe san de yaꞌa, nagua ja vi kuni maa ni ja tu na kuechi saꞌun nukuꞌun san siki de.
JOH 19:5 Te ni kee Jesús niꞌnu ya in corona iñu jin ndii ya in saꞌun kuaꞌa nditnuu, te jiñaꞌa Pilato: ―Yaꞌa vi kondiaꞌa ni de.
JOH 19:6 Yun te nuu ni ka jini ña sutu ka kuu nijaꞌnu vi policia yun jin ya, te ni ka kana kana de: ―Katakaa ni de yika cruz, katakaa ni de yika cruz ―ka jiñaꞌa de. Te jiñaꞌa Pilato: ―Nuu saa te vi ndakuaka maa ni de, te vi katakaa ni de yika cruz, chi sein, te tu saꞌun na kuechi nukuꞌun san siki de.
JOH 19:7 Te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio yun: ―Sein chi ka nevaꞌa maa san in ley, te ley yun, chi kaꞌan ja kanuu ja kuu de, chi saꞌa de ja Seꞌe ia Dios kuu de.
JOH 19:8 Te nuu ni jini Pilato tnoꞌo yaꞌa, te viꞌi ka ni yuꞌu de.
JOH 19:9 Te ni ndiuu tuku de inka jichi ini veꞌe tniuu yun, te ni jikan tnoꞌo de Jesús: ―¿Ndenu vaji ron? Su tu ni kaꞌan saꞌun Jesús nuu de.
JOH 19:10 Yun te jiñaꞌa Pilato: ―¿A ma kaꞌan ron ja kaꞌan rin? ¿A tu jini ron ja ndiso tniuu rin ja katakaa ña rin yika cruz, te suni ndiso tniuu rin ja kuu siaa ña rin? ―jiñaꞌa de.
JOH 19:11 Te jiñaꞌa Jesús: ―Tu na tniuu ndiso ni siki san, nuu suaꞌa te tu ni taa ia Dios nuu ni. Te yun guaa kaꞌnu ka kuu yika kuechi ka tavi tee ni ka ndasiaꞌa ña jin san nuu ndaꞌa ni, saa maa ni ―jiñaꞌa ya.
JOH 19:12 Te ndee ore saa ni nduku ndee Pilato ja siaa de Jesús, su ñayiu judio, chi ni ka kana jai, ka jiñaꞌi: ―Nuu ja siaa uun ni tee yaꞌa, te masu amigo César kuu ni, chi ndiꞌi tee saꞌa ja rey kuu maa de, te ndakoo de siki rey César ―ka jiñaꞌa de.
JOH 19:13 Yun te nuu ni jini Pilato tnoꞌo yun, te ni tatnuni de ni ka keneꞌe ña jin Jesús ini veꞌe tniuu yun, te ni junkoo de nuu mesa ja jaꞌnde de kuechi, nuu nani jin saꞌan hebreo “Gabata”, te jin saꞌan griego nuu ni ka jakin inuu yuu.
JOH 19:14 Te in kiuu ama ka ja kejaꞌa kiuu ndatatu maa viko pascua ñayiu judio, vaa ndee ka uxi uu kuu. Yun te jiñaꞌa Pilato nuu ñayiu judio: ―Yaꞌa oo tee kuu rey maa ni.
JOH 19:15 Su ni ka kana jai: ―¡Na kuu de, na kuu de! ¡Katakaa ni de yika cruz! Te jiñaꞌa Pilato: ―¿A rey ni katakaa san yika cruz? Te ka jiñaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu: ―Tu na rey ka ka nevaꞌa san, chi maintnoꞌo César.
JOH 19:16 Yun te ni ndakuñaꞌa ña Pilato jin Jesús ja vi katakaa ña de jin ya yika cruz. Te ni ka tnii ña de kuaꞌankuei de jin ya.
JOH 19:17 Yun te ni kee Jesús ndiso maa ya cruz, kuaꞌan ya in nuu nani yiki xini ndiyi, te jin saꞌan hebreo nani Gólgota.
JOH 19:18 Te yun ni ka jatakaa de ya yika cruz, te xiin ya ni ka jatakaa de uu tee nuu uu ka cruz, in in de jioo jioo xiin ya, te maa Jesús maꞌñu.
JOH 19:19 Te suni ni tee Pilato in tnoꞌo ja ni ka tetuu xini cruz, ja kaꞌan suaꞌa: “Tee yaꞌa kuu Jesús ñuu Nazaret, rey ñayiu judio”.
JOH 19:20 Te kuaꞌa ñayiu judio ni ka kaꞌu tnoꞌo yun, chi yatni yuꞌu ñuu kuu nuu ni ka jatakaa de Jesús yika cruz, te tnoꞌo yun yoso jin saꞌan hebreo vi jin saꞌan griego vi jin latín.
JOH 19:21 Te sutu ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ka jiñaꞌa nuu Pilato: ―Ma tee ni ja rey ñayiu judio kuu de, chi suaꞌa tee ni ja maa de ni kaꞌan ja rey ñayiu judio kuu de ―ka jiñaꞌa de.
JOH 19:22 Te jiñaꞌa Pilato: ―Nagua ni tee san, te saa kendoo.
JOH 19:23 Te nuu ja ni ka jatakaa ña soldado yun jin Jesús, te ni ka ndaxtutu de saꞌun ya, te ni ka ndakaꞌnde de in in saꞌun ya ja ni ka ndakiꞌin in in ndi kuun maa soldado yun. Te suni ni ka kiꞌin de in saꞌun tikani ni oniꞌnu ya, te saꞌun yun, chi ni kunu suaꞌa, masu ni kiku, te invaa ni oo nikaꞌnu.
JOH 19:24 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa soldado yun: ―Ma vi kaꞌndeo, chi suaꞌa na vi kototnunio kondioꞌni ndeo guaa kendoo jin ―ka kachi de. Saa te ni skunkuu nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: “Ni ka ndakaꞌnde de saꞌun rin, te ni ka jitotnuni de siki saꞌun rin kondioꞌni ndee de guaa kendoo jin”, kaꞌan nuu tutu ii. Te saa ni ka saꞌa soldado yun.
JOH 19:25 Te yatni nuu nukuiin cruz ja intakaa Jesús, yun ka oo nana ya vi kuꞌu ña vi María ñasiꞌi Cleofas vi María Magdalena.
JOH 19:26 Te nuu ni jini Jesús nana ya jin tee ka skuaꞌa jin ya ja kutoo ka ya, ja ka oo yatni yun, te jiñaꞌa ya nuu nana ya: ―Nana, jian oo ni jin seꞌe ni.
JOH 19:27 Yun te jiñaꞌa ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya: ―Ñani, jian oo ni jin nana ni. Te vi ndee ore saa ni ndakuaka ña tee skuaꞌa yun jin ña veꞌe de ja ni jito ña de.
JOH 19:28 Te nuu ni ndiꞌi yaꞌa, te ni jini Jesús ja ni ndiꞌi ni skunkuu ya, te nagua ja na skunkuu nuu tutu ii, te jiñaꞌa ya: ―Yichi san.
JOH 19:29 Te yun oo in tindoꞌo ja ñuꞌu chitu vinu iaa. Yun te ni jinokuei soldado, te ni ka tnii de in tivolo kachi, te ni ka chiꞌi de vinu iaa, te ni ka chindee de xini in ndaꞌa yutnu nani hisopo, te ni ka tee de yuꞌu ya ja na koꞌo ya.
JOH 19:30 Te nuu ni tiꞌvi Jesús vinu iaa yun, te jiñaꞌa ya: ―Ja ni ndiꞌi ni skunkuu. Yun te ni chindei ya xini ya, te ni kana anu ya.
JOH 19:31 Te nuu ja ni kuyatni ja kejaꞌa kiuu ndatatu maa viko pascua ñayiu judio, te tu ka kuini tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja vi kendoo ndiyi yun yika cruz kiuu ndatatu, chi kiuu ndatatu yun kuu in kiuu kaꞌnu ndevaꞌa ka nuu viko yun. Te yun guaa ni ka kaꞌan de jin Pilato ja na tatnuni de vi kaꞌnu yiki siꞌin tee intakuei yika cruz yun, nagua ja na vi kuu ñama ka de, te na vi xtajioo yiki kuñu de yika cruz yun.
JOH 19:32 Yun te ni jaꞌankuei soldado, te ni ka jaꞌnu de yiki siꞌin tee xtnañuꞌu, te suni saa ni inka tee intakaa yika cruz xiin Jesús.
JOH 19:33 Su nuu ni ka juntnaꞌa de Jesús, te ni ka jini de ja ja ni jiꞌi ya. Yun guaa tu ni ka jaꞌnu de yiki siꞌin ya.
JOH 19:34 Su in soldado yun ni tuu de lanza de yika ya, ni june de, te vi nuu saa ni kee niñi vi ndute.
JOH 19:35 Te maa san ja ni jini san naxa ni kuu, guaa ndakani san, te ndakani ndaa san naxa ni kuu, chi ni jini san, te kaꞌan ndaa san, nagua ja suni vi kandija maa ni.
JOH 19:36 Chi saa ni ndoꞌo ya, nagua ja skunkuu nuu tutu ii ja kaꞌan: “Ma vi kaꞌnu de ni in yiki ya”.
JOH 19:37 Te suni oo inka tnoꞌo nuu tutu ii ja kachi: “Te in kiuu vi kuni ron ia ni ka xtuji ña jin lanza”, kachi tutu ii.
JOH 19:38 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te José, tee ñuu Arimatea, ni jaꞌan de ni kaꞌan ndaꞌu de jin Pilato ja na kuandetu tee yun ndakuiso de yiki kuñu Jesús, noꞌo jin de. Te José, chi tee kandija Jesús kuu de, visi kandija yuꞌu de, chi yuꞌu de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio. Te ni jandetu Pilato. Yun te ni jaꞌan José, ni nuneꞌe de yiki kuñu Jesús, te ni jiso de kuaꞌan de.
JOH 19:39 Te suni ni jino Nicodemo, tee ni jaꞌan nuu oo Jesús in jakuaa, nee de vaa ndee oko uxi kilo suja ugua nani mirra saka tnaꞌa jin yuku nani áloes.
JOH 19:40 Te nduu de ni ka kiꞌin yiki kuñu Jesús, te ni ka tniutuu de in saꞌun vii ndevaꞌa ja ni kiuu tatna xiko yun, nagua costumbre maa ñayiu judio nuu ka tayuꞌi ndiyi.
JOH 19:41 Te nuu ni ka jatakaa de Jesús yika cruz, oo in nuu ka oo yutnu kuii, te nuu oo yutnu kuii yun oo in yau ñaña ni kuvaꞌa jaa, nuu chiaꞌan ka saꞌun ja na ndiyi kiyuꞌu.
JOH 19:42 Te yun ni ka tayuꞌu de yiki kuñu Jesús, chi yatni oo yau ñaña yun, te ja ni kuyatni ja kejaꞌa kiuu ndatatu ñayiu judio.
JOH 20:1 Te nuu neꞌe domingu, kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, te neꞌe ndevaꞌa vi in tinee ka, kuaꞌan María Magdalena majinkoto ña yau ñaña nuu yiyuꞌu Jesús. Te ni jini ña ja ni kujioo kava ndesi yuꞌu yau ñaña yun.
JOH 20:2 Yun te ni jino ña ni noꞌo ña nuu ka oo Simón Pedro jin inka tee skuaꞌa ja kutoo ka Jesús, te jiñaꞌa ña: ―Ni ka ndatau yiki kuñu Jitoꞌo nuu yiyuꞌu ya, te tu ka jinio ndenu ni ka ndatayuꞌu ya ―jiñaꞌa ña.
JOH 20:3 Yun te ni kekuei Pedro jin inka tee skuaꞌa yun kuaꞌankuei de mavijinkoto de yau ñaña yun.
JOH 20:4 Te nduu de ka jino inuu de kuaꞌankuei de, su ñama ka ni jino inka tee yun saa Pedro, te xtnañuꞌu ka de ni kenta nuu oo yau ñaña yun.
JOH 20:5 Te jinkuindei de ni ndiaꞌa de, te ni jini de ja maa ni ka saꞌun vii ndevaꞌa oo yun, su tu ni kiuu de.
JOH 20:6 Yun te saa ni kenta Simón Pedro ja ndikin ña de kuaꞌan de, te ni kiuu de nuu yau ñaña yun, te ni jini de ja maa ni ka saꞌun finu yun oo.
JOH 20:7 Te suni ni jini de saꞌun ni oñusuku xini Jesús, ja masu in ni oo jin saꞌun vii yun, chi ñutuu siin maa, te siin nuu katuu.
JOH 20:8 Yun te suni ni kiuu inka tee skuaꞌa yun ja ni kenta xtnañuꞌu nuu yiyuꞌu ya, te nuu ni jini de ja siun ni kuu, te ni kandija de ja ni ndateku ya.
JOH 20:9 Chi chiaꞌan ka ja vi junkuiꞌnu ini de nagua yoso nuu tutu ii, ja nini kuu ja ndateku ya neꞌu ndiyi.
JOH 20:10 Yun te ni ka ndajiokuiin tee ka skuaꞌa yun kuanoꞌokuei de veꞌe de.
JOH 20:11 Su María, chi ni ndajino ña yeꞌe yau ñaña, te yun ni oo ña ndaꞌi ña, te vi ndaꞌi ña, te ni jito niꞌni ña ichi ini yau ñaña yun.
JOH 20:12 Te ni jini ña uu ia ka jinokuechi nuu Dios, ka niꞌnu ya saꞌun kuijin kuijin, ka nukoo ya nuu ni okatuu yiki kuñu Jesús, in ya nukoo ichi xini, te inka ya ichi nuu jaꞌa.
JOH 20:13 Te ni ka jikan tnoꞌo ña ya jin ña: ―Kuaꞌa, ¿nau ja ndaꞌi ron? Te jiñaꞌa ña: ―Saa, chi ni ka ndatava yiki kuñu jitoꞌo san, te tu jini san ndenu ni ka ndatayuꞌu ña jin.
JOH 20:14 Te vi inka siun jiñaꞌa ña, te ni ndajionenuu ña, te ni jini ña maa Jesús ja oo ya yun, su tu ni ndakuni ña ja maa ya kuu.
JOH 20:15 Te ni jikan tnoꞌo ña Jesús: ―Kuaꞌa, ¿nau ja ndaꞌi ron? ¿Te na in ndanduku ron? ―jiñaꞌa ya. Te maa ña, chi ni ndakani ini ña ja tee jito xtnuu kuii yun kuu ya, te jiñaꞌa ña: ―Nuu ja maa ni kuaꞌan jin yiki kuñu de, vi kuaꞌa, te kaxtnoꞌo ni joo ndenu ni ndachiyuꞌu ni de, nagua ja kuu noꞌo san jin de ―jiñaꞌa ña.
JOH 20:16 Te jiñaꞌa Jesús: ―María. Yun te ni jionenuu ña, te ni kaꞌan ña jin saꞌan hebreo: ―Raboni, ―ja kei kaꞌan “Mastru”.
JOH 20:17 Te jiñaꞌa Jesús: ―Siaa ña jin rin, chi kuini ka ja ndaa rin nuu oo Tata rin, su kuaꞌan nuu ka oo ñani rin, te kuñaꞌa ron ja ndaa rin nuu oo Tata rin vi Tata in in ron, nuu oo ia Dios rin vi ia Dios in in ron.
JOH 20:18 Yun te kuaꞌan María Magdalena majinkaxtnoꞌo ña nuu tee ka skuaꞌa ja ni jini ña Jitoꞌo, te maa ya ni kaꞌan tnoꞌo yaꞌa jin ña.
JOH 20:19 Te nuu ni kuaa vi suu kiuu yun ja kuu kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, ni ka ndututu tee ka skuaꞌa in veꞌe, te ni ka ndakasi guaꞌa de yeꞌe, chi ka yuꞌu de tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio. Te ni kiuu Jesús, te ni junkuiin ya maꞌñu nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya: ―¿A kukuee ni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani.
JOH 20:20 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan ya tnoꞌo yun, te ni xneꞌe ya ndaꞌa ya vi yika ya nuu tee ka skuaꞌa jin ya. Te ni ka kusii ini de ja ni ka ndakuni de Jitoꞌo Jesús.
JOH 20:21 Yun te jiñaꞌa tuku Jesús: ―¿A kukuee ni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani. Te nagua ni tetniuu ña Tata rin ja vaji rin ñuyiu, suni saa tetniuu ña rin ja vi ndakani ron tnoꞌo rin nuu ñayiu ―jiñaꞌa ya.
JOH 20:22 Yun te ni tiutachi ya nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya: ―Vi niꞌi ron Espíritu ia Dios.
JOH 20:23 Te taka ñayiu ja ka jakaꞌnu ini ron yika kuechi, te koo tnoꞌo kaꞌnu ini nuu kuechi. Te ñayiu ja tu ka jakaꞌnu ini ron yika kuechi, te ma koo tnoꞌo kaꞌnu ini nuu kuechi ―jiñaꞌa ya.
JOH 20:24 Su Tomás, in tee oo nuu ndi uxi uu tee ka skuaꞌa ja ka xnani Kuati, chi tu ni oo de jin sava ka tee ka skuaꞌa yun na ni ndenta Jesús.
JOH 20:25 Yun te ka jiñaꞌa sava ka tee ka skuaꞌa yun nuu de: ―Ni ka jini san Jitoꞌo. Su jiñaꞌa Tomás: ―Nuu ja ma kuni san jin nuu san nuu ni ka tuji ndaꞌa ya ja ni kiukuei nduyu kaa, te chiꞌi san xindaꞌa san nuu ni ka yiꞌi nduyu kaa yun, vi chiꞌi san ndaꞌa san yika ya, nuu saa te ma kandija saꞌun san ―jiñaꞌa de.
JOH 20:26 Yun te saa nuu una kiuu, te ni ka ndututu tuku tee ka skuaꞌa yun ini in veꞌe, te saa chi ka oo de jin Tomás. Te ni ka ndakasi guaꞌa de yeꞌe, su ni kiuu Jesús, te ni junkuiin ya maꞌñu nuu ka oo de, te jiñaꞌa ya: ―¿A kukuee ni ka oo ron? Te vi koo jin tnoꞌo mani.
JOH 20:27 Yun te jiñaꞌa ya nuu Tomás: ―Chiꞌi xindaꞌa ron ini ndaꞌa rin, te kondiaꞌa ndaꞌa rin, te chiꞌi ndaꞌa ron yika rin, te kuni ron nuu ni tuji, te kandija; ma kokuu ron in tee soꞌo ja tu kandija ―jiñaꞌa ya.
JOH 20:28 Yun te jiñaꞌa Tomás: ―Jitoꞌo maa san vi Dios maa san kuu ni ―jiñaꞌa de.
JOH 20:29 Te jiñaꞌa Jesús: ―Kandija ron chi ni jini ña ron, vi Tomás, su nase taꞌu ñayiu ja tu ni ka jini ñai jin rin, te ka kandijai ―jiñaꞌa ya.
JOH 20:30 Te ni saꞌa ka Jesús kuaꞌa ka tniuu vii tniuu vaꞌa jin nuu tee ka skuaꞌa jin ya, ja tu nagua yoso nuu tutu yaꞌa.
JOH 20:31 Su ni tee san tnoꞌo yaꞌa nagua ja vi kandija ni ja Jesús kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios, vi Seꞌe maa Dios kuu ya. Te jin ja ka kandija ni ya, te vi niꞌi ni ja vi koteku ni nikuii nikani jin maꞌñu sagua ya.
JOH 21:1 Yun te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yaꞌa, te ni ndenta tuku Jesús inka jichi nuu ka oo tee ka skuaꞌa jin ya yuꞌu ndute mar Tiberias, te suaꞌa ni kuu nuu ni ndenta ya.
JOH 21:2 In ni ka otutu Simón Pedro jin Tomás, tee ka xnani Kuati, vi Natanael, tee ñuu Caná ja tnii Galilea, vi nduu seyii Zebedeo jin uu ka tee ka skuaꞌa.
JOH 21:3 Te jiñaꞌa Simón Pedro nuu sava ka de: ―Kiꞌin san tau san chiaka. Te ka jiñaꞌa sava ka de: ―Suni vi kondikin ña san, kiꞌinkueio nuu saa ―ka jiñaꞌa de. Te kuaꞌankuei de, yun te ni kekuei de nuu in barco, su tu saꞌun na kiti ni ka niꞌi de jakuaa yun.
JOH 21:4 Te nuu ja makundijin ja matuu, te vi sanaa ni ka jini de Jesús yuꞌu ndute mar yun, su tu ni ka ndakuni ña tee ka skuaꞌa yun ja maa Jesús kuu ya.
JOH 21:5 Te ni jikan tnoꞌo ña ya: ―Amigo, ¿a ni ka niꞌi ron chiaka vi kao? ―Tu saꞌun na kiti ka niꞌi san ―ka jiñaꞌa de.
JOH 21:6 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vi skee ñunu ron ichi lado kuaꞌa barco jian, te vi niꞌi ron ti ―jiñaꞌa ya. Yun te ni ka skee de ñunu de, te vi ña kuu ka vi ndatau de ja kuaꞌa ndevaꞌa chiaka ni ka niꞌi de.
JOH 21:7 Yun te jiñaꞌa tee skuaꞌa ja kutoo ka ña Jesús nuu Pedro: ―Jitoꞌo kuu ya. Te vi nuu ni jini Simón Pedro tnoꞌo yun, ja Jitoꞌo kuu ya, te ni ndakiꞌin de saꞌun de, chi ni tau de ja satniuu de, te ni ndagua ni de nuu ndute mar yun, kuaꞌan de nuu oo ya.
JOH 21:8 Te sava ka tee ka skuaꞌa yun, chi ni ka ndeneꞌe jioo de barco yuꞌu ndute yun, te vi saa ka ñuu de ñunu yun ñuꞌu chitu chiaka, chi masu jika oo yuꞌu ndute vaa ndee uꞌun xiko ni metro kuu.
JOH 21:9 Te nuu ndekuei jioo de nuu ñuꞌu, te ni ka jini de kai ñuꞌu, te nuu tikayi ñuꞌu yun yoxnee xtaa triu jin in chiaka.
JOH 21:10 Te jiñaꞌa Jesús: ―Vi taa chiaka ni ka tau ron jian na vi skasuon vi kao ―jiñaꞌa ya.
JOH 21:11 Yun te ni kaa Simón Pedro ini barco, te ni jiokuita de ñunu yun guaa ndee nuu ñuꞌu yichi, te ñuꞌu chitu kuiti chiaka naꞌnu naꞌnu, in ciento uu xiko uxi uni ti kuu. Te visi kuaꞌa ndevaꞌa ti ñuꞌu, su tu ni teꞌnde ñunu yun.
JOH 21:12 Te jiñaꞌa Jesús: ―Neꞌekuei vi kasii ini ron. Te ni in tee ka skuaꞌa yun, tu ni kii ini de ja kakan tnoꞌo ña de na in kuu ya, chi ka jini de ja maa Jitoꞌo kuu ya.
JOH 21:13 Yun te ni jintnaꞌa Jesús yuꞌu ñuꞌu, te ni tau ya xtaa triu yun, te ni jiñaꞌa ya nuu de, te suni saa ni chiaka yun.
JOH 21:14 Yaꞌa kuu jichi kuu uni ja ni ndenta Jesús nuu tee ka skuaꞌa jin ya, nuu ja ni ndateku ya neꞌu ndiyi.
JOH 21:15 Te nuu ni ndiꞌi ni ka jasii ini de, te ni jikan tnoꞌo ña Jesús jin Simón Pedro: ―Simón, seyii Jonás, ¿a kutoo ka ña ron, saa sava ka tee yaꞌa? Te jiñaꞌa de: ―Saa, vi Jitoꞌo san, ja jini maa ni ja kutoo ña san. Te jiñaꞌa ya: ―Nuu saa te koto ñayiu ka kuu na kuinio lelu kueli rin ―jiñaꞌa ya.
JOH 21:16 Te ni ndiokuiin ya ni jikan tnoꞌo ña ya inka jichi: ―Simón seyii Jonás, ¿a kutoo ña ron? Te jiñaꞌa Pedro: ―Saa, vi Jitoꞌo san, ja jini maa ni ja kutoo ña san. Te jiñaꞌa ya: ―Nuu saa te koto ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi rin.
JOH 21:17 Te ni jikan tnoꞌo ña ya jichi kuu uni: ―Simón seyii Jonás, ¿a kutoo ña ron? Te ni kusuchi ini Pedro ja siun vi uni jichi jikan tnoꞌo ña ya ja a kutoo de jin ya, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo san, maa ni chi jini ndiꞌi ni, te ja jini maa ni ja kutoo ña san. Te jiñaꞌa ya: ―Nuu saa te koto ñayiu ka kuu na kuinio ndikachi rin.
JOH 21:18 Chi kaꞌan ndandaa ndija rin, ja ndee nuu kuechi ka ron, chi ni ondakuꞌni maa ron chii ron, te ni ojika ron ndee ni nuu kuini maa ron. Su nuu na yii ron, te skaa ron ndaꞌa ron, te inka ñayiu ndakuꞌni chii ron, te kuaka ñai kiꞌin ron ndenu tu kuini ron ja kiꞌin ron ―jiñaꞌa ya.
JOH 21:19 Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan ya ja kaxtnoꞌo ya naxa ndoꞌo Pedro nuu kuu de ja saꞌa de ja koo jayiñuꞌu nuu ia Dios. Yun te jiñaꞌa ka ya: ―Kondikin ña, te saꞌa ron tniuu nagua ni saꞌa maa rin ―jiñaꞌa ya.
JOH 21:20 Te nuu ni jionenuu Pedro, te ni jini de ja ndikin ña tee skuaꞌa ja kutoo ka Jesús, kuaꞌan de. Te suu de kuu tee ni ondetu ndee xiin Jesús na ni ka jaxini de jin ya viko pascua ñayiu judio, te ni jikan tnoꞌo ña de jin ya: “¿Na ndee tee kuu ja xtuu ña jin ni, vi Jitoꞌo san?”
JOH 21:21 Te nuu ni jini ña Pedro jin de, te ni jikan tnoꞌo de Jesús: ―Jitoꞌo san, ¿te tee yaꞌa, naxa ndoꞌo de?
JOH 21:22 Te jiñaꞌa Jesús: ―Nuu ja kuini maa rin te koteku ni de guaa ndee kiuu ja ndajiokuiin rin, te ma kondiꞌni ron. Kondikin ña, te saꞌa ron tniuu nagua ni saꞌa rin ―jiñaꞌa ya.
JOH 21:23 Yun te ni jitenuu tnoꞌo yun nuu taka ñayiu ka skuaꞌa, ja tee skuaꞌa yun, chi ma kuu de. Su Jesús, chi tu ni kaꞌan ya ja ma kuu de. Chi tnoꞌo ni kaꞌan ya kuu: “Nuu ja kuini maa rin, te koteku ni de guaa ndee kiuu ja ndajiokuiin rin, te ma kondiꞌni ron”.
JOH 21:24 Te suu tee skuaꞌa yaꞌa kuu maa san ja ndakani san tnoꞌo yaꞌa, te ni tee san taka tnoꞌo yaꞌa, chi jini san ja tnoꞌo ndaa ndakani san.
JOH 21:25 Te suni oo kuaꞌa ka tniuu ja ni saꞌa Jesús, te ndakani ini san ja nuu suaꞌa te vi ndi in ndi in na vi tee san, vaa vini ma kenta nii ñuyiu ja vi kuꞌun vaꞌa liuru nuu koyoso ndiꞌi tniuu ni saꞌa ya. Saa na kokuu.
ACT 1:1 Nuu tutu xtnañuꞌu ja ni tetniuu san nuu ni, vi Tata Teófilo, ni tee san ndiꞌi ja ni saꞌa Jesús vi ja ni kaxtnoꞌo ya ndee kiuu nuu ni kejaꞌa ya
ACT 1:2 vi guaa ndee kiuu mandaa ya andivi. Te ama ka ja noꞌo ya, ja ni kaxtnoꞌo ya nuu tee ni chitniuu ya ja ka kuu tee ni ndakaji ya ja vi xtutenuu de tnoꞌo maa ya jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios.
ACT 1:3 Te nuu kuee ka ja ni jiꞌi ya, te ni ndatuu teku ya, te ni xneꞌe ya maa ya nuu de ja kaxtnoꞌo kaji ya ja ni ndateku ya. Te kuaꞌa jichi ni ka jini ña de jin ya nuu uu xiko kiuu. Te ni kaxtnoꞌo ya naxa tatnuni ia Dios.
ACT 1:4 Te nuu ni ka oo de jin ya ni tatnuni ya ja ma kekuei de Jerusalén, chi jiñaꞌa ya: ―Vi kondetu ni guaa ndee na skunkuu tnoꞌo ni kee yuꞌu Tata Dios, nagua ni ka onini ni ja ni kaꞌan san,
ACT 1:5 chi ja ndaa ja Juan ni skuandute ñayiu jin ndute, su maa ni, chi nuu masu kuaꞌa ka kiuu, te vi niꞌi ni Espíritu ia Dios ja koo ini anu ni, na kuinio ja ni ka jandute ni jin ya ―jiñaꞌa Jesús.
ACT 1:6 Te nuu ni ka otutu de jin ya, te ka jiñaꞌa de: ―¿A vitna te ndasaꞌa siin ni ñuo Israel ja tatnuni mai, vi Jitoꞌo san?
ACT 1:7 Yun te jiñaꞌa ya: ―Ja maa ni, chi masu ka oo ni ja vi kuni ni na kiuu axi naxa kokuu ja skunkuu ia Dios, chi ja naꞌa maa Tata Dios nagua kuu ja saꞌa ya, chi maintnoꞌo maa ya tatnuni.
ACT 1:8 Su nuu na kii Espíritu ia Dios nuu ndiꞌi ni, te vi niꞌi ni jakaꞌnu, te kekuei ni vi kaka nuu ni vi ndakani ni tnoꞌo ja jaꞌa san ja ni ka jini ni nuu ñayiu ñuu Jerusalén vi nuu ñayiu nii ñuu tnii Judea vi Samaria vi nii ndee jaꞌa ñuyiu.
ACT 1:9 Vi yun ni ka ni kaꞌan ya, te vi ka ndiaꞌa de, te mandaa ya, te ni jinkisaꞌu ya nuu viko, te tu ni ka jini ka ña de.
ACT 1:10 Te vi ka jito niꞌni guaguaꞌa de ichi andivi ja mandaa ya kuaꞌan ya, te sanaa ni ni ka jini de uu tee ka niꞌnu saꞌun kuijin.
ACT 1:11 Te ka jiñaꞌa ya: ―Tee Galilea, ¿nau ja ka jito niꞌni niꞌni ni ichi andivi? Te maa Jesús ja ni ka oo jin ni yaꞌa, mandaa ya andivi, te saa ni ndajiokuiin ya inka jichi nagua ka ndiaꞌa ni ja mandaa ya andivi ―ka jiñaꞌa ia ka jinokuechi nuu Dios.
ACT 1:12 Yun te ni ndekuei de yuku nani Olivos, te kuanoꞌokuei de Jerusalén, chi masu jika kuu nagua oo nuu Ley ja kuu vi kaka de kiuu ndatatu.
ACT 1:13 Nuu ni ndajinokuei de ñuu yun, te ni ndiukuei de in veꞌe, te ni ndakuei de veꞌe oo ndee sukun nuu ka ndoo de. Te tee yun ka kuu Pedro vi Jacobo, Juan, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Jacobo seꞌe Alfeo, Simón Zelote vi Judas ñani Jacobo.
ACT 1:14 Ndiꞌi de ni ka otutu jin sava ka ñani Jesús vi María, nana ya, vi sava ka ñasiꞌi ja inuu inuu ni ka ondakuatu de vi ni ka ojikantaꞌu de nuu ia Dios.
ACT 1:15 Te in kiuu yun ni ka kututu ndee ciento oko ñayiu ka kandija Jesús. Yun te ni ndakoo Pedro maꞌñu ndiꞌi ñayiu yun, te jiñaꞌa de:
ACT 1:16 ―Nini kuu ja ni skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu ii, vi ñani vi kuaꞌa, ja ni kaꞌan Espíritu ia Dios jin David ndee janaꞌa siki Judas, tee ni ondeka ña jin ñayiu ja ni ka kakuiko ña jin Jesús.
ACT 1:17 Te Judas, chi in tee ni ka ojika jin ndi uxi uu san kuu de, te suni ni chitniuu ña ya jin de ja vi saꞌa san tniuu yaꞌa.
ACT 1:18 Su ni jaꞌan de, te ni ndakiꞌin de ñuꞌu jin xuꞌun ni junkunyaꞌu de ja jaꞌa tniuu kueꞌe ni saꞌa de. Yun te ni kanakau ndei de ichi xini de, te ni kaꞌndi chii de, te ni yagua ndiꞌi jiti de.
ACT 1:19 Su nuu ni ka jini ndiꞌi ñayiu Jerusalén, te ni ka xnani de ñuꞌu yun Acéldama, jin saꞌan maa de, ja kei kaꞌan ñuꞌu niñi.
ACT 1:20 Chi suaꞌa kaꞌan nuu tutu Salmo: Na kendoo ndaꞌu veꞌe de te tu na in koo saꞌun ka. Te suni inka nuu kaꞌan: Ja inka ñayiu na saꞌa tniuu ni osaꞌa de.
ACT 1:21 ’Chi nini kuu ja vi ndandukuo inka tee nukuiin nuu tniuu de, te na kokuu in tee ni ka oo jin san ndiꞌi kiuu nuu ni ojaꞌankuei san vi ni ondikuei san jin Jitoꞌo Jesús,
ACT 1:22 nuu ni jinkondee guaa ndee nuu ni skuandute ña Juan vi guaa ndee kiuu ni ndee ya neꞌu san ja mandaa ya andivi. Te tee yun na kokuu testiu ja vi ndakani jin san ja ni ndateku Jesús ―jiñaꞌa Pedro suaꞌa.
ACT 1:23 Yun te ni ka jani de uu tee, in de kuu José ja nani de Barsabás ja suni ni ka xnani ña jin de Justo, te inka de kuu Matías.
ACT 1:24 Te ka ndakuatu de ja jaꞌa tee yun, te ka jiñaꞌa de: ―Maa ni, vi Jitoꞌo san, ja jini ni anu ndiꞌi ñayiu, xneꞌe ni ndee tee yaꞌa guaa ndakaji ni,
ACT 1:25 nagua ja ndachitniuu ni de ja xtutenuu de tnoꞌo vaꞌa maa ni ja ni xndendoo Judas jin yika kuechi de, te kuaꞌan de nuu ka oo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ―ka jiñaꞌa de.
ACT 1:26 Te ni ka jitotnuni de, te ni kanakau Matías ja ni kiunduu de nuu ni ka nduu uxi uu tee ni chitniuu ña Jesús ja vi xtutenuu de tnoꞌo vaꞌa ya.
ACT 2:1 Te nuu ni kenta kiuu viko Pentecostés, te ka otutu ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa invaa ni veꞌe.
ACT 2:2 Te vi sanaa ni, ni jiso jiso ichi andivi vaji na kuinio in tikacha niꞌi, te ni chitu nii ini veꞌe nuu ka nukoi yun.
ACT 2:3 Te ni ka jini na kandaa yañuꞌu kandaa ja makunkuei ichi xini, te ni ka junkoo siki in in ñayiu.
ACT 2:4 Te ni kee ña Espíritu ia Dios jin ndiꞌi, te ni ka jinkondei ni ka kaꞌin siin siin nuu saꞌan, na kuu na kuu naxa ni saꞌa maa Espíritu ia Dios ja vi kaꞌin.
ACT 2:5 Te kiuu yun ni ka oo tee judio ja ka chiñuꞌu de ia Dios maa Jerusalén ja vajikuei de ndee sava ka ñuu ja ka oo nii ñuyiu.
ACT 2:6 Te nuu ni jiso jiso, te ni ka kututu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini, chi ni ka onini ja ka kaꞌan tee yun saꞌan ka kaꞌan in in mai.
ACT 2:7 Te vi ka saꞌu kuii ini, te tu ka niꞌi ini nagua vi saꞌi, te ni ka kaꞌin: ―Vi kondiaꞌa ni, ¿a masu tee ñuu ja tnii Galilea ka kuu tee ka kaꞌan yaꞌa?
ACT 2:8 ¿Te nau ja ka ninio ka kaꞌan de in in nuu saꞌan ka kaꞌon ñuu nuu ni ka kakuo?
ACT 2:9 Yaꞌa, chi ka oo ndee ñayiu Partia vi Media vi Elam vi Mesopotamia vi Judea vi Capadocia vi Ponto vi ndee Asia,
ACT 2:10 vi Frigia vi Panfilia vi Egipto vi sava ka ñuu ja tnii Libia yatni ñuu Cirene vi ñayiu ni ka jinkoo Roma na kuinio tnaꞌo judio vi tee ni ka kiunduu ja ka jantnoꞌo Ley Moisés,
ACT 2:11 vi ñayiu Creta vi Arabia ka ninio ka kaꞌan de saꞌan ka kaꞌan mamao, te ka kaꞌan de ndiꞌi javii javaꞌa saꞌa ia Dios ―ka kachi de.
ACT 2:12 Te vi ka saꞌu kuii kuiti ini de, te tu ka niꞌi ini de nagua vi ndakani ini de, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa de: ―¿Naxa kei ja siaꞌa saꞌa ia Dios jin tee yaꞌa?
ACT 2:13 Su sava ñayiu, chi saa suaꞌa ka kaꞌan kueꞌe ñai jin de, te ka kachi: ―Ka jini ndevaꞌa tee yaꞌa.
ACT 2:14 Yun te ni ka ndakoo ndichi Pedro jin ndi uxi in tee ni chitniuu ña Jesús, te jiñaꞌa de: ―Maa ni, tee judio, vi ndiꞌi ni ja ka oo ni Jerusalén yaꞌa, vi kuni ni tnoꞌo yaꞌa, te vi konini guaꞌa ni na kaꞌan san.
ACT 2:15 Chi masu ka jini tee yaꞌa, nagua ka jani ini ni, chi vitna ñuꞌni te inka ka iin neꞌe kuu.
ACT 2:16 Chi yaꞌa skunkuu nagua ni kaꞌan Joel, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nuu ni kaꞌan de:
ACT 2:17 Kachi ia Dios ja kiuu sandiꞌi, tetniuu rin Espíritu rin nuu ndiꞌi ñayiu, te seꞌe yii ron vi seꞌe siꞌi ron vi ndakani tnoꞌo rin, te suchi kuechi, chi skuni rin jin, suaꞌa ni, te tee nijaꞌnu, chi vi jani de nuu ka kixin de.
ACT 2:18 Te jandaa ja kiuu yun tetniuu rin Espíritu rin nuu teyii vi nuu ñasiꞌi ja ka jinokuechi nuu rin, te vi ndakani tnoꞌo maa rin.
ACT 2:19 Te saꞌa rin in ja ioo ndevaꞌa ichi andivi vi jakaꞌnu nuu ñuꞌu, te koo kuaꞌa niñi vi ñuꞌu ja kandaꞌa vi junkaka ñuaꞌa na kuinio viko.
ACT 2:20 Te kunee nuu nikandii te nduu kuaꞌa nuu yoo na kuinio niñi ama ka ja kenta kiuu sandaa Jitoꞌo yika kuechi ñayiu kiuu kaꞌnu ndevaꞌa ja vi kuni ndiꞌi ñayiu.
ACT 2:21 Te ndiꞌi ñayiu ka ndakakuneꞌe sivi Jitoꞌo vi kaku niꞌnui suaꞌa ni tee Joel.
ACT 2:22 ’Maa ni ja ka kuu ni tee Israel, vi konini ni tnoꞌo yaꞌa: Jesús, ia ni jaꞌnu Nazaret, kuu ia ni ndakuantnoꞌo Dios nuu ni xneꞌe ya javii javaꞌa ni saꞌa ya vi jakaꞌnu ya jin maꞌñu sagua Jesús neꞌu maa ni, nagua ja ka jini ni.
ACT 2:23 Su nuu ni kanakau ya nuu ndaꞌa ndiꞌi ni, nagua ja ni chikuaꞌa maa ia Dios ja kokuu, te ni ka kakuiko ni ya, te ni ka ndasiaꞌa ni ya nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe, te ni ka jatakaa ñai jin ya yika cruz ja ni ka jaꞌni ni ya.
ACT 2:24 Te ni ndaxteku ña ia Dios, te ni kindee ya ja jatu vi ja janiꞌni ya nuu ni jiꞌi ya, te ni ndeneꞌe ña ya, chi ma kuu kundee ñuu jiꞌi ja konevaꞌa ña jin ya.
ACT 2:25 Chi ni kaꞌan David ja jaꞌa ya nuu ni kaꞌan de suaꞌa: Ni ondiaꞌa san Jitoꞌo san ndiꞌi ni kiuu, chi oo san ndaꞌa kuaꞌa ya, te tu na in xtajioo ña jin san.
ACT 2:26 Te yun guaa kusii ini san vi jita sii ini san jin yuꞌu san nuu ni, vi Dios, te ndatatu yiki kuñu san, chi ndetu kaꞌnu ña san jin ni,
ACT 2:27 chi ma xndendoo ña ni yau ñaña, te ni ma kuandetu ni ja teꞌi yiki kuñu ia tetniuu ni.
ACT 2:28 Ni kaxtnoꞌo ni ichi nuu koteku san, te maa ni saꞌa ja kusii ndevaꞌa ini san ja koo san nuu ni suaꞌa ni tee David.
ACT 2:29 ’Vi kuandetu ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja na kaꞌan ndaa san ja jaꞌa ndi nijaꞌnuo David, ja ni jiꞌi de, te ni jinkoyuꞌu de, te yau ñaña de oo neꞌu yoon ndee kiuu vitna.
ACT 2:30 Su ndi David, chi in tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa ni okuu de. Te ni jini de ja ni kee yuꞌu ia Dios nuu ni kaꞌan ya ja neꞌu ndikin tata de keneꞌe ya ia kokuu Kristu ja jinkoo ya nuu mesa ja kotatnuni ya.
ACT 2:31 Te vi na kuinio ja vi ndiaꞌa ña ndi David, te ni kaꞌan de: Ja ia ni tetniuu Dios ndateku ya, te ma ndoo ya nuu yau ñaña ni ma teꞌi yiki kuñu ya.
ACT 2:32 Te ja ndaa ja ia Dios ni ndaxteku Jesús, te ndiꞌi san ka jini, te ka ndakani san tnoꞌo ya.
ACT 2:33 Te kuanoꞌo ya ja ni nukoo ya ndaꞌa kuaꞌa maa Tata Dios. Te ni niꞌi ya maa Espíritu, nagua ja ni kee yuꞌu ia Dios. Te ni tetniuu ya vitna ja ni ka jini nuu ni vi ka onini ni.
ACT 2:34 Chi David, visi tu ni kaa de andivi, su ni kaꞌan de: Ni kaꞌan Jitoꞌo Dios nuu Jitoꞌo san: “Junkoo ndaꞌa kuaꞌa rin
ACT 2:35 vi guaa ndee na saꞌa rin ndiꞌi ja ka kaꞌan uꞌu ña ndee chii jaꞌa ron”, suaꞌa ni tee de.
ACT 2:36 ’Te yun guaa vi kuni ndiꞌi ñayiu ñuu Israel ja vi jandaa ja Jesús, ia ni ka jatakaa ni yika cruz, kuu ia ni saꞌa kaꞌnu Dios ja kokuu ya Jitoꞌo vi Kristu ―ni kaꞌan Pedro.
ACT 2:37 Te nuu ni ka onini ñayiu yun tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Pedro, te ni ka tnaꞌu ini ndevaꞌa de. Yun te ka jikan tnoꞌo de Pedro vi nuu sava ka tee ni chitniuu ña Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―Tata ñani, ¿nagua kuu ja vi saꞌa san? ―ka jiñaꞌa de.
ACT 2:38 Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Vi ndatnaꞌu ini ni, te vi kujioo ni nuu ichi kueꞌe, te vi kuandute in in ni jin sivi maa Jesukristu, nagua ja vi ndondee yika kuechi ni. Yun te vi kutaꞌu ni Espíritu ia Dios.
ACT 2:39 Chi saa ni kee yuꞌu ia Dios nuu in in ni, vi nuu seꞌe ni, vi saa ni nuu ndiꞌi ñayiu ka oo jika, vi nuu na saa ñayiu ja ndakana ña maa Jitoꞌo Dios ―ni kaꞌan Pedro.
ACT 2:40 Ni kaꞌan Pedro ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa vi kuaꞌa ka tnoꞌo, te xteku ña de: ―Vi kujioo ni nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ka oo vitna ―jiñaꞌa de.
ACT 2:41 Te yun guaa ndiꞌi ñayiu ni ka kandija tnoꞌo ni kaꞌan de, te ni ka jandutei, guaa ni ka kiunduu ndee uni mil ka ñayiu kiuu yun ja ni ka kandijai Jesús.
ACT 2:42 Te ndiꞌi de ni ka jantnoꞌo guaꞌa nagua ni ka kaxtnoꞌo tee ni chitniuu ña Jesús, te ndiꞌi de ni ka otutu de ja ni ka ondakuatu de vi ni ka ojaa de xtaa.
ACT 2:43 Te ni ka yuꞌu ñayiu vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini nuu ni ka jini jakaꞌnu vi javii javaꞌa ni ka saꞌa tee ni chitniuu ña Jesús.
ACT 2:44 Te ndiꞌi ñayiu ka kandija yun ka otutui, te ka jiñaꞌa nuu tnaꞌi nagua ka nevaꞌi,
ACT 2:45 vi ni ka oxikoi nagua ka nevaꞌi, te ni ka ojaꞌndei xuꞌun na kuu na kuu naxa ka jaꞌni ña jin in in.
ACT 2:46 Te ndiꞌi ni ka ondututu in in kiuu veñuꞌu kaꞌnu maa Jerusalén, vi in ni tutu ni ka ojaꞌndei xtaa ni ka ojai, te ni ka okusii ini vi ni ka osaꞌa ndaꞌu ka osaꞌa kei mai.
ACT 2:47 Te ni ka ondakuantaꞌui nuu ia Dios, te ni ka okaꞌan guaꞌa ndiꞌi ñayiu ñuu ja jaꞌa ñayiu ka kandija yun. Te in kiuu in kiuu ni ndaskaya Jitoꞌo Dios ñayiu ka kandija ja ni skaku niꞌnu ña ya.
ACT 3:1 Te in kiuu kuaꞌankuei Pedro vi Juan veñuꞌu kaꞌnu ka uni jañini, ore ka ndakuatu ñayiu.
ACT 3:2 Te in kiuu in kiuu ni ka ojunsiaꞌa ñayiu in tee kuꞌu siꞌin ja vi saa ni kaku de yeꞌe veñuꞌu nani Luu Kaa, ja na kakan de xuꞌun nuu ñayiu kiukuei nuu oo veñuꞌu yun.
ACT 3:3 Te nuu ni jini tee yun ja makiukuei Pedro vi Juan nuu oo veñuꞌu yun, te ni jatakaa de ndaꞌa de ja jikan de xuꞌun.
ACT 3:4 Su Pedro vi Juan, chi suaꞌa ni ka ndiaꞌa de nuu tee yun, te jiñaꞌa Pedro: ―Kondiaꞌa ni nuu nduu san.
ACT 3:5 Yun te ndiaꞌa guaguaꞌa de nagua kuu ja vi kuñaꞌa tee yun.
ACT 3:6 Su yun te jiñaꞌa Pedro: ―Tu na xuꞌun kaa ni xuꞌun oro nee san ja skutaꞌu ña san. Su ja nevaꞌa san, te na taa san. Te jin jakaꞌnu maa Jesukristu, ia ni jaꞌnu ñuu Nazaret, kaꞌan san ja ndakoo ni te kaka ni ―jiñaꞌa de.
ACT 3:7 Te ni tnii de ndaꞌa kuaꞌa tee yun, te ni ndoneꞌe ña de, te vi ore saa ni kuyutnu siꞌin de vi sukun jaꞌa de.
ACT 3:8 Te vi ni kanta sukun de ja ni ndakoo de, te ni jika de ni kiukuei de jin tee yun nuu oo veñuꞌu yun. Jika de vi kanta sukun de ndakuantaꞌu de nuu ia Dios.
ACT 3:9 Te ndiꞌi ñayiu ni ka jini ña ja jika de vi ndakuantaꞌu de nuu ia Dios.
ACT 3:10 Yun te ni ka ndakuni ña ja suu de ni ojunkoo yeꞌe veñuꞌu nani Luu Kaa ja ni ojikan de xuꞌun, te ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu yun ja ni ka yuꞌi ja siun ni kuu.
ACT 3:11 Te vi tu ni siaa saꞌun ña tee ni nduvaꞌa ja ni okuꞌu siꞌin yun jin Pedro vi Juan. Te yun guaa ndiꞌi ñayiu ni ka saꞌu kuii kuiti ini, te ni ka jinoi ni jaꞌankuei nuu ka oo Pedro vi Juan nuu oo veñuꞌu nuu nani Yuveꞌe Salomón ja vi kondiaꞌi ja siun ni kuu.
ACT 3:12 Te nuu ni jini Pedro, te jiñaꞌa de nuu ñayiu yun: ―Maa ni ja ka kuu ni ñayiu ñuu Israel, ¿nau ja vi ni ka saꞌu kuii ini ni ka ndiaꞌa ni yaꞌa? Te ka ndiaꞌa ña ni na kuinio ja vi maa san ka nevaꞌa jakaꞌnu axi vi maa san ka kuu tee vii tee vaꞌa ja ni ka ndasaꞌa san tee yaꞌa.
ACT 3:13 Su masu saa, chi ia Dios ni ochiñuꞌu ndi tatao Abraham vi Isaac vi Jacob, vi Dios ndiꞌi tatatnoꞌo kuu ia ni saꞌa kaꞌnu ya seꞌe ya Jesús, te ia yaꞌa ni ka kakuiko ni, te ka kaꞌan kuechi ni siki ya nuu Pilato. Te nuu ni kuini de ja siaa ña de, te tu ni ka jandetu ni.
ACT 3:14 Chi saa suaꞌa ni ka skexiko ni ia vii ia ndaa, te ni ka jikan ni ja ni yaa in tee jaꞌni ndiyi.
ACT 3:15 Te ni ka jaꞌni ni ia taa ja kotekuo, ia ni ndaxteku Dios neꞌu ndiyi. Te sein, chi ka jini san te ka ndakani san ja saa ni kuu.
ACT 3:16 Te ja ka kandija san jin sivi Jesús kuu ja ka ndiaꞌa ni, te ka jini ndiꞌi ni, ja ni nduvaꞌa tee yaꞌa, te jandaa ja sivi ia Jesús kuu ja ni ndasaꞌa tee ni okuꞌu siꞌin yaꞌa jin nuu ndiꞌi maa ni.
ACT 3:17 ’Su vitna, vi ñani vi kuaꞌa, te jini san ja tu ni ka jinkuiꞌnu ini ni jakueꞌe ni ka saꞌa ni, ni tee ka netniuu, tu ni ka junkuiꞌnu ini de.
ACT 3:18 Su ia Dios, chi suaꞌa ni saꞌa ya ja skunkuu ya nagua ni kaꞌan ya jin maꞌñu sagua ndiꞌi tee ni ka ondakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa ja ia tetniuu ya, chi kuu ya.
ACT 3:19 Te yun guaa vi ndatnaꞌu ini ni taka jakueꞌe ka saꞌa ni, te vi ndiokuiin ni ichi ia Dios, nagua ja na kindee ya yika kuechi ni, te saa nagua ja saꞌa ya ja vi kokusii ini ni.
ACT 3:20 Te na ndatetniuu ya Jesukristu, ia ni kaji ya ndee jaxtnañuꞌu ja na ndii ya ja jaꞌa in in maa ni.
ACT 3:21 Su vi jandaa ja nini kuu ja koo ya andivi ndee kiuu ndasandaa ia Dios ndiꞌi nagua oo ñuyiu, nagua ni kaꞌan ya jin maꞌñu sagua tee vii ja ni ka ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa.
ACT 3:22 Chi Moisés ni kaꞌan jin ndee ndi yuao: “Jitoꞌo Dios, chi ndoneꞌe ya in tee ndakani tnoꞌo ya neꞌu ñanio nagua ni saꞌa ya jin san, te nini kuu ja vi konini ni ndiꞌi tnoꞌo kaꞌan de.
ACT 3:23 Chi ndiꞌi ñayiu ja tu kuini ja kandijai tnoꞌo kaꞌan tee yun ja ndakani de tnoꞌo ia Dios, te na nai neꞌu ñayiu ñui”, ni kaꞌan Moisés suaꞌa.
ACT 3:24 ’Te ndiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, guaa ndee Samuel vi ja vaji ka na saa ni de, ni ka okaꞌan de ja jaꞌa nagua kokuu kiuu ka oo vitna.
ACT 3:25 Te maa ni ka kuu seꞌe tee ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, te suni ja jaꞌa maa ni ni saꞌa ya tratu jin ndi tatao Abraham nuu jiñaꞌa ya: “Te ja jaꞌa ndikin tata ron vi koo vii vi koo vaꞌa ndiꞌi ñayiu ñuyiu”.
ACT 3:26 Te nuu ni ndaxteku ña Dios jin seꞌe ya, te ni tetniuu ña ya xtnañuꞌu ka nuu ndiꞌi ni ja na saꞌa ña ya javii javaꞌa, nagua ja ndasama ña ya jin jakueꞌe ni ka osaꞌa in in ni ―jiñaꞌa Pedro.
ACT 4:1 Te vi ka kaꞌan ka Pedro vi Juan nuu ñayiu yun, te ni jinokuei tee ka kuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu tee ka jito veñuꞌu vi tee ka kuu saduceo.
ACT 4:2 Te ni ka kiti ini de ja ka kaxtnoꞌo Pedro vi Juan nuu ñayiu ñuu yun ja jaꞌa ja vi ndateku ñayiu neꞌu ndiyi, nagua ni ka jini maa de ja ni ndateku Jesús.
ACT 4:3 Te yun guaa ni ka kakuiko ña de, te ni ka jasi ña de vekaa guaa ndee inka kiuu, chi ja mañini kiuu yun.
ACT 4:4 Su kuaꞌa ñayiu ni ka onini tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo de ni ka kandijai, te ni jino vaa ndee uꞌun mil ja vi nani teyii.
ACT 4:5 Te inka kiuu tnee ni ka kututu tee ka tatnuni vi tee ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés maa ñuu Jerusalén.
ACT 4:6 Te Anás, tee kuu nijaꞌnu nuu sutu, vi Caifás vi Juan vi Alejandro vi sava ka tee ka kuu tnaꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu ni ka oo yun.
ACT 4:7 Te ni ka jani ña de jin Pedro vi Juan maꞌñu sagua, te ni ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿Na in ni chitniuu ña axi na xiin sivi ka saꞌa ni tniuu yaꞌa? ―ka jiñaꞌa de.
ACT 4:8 Yun te ni kaꞌan Pedro, chi oo de jin Espíritu ia Dios, te jiñaꞌa de: ―Tee ka tatnuni nuu ñuo vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu tnaꞌo Israel,
ACT 4:9 ka kuini ni vi kundaa ini ni ja jaꞌa javii javaꞌa ni ndoꞌo in tee ni okuꞌu siꞌin yaꞌa vi naxa ni kuu ja ni nduvaꞌa de.
ACT 4:10 Te vi kuni ndiꞌi ni vi nii ñuo Israel ja jin sivi Jesukristu, ia ni jaꞌnu ñuu Nazaret, ni saꞌa ja ni nduvaꞌa de, te yaꞌa oo de jin nuu ndiꞌi maa ni, te suu ya kuu ia ni ka jatakaa ni yika cruz, ia ni ndaxteku Dios neꞌu ndiyi.
ACT 4:11 Te suu Jesús kuu na kuinio in kava ja ni ka skexiko ni ja ka saꞌa ni veꞌe, te suu ya ni nduu kava kaꞌnu ja yituu skina veꞌe.
ACT 4:12 Chi tu na inka xiin sivi vi niꞌo ja vi kaku niꞌnuo, chi tu na inka sivi ni taa ia Dios nuu ñayiu ñuyiu ja kuu skaku niꞌnu ña jion ―jiñaꞌa Pedro.
ACT 4:13 Yun te ni ka jini tee ka netniuu yun ja ka kaꞌan ndee ini ndevaꞌa Pedro vi Juan, te vi ni ka saꞌu kuii ini de ka nini de, chi ka jini de ja tee tu ni ka skuaꞌa guaꞌa ka kuu de vi tee ndaꞌu ka kuu de, te ni ka ndakuni ña de ja tee ni ka oo jin Jesús ka kuu de.
ACT 4:14 Te tu ni kuu vi kaꞌan kuechi saꞌun tee ka kuu nijaꞌnu yun siki Pedro vi Juan, chi ni ka ndiaꞌa de ja yun nukuiin tee ni nduvaꞌa siꞌin yun.
ACT 4:15 Yun te ni ka tatnuni de ja ni kekuei Pedro vi Juan nuu veꞌe tniuu yun, te ni ka ndoo maa ni ka de, ka ndatnoꞌo tnaꞌa de.
ACT 4:16 Te ka kachi de: ―¿Nagua vi saꞌo jin tee yaꞌa? Te ndiꞌi ñayiu Jerusalén ka jini ja ni ka saꞌa de in jakaꞌnu vi javii javaꞌa, te ma kuu vi kaꞌon ja masu ndija.
ACT 4:17 Su ja ma kutenuu ka tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu ñuo, te vi skoto ioo de ja vitna jin kiuu kuaꞌon, te ma vi kaꞌan ka de nuu ni in ñayiu sivi Jesús ―ka kachi de.
ACT 4:18 Yun te ni ka ndakana de Pedro vi Juan, te ni ka tatnuni de ja tu ka kuini saꞌun ka de ja vi kaꞌan tee yun sivi Jesús, ni ja vi kaxtnoꞌo de tnoꞌo ya nuu ñayiu.
ACT 4:19 Su yun te ni ka kaꞌan Pedro jin Juan, te ka jiñaꞌa de: ―Vi ndakani guaꞌa ini maa ni, ¿a vatuka kuu nuu ia Dios ja vi kuantnoꞌo san xtnañuꞌu ka nuu maa ni, te saa nuu ia Dios?
ACT 4:20 Chi ma kuu vi xndoo san ja vi kaꞌan san tnoꞌo ni ka jini san vi ni ka onini san ―ka jiñaꞌa de.
ACT 4:21 Yun te ni ka skoto ioo ña tee ka netniuu yun jin Pedro vi Juan, te ni ka siaa ña de, chi tu ni ka niꞌi de nagua vi xtavi kuechi ña de ja jaꞌa ñayiu ñuu yun, chi ndiꞌi ka ndakuantaꞌu nuu ia Dios ja siun ni ndasaꞌa ña ya jin tee ni okuꞌu siꞌin yun.
ACT 4:22 Chi viꞌi ka uu xiko kuia oo tee ni okuꞌu siꞌin yun, te ni saꞌa ia Dios in jakaꞌnu ja ni nduvaꞌa de.
ACT 4:23 Nuu ni ka yaa Pedro jin Juan, te kuanoꞌokuei de nuu ka oo sava ka ñayiu ka skuaꞌa, te ni ka ndakani de ndiꞌi nagua ni ka kaꞌan sutu ka tatnuni vi tee ka kuu nijaꞌnu yun.
ACT 4:24 Yun te nuu ni ka onini de, te inuu inuu ni ka ndakuatu de nuu ia Dios, te ka jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo Dios, ja tatnuni maa ni siki ndiꞌi, maa ni kuu ia Dios ja ni saꞌa ni andivi vi ñuꞌu vi ndute mar vi ndiꞌi ja oo nui,
ACT 4:25 ja jin maꞌñu sagua Espíritu maa ni, ni jantniuu ni yuꞌu David, tee ni jinokuechi nuu ni ndee janaꞌa nuu ni kaꞌan ni: ¿Nau ja vi ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka kuvai, te ka ndakani ini, in ja tu jiniuꞌu?
ACT 4:26 Ni ka ndututu tee ka tatnuni ñuyiu vi ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu ni ka kututu, ja ni ndontakuei de siki Jitoꞌo Dios vi siki Kristu, ia ni kaji ni ni kachi ni jin maꞌñu sagua David.
ACT 4:27 ’Chi ja ndaa kuiti ja ñuu yaꞌa ni ka kututu Herodes vi Poncio Pilato vi ndiꞌi ñayiu sava ka tatatnoꞌo vi ñayiu ñuo Israel ja ni ka ndakoi siki seꞌe vii ni Jesús, ia ni ndakaji ni,
ACT 4:28 ja vi saꞌa de ndiꞌi yaꞌa, nagua ja ni ndakani ini maa ni ndee ama ka ja saa kokuu.
ACT 4:29 Te vitna, vi Jitoꞌo san, kondiaꞌa ni ja ka skoto ioo ña de jin san ja ka jinokuechi san nuu ni, te ka jikantaꞌu san ja chindee chituu ña ni ja ma vi yuꞌu san vi kaꞌan san tnoꞌo vaꞌa ni.
ACT 4:30 Te saꞌa ni jakaꞌnu maa ni ja na vi nduvaꞌa ñayiu ka kuꞌu, te na vi kuni ñayiu kuaꞌa tniuu naꞌnu vi javii javaꞌa ja vi saꞌa san jin maꞌñu sagua sivi seꞌe vii ni Jesús ―ni ka kaꞌan de.
ACT 4:31 Te nuu ni ndiꞌi ni ka ndakuatu de, te ni tnaa nuu ka otutu de yun. Te ndiꞌi de ni kee ña Espíritu ia Dios, te tu ni ka yuꞌu de ja ni ka kaꞌan de tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
ACT 4:32 Ndiꞌi ñayiu ka kandija yun, invaa ni anu invaa ni jajintnuni ka nevaꞌi. Te ni in tu ni saꞌa jajin ndatniuu nevaꞌa mai, chi ni ka jani ini ja ndatniuu ndiꞌi ni kuu.
ACT 4:33 Te tee ni chitniuu ña Jesús, chi jin jakaꞌnu maa ya ka ndakani de nuu ñayiu ja jaꞌa ja ni ndateku Jitoꞌo Jesús neꞌu ndiyi. Te ni chindee chituu ña ia Dios jin ndiꞌi.
ACT 4:34 Te ni in ñayiu, tu nagua ni ojaꞌni saꞌun ña jin. Chi ndiꞌi ñayiu ni ka onevaꞌa ñundeꞌi axi veꞌe ni ka oxikoi, te ni ka onusiaꞌi xuꞌun ni ka oniꞌi yun
ACT 4:35 nuu tee ni chitniuu ña Jesús. Te ni ka ojaꞌnde de na kuu na kuu naxa ka jiniuꞌu in in ñayiu yun.
ACT 4:36 Te yun ni oo José, tee ni ka xnani ña tee ni chitniuu ña Jesús, Bernabé, ja kei kaꞌan seꞌe ndasaꞌa ndee ini ña, tee tatatnoꞌo Leví ja ni kaku ñuu Chipre ni okuu de.
ACT 4:37 Tee yaꞌa, chi ni xiko de in ñundeꞌi ni onevaꞌa de, te ni jiñaꞌa de xuꞌun yun nuu tee ni chitniuu ña Jesús ja vi chituu de sava ka ñayiu.
ACT 5:1 Su inka tee nani Ananías jin ñasiꞌi de Safira ni ka xiko de ñundeꞌi de.
ACT 5:2 Su ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ni ka tayuꞌu de sava xuꞌun yun, te ndee saa ni ka jiñaꞌa de nuu tee ni chitniuu ña Jesús, te ka saꞌa ni de ja yun kuu ndiꞌi xuꞌun yun.
ACT 5:3 Te jiñaꞌa Pedro: ―Ananías, ¿nau ja ni kee tachi anu ni, te ni ka kuini ni ja vi xndaꞌu ni Espíritu ia Dios ja ni ka jaꞌnde ni sava xuꞌun ni oo ndee ñundeꞌi ni?
ACT 5:4 Te ¿a masu ñundeꞌi maa ni ni kuu yun? Te ja siun ja ni xiko ni, ¿a masu xuꞌun maa ni ni kuu? ¿Nau ja ni kii ini ni ja siun ni saꞌa ni? Te masu ñayiu ni xndaꞌu ni, chi ia Dios ni kuini ni ja xndaꞌu ni.
ACT 5:5 Te vi nuu ni onini Ananías tnoꞌo yaꞌa, te ni ndonso de ja vi ni jiꞌi saꞌun de. Te ni ka yuꞌu ndevaꞌa ñayiu nuu ni ka jini ja siun ni ndoꞌo de.
ACT 5:6 Yun te ni jaꞌankuei suchi kuechi ka oo yun, te ni ka tniutui yiki kuñu de, te ni ka jintayuꞌu ñai.
ACT 5:7 Te nuu ni yaꞌa ndee uni ore, te ni kiuu ñasiꞌi Ananías, su tu jini ña ja siun kaa ja ni kuu.
ACT 5:8 Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Kaxtnoꞌo ni, ¿a vi jandaa ja yaꞌa ni kuu ndiꞌi xuꞌun ja ni ka xiko ni ñundeꞌi ni yun? Te jiñaꞌa ña: ―Jandaa ja yaꞌa ni kuu ndiꞌi.
ACT 5:9 Te jiñaꞌa Pedro: ―¿Nau ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa ni jin yii ni ja vi koto tnuni ni Espíritu maa Jitoꞌo? Te yun mandikuei suchi ni ka jintayuꞌu yii ni. Te vitna te kiꞌinkuei ni jin vi jintayuꞌu ñai.
ACT 5:10 Te vi ore saa ni ndonso ña nuu jaꞌa de, te ni jiꞌi ña. Te nuu ni ndiukuei suchi kuechi yun, te ni ka jini ñai ja ni jiꞌi ña, te ni ka jintayuꞌu ñai xiin nuu yiyuꞌu yii ña.
ACT 5:11 Yun te ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa vi ndiꞌi ñayiu ni ka jini yun, ni ka yuꞌu ndevaꞌa ja siun kaa ja ni ka ndoꞌo de.
ACT 5:12 Te jin maꞌñu sagua tee ni chitniuu ña Jesús, ni saꞌa ia Dios kuaꞌa javii javaꞌa vi tniuu naꞌnu ja ni ka jini ñayiu ñuu. Te ndiꞌi ñayiu ka kandija, ni ka ondututu nuu nani Yuveꞌe Salomón.
ACT 5:13 Te ñayiu tu ka kandija, ni in tu kikuei ini ja vi nitnaꞌa jin ñayiu ka skuaꞌa yun, visi ñayiu ñuu yun, chi ka kaꞌan guaꞌa ndevaꞌa ja jaꞌa ñayiu ka skuaꞌa yun.
ACT 5:14 Te ñayiu ka kandija tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo, chi makaya makaya ni, kuu teyii kuu ñasiꞌi.
ACT 5:15 Te ka keneꞌe ñai jin ñayiu ka kuꞌu yuꞌu ichi, te ni ka jakintuu ñai nuu jito vi nuu yuu ichi nuu yaꞌa Pedro, nagua ja visi ja kati de na yaꞌa siki ñayiu ka kuꞌu yun, te vi nduvaꞌi.
ACT 5:16 Te saa ni ñayiu ñuu ja netnaꞌa yatni yun, kuaꞌa ni jaꞌankuei Jerusalén ni ka jinsiaꞌa ñayiu ka kuꞌu vi ñayiu ka ñuꞌu ña tachi, te ndiꞌi ni ka nduvaꞌa.
ACT 5:17 Yun te ni ka ndakoo tee kuu nijaꞌnu nuu sutu vi ndiꞌi tee ka oo jin de ja ka kuu ñayiu ka yinduu nuu saduceo, chi ka kukuasun ndevaꞌa ini de.
ACT 5:18 Te ni ka kakuiko de tee ni chitniuu ña Jesús, te ni ka jasi ña de vekaa.
ACT 5:19 Su nuu jakuaa ni jaꞌan in ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios, te ni ndakune ya yeꞌe vekaa yun, te ni keneꞌe ña ya, te jiñaꞌa ya:
ACT 5:20 ―Kuaꞌankuei veñuꞌu kaꞌnu, te vi ndakani ron nuu ñayiu ñuu ndiꞌi tnoꞌo ja kaxtnoꞌo ichi jaa nuu vi koteku ron nikuii nikani ―jiñaꞌa ya.
ACT 5:21 Te nuu ni ka onini de tnoꞌo ni kaꞌan ia yun, te ni kiukuei de ini nuu oo veñuꞌu nuu matuu suaꞌa, te ni ka jinkondee de ni ka kaxtnoꞌo de nuu ñayiu. Te tee kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka oo jin de ni ka ndututu de ja ni ka kana de ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu tatatnoꞌo Israel ja vi kaꞌnde de kuechi. Te ni ka tatnuni de ja vi jinkeneꞌe ndajaꞌa de tee ni chitniuu ña Jesús ja ka oo vekaa yun.
ACT 5:22 Su nuu ni jinokuei ndajaꞌa yun ja vi keneꞌe ña de, te tu ka de ka yiꞌi ini vekaa yun, te ni ka ndajiokuiin de ni ka kaxtnoꞌo de,
ACT 5:23 te ka jiñaꞌa de: ―Ni ka ndaniꞌi san ndesi guaꞌa yeꞌe vekaa vi ka oo guaꞌa tee ka jito yuyeꞌe yun, su nuu ni ka june san, te ni in de, tu na in oo ini vekaa yun ―ka jiñaꞌa de.
ACT 5:24 Su nuu ni ka onini tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu tee ka jito veñuꞌu ja siun ka jiñaꞌa de, te vi tu ka nii ini de nagua vi ndakani ini de, te ka jikan tnoꞌo tnaꞌa de: ―¿Naxa kaa ja kokuu ndiꞌi yaꞌa nuu saa?
ACT 5:25 Su yun te vi nuu saa ni jino in tee ni kaxtnoꞌo, te jiñaꞌa de: ―Tee ni ka jasi ni vekaa ka oo de nuu oo veñuꞌu kaꞌnu ka kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ñuu.
ACT 5:26 Yun te ni jaꞌankuei tee tatnuni nuu tee ka jito yun jin ndajaꞌa de, te ni ka jinkuaka de tee ni chitniuu ña Jesús jin tnoꞌo mani, chi ka yuꞌu de ja vi kani yuu ña ñayiu ñuu.
ACT 5:27 Te nuu ni jinokuei de jin tee yun, te ni ka junsiaꞌa ña de nuu ka oo tee ka jaꞌnde kuechi yun, nagua ja kakan tnoꞌo ña tee kuu nijaꞌnu ka nuu sutu yun.
ACT 5:28 Te jiñaꞌa de: ―¿A masu ja ni ka kaꞌan kaji san nuu ni, ja ma kuu vi kaxtnoꞌo ka ni sivi tee yun? Te vitna vi ja kuu nii ñuu Jerusalén ka kaxtnoꞌo ni tnoꞌo Jesús, te ka kuini ni vi skuiso kuechi ña ni ja suu san ni ka jaꞌni tee yun.
ACT 5:29 Yun te ni ka kaꞌan Pedro jin sava ka tee ni chitniuu ña Jesús, te ka jiñaꞌa de: ―Nini kuu ja vi kuantnoꞌo san nuu ia Dios xtnañuꞌu ka, saa nuu ñayiu.
ACT 5:30 Te Dios ndee ndi yuao ni ndaxteku Jesús, ia ni ka tatnuni maa ni ja ni ka jatakaa ña jin ya yika in yutnu cruz.
ACT 5:31 Su Dios, chi ni ndoneꞌe ña ya, te ni juntaa ña ya ndaꞌa kuaꞌa ya, te ni saꞌa kaꞌnu ña ya ja skaku niꞌnu Jesús ñayiu, nagua ja ñayiu ñuo Israel vi ndatnaꞌu ini ichi kueꞌe, te vi ndajiokuiin nuu ia Dios, te kuakaꞌnu ini ya yika kuechi.
ACT 5:32 Te sein, chi testiu ka kuu san nuu ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa. Te suni testiu kuu Espíritu ia Dios ja ni jiñaꞌa ya nuu ñayiu ka jantnoꞌo nuu ya ―ka jiñaꞌa de.
ACT 5:33 Su nuu ni ka onini tee yun tnoꞌo ni ka kaꞌan Pedro, te ni ka kiti ini ndevaꞌa de, te vi ni ka kuini de ja vi kaꞌni ña de.
ACT 5:34 Yun te ni ndakoo in tee fariseo ndisa ka jaꞌnde de kuechi, tee nani Gamaliel, in tee kaxtnoꞌo Ley Moisés ja ka nee yiñuꞌu ndevaꞌa ñayiu nuu de, te ni tatnuni de ja vi keneꞌe nunuu ña jin tee ni chitniuu ña Jesús yeꞌe.
ACT 5:35 Te nuu ni ka kujioo tee yun, te jiñaꞌa de: ―Tata ñani Israel, vi kondiaꞌa guaꞌo naxa vi saꞌo siki tee yaꞌa.
ACT 5:36 Te vi ndakaꞌan ni ja ni kuu kiuu ni yaꞌo yun, nani ndakoo Teudas nuu ni kaꞌan de ja tee kanuu kuu de, te ni ka kututu ndee kuun ciento ñayiu ni ka ondikin ña jin de. Su ni ka jaꞌni ña jin de, te ndiꞌi tee ni ka ondikin ña yun ni ka yagua de, te ni naa ndiꞌi.
ACT 5:37 Te nuu kuee ka, te ni ndakoo Judas, tee ñuu Galilea, kiuu ka nukoso sivi ñayiu nuu tutu, te ni xtutu kuaꞌa de ñayiu ñuu ja ni ka ondikin ña jin de. Te suni ni jiꞌi de, te ndiꞌi tee ni ka ondikin ña jin de ni ka yagua.
ACT 5:38 Te yun guaa vitna kaꞌan san ja ma vi kiunduu ni jin tee yaꞌa, te vi siaa ni de na vi kokuu mamaa de, chi nuu ja in ñayiu ñuyiu yaꞌa xteku ña ja siun ka saꞌa de, te kuaꞌan saa te naa.
ACT 5:39 Su nuu ja ia Dios jiñaꞌa tniuu ka saꞌa de, te ma kuu ja vi ndakoo siki de ja vi jinkanio de. Vi kondiaꞌa guaꞌo, kana saa vatu ni ia Dios vi kokaxin tnaꞌa jion ―jiñaꞌa de.
ACT 5:40 Te ni ka junkuaan ini de nagua ni kaꞌan tee yun. Ni ka ndakana de tee ni chitniuu ña Jesús, te ni ka tatnuni de ja ni ka kani ndevaꞌa ña ndajaꞌa de, vi ni ka skoto ioo ña de ja ma vi kaꞌan saꞌun ka de sivi Jesús. Yun te ni ka siaa ña de.
ACT 5:41 Yun te ni ndekuei de nuu tee ka jaꞌnde kuechi yun. Kuanoꞌokuei de, te ka kusii ini de ja ni jandetu ia Dios ja ni ka nani ña ñayiu jin de vi ni ka tnaꞌa de tnundoꞌo ja jaꞌa sivi Jesús.
ACT 5:42 Te vi ndiꞌi kiuu ni ka okaxtnoꞌo de nuu ñayiu maa veñuꞌu kaꞌnu vi taka veꞌe, ni tu ni ka kuita de ja vi kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ja Jesús kuu ia ni tetniuu Dios.
ACT 6:1 Te kiuu yun ni kaya kuaꞌa ñayiu ka kandija tnoꞌo Jesús. Te ni ka jinkondee ñayiu ka kaꞌan saꞌan griego ka kaꞌan kuechi siki ñayiu ka kaꞌan saꞌan arameo. Te ni ka kaꞌan de ja ñaꞌa ñuu de ni ka ndondaꞌu, tu ka niꞌi vaꞌa ña ja vi kaa ña in in kiuu nuu teꞌnde ja ka jaa ña.
ACT 6:2 Yun te ndi uxi uu tee ni chitniuu ña Jesús ni ka ndaxtutu de ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa, te ka jiñaꞌa de: ―Masu vatuka kuu ja vi junkani san tnoꞌo vaꞌa ia Dios, ja ma vi kaxtnoꞌo ka san nuu ñayiu ja vi kunukuechi san nuu teꞌnde ja ka jaa ñayiu.
ACT 6:3 Te yun guaa vi nduku maa ni neꞌu ni uja tee ka oo jin Espíritu ia Dios, vi tee guaꞌa vi kokuu de, te vi koo ndichi de, te na vi skuiso sikio de tniuu yaꞌa, vi ñani.
ACT 6:4 Te sein, na vi kondakuatu ni san nuu ia Dios, te vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ya nuu ñayiu ―ka jiñaꞌa de.
ACT 6:5 Te ndiꞌi ñayiu yun ni ka junkuaan ini tnoꞌo ni ka kaꞌan de, te ni ka taui Esteban, tee jantnoꞌo guaꞌa vi oo de jin Espíritu ia Dios, vi Felipe vi Prócoro vi Nicanor vi Timón vi Parmenas vi Nicolás, tee ñuu Antioquía ja ni kiunduu de jantnoꞌo de Ley Moisés.
ACT 6:6 Yun te ni ka junsiaꞌa ña de nuu tee ni chitniuu ña Jesús, te ni ka sonee de ndaꞌa de siki tee yun, te ni ka ndakuatu de.
ACT 6:7 Te jitenuu tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo Dios, te ni ka kaya kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ka skuaꞌa Jerusalén, te suni kuaꞌa sutu ni ka jantnoꞌo ja ni ka kiunduu ichi Jesús.
ACT 6:8 Te Esteban, chi oo de jin jakaꞌnu maa ia Dios, te ni chindee ni chituu ña ya. Ni saꞌa de kuaꞌa javii javaꞌa vi tniuu naꞌnu nuu ñayiu ñuu.
ACT 6:9 Yun te ni ka ndakoo tee ka oo veꞌe ii sinagoga nuu nani “tee ni ka ojinokuechi te ni ka yaa” ja vajikuei ndee Cirene vi ndee Alejandría vi ndee ñuu ja tnii Cilicia vi Asia, te ni ka jinkondee de ka tee tnaꞌa de jin Esteban.
ACT 6:10 Su tu ni ka kundee de, chi tnoꞌo ndichi ndevaꞌa ni kaꞌan Esteban, ni saꞌa Espíritu ia Dios.
ACT 6:11 Yun te ni ka tniuyaꞌu de sava tee ja na vi kaꞌan de ja ni ka onini de ja kaneꞌe Esteban siki Moisés vi siki ia Dios.
ACT 6:12 Siun ni ka saꞌa de, te ni ndontakuei vaa ñayiu ñuu vi tee ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés. Ndiꞌi de ndontakuei siki Esteban, te ni ka kakuiko ña de, te ni ka junsiaꞌa ña de nuu tee ka jaꞌnde kuechi.
ACT 6:13 Te ni ka jani de tee ka ndakani tnoꞌo tnoꞌo, te ka jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa, chi vi ndiꞌi kiuu kaneꞌe de siki veñuꞌu vii ñuo vi siki Ley Moisés.
ACT 6:14 Chi ka nini san kaꞌan de ja Jesús, in tee nijaꞌnu ñuu Nazaret, xnaa veñuꞌu yaꞌa, te ndasama de nagua vajikueio ka saꞌo ja ni xndoo Moisés ―ka jiñaꞌa de.
ACT 6:15 Yun te ndiꞌi tee ka nukoo ja ka jaꞌnde kuechi yun ni ka ndiaꞌa guaguaꞌa de nuu Esteban, te ni ka jini de ja na jito in ia jinokuechi nuu Dios jito de.
ACT 7:1 Yun te ni jikan tnoꞌo ña sutu kuu nijaꞌnu ka jin Esteban: ―¿A inu ndija tee yaꞌa tnoꞌo ka kaꞌan de? ―jiñaꞌa de.
ACT 7:2 Yun te jiñaꞌa Esteban: ―Tata ñani, vi konini ni tnoꞌo kaꞌan san. Dios, ia yeꞌe tajan, ni kaꞌan ya nuu ndee ndi yuao Abraham nuu ni oo de in ñuu ja tnii Mesopotamia, nuu chiaꞌan ka ja kiꞌin de ja koo de ñuu Harán,
ACT 7:3 te jiñaꞌa ya: “Xndendoo ñuu ron vi tnaꞌa kuikin ron, te kuaꞌan nuu oo inka ñuu ja xneꞌe jaa rin nuu ron”, jiñaꞌa ya.
ACT 7:4 Yun te ni ndee de ñuu ñayiu caldeo, te ni jinkoo de ñuu Harán. Te nuu kuee ka, te ni jiꞌi tata yua de, te Dios ni ndisiaꞌa Abraham ñuu yaꞌa nuu ka oo vitna.
ACT 7:5 Su tu ni jiñaꞌa ya ndenu saꞌa jajin de ni ja in taꞌu luluu ndenu jinkani jaꞌa de. Su ni kee yuꞌu ya ja kuñaꞌa ya ndee nuu ndiꞌi ndikin tata de ja vi koo nuu kuee ka, visi chiaꞌan ka ja na seꞌe de koo.
ACT 7:6 Te jiñaꞌa Dios: “Ndiꞌi ndikin tata ron vi koo inka ñuu. Te yun vi kunukuechi nuu ñayiu ñuu yun, te vi kotnaꞌi tnundoꞌo nuu kuun ciento kuia.
ACT 7:7 Te tetniuu rin tnundoꞌo siki ñayiu ñuu ja ka saꞌa ja vi kokunukuechi ndikin tata ron, te nuu ndekuei ñuu yun, te vi chiñuꞌu ñai jin rin ñuu yaꞌa”, jiñaꞌa ya.
ACT 7:8 Yun te ni saꞌa ia Dios jin Abraham in tratu nuu ni kaxtnoꞌo ya ja kitnuni nuu yiki kuñu. Te yun guaa nuu una kiuu ja ni kaku Isaac, seꞌe Abraham, te ni chitnuni de nuu yiki kuñui vi suni saa ni ni saꞌa Isaac jin seꞌe de Jacob, vi Jacob jin ndi uxi uu seyii de. Te ndi uxi uu tee yun ni ka kuu tata yuao ja ni ka jakin de tatatnoꞌo Israel.
ACT 7:9 ’Te ndiꞌi seꞌe Jacob yaꞌa ni ka kukuasun ini de jin ñani de José, te ni ka xiko ña de ja ni ka junsiaꞌa ña nuu ñayiu ñuu Egipto, su ia Dios ni oo jin José.
ACT 7:10 Te ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndiꞌi tnundoꞌo vi ni saꞌa ndichi ña ya, te ni chindee ni chituu ña ya nuu Faraón, rey ñuu Egipto, ja ni jani de José ja ni otatnuni de nuu ñayiu ñuu Egipto vi nuu ñayiu veꞌe maa rey yun.
ACT 7:11 ’Yun te ni kii soko nii ñuu Egipto vi Canaán ja ni kii kuaꞌa tnundoꞌo nuu ñayiu, te ndi yuao, tu ni ka oniꞌi ka ja vi kokaa.
ACT 7:12 Su nuu ni niꞌi tnoꞌo Jacob ja oo triu ñuu Egipto, te ni tetniuu de seꞌe de ja ka kuu ndi yuao, te ni jaꞌankuei de jaxtnañuꞌu.
ACT 7:13 Te nuu ni jaꞌankuei de jichi kuu uu, te ni xtuu José mai ja ñani de kui, te saa ni jini Faraón ja tatatnoꞌo José ka kuu tee yun.
ACT 7:14 Te nuu kuee ka, te ni kana José yua de Jacob vi ndiꞌi tnaꞌa de ja ka kuu uni xiko xaꞌun ñayiu ja ni jinokuei Egipto.
ACT 7:15 Saa ni kuu ja ni jino Jacob nuu ni oo de ñuu Egipto, te yun ni jiꞌi de. Te suni yun ni ka jiꞌi sava ka ndi yuao.
ACT 7:16 Te ni ka ndajiokuiin de ni ka nusiaꞌa de yiki kuñu yun ñuu Siquem. Te yun ni ka tayuꞌu de nuu yau ñaña ni ndakiꞌin Abraham jin xuꞌun de nuu seꞌe Hamor ñuu Siquem.
ACT 7:17 ’Su nuu ni yaꞌa kuaꞌa kuia, te ni kuyatni kiuu ja skunkuu tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios ja ni kaꞌan ya jin Abraham, te ni kaya kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu tatatnoꞌo mao Israel ja ni ka oo ñuu Egipto,
ACT 7:18 vi guaa ndee nuu ni nukonetniuu inka rey ñuu Egipto ja tu ni jini tnaꞌa de jin José.
ACT 7:19 Te rey yaꞌa ni xndaꞌu de ñayiu ñuo, te ni saꞌa ndevaꞌa de ndi yuao vi ni tatnuni de ja na vi xndoi seꞌe kueli inka ka kaku, te na vi kuu mai.
ACT 7:20 Te kuia saa ni kaku Moisés, te ni kutoo ndevaꞌa ña ia Dios jin, te uni vi yoo ni ka jito ña yuai nuu veꞌe de.
ACT 7:21 Te nuu ni junsiaꞌa ña nanai ja ni ndoo maintnoꞌo ni, te yun ndakuaka ña sesiꞌi Faraón, te ni skuaꞌnu ñai na kuinio seꞌe mai.
ACT 7:22 Te ni ka skuaꞌa ña jin Moisés ndiꞌi jandichi ka jini ñayiu Egipto, te suni ni okuu de in tee kaꞌnu jin tnoꞌo kaꞌan de vi tniuu ni osaꞌa de.
ACT 7:23 ’Te nuu ni jino de nuu uu xiko kuia, te ni ndakani ini de ja jinkoto de ñani de ja ka kuu tnaꞌo Israel.
ACT 7:24 Su nuu ni jini de in tee Egipto ja saꞌa ndevaꞌa de in tee Israel, te ni kiunduu de ni kani de tee Egipto yun vi ndee ni jaꞌni ña de.
ACT 7:25 Chi ni ndakani ini de ja vi junkuiꞌnu ini ñani de yun ja Dios kuantniuu ña jin de ja skaku niꞌnu ña de nuu tnundoꞌo. Su tee yun, chi masu saa ni ka junkuiꞌnu ini de.
ACT 7:26 Te inka kiuu ni jino Moisés nuu ka jaxin tnaꞌa uu tee Israel, te ni kaꞌan de ja sansaꞌan ña de, te jiñaꞌa de: “In ni seꞌe vi in ni ñani ka kuu ni, te ¿nau ja ka jaxin tnaꞌa ni?” jiñaꞌa de.
ACT 7:27 Yun te ni chindaꞌa ña tee kani inka tnaꞌa de yun, te jiñaꞌa de: “¿Na in ni jani ña jin ni ja kokuu ni tee tatnuni vi tee jaꞌnde kuechi ja kee ni kokaꞌan ni yaꞌa?
ACT 7:28 ¿A kaꞌan ni ja kaꞌni ña ni jin san nagua ni jaꞌni ni tee Egipto iku?” jiñaꞌa tee yun.
ACT 7:29 Te nuu ni onini Moisés tnoꞌo yaꞌa, te ni jino yuꞌu de ja ni jino de Madián nuu ni ojika ndaꞌu de. Te yun ni ka jinkoo uu seyii de.
ACT 7:30 ’Te nuu ni yaꞌa uu xiko kuia, te ni jaꞌan de in nuu ñuꞌu teꞌa yuku Sinaí. Te yun ni kenta in ia jinokuechi nuu Dios nuu oo in yutnu ndoko ja oo iñu tnu ja jaꞌnu jaꞌnu yañuꞌu kai tnu.
ACT 7:31 Yun te nuu ni jini Moisés, te vi ni saꞌu kuii ini de ndiaꞌa de ja siun ni skuni ña jin de. Te ni kuyatni de ja kondiaꞌa guaꞌa ka de, te ni onini de tnoꞌo kaꞌan Jitoꞌo:
ACT 7:32 “Maa rin kuu ia Dios ni ka ochiñuꞌu ndi yua ron Abraham vi Isaac vi Jacob”, jiñaꞌa ya. Te Moisés, chi vi ni niꞌi de ja ni yuꞌu de, te tu ni kii ini de ja kondiaꞌa ka de.
ACT 7:33 Te jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: “Keneꞌe ndijan ron, chi nuu ñuꞌu jain ron jian, chi ñuꞌu ii kuu.
ACT 7:34 Ni jini rin ja kuaꞌa tnundoꞌo ka tnaꞌa ñayiu ñuu rin ja ka oo Egipto, te ni onini rin ja ka kana ka ndaꞌi nuu rin. Te yun guaa vaji rin ja skaku niꞌnu rin. Te vitna neꞌe, chi tetniuu ña rin noꞌo ron Egipto”, jiñaꞌa ya.
ACT 7:35 ’Te suu Moisés yaꞌa kuu tee ni ka skexiko de ja ka jiñaꞌa de: “¿Na in ni jani ña jin ni ja kotatnuni ni vi kokaꞌnde ni kuechi?” Su tee yaꞌa ni tetniuu ia Dios ja tatnuni de vi skaku niꞌnu de tnaꞌo Israel ja ni ka oo Egipto jin maꞌñu sagua ia jinokuechi nuu Dios ja ni skuni ña ya nuu in yutnu ndoko ja oo iñu.
ACT 7:36 Te suu Moisés ni ndeneꞌe tatatnoꞌo ñuu Egipto nuu ni saꞌa de kuaꞌa javii javaꞌa vi tniuu naꞌnu ñuu Egipto vi nuu ndute mar kuaꞌa vi nuu ñuꞌu teꞌa nuu uu xiko kuia.
ACT 7:37 Te suu Moisés yaꞌa kuu tee ni kaꞌan nuu tnaꞌo Israel: “Ndoneꞌe ia Dios in tee ndakani tnoꞌo ya neꞌu ñanio, na kuinio sein, te vi konini ni tnoꞌo ja kaꞌan de”.
ACT 7:38 Te suu Moisés yaꞌa kuu tee ja ni oo de jin ndiꞌi tnaꞌo Israel ja ni ka okututui nuu ñuꞌu teꞌa, jin ia jinokuechi nuu ia Dios ja ni okaꞌan ya nuu yuku Sinaí, nuu ndee ndi yuao. Te suu Moisés kuu tee ni niꞌi tnoꞌo teku nuu ia Dios, te ni ndasiaꞌa de nuo.
ACT 7:39 ’Su tu ni ka jantnoꞌo ndi yuao nuu Moisés, chi saa suaꞌa ni ka oskexiko ña de, te ni ka ondakani ini de ja vi ndajiokuiin de ñuu Egipto.
ACT 7:40 Te ni ka jiñaꞌa de nuu Aarón: “Saꞌa ni chuꞌchi ja na vi koxnoꞌo nuo kiꞌinkueio, chi Moisés, tee ni ndeneꞌe ña Egipto, tu ka jinio nagua ni ndoꞌo de ja tu de ndenta”.
ACT 7:41 Yun te ni ka saꞌa de in isndiki luluu, te ni ka jaꞌni de kiti ni ka soko de nuu chuꞌchi yun, vi ni ka kusii ini ndevaꞌa de ja ka nevaꞌa de in chuꞌchi ja ni ka saꞌa de jin ndaꞌa de.
ACT 7:42 Su yun te ni saꞌa jioo ña ia Dios, te ni xndoo ña ya ja vi chiñuꞌu de nikandii vi yoo vi kimi, nagua yoso nuu tutu ii ja ni ka tee tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan suaꞌa: Roon ñayiu Israel, ¿a na in kiuu te ni ka jaꞌni ron kiti ja vi soko ron nuu rin nuu ni ka oo ron nuu ñuꞌu teꞌa nuu uu xiko kuia?
ACT 7:43 Chi saa suaꞌa ni ka jiso ron veꞌe chuꞌchi ron Moloc, vi kimi chuꞌchi ron Refán, ja ni ka saꞌa ron ja vi chiñuꞌu ron. Te yun guaa keneꞌe ña rin kiꞌinkuei jika ka ron saa Babilonia kachi nuu tutu ii.
ACT 7:44 ’Te ni ka onevaꞌa ndi yuao veꞌe ii nuu xneꞌe Dios maa ya ja oo ya jin ñayiu Israel nuu ñuꞌu teꞌa ja ni ka saꞌa de nagua ni tatnuni ia Dios nuu ni kaꞌan ya jin Moisés ja vi saꞌa de nagua kaa ja ni skuni ña ya jin de.
ACT 7:45 Te ni ka kiundaꞌa ndi yuao veꞌe ii yun, te ka ndiso de nuu ni kiukuei de jin Josué nuu ñuu ñayiu inka tatatnoꞌo ja ni skunu ña ia Dios. Te ni jiñaꞌa ya ñuꞌu yun nuu ndi yuao, te vi saa ni, ni ka oo de jin veꞌe ii yun guaa ndee kiuu ni oo ndi rey David.
ACT 7:46 Te ni junkuaan ini ña ia Dios jin David ja ni jikan de nuu ya ja saꞌa de veñuꞌu nuu koo ya, ja kuu ya Dios Jacob.
ACT 7:47 Su Salomón kuu tee ni saꞌa veñuꞌu ia Dios.
ACT 7:48 Su visi ni saa, te ia Dios oo ndee sukun, chi tu oo ya veñuꞌu ni saꞌa teyii jin ndaꞌa de, nagua ni kaꞌan tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan:
ACT 7:49 Andivi kuu nuu tatnuni rin te nuu ñuyiu kuu nuu yoxnee jaꞌa rin. ¿Nuu saa te na veꞌe rin kuu ja vi saꞌa ron? kaꞌan Jitoꞌo. ¿Axi ndenu kuu nuu ndatatu rin?
ACT 7:50 Te ndiꞌi kuu ja ni saꞌa rin jin ndaꞌa maa rin, kachi ia Dios ni tee de.
ACT 7:51 ’Su maa ni, chi vi saa inu ndee ini ni, na kuinio ñayiu tneꞌe ja tu ka jini ichi Dios ja vi konini, chi siun ni ka oo ni siki Espíritu ia Dios, nagua ni ka osaꞌa ndi yua ni, te vi saa ni kuaꞌankuei ni.
ACT 7:52 ¿Axi ndee in tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, tu ni ka sondikin ña ndi yua ni ja vi saꞌa ndevaꞌa ña de? Su ndi yua ni ni ka jaꞌni tee ni ka okaꞌan ndee ama ka ja kii ia ndaa. Su nuu ni kii ya, te maa ni ni ka xtuu ya nuu ndaꞌa tee ka netniuu, te ni ka jaꞌni ni ya.
ACT 7:53 Visi maa ni ni ka niꞌi ni Ley Moisés jin maꞌñu sagua ia ka jinokuechi nuu Dios, su tu ni ka jantnoꞌo ni ―jiñaꞌa Esteban.
ACT 7:54 Yun te nuu ni ka onini de tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kiti ini ndevaꞌa de, te vi ni ka kaꞌñi noꞌo de ni ndontakuei de siki Esteban.
ACT 7:55 Su Esteban, chi ni oo de jin Espíritu ia Dios, te ni ndakondiaꞌa de ichi andivi, te ni jini de ja yeꞌe tajan nuu oo ia Dios, te ichi ndaꞌa kuaꞌa ya oo Jesús.
ACT 7:56 Te jiñaꞌa de: ―Vi kondiaꞌa guaꞌa ni, chi ndiaꞌa san ja nune ichi andivi vi oo Seꞌe Teyii ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios ―jiñaꞌa de.
ACT 7:57 Yun te ni ka jasi tee yun soꞌo de ja ma vi konini ka de, te ni ka kana koꞌo de ni ka jino de ni ka jinkakuiko ña de jin Esteban.
ACT 7:58 Te ni ka keneꞌe ña de yuꞌu ñuu yun, te yun ni ka xndoo tee ni ka okuu testiu tnoꞌo ni kaꞌan Esteban saꞌun de ja kokoto in suchi nani Saulo, nagua ja kuu vi kani guaꞌa ña de yuu.
ACT 7:59 Te vi ka kuun ka kani ña de yuu, te ni jikantaꞌu Esteban nuu ia Dios, te jiñaꞌa de: ―Jitoꞌo Jesús, ndiundaꞌa maa ni anu san.
ACT 7:60 Te ni junkuiin jiti de, te ni kana jaa de: ―Jitoꞌo san, ma saꞌa ni kuenta yika kuechi ka saꞌa tee yaꞌa ―jiñaꞌa de. Te vi ndiꞌi ni kaꞌan de tnoꞌo yaꞌa, te ni jiꞌi de.
ACT 8:1 Te Saulo, chi ni junkuaan ini de ja ni ka jaꞌni de Esteban. Te vi kiuu yun ni jinkondee tnundoꞌo siki ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo Jerusalén. Te ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa yun ni ka ndutenuu kuaꞌankuei sava ñuu ja tnii Judea, vi sava kuaꞌankuei ñuu ja tnii Samaria, te nani tee ni chitniuu ña Jesús ni ka kendoo.
ACT 8:2 Te ni ka oo tee ka chiñuꞌu ia Dios ja ni ka tayuꞌu de yiki kuñu Esteban, te ni ka ndaꞌi ni ka kana de ja ni jiꞌi de.
ACT 8:3 Yun te ni saꞌa Saulo ja ni oo kuaꞌa tnundoꞌo siki ñayiu ka skuaꞌa, chi ni jika de veꞌe veꞌe, ni okakuiko de ñayiu yun, kuu teyii kuu ñasiꞌi, te ni otnaa ña de vekaa.
ACT 8:4 Su ñayiu ni ka yagua ja kuaꞌankuei inka ñuu, chi ndiꞌi nuu ñayiu ñuu jinokuei ka kaxtnoꞌi tnoꞌo vaꞌa Jesús.
ACT 8:5 Yun te makenuu Felipe kuaꞌan de ñuu kaꞌnu Samaria, te yun ni kaxtnoꞌo de nuu ñayiu tnoꞌo vaꞌa Kristu, ia ni tetniuu Dios.
ACT 8:6 Te ni ka okututu kuaꞌa ñayiu ka nini guaguaꞌi tnoꞌo kaꞌan Felipe yun, ka nini vi ka ndiaꞌi javii javaꞌa saꞌa ia Dios jin maꞌñu sagua de.
ACT 8:7 Chi kuaꞌa ñayiu ka ñuꞌu ña tachi ni ka nduvaꞌa, te vi ka kana koꞌo tachi yun, te kanakuei ña jin ñayiu yun. Te suni kuaꞌa ñayiu ni ka ndutuchiin vi ñayiu ka kuꞌu siꞌin ni ka nduvaꞌa.
ACT 8:8 Te yun guaa ni ka kusii ndevaꞌa ini ñayiu ñuu yun.
ACT 8:9 Suni ñuu Samaria yun ni oo in tee nani Simón, tee ni oskuaꞌa tnoꞌo tasi ndee ama ka, te ni xndaꞌu de ñayiu yun ja in tee kaꞌnu kuu de.
ACT 8:10 Ndiꞌi ñayiu ni ka onini guaꞌa tnoꞌo kaꞌan de ndee ñayiu naꞌnu vi ndee ñayiu kuechi ka, te ka kaꞌin: ―Tee yaꞌa kuu tee ni niꞌi tniuu kaꞌnu nuu maa ia Dios.
ACT 8:11 Te ni ka onini ñayiu tnoꞌo kaꞌan de, chi kuaꞌa ndevaꞌa kuia ni oxndaꞌu ña de jin tniuu tasi ni osaꞌa de yun.
ACT 8:12 Su nuu ni kaxtnoꞌo Felipe tnoꞌo vaꞌa naxa tatnuni ia Dios, vi tnoꞌo maa Jesukristu, te ni ka kandija ñayiu, guaa ni ka jandute teyii vi ñasiꞌi.
ACT 8:13 Te suni ni kandija maa Simón yun, te ni jandute de, te ndiꞌi kiuu ni ka oo de jin Felipe, vi ni osaꞌu kuii ini de ni ondiaꞌa de javii javaꞌa vi jakaꞌnu ja ni osaꞌa tee yun.
ACT 8:14 Te nuu ni ka onini tee ni chitniuu Jesús ka oo Jerusalén ja ñayiu Samaria ni ka kandija tnoꞌo vaꞌa ia Dios, te ni ka tetniuu de Pedro jin Juan ja kuaꞌankuei de ñuu yun.
ACT 8:15 Su nuu ni jinokuei de, te ni ka ndakuatu de nuu ia Dios ja jaꞌa ñayiu ka kandija ja ka oo ñuu yun, nagua ja na vi niꞌi Espíritu ia Dios.
ACT 8:16 Chi chiaꞌan ka ja kii Espíritu ia Dios siki ni in ñayiu yun, chi suaꞌa ni ni ka jandutei jin sivi Jesús.
ACT 8:17 Yun te ni ka sonee Pedro jin Juan ndaꞌa de siki ñayiu yun, te ni ka niꞌi Espíritu ia Dios.
ACT 8:18 Te nuu ni jini Simón ja ni ka niꞌi ñayiu Espíritu ia Dios nuu ni ka sonee Pedro vi Juan ndaꞌa de, te ni skanduu Simón xuꞌun nuu nduu tee yun ja ndakiꞌin de tniuu kaꞌnu yun.
ACT 8:19 Te jiñaꞌa de: ―Vi taa ni jakaꞌnu jian na konevaꞌa san, nagua ja suni ndee ni ñayiu xiin siki sonee san ndaꞌa san, te niꞌi Espíritu ia Dios ―jiñaꞌa Simón.
ACT 8:20 Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Junaa ni jin xuꞌun ni, chi ni ndakani ini ni ja in nagua kutaꞌuo nuu ia Dios, te kiꞌon jin xuꞌon.
ACT 8:21 Su maa ni, chi tu na tniuu ni ja nagua niꞌi ni, ni ja konevaꞌa ni nuu tniuu kaꞌnu yaꞌa, chi tu oo ndaa anu ni nuu ia Dios.
ACT 8:22 Ndatnaꞌu ini ni nuu jakueꞌe yaꞌa, te kakantaꞌu ni nuu ia Dios axi saa naxa kuakaꞌnu ini ya ja siun ndakani ini ni jin anu ni.
ACT 8:23 Chi ndiaꞌa san ja kukuasun ndevaꞌa ini ni, te jasi ña jakueꞌe jasuaꞌa jian jin ni ―jiñaꞌa Pedro.
ACT 8:24 Yun te jiñaꞌa Simón: ―Vi kakantaꞌu ni ja jaꞌa san nuu Jitoꞌo, nagua ja ma kii tnoꞌo xeen ni kaꞌan ni jian siki san ―jiñaꞌa de.
ACT 8:25 Yun te nuu ni ka ndakani Pedro vi Juan naxa saꞌa Jesús vi tnoꞌo vaꞌa ya, te ni ka ndajiokuiin de kuanoꞌokuei de Jerusalén. Su nuu kuanoꞌokuei de, te ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ka oo kuaꞌa ñuu kueli ja tnii Samaria.
ACT 8:26 Yun te in ia jinokuechi nuu Jitoꞌo ni kaꞌan jin Felipe, te jiñaꞌa ya: ―Ndakoo te kuaꞌan ichi ja kee Jerusalén ja kuaꞌan ñuu Gaza, ja yaꞌa kuaꞌan ichi ñuꞌu teꞌa.
ACT 8:27 Yun te ni ndakoo Felipe te kuaꞌan de, te ichi yun ni ka junkuntnaꞌa de jin in tee Etiopía ja nee de in tniuu kaꞌnu, chi yindaꞌa de xuꞌun Candace, ñaꞌa kuu reina ñuu Etiopía yun, te ni ndajiokuiin tee yun ja ni oo de Jerusalén nuu ni chiñuꞌu de ia Dios.
ACT 8:28 Te nuu ni ndajiokuiin de kuanoꞌo de ñuu de nukoo de nuu carreta de, te kaꞌu de nuu tutu ii ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
ACT 8:29 Te jiñaꞌa Espíritu ia Dios nuu Felipe: ―Majintnaꞌa yatni carreta jian.
ACT 8:30 Te nuu ni juntnaꞌa ña Felipe, te ni onini de kaꞌu tee Etiopía yun nuu ni tee Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, te jiñaꞌa de: ―¿A jinkuiꞌnu ini ni naxa kaꞌan nuu tutu kaꞌu ni jian?
ACT 8:31 Te jiñaꞌa tee Etiopía yun: ―¿Naxa jinkuiꞌnu ini sein, te tu na in kaxtnoꞌo? Yun te ni kaꞌan de jin Felipe ja na kaa de nuu carreta de, te na jinkoo de xiin maa tee yun.
ACT 8:32 Te nuu tutu ii kaꞌu de yun yoso suaꞌa: Ni ka jaka ña ñayiu jin de na kuinio in ndikachi ja kuu ti, vi na kuinio in lelu ja tu ndaꞌi ti nuu ka sete ti. Te saa tu ni june de yuꞌu de ja kaꞌan de.
ACT 8:33 Te ni ka saꞌa ndaꞌu ndevaꞌa ña jin de. Tu na ni saꞌa ndaa siki de. Te tu na in kondakakuneꞌe ndikin tata de, chi ni ka jaꞌni ña jin de ja ma koo ka de nuu ñuyiu yaꞌa, suaꞌa ni tee Isaías nuu kaꞌu tee yun.
ACT 8:34 Yun te ni jikan tnoꞌo ña tee Etiopía yun jin Felipe, te jiñaꞌa de: ―Jikantaꞌu san ja kaxtnoꞌo ni: ¿Na in kaꞌan jin tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa yaꞌa, a siki maa de axi siki inka ñayiu?
ACT 8:35 Yun te ni jinkondee Felipe ndee nuu kaꞌu maa tee Etiopía yun, ni kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús, ja jaꞌa maa ya kuu ja kaꞌan nuu tutu ii yun, jiñaꞌa de.
ACT 8:36 Te kuaꞌankuei de ichi yun, te ni kentakuei de guaa ndee nuu ñuꞌu ndute, te jiñaꞌa tee Etiopía yun: ―Yaꞌa ñuꞌu ndute. ¿Nagua kuu ja jaꞌni ña jin san ja kuu kuandute san?
ACT 8:37 Te jiñaꞌa Felipe: ―Nuu ja kandija ni ndiꞌi ni jin anu ni, te kuu kuandute ni. Te ni kaꞌan tee Etiopía yun: ―Kandija san ja Jesukristu kuu Seꞌe ia Dios.
ACT 8:38 Te ni tatnuni de ja ni ka junkani carreta yun. Te nduu de ni kekuei nuu ndute, te ni skuandute ña Felipe jin tee Etiopía yun.
ACT 8:39 Su nuu ni nanakuei de nuu ndute yun, te vi sanaa ni ni ndakuaka ña Espíritu Jitoꞌo jin Felipe, te tu ni jini uun ka ña tee Etiopía yun. Su kusii ndevaꞌa ini de kuanoꞌo de.
ACT 8:40 Su Felipe, chi vi sanaa ni ni ndenta de ñuu Azoto. Te nuu ni yaꞌa de yun, ni kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ndiꞌi ñuu yun guaa ndee ni ndenta de ñuu Cesarea.
ACT 9:1 Te Saulo, chi vi tu jinkuiin de ja skoto ioo de ja kaꞌni de ñayiu ka kandija tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo Jesús. Te ni jino de nuu tee kuu nijaꞌnu ka nuu sutu,
ACT 9:2 te ni jikan de tutu nuu tatnuni sutu kuu nijaꞌnu ka yun ja kiꞌin jin de taka veꞌe ii sinagoga ja ka oo ñuu Damasco. Te yun yoso ja kuu kakuiko de ñayiu ka kandija ichi Jesús, kuu teyii kuu ñasiꞌi, te junsiaꞌa ña de vekaa maa Jerusalén.
ACT 9:3 Su nuu kuaꞌan Saulo ichi yun, te nuu ni kuyatni de ñuu Damasco, te vi sanaa ni ni jionduu ña in ñuꞌu ja ni yeꞌe niꞌnu ndee andivi jin de.
ACT 9:4 Te ni ndondiso de ndee nuu ñuꞌu, te ni onini de in tnoꞌo ja jiñaꞌa suaꞌa: ―Saulo, Saulo, ¿nau ja sondikin ndikin ña ron?
ACT 9:5 Te jikan tnoꞌo de: ―¿Na in kuu ni, vi Jitoꞌo? Te ni kaꞌan tnoꞌo yun: ―Maa rin kuu Jesús ja sondikin ndikin ron. Te xtuji ñukuun ron maa ron na kuinio isndiki ja jain yata ti nuu yiꞌi puya punta karrocha, te xtuji ti maa ti ―kachi tnoꞌo yun.
ACT 9:6 Te vi suaꞌa niꞌi de ja yuꞌu de, te jiñaꞌa de: ―¿Nagua kuini ni ja saꞌa san, vi Jitoꞌo san? Yun te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Ndakoo te kuaꞌan ñuu jian, te yun vi kaxtnoꞌo nagua kuu ja saꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
ACT 9:7 Su tee kuaꞌankuei jin Saulo yun, chi vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini de ka nini de tnoꞌo kaꞌan yun, su tu ni ka jini de na in kuu ja kaꞌan.
ACT 9:8 Yun te ni ndakoo Saulo nuu ñuꞌu yun, te ni ndakune de nuu de, su tu ni kuu kondiaꞌa saꞌun de. Yun guaa ni ka tnii tee kuaꞌankuei jin de ndaꞌa de, te ni ka junsiaꞌa ña jin de ñuu Damasco.
ACT 9:9 Te yun ni oo de uni kiuu. Te tu ni kuu kondiaꞌa de, ni tu ni jaa de xtaa, ni tu ni jiꞌi de ndute.
ACT 9:10 Te ñuu Damasco yun ni oo in tee kandija tnoꞌo vaꞌa Jesús nani Ananías. Te ni skuni ña Jitoꞌo, te jiñaꞌa ya: ―Ananías. Te ni kaꞌan de: ―Yaꞌa oo san, vi Jitoꞌo.
ACT 9:11 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Ndakoo te kuaꞌan kayi nani Ichi Ndaa, veꞌe Judas, te yun ndanduku ron in tee nani Saulo, tee ñuu Tarso, chi yun oo de ndakuatu de.
ACT 9:12 Te ja ni skuni rin de ja ni kiuu in tee nani Ananías, te ni sonee de ndaꞌa de siki de, nagua ja kuu ndanune nduchi nuu de ―jiñaꞌa ya.
ACT 9:13 Su yun te jiñaꞌa Ananías: ―Jitoꞌo san, kuakuaꞌa ñayiu ka ndakani siki tee yun, ja kuaꞌa ndevaꞌa jakueꞌe saꞌa de jin ñayiu ka kandija tnoꞌo maa ni ja ka oo Jerusalén.
ACT 9:14 Te ni kenta de vitna, chi ni ka chitniuu ña tee ka kuu nijaꞌnu ka nuu sutu ja vi kakuiko de ndiꞌi ñayiu ka chiñuꞌu ña jin ni.
ACT 9:15 Te jiñaꞌa Jitoꞌo: ―Kuaꞌan, chi tee ni kaji maa rin kuu tee yun ja kokaꞌan de tnoꞌo rin nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo vi nuu tee ka kuu rey vi nuu ñayiu Israel.
ACT 9:16 Chi xneꞌe maa rin nuu de ja kuni de kuakuaꞌa tnundoꞌo ja jaꞌa rin ―jiñaꞌa ya.
ACT 9:17 Te yun guaa kuaꞌan Ananías ja ni kiuu de veꞌe nuu oo Saulo. Te ni sonee de ndaꞌa de siki tee yun, te jiñaꞌa de: ―Ñani Saulo, Jitoꞌo Jesús ja ni skuni ña ya nuu ichi vaji ni, ni tetniuu ña jin san ja kakantaꞌu san, te nduu ndijin nduchi nuu ni, te koo ni jin Espíritu ia Dios.
ACT 9:18 Te vi nuu saa ni junkuei nuu Saulo na kuinio in ñii yaxin luluu, te ni nduu ndijin nduchi nuu de. Yun te ni ndakoo de ja ni jaꞌan de ni jandute de.
ACT 9:19 Te ni jaa de xtaa, te ni ndaniꞌi ndee de. Te ni oo de ndee saa kiuu jin ñayiu ka kandija tnoꞌo Jesús ja ka oi ñuu Damasco yun.
ACT 9:20 Yun te ni jinkondee Saulo kaxtnoꞌo de nuu ñayiu taka veꞌe ii sinagoga, te jiñaꞌa de ja Jesús kuu Seꞌe ia Dios.
ACT 9:21 Te ndiꞌi ñayiu ka nini yun ni ka saꞌu kuii kuiti ini ja siun kaꞌan de, te ka ndatnoꞌo tnaꞌi: ―¿A masu tee yaꞌa kuu tee sondikin ndikin ñayiu ka kandija tnoꞌo vaꞌa Jesús ñuu Jerusalén? Te ¿a masu tniuu yun ni kee de yaꞌa ja kakuiko de ñayiu ka kandija Jesús, te kuꞌni ña de, te nusiaꞌa ña de nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu? ―ka kachi.
ACT 9:22 Su Saulo, chi viꞌi ka nduku ndee de kaxtnoꞌo de ja Jesús kuu Kristu, ia ni tetniuu maa Dios. Te ni skunu nuu ini ña de jin ñayiu judio ja ka oo ñuu Damasco yun ja siun kaxtnoꞌo de.
ACT 9:23 Te nuu ni yaꞌa kuaꞌa kiuu, te ni ka skaꞌan tnaꞌa ñayiu judio ja vi kaꞌni de Saulo.
ACT 9:24 Su ni niꞌi tnoꞌo Saulo ja vi nduu vi ñuu ka jito ñayiu yun yeꞌe nuu kekuei ñayiu ñuu yun ja vi kaꞌni ña jin de.
ACT 9:25 Yun te ni ka kakuiko ñayiu ka kandija tnoꞌo Jesús in chika kaꞌnu, te ni ka tnaa de Saulo, te ni ka kuneꞌe ña de nuu yoꞌo siki muro ñuu yun nuu jakuaa, saa te ni kaku Saulo.
ACT 9:26 Te nuu ni ndajino de Jerusalén, te ni nduku de ja vi nitnaꞌa de jin tee ka kandija tnoꞌo vaꞌa Jesús. Su ndiꞌi ñayiu ka yuꞌu ña, chi tu ka kandijai ja suni Saulo ni kandija de.
ACT 9:27 Yun te saa ni jaka ña Bernabé, te ni junsiaꞌa ña de nuu ka oo tee ni chitniuu ña Jesús, te ni ndakani de naxa ni skuni ña Jitoꞌo jin Saulo ichi kuaꞌan de ñuu Damasco nuu ni kaꞌan ya jin de, vi naxa ni kundee ni kukaꞌnu ini de ja ni kaꞌan de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ñuu Damasco yun.
ACT 9:28 Te ni kendoo Saulo jin tee ni chitniuu ña Jesús, te in ni ni ka ondeka tnaꞌa de ni ka okaxtnoꞌo de nuu ñayiu ñuu Jerusalén.
ACT 9:29 Ni ka okaꞌan ndee ini ndevaꞌa de tnoꞌo maa Jitoꞌo Jesús, vi ni ka otee tnaꞌa de ja jaꞌa ya jin ñayiu judio ka kaꞌan saꞌan griego, su tee yun, chi ni ka nduku ndee de ja vi kaꞌni de Saulo.
ACT 9:30 Su nuu ni ka jini ñayiu ka kandija ja siun kaa, te ni ka junsiaꞌa ña de jin Saulo guaa ndee ñuu Cesarea. Te yun ni ka ndatetniuu ña de ja kuanoꞌo de ñuu Tarso.
ACT 9:31 Yun te ni nukoo tnoꞌo mani nuu ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo nii Judea vi Galilea vi Samaria. Te ni ka nukundee ini kai, vi ni ka oyuꞌu niꞌnui Jitoꞌo, te ni chindee ni chituu ña Espíritu ia Dios ja ka oo yutnui, te ni ka kaya kuaꞌa kai.
ACT 9:32 Yun te ni jiondita Pedro ni jinkoto de ndiꞌi ñayiu ka kandija, te suni ni jaꞌan de ni jinkoto de ñayiu ka kandija ja ka oo ñuu Lida.
ACT 9:33 Te yun ni jini de in tee ni onani Eneas ja kaa de nuu jito ja ni kuu una kuia kuꞌu de kueꞌe ndutuchiin.
ACT 9:34 Te jiñaꞌa Pedro: ―Eneas, Jesukristu ndasaꞌa ña jin ni. Ndakoo ni te ndasavaꞌa ni jito ni. Te vi nuu saa ni ndakoo de.
ACT 9:35 Te ndiꞌi ñayiu ka oo ñuu Lida vi ñuu Sarón ni ka jini ja ni nduvaꞌa Eneas, te ni ka kiundui ni ka kandijai Jitoꞌo Jesús.
ACT 9:36 Te ñuu Jope oo in ñaꞌa kandija nani Tabita, ja kei kaꞌan Dorcas jin saꞌan griego. Te ñaꞌa yun, chi saꞌa ña kuaꞌa tniuu guaꞌa vi chituu ña ñayiu ka kundaꞌu.
ACT 9:37 Te tiempu yun ni kee kueꞌe ña, te ni jiꞌi ña. Yun te ni ka skuchi yiki kuñu ña, te ni ka ndakin vaꞌa ña ini veꞌe oo ndee sukun.
ACT 9:38 Te Jope, chi yatni oo jin ñuu Lida nuu oo Pedro, te ni ka niꞌi tnoꞌo tee ka kandija ja yun oo de, te ni ka tetniuu de uu tee ja kuaꞌankuei de mavijunkuaka de Pedro, te ka jiñaꞌa de: ―Tanundaꞌa ni, neꞌe ñama ni, ma kokuu kuee ni na kiꞌon ñuu Jope ―ka jiñaꞌa de.
ACT 9:39 Yun te ni ndakoo Pedro, ni ka jaka tnaꞌa de kuaꞌankuei de. Te nuu ni jino de, te ni ka jaka ña jin de, ni kiuu de ini veꞌe nuu katuu ndiyi yun. Te ndiꞌi ñaꞌa ni ka ndondaꞌu ni ka jionduu ña ndiyi yun ka ndaꞌi ña, te ni ka xneꞌe ña taka saꞌun ni okiku Dorcas nuu ni oteku ña.
ACT 9:40 Yun te ni kaꞌan Pedro jin ndiꞌi ñayiu ja ni kekuei yeꞌe, te junkuiin jiti de, te ni ndakuatu de nuu ia Dios. Yun te ni ndakoto de nuu katuu ndiyi yun, te jiñaꞌa de: ―Tabita, ndakoo ni. Te ni ndakondiaꞌa ña, te nuu ni jini ña jin Pedro, te ni nukoo ña.
ACT 9:41 Te ni tnii de ndaꞌa ña, te ni ndoneꞌe ña de. Yun te ni ndakana de ndiꞌi ñaꞌa ni ka ndondaꞌu vi sava ka ñayiu ka kandija, te ni xneꞌe ña de ja ni ndateku ña.
ACT 9:42 Te ni jitenuu tnoꞌo yaꞌa ja ni ka jini ndiꞌi ñayiu ñuu Jope. Te kuaꞌa ñayiu ni ka kandija Jitoꞌo Jesús.
ACT 9:43 Te ni kendoo Pedro kuaꞌa kiuu ñuu Jope yun, veꞌe in tee xteꞌi ñii nani Simón.
ACT 10:1 Ni oo in tee ni onani Cornelio ñuu kaꞌnu Cesarea ja kuu de capitán, tatnuni de nuu in ciento soldado ka xnani “Italiano”.
ACT 10:2 Te in tee guaꞌa kuu de, chi yuꞌu niꞌnu de ia Dios, te ndiꞌi de jin ñayiu veꞌe de ka chiñuꞌu de ya, vi kuaꞌa ja ni oskutaꞌu de ñayiu judio ja ka kuu ndaꞌu, vi ndi kiuu ndakuatu de nuu ia Dios.
ACT 10:3 Te in kiuu ndee nuu ka uni jañini ni skuni ndaa ña in ia jinokuechi nuu Dios ja ni jino ya nuu oo de, te jiñaꞌa ya: ―Cornelio.
ACT 10:4 Te vi ja nunuu ni ondiaꞌa ña de, te vi yuyuꞌu anu de, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―¿Nagua kuini ni, vi Jitoꞌo san? Te ni kaꞌan ia jinokuechi nuu Dios: ―Ja jini ia Dios ja ndakuatu ron, te ni jantaꞌu ya nagua saꞌa ron ja skutaꞌu ron ñayiu ka kundaꞌu.
ACT 10:5 Te tetniuu tee na kiꞌinkuei vitna ñuu Jope na vi junkuaka de Simón, tee suni nani de Pedro.
ACT 10:6 Oo de veꞌe inka Simón, in tee xteꞌi ñii ja oo veꞌe de yatni yuꞌu ndute mar. Te tee yun kuu ja kaꞌan nagua kuu ja saꞌa ron ―jiñaꞌa ya.
ACT 10:7 Yun te yata kuanoꞌo ia jinokuechi nuu Dios ja ni kaꞌan ya jin Cornelio, te ni kana de uu tee ka jinokuechi nuu de vi in soldado ja jito ña jin de ja suni chiñuꞌu de ia Dios.
ACT 10:8 Te ni ndakani de ndiꞌi nagua ni jini de, te ni tetniuu ña de kuaꞌankuei tee yun ñuu Jope.
ACT 10:9 Te kiuu tnee suaꞌa ka ñuꞌu ichi tee yun kuaꞌankuei de, te vi ja ni ka kuyatni de ñuu yun, te ni kaa Pedro ndee siki veꞌe ni ndakuatu de nuu ia Dios ndee nuu ka uxi uu nduu.
ACT 10:10 Te ni kaꞌan de ja kaxeꞌin de, chi kokin ndevaꞌa de, su vi nini ka savaꞌa ja kaa de, te ni ndakuatu de, te ni skuni ña ia Dios jin de.
ACT 10:11 Ni jini de ja nune andivi, te yun makuun na kuinio in saꞌun kuijin kaꞌnu nuꞌni ndii kuun nuu makuun ichi nuu ñuꞌu.
ACT 10:12 Te nuu saꞌun yun ka ñuꞌu ndinuu nuu kiti ja ka oo kuun ndaꞌa vi kiti ñuu chii nuu ñuꞌu vi kiti ndagua.
ACT 10:13 Te ni onini de in tnoꞌo ni kaꞌan: ―Pedro, ndakoo, kaꞌni ti te kaa ron ti.
ACT 10:14 Yun te jiñaꞌa Pedro: ―Ñaꞌa, vi Jitoꞌo san, chi ni in kiuu tu na ama jaa san jatneꞌe, nagua kaxtnoꞌo nuu tutu ii ja tu oo vii, te ma kuu kaa san.
ACT 10:15 Te ni kaꞌan tuku tnoꞌo yun ja kuu uu, te jiñaꞌa: ―Nagua ni ndasavii ia Dios ma xnani ron jatneꞌe.
ACT 10:16 Te saa ni kuu uni jichi, te mandaa saꞌun kaꞌnu yun kuanoꞌo andivi.
ACT 10:17 Te vi nini ndakani ini Pedro naxa kei ja siun ni skuni ña jin de, te ni jinokuei tee ni tetniuu Cornelio yeꞌe yun, chi ja ni ka jikan tnoꞌo de ja yun oo veꞌe Simón.
ACT 10:18 Te ni ka kana de ka jikan tnoꞌo de: ―¿A yaꞌa oo tee nani Simón ja suni nani de Pedro? ―ka jiñaꞌa de.
ACT 10:19 Te vi nini ndakani ini Pedro ja jaꞌa ja ni skuni ña ia Dios, te ni kaꞌan Espíritu ya: ―Kondiaꞌa, chi yaꞌa ni kekuei uni tee ka ndanduku ña jin ron.
ACT 10:20 Ndakoo, mandee, te ma ndakani ini ron ja kiꞌin ron jin de, chi maa rin ni tetniuu de ja vajikuei de ―jiñaꞌa ya.
ACT 10:21 Yun te ni ndakoo Pedro, te mandee de kuaꞌan de, te ni jino de nuu ka oo tee ni tetniuu Cornelio, te jiñaꞌa de: ―Yaꞌa oo san. Maa san kuu tee ka ndanduku ni. ¿A na in tniuu kuu ja vajikuei ni? ―jiñaꞌa de.
ACT 10:22 Yun te ka jiñaꞌa tee yun: ―Vajikuei san, chi ni tetniuu ña capitán Cornelio, in tee vaꞌa, tee yuꞌu niꞌnu ia Dios vi in tee ka kaꞌan vaꞌa vi ka kaꞌan too ña tnaꞌa ni judio kuu de. Te ni kaꞌan in ia jinokuechi nuu Dios jin de, te jiñaꞌa ya ja kana ña de jin ni ja kiꞌin ni veꞌe de ja konini de tnoꞌo kaꞌan ni.
ACT 10:23 Yun te ni kaꞌan ña Pedro, te ni kiukuei tee mavijinkuaka ña yun veꞌe nuu oo de. Te ni jiñaꞌa de nuu ni ka ndoo tee yun. Te inka kiuu tnee suaꞌa, te kuaꞌankuei de jin Pedro vi suni ka ndikin ña ndee saa tee ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Jope jin de.
ACT 10:24 Te inka kiuu tnee saa ni kentakuei de ñuu Cesarea. Te Cornelio, chi vi ja ndetu tuaꞌa ña de, ni ndaxtutu de ndiꞌi tnaꞌa de vi ñayiu ka jini tnaꞌa guaꞌa ka jin de, ka oo veꞌe de ja ka ndetui Pedro.
ACT 10:25 Te nuu ni jino Pedro veꞌe yun, te ni kee Cornelio, te ni junkuiin jiti de nuu jaꞌa Pedro ja chiñuꞌu ña de.
ACT 10:26 Su ni ndoneꞌe ña Pedro, te jiñaꞌa de: ―Ndakoo ni. Suni sein, chi ñayiu kuu san na kuinio maa ni.
ACT 10:27 Te vi nini ka ndatnoꞌo de, te ni kiuu de veꞌe yun, te ni jini de ja ka otutu kuaꞌa ñayiu.
ACT 10:28 Te ni kaꞌan de: ―Ka jini ni ja sein, ñayiu judio, chi in jakueꞌe kuu ja vi nitnaꞌa san jin ñayiu inka tatatnoꞌo axi kiukuei san veꞌe ñayiu yun. Su ni kaxtnoꞌo ia Dios nuu san ja ma kuu xnani san ñayiu inka tatatnoꞌo ja ñayiu kueꞌe axi ñayiu tneꞌe ka kui.
ACT 10:29 Te yun guaa vini ka kaꞌan tee yaꞌa ja kii san, te vaji ni san, ni in tnoꞌo tu ni kaꞌan san. Te yun guaa jikan tnoꞌo ña san, ¿nau ja ni ka kana ña ni jin san? ―jiñaꞌa de.
ACT 10:30 Yun te jiñaꞌa Cornelio: ―Ja oo kuun kiuu ndee ore vitna ni ondite san. Te nuu ka uni jañini oo san ndakuatu san nuu ia Dios veꞌe san yaꞌa, te ni jini san ni junkuiin in tee niꞌnu saꞌun yeyeꞌe nuu san.
ACT 10:31 Te kachi ya: “Cornelio, ni jini ia Dios ja ndakuatu ron, te ni ndakaꞌan ya ja saꞌa ron ja skutaꞌu ron ñayiu ka kundaꞌu.
ACT 10:32 Te yun guaa tetniuu tee na kiꞌinkuei ñuu Jope na vi jinkuaka de Simón ja suni nani de Pedro, oo de veꞌe inka Simón, tee xteꞌi ñii, yatni yuꞌu ndute mar. Te nuu na kee de, te maa de guaa kaꞌan nuu ron” kachi ya.
ACT 10:33 Te yun guaa vini ni tetniuu san tee ni ka jakuaka ña jin ni, te ni saꞌa ni in jandiuxi ja vaji ni. Te vitna yaꞌa ka otutu ndiꞌi san nuu ia Dios ja vi konini san ndiꞌi nagua ni tatnuni ya ja kaꞌan ni ―jiñaꞌa de.
ACT 10:34 Yun te ni jinkondee Pedro ni kaꞌan de, te jiñaꞌa de: ―Vi jandaa jinkuiꞌnu ini san ja ia Dios, chi tu saꞌa siin siin ya ñayiu.
ACT 10:35 Chi ñayiu ndiꞌi ni tatatnoꞌo junkuaan ini ya nuu ja ka yuꞌu niꞌnui ya vi ka saꞌa ndai.
ACT 10:36 Ni tetniuu ia Dios tnoꞌo ya nuu ñayiu Israel nuu ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu yun ja na vi koo mani jin maꞌñu sagua ya, te maa ya kuu Jitoꞌo ndiꞌo.
ACT 10:37 Te ja ka jini guaꞌa maa ni nagua ni kuu nuu ni kii Juan ni kaxtnoꞌo de ja nini kuu ja vi kuandute ñayiu. Te yatai yun ni jinkondee Jesús ñuu Galilea vi nii ñuu Judea ni kaxtnoꞌo ya.
ACT 10:38 Te ka jini ni naxa ni jiñaꞌa ia Dios Espíritu ya vi tniuu kaꞌnu nuu Jesús, ia ni jaꞌnu ñuu Nazaret, te ni saꞌa ya kuaꞌa javaꞌa, chi Dios ni oo jin ya. Te ni ndasaꞌa ya ñayiu ni ka okuꞌu kueꞌe ñuꞌu ña tachi.
ACT 10:39 Te sein ka kuu tee ni ka jini ndiꞌi ja ni saꞌa Jesús nuu ñuu Judea vi Jerusalén. Te suu ya ni ka jaꞌni ñayiu nuu ni ka jatakaa ñai in yika yutnu cruz.
ACT 10:40 Te suu ia yaꞌa ni ndoneꞌe Dios nuu uni kiuu, te ni saꞌa ya ja ni ndatuu ia yaꞌa nuu ndiꞌi san,
ACT 10:41 masu nuu ndiꞌi ñayiu ñuu, chi nani nuu sein ja ni ndakaji ña ia Dios ama ka ja ka kuu san testiu. Te sein ka kuu ja ni ka jaa vi ni ka jiꞌi jin ya nuu ni ndateku ya neꞌu ndiyi.
ACT 10:42 Te ni tatnuni ya ja vi kaxtnoꞌo san nuu ñayiu, te vi ndakani san ja suu ya kuu ia ni jani Dios ja kaꞌnde ya kuechi ñayiu teku vi ñayiu ni jiꞌi.
ACT 10:43 Te suu siki ia yaꞌa ni ka kaꞌan ndiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu ni ka kachi de ja ndiꞌi ñayiu ka kandija ya vi niꞌi ja kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi jin maꞌñu sagua sivi ia yaꞌa ―jiñaꞌa Pedro.
ACT 10:44 Te vi nini kaꞌan Pedro tnoꞌo yaꞌa, te ni kee Espíritu ia Dios ini anu ndiꞌi ñayiu ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo de yun.
ACT 10:45 Te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini tee ka kuu judio ka kandija tnoꞌo Jesús ja ka ndeka tnaꞌa jin Pedro, ja suni vi ndee nuu ñayiu inka tatatnoꞌo ni jino Espíritu ia Dios ja ni ka kutaꞌui.
ACT 10:46 Chi ka nini de ja vi sanaa ni ka kaꞌan ñayiu yun siin siin nuu saꞌan vi ka chiñuꞌu ndevaꞌi ia Dios.
ACT 10:47 Yun te ni kaꞌan Pedro: ―Tu na in kuu kindee ja vi kuandute ñayiu yaꞌa jin ndute, chi ni ka kutaꞌui Espíritu ia Dios, nagua ni ka kutaꞌu mao.
ACT 10:48 Te ni tatnuni de ja vi skuandute ña jin sivi Jitoꞌo Jesús. Yun te ni ka jikan taꞌu ñayiu yun ja kendoo de ndee saa ka kiuu.
ACT 11:1 Yun te ni ka niꞌi tnoꞌo sava ka tee ni chitniuu ña Jesús vi tee ka kandija ja ka oo Judea, ja suni ñayiu inka tatatnoꞌo ni ka kandija tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
ACT 11:2 Te nuu mandaa Pedro Jerusalén, te ni ka tee tnaꞌa sava tee judio ka kandija ja ka yitnuni nuu yiki kuñu de jin Pedro.
ACT 11:3 Te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja ni kiuu ni veꞌe tee inka tatatnoꞌo ja tu yitnuni nuu yiki kuñu de, te ni ka jaa ni xtaa jin de?
ACT 11:4 Yun te ni jinkondee Pedro ni ndakani de yukun yukun ndiꞌi naxa ni kuu, te jiñaꞌa de:
ACT 11:5 ―Nuu ni oo san ñuu Jope, ndakuatu san, te ni skuni ña ia Dios jin san. Ni jini san na kuinio in saꞌun kuijin kaꞌnu, te nuꞌni ndi kuun nuu makuun ichi andivi, te ni kunjino nuu oo san.
ACT 11:6 Te nuu ni ndiaꞌa guaꞌa san, te ni jini san ka ñuꞌu kiti kuun ndaꞌa vi kiti xeen vi kiti ñuu chii nuu ñuꞌu vi kiti ndagua.
ACT 11:7 Te ni onini san in tnoꞌo kaꞌan: “Pedro, ndakoo, kaꞌni ti, te kaa ron ti”.
ACT 11:8 Te jiñaꞌa san: “Ñaꞌa, vi Jitoꞌo san, chi ni in kiuu tu na ama jaa san jatneꞌe nagua kaxtnoꞌo nuu tutu ii ja tu oo vii, te ma kuu kaa san”.
ACT 11:9 Yun te ndee andivi ni kaꞌan tnoꞌo yun ja kuu uu, te kachi: “Nagua ni ndasavii ia Dios, ma xnani ron jatneꞌe”, kaꞌan.
ACT 11:10 Te saa ni kuu uni jichi, te mandaa ndiꞌi kuanoꞌo ndee andivi.
ACT 11:11 Te vi nuu saa ni kentakuei uni tee veꞌe nuu ni oo san ja ni kekuei de ndee ñuu Cesarea ja mavijakuaka ña de jin san.
ACT 11:12 Te ni kaꞌan Espíritu ia Dios jin san ja kiꞌinkuei san jin de, te ma ndakani ini san. Te suni ni jaꞌankuei san jin iñu ñani ka kandija jion yaꞌa, te ni kiukuei san veꞌe in tee nani Cornelio.
ACT 11:13 Te ni ndakani de ndiꞌi naxa ni jini de in ia jinokuechi nuu Dios nuu oo de veꞌe de. Ni junkuiin ya nuu de, te jiñaꞌa ya: “Tetniuu tee na kiꞌinkuei ñuu Jope na vi junkuaka de Simón, tee suni nani Pedro.
ACT 11:14 Te suu de kaꞌan naxa saꞌa ron ja vi kaku niꞌnu ron jin ndiꞌi ñayiu veꞌe ron” jiñaꞌa ya suaꞌa.
ACT 11:15 Te nuu ni jinkondee san ni kaꞌan san, te ni kuun Espíritu ia Dios siki ndiꞌi ñayiu yun, suni nagua ni ka ndoꞌo mao ndee jaxtnañuꞌu ja ni ka kutaꞌuo.
ACT 11:16 Yun te ni ndakaꞌan san ja ni okaꞌan Jitoꞌo Jesús nuu ni kaꞌan ya suaꞌa: “Juan, chi jandaa ja jin ndute skuandute de ñayiu, su maa ron, chi jin Espíritu ia Dios vi kuandute ron”.
ACT 11:17 Su nuu ja ia Dios ni jiñaꞌa ya Espíritu ya nuu ñayiu yun, inuu ni jin nagua ni taa ya nuu yoon ja ni ka kandija xtnañuꞌo nuu Jitoꞌo Jesukristu, te ¿na in kuu sein ja kasi niꞌnu san nuu ia Dios? ―jiñaꞌa Pedro.
ACT 11:18 Yun te nuu ni ka onini tee ka kandija maa Jerusalén tnoꞌo yun, te ndiꞌi de ni ka jasi yuꞌu, te ni ka kaꞌan yiñuꞌu ndevaꞌa de nuu ia Dios, te ka jiñaꞌa de: ―Nuu saa te suni ñayiu inka tatatnoꞌo ni jandetu ia Dios ja vi ndatnaꞌu ini, te vi ndajiokuiin nuu maa ya ja vi kotekui nikuii nikani ―ka kachi de.
ACT 11:19 Te kiuu nuu ni ka jino yuꞌu ñayiu na ni kii tnundoꞌo nuu ni jiꞌi Esteban, te savai ni kentakuei guaa ndee ñuu Fenicia vi ñuu Chipre vi ñuu Antioquía. Te tu ni ka kaꞌin tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu nani kuu ñayiu, chi nani nuu ñayiu judio ni ka kaꞌin.
ACT 11:20 Te ni kekuei sava tee neꞌu ñayiu Chipre vi Cirene ja ka kandija kuaꞌankuei. Te nuu ni kiukuei de Antioquía, te suni ni ka kaꞌan de tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo Jesús nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 11:21 Te ni chituu ña maa Jitoꞌo jin de ja ni ka kaꞌan de, te kuaꞌa ñayiu ni ka kandija, te ni ka kiundui nuu ichi Jitoꞌo Jesús.
ACT 11:22 Yun te ni ka niꞌi tnoꞌo ñayiu ka skuaꞌa ka oo Jerusalén ja siun kuu, te ni ka tetniuu de Bernabé ja kuaꞌan de ndee ñuu Antioquía.
ACT 11:23 Te nuu ni jino Bernabé, te jini de ja chindee chituu ña ia Dios jin ñayiu yun, te ni kusii ndevaꞌa ini de, vi ni xteku ña de jin ndiꞌi ñayiu ja na vi koo ini vi koo anui, te na vi kondikin guaꞌi Jitoꞌo Jesús.
ACT 11:24 Chi tee guaꞌa vi tee kandija kuu Bernabé, chi oo de jin Espíritu ia Dios. Te yun guaa kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ni ka kaya ka kandija Jitoꞌo Jesús jin tnoꞌo ni kaxtnoꞌo de.
ACT 11:25 Te nuu kuee ka, te kuaꞌan Bernabé ñuu Tarso, ndanduku de Saulo. Te nuu ni ndaniꞌi ña de, te ni ndakuaka ña de ja kuaꞌankuei de ñuu Antioquía yun.
ACT 11:26 Te yun ni ka ondututu de jin ñayiu ka skuaꞌa yun in kuia mimiꞌi. Te ni ka okaxtnoꞌo de nuu kuaꞌa ñayiu. Te Antioquía yun kuu nuu ni kejaꞌa xtnañuꞌu ja ni ka xnani ñayiu ka kandija Jesús “Kristianu”.
ACT 11:27 Te kiuu yun ni jinokuei sava tee ñuu Jerusalén ja ka ndakani tnoꞌo ia Dios ja mavijinkoto de ñayiu ka kandija ñuu Antioquía.
ACT 11:28 Yun te ni ndakoo in tee ka ndeka tnaꞌa jin de nani Agabo, te ni kaꞌan de nagua kaxtnoꞌo maa Espíritu ia Dios nuu de ja koo ndevaꞌa tnama nii ñuyiu, te jandaa ja ni oo tnama yun na kuia ni otatnuni rey Claudio.
ACT 11:29 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa tee ka kandija Jesús ka oo ñuu Antioquía ja vi chituu de ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu ja tnii Judea na kuu na kuu naxa vi niꞌi maa de ja vi kuñaꞌa de.
ACT 11:30 Saa ni ka saꞌa de. Te ni kututu ja ni ka tetniuu de ndaꞌa Bernabé vi ndaꞌa Saulo ja vi ndakuñaꞌa de nuu tee ka kuu nijaꞌnu ka oo ñuu ja tnii Judea.
ACT 12:1 Te kuia yun ni jinkondee rey Herodes ni tatnuni de ja ni ka kakuiko de sava ñayiu ka skuaꞌa ja saꞌa ndevaꞌa ña de.
ACT 12:2 Te ni tatnuni de ja ni ka jaꞌni Jacobo, ñani Juan, jin in yuchi kani.
ACT 12:3 Su nuu ni jini de ja ni ka junkuaan ini ñayiu judio, te suni ni tatnuni de ja ni ka kakuiko tuku de Pedro. Te saa ni kuu kiuu viko pascua ja ka jaa ñayiu judio xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi.
ACT 12:4 Te nuu ni kakuiko Herodes Pedro, te ni jasi ña de vekaa. Te ni jani de kuun yukun soldado ja kuun kuun de in in yukun ja na vi kondee ña de, chi ni ndakani ini de ja keneꞌe ña de nuu ñayiu ñuu ndee nuu na yaꞌa viko pascua yun.
ACT 12:5 Te yun guaa ka ndee guaꞌa ña soldado jin Pedro ini vekaa yun, su ñayiu ka skuaꞌa, chi vi ni ini kuiti ka ndakuatui nuu ia Dios ja jaꞌa de.
ACT 12:6 Te nuu jakuaa saa ni ndakani ini Herodes ja kiuu tnee keneꞌe ña de jin Pedro nuu ñayiu ñuu. Te jakuaa yun ni kixin Pedro neꞌu uu soldado nuꞌni de jin uu cadena, te sava ka soldado yun ka jito guaꞌa de yeꞌe vekaa yun.
ACT 12:7 Te vi sanaa ni ni jino in ia jinokuechi nuu Jitoꞌo, te ni yeꞌe niꞌnu in ñuꞌu ini vekaa yun, te ni skanda ya xiin Pedro ja ni xndoto ña ya, te jiñaꞌa ya: ―Ndakoo ñama. Te vi ore saa ni junkuei cadena ndikin ndaꞌa de.
ACT 12:8 Te jiñaꞌa ka ia jinokuechi yun: ―Ndakuꞌni chii ron, te ndachiꞌi ndijan ron. Te ni ndakuꞌni Pedro chii de vi ni ndachiꞌi de ndijan de. Te jiñaꞌa tuku ya: ―Kakondii soo suꞌnu ron, te kondikin ña, kiꞌon ―jiñaꞌa ya.
ACT 12:9 Te ni ndee de ndikin de ia yun, su tu ni jinkuiꞌnu ini de a jandaa kuu ja saꞌa ia jinokuechi yun, chi ndakani ini de ja suaꞌa ni ni skuni ña jin de.
ACT 12:10 Su ni ka yaꞌa de yeꞌe xtnañuꞌu nuu ka oo tee ka jito yun vi yeꞌe kuu uu nuu ka oo sava ka tee ka jito yun, te nuu ni kentakuei de yeꞌe kuu kaa ja kuaꞌan ichi kayi, te ni ndanune ni maa, te ni kekuei de ja ni ka yaꞌa de in kayi. Yun te ni xndoo ña ia jinokuechi yun jin de.
ACT 12:11 Yun te ni ndikuiꞌnu ndaa ini Pedro, te ni ndakani ini de: ―Vitna te jinkuiꞌnu ndaa inio ja Jitoꞌo ni tetniuu in ia jinokuechi nuu ya ja ni skaku niꞌnu ña ya nuu ndaꞌa Herodes vi ni kakuo nuu ndiꞌi jakueꞌe ka kaꞌan ñayiu ñuo judio ja vi saꞌa ñai.
ACT 12:12 Te nuu ni kutnuni ini Pedro ja ni kee de vekaa yun, te kuaꞌan de ja ni jino de veꞌe María, siꞌi Juan, ja suni nani de Marcos, nuu ka otutu kuaꞌa ñayiu ka ndakuatu.
ACT 12:13 Te nuu ni kana Pedro yeꞌe yun, te ni kee in suchi siꞌi lule nani Rode ja kondiaꞌi na in kana.
ACT 12:14 Te nuu ni ndakuni ja Pedro kuu ja kana, te vi ja kusii ndevaꞌa ini. Te tu ni junei yeꞌe yun, chi suaꞌa ni jinoi ni junkaxtnoꞌi, te jiñaꞌi: ―Pedro kuu tee kana yeꞌe yaꞌa.
ACT 12:15 Te ka jiñaꞌa ñayiu yun: ―Vaa nduu kueꞌe ron. Su suchiun, chi vi ni ini kaꞌin ja ni ndakuni guaꞌi ja suu de kuu. Yun te ni ka kaꞌan ñayiu: ―Masu maa de kuu, chi vaa ia jito ña jin de kuu ―ka jiñaꞌi.
ACT 12:16 Su Pedro, chi vi kana ni de yeꞌe yun, te nuu ni ka june ñayiu yeꞌe yun, te ni ka jini ñai, te vi ni ka saꞌu kuii kuiti ini.
ACT 12:17 Su ni saꞌa seña de ndaꞌa de ja vi kasi yuꞌu ñayiu yun, te ni ndakani de naxa ni keneꞌe ña Jitoꞌo vekaa jin de, vi jiñaꞌa de: ―Vi kaxtnoꞌo ni tnoꞌo yaꞌa nuu Jacobo vi nuu sava ka ñayiu ka kandija ―jiñaꞌa de. Te ni kee de kuaꞌan de inka ñuu.
ACT 12:18 Yun te nuu ni tuu suaꞌa, te ni ka kuvaa ndiꞌi soldado ka saꞌa niꞌi ka saꞌa ioo de, nau ja tu ni ka jini de ndenu kuaꞌan Pedro.
ACT 12:19 Yun te ni tatnuni Herodes ja ni ka ndanduku Pedro, su tu ni ka ndaniꞌi ña de. Su nuu ni ndiꞌi ni xndichi de tee ka ojito vekaa yun, te ni tatnuni de ja ni ka jaꞌni ña jin ndiꞌi de. Te nuu ni yaꞌa ja siun ni kuu, te ni kee Herodes ñuu ja tnii Judea kuaꞌan de, te ni jino de ñuu Cesarea, te yun ni oo de.
ACT 12:20 Te rey Herodes, chi kiti ini de nuu ñayiu ñuu Tiro vi ñayiu ñuu Sidón, su ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌi naxa vi kuñaꞌi nuu rey yun. Te ni ka kaꞌan ndaꞌui jin Blasto, in tee kuu kaꞌnu ka ja netniuu nuu rey, ja na chituu ña de vi kaꞌan de jin rey ja na koo jamani, chi ñayiu ñuu Tiro vi ñuu Sidón ka keꞌin ja vi kai nuu ñayiu ndiꞌi ñuu nuu tatnuni rey yun.
ACT 12:21 Te ni jani rey yun in kiuu ni ndakana de ndiꞌi ñayiu, te ni ndekuiꞌnu de saꞌun vii ndevaꞌa niꞌnu de ja kuu de rey, te ni jinkoo de nuu mesa nuu tatnuni de, te ni kaꞌan de in tnoꞌo vii nuu ñayiu yun.
ACT 12:22 Yun te ni ka jinkondee ñayiu ñuu yun ka kana jai: ―Masu in tee ñuyiu kuu tee kaꞌan yaꞌa, chi in chuꞌchi kuu ya ―ka jiñaꞌi.
ACT 12:23 Te vi ore saa ni kee kueꞌe de, chi ni saꞌa ia jinokuechi nuu Jitoꞌo Dios ja ni ka jaa ña tindaku jin de, te ni jiꞌi de, chi tu ni chiñuꞌu de ia Dios.
ACT 12:24 Su tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo Jesús, chi ni jika ni jitenuu nii nuu ñayiu taka ñuu.
ACT 12:25 Te Bernabé vi Saulo, chi nuu ni ka xndiꞌi de tniuu ni ka saꞌa de Jerusalén, te ni ka ndajiokuiin de kuanoꞌokuei de Antioquía, te ni ka jaka de Juan, ja suni nani de Marcos.
ACT 13:1 Te ñuu Antioquía yun ni ka oo tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios vi tee ka kaxtnoꞌo nuu ñayiu ka skuaꞌa. Te suu de ka kuu Saulo, Bernabé, Simón ja suni nani de Niger, vi Lucio tee ñuu Cirene, vi suni Manaén tee ni ka jaꞌnu in ni veꞌe jin rey Herodes.
ACT 13:2 Te ka oo tee yun ka chiñuꞌu de Jitoꞌo vi ka ondite de, te ni kaꞌan Espíritu ia Dios, te jiñaꞌa ya: ―Vi saꞌa siin Bernabé vi Saulo na vi saꞌa de tniuu ni kana rin de.
ACT 13:3 Yun te nuu ni ndiꞌi ni ka ondite de vi ni ka ndakuatu de ja jaꞌa nduu tee yun, te ni ka sonee de ndaꞌa de siki tee yun, te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa de, te kuaꞌankuei nduu tee yun.
ACT 13:4 Yun te ni tetniuu ña Espíritu ia Dios, te kuaꞌankuei de ñuu Seleucia. Te yun ni ka tnii de in barco ja kuaꞌankuei de ñuu ja tnii Chipre.
ACT 13:5 Te nuu ni jinokuei de ñuu Salamina ja tnii Chipre yun, te ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu judio ja ka skuaꞌa nuu veꞌe ii sinagoga. Te ka ndeka tnaꞌa de jin Juan ja chituu ña de.
ACT 13:6 Te ni ka yaꞌa de nii ñuu kueli ka oo maꞌñu ndute mar, te ni kentakuei de ndee ñuu Pafos nuu kuu ñuu sandiꞌi ni ka ja tnii Chipre. Te yun ni ka jukun tnaꞌa de jin in tee nani Barjesús, in tee tasi judio ja xndaꞌu ñayiu nuu kaꞌan de ja ndakani de tnoꞌo ia Dios.
ACT 13:7 Te tee tasi yaꞌa ni oo jin Sergio Paulo, in tee ndichi ja tatnuni nuu ñuu yun. Te ni kana de Bernabé vi Saulo, chi kaꞌan de konini de tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
ACT 13:8 Su tee tasi yun ka xnani Elimas jin saꞌan griego, chi nduku de kasi niꞌnu de ichi ja ma kandija tee tatnuni ñuu yun tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
ACT 13:9 Yun te Saulo, ja suni nani de Pablo, oo de jin Espíritu ia Dios, te ni ndiaꞌa guaguaꞌa de nuu tee tasi yun.
ACT 13:10 Te jiñaꞌa de: ―Seꞌe tee tnoꞌo ja oo ni jin ndiꞌi jakueꞌe, seꞌe tachi ja jasi niꞌnu ni ichi ndaa, ¿a vi ma junkuiin ni ja jasi niꞌnu ni ichi ja vi kuni ñayiu ichi ndaa Jitoꞌo Jesús?
ACT 13:11 Vitna te tetniuu Jitoꞌo tnundoꞌo kii siki ni, te ndesi nduchi nuu ni, ja ma kuni ka ni nikandii ndee saa tiempu ―jiñaꞌa de. Te vi ore saa ni ndesi nduchi nuu Elimas yun, te ni jinkondee de skaka ndaꞌa de, nduku de na in tee kotnii ndaꞌa de ja kuni de na ichi kiꞌin de.
ACT 13:12 Yun te nuu ni jini tee tatnuni ñuu yun ja siun ni kuu, te ni kandija de tnoꞌo vaꞌa Jesús, te vi ni saꞌu kuii kuiti ini de nini de.
ACT 13:13 Yun te ni ka tnii Pablo vi tee ka ndeka tnaꞌa jin de in barco ñuu Pafos, te kuaꞌankuei de Perge, ñuu tnii Panfilia. Te ñuu yun ni kuu siin Juan nuu sava ka de, te ni ndajiokuiin de kuanoꞌo de Jerusalén.
ACT 13:14 Yun te ni ndekuei de ñuu Perge kuaꞌankuei de, ja ni kentakuei de inka ñuu nani Antioquía, ñuu ja tnii Pisidia, te ni kiukuei de veꞌe ii sinagoga in kiuu ndatatu, te ni ka jinkoo de.
ACT 13:15 Te nuu ni ndiꞌi ni ka kaꞌu nuu tutu Ley Moisés vi nuu tutu ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, yun te ka jiñaꞌa tee ka tatnuni nuu veꞌe ii yun: ―Tata ñani, nuu ja ndee in ni kaꞌan ja xteku ni ñayiu ñuu yaꞌa, te kaꞌan ni joo ―ka jiñaꞌa de.
ACT 13:16 Yun te ni ndakoo Pablo, te saꞌa seña de ndaꞌa de ja na vi kasi yuꞌu ñayiu, te jiñaꞌa de: ―Ñayiu Israel vi ndiꞌi ñayiu ja ka yuꞌu niꞌnu nuu ia Dios, vi konini ni na kaꞌan san.
ACT 13:17 Ia Dios ñayiu ñuo Israel ni kaji ya ndee ndi yuao, te ni skaya ña ya ja ni ka kuu de in ñuu kaꞌnu, visi ñayiu ni ka ojika ndaꞌu ni ka okuu de nuu ñayiu ñuu Egipto. Su nuu kuee ka, te jin jakaꞌnu ya ni ndeneꞌe ña ya ñuu yun.
ACT 13:18 Te ni jandee ni jakaꞌnu ini ya ja ni ka osaꞌa ñayiu yun ndee nuu uu xiko kuia ja ni ka ojionditai nuu ñuꞌu teꞌa ja tu na ñayiu oo.
ACT 13:19 Te nuu ni kiukuei Canaán, te ni chituu ya ñayiu yun ja ni ka xnai uja ñuu naꞌnu, te ni jiñaꞌa ya ñuꞌu ñuu yun nuu ndi tatatnoꞌo ja ni ka saꞌa jajin de.
ACT 13:20 Te ni jani ya ñayiu ni ka otatnuni ja ni ka ojaꞌnde kuechi ndee nuu kuun ciento uu xiko uxi kuia, guaa ndee kiuu ja ni oo Samuel, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
ACT 13:21 ’Yun te saa ni ka jikan ñayiu nuu ia Dios in tee kokuu rey. Te ni jani ya Saúl, seꞌe Cis, in tee ni okuu tatatnoꞌo Benjamín ja ni otatnuni de nuu uu xiko kuia.
ACT 13:22 Te nuu kuee ka, te ni ndakindee ia Dios tniuu ni onee Saúl, te ni jiñaꞌa ya nuu David ja ni okuu de rey, te ni kaꞌan ya suaꞌa: “Ni junkuꞌun rin David, seꞌe Isaí, in tee junkuaan ini maa rin, chi kosaꞌa de ndiꞌi nagua kuini maa rin”.
ACT 13:23 Te in ndikin tata maa rey David yaꞌa kuu Jesús, ia ni tetniuu Dios ja skaku niꞌnu ya ñayiu Israel, nagua ja ni kee yuꞌu ya ndee ama ka.
ACT 13:24 Te ama ka ja kejaꞌa Jesús kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu, te ja ni kii Juan, ni kaxtnoꞌo de nuu ndiꞌi ñayiu ñuo Israel ja na vi ndatnaꞌu ini nuu yika kuechi, te na vi kuandutei.
ACT 13:25 Su nuu ni kuyatni ja xndiꞌi Juan tniuu saꞌa de, te ni kaꞌan de: “¿Na in ka ndakani ini ni ja kuu san? Masu ia ni tetniuu Dios kuu san, su yata sein, te kii in tee kanuu ka saa sein ja vi tu kaa tu oo san ja ndajin san joo luluu korria yata jaꞌa de” ni kachi Juan.
ACT 13:26 ’Tata ñani, maa ni ja ka kuu ni tatatnoꞌo Abraham, vi ndiꞌi ni ja ka oo ni yaꞌa ja ka yuꞌu niꞌnu ni ia Dios, nuu mao ni tetniuu ia Dios tnoꞌo ya ja naxa skaku niꞌnu ña ya.
ACT 13:27 Chi ñayiu ka oo Jerusalén vi tee ka tatnuni nuu ñuu yun, tu ni ka jini de na in kuu Jesús, ni tu ni ka jinkuiꞌnu ini de naxa kaꞌan tnoꞌo yoso nuu tutu ii ja ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nuu ka kaꞌu de ndiꞌi kiuu ndatatu. Te ni ka skunkuu de tnoꞌo yoso yun nuu ni ka xtavi kuechi de Jesús, te ni ka jaꞌni ña de.
ACT 13:28 Visi tu ni ka ndaniꞌi de na in kuechi ya ja kuu ya, su ni ka jikan de nuu Pilato ja na tatnuni de vi kaꞌni ña jin ya.
ACT 13:29 Te nuu ni skunkuu ndiꞌi tnoꞌo yoso nuu tutu ii ja jaꞌa ya, te ni ka nuneꞌe yiki kuñu ya yika yutnu cruz, te ni ka tayuꞌu ya in yau ñaña.
ACT 13:30 Su ni ndaxteku ña Dios jin ya neꞌu ndiyi.
ACT 13:31 Te kuaꞌa kiuu ni ndatuu ya nuu ñayiu, ni ka ondeka tnaꞌa jin ya ja ni ndekuei ya Galilea, te ni ndentakuei ya Jerusalén, te ñayiu yun ka kuu testiu ja ka ndakani nuu ñayiu ñuo ndee vitna.
ACT 13:32 ’Te suni sein ka xtutenuu san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ndiꞌi ni, tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios nuu ndee ndi yuao.
ACT 13:33 Te tnoꞌo yaꞌa ja ni skunkuu ia Dios nuu yoon ja ka kuo tatatnoꞌo de. Te yun ni saꞌa ya nuu ni ndaxteku ya Jesús, nagua yoso nuu Salmo kuu uu nuu kaꞌan: Seꞌe maa rin kuu ron, te maa rin ni saꞌa kaꞌnu ña jin ron vitna, kaꞌan suaꞌa.
ACT 13:34 ’Te maa Dios, kuu ia ni kaꞌan ja ndaxteku ya Jesús, te ma teꞌi yiki kuñu ya chii ñuꞌu, nagua skunkuu nuu tutu ii nuu kaꞌan: Chindee chituu ña rin nagua ni kee yuꞌu rin nuu David.
ACT 13:35 ’Yun guaa suni kaꞌan inka nuu Salmo: Ma kuandetu ni, vi Dios, ja teꞌi yiki kuñu ia vii ja ni kaji maa ni, kaꞌan.
ACT 13:36 ’Chi ja ndaa ja David ni saꞌa de nagua kuini maa ia Dios, te ni jinokuechi de nuu ñayiu ni ka oo jin de nuu ni oo de ñuyiu. Te nuu ni jiꞌi de, te ni jinkoyuꞌu de nuu ka yiyuꞌu ndi yua de, su ni teꞌi yiki kuñu de.
ACT 13:37 Su ia ni ndaxteku Dios, tu ni teꞌi yiki kuñu ya.
ACT 13:38 Tata ñani, vi kuni ni yaꞌa, ja jin maꞌñu sagua maa Jesús kuu ja ka kaxtnoꞌo san ja kuakaꞌnu ini Dios yika kuechio.
ACT 13:39 Te yun guaa ndiꞌi ñayiu ja ka kandija Jesús vi niꞌi ja kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi, nuu ña ni kuu ja vi niꞌi nuu Ley Moisés ja konekaꞌnu ini ya.
ACT 13:40 Vi koto guaꞌa ni maa ni ja ma vi junkuei ni nuu tnundoꞌo, nagua ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan:
ACT 13:41 Te maa ron ja ka jaku ndee ron tnoꞌo yaꞌa, vi kondiaꞌa guaꞌa, te vi saꞌu kuii kuiti ini ron, chi vi naa ron nuu saꞌa rin in tniuu kaꞌnu kiuu ka oo ron ñuyiu yaꞌa, tniuu ja ma vi kandija ron, visi na in ndakani nuu ron, kaꞌan nuu tutu ii ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 13:42 Te nuu ni ndekuei de veꞌe ii sinagoga ñayiu judio, te ni ka jikan ñayiu inka tatatnoꞌo ja na vi kaxtnoꞌo tuku de tnoꞌo yaꞌa inka kiuu ndatatu.
ACT 13:43 Te nuu ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa ñayiu ni ka kututu ja ka skuaꞌa yun, te kuaꞌa ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ni ka kiunduu ichi ñayiu judio, ni ka jata ndikin ña jin Pablo vi Bernabé, te ni ka oxteku ña de ja vi kondikin ichi ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios.
ACT 13:44 Te nuu ni kenta inka kiuu ndatatu, ni ka kututu ja yatni ndiꞌi ñayiu ñuu yun ja vi konini tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
ACT 13:45 Su nuu ni ka jini ñayiu judio ja kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu ni ka kututu, te ni ka kukuasun ini de, te ni ka kaꞌan kueꞌe de siki tnoꞌo kaxtnoꞌo Pablo, ja masu vatuka kaꞌan de, vi ni ka nani ña de.
ACT 13:46 Yun te Pablo vi Bernabé ni ka kaꞌan ndee ini de, te ka jiñaꞌa de: ―Vi jandaa ja nini kuu ja xtnañuꞌu ka nuu ndiꞌi ni ja ka kuu ni ñayiu judio vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ia Dios. Su ja siun tu ni ka jantaꞌu ni, te yun kuu ja tu ka oo tu ka ndaa ni ja vi koteku ni nikuii nikani. Te vitna te kiꞌinkuei san nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 13:47 Chi saa ni tatnuni Jitoꞌo nuu ni kaꞌan ya: Ni jani ña rin na kuinio ñuꞌu ja koyeꞌe ron nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ja kaxtnoꞌo ron tnoꞌo rin ja vi kaku niꞌnu ñayiu ka oo guaa ndee jaꞌa ñuyiu.
ACT 13:48 Te nuu ni ka onini ñayiu sava ka tatatnoꞌo tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kusii ndevaꞌa ini, vi ni ka kaꞌan yiñuꞌu ndevaꞌi jin tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo, vi ni ka kandija ndiꞌi ñayiu ja ni chikuaꞌa ña maa ia Dios ja vi kotekui nikuii nikani.
ACT 13:49 Te ni jitenuu tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo nii ñuu kueli yun.
ACT 13:50 Su ñayiu judio yun ni ka skaꞌin sava ñaꞌa ka ndanuu ja ka chiñuꞌu ia Dios vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu yun, te ni ka ndakoi siki Pablo vi Bernabé, te ni ka skunu ñai nuu ñuu yun.
ACT 13:51 Yun te ni ka kisi de ñuyaka siꞌin de siki ñayiu ñuu yun, ja kuu in seña ja tu ni ka jantaꞌui tnoꞌo vaꞌa Jesús, te kuaꞌankuei de ja ni jinokuei de ñuu Iconio.
ACT 13:52 Su ñayiu ni ka kandija ka oo ñuu Antioquía yun, ni ka kusii ini ndevaꞌi vi ka oi jin Espíritu ia Dios.
ACT 14:1 Yun te nuu ni jinokuei Pablo jin Bernabé ñuu Iconio, te ni kiukuei de veꞌe ii sinagoga nuu ka skuaꞌa ñayiu judio, te ni ka kaꞌan de tnoꞌo vaꞌa Jesús. Te yun ni ka kandija kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu judio vi saa ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 14:2 Su ñayiu judio ja tu ka kandija, ni ka skaꞌan de ñayiu sava ka tatatnoꞌo nagua ja vi ndakoo de siki ñayiu ka kandija yun.
ACT 14:3 Te yun kuu ja ni ka kendoo Pablo jin Bernabé kuaꞌa kiuu, ni ka kaꞌan ndee ini de nuu ni ka okaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu. Chi ni ka kukanu ini de Jitoꞌo, te ni xneꞌe ya ja oo ndaa tnoꞌo ka kaxtnoꞌo de nuu ñayiu yun, chi ni kundaꞌu ini ña ya, te ni jiñaꞌa ya jakaꞌnu ya nuu de, ja ka saꞌa de javii javaꞌa neꞌu ñayiu yun.
ACT 14:4 Su ñayiu ñuu yun ni ka jaꞌnde tnaꞌi, savai ka oo jin ñayiu judio ja tu ka kandija, te savai ka oo jin tee ni chitniuu ña Jesús.
ACT 14:5 Su ni ka skaka tnaꞌa ñayiu judio ja ka oo ñuu yun vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo vi tee ka tatnuni nuu ñuu de, ja ndontakuei de siki Pablo jin Bernabé, te vi kani yuu ña de.
ACT 14:6 Su nuu ni ka jini Pablo jin Bernabé, te ni ka jino yuꞌu de kuaꞌankuei de ñuu Listra vi ñuu Derbe ja tnii Licaonia, vi sava ka ñuu kueli ja netnaꞌa yatni jin.
ACT 14:7 Te yun ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús.
ACT 14:8 Te ñuu Listra yun nukoo in tee kuꞌu siꞌin. Te ni in kiuu tu ni kuu kaka de, chi saa ni kaku maa de.
ACT 14:9 Te nini de tnoꞌo kaꞌan Pablo. Su ni ndiaꞌa Pablo nuu tee kuꞌu yun, te ni jini de ja kandija tee yun ja kuu nduvaꞌa de.
ACT 14:10 Te ni kaꞌan jaa Pablo: ―Ndakoo ndichi ndaa ni nuu siꞌin ni jian ―jiñaꞌa de. Te vi ni kanta sukun tee kuꞌu yun, te ni jika de.
ACT 14:11 Yun te nuu ni ka jini ñayiu ja siun ni saꞌa Pablo, te ni ka kana jai jin saꞌan Licaonia, ka jiñaꞌi: ―¡Dios ni junkuei nuu ka oo yoon, te vi ka oo ka ndaa na kuinio teyii!
ACT 14:12 Te Bernabé ni ka xnani de chuꞌchi Júpiter, te Pablo chuꞌchi Mercurio, chi Pablo kuu tee kaꞌan.
ACT 14:13 Yun te ni jino sutu jinokuechi nuu chuꞌchi nani Júpiter ja oo veñuꞌu ichi nuu ndiukuei ñayiu ñuu yun, ndeka de isndiki vi nee de in yoꞌo ni ndukutu ita ja oo de ndee yeꞌe ñuu de yun jin ndiꞌi ñayiu kuaꞌa yun, chi ka kaꞌan de ja vi kaꞌni de isndiki yun ja vi soko de nuu Bernabé vi Pablo.
ACT 14:14 Su nuu ni ka jini Bernabé jin Pablo ja siun ka kaꞌan ñayiu yun vi saꞌi, te ni ka ndata de saꞌun de ja kuu in seña ja ka kuu suchi ini de, te ni kiukuei de neꞌu ñayiu yun ni ka kana jaa de,
ACT 14:15 te ka jiñaꞌa de: ―¿Nau ja siaꞌa ka saꞌa ni? Te suni ñayiu ka kuu sein na kuinio in in maa ni. Te yun kuu ja vajikuei san ka kaxtnoꞌo san ja vi xndoo ni ndiꞌi ja tu jiniuꞌu yaꞌa, te vi kiunduu ni ichi Dios teku, ia ni saꞌa andivi vi nuu ñuꞌu jin ndute mar vi ndiꞌi ja oo nui.
ACT 14:16 Chi visi ndee kuia janaꞌa ni jandetu ia Dios ja ndiꞌi ñayiu ni ka jika nuu ichi mamai,
ACT 14:17 su tu na in kiuu te ni xndoo saꞌun ña ya ja ma xneꞌe ya maa ya nuu nani kuu ñayiu, chi suu maa ya kuu ia saꞌa javaꞌa ja tetniuu ya sau andivi, vi saꞌa ya ja kuvaa guaꞌa nuu ñundeꞌi, vi taa kuaꞌa ya ja vi kao nagua vi kokusii ini anuo ―ka jiñaꞌa de.
ACT 14:18 Su visi saa ka jiñaꞌa Pablo jin Bernabé, su vijin ndevaꞌa ni kuu, saa ni ka jino ini ñayiu ja tu ni ka jaꞌni kiti ja vi sokoi nuu de.
ACT 14:19 Yun te ni jinokuei ñayiu judio ka oo ñuu Antioquía vi ñayiu judio ka oo ñuu Iconio ja ni ka skaꞌan tnaꞌa de jin ñayiu ñuu Listra yun. Te ni ka kuun ka kani ña de yuu jin Pablo. Te ni ka ndakani ini ñayiu yun ja ni jiꞌi saꞌun de, te ka ñuu ñai, ni ka keneꞌe ñai ndee yuꞌu ñuu yun.
ACT 14:20 Su nuu ni ka jionduu ñayiu ka kandija tnoꞌo Jesús nuu katuu Pablo, te ni ndakoo de, te ni noꞌo de ñuu yun. Te inka kiuu suaꞌa, te ni ndekuei de jin Bernabé ja kuaꞌankuei de ñuu Derbe.
ACT 14:21 Te nuu ni ndiꞌi ni ka ndakani de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ñuu yun, te ni ka kundee de ja ni ka kandija kuaꞌa ñayiu tnoꞌo ya, te ni ka ndajiokuiin de ñuu Listra vi Iconio vi saa ni Antioquía.
ACT 14:22 Te ndiꞌi nuu ñayiu ka kandija ñuu yun ni ka ndakuñaꞌa de tnoꞌo ndee ini vi ni ka xteku ña de ja vi koo yutnui jin ja ni ka kandijai, te suni ka jiñaꞌa de: ―Nini kuu ja kuakuaꞌa tnundoꞌo vi tnaꞌo, te saa ndiukueio nuu tatnuni ia Dios.
ACT 14:23 Te suni ni ka kaji de tee vi kokuu nijaꞌnu ja na vi kokoto de ñayiu ka skuaꞌa in in veñuꞌu. Te ni ka ndakuatu de vi ni ka ondite de, te ni ka jikantaꞌu de nuu Jitoꞌo, ia xiin nuu ni ka kandija de, ja na koto na kuni ña ya jin tee ka kuu nijaꞌnu yun.
ACT 14:24 Yun te ni ka yaꞌa de Pisidia, te ni ndajinokuei de ñuu ja tnii Panfilia.
ACT 14:25 Te yun ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ñuu Perge. Yun te saa kuanoꞌokuei de ñuu Atalia.
ACT 14:26 Te yun ni ka ndatnii de in barco kuanoꞌokuei de, te ni ndentakuei de Antioquía, ñuu nuu ni ka jikantaꞌu ñayiu ka kandija nuu ia Dios ja na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya jin de ja vi xtutenuu de tnoꞌo vaꞌa maa ya, te vitna ja ni ka xndiꞌi de tniuu yun.
ACT 14:27 Te nuu ni ndajinokuei de ñuu yun, te ni ka ndaxtutu de ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa yun, te ni ka ndakani ndiꞌi de naxa ni chituu ña ia Dios jin de, vi naxa ni june ya ichi ja ni ka kandija ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 14:28 Te ni ka kendoo Pablo vi Bernabé kuaꞌa kiuu jin ñayiu ka kandija Jesús ñuu Antioquía yun.
ACT 15:1 Yun te ni jinokuei sava tee Judea ni ka kaxtnoꞌo de nuu tee ka kandija ka oo Antioquía ja ma kuu vi kaku niꞌnu de nuu ja ma vi chitnuni de nuu yiki kuñu de, nagua ni kaxtnoꞌo Moisés.
ACT 15:2 Yun te ni ka jinkondee Pablo jin Bernabé ni ka ndatnoꞌo de vi ni ka tee tnaꞌa ndevaꞌa de jin tee yun. Su tu ni ka kundaa ini de. Te yun ni ka tau de Pablo jin Bernabé vi ndee saa ka tee ka kandija ja noꞌokuei de nuu ka oo tee ni chitniuu Jesús vi tee ka kuu nijaꞌnu ka jito ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo Jerusalén, te yun vi ndatnoꞌo tnaꞌa de ja jaꞌa tnoꞌo yun.
ACT 15:3 Yun te ni ka skanu ichi ña ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Antioquía jin de, te kuanoꞌokuei de ja ni ka yaꞌa de Fenicia vi Samaria, ka ndakani de nuu ñayiu ka kandija yun naxa ni ka kiunduu ñayiu sava ka tatatnoꞌo nuu ichi ia Dios. Te nuu ni ka jini ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo yun, te ni ka kusii ndevaꞌa ini.
ACT 15:4 Yun te ni ndajinokuei Pablo jin Bernabé vi sava ka tee ka ndeka tnaꞌa jin de maa Jerusalén, te ni ka jantaꞌu ña ñayiu ka skuaꞌa vi tee ni chitniuu Jesús vi tee ka kuu nijaꞌnu. Yun te ni ka ndakani Pablo jin Bernabé ndiꞌi naxa ni saꞌa ia Dios jin de nuu ni ka ndakani de tnoꞌo ya nuu ñayiu.
ACT 15:5 Su sava tee ka kuu fariseo ja ni ka kandija Jesús, chi ni ka ndakoo de, te ka jiñaꞌa de: ―Nini kuu ja vi kitnuni nuu yiki kuñu tee sava ka tatatnoꞌo ni ka kandija, te vi tatnunio ja na vi kuaan ii de Ley Moisés.
ACT 15:6 Yun te ni ka ndututu tee ni chitniuu Jesús vi tee ka kuu nijaꞌnu ja vi saꞌa ndaa de tniuu yaꞌa.
ACT 15:7 Te nuu ni kuu kani ndevaꞌa ka tee tnaꞌa de, te ni ndakoo Pedro, te jiñaꞌa de: ―Tata ñani, maa ni chi ja ka jini ni ja ja oo tiempu ni ndakaji ña ia Dios jin sein neꞌu ni ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ya nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te ni ka kandijai.
ACT 15:8 Te ia Dios, chi jini ya anu ñayiu, te ni xneꞌe ya ja ni jantaꞌu ya ñayiu yun, chi ni jiñaꞌa ya Espíritu ya inuu ni jin nagua ni ka niꞌi mao.
ACT 15:9 Te tu ni saꞌa siin ya yoon jin ñayiu yun, chi suni ni ndasavii ya anu ñayiu yun jin maꞌñu sagua ja ka kandijai ya.
ACT 15:10 Te vitna, ¿nau ja ka jito tnuni ni ia Dios, te ka skuiso ni ñayiu ka kandija yun in javee ja vini ndi yuao, te ni yoon, tu ni ka kundeo vi skunkuo?
ACT 15:11 Chi xnaa ka na vi kandijao ja yoon, chi suaꞌa ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña Jitoꞌo Jesús ja skaku niꞌnu ña ya jion, te suni saa ni vi kaku niꞌnu ñayiu yun ―jiñaꞌa Pedro.
ACT 15:12 Yun te ndiꞌi de ni ka jasi yuꞌu, te ka nini de tnoꞌo ka ndakani Bernabé vi Pablo ja kuaꞌa jakaꞌnu vi javii javaꞌa ni saꞌa ia Dios jin maꞌñu sagua de neꞌu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 15:13 Te nuu ni ndiꞌi ni ka ndakani de, te jiñaꞌa Jacobo: ―Tata ñani, vi konini ni na kaꞌan san joo.
ACT 15:14 Ni ndakani Simón Pedro naxa ni kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios jaxtnañuꞌu jin ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te ni ndakaji ya ñayiu yun ja vi kokui ñayiu ñuu maa ya.
ACT 15:15 Te ni ndakintnaꞌa tnoꞌo yaꞌa jin nagua yoso nuu tnoꞌo ni tee tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu kaꞌan suaꞌa:
ACT 15:16 Te koo in kiuu, te ndajiokuiin rin ndasaꞌa rin veꞌe tatatnoꞌo David ja ni junkuei, te ndatee tnaꞌa rin, te ndasavaꞌa tuku rin,
ACT 15:17 nagua ja sava ka ñayiu na vi ndandukui Jitoꞌi, chi ndiꞌi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ka oo jin sivi rin vi ndanduku ñai.
ACT 15:18 Suaꞌa kaꞌan Jitoꞌo nuu ni xneꞌe ya ndiꞌi yaꞌa ndee tiempu janaꞌa yun.
ACT 15:19 ’Te yun kuu ja ndakani ini san ja ma vi kuñaꞌo in tniuu vijin nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo yun ja vi kiunduu mai ichi ia Dios.
ACT 15:20 Chi guaꞌa ka suaꞌa vi teo in nuu tutu na kiꞌin, te na kokaꞌan ja ma vi kaa ñayiu nagua ni ka sokoi nuu chuꞌchi, vi ma vi xnaꞌa tnaꞌi ja vi kuu kuechi jin inka ñayiu, vi ma vi kai kuñu kiti ni ndaniꞌni xnii, ni niñi in kiti ma vi kai.
ACT 15:21 Chi guaa ndee janaꞌa ka oo tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés veꞌe ii sinagoga ja ka oo in in ñuu, te ka kaꞌu de nuu tutu yun in in kiuu ndatatu ―jiñaꞌa Jacobo.
ACT 15:22 Yun te ni ka junkuaan ini tee ni chitniuu ña Jesús vi tee ka kuu nijaꞌnu vi sava ka ñayiu ka skuaꞌa ja saa vi saꞌa de. Te ni ka kaji de uu tee neꞌu de ja na vi tetniuu ña de ñuu Antioquía, te vi kondeka tnaꞌa de jin Pablo vi Bernabé. Te ni ka tau de Judas, tee ni ka oxnani de Barsabás, vi Silas, tee ka ndanuu ka neꞌu ñani ka skuaꞌa yun.
ACT 15:23 Te ni ka kiundaꞌa tee ni ka teku tniuu yun in tutu nuu kaꞌan: “Maa san ka kuu tee ni chitniuu ña Jesús vi tee nijaꞌnu vi ñani ka skuaꞌa, te ka ndakan tnoꞌo ña san a kukueni ka oo ni, vi ñani, ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ka skuaꞌa ka oo ñuu Antioquía jin Siria vi Cilicia.
ACT 15:24 Ni ka niꞌi tnoꞌo san ja ni jakuei sava ñayiu yaꞌa, te ni ka skunu nuu ini ña de jin tnoꞌo ka kaꞌan de vi ka ndaskani ini ña de nuu ni ka tatnuni de ja vi chitnuni ni nuu yiki kuñu ni, te vi tavaꞌa ni Ley Moisés, su masu sein ni ka tetniuu de.
ACT 15:25 Te yun kuu ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa san, te ni ka junkuaan tnaꞌa tnoꞌo ni ka ndatnoꞌo san. Te ni ka tau san uu tee mavijakoto ña ka ndeka tnaꞌa de jin ñanio ka kaꞌan too kao ja ka kuu de Bernabé vi Pablo,
ACT 15:26 tee ni ka jakin anu nuu tnundoꞌo ja vi kunukuechi de ja jaꞌa sivi maa Jitoꞌo Jesukristu.
ACT 15:27 Te yun guaa ni ka tetniuu san Judas vi Silas ja vi jin tnoꞌo yuꞌu maa de vi kaxtnoꞌo kaji de ndiꞌi tnoꞌo ni ka tee san nuu tutu jian.
ACT 15:28 Chi ni junkuaan ini Espíritu ia Dios vi saa ni in in sein ja ma vi tee san ni in tniuu vijin ka, chi maa ni tniuu kanuu ka kuu ja ka tee san:
ACT 15:29 Ma vi kaa ni nagua ni ka soko nuu chuꞌchi, ni ma vi kaa ni niñi na in kiti, ni kuñu kiti ndaniꞌni xnii ma vi kaa ni, te saa ni ma vi kuu kuechi ni jin inka ñayiu. Te nuu ja ka tavaꞌa ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, nase guaꞌa ka saꞌa ni. Vi koto kuee ni, saa kaꞌon.” Kaꞌan tutu yun.
ACT 15:30 Yun te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa de, te kuaꞌankuei de ñuu Antioquía. Te nuu ni jinokuei de, te ni ka ndaxtutu de ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa, te ni ka ndakuñaꞌa de tutu yun.
ACT 15:31 Te nuu ni ka kaꞌu ñayiu ka skuaꞌa yun, te ni ka kusii ndevaꞌa ini ja ndakuñaꞌa tutu yun tnoꞌo ndee ini.
ACT 15:32 Te suni Judas vi Silas, chi tee ka ndakani tnoꞌo ia Dios ka kuu de, guaa ni ka ndakuñaꞌa de tnoꞌo ndee ini, vi ni ka ndakani yutnu de ñayiu ka skuaꞌa yun jin kuaꞌa tnoꞌo ni ka kaꞌan de.
ACT 15:33 Te nuu ni yaꞌa ndee saa tiempu, te ni ka ndakuantaꞌu ña ñani ka skuaꞌa yun jin tnoꞌo mani, nagua ja vi ndajiokuiin de nuu tee ni ka tetniuu ña jin de.
ACT 15:34 Su Silas, chi ni junkuaan ini de ja kendoo de yun.
ACT 15:35 Te Pablo jin Bernabé, suni ni ka kendoo de ñuu Antioquía yun, ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo, vi ka xtutenuu de tnoꞌo ya jin kuaꞌa ka ñayiu.
ACT 15:36 Te nuu ni yaꞌa ndee saa kiuu, te jiñaꞌa Pablo nuu Bernabé: ―Vi ndajiokuion na vi nukoto a kukueni ka oo ñani ka skuaꞌa ndiꞌi ñuu nuu ni ka kaxtnoꞌo tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo, nagua ja vi kunio naxa ka kuu de jin tnoꞌo ka kandija de.
ACT 15:37 Te ni kuini Bernabé ja vi kondeka de Juan, tee suni nani de Marcos.
ACT 15:38 Su tu ni junkuaan saꞌun ini Pablo ja vi kondeka de in tee ja ni kuu siin de ndee ñuu Panfilia, te tu ni ondikin ña de nuu ni ka satniuu de ja ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús.
ACT 15:39 Te tu ni ka junkuaan nuu tnaꞌa ini de, guaa ni ka saꞌa siin tnaꞌa in in de. Yun te ni jaka ña Bernabé jin Marcos, te ni ka tnii de in barco ja kuanoꞌokuei de ñuu Chipre.
ACT 15:40 Te Pablo, chi ni kaji de Silas, te ni ka jikantaꞌu ñani ka skuaꞌa ja jaꞌa de ja na chindee chituu ña Jitoꞌo jin de, te ni kekuei de kuaꞌankuei de.
ACT 15:41 Te ni ka yaꞌa de ñuu Siria vi ñuu Cilicia ka ndakani yutnu de ñayiu ka skuaꞌa.
ACT 16:1 Yun te saa ni jinokuei Pablo vi Silas ñuu Derbe vi Listra, te yun ni ka jinkuntnaꞌa de jin in tee skuaꞌa nani Timoteo, seꞌe in ñaꞌa judio ja kandija, su yua de, chi tee inka tatatnoꞌo kuu de.
ACT 16:2 Te ñani ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Listra vi ñuu Iconio ka kaꞌan ja tee guaꞌa kuu Timoteo.
ACT 16:3 Te ni kuini Pablo ja kiꞌinkuei de jin Timoteo, guaa ni chitnuni de nuu yiki kuñu Timoteo, nagua ja ma vi kiti ini ñayiu judio ka oo ñuu yun, chi ndiꞌi de ka jini ja in tee inka tatatnoꞌo kuu yua Timoteo.
ACT 16:4 Te ndiꞌi ñuu nuu ni ka yaꞌa de, ni ka ndakani de tnoꞌo ni ka skuiso siki ña tee ni chitniuu ña Jesús vi tee ka kuu nijaꞌnu ka oo Jerusalén ja vi skunkuu ñayiu ka skuaꞌa.
ACT 16:5 Te yun guaa ni ka jinkuiin yutnu kai jin tnoꞌo ka kandijai, te in kiuu in kiuu ni ka kaya kuaꞌa ka ñayiu ka skuaꞌa yun.
ACT 16:6 Yun te ni ka yaꞌa de kuaꞌankuei de, su tu ni jandetu Espíritu ia Dios ja vi kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ka oo ñuu tnii Asia. Te yun guaa ni ka yaꞌa de ñuu tnii Frigia vi Galacia.
ACT 16:7 Te nuu ni kentakuei de yuꞌu ñuu Misia, te ni ka ndakani ini de ja kiꞌinkuei de Bitinia, su tu ni jandetu Espíritu ia Jesús.
ACT 16:8 Te ni ka yaꞌa de Misia, te ni ka ndenuu de ñuu Troas.
ACT 16:9 Te nuu jakuaa ni skuni ña in tee Macedonia jin Pablo ja nukuiin de jikantaꞌu de: ―Yaꞌa ni Macedonia, te chituu ña ni jin ndiꞌi san vi ñayiu ñuu san ―jiñaꞌa de.
ACT 16:10 Te vi nuu ni skuni ña jani yun jin Pablo, te ni ka nduku ndee maa san ja kuu san Lucas ja kiꞌinkuei san jin Pablo Macedonia, chi jandaa ja Dios kana ña ja vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ñuu yun.
ACT 16:11 Yun te ni ka tnii san in barco ñuu Troas ja kuaꞌan ndaa ñuu Samotracia, te inka kiuu ni jinokuei san ñuu Neápolis.
ACT 16:12 Yun te ni jaꞌankuei san Filipo ja tnii Macedonia ja kuu in ñuu kanuu ja ni ka junkoo ñayiu Roma. Te yun ni ka oo san ndee saa kiuu.
ACT 16:13 Te in kiuu ndatatu ni ndekuei san yeꞌe ñuu yun, te ni kentakuei san in yuꞌu yute nuu ni ka ndakani ini san ja yun ka ndakuatu ñayiu. Te yun ni ka junkoo san, te ni ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu siꞌi ni ka kututu yun.
ACT 16:14 Yun te in ñasiꞌi nani Lidia, ñaꞌa xiko saꞌun kuaꞌa vii ja ndee yaꞌu ndevaꞌa, in ñaꞌa ñuu Tiatira, ñaꞌa chiñuꞌu ia Dios, nini ña tnoꞌo kaꞌan Pablo, te ni june Jitoꞌo ini anu ña ja ni kandija ña tnoꞌo kaꞌan de.
ACT 16:15 Te ni ka jandute ndiꞌi ña jin ñayiu veꞌe ña. Yun te ni kaꞌan ña ña, te kachi ña: ―Nuu ja ka jini ni ja jandaa ja ñaꞌa kandija Jitoꞌo kuu san, te kiꞌinkueio veꞌe san, te yun vi ndoo ni ―kachi ña. Te ni tenini ña ña, ja ni ka ndoo san.
ACT 16:16 Te in jichi kuaꞌankuei san ja vi ndakuatu san, te ni ka junkuntnaꞌa san jin in suchi siꞌi kuechi ja ñuꞌu ña espíritu ja jitotnuni, te jinokuechi nuu lamui ja jiñaꞌa kuaꞌi xuꞌun ja jitotnuni yun.
ACT 16:17 Te suchi yaꞌa ndikin ñai jin ndiꞌi san ja kuaꞌankuei san jin Pablo, te kana jai yata nuu kuaꞌankuei san, te kachi: ―Tee yaꞌa ka kuu tee ka jinokuechi nuu ia Dios oo ndee sukun, te ka ndakani de ichi ja naxa vi kaku niꞌnuo.
ACT 16:18 Te vi siaꞌa ni ni oo saꞌi kuaꞌa kiuu, vi guaa ndee ni kuxii ini Pablo, te ni jiokuiin de, te jiñaꞌa de nuu espíritu ñuꞌu ña jin: ―Tatnuni rin jin sivi Jesukristu ja kana ron ini anu suchi jian ―jiñaꞌa de. Te vi ore saa ni kana ña espíritu yun, te kuaꞌan.
ACT 16:19 Su ni ka jini lamu suchi yun ja tu ka nagua vi kondetu de nui ja vi niꞌi de xuꞌun ja jaꞌa suchi yun, te ni ka kakuiko de Pablo vi Silas, te ni ka junsiaꞌa ña de nuu yaꞌu kaꞌnu, nuu ka oo tee ka netniuu yun.
ACT 16:20 Te ni ka junsiaꞌa ña de nuu tee yun ja vi kaꞌnde de kuechi, te ka jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa, chi tee judio ka kuu de, te ni kekuei de ka skunu nuu ini de ñayiu ñuo.
ACT 16:21 Te ka kaxtnoꞌo de ja vi saꞌo nagua ka saꞌa maa de, te masu vatuka kuu, chi oo ii nuu ley mao ja vi saꞌo, chi ñayiu Roma ka kuo ―ka jiñaꞌa de.
ACT 16:22 Yun te ni ndontakuei ndiꞌi ñayiu siki Pablo vi Silas. Te ni ka ndata tee ka jaꞌnde kuechi yun saꞌun nduu de, te ni ka tatnuni de ja in yutnu xii na vi kani ña jin nduu de.
ACT 16:23 Te nuu ni ndiꞌi ni ka kani ndevaꞌa ña jin de, te ni ka chiꞌi ña de vekaa, te ni ka tatnuni de nuu tee jito vekaa yun ja na tavaꞌa guaꞌa ña de.
ACT 16:24 Te nuu ni jini tee jito yun ja siun ni ka tatnuni de, te ni chiꞌi ña de ndee nuu kunu ka ini vekaa yun. Te yun ni saꞌa kutu de siꞌin Pablo vi Silas jin in vitu kaꞌnu, te ndiyau tnu nuu ka yiꞌi siꞌin de.
ACT 16:25 Su nuu sau ñuu, te ka ndakuatu Pablo jin Silas vi ka jita de yaa nuu ia Dios, te ndiꞌi tee ka yiꞌi vekaa yun ni ka onini de.
ACT 16:26 Yun te vi sanaa ni, ni kii in ñutnaa guaguaꞌa, te ni kisi ninii ini vekaa yun. Te vi ore saa ni ka ndanune ndiꞌi yeꞌe vekaa, te ni ka ndajin cadena ka ndikin ndiꞌi tee ka yiꞌi vekaa yun.
ACT 16:27 Te nuu ni ndoto tee jito vekaa yun, te ni jini de ja nune yeꞌe vekaa yun, te ni keneꞌe de in yuchi kani, ja ndakaꞌni de maa de, chi ni ndakani ini de ja ni ndiꞌi tee ka yiꞌi vekaa yun ni ka yagua.
ACT 16:28 Su yun te ni kana jaa Pablo, te jiñaꞌa de: ―¡Ma saꞌa ni in jakueꞌe maa ni! Chi ka oo ndiꞌi san yaꞌa.
ACT 16:29 Yun te ni jikan tee jito vekaa yun ja ni ka xnuu ñuꞌu, te vi jino ndaa de ni kiuu de, te vi suaꞌa niꞌi de ja yuꞌu de, te ni jinkindei de ndee nuu ñuꞌu nuu jaꞌa Pablo vi Silas.
ACT 16:30 Yun te ni keneꞌe ña de vekaa yun, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―¿Tata xtoo, nagua kuu ja saꞌa san ja kaku niꞌnu san?
ACT 16:31 Yun te ka jiñaꞌa de: ―Kandija ni Jitoꞌo Jesukristu, te vi kaku niꞌnu ni jin ñayiu veꞌe ni.
ACT 16:32 Te ni ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo nuu de vi nuu ndiꞌi ñayiu ka oo veꞌe de.
ACT 16:33 Te vi ore saa nuu jakuaa yun, ni ndakate tee jito vekaa yun nuu ni ka tuji Pablo jin Silas. Yun te vi nuu saa, ni ka jandute de jin ndiꞌi ñayiu veꞌe de.
ACT 16:34 Yun te ni ndakuaka de Pablo jin Silas veꞌe de, te ni juntaa ña de nuu mesa, te ni jiñaꞌa de ja ni ka jaa de. Te maa de vi ndiꞌi ñayiu veꞌe de ni ka kusii ndevaꞌa ini de ja ni ka kandija de ia Dios.
ACT 16:35 Te nuu ni tuu ndii inka kiuu, te ni ka tetniuu tee ka jaꞌnde kuechi yun ndajaꞌa de ja ka jiñaꞌa de: ―Siaa ni Pablo vi Silas.
ACT 16:36 Yun te ni kaxtnoꞌo tee jito vekaa yun nuu Pablo, te jiñaꞌa de: ―Ni ka tatnuni tee ka jaꞌnde kuechi, te ka kaꞌan de ja na siaa ña san. Te yun guaa ja kuu kekuei ni, te kiꞌinkuei sii ini maa ni ―jiñaꞌa de.
ACT 16:37 Su yun te jiñaꞌa Pablo nuu ndajaꞌa yun: ―Sein ja seꞌe ñuu Roma ka kuu san, te ni ka kani ña de jin nuu ndiꞌi ñayiu ama ka ja vi saꞌa ndaa tee ka netniuu na kuechi ka tavi san. Te ni ka jasi ña de vekaa, te vitna, ¿a ka kuini de ja vi keneꞌe yuꞌu ña de? Su, ñaꞌa. Na kikuei maa de vi keneꞌe ña de ―jiñaꞌa de.
ACT 16:38 Yun te ni ka ndakani ndajaꞌa yun nuu tee ka jaꞌnde kuechi yun ja siun jiñaꞌa Pablo. Te ni ka yuꞌu de nuu ni ka jini de ja seꞌe ñayiu Roma ka kuu Pablo jin Silas.
ACT 16:39 Yun te ni jaꞌankuei tee ka jaꞌnde kuechi yun, te ni ka ndakantaꞌu de nuu Pablo vi Silas, te ni ka keneꞌe ña de vekaa yun, te ni ka kaꞌan ndaꞌu de jin tee yun ja na ndekuei de ñuu yun.
ACT 16:40 Yun te nuu ni kekuei de vekaa yun, te ni jaꞌankuei de veꞌe Lidia. Te nuu ni ka jini de ñayiu ka skuaꞌa, te ni ka ndakuñaꞌa de tnoꞌo ndee ini, te kuaꞌankuei de.
ACT 17:1 Ni ka yaꞌa Pablo jin Silas kuaꞌankuei de ñuu Anfípolis vi Apolonia, te ni kentakuei de ñuu Tesalónica nuu oo in veꞌe ii sinagoga ñayiu judio.
ACT 17:2 Te Pablo, chi ojaꞌan de veꞌe ii nuu ka skuaꞌa ñayiu judio in in kiuu ndatatu, chi saa ni osaꞌa maa de. Te ni ojaꞌan de uni kiuu ndatatu ja ni ka otee tnaꞌa de jin ñayiu yun.
ACT 17:3 Ni okaxtnoꞌo de nagua yoso nuu tutu ii yun ja oo ndaa ja nini kuu ja kuu Kristu, te ndateku ya neꞌu ndiyi. Te jiñaꞌa de: ―Suu maa Jesús, ia xiin jaꞌa ndakani san yaꞌa kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios.
ACT 17:4 Te ndee saa ñayiu judio ni ka kandija Jesús vi suni kuaꞌa tee sava ka tatatnoꞌo ja ni ka chiñuꞌu de ia Dios vi kuaꞌa ñaꞌa ka ndanuu ja suni ni ka kandija ña, ni ka nitnaꞌa jin Pablo vi Silas.
ACT 17:5 Yun te ñayiu judio ja tu ka kandija yun ni ka kukuasun ndevaꞌa ini de, guaa ni ka xtutu de sava ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja tu na tniuu ka saꞌa, te ni ka skunu nuu ini ñayiu, te ni ndontakuei vaa ndiꞌi ñayiu ñuu. Te ni kiukuei de veꞌe in tee nani Jasón ja ka ndanduku de Pablo vi Silas ja vi keneꞌe ña de, te vi ndasiaꞌa ña de ndaꞌa ñayiu ñuu yun.
ACT 17:6 Su tu ni ka ndaniꞌi ña de veꞌe yun, guaa ni ka jaka de Jasón vi ndee saa ñani ka skuaꞌa, te ni ka junsiaꞌa ña de nuu tee ka netniuu ñuu yun, te ka kana de ka jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa ka kuu tee ka skunu nuu ini ñayiu nii ñuyiu, te ja ni kentakuei de ñuo.
ACT 17:7 Te ni jantaꞌu ña Jasón yaꞌa. Te ndiꞌi tee yaꞌa ka jiso kava ley nagua tatnuni César, tee tatnuni ndee Roma, chi ka kaꞌan de ja oo inka rey ja kuu Jesús ―ka jiñaꞌa de.
ACT 17:8 Te nuu ni ka onini tnoꞌo yaꞌa, te ni ka jinonuu ini ñayiu ñuu vi tee ka netniuu.
ACT 17:9 Su Jasón vi sava ka ñani ka skuaꞌa, chi ni ka xndoo de joo xuꞌun ja kuu vi yaa de. Yun te ni ka siaa ña tee ka netniuu yun.
ACT 17:10 Yun te vi ñama kuiti ni ka ndatetniuu ña ñayiu ka skuaꞌa nuu jakuaa saa jin Pablo vi Silas ja kuaꞌankuei de guaa ndee ñuu Berea. Te nuu ni jinokuei de ñuu yun, te ni jaꞌankuei de veꞌe ii sinagoga ñayiu judio.
ACT 17:11 Te ñayiu judio ka oo ñuu yun, chi ñayiu vaꞌa ka ini ka kui saa ñayiu Tesalónica. Yun guaa vi ni ini ni anui ni ka onini tnoꞌo vaꞌa Jesús, te vi ndiꞌi kiuu ni ka ondiaꞌa guaguaꞌi nuu tutu ii, nagua ja vi kuni a jandaa ja saa kaꞌan nagua kaxtnoꞌo Pablo.
ACT 17:12 Te yun guaa kuaꞌa maa ñayiu yun ni ka kandija tnoꞌo vaꞌa Jesús, vi suni kuaꞌa ñayiu ka kaꞌan saꞌan griego, ñasiꞌi ka ndanuu vi suni kuaꞌa teyii ni ka kandija.
ACT 17:13 Su nuu ni ka niꞌi tnoꞌo ñayiu judio ka oo ñuu Tesalónica ja suni kaxtnoꞌo Pablo tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu Berea, te ni jaꞌankuei de ñuu yun, te ni ka skaꞌan de ndiꞌi ñayiu yun, guaa ni ndontakuei vai siki Pablo.
ACT 17:14 Su vi ñama ni ka ndatetniuu ña ñayiu ka skuaꞌa jin Pablo ja kuaꞌan de ichi yuꞌu ndute mar. Te Silas jin Timoteo ni ka kendoo de ñuu yun.
ACT 17:15 Te tee ni ka teku tniuu ja ka ndeka ña jin Pablo ni ka jaka ña de guaa ndee ñuu Atenas. Yun te jiñaꞌa Pablo ja vi kaxtnoꞌo de nuu Silas jin Timoteo ja ñama na vi kokuu de, te na kiꞌinkuei de ja vi ndanitnaꞌa de jin Pablo. Yun te kuanoꞌokuei tee yun.
ACT 17:16 Te nini ndetu ña Pablo jin Silas vi Timoteo ñuu Atenas, te ni jini de ja ndiꞌi ñayiu ñuu yun ka chiñuꞌi kuaꞌa nuu chuꞌchi, te ni kiti ini de vi ni tnaꞌu ini de ja siun ka saꞌa ñayiu yun.
ACT 17:17 Te yun guaa ni ka otee tnaꞌa de jin ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ka chiñuꞌu ia Dios ka oo veꞌe ii sinagoga vi suni nuu ñayiu ka kututu nuu yaꞌu yun in kiuu in kiuu.
ACT 17:18 Te sava tee ka skuaꞌa tnoꞌo epicúreo vi sava tee ka skuaꞌa tnoꞌo estoico yun ka tee tnaꞌa de jin Pablo, te ka kaꞌan sava de: ―¿Nagua kaꞌan ja jian ja kana kana yuꞌu? Te sava de ka kaꞌan: ―Kokaꞌon ja in tee kaxtnoꞌo siki chuꞌchi inka ñuu kuu de ―ka kaꞌan de ka ndatnoꞌo de, chi kaxtnoꞌo Pablo tnoꞌo vaꞌa Jesús vi suni kaxtnoꞌo de ja vi ndateku ndiyi.
ACT 17:19 Yun te ni ka jaka ña de jin Pablo nuu in yuku ja nani Areópago nuu ka ndututu tee ka kuu nijaꞌnu ja ka ndatnoꞌo tnaꞌa de, te ka jikan tnoꞌo ña de: ―¿A kuu vi kuni san nagua kuu tnoꞌo jaa kaxtnoꞌo ni jian ja kaꞌan ni nuu in in san?
ACT 17:20 Chi kaꞌan ni ndimaa tnoꞌo ja tu ka jini san. Te ka kuini san ja vi kuni san naxa kei tnoꞌo ja kaꞌan ni jian ―ka jiñaꞌa de.
ACT 17:21 Chi ndiꞌi ñayiu ñuu Atenas yun vi saa ni ñayiu sava ka ñuu ja ni ka jinkoo ñuu yun, tu nagua ka ndiꞌni kai, chi ninoꞌo ni ja ka kaꞌin vi ja ka nini tnoꞌo jaa.
ACT 17:22 Yun te ni ndakoo Pablo maꞌñu Areópago nuu ni ka kututu ndiꞌi ñayiu yun, te jiñaꞌa de: ―Tata ñani ja ka oo ni ñuu Atenas yaꞌa, ndiaꞌa guaꞌa san ja ndimaa ñayiu ka nduku ja vi chiñuꞌu guaꞌa chuꞌchi ka kuu ni.
ACT 17:23 Chi nuu jiondita san ñuu yaꞌa, te ni jini san nuu ka oo chuꞌchi ka chiñuꞌu ni, te suni ni junkuꞌun san in altar nuu ndee letra kaꞌan suaꞌa: “Nuu dios ja tu ka jinio”. Te Dios ja tu ka jini ni, te ka chiñuꞌu ni, kuu ia vaji san kaxtnoꞌo san.
ACT 17:24 ’Te suu maa Dios yaꞌa kuu ia ni saꞌa ñuyiu vi ndiꞌi ja oo nui. Maa ya kuu Jitoꞌo andivi vi ñuyiu, te ma kuu kondesi ya in veñuꞌu ja ka saꞌa ñayiu jin ndaꞌi.
ACT 17:25 Ni tu jiniuꞌu ya ja na in saꞌa nagua koo nuu ya axi nagua jaꞌni ña jin ya. Chi suu maa ya kuu ia taa ja ka teku ndiꞌo vi ja ka ndakuantachio vi ndiꞌi ja ka nevaꞌo.
ACT 17:26 ’Te invaa ni niñi xikui ni saꞌa ya ndiꞌi kuiti ñayiu ja na vi koi nii nuu ñuyiu, vi ja ni chikuaꞌa ña ya na saa tiempu vi koteku ñayiu, vi ndenu vi kuneꞌu in in ñuu,
ACT 17:27 nagua ja vi ndanduu ñayiu ia Dios, a saa vatuni vi ka skaka ndaꞌa ka skaka ndaꞌi, te vi ndaniꞌi ya, visi jandaa ja masu jika oo ya nuu in ion.
ACT 17:28 Chi maa ya saꞌa ja ka tekuo vi ka kandao vi nagua ka oo ka ndao. Chi saa ka kaꞌan ñayiu ñuu maa ni nuu ni ka tee de ja kaꞌan suaꞌa: “Tatatnoꞌo maa ia Dios ka kuo”.
ACT 17:29 ’Te nuu ja tatatnoꞌo ia Dios ka kuo, te ma kuu vi ndakani inio ja Dios kuu oro axi plata axi yuu ja ka ndaneꞌe ñayiu nagua ka ndakani ini mai.
ACT 17:30 Su ia Dios, chi ni jakaꞌnu ini ya ja ka osaꞌa ñayiu ama ka, chi tu ni ka ojini nagua ni ka osaꞌi. Su vitna tatnuni ya ja vi ndatnaꞌu ini ndiꞌi ñayiu ndiꞌi ñuu, te kiukuei ichi ya.
ACT 17:31 Chi ia Dios, ja ni jani ya in kiuu ja kaꞌnde ndaa ya kuechi ñayiu ñuyiu ja jin maꞌñu sagua in tee ni kaji ya. Te ni xneꞌe ya maa ya ja oo ndaa nuu ni ndaxteku ña ya neꞌu ndiyi ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 17:32 Su nuu ni ka onini de ja ndateku ndiyi, te sava de ni ka jaku ndee ña vi sava de ni ka kaꞌan: ―Saa inka kiuu, te vi konini san tnoꞌo kaꞌan ni siki ja ndateku ndiyi.
ACT 17:33 Saa te ni ndee Pablo maꞌñu ndiꞌi tee yun, te kuaꞌan de.
ACT 17:34 Su ndee sai, chi ni ka jata ndikin ñai jin Pablo, te ni ka kandijai tnoꞌo vaꞌa Jesús. Te neꞌu ñayiu yun oo Dionisio, ja kuu de in tee kuu nijaꞌnu nuu tee ka kututu nuu nani Areópago yun, vi suni in ñaꞌa nani Dámaris vi ndesaa ka ñayiu.
ACT 18:1 Te nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni ndee Pablo ñuu Atenas, te kuaꞌan de ñuu Corinto.
ACT 18:2 Te yun ni ka junkuntnaꞌa de jin in tee judio nani Aquila, tee ñuu Ponto, ja vi inka ni ndajakuei jaa de jin ñasiꞌi de Priscila, mandikuei de nuu ni ka oo de Italia. Chi ni tatnuni rey Claudio ja ndiꞌi ñayiu judio ndekuei ñuu Roma ja tnii Italia yun. Te ni jaꞌan Pablo, ni jinkoto ña de.
ACT 18:3 Te ja siun in ni tniuu ka jini de ka saꞌa de jin Aquila, te ni kendoo de jin tee yun, ni ka okiku de saꞌun ja ni ka osaꞌa de veꞌe saꞌun ja ka xnani carpa.
ACT 18:4 Te ndiꞌi kiuu ndatatu ni ojaꞌan Pablo veꞌe ii sinagoga, ni ka otee tnaꞌa de vi ni onduku de naxa vi kandija ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ni ka ondututu yun.
ACT 18:5 Te nuu ni jinokuei Silas vi Timoteo ñuu Corinto ja vajikuei de Macedonia, te Pablo, chi vi ndiꞌi kiuu ni oo de kaxtnoꞌo de vi ndakani de nuu maa ñayiu judio ja Jesús kuu ia ni tetniuu Dios.
ACT 18:6 Su saa suaꞌa ni ka ndakoo ñayiu yun siki de vi ni ka nani ñai jin de. Yun te ni kisi Pablo saꞌun de ja kokuu in seña ja tu ni ka kandija ñayiu yun, te jiñaꞌa de: ―Kuechi maa ni vi kokuu ja vi naa ni. Te ma kotavi kuechi ña san, chi ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo Jesús. Te ndee vitna te kee san kiꞌin san nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 18:7 Te ni ndee de veꞌe ii sinagoga yun, te kuaꞌan de veꞌe in tee nani Justo, tee yuꞌu niꞌnu ia Dios ja netnaꞌa veꞌe de jin sinagoga yun.
ACT 18:8 Te Crispo, tee kuu nijaꞌnu nuu sinagoga yun, ni ka kandija ndiꞌi de jin ñayiu veꞌe de Jitoꞌo Jesús, nuu ni kaxtnoꞌo Pablo tnoꞌo vaꞌa ya. Te suni kuaꞌa ñayiu ñuu Corinto yun ni ka onini, te ni ka kandijai vi ni ka jandutei.
ACT 18:9 Yun te nuu jakuaa ni skuni ña Jitoꞌo jin Pablo nuu jani, te jiñaꞌa ya: ―Ma koyuꞌu ron, kuaꞌan te kaxtnoꞌo ron tnoꞌo rin, te ma kasi yuꞌu ron.
ACT 18:10 Chi oo maa rin jin ron, te tu na in koxnaꞌa ña ja vi saꞌa ñai in jakueꞌe jin ron, chi nevaꞌa kuaꞌa rin ñayiu vi kandija tnoꞌo rin ñuu yaꞌa ―jiñaꞌa ya nuu jani yun.
ACT 18:11 Te ni kendoo Pablo in kuia sava ñuu Corinto yun, ni okaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
ACT 18:12 Su in kiuu ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa ñayiu judio, te ni ndontakuei de siki Pablo, ni ka kakuiko ña de, te ni ka junsiaꞌa ña de nuu veꞌe tniuu nuu oo Galión, tee tatnuni ndiꞌi ñuu ja tnii Acaya.
ACT 18:13 Te ka jiñaꞌa de nuu tee netniuu yun: ―Tee yaꞌa, chi ninoꞌo skaꞌan de ñayiu ja vi chiñuꞌi ia Dios, te masu vatuka kuu nuu ley maa san.
ACT 18:14 Te nuu ni ndakoo Pablo ja kaꞌan de, te jiñaꞌa Galión nuu ñayiu judio yun: ―Nuu ja na in kuechi guaꞌa tavi de axi na in ndiyi ni jaꞌni de, te konevaꞌa san de ja konini san ja vi kaꞌan kuechi maa ni ja ka kuu ni ñayiu judio.
ACT 18:15 Su nuu ja ninoꞌo tnoꞌo ni kuu, axi sivi kuu, axi ja kaxtnoꞌo de siki Ley maa ni kuu, te vi kondiaꞌa maa ni naxa vi saꞌa ni. Sein, chi tu kuini san kaꞌnde san kuechi tnoꞌo jian ―jiñaꞌa de.
ACT 18:16 Te ni ndeneꞌe de ndiꞌi ñayiu yeꞌe veꞌe tniuu yun.
ACT 18:17 Yun te ndiꞌi de ni ka tnii Sóstenes, tee kuu nijaꞌnu nuu veꞌe ii sinagoga, te ni ka kani ña de yuyeꞌe veꞌe tniuu yun. Su Galión, tee tatnuni yun, chi tu ni ndiꞌni saꞌun de ja siun ka saꞌa tee yun.
ACT 18:18 Te ni oo Pablo kuaꞌa ka kiuu ñuu Corinto yun. Saa ni ndakuantaꞌu de nuu ñayiu ka skuaꞌa, te ni ndekuei de jin Aquila vi Priscila, ni ka tnii de in barco, te kuanoꞌokuei de ichi Siria. Te nuu ni jinokuei de ñuu Cencrea, te ni sete teꞌa de xini de ja kuu in seña ja skunkuu de tnoꞌo ni kee yuꞌu de nuu ia Dios.
ACT 18:19 Te nuu ni ndentakuei de ñuu Éfeso, te yun ni xndoo de Aquila jin Priscila. Te ni jaꞌan de veꞌe ii sinagoga nuu ni ka otee tnaꞌa de jin ñayiu judio ni ka ondututu yun.
ACT 18:20 Te ni ka jikantaꞌu tee yun ja kendoo Pablo vi koo ka jin de ndee saa ka kiuu, su tu ni jandetu de.
ACT 18:21 Chi suaꞌa ni ndakuantaꞌu de, te jiñaꞌa de: ―Nini kuu ja noꞌo san Jerusalén ja koo san viko ja vaji yaꞌa, su nuu ja ia Dios kuini, te ndajiokuiin tuku san inka jichi ndikoto ña san ―jiñaꞌa Pablo. Te ni tnii de in barco ñuu Éfeso, te kuanoꞌo de.
ACT 18:22 Su nuu ni ndajino de Cesarea, te ni kanuu de Jerusalén ja ni jaꞌan de ni ka ndakantnoꞌo tnaꞌa de jin ñayiu ka skuaꞌa yun, te vi yun ni yaꞌa de kuanoꞌo de ñuu Antioquía.
ACT 18:23 Te nuu ni oo de ndee saa kiuu ñuu yun, te ni ndejaꞌa tuku de ni jikanuu de nagua ka oo maa ñuu yun nuu ka tnii Galacia vi Frigia, nuu ni ndakuñaꞌa de tnoꞌo ndee ini naxa vi koyutnu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu yun.
ACT 18:24 Te tiempu yun ni jino in tee judio nani Apolos ñuu Éfeso yun, in tee ñuu Alejandría kuu de, in tee kaxtnoꞌo guaꞌa, chi jini guaꞌa ndevaꞌa de tutu ii.
ACT 18:25 Te ja ni jini guaꞌa de tnoꞌo Jitoꞌo, te vi ni ini ni anu de kaxtnoꞌo kaji de tnoꞌo Jesús, visi maintnoꞌo ni jini de tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Juan nuu ni skuandute de.
ACT 18:26 Te ni jinkondee de ni kaꞌan de nuu ñayiu ka ndututu veꞌe ii sinagoga, su nuu ni ka onini Priscila jin Aquila tnoꞌo kaxtnoꞌo Apolos yun, te ni ka jaka siin ña jin de, te ni ka kaxtnoꞌo kaji kai nuu de ichi ia Dios.
ACT 18:27 Te ni ndakani ini Apolos ja kiꞌin de Acaya. Te ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo Éfeso yun ni ka chituu ña jin de. Te ni ka tee de in tutu nuu ñayiu ka skuaꞌa ja na vi kuantaꞌu ñai jin Apolos. Te nuu ni jino de Acaya, te ni chituu de jin kuaꞌa ñayiu ja ni ka kuyutnu kai, ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios ja ni ka kandijai ya.
ACT 18:28 Te vi jin nuu ndiꞌi ñayiu judio ni kaꞌan de ja masu vatuka ka kandijai, te ni kaxtnoꞌo kaji de ja oo ndaa nagua yoso nuu tutu ii, ja Jesús kuu ia ni tetniuu Dios.
ACT 19:1 Vi nini oo Apolos ñuu Corinto, te ni xndiꞌi Pablo ja ni jiondita de taka ñuu ka oo nuu yuku yun, te ni ndajino de ñuu Éfeso nuu ni ka junkuntnaꞌa de jin ndee saa tee ka skuaꞌa.
ACT 19:2 Te jiñaꞌa de: ―¿A ni ka niꞌi ni Espíritu ia Dios nuu ni ka kandija ni? Te ka jiñaꞌa de nuu Pablo: ―Ni tu ka jini soꞌo san ja oo Espíritu ia Dios.
ACT 19:3 Yun te jiñaꞌa Pablo: ―¿Nuu saa te naxa ni ka jandute ni? ―Ni ka jandute san nagua ni kaxtnoꞌo Juan ―ka jiñaꞌa de.
ACT 19:4 Te jiñaꞌa Pablo: ―Juan ni skuandute de ñayiu nuu ni ka ndatnaꞌu ini yika kuechi, te jiñaꞌa de nuu ñayiu ñuu yun ja na vi kandijai Jesús, ia ni tetniuu Dios ja vaji yata nuu yaꞌa de yun.
ACT 19:5 Te nuu ni ka onini de tnoꞌo yaꞌa, te ni ka jandute de jin sivi maa Jitoꞌo Jesús.
ACT 19:6 Te ni sonee Pablo ndaꞌa de siki ndiꞌi tee yun, te ni ka niꞌi de Espíritu ia Dios. Te ni ka kaꞌan de siin siin nuu saꞌan vi ni ka ndakani de tnoꞌo ni jiñaꞌa maa ia Dios.
ACT 19:7 Te ja ndiꞌi de kuu vaa uxi uu de.
ACT 19:8 Te ni ojaꞌan Pablo veꞌe ii sinagoga vaa ndee uni yoo ni ka otee tnaꞌa de vi ni onduku de ichi ja vi jino ini ñayiu ka ndututu yun ja vi kandijai naxa tatnuni ia Dios.
ACT 19:9 Su sava ñayiu ni ka saꞌa ndei anui, te tu ni ka kandijai tnoꞌo Jesús ja ni kaꞌan Pablo, te ni ka kaꞌan kueꞌi jin ichi Jesús jin nuu ndiꞌi ñayiu ni ka ndututu yun. Te ni kujioo Pablo nuu ka oi yun, te ni jaka de tee ka skuaꞌa nuu in skuela tee nani Tiranno. Te yun ni okaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús ndiꞌi kiuu nuu ñayiu yun.
ACT 19:10 Te saa ni okaxtnoꞌo de nuu ñayiu ndee uu kuia, te ndiꞌi ñayiu ka oo ndiꞌi ñuu tnii Asia, maa ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ni ka onini tnoꞌo vaꞌa Jitoꞌo Jesús.
ACT 19:11 Te ia Dios ni chindee ni chituu ña jin Pablo, te kuaꞌa javii javaꞌa ni saꞌa de,
ACT 19:12 ja vi ndee in pañitu axi saꞌun ja ni tnandee yiki kuñu Pablo, te ni ka ojunsiaꞌi nuu ñayiu ka kuꞌu, te ni ka onduvaꞌi, vi ñayiu ka ñuꞌu ña tachi, te ni okana ña tachi yun ja kuaꞌan.
ACT 19:13 Te suni ni ka oo sava tee judio ja tu ka kandija Jesús, ni ka ojikanuu de ja vi skunu de tachi ka ñuꞌu ña jin ñayiu. Te ni ka kuini de vi kuantniuu de sivi Jitoꞌo Jesús ja vi skunu de tachi yun. Te ka jiñaꞌa de: ―Jin sivi Jesús, ia ndakani Pablo, ka tatnuni rin ja kekuei ron ―ka jiñaꞌa de nuu tachi yun.
ACT 19:14 Yaꞌa ni ka osaꞌa uja seyii in tee judio ja kuu nijaꞌnu nuu sutu nani Esceva.
ACT 19:15 Su yun te ni kaꞌan espíritu tachi yun, te jiñaꞌa: ―Jini rin Jesús, te suni jini rin na in kuu Pablo, su roon, ¿na in ka kuu ron?
ACT 19:16 Te tee ñuꞌu ña tachi yun ni kanta de, te ni kakuiko de ndi uja tee yun, te ni xtuji guaꞌa ña de vini tavichi teꞌa ña de, vi ndee ni skuita teꞌa ña de. Te vi suaꞌa kanda vichi tee yun, te ni ka jino de ni ndekuei de veꞌe yun kuaꞌankuei de.
ACT 19:17 Te ndiꞌi ñayiu ka oo ñuu Éfeso yun, maa ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ni ka niꞌi tnoꞌo ja siun ni kuu. Te nasaa ñayiu ni ka yuꞌu ndevaꞌa, te vi nasaa ñayiu ni ka kaꞌan ja jandaa ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu Jitoꞌo Jesús.
ACT 19:18 Te kuaꞌa ñayiu ja ni ka kandija ni kikuei nuu Pablo, ni ka naꞌmai yika kuechi nuu ia Dios vi ni ka ndakani ndiꞌi jakueꞌe ni ka osaꞌi.
ACT 19:19 Te suni kuaꞌa ñayiu ni ka oskuaꞌa tnoꞌo tasi, ni ka junsiaꞌi liurui, te vi jin nuu ndiꞌi ñayiu, te ni ka teñuꞌi. Te nuu ni ka taui kuenta, te ni ka jini ja ndee uu xiko uxi mil xuꞌun kaa ja kuu plata kuu ja yiꞌi ndiꞌi liuru yun.
ACT 19:20 Saa te ni jitenuu tnoꞌo ia Dios, te ni kuu kaꞌnu ja ni ka kandija kuaꞌa ñayiu.
ACT 19:21 Tee nuu ni yaꞌa ndiꞌi yun, te ni ndakani ini Pablo ja kiꞌin de kaka nuu de nii Macedonia vi Acaya, te ndayaꞌa de noꞌo de maa ñuu Jerusalén. Te jiñaꞌa de: ―Nuu na ndiꞌi koo san Jerusalén, te suni nini kuu ja kiꞌin san jinkoto san ñayiu ñuu Roma.
ACT 19:22 Te ni tetniuu Pablo Timoteo jin Erasto, nduu tee ka chituu ña jin de, ja vi koxnoꞌo de kokiꞌinkuei de ñuu ja tnii Macedonia nini kendoo ka maa de ndee saa ka kiuu Asia.
ACT 19:23 Te tiempu saa ni ndontakuei vaa ñayiu ja jaꞌa ichi Jesús.
ACT 19:24 Chi ni oo in tee ni onani Demetrio, ni osatniuu de jin kaa nani plata. Ni osaꞌa de veñuꞌu kueli jin kaa ja kuu veñuꞌu nuu oo chuꞌchi ka xnani Diana ja ka chiñuꞌu ñayiu. Te kuaꞌa ndevaꞌa xuꞌun ni ka oniꞌi de ja ni ka oxiko de jin tee ni ka yiꞌi jin de tniuu yun.
ACT 19:25 Te ni ndaxtutu Demetrio yun sava ka tee ka yiꞌi jin de tniuu yun, te jiñaꞌa de: ―Ñani, maa ni ja ka kuu ni tee ka yiꞌo tniuu yaꞌa, ka jini guaꞌa ni ja tniuu ka yiꞌo kuu nuu ka niꞌi kuaꞌo xuꞌun ja ni ka jinkovaꞌo.
ACT 19:26 Su ka jini soꞌo ni vi ka ndiaꞌa ni ja saꞌa Pablo nuu jika de kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ja masu dios ka kuu ja saꞌa in tee jin ndaꞌa de. Te kundee de xtija de kuaꞌa ñayiu, ja masu maintnoꞌo ñuo Éfeso yaꞌa, chi vi nii ñuu ja tnii Asia saꞌa de siun.
ACT 19:27 Te oo vijin ndevaꞌa, chi vatu ni vi skunao tniuu ka yiꞌo, su masu maintnoꞌo ni yun kuu, chi vi suni ndee veñuꞌu ia siꞌi Diana junaa. Te maa vi chiñuꞌu saꞌun ka ñayiu, te vatu ni vi xtajioo ya nuu ndiaꞌa ya, te ma vi kandija kai ya, te ia yaꞌa ka chiñuꞌu ndiꞌi ñayiu ñuu ja tnii Asia vi ndiꞌi ñayiu ñuyiu ―jiñaꞌa de.
ACT 19:28 Te nuu ni ka onini tee yun ja siun jiñaꞌa Demetrio, te ni ka kiti ndevaꞌa ini de vi ni ka kana jaa de, te ka jiñaꞌa de: ―¡Kaꞌnu kuu Diana, ia jito ñayiu Éfeso!
ACT 19:29 Te ni ndonta vaa ñayiu ñuu yun, te ni ka kakuiko de uu tee ñuu Macedonia, Gayo jin Aristarco, tee ka ndeka tnaꞌa jin Pablo, te ni ka ñundayi ña de guaa ndee nuu ka ndututu ñayiu ja ka saꞌi junta.
ACT 19:30 Te ni kuini Pablo ja kiꞌin de nuu ni ka ndututu ñayiu ñuu yun ja kaꞌan de, su tu ni ka jandetu tee ka skuaꞌa ja kiꞌin de.
ACT 19:31 Te suni sava tee ka netniuu Asia ja ka jini tnaꞌa jin de, ni ka tetniuu de in tutu nuu ka jikan de ja ma kiꞌin Pablo nuu ni ka ndututu ñayiu yun.
ACT 19:32 Te nuu junta yun, sava ñayiu kana in tnoꞌo, savai inka tnoꞌo, te vi suaꞌa ni ka kuvai, chi ni ka jinonuu ini. Te sava ñayiu ni tu ka jini nau ja ni ka ndututui.
ACT 19:33 Te sava ñayiu judio ni ka ndakani naxa kaa ja ka oi junta yun nuu Alejandro. Te vi suaꞌa ka chindaꞌa de ñayiu, te ni ka siaꞌa de Alejandro maꞌñu sagua yun, te ni saꞌa de seña jin ndaꞌa de ja na vi kasi yuꞌu ñayiu ja kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa ñayiu judio nuu ñayiu ñuu yun.
ACT 19:34 Su nuu ni ka ndakuni ña ñayiu Éfeso yun ja tee judio kuu de, te ni ka kana jaa de vaa ndee uu ore invaa ni tnoꞌo, ka jiñaꞌa de: ―¡Kaꞌnu kuu Diana, ia jito ñayiu Éfeso!
ACT 19:35 Yun te ni kundee sekretariu ñuu yun ja ni ka jasi yuꞌu ñayiu kuaꞌa yun, te jiñaꞌa de: ―Ñani ja ka kuo tee ñuu Éfeso, ja ka jini ni ja ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka naꞌa ja tniuu ñuo kuu ja kotoi veñuꞌu nuu xika ia siꞌi Diana, ia jito ñuo ja kuu chuꞌchi makuun ndee andivi.
ACT 19:36 Te ni ion ma kachi ja masu saa kuu, guaa vi kasi yuꞌu ni, te vi ndakani guaꞌa ini ni nagua kuu ja ka saꞌa ni.
ACT 19:37 Chi tee ni ka jaka ni vajikuei jin ni yaꞌa, masu ni ka suꞌu de nagua oo veñuꞌo, ni masu ka kaneꞌe de jin ia siꞌi ka nevaꞌo.
ACT 19:38 Te nuu ja Demetrio vi sava ka tee ka yiꞌi jin de tniuu yun, ka nee uꞌu tnaꞌa de, te na vi kaꞌan kuechi maa de nuu tee ka netniuu ja ka jaꞌnde kuechi. Te yun vi tee tnaꞌa maa de na kuechi ka xtavi tnaꞌa de.
ACT 19:39 Te nuu ja inka tniuu ka jikan ni, te in nuu junta, te yun na vi ndatnoꞌo ndao nagua kuu ja vi saꞌo.
ACT 19:40 Chi ja ni kuu vitna, te vatu ni vi xtavi kuechi ña ja ni ndontakueio siki tee tatnuni nuu ñuo, te ma vi niꞌo na tnoꞌo vi kuñaꞌo nuu ja na vi ndakan tnoꞌo ña de nau ja ni ndontakuei vaa ni ―jiñaꞌa de.
ACT 19:41 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan de tnoꞌo yaꞌa, te ni xtute de ñayiu ni ka ndututu yun.
ACT 20:1 Nuu ni ndiꞌi ja ni ka saꞌa niꞌi ka saꞌa ioo ñayiu yun, te ni ndaxtutu Pablo ñayiu ka skuaꞌa, te ni xteku ña de naxa vi koi, te ni ka ndakanu niꞌnu tnaꞌa de nuu ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa de, te kuaꞌan Pablo Macedonia.
ACT 20:2 Te ni jikanuu de nii ñuu kueli yun, xteku de ñayiu ka skuaꞌa jin kuaꞌa tnoꞌo naxa vi koi nuu ia Dios, te ni kenta de ndee Grecia.
ACT 20:3 Te yun ni oo de uni yoo, te vi ja ni jino de ja tnii de in barco ja noꞌo de ñuu Siria, te ni niꞌi tnoꞌo de ja ka skaꞌan tnaꞌa tee judio ja vi kondee ña de, te vi kaꞌni ña jin de ichi kuanoꞌo de. Te yun guaa ni ndajiokuiin tuku de ja ni ndayaꞌa de ichi Macedonia.
ACT 20:4 Te ni ka chitu tnaꞌa Pablo, ni ka jika de jin sava tee, ndee ni kentakuei de Asia. Te sivi tee yaꞌa ka kuu Sópater tee ñuu Berea, vi Aristarco vi Segundo tee ñuu Tesalónica, vi Gayo tee ñuu Derbe, vi Timoteo, vi tee Asia ja ka kuu Tíquico vi Trófimo.
ACT 20:5 Te ñani yaꞌa ka kuu tee ni ka kakoxnoꞌo nuu san kuaꞌankuei de ñuu Troas, te yun ni ka ondetu ña de.
ACT 20:6 Te sein ja ni ka ndoo san, chi ndee nuu ni yaꞌa viko kiuu ka jaa ñayiu judio xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi, saa ni kekuei san ñuu Filipo ja ni ka tnii san in barco kuaꞌankuei san. Te nuu uꞌun kiuu saa ni kentakuei san ñuu Troas. Yun ni ka ndanitnaꞌa san jin tee ka yoxnoꞌo yun. Te ni ka oo san uja kiuu ñuu yun.
ACT 20:7 Te kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, ni ka ndututu ñayiu ka skuaꞌa ja vi kaa san xtaa vixin nuu ka ndakaꞌan san nagua ni saꞌa Jesús. Te ni kaxtnoꞌo Pablo tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu ni ka ndututu yun, chi inka kiuu tnee, te ndekuei san noꞌokuei san, guaa vi ndee sau ñuu ni kaꞌan de.
ACT 20:8 Te ka oo kuaꞌa lámpara veꞌe ndee sukun nuu ni ka ndututu san yun.
ACT 20:9 Te in suchi kuechi nani Eutico ni jinkoi yuꞌu ventana nini, te ni kuitai jin ñuaꞌna ja siun ni kuu kani ndevaꞌa kaꞌan Pablo. Te ni kitnaꞌa nui ni kixin ndei, te ni yai makei ndee veꞌe kuu uni, te ni kanakaui ndee nuu ñuꞌu, te vi ja ni jiꞌi nuu ni ka ndaneꞌe ña ñayiu.
ACT 20:10 Yun te ni nuu Pablo, te ni junkuindei de siki suchi yun, te ni ndakanu ndee ña de jin, te jiñaꞌa de: ―Ma vi yuꞌu ni, chi tekui.
ACT 20:11 Yun te ni ndajiokuiin tuku Pablo ni ndaa de, te ni jaꞌnde de xtaa vixin ni ka jaa san jin ndiꞌi ñayiu ka oo jin san yun. Te nuu ni ndiꞌi ni ka jaa san, te kani kuiti ni kaꞌan de tnoꞌo Jesús vi guaa ndee nuu ni tuu, te saa kuaꞌankuei san.
ACT 20:12 Te ni ka ndakuakai suchi kuechi yun kuanoꞌokuei jin veꞌi, te ka kusii ndevaꞌa ini ja teku suchi yun.
ACT 20:13 Yun te ni ka kakoxnoꞌo san ni ka tnii san in barco, te kuaꞌankuei san ñuu Asón ja mavinukuaka san Pablo, chi ni kuini maa de ja kaka jaꞌa de ndee ñuu yun.
ACT 20:14 Te nuu ni ka nukuntnaꞌa san jin de ñuu Asón yun, te ni ka tnii san in barco jin de, te mandikuei san ñuu Mitilene.
ACT 20:15 Te ni ndekuei tuku san ñuu yun, te inka kiuu ni ka ndayaꞌa yatni san ñuu nani Quío, te inka kiuu ni ka ndayaꞌa san ndee Samos. Te yun ni ka ndatatu san ñuu nani Trogilio. Te inka kiuu saa ni ndentakuei san ñuu Mileto.
ACT 20:16 Chi ni kuini Pablo ja yaꞌa jioo de ñuu Éfeso ja tnii Asia ja ma junkuiin de ñuu yun, chi ñuꞌu ini de ja koo de maa Jerusalén kiuu viko Pentecostés, nuu ja na kuu ñama de.
ACT 20:17 Su nuu ni oo Pablo ñuu Mileto, te ni kana de tee ka kuu nijaꞌnu ka yindaꞌa ñayiu ka skuaꞌa ñuu Éfeso.
ACT 20:18 Te nuu ni jinokuei tee yun nuu Pablo, te jiñaꞌa de: ―Maa ni ka jini guaꞌa ni naxa ni osaꞌa san nuu ni ka oo, guaa ndee kiuu xtnañuꞌu nuu ni kiuu san Asia,
ACT 20:19 naxa ni ojinokuechi san nuu Jitoꞌo Jesús vi naxa ni osaꞌa ndaꞌu san maa san. Te tu ni okuu teyii san. Te jin kuaꞌa tenuu san ni oskunaa san nuu ni otnaꞌa san tnundoꞌo, ja ni ka osaꞌa ña ñayiu judio nuu ni ondontakuei de siki san.
ACT 20:20 Su tu ni oyuꞌu san, chi ni okaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ndiꞌi maa ni ja kuu in javaꞌa in in maa ni. Ni okaxtnoꞌo san nuu ni ka ondututu kuaꞌa ñayiu, vi saa ni veꞌe in in maa ni.
ACT 20:21 Ni okaxtnoꞌo san nuu ñayiu judio vi nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja na vi ndatnaꞌu ini jin yika kuechi, te na kiukuei ichi ia Dios, te na vi kandijai Jitoꞌo Jesukristu.
ACT 20:22 Te vitna ja ñuꞌu ichi san ja kuanoꞌo san Jerusalén, chi saa tatnuni maa Espíritu ia Dios. Su ni tu jini san naxa kaa ja ndoꞌo san yun.
ACT 20:23 Maintnoꞌo ja jini san kuu ja kaꞌan Espíritu ia Dios ja ndiꞌi ñuu nuu jaꞌan san, te ja ndetu ña vekaa vi kuaꞌa tnundoꞌo.
ACT 20:24 Su vini tu ndiꞌni saꞌun san nagua kuu ja ndaꞌu ja teku san ja kokuu jin maa san, chi ja kuini san kuu ja skenta sii ini san kaxtnoꞌo san nuu ñayiu, vi skunkuu guaꞌa san tniuu ni taa Jitoꞌo Jesús ja ndakani san tnoꞌo vaꞌa maa ya ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios jion.
ACT 20:25 ’Te vitna guaa ja jini guaꞌa san ja ni in maa ni xiin nuu ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo naxa tatnuni ia Dios, ma vi ndakuni ka ña ni.
ACT 20:26 Te yun guaa yaꞌa vi kuni maa ni kiuu vitna ja ma kotavi kuechi san ja jaꞌa ni in ni nuu ja tu ni ka kandija maa ni.
ACT 20:27 Chi tu ni tayuꞌu tnoꞌo san, te ndiꞌi ni ndakani ndaa san nagua kuini maa ia Dios ja saꞌa ya jion.
ACT 20:28 Te yun guaa vi koto vaꞌa ni maa ni, vi suni ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa ja ka kui na kuinio ndikachi vi koto vaꞌa ni. Chi Espíritu ia Dios ni taa tniuu yaꞌa ja vi kokuu ni na kuinio tee jito ndikachi ja vi kokoto ni ñayiu ka skuaꞌa ja ni ndakuaan ya jin niñi ya.
ACT 20:29 Chi ja jini san ja yata kee san kiꞌin san, te kikuei tee kueꞌe nuu ka oo ni ja vi xndaꞌu ña de. Chi ka kuu de na kuinio vaꞌu lobo xeen ndevaꞌa ja vi kaa ti ndikachi.
ACT 20:30 Te vi neꞌu maa ni vi kejaꞌa tee vi xndaꞌu ñayiu ka kandija ja vi kaxtnoꞌo de ninoꞌo tnoꞌo tnoꞌo, nagua ja vi kata ndikin ña ñayiu yun jin de.
ACT 20:31 Te yun guaa vi koto ni maa ni ja ma vi junkuei ni nuu jakueꞌe. Te vi kondakaꞌan ni ja uni kuia, vi nduu vi ñuu, ni tu ni junkuiin san ja ni oxteku ña san vi ni ondaꞌi san ja jaꞌa in in ni.
ACT 20:32 ’Te vitna, vi ñani, jikantaꞌu san nuu ia Dios ja na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya jin tnoꞌo ni ka kutaꞌuo nuu ya. Chi jin jakaꞌnu maa ya, te vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni ja vi koyutnu ni nuu ya, te taa ya in nuu vi koo ni jin ndiꞌi ñayiu ni ka nduvii jin yika kuechi.
ACT 20:33 Vi ni tu ni jioꞌo san xuꞌun plata ni oro ni in saꞌun ñayiu.
ACT 20:34 Chi ka jini guaꞌa maa ni ja ni satniuu san jin ndaꞌa san, te ni niꞌi san taka ja jaꞌni ña jin san vi ja jaꞌni ña jin ñayiu ni ka oo jin san.
ACT 20:35 Te jin ndiꞌi tniuu ni saꞌa san kaxtnoꞌo san ja kanuu ja satniuo. Te saa saa kuu chituo ñayiu nagua jaꞌni ña jin. Te vi kondakaꞌan ni tnoꞌo ni kaꞌan Jitoꞌo Jesús nuu jiñaꞌa ya: “Na taꞌu na ndetu ñayiu nuu jini mani inka ñayiu masu nuu kutaꞌu mai” ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 20:36 Te vi nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan de tnoꞌo yun, te ni ka junkuiin jiti de ja ni ka ndakuatu de jin ndiꞌi ñani ka oo jin de yun.
ACT 20:37 Yun te ndiꞌi de ni ka ndaꞌi ndevaꞌa. Te ni ka ndakanu niꞌnu de Pablo vi ni ka chitu de nuu de.
ACT 20:38 Ni ka kusuchi ndevaꞌa ini de ja siun ni kaꞌan Pablo ja ma vi ndakuni ka ña de. Yun te ni ka junsiaꞌa ña de nuu ni ka tnii san jin Pablo in barco ja kuanoꞌokuei san.
ACT 21:1 Yun te ni ka saꞌa siin tnaꞌa san jin tee ka kuu nijaꞌnu ka oo ñuu Éfeso, te ni ka tnii san barco ja ni ka jaꞌnde ndaa san kuanoꞌokuei san ñuu Cos, te inka kiuu ni ndentakuei san ñuu Rodas. Yun te saa ni ndentakuei san ñuu Pátara.
ACT 21:2 Te yun ni ka niꞌi san inka barco ja kuanoꞌo Fenicia, te ni ka tnii san mandikuei san.
ACT 21:3 Te nuu ni ka yaꞌa san, te ni ka jini san ñuu Chipre ja ni kendoo ichi ndaꞌa satni, chi mandikuei san jin barco ja kuaꞌan Siria, te ja siun xndoo barco yun ja ndisoi ñuu Tiro ja tnii Siria, guaa ni kiukuei san ñuu yun.
ACT 21:4 Te yun ni ka jinkuntnaꞌa san jin tee ka skuaꞌa, te ni ka kendoo san jin de uja kiuu, te ja ni skuni ña Espíritu ia Dios jin de, guaa ka jiñaꞌa de nuu Pablo ja ma noꞌo de Jerusalén.
ACT 21:5 Su nuu ni jino kiuu yun, te ni ka nusiaꞌa ña tee ka skuaꞌa yun, ndiꞌi de jin ñasiꞌi de vi seꞌe de, ni ka nuskanuu ichi ña de guaa ndee yuꞌu ñuu yun. Te yun ni ka junkuiin jiti san yuꞌu ndute mar, te ni ka ndakuatu san.
ACT 21:6 Yun te ni ka ndakuantaꞌu nuu tnaꞌa san, te ni kakuei san nuu barco, te ni ka ndajiokuiin de veꞌe de.
ACT 21:7 Yun te ni kekuei san kuaꞌankuei san ja vi xndiꞌi san vi kiondita san nuu ndute mar, chi ni kekuei san ñuu Tiro, te ni ndajinokuei san ñuu Tolemaida. Te yun ni ka ndanitnaꞌa san jin ñayiu ka skuaꞌa, te ni ka ndakantnoꞌo tnaꞌa san. Te ni ka oo san jin ñayiu yun in kiuu.
ACT 21:8 Te inka kiuu ni kekuei san jin Pablo vi tee ka ndeka tnaꞌa jin san kuanoꞌokuei san ñuu Cesarea, te ni jinokuei san veꞌe Felipe, tee xtutenuu tnoꞌo vaꞌa Jesús kuu de, in tee neꞌu uja tee ja ni ka kaji ñayiu ka skuaꞌa ja vi kokoto de ñaꞌa ni ka ndondaꞌu, te ni ka ndoo san veꞌe de.
ACT 21:9 Te nevaꞌa de kuun sesiꞌi de ja chiaꞌan ka na yii vi koo, ja ka ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa maa ia Dios.
ACT 21:10 Te ja ni kuu kiꞌin kiuu ka oo san yun, te ni kenta in tee ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios, tee nani Agabo ja vaji de ndee Judea,
ACT 21:11 ja majakoto de ndiꞌi san. Te ni tnii de kanchii Pablo, te ni juꞌni de ndaꞌa de vi siꞌin de, te jiñaꞌa de: ―Kachi Espíritu ia Dios ja suaꞌa vi kuꞌni ñayiu judio ka oo Jerusalén jin tee xiin kanchii yaꞌa, te vi ndasiaꞌa ña de ndaꞌa ñayiu sava ka tatatnoꞌo ―jiñaꞌa de.
ACT 21:12 Nuu ni ka onini san ja siun kaꞌan tee yun, te ni ka kaꞌan ndaꞌu san jin ñayiu yun nuu Pablo ja ma noꞌo de Jerusalén.
ACT 21:13 Yun te ni kaꞌan Pablo: ―Ma vi kondaꞌi ni, chi saa suaꞌa ka tniuu suchi ini ña ni. Te sein chi oo ini san ja vi naxa ni na kokuu, masu maintnoꞌo ni ja konuꞌni san, chi vi na kuu san Jerusalén ja jaꞌa sivi maa Jitoꞌo Jesús ―kachi de.
ACT 21:14 Te vi ja tu ni ka kundee san vi kaꞌnu san de, te ka jiñaꞌa san: ―Na kokuu nagua kuini maa Jitoꞌo Dios, nuu saa.
ACT 21:15 Nuu ni yaꞌa kiuu yun, te ni ka saꞌa tuaꞌa san, te ni ka ndanuu san Jerusalén.
ACT 21:16 Te suni ka ndikin ña ndee saa ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo Cesarea yun ja kuanoꞌokuei san jin, te ni ka jaka ñai veꞌe in tee ñuu Chipre nani Mnasón, in tee ja ni kunuu ndevaꞌa skuaꞌa, te veꞌe tee yun ni ka ndoo san.
ACT 21:17 Te nuu ni ndajinokuei san Jerusalén, te sii ini ndevaꞌa ni ka jantaꞌu ña ñayiu ka skuaꞌa.
ACT 21:18 Te inka kiuu ni jaꞌankuei san jin Pablo, ni ka jinkoto san Jacobo. Te yun ja ni ka ndututu ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu ka yindaꞌa ñayiu ka skuaꞌa.
ACT 21:19 Te nuu ni ndiꞌi ni ndakantnoꞌo ña Pablo jin tee yun a kukueni ka oo de, te ni jinkondee de ni ndakani de ndi in ndi in tniuu ja ni saꞌa ia Dios jin de nuu ni ndakani de tnoꞌo vaꞌa ya nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ACT 21:20 Nuu ni ka onini de ja siun ndakani Pablo, te ni ka ndakuantaꞌu de nuu ia Dios, te ka jiñaꞌa de nuu Pablo: ―Ja jini ni, vi ñani, ja kuaꞌa mil ñayiu ñuo judio ni ka kandija Jesús, te ndiꞌi de ka kaꞌan ja nini kuu ja vi skunkuo Ley Moisés.
ACT 21:21 Su ni ka niꞌi tnoꞌo de ja jika ni kaxtnoꞌo ni nuu ndiꞌi tnaꞌo judio ja ka oo neꞌu ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ma vi kuantnoꞌo ka de Ley Moisés, vi suni jiñaꞌa ni ja ma vi chitnuni ka de nuu yiki kuñu seyii de, ni ma vi kondikin ka de nagua vajikueio ka saꞌo ndee janaꞌa.
ACT 21:22 ¿Te nagua vi saꞌo nuu saa? Te vi ndututu kuaꞌa ñayiu na vi niꞌi tnoꞌi ja ni ndajaa ni.
ACT 21:23 Guaꞌa ka kuu ja saꞌa ni suaꞌa: yaꞌa ka oo kuun tee ni ka kee yuꞌu nuu ia Dios ja vi skunkuu de tnoꞌo ni ka kaꞌan de.
ACT 21:24 Kuaka ni ndiꞌi kuun de, te kuaꞌankuei ni jin de veñuꞌu kaꞌnu, te vi saꞌa ni nagua yoso nuu Ley Moisés ja ndundoo ñayiu, te tniuyaꞌu ni ja kiꞌinkuei tee yaꞌa, na vi sete teꞌa de xini de. Saa te na vi kuni tnaꞌo judio ja masu ndija nagua ka niꞌi tnoꞌo de siki ni, chi suaꞌa kuini ni ja kaka ndaa ni nagua ja skunkuu ni Ley.
ACT 21:25 Su ja ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ni ka kandija, chi ja ni ka tetniuu san in tutu nui ja masu nini kuu ja vi skunkui Ley Moisés, chi ja vi tavaꞌi kuu ja ma vi kai nagua ni ka soko nuu chuꞌchi, ni niñi na in kiti, ni kuñu in kiti ja ni ndaniꞌni xnii ti, vi ni ma vi xnaꞌa tnaꞌi ja vi kukuechi jin inka ñayiu ―ka jiñaꞌa de nuu Pablo.
ACT 21:26 Yun te ni jaka Pablo ndi kuun tee yun, te kiuu tnee suaꞌa, te ni ka jinkondee de ni ka skunkuu de Ley Moisés ja ni ka nduvii de. Yun te ni jaꞌan Pablo veñuꞌu ja ni kaxtnoꞌo de nuu sutu na kiuu jino ja ka ndundoo de ja vi junsiaꞌa in in maa de kiti nuu sutu yun ja vi soko de nuu ia Dios.
ACT 21:27 Su nuu ni kuyatni ja jino ndiꞌi uja kiuu ja ka ndundoo de nuu ia Dios, te ni ka jini ña sava tee judio ja vajikuei ñuu Asia ja oo Pablo veñuꞌu yun. Te ni ka skaꞌan de jin ndiꞌi ñayiu, te ni ndontakuei vai ja ni ka kakuikoi Pablo.
ACT 21:28 Te ni ka kanai, ka jiñaꞌi: ―¡Ñayiu ñuo Israel, vi chituu ña ni! Chi tee yaꞌa kuu tee jikanuu nuu na saa na tuꞌu ñuu kaxtnoꞌo de nuu ñayiu ja ma vi kandijai Ley Moisés, vi kaꞌan de siki ñuo vi siki veñuꞌu kaꞌnu yaꞌa. Te masu yun ni kuu, chi ni kiukuei de jin ñayiu sava ka tatatnoꞌo veñuꞌu ii yaꞌa, te ni saꞌa tneꞌe de veñuꞌo, ja siun ni saꞌa de ―ka jiñaꞌa de.
ACT 21:29 Ni ka kaꞌan de suaꞌa, chi ndee ama ka ni ka jini de Pablo maa ñuu Jerusalén, ka jika de jin Trófimo, tee ñuu Éfeso ja kuu de in tee inka tatatnoꞌo, te ni ka jani ini de ja ni kiukuei Pablo jin tee yun veñuꞌu.
ACT 21:30 Yun te ni ka kuvaa ndiꞌi ñayiu ñuu yun, te ka kututu ndiꞌi ja ni ka kakuikoi Pablo, te ka ñuu ndayi ñai jin Pablo, ni ka keneꞌe ñai ndee yeꞌe nuu oo veñuꞌu yun. Te vi ñama ni ka jasi yeꞌe nuu oo veñuꞌu yun.
ACT 21:31 Te vi ja ka nduku ndei ja vi kaꞌni Pablo, te ni niꞌi tnoꞌo tee kuu nijaꞌnu yindaꞌa soldado ja ndiꞌi kuiti ñayiu ñuu Jerusalén ni ndontakuei vai.
ACT 21:32 Te ni jaka tee kuu nijaꞌnu yun tee ka kuu capitán vi tee ka kuu soldado, te ni kekuei de ka jino de kuaꞌankuei de nuu ka oo ñayiu yun. Te nuu ni ka jini ñayiu yun tee kuu nijaꞌnu vi soldado ja vajikuei de, te ni ka junkuiin. Tu ni ka kani kai Pablo.
ACT 21:33 Yun te nuu ni jinokuei tee kuu nijaꞌnu yun, te ni ka kakuiko de Pablo, te ni tatnuni de ni ka juꞌni ña de jin uu cadena, te ni jikan tnoꞌo de ñayiu yun na tee kuu Pablo vi nagua ni saꞌa de.
ACT 21:34 Su neꞌu ñayiu kuaꞌa yun, savai kana in tnoꞌo vi savai inka tnoꞌo, vi suaꞌa ni ka kuvai, guaa tu ni kundaa ini tee kuu nijaꞌnu yun na kuechi kuu ja ni saꞌa Pablo. Yun te ni tatnuni de ja ni ka jaka ña jin Pablo ndee cuartel.
ACT 21:35 Te nuu ni jinokuei de nuu skalera yeꞌe cuartel, te ni ka jiso ña soldado yun jin Pablo kuaꞌankuei jin de, vi ja kuechi ja ioo ndevaꞌa ka saꞌa ñayiu yun.
ACT 21:36 Chi ndiꞌi ñayiu kuaꞌa yun ka ndikin yata soldado yun ka kana jai, ka jiñaꞌi: ―¡Na kuu tee jian!
ACT 21:37 Te nuu makiukuei soldado jin Pablo ini cuartel yun, te ni kaꞌan Pablo jin tee kuu nijaꞌnu yun: ―¿A ma kuandetu ni kaꞌan san joo luluu jin ni? ―jiñaꞌa de. Te ni kaꞌan tee kuu nijaꞌnu yun: ―¿A kuu kaꞌan ron saꞌan griego?
ACT 21:38 ¿A masu roon kuu tee Egipto ja ni ndonta siki tee tatnuni ndee ja oo kiuu? Chi tee yun ni keneꞌe kuun mil ñayiu ka jaꞌni ndiyi ja ni jaꞌan jin de ndee nuu ñuꞌu teꞌa ―jiñaꞌa tee kuu nijaꞌnu yun.
ACT 21:39 Yun te jiñaꞌa Pablo: ―Tuu, chi tee judio kuu san. Ni kaku san Tarso, te kuu san in seꞌe ñuu kanuu ka ja tnii Cilicia, su jikantaꞌu san ja kuandetu ni na kaꞌan san jin ñayiu ñuu san ―jiñaꞌa de.
ACT 21:40 Te nuu ni jandetu tee kuu nijaꞌnu yun ja kaꞌan Pablo, te ni junkuiin de nuu skalera yun, te ni saꞌa de seña jin ndaꞌa de ja na vi kasi yuꞌu ñayiu ñuu yun. Te nuu ni ka kunaꞌi ja tu na in kaꞌan ka, te ni kaꞌan de jin saꞌan hebreo, te jiñaꞌa de:
ACT 22:1 ―Tata ñani, vi konini ni vitna na kaꞌan san jin ndiꞌi ni ja jaꞌa maa san ―jiñaꞌa de.
ACT 22:2 Te nuu ni ka onini ñayiu yun ja saꞌan hebreo kaꞌan Pablo, te ni ka jasi yuꞌu ndiꞌi, te jiñaꞌa de:
ACT 22:3 ―Maa san, chi jandaa ja tee judio kuu san. Ni kaku san ñuu Tarso ja tnii Cilicia, su chi ni jaꞌnu san ñuu Jerusalén yaꞌa. Te ni skuaꞌa ña Gamaliel nuu ni kutuaꞌa san Ley nagua ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnuo. Te ni onduku san ja skunkuu guaꞌa san nuu ia Dios jin ndee ini ndee anu san nagua ka saꞌa ndiꞌi maa ni vitna.
ACT 22:4 Chi ni osondikin san ñayiu ka kandija ichi Jesús, te ni ondanduku san de ja kaꞌni san de vi ni okakuiko san teyii vi ñasiꞌi ja ni otnaa san jin vekaa.
ACT 22:5 Te ka ñunaꞌa maa tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuo, chi maa de ni ka taa tutu ja kiꞌin nuu tnaꞌa kuikion ja ka oo Damasco, te kuaꞌan san ja majinkuaka san nani kuu ñayiu ka kandija Jesús ja junkuntnaꞌa jin san, te kakuiko san jin ja kiꞌinkuei vekaa nuu vi tniuyaꞌui jakueꞌe ka saꞌi.
ACT 22:6 ’Su yun te nuu ni kuyatni san kuaꞌan san Damasco ndee nuu sau nduu, te vi sanaa ni ni jionduu ña in ñuꞌu ja ni yeꞌe niꞌnu ndevaꞌa, ni kuun ichi andivi.
ACT 22:7 Te ni ndonso san ndee nuu ñuꞌu, te ni onini san in tnoꞌo ja kaꞌan: “Saulo, Saulo, ¿nau ja sondikin ndikin ña ron?”
ACT 22:8 Yun te jiñaꞌa san: “¿Na in kuu ni, vi Jitoꞌo san?” Te ni kaꞌan: “Maa rin kuu Jesús, ia ni jaꞌnu ñuu Nazaret, ia sondikin ndikin ron”, kachi ya.
ACT 22:9 Te ndiꞌi tee ka ndeka tnaꞌa jin san ni ka jini ndaa de ñuꞌu yun, te ni ka yuꞌu ndevaꞌa de, su tnoꞌo ni kaꞌan ya jin san, chi tu ni ka jini de.
ACT 22:10 Te jiñaꞌa san: “Jitoꞌo san, ¿nagua kuu ja kuini ni ja saꞌa san?” Te ni kaꞌan Jitoꞌo Jesús: “Ndakoo te kuaꞌan ñuu Damasco. Yun oo in tee kaxtnoꞌo ndiꞌi nagua kuu ja kuini rin ja saꞌa ron”, kachi ya.
ACT 22:11 Su tu ni kuu ka kondiaꞌa san, chi ni ndesi nuu san ni saꞌa ñuꞌu ja ni yeꞌe niꞌnu ndevaꞌa nduchi nuu san. Yun te ni ka tnii tee ka ndeka tnaꞌa jin san ndaꞌa san, te ni ka junsiaꞌa ña de Damasco.
ACT 22:12 ’Te yun oo in tee nani Ananías, in tee guaꞌa ja skunkuu de Ley Moisés. Te ndiꞌi ñayiu judio ja ka oo ñuu yun ka kaꞌan ja tee guaꞌa kuu de.
ACT 22:13 Yun te ni jaa de ni jakoto ña de, te ni kuyatni de, te kachi de: “Ñani Saulo, nduu ndijin nduchi nuu ni”, ni kaꞌan de. Te vi nuu saa ni ndayeꞌe nduchi nuu san, te ni jini san de.
ACT 22:14 Te ni kaꞌan de: “Maa ia Dios ndee ndi yuao ni ndakaji ña jin ni, ja kuni ni nagua kuini ya ja saꞌa ni, vi kuni ni jin nduchi nuu ni Jesús, ia ndaa, vi konini ni tnoꞌo kaꞌan ya.
ACT 22:15 Te ndakani ni tnoꞌo ya nuu ndiꞌi ñayiu nagua ni jini ni vi nagua ni onini ni.
ACT 22:16 Te yun guaa vitna ma kokuu kuee ni. Ndakoo ni te kuandute ni, te kakantaꞌu ni jin sivi maa Jitoꞌo Jesús ja na ndasavii ya anu ni vi na kindee ya yika kuechi ni” kachi Ananías nuu san.
ACT 22:17 ’Te nuu ni ndajaa san Jerusalén, te ni jaꞌan san veñuꞌu ja ni ndakuatu san, te ni skuni ña ya.
ACT 22:18 Ni jini san maa Jitoꞌo Jesús, te kachi ya nuu san: “Koo kama ron, te ndee ron nuu ñuu Jerusalén yaꞌa, chi ma vi konini ñayiu tnoꞌo kaꞌan ron ja ndakani ron tnoꞌo vaꞌa rin”.
ACT 22:19 Yun te jiñaꞌa san nuu Jesús: “Jitoꞌo san, ja ka naꞌa de ja maa san ni ojiondita taka veꞌe ii sinagoga, ni okakuiko san ñayiu ja ni otnaa san jin vekaa, vi ni okani san ñayiu ka kandija maa ni.
ACT 22:20 Te nuu ni ka jaꞌni de Esteban, tee ni okaxtnoꞌo tnoꞌo maa ni, vi suni yun nukuiin san, te vi ndiꞌi san ni ka ndatnoꞌo ja kuu de, chi vi ni ojito san saꞌun tee ni ka jaꞌni ña yun” jiñaꞌa san nuu ya.
ACT 22:21 Su yun te kachi ya: “Kuaꞌan, chi tetniuu jika ña rin kiꞌin ron nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ndakani ron tnoꞌo vaꞌa rin”, kachi ya nuu san ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 22:22 Vi guaa ndee tnoꞌo yaꞌa ni ka, ni ka jandetu ñayiu ja ni ka onini. Su nuu ni kaꞌan Pablo ja jaꞌa ñayiu inka tatatnoꞌo, yun te ni ka kana jaa ñayiu, ka jiñaꞌi: ―Uni na kuu tee jian, chi masu vatuka kuu ja koteku de ―ka jiñaꞌa ñayiu yun.
ACT 22:23 Te ja siun ka kana jai vi ka kaja ndee yui saꞌmai nuu ñuꞌu, te ka siaguai ñuyaka nuu tachi ja ka kiti ndevaꞌa ini.
ACT 22:24 Yun te ni tatnuni tee kuu nijaꞌnu yun ja na vi chiꞌi ña soldado yun jin Pablo ini cuartel yun. Te suni ni tatnuni de ja na vi kani ña soldado yun jin Pablo, nagua ja na ndaa yuꞌu de na kuechi tavi de ja ni ndontakuei vaa ñayiu siki de.
ACT 22:25 Su nuu ni ka juꞌni ña de jin yoꞌo ja vi kani ña de, te jiñaꞌa Pablo nuu tee kuu capitán nukuiin yun: ―¿A vatuka kuu ja vi kani ni in seꞌe ñuu Roma ja chiaꞌan ka vi kuni ni na kuechi tavi de? ―jiñaꞌa de.
ACT 22:26 Te nuu ni onini capitán yun ja siun ni kaꞌan Pablo, te ni jaꞌan de ni kaxtnoꞌo de nuu tee kuu nijaꞌnu yun, te jiñaꞌa de: ―¿Naxa saꞌa ni jin tee yun? Chi seꞌe ñuu Roma kuu de, kachi de ―jiñaꞌa capitán yun.
ACT 22:27 Yun te ni jino tee kuu nijaꞌnu yun nuu oo Pablo, te jiñaꞌa de: ―Kaꞌan ni, ¿a ndija ja seꞌe ñuu Roma kuu ni? ―jiñaꞌa de. ―Jandaa, chi suu kuu san ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 22:28 Yun te jiñaꞌa tee kuu nijaꞌnu yun: ―¿Naxa ni saꞌa ni nuu saa? Te sein, chi kuaꞌa xuꞌun ni junkuꞌun san, te ni nduu san seꞌe ñuu kaꞌnu Roma ―jiñaꞌa de. Yun te jiñaꞌa Pablo: ―Suu kuu san, chi ndee nuu ni kaku san kuu san seꞌe ñuu Roma ―jiñaꞌa de.
ACT 22:29 Te ja siun jiñaꞌa Pablo, te ni ka kujioo ndiꞌi soldado ka kaꞌan ja vi kani ña jin de. Te vi suni ndee maa tee kuu nijaꞌnu yun, ni yuꞌu de nuu ni jini de ja seꞌe ñuu Roma kuu Pablo, chi masu vatuka kuu ja ni juꞌni de in seꞌe ñuu Roma.
ACT 22:30 Te inka kiuu ni kuini tee kuu nijaꞌnu yun ja kukanu ndaa ini de na jaꞌa kuu ja ni ndontakuei ñayiu judio yun siki Pablo, te ni ndajin de cadena ndikin Pablo. Te ni tatnuni de ja ni ka ndututu ndiꞌi tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi tee ka kuu nijaꞌnu ja ka jaꞌnde kuechi ñayiu judio. Yun te ni keneꞌe de Pablo, te ni junsiaꞌa ña de nuu ndiꞌi tee ni ka ndututu yun.
ACT 23:1 Yun te ni ndakondiaꞌa Pablo nuu ndiꞌi tee ka jaꞌnde kuechi yun, te jiñaꞌa de: ―Tata ñani, sein chi jini guaꞌa san ja masu na kuechi tavi san, chi saꞌa ndaa san nuu ia Dios ndee kiuu vitna ―jiñaꞌa de.
ACT 23:2 Yun te ni tatnuni Ananías tee kuu nijaꞌnu ka nuu sutu yun ja na vi katu tee ka nukuiin yatni yun maa yuꞌu Pablo.
ACT 23:3 Yun te jiñaꞌa Pablo nuu sutu kuu nijaꞌnu yun: ―Dios na kani ña jin maa ni, chi kuu ni na kuinio yika veꞌe kuijin ndiyi, chi nukoo ni ja saꞌa ndaa ni kuechi san nagua yoso nuu Ley Moisés, su jisokava ni Ley nuu tatnuni ni nuu tee yaꞌa ja na vi kani ña de jin san ―jiñaꞌa de.
ACT 23:4 Te ka jiñaꞌa tee ka oo yun: ―¿Nau ja kaneꞌe ni jin sutu kuu nijaꞌnu ja jinokuechi nuu ia Dios? ―ka jiñaꞌa de.
ACT 23:5 Te jiñaꞌa Pablo: ―Tu ni jini san, vi ñani, ja sutu kuu nijaꞌnu kuu de. Te nuu siun jini san, te ma kaꞌan san, chi yoso nuu tutu ii: “Ma kaneꞌe ron jin tee kuu nijaꞌnu nuu ñuu ron” ―jiñaꞌa de.
ACT 23:6 Yun te nuu ni kutnuni ini Pablo ja masu in ni tee ka kuu tee ni ka ndututu yun, chi sava de ka kuu saduceo, te sava de ka kuu fariseo, te ni kaꞌan jaa de nuu tee ka ndututu yun, jiñaꞌa de: ―Tata ñani, maa san vi tata san ka kuu san fariseo, te ndetu kaꞌnu san nuu ia Dios ja koo in kiuu te ndaxteku ya ndiyi, yun guaa ka kaꞌan kuechi ni siki san ―jiñaꞌa de.
ACT 23:7 Te nuu ni kaꞌan de siun, te ni ka jinkondee tee fariseo jin tee saduceo ka tee tnaꞌa de, guaa ni ka saꞌa siin tnaꞌa de nuu ka otutu de yun.
ACT 23:8 Chi tee ka kuu saduceo yun ka kaꞌan de ja tu ka ndateku ndiyi, ni tu ka kandija de ja ka oo ia ka jinokuechi nuu Dios, ni espíritu tu ka kandija de. Su tee ka kuu fariseo, chi ka kandija de ja oo ndiꞌi yaꞌa.
ACT 23:9 Te ndiꞌi de ni ka kuvaa. Yun te ni ndontakuei sava tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, ja suni ka yiunduu de ka kuu de fariseo, te ka jiñaꞌa de: ―Tee yaꞌa, tu saꞌun na kuechi vi teo de, chi tu na in jakueꞌe saꞌa de, chi vatu ni, in espíritu ni kaꞌan jin de axi in ia jinokuechi nuu Dios, te ma kuu vi koo siki ia Dios ―ka jiñaꞌa de.
ACT 23:10 Te ja siun ioo ndevaꞌa ka saꞌa de, te ni yuꞌu tee kuu nijaꞌnu nuu soldado yun ja kana saa vi skuechi de Pablo nuu ni ka ndututu de yun. Te ni tatnuni de nuu soldado de ja ni ka ndakindee de Pablo nuu ñayiu yun, te ni ka ndachiꞌi tuku ña de ini cuartel yun.
ACT 23:11 Te nuu jakuaa saa ni skuni ña Jitoꞌo Jesús jin Pablo, te jiñaꞌa ya: ―Koo anu ron te ma yuꞌu ron, chi vi nani ni ndakani ron tnoꞌo rin nuu ñayiu Jerusalén yaꞌa, te vi saa ni kanuu ja ndakani ron nuu ñayiu Roma ―jiñaꞌa ya.
ACT 23:12 Te inka kiuu ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa sava ñayiu judio ja vi kaꞌni de Pablo. Te ni ka kee yuꞌu de jin tnoꞌo xtau tniaꞌa de maa de, ja ma vi kaa de xtaa, te ni ndute ma vi koꞌo de vi guaa ndee na vi kaꞌni de Pablo.
ACT 23:13 Te viꞌi ka uu xiko de ni ka ndututu ja ni kekuei yuꞌu de ja siun vi saꞌa de.
ACT 23:14 Te ni jaꞌankuei de nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu sutu vi nuu tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ñuu de, te ka jiñaꞌa de: ―Sein, chi ni kekuei yuꞌu san jin tniaꞌa ja ma vi kaa saꞌun san vi guaa ndee na vi kaꞌni san Pablo.
ACT 23:15 Te vitna ka kuini san ja ndiꞌi maa ni vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu junta kiꞌinkuei ni vi kaꞌan ni jin tee kuu nijaꞌnu nuu soldado yun ja na keneꞌe de Pablo, te na kii de nuu vi ndututu de xtnee, chi vi kuñaꞌa ni ni ja ka kuini ni ja vi kakan tnoꞌo guaꞌa ni de, nagua ja vi kundaa ini ni siki de. Te ja vi kotuaꞌa san ja vi kaꞌni san de ama ka ja kenta de ―ka jiñaꞌa de.
ACT 23:16 Su nuu ni onini seyii kuaꞌa Pablo ja siun ka skaꞌan tnaꞌa de, te ni jaꞌin ndee cuartel yun ni jinkaxtnoꞌi nuu Pablo.
ACT 23:17 Yun te ni kana Pablo in tee kuu capitán, te jiñaꞌa de: ―Kuaka ni suchi yaꞌa, te kiꞌin ni jin nuu tee kuu nijaꞌnu, chi oo in tnoꞌo kaxtnoꞌi nuu de ―jiñaꞌa de.
ACT 23:18 Yun te ni jaka ña capitán yun jin suchiun nuu tee kuu nijaꞌnu yun, te jiñaꞌa de: ―Ni kana ña Pablo, tee yiꞌi vekaa jin san, te ni jikantaꞌu de ja kisiaꞌa san suchi yaꞌa, chi oo in tnoꞌo kaxtnoꞌi nuu ni ―jiñaꞌa de.
ACT 23:19 Yun te ni tnii tee kuu nijaꞌnu yun ndaꞌi, te ni jaka siin ña de, te ni jikan tnoꞌo ña de: ―¿Na tnoꞌo kuini ron ja kaxtnoꞌo ron nuu rin? ―jiñaꞌa de.
ACT 23:20 Te jiñaꞌa suchiun: ―Vaji san kaxtnoꞌo san ja ni ka skaꞌan tnaꞌa sava tnaꞌa san judio ja vi kakantaꞌu de nuu ni ja kiꞌin ni jin Pablo nuu junta xtnee, te vi kachi ni de suaꞌa, ja ka kuini de vi kakan tnoꞌo ndaa de Pablo siki nagua ni saꞌa de.
ACT 23:21 Su ma kandija ni, chi viꞌi ka uu xiko de ni ka skaka tnaꞌa guaꞌa de ja vi kondetu yuꞌu de Pablo ichi yun, chi ni ka kee yuꞌu de jin tniaꞌa ja ma vi kaa de xtaa ni ndute ma vi koꞌo de vi guaa ndee na vi kaꞌni de Pablo. Te vitna, chi vi ka ndetu tuaꞌa de ja na kuandetu ni kiꞌin Pablo nuu junta yun ―jiñaꞌi.
ACT 23:22 Yun te jiñaꞌa tee kuu nijaꞌnu yun nui ja ma kokaꞌan saꞌuin nuu ni in ñayiu ja ni jaꞌin ni ndakani nuu de. Te ni ndatetniuu ña de kuanoꞌi.
ACT 23:23 Te ni kana de uu tee ka kuu capitán de, te ni tatnuni de ja na vi saꞌa tuaꞌa tee yun uu ciento soldado ja vi kaka jaꞌa vi uni xiko uxi tee vi koso kuai vi uu ciento tee vi kindaꞌa lanza, chi ka iin jakuaa kekuei de ja kiꞌinkuei de ndee ñuu Cesarea.
ACT 23:24 Te suni jiñaꞌa de ja na vi saꞌa tuaꞌa de in kuai ja koso Pablo, te ni tatnuni de ja na vi koto vaꞌa de Pablo, ja tu nagua ndoꞌo de ichi kiꞌin de, te na vi junsiaꞌa ña de nuu Félix, tee tatnuni ñuu yun.
ACT 23:25 Te ni tee de in tutu ja ka yindaꞌa tee yun, te kaꞌan suaꞌa:
ACT 23:26 “Maa san kuu Claudio Lisias ja tee san tutu yaꞌa nuu ni, vi tata Félix, ja kuu ni in tee tatnuni guaꞌa nuu ñuu. Na taꞌu na ndetu kuu ni nuu ñuu. ¿A kukueni oo ni?
ACT 23:27 Te kaxtnoꞌo san nuu ni ja ñayiu judio ni ka kakuiko tee yaꞌa, te ka nduku de ja vi kaꞌni ña de. Su nuu ni jini san ja seꞌe ñuu Roma kuu de, te ni jaꞌan san jin soldado san ja ni skaku niꞌnu san de.
ACT 23:28 Te ni kuini san ja kukanu ini san na kuechi kuu ja tavi de. Te ni jaꞌan san jin de nuu ni ka ndututu maa tee judio ja ka jaꞌnde kuechi.
ACT 23:29 Te ni jini san ja siki Ley maa de kuu ja ka xtavi de tee yaꞌa, su tu na kuechi tavi de ja kuu de ni ja koo de vekaa.
ACT 23:30 Su ni niꞌi tnoꞌo san ja ni ka skaka tnaꞌa tee judio ja vi kaꞌni ña de. Te yun guaa ni tetniuu ñama san de ja majaa de nuu ni. Te suni ni kaxtnoꞌo san nuu tee ka kaꞌan kuechi jaꞌa de ja na jakuei de nuu ni, te jian na vi kaꞌan de na kuechi kuu ja ka xtavi ña de. Yaꞌa ni kuu ndiꞌi ja ni soo san nuu tutu yaꞌa. Ndee saa ini ni, saa na kaꞌon”, kaꞌan tutu yun.
ACT 23:31 Yun te ni ka jaka jakuaa ña soldado jin Pablo kuaꞌankuei de ndee ñuu Antípatris, nagua ni tatnuni tee kuu nijaꞌnu yun.
ACT 23:32 Te nuu ni tuu inka kiuu, te ni ka ndajiokuiin ndiꞌi soldado ka jika jaꞌa yun ni ndajinokuei de cuartel, te maa ni ka tee ka yoso kuai kuaꞌankuei jin Pablo.
ACT 23:33 Te nuu ni jinokuei de ñuu Cesarea, te ni ka jiñaꞌa de tutu yun vi ni ka ndachiꞌi de Pablo ndaꞌa tee tatnuni yun.
ACT 23:34 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌu de tutu yun, te ni jikan tnoꞌo de ndenu kuu ñuu Pablo. Te nuu ni jini tee tatnuni yun ja in tee ñuu ja tnii Cilicia kuu de,
ACT 23:35 te jiñaꞌa de: ―Nuu kikuei tee ka kaꞌan kuechi siki ni, saa na konini san tnoꞌo kaꞌan ni ―jiñaꞌa de. Te ni tatnuni de ja na vi kokoto guaꞌa ña tee ka netniuu yun jin Pablo ini palacio ndi Herodes.
ACT 24:1 Te nuu ni yaꞌa nuu uꞌun kiuu, te ni jinokuei Ananías, sutu kuu nijaꞌnu, jin sava ka tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio jin in tee kaꞌan jaꞌvi nani Tértulo. Te ni kiukuei de nuu tee tatnuni yun ja ka kaꞌan kuechi de siki Pablo.
ACT 24:2 Te nuu ni kana ña tee tatnuni yun jin Pablo ja kundaa kuechi de, te ni jinkondee Tértulo yun ni kaꞌan kuechi de siki Pablo, te jiñaꞌa de: ―Tata Félix, ja tatnuni ni nuu ñuu, ka ndakuantaꞌu ndevaꞌa san nuu ni ja kuyaꞌa kukueni oo joo ñuu yaꞌa vi ja guaꞌa tatnuni ni ndiꞌi taka tniuu oo, te ka kutaꞌu san ja vi jandichi maa ni, te majinkoo vaꞌa ka ñuu yaꞌa.
ACT 24:3 Te vi ndee ni ni kuu ka jini san tniuu guaꞌa saꞌa ni, te ka kutaꞌu ndevaꞌa san nuu ni, vi Tata Félix, ja kuu ni in tee yindaꞌa ñuu yaꞌa.
ACT 24:4 Te kuakaꞌnu ini ni ja ni kekuei san ka kindee san tniuu saꞌa ni joo nuu ñuu. Te ja ma kaꞌan kani kani san, te jikantaꞌu san ja saꞌa ni jamani, konini ni joo luluu tnoꞌo vi kaꞌan san.
ACT 24:5 Chi ka jini ndaa san ja tee yaꞌa kuu de na kuinio in kueꞌe ja chiꞌi tnaꞌa, te vi nii ñuyiu jika de, te suu de kuu ja saꞌa ja jaꞌnde tnaꞌa ñayiu judio, chi maa de kuu nijaꞌnu yindaꞌa ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo Jesús, tee ni jaꞌnu ñuu Nazaret.
ACT 24:6 Te vi suni ja nduku de ja saꞌa tneꞌe de veñuꞌu kaꞌnu, te ni ka kakuiko san de, chi ni ka kuini san ja vi saꞌa ndaa san kuechi de, nagua tatnuni Ley ka nevaꞌa maa san.
ACT 24:7 Su ni kiunduu Lisias, tee kuu nijaꞌnu, te vi tnoꞌo xeen ni ndakindee de tee yaꞌa nuu ndaꞌa ndiꞌi san.
ACT 24:8 Te ni tetniuu de tee ka kaꞌan kuechi jaꞌa tee yaꞌa ja kikuei de nuu ni, te yaꞌa saꞌa ndaa maa ni. Te kakan tnoꞌo maa ni de, te kuni ndaa ni ndiꞌi na kuechi kuu ja ka xtavi san de ―jiñaꞌa tee kaꞌan jaꞌvi yun.
ACT 24:9 Te vi ndiꞌi tee judio ja ka ndeka tnaꞌa jin de yun ni ka jiñaꞌa de ja ndaa ja saa ndija kuu.
ACT 24:10 Yun te ni saꞌa tee tatnuni yun seña nuu Pablo ja na kaꞌan de, te jiñaꞌa de: ―Osii ndevaꞌa ini san ja kaꞌan san nuu ni, ja ndanduku niꞌnu san kuechi san, chi ja jini san ja ni kuu kuaꞌa kuia oo ni netniuu ni ja jaꞌnde ni kuechi ñayiu ñuu san.
ACT 24:11 Te kuu ndanduku ni tnoꞌo ndaa, te kuni ni ja vi inka uxi uu kiuu ni ndajino san Jerusalén ja chiñuꞌu san ia Dios.
ACT 24:12 Te ni masu ndee ka jinkuꞌun ña de ja tee tnaꞌa san jin ni in ñayiu axi ndee ka skaka tnaꞌa san jin ñayiu ja vi saꞌa niꞌi vi saꞌa ioi, ni nuu veñuꞌu kaꞌnu, ni nuu veꞌe ii sinagoga, ni nuu ni in ñayiu maa ñuu Jerusalén.
ACT 24:13 Su tee yaꞌa, chi ni in kuechi ja ka xtavi ña de jin san vitna, ma kee ndaa.
ACT 24:14 Su ja naꞌma san nuu ni kuu ja jinokuechi san nuu ia Dios ndi yua san, te chiñuꞌu san ia Jesús ja kuu in ichi jaa ja ka xnani maa tee yaꞌa ichi kueꞌe, chi kandija san ndiꞌi nagua yoso nuu tutu Ley Moisés vi ndiꞌi tnoꞌo ni ka tee ñayiu ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa.
ACT 24:15 Te suni inuu ni ka kandija san jin de, ja ka ndetu san ja in kiuu, te ndaxteku ia Dios ndiyi, ndiꞌi ñayiu ni ka jiꞌi, a kuu ñayiu ni saꞌa javaꞌa axi ñayiu ni saꞌa ja uꞌu.
ACT 24:16 Te yun guaa nduku ndee san ja siun ni koo vii jajintnuni san ja saꞌa san javaꞌa nuu ia Dios vi nuu ñayiu.
ACT 24:17 Te nuu ni yaꞌa ndee saa kuia ja ni jikanuu san sava ñuu, te ni ndajiokuiin san nuu ñuu san Jerusalén ja skutaꞌu san xuꞌun nuu ñayiu ka kuu ndaꞌu ñuu san vi ja soko san kiti nuu ia Dios.
ACT 24:18 Te saa saꞌa san, oo san veñuꞌu nuu ja ni nduvii san ja skunkuu san nagua yoso nuu Ley Moisés, te ni ka jinkuꞌun ña sava tee ka kuu tnaꞌa san judio ja vajikuei ndee Asia. Te masu na ñayiu kuaꞌa oo jin san ni tu na in saꞌa ioo.
ACT 24:19 Te nuu siun, chi tee Asia yun ka kuu tee kikuei nuu ni ja vi kaꞌan kuechi de siki san nuu ja na kuechi ka xtavi ña de.
ACT 24:20 Axi vi kaꞌan maa tee yaꞌa na kuechi ni jinokau san nuu ni oo san nuu ka jaꞌnde de kuechi yun.
ACT 24:21 Axi nuu ja vi nani ja ni kaꞌan jaa san nuu ni ka ndututu de yun nuu jiñaꞌa san: “A vi chia kandija san ja ndaxteku ia Dios ndiyi, te yun guaa ka kaꞌan kuechi ni siki san vitna” jiñaꞌa san ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 24:22 Yun te nuu ni onini Félix ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, te ja siun ja ni jini guaꞌa de naxa ka kandija ñayiu ichi jaa ja ka chiñuꞌi ia Jesús, te ni xndendoo de tniuu yun, te jiñaꞌa de: ―Kondioꞌni na kiuu kii Lisias, tee kuu nijaꞌnu nuu soldado, te saa kakan tnoꞌo guaꞌa san de, nagua ja kutnuni ndaa ini san naxa oo tniuu yaꞌa ―jiñaꞌa de.
ACT 24:23 Te ni tatnuni de nuu capitán ja vi kokoto de Pablo, su na vi kuandetu de ja vi yaꞌa na in tnaꞌa de jinokuei ja vi jinkoto ña axi vi chituu ña jin de, te ma vi kasi de ichi.
ACT 24:24 Te nuu ni yaꞌa ndee saa kiuu, te ni ndajino tuku Félix jin ñasiꞌi de Drusila, in ñaꞌa judio, te ni kana de Pablo, te ni onini de tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Pablo naxa oo ja vi kandija ñayiu tnoꞌo ia Jesukristu.
ACT 24:25 Su nuu ni kaꞌan Pablo ja kanuu ja vi kaka ndaa ñayiu nuu ia Dios, te vi kaꞌnu niꞌnui mai, chi kiuu sandiꞌi, te saꞌa ndaa ia Dios ndiꞌi nagua ni ka saꞌa ñayiu, te ni yuꞌu Félix, te jiñaꞌa de: ―Kuanoꞌo ni vekaa vitna, te kiuu na nune san, te saa kana tuku ña san ―jiñaꞌa de.
ACT 24:26 Chi ndetu de ja kaꞌan Pablo ja kuñaꞌa de xuꞌun, te siaa ña de. Yun guaa kuaꞌa jichi ni kana de Pablo ja ni ka ndatnoꞌo jin de.
ACT 24:27 Su nuu ni yaꞌa uu kuia ja siun ni osaꞌa de, te ni jino kiuu ja ni kee de tniuu de, te ni nukuiin Porcio Festo nuu tniuu de. Te vi ja na kendoo vaꞌa Félix jin ñayiu judio, guaa ni xndendoo de Pablo vekaa yun.
ACT 25:1 Yun te nuu uni kiuu ja ni kiuu Festo ja tatnuni de, te ni kee de ñuu Cesarea ja kuaꞌan de ñuu Jerusalén.
ACT 25:2 Te yun ni ka kututu sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu ni jaꞌnu nuu ñayiu judio ja ni jinokuei de nuu Festo ka kaꞌan kuechi de siki Pablo. Te ni ka jikantaꞌu de
ACT 25:3 ja na saꞌa Festo in jandiuxi, na ndatetniuu de Pablo na ndii de Jerusalén, ka jiñaꞌa de. Yun ni ni ka kaꞌan de, chi ja ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa de ja vi kondesi de Pablo, te vi kaꞌni ña de nuu ichi yun.
ACT 25:4 Su yun te jiñaꞌa Festo: ―Pablo, chi ndesi guaꞌa de vekaa ñuu Cesarea, te ndee saa ni ka kiuu te ndajiokuiin san.
ACT 25:5 Su na kiꞌinkuei tee ka kuu nijaꞌnu ñuu ni jin san, te nuu ja oo na kuechi ni saꞌa Pablo, te yun na vi kaꞌan kuechi de ―jiñaꞌa de.
ACT 25:6 Te ni oo de Jerusalén vaa ndee una axi uxi kiuu, te ni ndajiokuiin de ni ndajino de ñuu Cesarea. Te inka kiuu, te ni nukoo de nuu mesa nuu sandaa de kuechi, te ni tatnuni de ja ni ka junkuaka ña jin Pablo.
ACT 25:7 Te nuu ni kiuu Pablo, te ni ka jionduu ña tee judio ja kuaꞌankuei de ndee ñuu Jerusalén, te ni ka jinkondee de ni ka xtavi de Pablo kuaꞌa kuechi nini ndevaꞌa. Su vini in tnoꞌo, tu ni kee ndaa.
ACT 25:8 Yun te ni kaꞌan Pablo ja ni ndanduku niꞌnu de kuechi de, te jiñaꞌa de: ―Sein, chi vini in kuechi tu nagua ni saꞌa san, ni siki Ley tnaꞌa san judio, te ni siki veñuꞌu, ni siki rey César, tu na in kuechi ni saꞌa san ―jiñaꞌa de.
ACT 25:9 Su vi ja kuini Festo ja kendoo vaꞌa de jin tee judio yun, guaa ni jikan tnoꞌo de Pablo, te jiñaꞌa de: ―¿A kuini ni noꞌo ni Jerusalén, te yun sandaa san kuechi ni? ―jiñaꞌa de.
ACT 25:10 Yun te jiñaꞌa Pablo: ―Ja oo san nuu ndaꞌa rey César, te yun kuu nuu kundaa kuechi san, chi ja jini guaꞌa maa ni ja tu na in jakueꞌe ni saꞌa san siki tnaꞌa san judio.
ACT 25:11 Chi nuu ja na in jakueꞌe ni saꞌa san ja nini kuu ja kuu san, tu ma kuu ndakindee san maa san ja kuu san. Su tu saꞌun nagua ni saꞌa san, chi ninoꞌo ni ka xtavi ña de, te masu jandaa kuu. Te ni in tee, tu na tniuu de ja ndasiaꞌa ña de ndaꞌa tee yaꞌa. Chi jikantaꞌu san ja ndasiaꞌa ña ni nuu ndaꞌa César, te maa de na saꞌa ndaa kuechi san ―jiñaꞌa de.
ACT 25:12 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa Festo jin sava ka tee ka netniuu jin de naxa saꞌa de. Te nuu ni ndiꞌi ni ka ndatnoꞌo de, te jiñaꞌa de nuu Pablo: ―Ja ni jikan maa ni ja kiꞌin ni nuu ndaꞌa César ja saꞌa ndaa de kuechi ni, te nuu César kiꞌin ni nuu saa ―jiñaꞌa de.
ACT 25:13 Te nuu ni yaꞌa ndee saa kiuu, te ni jinokuei rey Agripa jin Berenice ñuu Cesarea ja mavijinkoto de Festo.
ACT 25:14 Te ja siun kiꞌin kiuu ni ka oo de, te ni ndakani Festo nuu rey yun ja jaꞌa Pablo, te jiñaꞌa de: ―Oo in tee ndesi vekaa yaꞌa ja ni xndendoo Félix.
ACT 25:15 Te na ni jaꞌan san Jerusalén, te ni jakuei sutu ka kuu nijaꞌnu vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ka kaꞌan kuechi de nuu san siki tee yaꞌa, te ka jikan de ja na kuaꞌa san tnoꞌo ja kuu de.
ACT 25:16 Te jiñaꞌa san nuu de ja tu na tnoꞌo yun ka nevaꞌo ja ka netniuu Roma ja vi kuandetuo kuu in tee nuu chiaꞌan ka ja vi jin nuu maa de, te vi kaꞌan kuechi ñayiu siki de, te suni ndanduku niꞌnu de kuechi de, jiñaꞌa san.
ACT 25:17 Te yun guaa nuu ni kekuei ñayiu yun yaꞌa, te vi tu ni kukuee san, chi vi inka ni kiuu, te ni nukoo san nuu mesa ja jaꞌnde san kuechi, te ni tatnuni san ni ka junkuaka ña jin de.
ACT 25:18 Su tee ni kikuei ja ka kaꞌan kuechi siki de, ni tu na kuechi guaꞌa ja ni ondakani ini san ni ka xtavi ña de.
ACT 25:19 Chi vi nani ja ka kaꞌan kuechi de ja jaꞌa tee yaꞌa kuu siki tnoꞌo ja ka kandija de, vi maa ñayiu judio ka kaꞌan ja ni jiꞌi in tee ni onani Jesús, te Pablo kaꞌan de ja teku tee yun.
ACT 25:20 Te ja tu ni nii ini san naxa saꞌa san tniuu yaꞌa, te ni jikan tnoꞌo san Pablo ja a kuini de noꞌo de Jerusalén, te yun kundaa kuechi de.
ACT 25:21 Su ni kachi de ja kuini de ja kiꞌin de nuu ndaꞌa César Augusto, nagua ja tee yun saꞌa ndaa kuechi de. Te ni tatnuni san ja kondesi ni de vekaa vi guaa ndee na tetniuu san de nuu César ―jiñaꞌa Festo.
ACT 25:22 Yun te jiñaꞌa Agripa nuu Festo: ―Sein, chi suni kuini san ja konini san tnoꞌo kaꞌan tee yun. Te jiñaꞌa Festo: ―Xtnee te konini ni tnoꞌo kaꞌan de nuu saa ―jiñaꞌa de.
ACT 25:23 Yun te inka kiuu, te ni jinokuei Agripa jin Berenice, te vi yiñuꞌu ndevaꞌa ni ka jantaꞌu ña ñayiu nuu ni kiukuei de veꞌe kaꞌnu nuu tatnuni Festo jin taka tee ka kuu nijaꞌnu nuu soldado vi tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñuu, te ni tatnuni Festo ja ni ka junkuaka de Pablo.
ACT 25:24 Yun te ni kaꞌan Festo nuu ndiꞌi ñayiu ni ka ndututu yun, te jiñaꞌa de: ―Tata Rey Agripa vi ndiꞌi ni ja ni ka ndututuo yaꞌa, te yaꞌa oo tee ka kaꞌan kuechi na saa na tuꞌu ñayiu judio siki de, ñayiu ka oo Jerusalén vi ñayiu ka oo ñuu Cesarea yaꞌa, te vi ka kana jai ja na kuu de.
ACT 25:25 Su maa san, chi kaꞌan san ja tu na kuechi ni saꞌa de ja kuu de. Su ja siun vi maa de ni jikan ja ndayaꞌa de nuu ndaꞌa César Augusto, guaa ni ndakani ini san ja ndasiaꞌa san de nuu ndaꞌa rey yun.
ACT 25:26 Su tu niꞌi saꞌun san na kuechi de ja tee san nuu tutu ja kiꞌin de nuu jitoꞌo san rey ja oo ndaa na kuechi tavi de. Te yun guaa ni keneꞌe san de nuu ndiꞌi ni, te vi ja kanuu ka kuu nuu maa ni, vi rey Agripa, te kakan tnoꞌo guaꞌa ni de, nagua ja kukanu ini san ndee saa tnoꞌo ja tee san nuu tutu ja kiꞌin jin de.
ACT 25:27 Chi ndeꞌe kanoo naꞌa nuu maa san ja tetniuu san in tee oo vekaa, te ma kaꞌan san na kuechi tavi de ―jiñaꞌa Festo.
ACT 26:1 Yun te jiñaꞌa rey Agripa nuu Pablo: ―Vitna te kuu ndakani ni na kuechi tavi ni ―jiñaꞌa de. Yun te ni skaa Pablo ndaꞌa de, te ni jinkondee de ni kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa de, te jiñaꞌa de:
ACT 26:2 ―Tata rey Agripa, kusii ndevaꞌa ini san vitna ja jandetu ni ja ndanduku niꞌnu san kuechi san jin nuu ni, ndiꞌi ja ka xtavi kuechi ña tnaꞌa san judio jin san.
ACT 26:3 Chi ja jini ndiꞌi maa ni naxa ka oo san vi taka tnoꞌo ka tee tnaꞌa san jin tnaꞌa san judio, te yun guaa jikantaꞌu san ja saꞌa ni in jamani, konini ni joo tnoꞌo ja ndakani san, te ma kiti ini ni.
ACT 26:4 ’Te ja ka jini ndiꞌi maa tnaꞌa san judio naxa vaji san ñuyiu ndee nuu lule san ja ni oo san neꞌu maa de, ñuu nuu ni kaku san vi nuu ni oo san Jerusalén.
ACT 26:5 Te kuu vi ndakani maa de nuu ja ka kaꞌan de, chi ndiꞌi de ka jini ja ndee nuu lule san ni yinduu san nuu fariseo ja kuu in ichi saꞌa ja nini ndevaꞌa kuu ja vi skunkuu san ndiꞌi Ley.
ACT 26:6 Te vitna ni ka tnaa ña de yaꞌa vi ja nani ja ndetu kaꞌnu san nagua ni kee yuꞌu ia Dios nuu ndi yua san.
ACT 26:7 Te inuu ni ka kandija san tnoꞌo ja ka ndetu kaꞌnu san jin ndi uxi uu tatatnoꞌo san judio, te nduu vi ñuu ni ka jinokuechi de nuu ia Dios ja skunkuu ya nagua ni kee yuꞌu ya, vi tata rey Agripa. Te siki yun kuu ja ka kaꞌan kuechi tnaꞌa san judio ja jaꞌa san.
ACT 26:8 ¿Te nau ja tu ka kandija maa ni ja ia Dios ndaxteku ya ndiyi?
ACT 26:9 ’Vi suni maa san ni ondakani ini san ja vatuka kuu ja saꞌa san kuaꞌa jakueꞌe siki ñayiu ka kandija Jesús, ia ni jaꞌnu ñuu Nazaret.
ACT 26:10 Te vi suni saa ni saꞌa san Jerusalén nuu ni ka otatnuni sutu ka kuu nijaꞌnu. Te ni ojasi san kuaꞌa ñayiu ka kandija Jesús vekaa vi ni oñunaꞌa san nuu ni ka ojaꞌni de ñayiu ka kandija yun.
ACT 26:11 Te kuaꞌa jichi ni okani ndevaꞌa san ñayiu ka kandija ndiꞌi veꞌe sinagoga, te ni otenini san jin ja na vi kaꞌan neꞌi jin Jesús. Te vi ja kiti ndevaꞌa ini san nuu ñayiu ka kandija yun, te vi ni osondikin san jin ndee inka ñuu jika.
ACT 26:12 ’Te vi suu tniuu yaꞌa kuaꞌan san Damasco ja ndiso san in tniuu kaꞌnu ja ni ka chitniuu ña sutu ka kuu nijaꞌnu.
ACT 26:13 Su vaa ndee nuu sau nduu kuu kuaꞌan san ichi yun, vi tata rey, te ni jini san in ñuꞌu ja ni yeꞌe ichi andivi ja vi yeꞌe niꞌnu ka saa ndaꞌa nikandii, te ni jionduu ña ñuꞌu yun jin san vi tee kuaꞌankuei jin san yun.
ACT 26:14 Te ndiꞌi san ni ka ndondiso san ndee nuu ñuꞌu, te ni onini san in tnoꞌo ja ni kaꞌan jin saꞌan hebreo, te kachi: “Saulo, Saulo, ¿nau ja sondikin ndikin ña ron? Te xtuji ñukuun ron maa ron na kuinio isndiki ja jain yata ti nuu yiꞌi puya punta karrocha, te xtuji ti maa ti” kachi tnoꞌo yun.
ACT 26:15 Yun te jiñaꞌa san: “¿Na in kuu ni, vi Jitoꞌo?” Te ni kachi tnoꞌo yun: “Maa rin kuu Jesús, ia sondikin ndikin ron.
ACT 26:16 Su ndakoo te nukuiin ron, chi yaꞌa kuini rin ja ni kenta rin nuu ron, nagua ja kokuu ron in tee kokunukuechi nuu rin, te ndakani ron tnoꞌo rin nuu ñayiu ja ni jini ron vitna vi ja skuni ka ña rin kiuu kuaꞌon.
ACT 26:17 Te skaku niꞌnu ña rin nuu ñayiu ñuu ron judio vi nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo nuu tetniuu ña rin vitna ja kiꞌin ron,
ACT 26:18 nagua ja ndakune ron nduchi nui nuu kaxtnoꞌo ron tnoꞌo rin, te ma vi kokakai nuu inee ja kuu ichi kueꞌe, chi na yeꞌe ñuꞌu nui. Te ma vi kosaꞌa kai nagua kuini Tachi, chi na vi saꞌi nagua kuini maa ia Dios, te na vi kandija ñai jin rin. Te vi niꞌi ja konekaꞌnu ini rin yika kuechi, te vi niꞌi in nuu vi saꞌa jajin jin ñayiu ka nduvii nuu rin”, kachi ya nuu san ―jiñaꞌa de.
ACT 26:19 ’Te yun guaa tu ni saꞌa jatu san, vi tata rey Agripa, tnoꞌo ni kaꞌan ia Jesús ndee andivi.
ACT 26:20 Chi vi saa suaꞌa ñama ni jinkondee san ni ndakani san tnoꞌo ya, xtnañuꞌu ka nuu ñayiu Damasco, te saa ni jaꞌan san nuu ñayiu Jerusalén vi ni jikanuu san nii taka ñuu tnii Judea, vi suni nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ja na vi ndatnaꞌu ini yika kuechi, te na vi kiundui nuu ia Dios, te na vi saꞌi javaꞌa nagua ja na vi xneꞌi mai ja jandaa ja ni ka ndatnaꞌu ini.
ACT 26:21 Te ja jaꞌa yaꞌa kuu ja ni ka kakuiko ña tnaꞌa san judio nuu ni oo san veñuꞌu, te ni ka nduku de ja vi kaꞌni ña de.
ACT 26:22 Su ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja ni chindee ni chituu ña ya jin san, te nukuiin xii ka san ndee kiuu vitna, ndakani san tnoꞌo ya nuu ñayiu naꞌnu vi nuu ñayiu kueli. Te tu saꞌun xtaa xtuu ka san na in tnoꞌo kokaꞌan san, chi ndakani ndaa san nagua ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa vi Moisés nuu ja ni ka kaꞌan de nagua kokuu:
ACT 26:23 Ja Kristu, chi kuaꞌa tnundoꞌo tnaꞌa ya, te kuu ya. Te suu maa ya kuu ia ni ndateku xtnañuꞌu ka neꞌu ndiyi, te xneꞌe kaji ya ja skaku niꞌnu ya ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 26:24 Te nuu ni kaꞌan Pablo tnoꞌo yaꞌa ja kaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa de, te vi ni kana jaa Festo yun, jiñaꞌa de: ―Vaa ndukueꞌe ni Pablo, chi vaa ja kuaꞌa ndevaꞌa letra jian ni kutuaꞌa ni, te suu ndasaꞌa kueꞌe ña jin ni ―jiñaꞌa de.
ACT 26:25 Su jiñaꞌa Pablo: ―Masu ndukueꞌe san, vi jitoꞌo san Festo, chi kaꞌan ndaa san vi kaxtnoꞌo kaji san ja oo ndaa ndija.
ACT 26:26 Te suni maa rey, ja jini guaꞌa de taka tnoꞌo yaꞌa, te yun guaa vi ni ini ni anu san kaꞌan san nuu de, chi ndakani ini san ja ndiꞌi tnoꞌo kaꞌan san ja jini guaꞌa de, chi masu tnoꞌo kokuu yuꞌu jion kuu.
ACT 26:27 ¿A kandija ni, vi tata rey Agripa, tnoꞌo ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa? Ja jini san ja kandija ni ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 26:28 Yun te jiñaꞌa Agripa yun nuu Pablo: ―¿A ndakani ini ni ja jin joo ni tnoꞌo ni kaꞌan ni, te sino ini ña ni ja kandija san Kristu? ―jiñaꞌa de.
ACT 26:29 Te jiñaꞌa Pablo: ―Visi joo ni tnoꞌo ni kaꞌan san axi kuaꞌa, su ndeja ñuꞌu ka maa Dios. Te masu maintnoꞌo ni maa ni kandija, chi suni ndiꞌi ñayiu ka nini yaꞌa na vi kandijai ya, te vi koo ni nagua oo san, su ma kuatu ndiaꞌa ya ja vi konuꞌni ni jin cadena yaꞌa, nagua ndoꞌo sein vitna ―jiñaꞌa de.
ACT 26:30 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Pablo taka tnoꞌo yaꞌa, te ni ndakoo rey yun vi suni ni ndakoo Festo, tee tatnuni ñuu yun, vi Berenice vi ndiꞌi tee ni ka onukoo jin de yun.
ACT 26:31 Te nuu ni ka kujioo siin de ja ka ndatnoꞌo tnaꞌa ni maa de ja jaꞌa tniuu yaꞌa, te ka jinkondee de ka kaꞌan de: ―Tu saꞌun na kuechi tee yaꞌa ja kuu de, ni ja kondesi de vekaa nuu siun ―ka kachi de.
ACT 26:32 Te jiñaꞌa Agripa nuu Festo: ―Kuu siaa ni tee yaꞌa nuu siun ja tu ni jikan maa de ja kiꞌin de nuu César ja kundaa kuechi de ―jiñaꞌa de.
ACT 27:1 Te nuu ni kundaa ja vi siaꞌa ña de kiꞌinkuei san jin Pablo ndee Italia. Te ni ka chiꞌi ña de jin Pablo vi sava ka tee ka yiꞌi vekaa ndaꞌa in capitán nani Julio, tee yindaꞌa grupo soldado nani Augusto.
ACT 27:2 Te ni ka tnii san in barco ja vaji ñuu nani Adramitio ja yaꞌa sava ka ñuu ka oo yuꞌu ndute mar ja tnii Asia. Te suni kuaꞌankuei san nuu barco yun jin Aristarco, tee ñuu Tesalónica ja tnii Macedonia.
ACT 27:3 Te inka kiuu ni jinokuei san ñuu Sidón, te ni kundaꞌu ini ña Julio yun jin Pablo, te ni jandetu de ja ni jaꞌan Pablo nuu ñayiu ka ndeka tnaꞌa guaꞌa jin de ja ni ka ndachindee ñai jin de.
ACT 27:4 Yun te ni ka ndatnii tuku san barco ñuu Sidón ja kuaꞌankuei san chia saa suaꞌa manana nuu tachi ichi nuu kuaꞌankuei san. Te yun guaa ni ka xtaa xiin san ichi ja ni ka yaꞌa san xiin ñuu Chipre ja oo maꞌñu ndute mar.
ACT 27:5 Yun te ni ka yaꞌa san nuu ndute mar yatni nuu oo ñuu Cilicia vi ñuu Panfilia, te ni kentakuei san ñuu Mira ja tnii Licia.
ACT 27:6 Te yun ni niꞌi tee kuu capitán yun inka barco ja vaji ndee ñuu Alejandría, te kiꞌin ndee Italia. Te ni tatnuni de ja ni ka sama san, te ni ka ndatnii san barco yun, te kuaꞌankuei san jin de.
ACT 27:7 Te kuaꞌa kiuu ni ka jika san nuu ndute mar, chi kuee ndevaꞌa ni jika barco yun ja siun suaꞌa mananuu tachi ichi kuaꞌankuei san, guaa kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo, te saa ni kentakuei san yuꞌu ñuu Gnido. Te ja siun tu ni jandetu tachi yun ja kiꞌinkuei ndaa san guaa ni ka jiko san ndee yatni yuꞌu ñuu Salmón ja tnii Creta ja oo maꞌñu ndute mar yun.
ACT 27:8 Te vi saa ni yiꞌi tachi guaa kuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa tee ka skaka barco yun nuu ni ka yaꞌa san yuꞌu ndute yun, te saa ni kentakuei san in nuu nani Buenos Puertos yatni nuu oo ñuu Lasea.
ACT 27:9 Te ja siun kuee ndevaꞌa ni jika barco yun, guaa kuaꞌa kiuu ni skunaa, te makuvijin ndevaꞌa ja kiondita barco nuu ndute mar, chi ja ni kuyatni yoo vijin, chi ja ni yaꞌa kiuu viko ja ni ka ondite ñayiu judio. Te ni xteku ña Pablo jin tee ka netniuu yun,
ACT 27:10 te jiñaꞌa de: ―Tee vajikuei nuu barco yaꞌa, vijin ndevaꞌa kokuu ichi kiꞌon yaꞌa, chi jini san ja koo kuaꞌa tnundoꞌo nuu vi skunao barco vi taka ja ndisoi, te vatuni vi ndee mao vi junaa ―jiñaꞌa de.
ACT 27:11 Su vini tu ni onini saꞌun capitán yun tnoꞌo ni kaꞌan Pablo, chi vi ni kunuu ka tnoꞌo ka kaꞌan tee ka skaka yun jin maa tee xiin barco yun kuu ja nini de.
ACT 27:12 Te ja siun tu oo guaꞌa yuꞌu ndute mar yun ja koo barco yoo vijin, guaa ni ka ndakani ini kuaꞌa de ja guaꞌa ka kokuu ja kiꞌinkuei san jin barco yun, te vi nduku de ichi axi saa kuu kentakuei san ñuu Fenice nuu kuu yuꞌu ndute mar ja tnii Creta. Te Fenice yun oo ichi xiin nuu kana nikandii, te yun vi koo san ndee na yaꞌa yoo vijin.
ACT 27:13 Te ni jinkiꞌi in tachi kuiñi luluu ja makana nuu ichi nuu ndute mar yun, guaa ni ka ndakani ini de ja kuu kentakuei san ñuu Fenice, te ni ka skaka de barco yun ja ni yaꞌa yuꞌu ñuu Creta.
ACT 27:14 Su vi masu kuaꞌa ni jaꞌankuei san, te ni jinkiꞌi tuku in tachi niꞌi ndevaꞌa nani Euroclidón ja vaji ichi nuu ñuꞌu yichi, te kuaꞌan nuu ndute mar.
ACT 27:15 Te ni chindaꞌa ña jin barco yun, te ña ni ka kundee ka tee ka skaka yun ja kiꞌin ndai, guaa ni ka siaa de, te maa ni ka tachi yun tundaꞌa ña jin barco yun kuaꞌankuei san.
ACT 27:16 Te vi saa tundaꞌa ña tachi, te saa ni kentakuei san in ñuu luluu nani Clauda ja oo maꞌñu ndute mar, nuu tu kani niꞌi tachi, su vini saa te kuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa san. Saa ni ka kundee san ja ni ka ndajiokuita san in barco luluu ja ñuu barco kaꞌnu yun.
ACT 27:17 Te nuu ni ka kundee san ni ka ndatnaa san barco luluu yun nuu barco kaꞌnu yun. Te ni ka juꞌni de barco kaꞌnu jin in yoꞌo guaꞌa, te ja siun ka yuꞌu de ja kana saa kiꞌin barco yun nuu ñuꞌu yaxin ndute mar. Yun te ndee tnii niꞌnu nuu ñuti nani Sirte, guaa ni ka xtajioo de saꞌun manta ja nuꞌni ichi xini barco yun. Te suaꞌa ni tundaꞌa ña tachi yun kuaꞌin.
ACT 27:18 Te ja siun vi saa ni yiꞌi niꞌi ndevaꞌa tachi yun inka kiuu, guaa ni ka jinkondee de ni ka tnaa de ndatniuu ndiso barco yun nuu ndute mar yun ja na nduu ñamai.
ACT 27:19 Te kiuu kuu uni, te ni ka tnaa ndiꞌi ka san taka ja ka jantniuu de ja ka skaka de barco yun.
ACT 27:20 Te kuaꞌa kiuu vini tu ni ka jini san nikandii ni kimi ja siun oo ndevaꞌa viko vi kuun sau, te ni tu jinkuiin tachi niꞌi ndevaꞌa vi tee suaꞌa tee suaꞌa ña guaa vi ja ni ka jaꞌnde ni ka kuu ini san ja ma vi kaku ka san.
ACT 27:21 Te ja siun ja ni kuu kiꞌin kiuu tu na xtaa ka jaa san, guaa ni ndakoo Pablo, te ni jinkuiin de maꞌñu ndiꞌi tee ka oo nuu barco yun, te jiñaꞌa de: ―Ndiꞌi ni tee vajikueio nuu barco yaꞌa, guaꞌa ka kuu nuu siun te ni ka kandija ni tnoꞌo ni kaꞌan san ja ma kekueio ñuu Creta, te nani vajikueio ja ka tnaꞌo tnundoꞌo vi ka skunao ndiꞌi ndatniuu.
ACT 27:22 Su vitna te xteku ña san ja vi koo anu ni, te ma vi yuꞌu ni, chi ni ion tu na in junaa, maintnoꞌo barco yaꞌa guaa junaa.
ACT 27:23 Chi nuu jakuaa vitna, ni skuni ña in ia jinokuechi nuu Dios, ia xiin nuu oo san vi jinokuechi san.
ACT 27:24 Te kaꞌan ya suaꞌa: “Pablo, ma yuꞌu ron, chi nini kuu ja kenta ron nuu rey César. Te ja ni jini Dios ja ndakuatu ron, te yun guaa skaku niꞌnu ya ndiꞌi tee ka jionuu jin ron nuu barco yaꞌa”, kachi ya.
ACT 27:25 Te yun guaa vi koo anu ni, vi ñani, chi ndetu kaꞌnu san nuu ia Dios ja saa ndija kokuu nagua ni kaꞌan ia jinokuechi nuu ya.
ACT 27:26 Su nini kuu ja ndee vi jinkituo nuu oo ñuꞌu yichi maꞌñu ndute mar ―jiñaꞌa de.
ACT 27:27 Te nuu ni jino uxi kuun jakuaa ja ka ñuꞌu san nuu ndute mar Adriático ja vi unsuaꞌa unsuaꞌa kuaꞌan barco yun saꞌa tachi, te ndee nuu sau ñuu, te ni ka ndakani ini tee ka satniuu nuu barco yun ja ja ni ka kuyatni san ja vi ndejioo san nuu ñuꞌu yichi.
ACT 27:28 Yun te ni ka chikuaꞌa de ja vi kutnuni ini de nasaa ka kunu oo ndute yun, guaa ni ka jini de ja saa oko ndaꞌa ja kunu ñuꞌu de. Yun te ni jaꞌankuei ka san joo ka, te ni ka chikuaꞌa tuku de, te ni ka jini de ja saa xaꞌun ndaꞌa ni ka kunu ñuꞌu de.
ACT 27:29 Te vi ja ka yuꞌu de ja jinkuntnaꞌa barco yun jin kava, te ni ka tnaa de kuun kaa tikanchu naꞌnu ichi yata barco yun ja kondioꞌni a ma jinkituu, te ka ndakuatu kaꞌnu de ja na tuu inka kiuu.
ACT 27:30 Yun te ni ka jinkondee tee ka satniuu nuu barco yun ka nduku ndee de ja vi kunu yuꞌu de. Yun te ni ka jinkondee de ka nuneꞌe de barco luluu inee nuu barco kaꞌnu yun, te vi ka saꞌa ni de ja kaa tikanchu naꞌnu ka yun ka tnaa de ichi nuu barco kaꞌnu yun nagua ja ma vi kuni sava ka tee yun ja vi kunu yuꞌu de, ka ndakani ini de.
ACT 27:31 Su yun te ni jini Pablo, guaa ni kaxtnoꞌo de nuu tee kuu capitán vi nuu soldado, te jiñaꞌa de: ―Nuu ja ma vi kendoo maa tee ka satniuu yaꞌa ini maa barco kaꞌnu yaꞌa, te vi konaꞌa ni ja ni ion ma vi kaku ―jiñaꞌa de.
ACT 27:32 Yun te ni ka jaꞌnde soldado yun yoꞌo ndikin barco luluu yun, te ni ka siaa de, kuaꞌan maa jin ndute yun.
ACT 27:33 Te nuu ni kejaꞌa ja matuu, te ni xteku ña Pablo jin ndiꞌi de ja na vi kaa de xtaa, te jiñaꞌa de: ―Yaꞌa kuu uxi kuun kiuu ja ka jito ni barco yaꞌa, te ka ondite ni ja tu saꞌun nagua ka jaa ni.
ACT 27:34 Te yun guaa jikantaꞌu san ja vi kaa ni nagua ja vi ndaniꞌi ndee ni, chi ni in ni ma vi junaa ―jiñaꞌa de.
ACT 27:35 Te nuu ni kaꞌan de tnoꞌo yun, te ni tnii de in xtaa, te ni ndakuantaꞌu de nuu ia Dios jin nuu ndiꞌi tee kuaꞌankuei yun, te ni taꞌu de ja ni jinkondee de jaa de.
ACT 27:36 Yun te nasaa san ni ka ndusii ini, te suni ni ka jaa san xtaa.
ACT 27:37 Te uu ciento uni xiko xaꞌun in san kuu ja ndiꞌi san nagua ka ñuꞌu san nuu barco yun.
ACT 27:38 Te nuu ni ndiꞌi ni ka jaa guaꞌa san vi ndee ni ka ndutu chii san, te ni ka tnaa de sava ka triu nuu mar ja na nduu ñama barco yun.
ACT 27:39 Te nuu ni tuu saꞌun, te ni ka jini san in nuu oo ñuꞌu yichi, su tu ni ka ndakuni tee ka satniuu nuu barco yun na ndenu kuu. Su chi ni ka jini de in nuu jinkituu yuꞌu ndute mar ja ñuꞌu kuaꞌa ñuti, te ni ka nduku ndee de ja vi ndeneꞌe jioo de barco yun nuu ja na kuu.
ACT 27:40 Te ni ka jaꞌnde de cadena ja ka nuꞌni kaa tikanchu yun, te ni kendoo nuu ndute mar yun. Te ni ka xtaya de yutnu ja ndeka ña naxa kiꞌin maa barco yun. Te ichi nuu barco yun ni ka ndakuꞌni de saꞌun manta nuu yutnu yun. Te ni jinkondee tachi ni chindaꞌa barco yun ja jika majintnaꞌa yuꞌu ndute mar yun.
ACT 27:41 Su tu ni kuu ndejioo, chi saa suaꞌa nuu ndanitnaꞌa uu yute nuu jika niꞌi ndute ni tnaa niꞌnu maa, guaa ni tnii niꞌnu kutui yun nuu oo kuaꞌa ñuti, guaa tu ni kandaa saꞌun kai. Te ichi yatai ni jinkondee jechi kueli ja niꞌi ndevaꞌa tee ña ndaꞌa ndute mar yun.
ACT 27:42 Yun te ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa soldado yun ja vi kaꞌni de ndiꞌi tee ka oo vekaa, nagua ja ni in de ma kaku ja vi xtaa de ndute, te vi kunu yuꞌu de kiꞌinkuei de.
ACT 27:43 Su tu ni jandetu capitán yun, chi ni kuini de ja skaku niꞌnu de Pablo. Te ni tatnuni de ja tee kuu xtaa ndute, te na jinkondee xtnañuꞌu ka de na xtaa de ndute, te na vi ndejioo de nuu ñuꞌu yichi.
ACT 27:44 Te sava ka de na kiꞌinkuei de siki in tabla axi in pedasu maa barco yun. Te saa ni ka saꞌa san ja ni ka kaku ndiꞌi san, te ni ka ndejioo san nuu ñuꞌu yichi.
ACT 28:1 Te nuu ja ni ka kaku san, saa ni ka jini san ja Malta nani ñuu ja oo maꞌñu ndute mar yun.
ACT 28:2 Te ñayiu ñuu yun ni ka kundaꞌu ini ñai jin ndiꞌi san, guaa ni ka xnaꞌi in ñuꞌu kaꞌnu, te ni ka kana ñai ja ni ka ndasaa san, chi vijin ndevaꞌa vi kuun sau.
ACT 28:3 Yun te ni xtutu Pablo in tnii tutnu yichi, te vi inka tnaa de tnu nuu ñuꞌu, te ni kee niꞌni ni in koo xeen nuu tutnu yun. Jino ti ja ni ka kiꞌin ña ñuꞌu yun, te ni kakuiko ni ti ndaꞌa de.
ACT 28:4 Te nuu ni ka jini maa ñayiu ñuu yun ja intakaa guaꞌa ti ndaꞌa de, te ni ka jinkondee de ka ndatnoꞌo de: ―Tee yaꞌa, chi vi ja ndaa ja tee jaꞌni ndiyi kuu de, yun guaa ndoꞌo de siaꞌa, chi visi ni kaku de nuu ndute mar, su maa chuꞌchi ja saꞌa ndaa ya kuechi ñayiu, tu ka kuini ya ja koteku de.
ACT 28:5 Su ni kisi Pablo ndaꞌa de, te ni kanakau koo yun nuu ñuꞌu, te ni tu nagua ni ndoꞌo saꞌun de.
ACT 28:6 Te ndiꞌi ñayiu yun, chi ka ndetu ni kai ja na ore, te jaa yiꞌndi de axi sanaa te kani xini de ja kuu de. Su nuu ni kunaꞌa ka ndetu de ja tu nagua ndoꞌo Pablo, te ni ka ndasama de tnoꞌo ka kaꞌan de, te ni ka kachi de ja in chuꞌchi kuu Pablo.
ACT 28:7 Te yatni yun oo ñundeꞌi in tee nani Publio ja kuu nijaꞌnu de nuu ñuu yun. Te ni kana ña de ja ni tanuu de veꞌe de ja ni ka oo san uni kiuu, te ni jito vaꞌa ña de.
ACT 28:8 Te kiuu yun katuu tata Publio yun nuu jito jin kueꞌe kiji vi kueꞌe niñi, te ni kiuu Pablo ni jinkoto ña de. Yun te ni ndakuatu de nuu ia Dios. Te nuu ni ndiꞌi ja ni ndakuatu de, te ni sonee de ndaꞌa de siki tee yun, te ni nduvaꞌa de.
ACT 28:9 Te vi ja siun ni saꞌa de tniuu yaꞌa, guaa ni jaꞌankuei sava ka ñayiu ka kuꞌu ja ka oo ñuu yun nuu oo Pablo, te vi ndiꞌi ni ka nduvaꞌa.
ACT 28:10 Guaa ni ka skutaꞌu ñai ndiꞌi nagua ka jaꞌni ña jin san. Te nuu ni kitnaꞌa kiuu ja kiꞌinkuei tuku san nuu inka barco, te ni ka jini mani ñai taka ja kokuu ichi nuu kiꞌinkuei san.
ACT 28:11 Te nuu uni yoo ja ni ka oo san ñuu Malta, te ni ka tnii tuku san in barco ja suni ni oo ñuu yun nii yoo vijin. Te barco yun, chi vaji ndee ñuu Alejandría, te ichi nuu barco yun ndiso uu chuꞌchi, in nani Cástor te inka nani Pólux.
ACT 28:12 Yun te ni jinokuei san ñuu Siracusa, te yun ni ka oo san uni kiuu.
ACT 28:13 Te vi ñuu yun ni kekuei san kuaꞌankuei san yuꞌu ndute mar, te saa ni jinokuei san ñuu Regio. Te inka kiuu ni jinkiꞌi tachi ichi sur, guaa vi kiuu uu ni, te ni jinokuei san ñuu Puteoli.
ACT 28:14 Te yun ni ka jinkuntnaꞌa san jin sava ñayiu ka skuaꞌa, te ni ka jikantaꞌu de ja ni ka kendoo san jin de uja kiuu. Yun te saa ni kekuei san ja kuaꞌankuei san Roma.
ACT 28:15 Te ja ni ka niꞌi tnoꞌo ñayiu ka skuaꞌa ka oo ñuu Roma ja kuaꞌankuei san, guaa ni kekuei de ja ni ka nditnaꞌa ña de nuu oo Foro Apio, in nuu nani Uni Taberna. Te nuu ni jini ña Pablo jin de, te ni ndakuantaꞌu de nuu ia Dios, te ni nukuꞌun ndee ini ka de.
ACT 28:16 Te nuu ni jinokuei san Roma, te ni ndakuñaꞌa capitán kuaꞌankuei jin san yun ndiꞌi tee ka oo vekaa ndaꞌa tee kuu nijaꞌnu yindaꞌa soldado maa Roma. Te ndia Pablo, chi ni ka taa siin ña de jin in soldado ja jito ña jin de.
ACT 28:17 Yun te saa nuu uni kiuu ja ni jinokuei san, te ni kana Pablo tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio ja ka oo Roma yun. Te nuu ni ka kututu de, te jiñaꞌa Pablo: ―Tata ñani, tu saꞌun na jakueꞌe saꞌa san siki ñayiu ñuo, ni siki nagua ni ka osaꞌa ndi yuao. Su vini saa, te ni ka kakuiko ña tnaꞌo judio jin san Jerusalén, te ni ka ndasiaꞌa ña de ndaꞌa tee Roma ja ni jasi ña de vekaa.
ACT 28:18 Su nuu ni ka saꞌa de ja ni naꞌma san na kuechi tavi san, te tu ni ka niꞌi de na kuechi tavi san. Yun guaa ni ka kuini de ja vi siaa ña de, chi tu na kuechi saꞌun san ja kuu san.
ACT 28:19 Su tu ni ka jandetu ñayiu ka kuu tnaꞌo judio, guaa kaꞌan san a tuu, su ni jikan san ja kii san nuu César, nagua ja na saꞌa ndaa de, su chi masu vaji san ja kaꞌan kuechi san siki ñayiu ñuo.
ACT 28:20 Te yun guaa tniuu yaꞌa kuu ja ni kana ña san ja kuni ña san vi kaꞌan san nuu ndiꞌi ni, chi kandija san ja ndetu san nagua ka ndetu kaꞌnu maa ñayiu ñuo Israel ja skunkuu nagua ni kee yuꞌu maa ia Dios, te yun guaa nuꞌni san jin cadena yaꞌa ―jiñaꞌa de.
ACT 28:21 Yun te ka jiñaꞌa tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu judio: ―Sein, vi ñani, ni in tutu tu nagua ka ndaniꞌi san ja vi tetniuu tnaꞌo judio ja ka oo ñuu Judea ja vi kukanu ini san ja jaꞌa ni. Te ni in tee ja vaji ndee yun, tu na in kenta ja kaꞌan kuechi siki ni axi kokaꞌan kueꞌe de ja jaꞌa ni.
ACT 28:22 Su ka kuini san ja vi konini san tnoꞌo kaꞌan ni vi naxa ndakani ini ni, chi ka jini san ja vi na saa ni nuu ka kaꞌan kuechi ñayiu ja tu ka jintnaꞌa ini ichi jaa Jesús ja jika ni kaxtnoꞌo ni ―ka jiñaꞌa de.
ACT 28:23 Yun te ni ka jani de in kiuu ja vi ndanitnaꞌa de. Te kiuu yun ni ka kututu kuaꞌa ñayiu veꞌe nuu oo Pablo, te ni jinkondee de ndee nuu neꞌe, te vi ndee nuu mañini ja ndakani de naxa tatnuni ia Dios, vi nduku de ja na vi jinkuiꞌnu kaji ini ñayiu, te na vi jino ini ichi ia Jesús jin tnoꞌo nagua yoso nuu Ley Moisés vi nagua ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa, ja suni ja ni ka okaꞌan de ja jaꞌa Jesús.
ACT 28:24 Te sava ñayiu ni ka jantaꞌu tnoꞌo kaꞌan Pablo, su savai, chi tu ni ka kandijai.
ACT 28:25 Te ja siun masu inuu ni ka kandija de, guaa ni ka ndayagua de ja noꞌokuei de veꞌe de, te jiñaꞌa Pablo tnoꞌo yaꞌa: ―Guaꞌa ni kaꞌan Espíritu ia Dios jin maꞌñu sagua Isaías, tee ni ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa, nuu ndi yuao nuu ni kaꞌan de:
ACT 28:26 Kuaꞌan nuu ñayiu ñuu yaꞌa, te kuñaꞌa ron: Ja jin soꞌi vi konini, su ma vi jinkuiꞌnu ini. Te vi kondiaꞌi jin nduchi nui, su ma vi kuni.
ACT 28:27 Chi ni ka kundee ndevaꞌa ini anu ñayiu yaꞌa, te tu ka jinkuiꞌnu ini, chi joo ni ka nini, te ka ndesi nduchi nui nagua ja ma kuu vi kuni jin nduchi nui ni ma vi konini jin soꞌi, ja vi jinkuiꞌnu ini jin anui, te kiukuei ichi rin, te ndasaꞌa rin anui ja skaku niꞌnu rin nuu yika kuechi, suaꞌa ni kaꞌan Isaías.
ACT 28:28 ’Te vitna guaa vi konaꞌa ni ja kiuu kuaꞌon, te tnoꞌo ja ni tetniuu ia Dios ja skaku niꞌnu ya jin yoon, tetniuu ya nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te ñayiu yun vi konini tnoꞌo ya ―jiñaꞌa Pablo.
ACT 28:29 Te nuu ni ndiꞌi ni kaꞌan Pablo tnoꞌo yaꞌa, te kuanoꞌokuei ñayiu judio ka tee tnaꞌa de ja jaꞌa tnoꞌo yaꞌa ichi kuanoꞌokuei de.
ACT 28:30 Te ni oo Pablo uu kuia mimiꞌi nuu in veꞌe ni otniuyaꞌu de, te ni ojantaꞌu de ndiꞌi ñayiu ni ka ojinkoto ña jin de.
ACT 28:31 Te ni ondakani de naxa tatnuni ia Dios vi ni okaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa maa Jitoꞌo Jesukristu, ni onune ni ichi ja ni okaxtnoꞌo de nuu ñayiu, te tu na in ni jasi niꞌnu. Saa ni kuu.
ROM 1:1 Maa san kuu Pablo, tee jinokuechi nuu Jesukristu. Ni kana ña ya jin san, te ni saꞌa siin ña ya, ni chitniuu ña ya ja ndakani san tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja skaku niꞌnu ya ñayiu.
ROM 1:2 Te tnoꞌo yaꞌa ni kee yuꞌu ya ama ka nagua yoso nuu tutu ii jin maꞌñu sagua tee ni ka ndakani tnoꞌo ya ndee janaꞌa.
ROM 1:3 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ndakani siki Jitoꞌo Jesukristu, Seꞌe ia Dios. Te suni kuu ya ndikin tata rey David nuu ni kuu ya niñi xikui de.
ROM 1:4 Te ni ndateku ya neꞌu ndiyi ni saꞌa Espíritu vii ia Dios, ja xneꞌe kaji ja Seꞌe Dios kuu ya, te oo ya jin jakaꞌnu maa Tata ya.
ROM 1:5 Te jin maꞌñu sagua Jesukristu, ni niꞌi san javii javaꞌa ja na koo jayiñuꞌu nuu ya, chi ni chitniuu ña ya ja ndakani san tnoꞌo ya, nagua ja vi koo ñayiu nii ñuyiu vi kandija ñai jin ya, te vi kuantnoꞌi tnoꞌo ya.
ROM 1:6 Te neꞌu ñayiu yun ka oo maa ni, ja ni kana ña Dios ja vi kokuu ni ñayiu maa Jesukristu.
ROM 1:7 Tee san tutu yaꞌa nuu ndiꞌi ni ja ka skuaꞌa ni ka oo ni ñuu Roma, chi kutoo ña Dios, te ni kana ña ya ja vi koo vii ni nuu ya. Te maa Tata Jaꞌnuo jin Jitoꞌo Jesukristu na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña, te vi koo ni jin jamani maa ya.
ROM 1:8 Te jaxtnañuꞌu ndakuantaꞌu san nuu ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu, ja jaꞌa ndiꞌi maa ni, chi nii ñuyiu jitenuu tnoꞌo, ka kaꞌan ñayiu ja ka kandija guaꞌa ni Jesús.
ROM 1:9 Chi testiu kuu maa Dios, ia xiin nuu jinokuechi san, ja vi ni ini ni anu san ndakani san tnoꞌo vaꞌa Seꞌe ya, te siun ni jikantaꞌu san ja jaꞌa ndiꞌi ni nuu ndakuatu san.
ROM 1:10 Te jikantaꞌu san nuu ia Dios ja nuu ja kuini maa ya, te na kune ya ichi ja kuu kejioo vaꞌa san jakoto ña san.
ROM 1:11 Chi ndioo ndevaꞌa ini san ja jakoto ña san, te kuu chituu ña san jin joo ja ni niꞌi san nuu Espíritu ia Dios, nagua ja vi koo yutnu ndiꞌi ni jin anu ni.
ROM 1:12 Te saa kaꞌan san, nagua ja vi ndakuñaꞌa nuu tnaꞌo tnoꞌo ndee ini, nagua ka kandija maa ni, vi suni saa ni kandija san.
ROM 1:13 Su kuini san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi kuni ni ja kuaꞌa jichi ni kuini san ja jakoto ña san. Su ndee vitna oo in ja jasi ichi ja tu kuu ja jakoto ña san. Chi kuini san ja jaa san nagua ja kuu chituu ña san ja vi koo yutnu ni, nagua ni saꞌa san jin ñayiu sava ka ñuu.
ROM 1:14 Chi ndita san ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu ka kaꞌan saꞌan griego vi nuu ñayiu ja tu ka jini saꞌan yaꞌa, nuu ñayiu ndichi vi nuu ñayiu tu inu ndichi.
ROM 1:15 Te maa san, chi kaꞌan ndevaꞌa san, ja suni jaa san nuu ka oo maa ni, ja ka kuu ni ñayiu Roma, te kaꞌan kachi san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu in in ni.
ROM 1:16 Chi tu kukanoo san jin tnoꞌo vaꞌa Jesús, chi ndiso tniuu kaꞌnu maa ia Dios, ja skaku niꞌnu ndiꞌi ñayiu ka kandija ya, xtnañuꞌu ka ñayiu judio, te suni saa ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ROM 1:17 Te nuu tnoꞌo vaꞌa Jesús xneꞌe naxa saꞌa ia Dios ja vi kokuo ñayiu ndaa ja ka kandijao, te siun ni vi kokandijao, nagua yoso nuu tutu ii: “Ñayiu ndaa, chi tekui jin ja kandijai” kachi tutu ii.
ROM 1:18 Chi ndee andivi xneꞌe ia Dios ja kiti ini ndevaꞌa ya nuu tetniuu ya tnundoꞌo ka tnaꞌa ñayiu kueꞌe ja ka saꞌa janeꞌe jayichi, chi jin jakueꞌe ka saꞌi yun, jasi ña jin tnoꞌo ndaa.
ROM 1:19 Su kuu vi kuni ñayiu naxa oo naxa kaa ia Dios nuu ja ka kuini, chi ja ni xneꞌe ya maa ya nui.
ROM 1:20 Chi visi ma kuu vi kunio jin nuo maa ia Dios, su kuu vi kunio ya jin maꞌñu sagua tniuu kaꞌnu ni saꞌa ya. Chi guaa ndee nuu ni jinkoo ñuyiu, ka jini kajio ja ia Dios kuu maa ya, te ndiso ya jakaꞌnu ya nikuii nikani. Te yun guaa tu nagua tee ñayiu ja tu jini ya.
ROM 1:21 Chi visi ka jini Dios, su tu ka chiñuꞌi ya ja Dios kuu ya, ni tu ka ndakuantaꞌui nuu ya. Chi saa suaꞌa ja tu jiniuꞌu ni ka ndakani ini, te ja inu ndee ini anui, guaa tu ni ka jinkuiꞌnu ini.
ROM 1:22 Ka kaꞌin ja ñayiu ndichi ka kui, su ñayiu vasa ka kui.
ROM 1:23 Chi saa suaꞌa, tu ni ka chiñuꞌi Dios, ia yeꞌe tajan ja tu jiꞌi saꞌun ya, te ni ka saꞌi nagua kaa in tee ja jiꞌi vi nagua ka ndaa tisala, axi kiti ka oo kuun ndaꞌa vi guaa ndee kiti ka ñuu maa nuu ñuꞌu, te ni ka chiñuꞌi.
ROM 1:24 Te yun guaa ni skana ichi ña Dios, ja vi saꞌi janeꞌe jayichi ja ka kuini mai, te ni ka ndasaneꞌe tnaꞌi ja kuu in ja kanoo ndevaꞌa.
ROM 1:25 Chi tu ni ka kandijai tnoꞌo ndaa ia Dios, chi saa suaꞌa tnoꞌo tnoꞌo yun ni ka kandijai, te ka nee yiñuꞌi vi ka chiñuꞌi nuu taka ja ni saꞌa ia Dios, te masu nuu maa ya, ja ni saꞌa ya yun. Te nuu maa ya guaa kanuu ja vi konee yiñuꞌo nikuii nikani. Saa na kokuu.
ROM 1:26 Te ja siun ka chiñuꞌi ndatniuu yun, guaa ni skana ichi ña ia Dios ja vi saꞌi janeꞌe jayichi ja kuu in ja kanoo ndevaꞌa. Chi vi guaa ndee ñasiꞌi ni ka saꞌa ña kuechi ñuyiu ndisa siꞌi ña.
ROM 1:27 Te suni saa ni teyii, chi ni ka xndendoo de ja vi nitnaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ka ndioo ka ini de ja vi saꞌa de tniuu kueꞌe jin ndisa teyii de. Te teyii jin teyii ka saꞌa de in ja kanoo ndevaꞌa, te ka tnaꞌa de tnundoꞌo jin yiki kuñu de siki ja siun ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi de yun.
ROM 1:28 Te ja siun tu ni ka kuini ja vi ndakuni ja ia Dios kuu ya, guaa ni skana ichi ña ya ja ka ndakani neꞌe ini, vi ka saꞌi taka jakueꞌe ndevaꞌa ja masu ja vi saꞌi kuu.
ROM 1:29 Te yun guaa ka saꞌi ninoꞌo ni janeꞌe jayichi: ka saꞌi kuechi ñuyiu, vi ka saꞌi tniuu neꞌe, vi ka ndioo ini ja vi konevaꞌa kuaꞌi, vi ka saꞌi jakueꞌe, vi ka kuu kuasun ndevaꞌa ini, vi ka jaꞌni ndiyi, vi ka tee tnaꞌi, vi ka xndaꞌu tnaꞌi, vi ka kaꞌin tnoꞌo neꞌe vi inu tnoꞌi.
ROM 1:30 Te ka kaꞌan kueꞌi siki inka ñayiu, vi ka skexikoi ia Dios, vi ka nani ñayiu, vi inu yachi ini, vi ka saꞌa teyii mai, vi ka ndukui ja vi saꞌa ñayiu jakueꞌe ja tu na ama ka saꞌi vi tu ka jantnoꞌi nuu yua siꞌi.
ROM 1:31 Te tu ka jinkuiꞌnu saꞌun ini, ni tu ka skunkui tnoꞌo ka kaꞌin, ni tu ka jini ja vi kaꞌan toi inka ñayiu, ni tu ka jini ja konekaꞌnu ini, vi ni tu ka jini ja vi kundaꞌu ini ñayiu.
ROM 1:32 Te ja ka jini guaꞌi nagua ni chiyukun Dios nuu sandaa ya kuechi, ja ñayiu saꞌa siun, te kanuu ja kui. Su visi ni saa, te ka saꞌa ni jakueꞌe, te vi ndee ka kusii ini nuu ka ndiaꞌi ja saꞌa inka ñayiu jakueꞌe yun.
ROM 2:1 Nuu saa te tu nagua tee maa ni ja kaꞌan kuechi ni siki inka ñayiu, tu ni ja saꞌi nani kuu ni ñayiu kuu maa ni, chi neꞌu ja kaꞌan kuechi ni yun, xtavi kuechi ni maa ni, chi inuu ni saꞌa maa ni jin ja kaꞌan kuechi ni siki ñayiu yun.
ROM 2:2 Su ka jinio ja ia Dios, chi saꞌa ndaa ya nuu jaꞌnde ya kuechi ñayiu ka saꞌa taka jakueꞌe yun.
ROM 2:3 Te maa ni, ja kaꞌan kuechi ni siki inka ñayiu saꞌa jakueꞌe, te vi suni saa ni saꞌa maa ni, ¿a ndakani ini ni ja kaku niꞌnu ni nuu kaꞌnde ndaa ia Dios kuechi ñayiu?
ROM 2:4 Ma skexiko maa ni javaꞌa ndevaꞌa ini ia Dios, chi jandee ini ya ja tu tetniuu ya tnundoꞌo tnaꞌa ni, chi ndetu nuu ni ya. ¿Te a tu jinkuiꞌnu ini ni ja javaꞌa ini ya nduku ja ndatnaꞌu ini ni nuu yika kuechi ni?
ROM 2:5 Su ja inu ndee ini anu ni, te tu ka kuini ni ja vi ndatnaꞌu ini ni nuu yika kuechi ni. Te suu kuu ja ka skaya kuaꞌa ni tnundoꞌo kii siki ni, kiuu sandaa ia Dios kuechi.
ROM 2:6 Te vi ndaniꞌi vi ndatnaꞌa maa ni na kuu na kuu na tniuu ni ka saꞌa in in ni.
ROM 2:7 Chi kuñaꞌa ya nuu ñayiu ni ka saꞌa javaꞌa nuu vi kotekui nikuii nikani, chi ka nduku ndei ja vi koi nuu yeꞌe tajan ya vi nuu oo jayiñuꞌu ja oo nikuii nikani.
ROM 2:8 Su kiti ini ndevaꞌa ya, te kuñaꞌa ya tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu ka tee tnaꞌa, te tu ka kuini vi kuantnoꞌi tnoꞌo ndaa, chi saa suaꞌa jakueꞌe ka jantnoꞌi.
ROM 2:9 Te koo kuaꞌa tnundoꞌo vi tnoꞌo suchi ini siki ndiꞌi ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, xtnañuꞌu ka jin ñayiu judio, te suni saa ni jin ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ROM 2:10 Su kuñaꞌa ia Dios nuu yeꞌe tajan ya vi jayiñuꞌu vi jamani ya nuu ndiꞌi ñayiu ka saꞌa javaꞌa, xtnañuꞌu ka nuu ñayiu judio, te suni saa ni nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ROM 2:11 Chi tu saꞌa siin siin ia Dios in in ñayiu, chi inuu ni ka kui nuu ya.
ROM 2:12 Te ndiꞌi ñayiu ka saꞌa yika kuechi, nuu tu na Ley Moisés ka nevaꞌi, te vi nai, visi tu na ley ka nevaꞌi. Te ndiꞌi ñayiu ka oo jin Ley Moisés, te ka saꞌi yika kuechi, te jin maꞌñu sagua Ley yun kaꞌnde Dios yika kuechi.
ROM 2:13 Chi ñayiu ndaa nuu ia Dios kuu ñayiu skunkuu nagua kaꞌan Ley, te masu nani ja nini naxa kaꞌan.
ROM 2:14 Chi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja tu na Ley Moisés ka nevaꞌi, saa inu taꞌu mai ja vi saꞌi nagua tatnuni Ley, su visi tu na Ley ka nevaꞌi, te maa ni mai ka kuu ley.
ROM 2:15 Chi ka xneꞌi mai jin tniuu ka saꞌi, na kuinio ja yoso tnoꞌo Ley yun nuu anui, te ja ka ñuꞌu ini mai kaxtnoꞌo ndaa ndiꞌi yaꞌa. Te tnoꞌo ja ka ndakani ini mai kaꞌan kuechi axi kaꞌan niꞌnu ja jaꞌi.
ROM 2:16 Te saa kokuu guaa ndee kiuu ja saꞌa ndaa ia Dios kuechi jin maꞌñu sagua Jesukristu ja ka ndakani yuꞌu ini ñayiu ja vi saꞌi. Te yaꞌa kuu tnoꞌo vaꞌa Jesús ja kaxtnoꞌo san.
ROM 2:17 Su maa ni ja ka kaꞌan ni ja ñayiu judio ka kuu ni, te ka chituu ni maa ni jin Ley Moisés, te ka saꞌa teyii ni maa ni ja ka oo ni jin Dios,
ROM 2:18 te ka kaꞌan ni ja ka jini ni nagua kuini Dios, chi kaxtnoꞌo Ley yun nuu ni ja vi kaji ni nagua kuu jaguaꞌa ka.
ROM 2:19 Te ka kukanu ini ni ja kuu vi xneꞌe ni ichi ia Dios nuu ñayiu tu ka jini saꞌun ja ka kui na kuinio ñayiu ndesi nuu, te ka sieꞌe ni ñuꞌu nuu ñayiu ka oo nuu nee.
ROM 2:20 Te ka ndakani ini ni ja kuu vi kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu tu ka jini saꞌun ichi ya vi nuu ñayiu inu vita ini na kuinio suchi kueli, chi nuu Ley ka nevaꞌa maa ni yoso tnoꞌo ndichi vi tnoꞌo ndaa.
ROM 2:21 Te maa ni ja kaxtnoꞌo ni nuu inka ñayiu, ¿te a tu ndakaxtnoꞌo ni nuu maa ni? Chi nuu ja maa ni kaxtnoꞌo ni ja ma vi suꞌu ñayiu, ¿te a tu suꞌu maa ni?
ROM 2:22 Te maa ni ja kaꞌan ni ja ma vi skindee tnaꞌa ñayiu, ¿te a tu skindee maa ni ñasiꞌi ni? Te nuu ja skexiko maa ni chuꞌchi, ¿te a tu suꞌu maa ni ndatniuu oo nuu veñuꞌu chuꞌchi yun?
ROM 2:23 Te maa ni, chi saꞌa teyii ni nuu kaꞌan ni ja oo ni jin Ley. ¿Su a tu skexiko ni ia Dios, nuu jisokava ni Ley yun?
ROM 2:24 Te ja siun ka saꞌa ni, guaa skunkuu nagua yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: “Ñayiu sava ka tatatnoꞌo ka kaneꞌe jin sivi ia Dios ja kuechi maa ni ja siun ka saꞌa ni, ja ka kuu ni ñayiu judio”.
ROM 2:25 Te jandaa ja jiniuꞌu ja ka yitnuni nuu yiki kuñuo nuu ja ka skunkuu ni tnoꞌo yoso nuu Ley Moisés. Su nuu ja tu ka skunkuu ni Ley yun, te tu jiniuꞌu, chi nani tnoꞌo ja tu ka yitnuni ni.
ROM 2:26 Te nuu ja in tee inka tatatnoꞌo tu yitnuni nuu yiki kuñu de, su skunkuu de nagua tatnuni nuu Ley, te nani tnoꞌo ja yitnuni nuu yiki kuñu de, visi tu yitnuni de.
ROM 2:27 Te tee inka tatatnoꞌo ja tu yitnuni nuu yiki kuñu de, su skunkuu guaꞌa de nagua yoso nuu Ley, te jin tniuu guaꞌa saꞌa de yun xtavi kuechi ña jin maa ni, ja tu skunkuu ni Ley, visi oo ni jin tnoꞌo ja yoso nuu Ley, vi yitnuni nuu yiki kuñu ni.
ROM 2:28 Chi tee ndija ja kuu de tee judio, masu nani naxa oo naxa kaa de, ni masu ja yitnuni yiki kuñu de.
ROM 2:29 Chi tee ndija ja tee judio kuu de, chi ndee ini ndee anu de kuu de in tee judio. Te ja yitnuni de, chi ndee ini ndee anu de yitnuni saꞌa Espíritu ia Dios, te masu nagua yoso nuu Ley. Te maa ia Dios kuu ia kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa jin tee saꞌa guaꞌa yun, te masu ñayiu ñuyiu.
ROM 3:1 Nuu saa, ¿te nagua ka niꞌo ja ka kuo ñayiu judio? ¿Axi nagua jiniuꞌu ja ka yitnuni nuu yiki kuñuo?
ROM 3:2 Kuaꞌa javii javaꞌa ka niꞌo, nuu ja vi kondiaꞌa guaꞌo. Chi xtnañuꞌu ka yoon ni kukanu ini ña ia Dios ja ni taa ya tnoꞌo ya nuo.
ROM 3:3 Nuu saa, te ¿naxa vi kachio? ¿A nuu ja ndee tnaꞌo judio tu ka skunkuu ndai, te a ja siun ka saꞌi, te xndendoo ia Dios ja ma skunkuu ndaa maa ya?
ROM 3:4 Ñaꞌa, masu saa kuu, chi ndiꞌi saꞌa ndaa maa ia Dios, visi ndiꞌi ñayiu inu tnoꞌo, nagua yoso nuu tutu ii ja kaꞌan rey David jin Dios: Vi kaꞌan ñayiu ja kuu ni ia skunkuu ndaa jin tnoꞌo kaꞌan ni, te kundee ni nuu ka xtavi kuechi ña ñayiu jin ni, kachi tutu ii.
ROM 3:5 Su nuu ja jin jakueꞌe ka saꞌo yun xneꞌe ja ia saꞌa ndaa kuu Dios, te ¿naxa vi kachio, nuu saa? ¿A kuu vi kaꞌon ja tu saꞌa ndaa Dios nuu tetniuu ya tnundoꞌo sikio? (Kaꞌan san nagua ka kaꞌan ñayiu ñuyiu.)
ROM 3:6 Ñaꞌa kuiti masu saa kuu. Chi nuu ja tu saꞌa ndaa ia Dios, ¿te naxa kuu saꞌa ndaa ya kuechi ñayiu ñuyiu?
ROM 3:7 Te ka kaꞌan sava ñayiu ja nuu ja tnoꞌo tnoꞌo kaꞌan san yaꞌa, jiniuꞌu ja kaya kuaꞌa ka jayiñuꞌu nuu tnoꞌo ndaa ia Dios, te ¿nau ja ka kaꞌan kuechi ni siki san, na kuinio in ñayiu oo yika kuechi?
ROM 3:8 Te nuu ja saa kuu, ¿te nau ja ma vi saꞌa kao jakueꞌe nagua ja na koo ka javaꞌa? Te saa ka xtavi kuechi ña sava ka ñayiu jin san nuu ka kachi ja saa kaxtnoꞌo san. Su ñayiu yun, chi nini kuu ja kiꞌinkuei nuu vi tniuyaꞌui yika kuechi.
ROM 3:9 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? ¿A ñayiu guaꞌa ka ka kuu yoon ja ka kuo ñayiu judio saa ñayiu yun? Ñaꞌa kuiti masu saa kuu. Chi ja ni kaꞌan san siki ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ndiꞌo ka tavi kuechi.
ROM 3:10 Nagua yoso nuu tutu ii: Ni in ñayiu tu na in saꞌa ndaa, ni invaa in tnoꞌi.
ROM 3:11 Tu na in jinkuiꞌnu ini, ni tu na in ndanduku ia Dios.
ROM 3:12 Ndiꞌi ñayiu ni ka kujioo nuu ichi ia Dios, te tu jiniuꞌu nagua ka saꞌi nuu ya. Tu na in saꞌa javaꞌa, tu ni invaa in tnoꞌi.
ROM 3:13 Te na kuinio yau ñaña ja nune kuu yoo sukuin, ja kaꞌin tnoꞌo kueꞌe, te jin yai xndaꞌui ñayiu, te yuꞌi ñuꞌu texeen koo ja saꞌi jakueꞌe.
ROM 3:14 Te ninoꞌo ni xtau tniaꞌi ñayiu, te saꞌi ja ka tnaꞌu ndevaꞌa ini ñayiu yun.
ROM 3:15 Te ñama ndevaꞌa kuaꞌankuei ja vi kaꞌni ndiyi.
ROM 3:16 Te ka skunai mai vi ka skendoo ndaꞌu ka skendoo kei ichi nuu ka jikai.
ROM 3:17 Te tu ka jini saꞌuin ichi nuu oo jamani.
ROM 3:18 Te ni tu ka ndiꞌni ja vi koyuꞌu niꞌnui ia Dios, kachi nuu tutu ii.
ROM 3:19 Su ka jinio ja ndiꞌi nagua kaꞌan nuu Ley Moisés, kaꞌan siki ñayiu ka oo jin Ley yun, nagua ja ndiꞌi ñayiu na vi kasi yuꞌu, te na saꞌa ndaa ia Dios yika kuechi ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
ROM 3:20 Chi ni in ñayiu ma kuu kokui ñayiu ndaa nuu ia Dios ja skunkui nagua tatnuni Ley, chi jin maꞌñu sagua Ley yun ka jinio ja ka oo yika kuechio.
ROM 3:21 Vitna te ni xneꞌe kaji ia Dios naxa ni saꞌa ya ja ka kuo ñayiu ndaa nuu ya, te masu jin maꞌñu sagua Ley. Te yaꞌa kee kaji nuu maa Ley Moisés vi tnoꞌo ni ka tee, tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
ROM 3:22 Chi saꞌa ia Dios ja vi kokuo ñayiu ndaa nuu ya jin maꞌñu sagua ja ka kandijao Jesukristu, te saa saꞌa ya jin ndiꞌi ñayiu ka kandija ya, chi tu saꞌa siin siin ya in in ñayiu.
ROM 3:23 Chi ndiꞌo ni ka saꞌa yika kuechi, te ni ka kuu jikao nuu yeꞌe tajan ia Dios.
ROM 3:24 Su ni chindee ni chituu ña ia Dios, te suaꞌa ni ni saꞌa ya ja vi kokuo ñayiu ndaa nuu ya jin maꞌñu sagua Jesukristu, ja ni ndatau ña ya nuu yika kuechio.
ROM 3:25 Chi ni soko ña ia Dios jin Jesukristu ja kuu ya, te jin niñi ya ja ni jati yun vi niꞌo ja kuakaꞌnu ini Dios yika kuechio jin maꞌñu sagua ja ka kandijao Jesukristu. Saa ni saꞌa ia Dios nagua ja xneꞌe ya maa ya ja ia ndaa kuu ya. Chi ni jandee jakaꞌnu ini ya, te tu ni tetniuu ya tnundoꞌo ja jaꞌa yika kuechi ni ka osaꞌo ama ka.
ROM 3:26 Su tiempu vitna masu saa kuu, chi xneꞌe ya ja ia saꞌa ndaa kuu ya, nagua ja vi kuni ñayiu ja ia ndaa kuu ya, te saꞌa ya ja ñayiu ka kandija Jesús vi kokui ñayiu ndaa nuu ya.
ROM 3:27 Nuu saa, ¿te ndenu oo ja ka kuu teyii ñayiu jaguaꞌa ka saꞌi nuu ia Dios? Ja ni ndiꞌi. ¿Te na jaꞌa kuu? Chi ma kuu kokuu teyio ja skunkuo tniuu ja tatnuni Ley, chi maa ni ja kandijao Jesukristu.
ROM 3:28 Nuu saa te ja ni ka kundaa inio ja ia Dios saꞌa ja ka kuo ñayiu ndaa jin ja ka kandijao, te masu ja ka skunkuo nagua tatnuni Ley Moisés.
ROM 3:29 Te ¿a maa ni Dios ñayiu judio kuu ia Dios? ¿Te a masu suni Dios ñayiu sava ka tatatnoꞌo kuu ya? Saa kuu, chi jandaa ndija ja suni Dios ñayiu sava ka tatatnoꞌo kuu ya.
ROM 3:30 Chi invaa ni Dios oo, te maa ya saꞌa ja vi kokuo ñayiu ndaa nuu ya jin ja ka kandijao Jesukristu, visi kuu ni ñayiu judio ja ka yitnuni nuu yiki kuñui axi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja tu ka yitnuni.
ROM 3:31 Nuu saa, ¿te a ja ka kandijao Jesukristu saꞌa ja tu jiniuꞌu ka Ley? Ñaꞌa kuiti masu saa kuu. Chi saa suaꞌa ka saꞌo ja kendoo guaꞌa ka Ley.
ROM 4:1 Te nuu ja saa kuu, te naxa vi kaꞌon siki ndi tatao Abraham, ¿naxa ni kendoo ndaa de nuu ia Dios nuu saa?
ROM 4:2 Chi nuu ja ni jinkokuu de ñayiu ndaa nuu ia Dios jin tniuu ni saꞌa de, te jandaa ndija ja kokuu teyii de, su masu nuu ia Dios.
ROM 4:3 Chi saa kaꞌan nuu tutu ii: “Ni kandija Abraham ia Dios, te jin ja kandija de yun ni jantaꞌu ña Dios ja tee ndaa kuu de”.
ROM 4:4 Su nuu ja in ñayiu satniuu, te yaꞌu ja niꞌi yun, chi masu in ja kutaꞌui kuu, chi in ja ndita nui kuu.
ROM 4:5 Su ñayiu ja tu na tniuu saꞌi, su kandijai Dios, te saꞌa ya ja kokui ñayiu ndaa, visi ñayiu saꞌa jakueꞌe kui, chi jin ja kandijai yun jantaꞌu ña Dios ja ñayiu ndaa kui.
ROM 4:6 Suni saa ni kaꞌan David, ja na taꞌu na ndetu ñayiu jantaꞌu ña ia Dios ja kui ñayiu ndaa nuu ya, visi tu na tniuu ni saꞌi.
ROM 4:7 Suaꞌa ni kaꞌan David ja yoso nuu tutu ii: Na taꞌu na ndetu ñayiu ni jakaꞌnu ini ia Dios jakueꞌe saꞌi, vi ni kindee ya yika kuechi.
ROM 4:8 Na taꞌu na ndetu tee ja tu xtavi kuechi ña ia Dios jin yika kuechi de, kachi nuu tutu ii.
ROM 4:9 ¿Te a maa ni ñayiu judio ja ka yitnuni nuu yiki kuñu de guaa nase inu taꞌu inu ndetu de? Ñaꞌa, chi suni nase inu taꞌu inu ndetu ñayiu ja tu ka yitnuni nuu yiki kuñu de. Chi ja ni ka kaꞌon ja ni jantaꞌu ña Dios jin Abraham ja tee ndaa kuu de nuu ya jin ja ni kandija de.
ROM 4:10 ¿Te na ama ni jantaꞌu ña Dios jin Abraham ja tee ndaa kuu de nuu ya? ¿A nuu ja yitnuni nuu yiki kuñu de axi nuu chiaꞌan ka? Ni jantaꞌu ña ya nuu kuini ka ja kitnuni de.
ROM 4:11 Te nuu kuee ka, te ni jinkitnuni nuu yiki kuñu Abraham, te suu kuu in seña, axi na kuinio seyu ja ni jantaꞌu ña ia Dios ja kuu de tee ndaa nuu ya jin ja kandija de. Su visi kuini ka ja kitnuni nuu yiki kuñu de, te ni jantaꞌu ña ia Dios nagua ja kokuu de yua ndiꞌi ñayiu ka kandija ja tu ka yitnuni nuu yiki kuñui, nagua ja jin ja ka kandijai, te suni kuantaꞌu ña ia Dios ja ka kui ñayiu ndaa nuu ya.
ROM 4:12 Te suni kuu de yua ñayiu ka yitnuni nuu yiki kuñui, su masu maa ni ja ka yitnuni, chi suni ka ndikin nagua ni kandija ndi tatao Abraham ama ka ja chitnuni de nuu yiki kuñu de.
ROM 4:13 Chi ni kee yuꞌu ia Dios nuu Abraham ja vi niꞌi de jin tatatnoꞌo de ñuyiu ja vi saꞌa jajin de, te masu ja ni skunkuu de Ley, chi ja ni kandija de tnoꞌo ni kee yuꞌu ya, yun guaa ni jantaꞌu ña ya ja kuu de tee ndaa.
ROM 4:14 Chi nuu ja maa ni ñayiu ka skunkuu Ley ka kuu ñayiu vi niꞌi nuu vi saꞌa jajin, nuu saa te tu jiniuꞌu ja ka kandijao ia Dios, te suni tu ni jiniuꞌu tnoꞌo ni kee yuꞌu ya nuu Abraham.
ROM 4:15 Chi nuu ley vaji ja kiti ini ia Dios, te tetniuu ya tnundoꞌo siki ñayiu. Su nuu tu na ley oo, te suni tu na yika kuechi oo.
ROM 4:16 Te yun guaa nuu ka kandija ñayiu ia Dios, te suaꞌa ni vi niꞌi ja chindee chituu ña ya. Te yun kukutu tnoꞌo ni kee yuꞌu ya nuu ndiꞌi tatatnoꞌo Abraham, te masu maintnoꞌo ni nuu ñayiu ka oo jin Ley, chi suni jin ñayiu ka kandija nagua ni kandija Abraham. Te ni jinkokuu de yua ndiꞌo,
ROM 4:17 nagua yoso nuu tutu ii: “Ni jani ña rin ja kokuu ron yua ñayiu kuaꞌa ñuu”. Te maa de kuu yuao nuu ia Dios, ia xiin nuu ni kandija de, ja ndaxteku ya ndiyi, te kaꞌan ya ja koo in ja chiaꞌan ka ja koo.
ROM 4:18 Visi tu nagua ndetu kaꞌnu ka Abraham ja koo in seꞌe de, su ni kandija de tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios, te ni ondetu kaꞌnu de, saa te ni jinkokuu de yua ñayiu kuaꞌa ñuu, nagua ni kaꞌan Dios nuu de: “Suaꞌa kuaꞌa ndikin tata ron vi koo”.
ROM 4:19 Te ni oo yutnu Abraham jin ja kandija de, visi ja yatni in ciento kuia oo de, te ja ni jini de ja ni kuyatni ja kuu de, chi ja ni kuu nijaꞌnu ndevaꞌa de. Te ñasiꞌi de Sara, chi ña ni kuu ja koo seꞌe ña.
ROM 4:20 Te tu ni ndakani ini de, chi ni oo yutnu de jin tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios ja koo seꞌe de, te yun ni kandija guaꞌa ka de, te ni chiñuꞌu de ia Dios.
ROM 4:21 Chi ni kukanu ndaa ini de ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu Dios, te saꞌa ya ndiꞌi nagua ni kee yuꞌu ya.
ROM 4:22 Te yun guaa ni jantaꞌu ña Dios ja tee ndaa kuu de nuu ya jin ja kandija de.
ROM 4:23 Te masu maintnoꞌo ni siki Abraham kuu ja yoso nuu tutu ii: “Ja ni jantaꞌu ña Dios ja tee ndaa kuu de jin ja kandija de”.
ROM 4:24 Chi suni yoso siki yoon, ja ni jantaꞌu ña ya ja ñayiu ndaa ka kuo nuu ya, chi ka kandijao ia ni ndaxteku Jitoꞌo Jesús neꞌu ndiyi.
ROM 4:25 Chi ni jaꞌan ya ni jiꞌi ya ja jaꞌa yika kuechio, te ni ndateku ya nagua ja vi kokuo ñayiu ndaa nuu ia Dios.
ROM 5:1 Nuu saa te ka kuo ñayiu ndaa nuu ia Dios jin ja ka kandijao ya, te ni ka ndumanio jin ya jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu.
ROM 5:2 Chi jin ja ka kandijao Kristu, te vi niꞌo ja chindee chituu ña ia Dios jion. Te yun guaa ka oo yutnuo, te ka kusii inio, ja ka ndetu kaꞌnuo ja vi niꞌo ja vi koo yeꞌe vi koo tajaon.
ROM 5:3 Te masu maintnoꞌo ni jin yaꞌa, chi suni vi kokuu sii inio nuu ka tnaꞌo tnundoꞌo, chi ka jinio ja nuu tnundoꞌo yun ka niꞌo ja vi kuandee inio.
ROM 5:4 Te nuu ka jandee inio tnundoꞌo yun, te kekuei guaꞌo nuu ia Dios. Te nuu kekuei guaꞌo nuu ia Dios, te ka ndetu kaꞌnuo ja vi koo jin ya.
ROM 5:5 Te ja ka ndetu kaꞌnuo ya, tu taa kanoo ña, chi ja kutoo ña ia Dios oo chitu ini anuo jin maꞌñu sagua Espíritu ya, ja ni taa ya nuo.
ROM 5:6 Chi nuu ña kuu saꞌun nagua vi saꞌo ja vi skaku niꞌnuo mao, mamaa saa ni jiꞌi Kristu ja jaꞌa ñayiu kueꞌe.
ROM 5:7 Te ndija ja vijin kuu ja kaꞌan in ñayiu ja kui ja jaꞌa inka ñayiu, ni ja jaꞌa in ñayiu ndaa, axi saa vatuni oo in ñayiu ja oo anui ja kui ja jaꞌa in ñayiu guaꞌa ndevaꞌa.
ROM 5:8 Su xneꞌe ia Dios ja kutoo ña ya jion, chi visi ñayiu ka oo yika kuechi ka kuo, su ni tetniuu ya Kristu ja ni jiꞌi ya ja jaꞌo.
ROM 5:9 Te viꞌi ka vitna ja ni ka kuo ñayiu ndaa nuu ia Dios jin maꞌñu sagua niñi Kristu ja ni jati nuu ni jiꞌi ya, te jin maa ya ka kukanu ndaa inio ja vi kaku niꞌnuo nuu tnundoꞌo ja tetniuu Dios ja jaꞌa yika kuechio.
ROM 5:10 Chi nuu ni ka onee uꞌu tnaꞌo jin Dios, te ni ka ndumani tnaꞌo jin ya jin maꞌñu sagua ja ni jiꞌi Seꞌe ya, te viꞌi ka vitna ja ni ka ndumanio jin Dios, te vi kaku niꞌnuo nuu tnundoꞌo, chi teku Kristu.
ROM 5:11 Te masu maintnoꞌo ni yaꞌa, chi suni vi kokuu sii inio nuu Dios jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu, chi jin Kristu ni kentakueio ja ni ka ndumani tnaꞌo jin Dios.
ROM 5:12 Nuu saa te ja invaa tee ni saꞌa yika kuechi, te ni kiuu yika kuechi yun nii nii ñuyiu. Te ni jiꞌi de ja ni saꞌa de yika kuechi, te kueꞌe ja ni jiꞌi de yun ni yaꞌa nuu ndiꞌi ñayiu, chi ndiꞌo ni ka saꞌa yika kuechi.
ROM 5:13 Chi ama ka ja kuñaꞌa ia Dios Ley nuu Moisés, te ja ka saꞌa ñayiu ñuyiu yika kuechi. Su nuu tu na ley, te tu na in xtavi kuechi ña jin yika kuechi yun.
ROM 5:14 Su visi ni saa, te guaa ndee kiuu ni oo Adán jin guaa ndee kiuu ni oo Moisés, ndiꞌi ñayiu ni ka ojiꞌi jin yika kuechi, visi yika kuechi yun, masu ja ni ka okuu soꞌi nuu in ja tatnuni kuu, nagua ni saꞌa Adán ja tu ni jantnoꞌo de tnoꞌo ja ni tatnuni Dios. Te Adán kuu na kuinio kuandaꞌu ia kii.
ROM 5:15 Su javii javaꞌa ja ni skutaꞌu ña ia Dios, chi masu inuu kuu jin yika kuechi ni saꞌa Adán. Chi jin yika kuechi invaa tee yun, ni ka jiꞌi kuaꞌa ñayiu. Su jin maꞌñu sagua in tee ja kuu Jesukristu skutaꞌu ña ia Dios in jakaꞌnu ka, te saꞌa ña in javaꞌa jin kuaꞌa ñayiu.
ROM 5:16 Te ja skutaꞌu ña ia Dios, masu inuu kuu jin yika kuechi ni saꞌa in tee, chi jandaa ja invaa yika kuechi, te ni ka tau tniaꞌo ja vi kuo. Su ja ni skutaꞌu ña ia Dios kuu ja ka kuo ñayiu ndaa nuu ya, visi kuakuaꞌa yika kuechi ni ka osaꞌo.
ROM 5:17 Chi nuu ja jin yika kuechi invaa tee saꞌa ja vi kuu ndiꞌo, te viꞌi ka ñayiu chindee chituu ia Dios, te skutaꞌu ña ya ja vi kokuo ñayiu ndaa nuu ya, te vi kotekuo nuu tatnuni ya jin maꞌñu sagua in tee kuu Jesukristu.
ROM 5:18 Nuu saa te ja yika kuechi invaa tee kuu Adán, ni saꞌa ja ni ka tau tniaꞌa ndiꞌi ñayiu, te suni jin tniuu ndaa ja ni saꞌa Jesukristu ni jakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi ndiꞌi ñayiu, nagua ja vi kotekui jin ya.
ROM 5:19 Chi nagua tu ni jantnoꞌo in tee nuu ia Dios, te kuaꞌa ñayiu ni ka kanakau nuu yika kuechi, te suni saa ni ja invaa tee ni jantnoꞌo nuu ia Dios, te kuaꞌa ñayiu ka kuu ñayiu ndaa nuu ya.
ROM 5:20 Su nuu ni jiñaꞌa ia Dios Ley nuu Moisés, te ni tuu ndijin ja ni kaya yika kuechi, su nuu ni kaya kuaꞌa yika kuechi, te ni kaya kuaꞌa ndevaꞌa ka javii javaꞌa ia Dios.
ROM 5:21 Chi nagua saꞌa yika kuechi ja kundee ja ka jiꞌi ñayiu, te suni saa ni saꞌa javii javaꞌa Dios, chi kundee ja ka kuo ñayiu ndaa nuu ya, nagua ja vi kotekuo nikuii nikani jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu.
ROM 6:1 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? ¿A vi kosaꞌa nio yika kuechi nagua ja kaya javii javaꞌa ia Dios?
ROM 6:2 Ñaꞌa, masu saa kuiti kuu. Chi ja ni ka jiꞌo nuu yika kuechio, te ¿naxa kuu vi kosaꞌa kao yika kuechi?
ROM 6:3 ¿Te a tu ka jini ni ja in ni ka oo jin Jesukristu nuu ni ka janduteo? Chi na kuinio ni ka jiꞌo jin ya nuu ni jiꞌi ya.
ROM 6:4 Chi ja ni ka janduteo kuu na kuinio ja in ni ni ka junkoyuꞌo jin Kristu, te ni ka jiꞌo nagua ja vi ndatekuo ja vi nduo ñayiu jaa, nagua ni ndateku Kristu jin jakaꞌnu maa Tata Dios ja yeꞌe tajan ya.
ROM 6:5 Chi in ni ka oo jin Kristu, te na kuinio ja ka jiꞌo jin ya nuu ni jiꞌi ya, te suni in ni ka oo jin ya nuu ni ndateku ya.
ROM 6:6 Chi ka jinio ja ama ka ni ka osaꞌo jakueꞌe, te na kuinio ja ni ka intakueio jin Kristu nuu cruz, nagua ja na naa yiki kuñu ja ni ojioꞌo ja saꞌa yika kuechi yun, te ma vi kokunukuechi kao nuu yika kuechi.
ROM 6:7 Chi ñayiu ni jiꞌi, te ja ni kakui ja ma kunukuechi kai nuu yika kuechi.
ROM 6:8 Te nuu ja ni ka jiꞌo jin Kristu, te na vi kandijao ja suni ka tekuo jin ya.
ROM 6:9 Chi ka jinio ja ni ndateku Kristu neꞌu ndiyi, te ma kuu saꞌun ka ya, chi jakueꞌe ja jaꞌni ña, ma kuu saꞌun ka nagua saꞌa ña jin ya.
ROM 6:10 Chi nuu ni jiꞌi ya, te invaa ni jichi ni jiꞌi ya ja jaꞌa yika kuechi ja ma kuu saꞌun ka ya. Su ja teku ya vitna, chi teku ya ja saꞌa ya nagua kuini ia Dios.
ROM 6:11 Te suni saa ni maa ni, vi ndakani ini ni na tnoꞌo ja ni ka jiꞌi ni nuu yika kuechi, su ka teku ni nuu ia Dios ja ka oo ni jin Jitoꞌo Jesukristu.
ROM 6:12 Yun guaa ma vi kuandetu ka ni ja vi kosaꞌa yiki kuñu ni yika kuechi, ni ma vi kuantnoꞌo ka ni ja vi saꞌa ni jakueꞌe.
ROM 6:13 Ni ma vi tnaa ka ni maa ni nuu yika kuechi ja vi kokuu ni na kuinio in ndatniuu ja saꞌa jakueꞌe, chi suaꞌa kuaꞌankuei ni nuu ia Dios na kuinio in ñayiu ni ndateku neꞌu ndiyi, te vi kuñaꞌa ni maa ni nuu ya na kuinio in ndatniuu ja saꞌa ndaa.
ROM 6:14 Chi ma kokuu nijaꞌnu ka yika kuechi nuu in in ni, chi masu ka oo ka ni jin Ley Moisés, chi suaꞌa javii javaꞌa Dios ka oo jin ni.
ROM 6:15 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? ¿A vi kosaꞌa nio yika kuechi kuu ka masu ka oo kao jin Ley Moisés, chi kundaꞌu ini ña ia Dios jion? Ñaꞌa, masu saa kuiti kuu.
ROM 6:16 Chi ja ka jini maa ni, ja nuu ja kiꞌinkuei ni nuu in ñayiu ja vi kunukuechi ni, te vi kuantnoꞌo ni tnoꞌo kaꞌin, te ka jinokuechi ni nuu ñayiu xiin nuu ka jantnoꞌo ni yun. Te suni saa ni kuu, ¿a ka jantnoꞌo ni nuu yika kuechi ja jaka ña nuu vi kuu ni, axi ka jantnoꞌo ni nuu ia Dios ja vi kokuu ni ñayiu ndaa nuu ya?
ROM 6:17 Su vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, ja visi ni ka ojinokuechi ni nuu yika kuechi, su ni ka jantnoꞌo ni jin ndee ini ndee anu ni tnoꞌo ia Dios ja ni ka kaxtnoꞌo nuu ni.
ROM 6:18 Te nuu ni ka kaku ni ja ma vi kunukuechi ka ni nuu yika kuechi yun, te ni kiukuei ni ja vi kunukuechi ni nuu ia Dios ja vi saꞌa ndaa ni nuu ya.
ROM 6:19 Kaꞌan ndaꞌu ni san, chi tu ka oo yutnu ni ja vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni tnoꞌo ja kuini san kaxtnoꞌo san yaꞌa. Chi ama ka ni ka jiñaꞌa ni maa ni nuu janeꞌe jayichi ja ni ka osaꞌa ni jakueꞌe. Su vitna te vi kuñaꞌa ni maa ni ja vi kunukuechi ni nuu tniuu ndaa, te vi kokuu ni ñayiu vii ñayiu vaꞌa nuu ia Dios.
ROM 6:20 Chi nuu ni ka ojinokuechi ni nuu yika kuechi, te tu ni ka ondioo ini ni ja vi kunukuechi ni nuu tniuu ndaa.
ROM 6:21 ¿Te nagua ni ka niꞌi ni ja ni ka osaꞌa ni yika kuechi yun? Vitna te ninoꞌo ni ka ndukanoo ni, chi sandiꞌi te jaka ña ja vi kuu ni.
ROM 6:22 Su vitna ja ni ka kaku ni nuu yika kuechi, te ni kiukuei ni ja ka jinokuechi ni nuu ia Dios. Saa te ka kuu ni ñayiu vii ñayiu vaꞌa nuu ya, te sandiꞌi te jaka ña nuu vi koteku ni nikuii nikani.
ROM 6:23 Chi yaꞌu ja ka niꞌo ja ka saꞌo yika kuechi kuu ja vi kuo, su ja skutaꞌu ña ia Dios kuu ja vi kotekuo nikuii nikani jin Jitoꞌo Jesukristu.
ROM 7:1 Ja ka jini maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, naxa kaꞌan nuu Ley, te ka jini ni ja Ley, chi tatnuni nuu ñayiu nini ja tekui.
ROM 7:2 Te suni saa ni kuu jin in ñasiꞌi ja ni tnandaꞌa ña, chi kaꞌan ley ja kuanyuꞌu kuandetu ña nuu yii ña nini ja teku de. Su nuu ja na kuu de, te kaku ña nuu ley ja ni ojantnoꞌo ña nuu yii ña.
ROM 7:3 Te yun guaa nuu ja nitnaꞌa ña jin inka teyii, su teku yii ña, te skindee ña yii ña. Su nuu ja ni jiꞌi yii ña, te ja ni kaku ña nuu ndaꞌa de, kaꞌan ley, te kuu ndatnandaꞌa ña jin inka teyii ja tu na ñasiꞌi, te tu skindee ña yii ña, chi ja ni jiꞌi de.
ROM 7:4 Te suni saa ni maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, chi na kuinio ja ni ka jiꞌi ni nuu Ley jin maꞌñu sagua Kristu, ja ni jiꞌi ya nuu cruz, nagua ja kuu vi koo ni jin inka ja kuu Kristu, ia ni ndateku neꞌu ndiyi, nagua ja saa te vi saꞌo tniuu guaꞌa nuu ia Dios.
ROM 7:5 Chi ama ka, nuu ni ka osaꞌo yika kuechi, ni jiniuꞌu Ley ja ni kaya ka jakueꞌe ka ndioo inio, te suu ni jaka ña ja vi kuo.
ROM 7:6 Su vitna chi na tnoꞌo ja ni ka jiꞌo nuu Ley ja ni okuu nijaꞌnu nuo, te ni ka kakuo ja ma vi kunukuechi kao nuu, nagua ja vi kunukuechio nuu ia Dios, te vi nduo jao jin Espíritu ya, chi masu ka oo kao jin tnoꞌo ja yoso nuu Ley janaꞌa.
ROM 7:7 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? ¿A vi kaꞌon ja Ley ndiso yika kuechi? Ñaꞌa, masu saa kuiti kuu. Su sein, chi ma kuu kuni san ja oo yika kuechi san nuu suaꞌa te tu na Ley, chi suni ma kuu kuni san ja jioꞌo san nagua nevaꞌa inka ñayiu, nuu suaꞌa te tu yoso nuu Ley: “Ma kojioꞌo ron nagua nevaꞌa inka ñayiu”.
ROM 7:8 Su yika kuechi san, chi ni kejaꞌa jin nagua tatnuni Ley ja ma vi saꞌo kuechi, te saa viꞌi ka ni ndioo ini san ja saꞌa san ndiꞌi jakueꞌe jasuaꞌa. Chi nuu suaꞌa te tu na Ley, te tu nagua saꞌa ña yika kuechi yun jin san.
ROM 7:9 Su ni oo in tiempu ja tu ni jini san Ley, te ni osii ini san. Su nuu ni jini san tnoꞌo ja tatnuni Ley, te ni niꞌi ndee yika kuechi san, te na kuinio ja ni jiꞌi maa san nuu ia Dios.
ROM 7:10 Te ni nukuꞌun san ja maa tnoꞌo ja tatnuni Ley ja taa ja vi kotekuo, ni jaka ña ja ni jiꞌi san nuu ia Dios.
ROM 7:11 Chi yika kuechi yun ni kejaꞌa jin nagua tatnuni Ley ja ma vi saꞌo kuechi, su ni xndaꞌu ña jin san, te vi jin maa tnoꞌo tatnuni Ley yun ni jaꞌni ña jin san.
ROM 7:12 Te yun guaa Ley Moisés, chi jandaa ndija ja Ley ii kuu. Te tnoꞌo ja tatnuni yun, chi tnoꞌo ii, tnoꞌo ndaa, tnoꞌo vaꞌa kuu.
ROM 7:13 Nuu saa, ¿te a tnoꞌo vaꞌa yaꞌa ni jaka ña ja ni jiꞌi san? Ñaꞌa, masu saa kuiti kuu. Chi yika kuechi yun ni jaꞌni ña jin san jin maꞌñu sagua tnoꞌo vaꞌa yaꞌa, nagua ja saa te xneꞌe kaji ja yika kuechi kuu. Saa te xneꞌe tnoꞌo ja tatnuni Ley yun ja jakueꞌe ndevaꞌa kuu yika kuechi.
ROM 7:14 Chi ka jinio ja Ley, chi vaji nuu maa Espíritu ia Dios. Su sein, chi ja ñayiu ñuyiu kuu san, te na kuinio ja ni kuyaꞌu san ja jinokuechi san nuu yika kuechi.
ROM 7:15 Chi tu jinkuiꞌnu ini san nagua kuu ja saꞌa san, chi tu saꞌa san nagua kuini san, chi saa suaꞌa ja skexiko san yun kuu ja saꞌa san.
ROM 7:16 Te nuu ja saꞌa san nagua tu kuini san ja saꞌa san, te jin yun ndakuni san ja oo guaꞌa Ley.
ROM 7:17 Nuu saa te masu maa san kuu ja saꞌa jakueꞌe yun, chi yika kuechi ja oo ini anu san kuu ja saꞌa.
ROM 7:18 Te jini san ja ini anu san axi kokachio nuu yiki kuñu san, tu kuiti na javaꞌa oo, chi kuini san ja saꞌa san javaꞌa, su tu nindee san ja saꞌa san.
ROM 7:19 Chi tu saꞌa san javaꞌa nagua kuini san, chi saa suaꞌa jakueꞌe ja tu kuini san saꞌa san.
ROM 7:20 Te nuu ja saꞌa san nagua tu kuini san ja saꞌa san yun, te masu maa san kuu ja saꞌa, chi yika kuechi ja oo ini anu san kuu ja saꞌa.
ROM 7:21 Te saa ndoꞌo san, chi jandaa ndija ja nuu kuini san ja saꞌa san javaꞌa, te maa ni jakueꞌe nukuꞌun san ini anu san.
ROM 7:22 Chi ndee ini ndee anu san kusii ini san jin Ley ia Dios.
ROM 7:23 Su jini san ja nuu yiki kuñu san oo in ja saꞌa tneñu nuu jajintnuni san, te suu kuu ley yika kuechi, ja jasi ña jin san ja tu kuu saꞌa san javaꞌa.
ROM 7:24 Nuu saa te ndaꞌu ni ka san. ¿Na in skaku niꞌnu yiki kuñu san ja ma kuu san?
ROM 7:25 Ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja ni skaku niꞌnu ña ya jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu. Chi ni jinkuiꞌnu ini san ja maa san jin jajintnuni san jinokuechi san nuu Ley ia Dios, su yiki kuñu san, chi jinokuechi nuu ley yika kuechi.
ROM 8:1 Nuu saa te vitna, te ñayiu ka oo jin Jesukristu, tu nagua vi kotavi kai ja vi tniuyaꞌui nuu ia Dios, chi tu ka saꞌa kai nagua kuini yiki kuñui, chi ka saꞌi nagua kuini maa Espíritu ia Dios.
ROM 8:2 Chi ley Espíritu ia Dios taa ja ka tekuo jin maꞌñu sagua Jesukristu, ia ni skaku niꞌnu ña nuu ley yika kuechi ja ma vi kuo.
ROM 8:3 Chi ni saꞌa ia Dios nagua tu ni kuu saꞌa Ley Moisés, chi vita kuu Ley, te ndakui ka yiki kuñu. Yun guaa ni tetniuu ia Dios Seꞌe ya ja ni kii ya ja vi oo vi kaa ya na kuinio in tee ja oo yika kuechi. Te ni soko ya maa ya ja jaꞌa yika kuechi yun, saa te ni xtau tniaꞌa ia Dios yika kuechi ka saꞌo.
ROM 8:4 Saa ni saꞌa ya, nagua ja na kuu vi skunkuo ja vi saꞌa ndao nagua tatnuni ley, ja vi saꞌo nagua kuini Espíritu ia Dios, te ma vi kosaꞌa kao nagua kuini yiki kuñuo.
ROM 8:5 Chi ñayiu saꞌa nagua kuini yiki kuñui, chi ninoꞌo ni ja kuu yiki kuñui ndakani ini. Su ñayiu saꞌa nagua kuini Espíritu ia Dios, chi ndakani ini ja saꞌi nagua kuini maa Espíritu.
ROM 8:6 Te ñayiu ndiꞌni nagua kuu yiki kuñui, te jaka ña ja kui. Su ñayiu ndiꞌni Espíritu ia Dios, te jaka ña ja kotekui vi koi jin jamani.
ROM 8:7 Su ñayiu ndiꞌni ja kuu yiki kuñui, te jini uꞌui ia Dios, chi tu jantnoꞌi ley ya, te ni ma kuu ja skunkui.
ROM 8:8 Te ñayiu saꞌa nagua kuini yiki kuñui, ma kuu saꞌi ja junkuaan ini ña ia Dios jin.
ROM 8:9 Su maa ni, ja tu ka saꞌa ka ni nagua kuini yiki kuñu ni, chi ka saꞌa ni nagua kuini Espíritu, nuu ja jandaa ja oo Espíritu ia Dios ini anu in in ni. Te ñayiu ja tu oo Espíritu Kristu ini anui, te tu oi jin ya.
ROM 8:10 Su nuu ja oo ya ini anu ni, te visi jandaa ndija ja ni jiꞌi yiki kuñu ni ja jaꞌa yika kuechi ni, su teku anu ni, chi ni saꞌa Dios ja ni nduu ni ñayiu ndaa nuu ya.
ROM 8:11 Te nuu ja oo ni jin Espíritu ia Dios, ja ni ndaxteku Jesús neꞌu ndiyi, te maa ya ja ni ndaxteku Jesús saꞌa ja vi ndateku yiki kuñu ni neꞌu ndiyi jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios ja oo ini anu ni.
ROM 8:12 Nuu saa, vi ñani vi kuaꞌa, te nini kuu ja vi saꞌo nagua kuini Espíritu Dios, su masu ja vi saꞌo nagua kuini yiki kuñuo.
ROM 8:13 Chi nuu ja ka saꞌa ni nagua kuini yiki kuñu ni, te vi kuu ni. Su nuu ja jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios vi xnaa ni tniuu kueꞌe ni ka osaꞌa ni yun, te vi koteku ni.
ROM 8:14 Chi ndiꞌi ñayiu ja ka ndikin Espíritu ia Dios, te seꞌe Dios ka kui.
ROM 8:15 Chi Espíritu ja ni ka niꞌi ni nuu ia Dios, masu in espíritu ja jaka ña ja vi kunukuechi tuku ni nuu vi kuu ni, ja vi koyuꞌu ni, chi Espíritu saꞌa ja ndakuanseꞌe ña ia Dios jion kuu, te suu saꞌa ja vi kana jao nuu ya: “Tata yua san kuu ni”.
ROM 8:16 Te maa Espíritu ia Dios xneꞌe ini anuo, ja ka kuu ndijao seꞌe ia Dios.
ROM 8:17 Te ja seꞌe ia Dios ka kuo, guaa suni vi niꞌi taꞌuo ja vi saꞌa jajion nuu ni kee yuꞌu ia Dios ja taa ya nuo, ja vi nagua niꞌi taꞌuo jin maa Kristu, chi inuu ni tnundoꞌo ka tnaꞌo jin ya vitna, nagua ja suni vi koo yeꞌe vi koo tajaon jin ya.
ROM 8:18 Ndakani ini san ja tnundoꞌo ka tnaꞌo vitna, chi masu ja vaviꞌi kuu, nuu ja na vi skintnaꞌo jin jayiñuꞌu ia Dios ja vi koo jion nuu kuee ka.
ROM 8:19 Chi ndiꞌi ja ni saꞌa ia Dios ka ndioo ndevaꞌa ini, vi ka ndetu kaꞌnu ja vi kuni naxa vi koo ñayiu ka kuu seꞌe ya.
ROM 8:20 Chi ni xtau tniaꞌa Dios ndiꞌi ja ni saꞌa ya, te ni ka skunai tniuu guaꞌa ja vi saꞌi, su masu ja saa ka kuini mai vi saꞌi, chi saa ni kuini maa Dios ja kokuu. Su ni kendoo ka in ja ka ndetu kaꞌnu ja vi koo guaꞌa.
ROM 8:21 Chi ndiꞌi ja ni saꞌa Dios ma vi kokunukuechi ka nuu vi naa, te vi kaku nagua ja vi koo in nuu vii ndevaꞌa, nuu vi koo seꞌe ia Dios.
ROM 8:22 Chi ka jinio ja ndiꞌi ja ni saꞌa ia Dios ka tnana ndaꞌu vitna, na kuinio in ñasiꞌi ja ni tuu ja kaku lulu.
ROM 8:23 Te masu maintnoꞌo ni ja ni saꞌa ia Dios ka tnaꞌa tnundoꞌo, chi suni ndee yoon, ja ka nevaꞌo Espíritu ia Dios ja ni ka kutaꞌu xtnañuꞌo nuu ya, chi ka tnana ndaꞌuo ndee ini ndee anuo, vi ka ndetu kaꞌnuo na kiuu guaa vi nduo seꞌe ya ja ndataa ya inka yiki kuñu jao.
ROM 8:24 Chi jin ja ka ndetu kaꞌnuo ni ka niꞌo ja ni skaku niꞌnu ña ia Dios. Su nuu ja ka ndetuo in ja kandiaꞌo jin nuo, te in ja masu ka ndetu kaꞌnuo kuu. Chi ¿nagua kuu ja ka ndetuo nuu saa?
ROM 8:25 Su nuu ja ja ka ndetuo kuu in ja kuini ka ja vi kunio, te ma vi skuitao mao na vi kondetu kaꞌnu nio.
ROM 8:26 Te saa ni maa Espíritu ia Dios, chi suni chituu ña ya jion nuu ka skuitao mao, chi tu ka jinio naxa vi kaꞌon vi nagua vi kakaon nuu ka ndakuatuo. Su maa Espíritu kaꞌan niꞌnu ja jaꞌo nuu ia Dios, te vi tnana ndaꞌu ya nuu ia Dios ja vi ma niꞌo naxa kaꞌon.
ROM 8:27 Su maa ia Dios ja ndiaꞌa ya ini anuo, chi jini ya nagua kuini maa Espíritu nuu kaꞌan niꞌnu ja jaꞌo. Chi jikan taꞌu Espíritu nagua kuini maa ia Dios ja jaꞌa ñayiu maa ya.
ROM 8:28 Te ka jinio ja ñayiu ka kutoo ia Dios, chi ndiꞌi ni ja chituu ña ya ja kekuei guaꞌa jin, te ñayiu yaꞌa ka kuu ja ni kana ya ja vi saꞌi nagua kuini maa ya.
ROM 8:29 Chi ñayiu ja ni jini maa ia Dios ndee janaꞌa, suni ni kaji ña ya nagua ja vi koi nagua oo maa Seꞌe ya, nagua ja maa Seꞌe ya kokuu suchi xtnañuꞌu neꞌu kuaꞌa ñani vi kuaꞌi.
ROM 8:30 Chi ñayiu ni kaji ya, suni ni kana ña ya ja vi saꞌi nagua kuini ya. Te ñayiu ni kana ya suni ni saꞌa ya ja vi kokui ñayiu ndaa. Te ñayiu ni saꞌa ya ja na vi kokui ñayiu ndaa, suni ni saꞌa ya ja vi koyeꞌe vi kotajain nagua oo maa ya.
ROM 8:31 Nuu saa, ¿te naxa ka vi kachio? Chi nuu ja ka oo jin ia Dios, te tu na in kuu koo sikio.
ROM 8:32 Chi nuu ja Dios, tu ni kuxii ya Seꞌe maa ya, chi ni soko ña ya ja ni jiꞌi ja jaꞌa ndiꞌo. Te ja ni taa ya Seꞌe ya, te suni saa ni taa ya ndiꞌi taka ja ka jaꞌni ña jion.
ROM 8:33 Tu na in kuu kaꞌan kuechi nuu ia Dios siki ñayiu ni kaji ya, chi maa Dios kuu ia ni saꞌa ja ni ka ndui ñayiu ndaa.
ROM 8:34 Te tu na in kuu ja xtavi kuechi ña jion nuu ia Dios, chi ni jiꞌi Kristu ja jaꞌo. Te suni suu ya kuu ia ni ndateku. Te oo ya ndaꞌa kuaꞌa ia Dios ja kaꞌan niꞌnu ya ja jaꞌo.
ROM 8:35 Te tu na in kindee ja kutoo ña Kristu jion. Chi ni tnundoꞌo, te ni tnoꞌo suchi ini, te ni nuu ka sondikin ña ñayiu jion, te ni tnama, te ni nuu tu ka niꞌo saꞌun vi kuiꞌnuo, te ni nuu oo tnoꞌo yuꞌu, ni ja vi kaꞌni ña, ma kindee.
ROM 8:36 Chi yoso nuu tutu ii: Ja jaꞌa maa ni te ndiꞌi ni kiuu ka kuini ja vi kaꞌni ña jin san, chi ka kuu san na kuinio ndikachi ja kuaꞌan ti nuu kuu ti, kachi tutu ii.
ROM 8:37 Su visi ndiꞌi tnundoꞌo yaꞌa ka tnaꞌo, su vi kundeo nuu ndiꞌi yaꞌa jin maꞌñu sagua ia kutoo ña jion.
ROM 8:38 Te yun guaa kukanu ndaa ini san ja tu na in kindee ja kutoo ña ya. Ni ja jaꞌni ña, ni ja tekuo, ni ia ka jinokuechi nuu Dios, ni ja ka kuu nijaꞌnu ka, ni ja tatnuni ja vaji nuu Tachi, ni ja oo vitna, ni ja koo nuu kuee ka,
ROM 8:39 ni ja oo ndee sukun, ni ja oo ndee kunu ka, ni in ja ni saꞌa ia Dios, ma kuu ja kindee ja kutoo ña ia Dios jion, jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu.
ROM 9:1 Kaꞌan ndaa san, chi oo san jin Kristu, te tu xndaꞌu ña san, chi Espíritu ia Dios ndeka nduu ña jin san ja ndakani ini san, yun guaa jini san ja oo ndaa.
ROM 9:2 Te kusuchi ndevaꞌa ini san vi siun ni tnaꞌu ini anu san,
ROM 9:3 ja jaꞌa tnaꞌa kuikin san ja ka kui ñayiu judio, chi nuu suaꞌa te kuu ja chituu san jin, chi vi maa san na tau tniaꞌa, te na kujioo san nuu Kristu ja jaꞌi.
ROM 9:4 Chi ñayiu ñuu Israel ka kui, te ni ndakuanseꞌe ña Dios, te yeꞌe tajan ya ni oo ya jin, te ni saꞌa ya tratu jin, te ni jiñaꞌa ya Ley ya nui jin maꞌñu sagua Moisés, te ni xneꞌe ya naxa vi chiñuꞌi nuu ya, vi ni kee yuꞌu ya kuaꞌa tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa nui.
ROM 9:5 Te suni tatatnoꞌo ndi nijaꞌnu san ka kui, te nuu tatatnoꞌo san yun ni kii Kristu ja ni kuu ya in ñayiu. Te maa ya kuu Dios ja tatnuni ya siki ndiꞌi. Te kaꞌnu kuu ya nikuii nikani. Saa na kokuu.
ROM 9:6 Su masu ja tu ni skunkuu tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios nuu ñayiu Israel, chi masu ndiꞌi ñayiu Israel ka kuu ndija ñayiu ñuu Israel.
ROM 9:7 Te suni masu ndiꞌi seꞌe Abraham ka kuu seꞌe de, chi jiñaꞌa ia Dios nuu de: “Jin maꞌñu sagua maa ni seꞌe ron Isaac vi koo ndikin tata ron”.
ROM 9:8 Te jin tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios jinkuiꞌnu inio ja ni in seꞌe ja ni kaku nagua kuini in teyii jin ñasiꞌi, masu seꞌe ia Dios ka kui, chi maa ni seꞌe ja kaku nuu skunkuu tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios ka kuu ndija tatatnoꞌo de.
ROM 9:9 Chi tnoꞌo yaꞌa kuu ja ni kee yuꞌu ia Dios nuu Abraham: “Vi maa kiuu ja ni jani rin, ndajiokuiin rin te ja koo in seyii luluu Sara”.
ROM 9:10 Te masu maintnoꞌo ni yaꞌa kuu ja ni kee yuꞌu ia Dios, chi suni nuu ni junkuꞌun lulu Rebeca, te kuati ka kui jin invaa ni yuai, te suu de kuu ndi tata velu san Isaac.
ROM 9:11 Te vi kuini ka ja vi kakui ja vi saꞌi javaꞌa axi ja uꞌu, te ja ni kaꞌan ia Dios naxa kokuu, nagua ja saa, te skunkuu nagua kuini maa ia Dios ja ni kaji ña ya, te masu nagua ka saꞌa maa ñayiu, chi nagua kana ña maa ya.
ROM 9:12 Chi jiñaꞌa ia Dios nuu Rebeca ja suchi kaꞌnu yun kokunukuechi nuu suchi lule ka.
ROM 9:13 Te suni yoso nuu tutu ii: “Ni kutoo rin Jacob, te ni skexiko rin Esaú”.
ROM 9:14 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? ¿A tu saꞌa ndaa ia Dios ja saꞌa ya siun nuu saa? Ñaꞌa kuiti.
ROM 9:15 Chi guaa ndee janaꞌa ni kaꞌan ia Dios nuu Moisés: “Kundaꞌu ini rin ñayiu kundaꞌu ini maa rin, te konekaꞌnu ini rin nuu ñayiu konekaꞌnu ini maa rin”, jiñaꞌa ya.
ROM 9:16 Te yun guaa Dios, chi tu kundaꞌu ini ya ñayiu jin ja kuini axi ja saꞌi, chi maa ya kaji na ñayiu kuini ya ja kundaꞌu ini ya.
ROM 9:17 Chi suni saa yoso nuu tutu ii ja ni kaꞌan ya jin Faraón guaa ndee jananaꞌa: “Ni jani ña rin jin ron ja kuu ron rey, nagua ja saa te xneꞌe rin tniuu kaꞌnu saꞌa rin nuu ron, nagua ja kutenuu sivi rin ja vi kuni ñayiu nii ñuyiu”, jiñaꞌa ya.
ROM 9:18 Te yun guaa kundaꞌu ini ya na ñayiu kuini ya ja kundaꞌu ini ya, te saꞌa ndee ya anu na ñayiu kuini ya ja saꞌa ndee ya ini anui.
ROM 9:19 Su yun te vi kaꞌan ni nuu san: “Nuu ja saa kuu, ¿te naxa xtavi kuechi ia Dios ñayiu? Chi ma kuu vi saꞌi siki nagua kuini maa ya ja saꞌa ya”, vi kachi ni.
ROM 9:20 Su maa ni, ¿na in kuu ni ja kondakan tnoꞌo ni nagua saꞌa ia Dios? ¿A kuu kaꞌan in kisi ñuꞌu nuu ñayiu ni saꞌa ña jin: “¿Nau ja saa siaꞌa ni saꞌa ña ni jin san?”
ROM 9:21 Chi ñayiu saꞌa kisi yun, ¿a ma kuu saꞌi jin ñuꞌu yun nagua kuini mai? Chi jin in ni ñuꞌu yun kuu saꞌi in kisi guaꞌa ka axi in kisi kaa ndaꞌu ka.
ROM 9:22 Te suni saa saꞌa ia Dios, chi kuini ya xneꞌe ya ja kiti ini ya nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja vi kuni ndiꞌi ñayiu tniuu kaꞌnu ja saꞌa ya jin. Su ni jandee jakaꞌnu ini ya jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe yun, ja vi tniuyaꞌui jin ja ka saꞌi, ja kuaꞌankuei nuu vi nai.
ROM 9:23 Te suni kuini ya ja xneꞌe ya jin yoon ja kaꞌnu ndevaꞌa kuu nuu tatnuni ya, chi ni kundaꞌu ini ña ya jion, te ni saꞌa tuaꞌa ña ya ja vi koo nuu yeꞌe tajan ya.
ROM 9:24 Saa ni kuu ja ni kana ña ya jin yoon, savao ka kuu ñayiu judio, te savao ka kuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ROM 9:25 Chi suni saa ni kaꞌan ya nuu tutu ii ni tee Oseas nuu kaꞌan suaꞌa: Ñayiu ja masu ñayiu ñuu rin ni ka okui xnani rin jin ñayiu ñuu maa rin vitna, te ñayiu ja tu ni okutoo rin, vitna te kokutoo rin jin.
ROM 9:26 Te vi maa nuu ni kaꞌan rin ja masu ñayiu ñuu rin ka kuu ron, vi maa yun vi nuu konani ron seꞌe ia Dios teku, vitna, kachi tutu ii.
ROM 9:27 Suni ni kaꞌan Isaías siki ñayiu Israel: “Visi ni kaya ndikin tata Israel na kuinio ñuti nduei yuꞌu ndute mar, su ndesaa ni guaa vi kaku niꞌnu,
ROM 9:28 chi ñama skunkuu Jitoꞌo Dios ja sandaa ya yika kuechi ñayiu ñuyiu”, kachi tutu ii.
ROM 9:29 Te suni ni kaꞌan Isaías suaꞌa: Nuu ja maa Jitoꞌo ia ndakui ndevaꞌa, tu ni xndendoo ya tatatnoꞌo, te vi kokuu inuo jin ñayiu ñuu Sodoma axi vi ndoꞌo nagua ni ka ndoꞌo ñayiu ñuu Gomorra, kachi tutu ii.
ROM 9:30 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? Ka jinio ja ñayiu sava ka tatatnoꞌo, visi tu ni ka ndukui ja vi saꞌa ndai, su jin maꞌñu sagua ja ka kandijai ni saꞌa ia Dios ja ni ka ndui ñayiu ndaa.
ROM 9:31 Su ñayiu ñuu Israel, chi visi ni ka ndukui ja vi skunkui Ley, su tu ni ka kundei ja vi koo ndai jin maꞌñu sagua Ley yun.
ROM 9:32 ¿Te nau, nuu saa? Saa, chi ni ka ndukui ja vi koo ndai jin maꞌñu sagua tniuu guaꞌa ka saꞌi, te masu jin ja ka kandijai ya. Te yun guaa ni ka kachi jaꞌi yuu ja skachi jaꞌa ña, te suu kuu Kristu.
ROM 9:33 Chi saa yoso nuu tutu ii: Guaa ndee ñuu Sión kani rin in yuu ja skachi jaꞌa ña, chi suu kuu in kava ja skanakau ña. Te ñayiu ja kandija ia yun, chi ma kendoi ja kanoo, kachi tutu ii.
ROM 10:1 Jandaa ndija, vi ñani vi kuaꞌa, ja ndioo ndevaꞌa ini anu san, te ndakuatu san nuu ia Dios ja jaꞌa ñayiu ñuu san Israel nagua ja na skaku niꞌnu ña ya jin.
ROM 10:2 Chi ndakani maa san ja jaꞌi ja ka ndioo ndevaꞌa ini ja vi chiñuꞌi ia Dios, su tu ka chiñuꞌi ya nagua kuini maa ya.
ROM 10:3 Chi tu ka jinkuiꞌnu ini naxa saꞌa ia Dios ja vi kokui ñayiu ndaa nuu ya, te yun guaa ka ndukui jin nagua ka kuini mai ja vi kokui ñayiu ndaa, te tu ka jantaꞌui nagua saꞌa ya ja vi kokui ñayiu ndaa nuu ya.
ROM 10:4 Chi ja kuini Ley ja kenta kaxtnoꞌo kuu ja jaꞌa Kristu, nagua ja ndiꞌi ñayiu ka kandija ya vi kokui ñayiu ndaa.
ROM 10:5 Chi siki ñayiu kaꞌan ja kui ñayiu ndaa ja skunkui Ley, ni tee Moisés: “Ñayiu ja skunkuu nagua yoso nuu Ley, te kotekui ja jaꞌa Ley yun”, kachi tutu ii.
ROM 10:6 Su siki ñayiu ndaa nuu ia Dios jin maꞌñu sagua ja kandijai, kaꞌan tutu ii suaꞌa: “Ma ndakani ini ni jin anu ni: ¿Na in kaa ndee andivi?” Chi yun kuu ja nukuakai Kristu ja koo ya jion.
ROM 10:7 Te ni ma kachi ni: “¿Na in kiꞌin ndee ñuu jiꞌi?” Chi yun kuu ja nukuakai Kristu neꞌu ndiyi ja koo ya jion.
ROM 10:8 ¿Te naxa kaꞌan tnoꞌo yoso nuu tutu ii yaꞌa, nuu saa? Kachi suaꞌa: “Oo yatni tnoꞌo ya nuu ni, chi ñuꞌu tnoꞌo ya yuꞌu ni vi ini anu ni”, kachi. Te suu tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ka kandijao ja ka kaxtnoꞌo san nuu ñayiu.
ROM 10:9 Chi nuu ja jin yuꞌu ni naꞌma ni ja Jesús kuu Jitoꞌo ni, te kandija ni jin anu ni ja ia Dios ni ndaxteku ya neꞌu ndiyi, te kaku niꞌnu ni.
ROM 10:10 Chi jin anuo kandijao nagua ja kokuo ñayiu ndaa, te jin yuꞌo naꞌmao ja Jesús kuu Jitoꞌo, nagua ja skaku niꞌnu ña ya.
ROM 10:11 Chi kaꞌan nuu tutu ii: “Ndiꞌi ñayiu ja kandija ya, ma vi kendoi ja kanoo”, kachi tutu.
ROM 10:12 Chi tu saꞌa siin ya ñayiu judio jin ñayiu sava ka tatatnoꞌo, chi maa ya kuu Jitoꞌo ndiꞌo, te kuñaꞌa ya kuaꞌa javii javaꞌa nuu ñayiu ka ndakakuneꞌe ña jin ya.
ROM 10:13 Chi suaꞌa yoso nuu tutu ii: “Ndiꞌi ñayiu ja ndakakuneꞌe sivi Jitoꞌo, te skaku niꞌnu ña ya”, kachi tutu.
ROM 10:14 Su ¿naxa vi ndakakuneꞌi ya nuu ja tu ka kandijai ya? ¿Te naxa vi kandijai ya nuu ja tu na ndee ka nini tnoꞌo ya? ¿Te naxa vi konini tnoꞌo ya nuu ja tu na in kaxtnoꞌo?
ROM 10:15 ¿Te naxa vi kaxtnoꞌi nuu ja tu na in tetniuu ña jin? Nagua yoso nuu tutu ii: “¡Nase vivii siꞌin ka nevaꞌa ñayiu ja kuaꞌankuei ka ndakani tnoꞌo mani vi ka ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios!”, kachi tutu.
ROM 10:16 Su masu ndiꞌi ñayiu ni ka jantnoꞌo tnoꞌo vaꞌa Jesús. Yun guaa ni jikan tnoꞌo Isaías suaꞌa: “Jitoꞌo san, ¿te na in kandija tnoꞌo ni ndakani san?” jiñaꞌa de.
ROM 10:17 Te yun guaa ja kandijao vaji nuu ninio tnoꞌo ya, te ja ninio vaji nuu ka kaxtnoꞌo tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuo.
ROM 10:18 Su jikan tnoꞌo san, ¿a ndija ja tu ni ka onini ñayiu Israel tnoꞌo ya? Ñaꞌa, masu ndija, chi ni ka onini. Yun guaa yoso nuu tutu ii: Chi ninii ñuyiu ni kenta tnoꞌo ja ka kaꞌin, te ndee jaꞌa ñuyiu ni kenta tnoꞌo ya, kachi tutu.
ROM 10:19 Su jikan tnoꞌo tuku san: ¿A tu ni ka jinkuiꞌnu ini ñayiu Israel naxa saꞌa ia Dios? Ni ka jinkuiꞌnu ini, su tu ni ka jantaꞌui, chi xtnañuꞌu ka Moisés ni kaꞌan tnoꞌo ia Dios nuu kaꞌan suaꞌa: Saꞌa rin ja vi kokuu kuasun ini ron nuu ñayiu sava ka ñuu ja masu invaa ñayiu maa rin ka kui, te saꞌa rin ja vi kiti ini ron siki ñayiu sava ka ñuu ja ka kui ñayiu vasa.
ROM 10:20 Te saa ni Isaías, chi ni kundee ini de ni kaꞌan kaji de tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios: Ñayiu tu ni ka ndanduku ña jin rin, ni ka ndaniꞌi ña, te ni xneꞌe rin maa rin nuu ñayiu ja tu ka ndakan tnoꞌo ña jin rin, kachi tutu.
ROM 10:21 Su ja jaꞌa ñayiu Israel ni kaꞌan Isaías tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios nuu kaꞌan ya suaꞌa: “Nduu vi ñuu kana rin ñayiu ñuu ja inu soꞌo ndevaꞌa vi inu ndee ini”, kachi Isaías.
ROM 11:1 Nuu saa te jikan tnoꞌo san: ¿A ni skana ichi ña ia Dios jin ñayiu ñuu ya Israel? Ñaꞌa, masu saa kuu. Chi suni ñayiu Israel kuu sein, chi tatatnoꞌo Abraham vi ndikin tata maa Benjamín kuu san.
ROM 11:2 Tu ni skana ichi ña ia Dios jin ñayiu ñuu ya Israel, chi guaa ndee janaꞌa ni kaji ña ya. ¿Axi tu ka jini ni ja kaꞌan nuu tutu ii ja jaꞌa Elías ja nuu ni ndakuatu de nuu ia Dios? Te ni kaꞌan kuechi de ja jaꞌa ñayiu ñuu de Israel, te jiñaꞌa de suaꞌa:
ROM 11:3 “Jitoꞌo san, ni ka jaꞌni ña tnaꞌa san Israel jin tee ka ndakani tnoꞌo ni, te ni ka xnani de nuu ka soko san kiti nuu ni, te maintnoꞌo ni ka maa san kendoo, te suni ka nduku ndee de ja vi kaꞌni ña de jin san”, jiñaꞌa de.
ROM 11:4 Su yun te jiñaꞌa ia Dios nuu de: “Ñaꞌa, chi ja ni tavaꞌa rin uja mil teyii Israel ja tu ka jaꞌnu jiti de nuu chuꞌchi nani Baal”, jiñaꞌa ya.
ROM 11:5 Te suni saa ni tiempu vitna, chi kendoo ka joo ñayiu Israel ja ni kaji ña ia Dios, chi ni kundaꞌu ini ña ya jion.
ROM 11:6 Chi nuu ja ni kundaꞌu ini ña ya jion kuu ja ni kaji ña ya, te masu jin tniuu ja ka saꞌo kuu. Chi nuu ja jin tniuu ja ka saꞌo kuu ja ni kaji ña ya jion, te masu ndija ja ni kundaꞌu ini ña ya jion nuu saa.
ROM 11:7 Nuu saa, ¿te naxa vi kachio? Chi tu ni ka niꞌi ñayiu Israel ja ka ndukui ja vi kokui ñayiu ndaa nuu ia Dios. Su savai chi ni kaji ña maa ya, te ni ka niꞌi. Te sava kai, chi ni ka saꞌa ndei ini anui,
ROM 11:8 nagua kaꞌan nuu tutu ii: “Ni saꞌa ia Dios ja ñayiu yun vi koo ndee ndevaꞌa ini anui, ja ni tu ka ndiaꞌi jin nduchi nui axi vi konini tnoꞌo ya jin soꞌi, te vi saa ka oi ndee kiuu vitna”, kachi tutu ii.
ROM 11:9 Te suni yoso nuu tutu ii ni tee David: Viko kueli ja ka saꞌi na nduu in ja skanakau ña jin, vi in xeyu, nagua ja jin yun vi nanakaui, te na vi tnaꞌi tnundoꞌo.
ROM 11:10 Te na vi ndesi nduchi nui nagua ja ma vi kondiaꞌi, te na vi ndatoso yatai nikuii nikani ni, kachi tutu.
ROM 11:11 Nuu saa te jikan tnoꞌo san: ¿A ma kuu kuiti ka ndiukuei ñayiu Israel nuu ia Dios ja siun ni ka kachi jaꞌi te ni junkuei? Ñaꞌa, masu saa kuiti kuu. Chi suaꞌa ja ni ka kusoꞌo ñayiu Israel nuu ia Dios kuu nuu ni nune ichi ja ni ka kaku niꞌnu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, nagua ja saa te vi kokuu kuasun ini ñayiu Israel ja jaꞌa ñayiu yun.
ROM 11:12 Chi nuu ja jin yika kuechi ja ni ka saꞌa ñayiu Israel, ni jiniuꞌu ja ni ka niꞌi ñayiu ñuyiu javii javaꞌa, te jin ja ni ka kachi jaꞌi, te ni junkuei nuu jakueꞌe ni ka niꞌi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja vi kaku niꞌnui, nuu saa te viꞌi ka kokuu nuu vi ndajiokuiin ñayiu Israel ja ndiukuei nuu ia Dios.
ROM 11:13 Su kaꞌan san in tnoꞌo nuu ni ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo. Chi maa ia Dios ni chitniuu ña jin san ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya nuu in in maa ni, te tanuu ni ini san saꞌa san tniuu ja ni chitniuu ña ya jin san.
ROM 11:14 Chi jin tniuu saꞌa san yaꞌa kuini san ja ndee sava ñayiu ka kuu tatatnoꞌo san na vi kuu kuasun ini ja jaꞌa ni, saa te vi kaku niꞌnui.
ROM 11:15 Chi nuu ni xndajioo ña ia Dios jin ñayiu Israel, ni nune ichi ja ni kiukuei ñayiu ñuyiu ja ni ndakaꞌan mani ña ya jin. Te suni saa ni kokuu jin ñayiu Israel, kiuu ja kuantaꞌu ña ya jin, chi vi kotekui kiuu yun ja ka kui na kuinio ndiyi vitna.
ROM 11:16 Chi xtaa vixin ja ka keneꞌe ñayiu Israel nuu yujan xtnañuꞌu kuu xtaa vixin ii, te suni saa ni kuu ii sava ka yujan yun. Te nuu ja ni saꞌa ii ia Dios yoꞌo tnu, te suni ni kuu ii ndaꞌa tnu.
ROM 11:17 Chi ñayiu Israel ka kuu na kuinio ndaꞌa yutnu olivo vaꞌa, te ni teꞌnde sava ndaꞌa tnu. Te nuu tniuu ndaꞌa tnu yun ni ndatnaa ña ia Dios jin maa ni, ja ka kuu ni na kuinio ndaꞌa tnu olivo yuku. Saa te ni ka nduu ni tnu olivo vaꞌa, ja ka teku ni jin yoꞌo tnu olivo vaꞌa yun.
ROM 11:18 Su ma vi saꞌa teyii ni maa ni nuu ñayiu Israel, ja ka kui na kuinio ndaꞌa yutnu ni teꞌnde. Su nuu ja ka saꞌa teyii ni, te vi konaꞌa ni ja masu maa ni ka xteku yoꞌo yutnu yun, chi maa yoꞌo tnu yun xteku ña jin in in ni.
ROM 11:19 Te vatu ni vi kachi ni: “Saa chi ni jaꞌnde ya sava ndaꞌa yun nagua ja kuu ndatnaa ña ya jin san nuu olivo yaꞌa”, vi kachi ni.
ROM 11:20 Vatuka, su ni jaꞌnde ña ya jin, chi tu ka kandijai ya, te ni ndatnaa ña ya nuu tniui, chi maa ni ja ka kandija ni. Te yun guaa ma vi kokuu vixin ni, chi suaꞌa vi koyuꞌu niꞌnu ni nuu ia Dios.
ROM 11:21 Chi nuu ja tu ni jakaꞌnu ini ia Dios nuu maa tnu olivo vaꞌa yun, ja ka kuu maa ñayiu Israel, te suni ma kuakaꞌnu ini ya ja jaꞌa in in ni nuu ja ma vi kandija guaꞌa ni.
ROM 11:22 Vi kondiaꞌa maa ni ja vaꞌa ndevaꞌa ini ia Dios, su suni xeen ini ya. Chi ni nduxeen ini ya jin ñayiu Israel ja tu ka kandijai, su ni saꞌa vaꞌa ña ya jin in in maa ni. Su kuini ja vi koo ni jin javaꞌa ya, chi nuu tuu, te suni kaꞌnde ña ya jin in in ni.
ROM 11:23 Te suni saa ni maa ñayiu Israel, nuu ja vi ndiokuiin vi kandijai, te ndatnaa jaa ña ya, chi kaꞌnu kuu ia Dios, te kuu ndatnaa tuku ña ya inka jichi.
ROM 11:24 Chi nuu ja maa ni, ja masu ñayiu Israel ka kuu ni, te ni jaꞌnde ña ya nuu tnu olivo yuku, te masu xtnu guaꞌa ni ka okuu ni, su ni ndatnaa ña ya nuu tnu olivo guaꞌa. Te yun guaa masu vijin kuu nuu ya ja ndatnaa jaa ña ya nuu maa tnu olivo guaꞌa yun jin ndaꞌa maa tnu ja ka kuu maa ñayiu Israel.
ROM 11:25 Kuini san ja vi kuni ni, vi ñani vi kuaꞌa, naxa oo tnoꞌo yaꞌa ja ni yiyuꞌu, nagua ja ma vi kokuu teyii ni ja inu ndichi ka ni. Te yaꞌa kuu ja ka kundee ini sava ñayiu Israel, guaa ndee na jino kiuu ja vi kandija ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
ROM 11:26 Yun te saa skaku niꞌnu ya ndiꞌi ñayiu Israel, nagua yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: Ndee ñuu Sión kii ia skaku niꞌnu ñayiu, te kindee ya ndiꞌi jakueꞌe ka saꞌa tatatnoꞌo Jacob.
ROM 11:27 “Te yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin nuu kindee rin yika kuechi”, kachi ia Dios, kaꞌan nuu tutu ii.
ROM 11:28 Te ñayiu Israel, chi tu ni ka jantaꞌui tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja skaku niꞌnu ña, te ka jini uꞌui ia Dios ja kuu in javaꞌa nuu in in maa ni. Su ia Dios, chi kutoo ni ña ya jin, chi ni kaji ya ndee ndi tata velui.
ROM 11:29 Te ma ndakindee ya nagua ni skutaꞌu ña ya, te ni ma ndatnaꞌnu ini ya ja ni kana ya ñayiu.
ROM 11:30 Te maa ni ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ndee ama ka, chi ni ka okusoꞌo ni nuu ia Dios, su vitna ja ni ka kusoꞌo ñayiu Israel nuu ya, te ni kundaꞌu ini ña ya jin in in ni.
ROM 11:31 Te suni saa ni ñayiu Israel vitna, chi ka kusoꞌi nuu ia Dios, nagua ja saa, te na kundaꞌu ini ña ya jin in in maa ni, te suni saa ni kokundaꞌu ini ña ya jin.
ROM 11:32 Chi ni jasi ña ia Dios jin ndiꞌi ñayiu ka kusoꞌo nuu ya, nagua ja saa te inuu kundaꞌu ini ya jin ndiꞌi ñayiu.
ROM 11:33 Chi kaꞌnu ndevaꞌa kuu tnoꞌo ndichi ia Dios, te ndiꞌi kuiti jinkuiꞌnu ini ya. Te ma kuu saꞌun ja vi kaꞌon naxa sandaa ya kuechi in in ñayiu, te ni ma kentakueio ja vi jinkuiꞌnu inio naxa saꞌa ya.
ROM 11:34 “¿Na in ni jinkuiꞌnu ini naxa ndakani ini maa Jitoꞌo? ¿Axi na in ni xteku ña jin ya?
ROM 11:35 ¿Axi na in ñayiu ni jiñaꞌa xtnañuꞌu ka nuu ya, nagua ja ndakuñaꞌa ya nui?”
ROM 11:36 Chi nuu maa ya vaji taka ja oo, te maa ya jito ndiꞌi, te ja vi koo nuu maa ya ka kuu. Te na vi kochiñuꞌo ya ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya nikuii nikani. Saa na kokuu.
ROM 12:1 Nuu saa, te jikantaꞌu san nuu in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja kundaꞌu ini ña ia Dios jion, vi soko ni maa ni nuu ya, na kuinio in ja soko tekuo nuu ya, in ja vii, ja junkuaan ini ia Dios. Chi yaꞌa kuu ja ka chiñuꞌu ndaa ndija ni ya.
ROM 12:2 Te ma vi kosaꞌa ni nagua ka saꞌa ñayiu ñuyiu yaꞌa, chi suaꞌa na sama ja ka ndakani ini ni, nagua ja saa te vi nduu jaa ndiꞌi ni. Saa te kentakuei ni ja vi kuni ni naxa kuini ia Dios axi nagua kuu jaguaꞌa ja junkuaan ini ya, vi nagua kuu ja oo ndaa.
ROM 12:3 Chi ni chindee ni chituu ña ia Dios jin san nuu ni chitniuu ña ya, te kaꞌan san nuu ndiꞌi ni ja ni in ni ma vi ndakani ini ni ja ka kuu kaꞌnu ka ni. Chi suaꞌa vi kuiꞌnu ini in in maa ni nagua ka ndakani ini ni na kuu na kuu naxa ni chikuaꞌa ia Dios ja ka kandija ni, ja ni saja ya nuu in in ni.
ROM 12:4 Chi nagua oo yiki kuñuo ja ka nevaꞌo kuaꞌa ndatniuu kueli, su masu in ni tniuu ka saꞌa ndiꞌi ndatniuu yun.
ROM 12:5 Te suni saa ni ka kuu yoon, chi visi ka oo kuaꞌo, su invaa ni yiki kuñu ka kuo jin Kristu. Te ka netnaꞌa in ion ja ka kuo na kuinio invaa ni yiki kuñu.
ROM 12:6 Te siin siin tniuu ni skutaꞌu ña ia Dios jin in ion, na kuu na kuu naxa ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya. Te nuu ja ni skutaꞌu ña ya tniuu ja vi ndakani ni tnoꞌo ya ja ka niꞌi ni nuu maa ya, te vi saꞌa ni jin na kuaꞌa ka kandija maa ni.
ROM 12:7 Axi nuu ja ni ka kutaꞌu ni tniuu ja vi kunukuechi ni nuu ñayiu, te vi kunukuechi guaꞌa ni. Axi ni ka kutaꞌu ni tniuu ja vi kaxtnoꞌo ni, te vi kokaxtnoꞌo ni nuu ñayiu.
ROM 12:8 Te nuu ja ni ka kutaꞌu ni tniuu ja vi xteku ni ñayiu, te vi koxteku ni ñayiu. Te nuu ja ka skutaꞌu ni inka ñayiu, te vi saꞌa ni jin ndee ini ndee anu ni. Te nuu ja ka netniuu ni nuu ñayiu ka skuaꞌa, te vi saꞌa guaꞌa ni jin tniuu ka nee ni. Te nuu ja ka chituu ni ñayiu ka kuu ndaꞌu, te vi kosii ini nuu ka chituu ni jin.
ROM 12:9 Vi kaꞌan too tnaꞌa ndaa ni, te ma vi saꞌa jani ini ni. Vi skexiko ni jakueꞌe, te vi saꞌa ni javaꞌa.
ROM 12:10 Vi kaꞌan too tnaꞌa in in maa ni jin in ñani in tnaꞌa ni, te vi konee yiñuꞌu nuu tnaꞌa ni.
ROM 12:11 Te vi nduku ndee ni, ma vi kokuu kuxii ni jin tniuu ka saꞌa ni, chi vi ni ini ni anu ni, vi kunukuechi ni nuu Jitoꞌo.
ROM 12:12 Vi kosii ini ni ja ka ndetu kaꞌnu ni taka javaꞌa ja vi niꞌi ni, te vi kuandee vi kuataa ini ni nuu ka tnaꞌa ni tnundoꞌo, te siun ni vi kondakuatu ni nuu ia Dios.
ROM 12:13 Te vi chituu ni ñayiu ka kandija nuu nagua ka jaꞌni ña jin, te suni vi kuñaꞌa nuu ni veꞌe ni na vi ndoi nuu ka jionditai.
ROM 12:14 Vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni jin ñayiu ka ndakoo siki ni. Te ma vi kaneꞌe ni jin, chi suaꞌa vi kakantaꞌu ni ja jaꞌi.
ROM 12:15 Vi kokusii ini ni jin ñayiu ka osii ini, te vi ndaꞌi ni jin ñayiu ka ndaꞌi.
ROM 12:16 Te vi kintnaꞌa inuu ni jin in in ni. Te ma vi kokuu teyii ni, chi vi koo inuu ni jin ñayiu ka saꞌa ndaꞌu maa. Te ma vi kani ini ni ja inu ndichi ka ni.
ROM 12:17 Te ma vi ndaxndenaa ni ni in ñayiu nuu ka saꞌa ñai jakueꞌe jin ni. Chi vi nduku ndee ni vi saꞌa ni javaꞌa jin ndiꞌi ñayiu.
ROM 12:18 Te vi nduku ndee ni vi guaa ndee ndenu vi kundee ini maa ni ja vi koo mani ni jin ndiꞌi ñayiu.
ROM 12:19 Ma vi ndaxtenaa maa ni ñayiu ja ka saꞌa ña jakueꞌe, vi ñani vi kuaꞌa, ja ka kaꞌan too tnaꞌo, chi vi kuaꞌa ni tnoꞌo ja maa ia Dios kuu ia tetniuu tnundoꞌo siki ñayiu yun. Chi saa yoso nuu tutu ii: “Maa rin guaa tetniuu tnundoꞌo, chi maa rin guaa ndatniuyaꞌu”, kachi Jitoꞌo.
ROM 12:20 Chi “Nuu ja kokin ñayiu kaꞌan uꞌu ña jin ni, te kuñaꞌa ni ja na kai. Te nuu ja yichi, te kuñaꞌa ni ndute na koꞌi. Chi nuu ja saa saꞌa ni, te saꞌa ni ja vi ndukuaꞌa ñuꞌi ja kukanoi.”
ROM 12:21 Ma vi kuandetu ni ja skuita ña jakueꞌe, chi saa suaꞌa maa ni vi skuita jakueꞌe jin javaꞌa ka saꞌa ni.
ROM 13:1 Ndiꞌi ñayiu na vi kuanyuꞌu vi kuandetui nuu ñayiu ka netniuu, chi ka ndisoi tniuu nuu ñuu. Chi tu na ñayiu netniuu nuu ja tu ni jani ña maa ia Dios, te ñayiu ka netniuu, chi maa ia Dios ni chitniuu ña.
ROM 13:2 Yun guaa ñayiu kanduu kaniꞌni in ñayiu netniuu, te tu kuini ja kuanyuꞌu kuandetui nuu ñayiu ja ni jani ia Dios, te ñayiu yun, chi xtavi kuechi mai, te nini kuu ja tniuyaꞌui ja saꞌi yun.
ROM 13:3 Chi ñayiu ka netniuu, masu ka oi ja vi siuꞌi ñayiu ka saꞌa guaꞌa, chi ja vi koyuꞌu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe. Te nuu ja kuini ni ja ma koyuꞌu ni ñayiu ka netniuu, nuu saa te saꞌa guaꞌa ni, te ñayiu ka netniuu yun na vi ndakuantnoꞌo ña jin ni.
ROM 13:4 Chi ka jinokuechi nuu ia Dios ja vi saꞌi javaꞌa jin ni. Su nuu ja saꞌa ni jakueꞌe, te koyuꞌu ni jin, chi masu ka netniuu uin, chi ka ndisoi tniuu ja vi saꞌa ndai jin ñayiu nagua yaꞌi. Chi nuu ia Dios ka jinokuechi, te jantniuu ña ya jin ja vi kaꞌnde ndai kuechi na ñayiu saꞌa jakueꞌe.
ROM 13:5 Yun guaa kanuu ja kuanyuꞌu kuandetu ni nuu ñayiu ka netniuu, masu na ni ja ma kiꞌin ni ja kundaa kuechi ni, chi suni ja ndakani guaꞌa ini ni jin jajintnuni ni.
ROM 13:6 Chi yun kuu ja tniuyaꞌu ni xuꞌun impuestu. Chi nuu ia Dios ka jinokuechi ñayiu ka netniuu yaꞌa, te tniuu yaꞌa ka ndee nui ja vi saꞌi.
ROM 13:7 Te suni tniuyaꞌu ni ndiꞌi nagua ndita ni: tniuyaꞌu ni xuꞌun ja ka jakin tnaꞌa ni nuu ñuu, vi xuꞌun impuestu ja ndita ni nuu ñayiu ka jikan xuꞌun impuestu. Te kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni nuu ñayiu kuini ja kaꞌan vaꞌa ni, te konee yiñuꞌu ni nuu ñayiu kuini ja konee yiñuꞌu ni.
ROM 13:8 Ma vi kondita ni nuu ni in ñayiu, chi maa ni ja ka ndita ni kuu ja vi kaꞌan too tnaꞌa ni, chi na ñayiu kaꞌan too in ñani in tnaꞌi, te ja ni skunkui nagua tatnuni Ley Moisés.
ROM 13:9 Chi yaꞌa tatnuni Ley: “Ma vi skindee tnaꞌa ron, ni ma vi kaꞌni ron ndiyi, ni ma vi suꞌu ron, ni ma vi kaꞌan tnoꞌo ron siki inka ñayiu, ni ma vi kojioꞌo ron nagua nevaꞌa inka ñayiu”. Ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa vi sava ka tnoꞌo ja vaji nuu sava ka Ley, te ndiꞌi ni nduu invaa ni tnoꞌo yaꞌa: “Kaꞌan too in ñani in tnaꞌa ron nagua kutoo ron maa ron”.
ROM 13:10 Chi na in kaꞌan too in ñani in tnaꞌi, te ma saꞌa ñai jakueꞌe, te ja kaꞌan toi yun saꞌa ja skunkui nagua tatnuni Ley Moisés.
ROM 13:11 Te vi saꞌa ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, chi ja ka jini maa ni na tiempu ka oo vitna, te ja ni kuu ore ja vi ndandoto ja ka kixion, chi vitna te ja ni kuyatni ka kiuu ja skaku niꞌnu ña ya jion, saa kiuu ja ni ka kandijao tnoꞌo vaꞌa ya.
ROM 13:12 Chi na kuinio ja ja kuaꞌan yaꞌa jakuaa, chi ja makundikin saꞌun ja tuu inka kiuu ja ndii Kristu. Nuu saa te na vi xndoo tniuu kueꞌe ja ka saꞌo ñunee, te na kuinio ja vi ndekuiꞌnuo saꞌun ja vi kaxin tnaꞌo jin jakueꞌe nuu yeꞌe niꞌnu ia Dios, nagua saꞌa in soldado nuu ndakiꞌin de saꞌun de ja kaxin tnaꞌa de.
ROM 13:13 Te na vi kaka ndao ja tnoꞌo nduu ka jikao. Te ma vi kosaꞌo viko ja vi kokaa ndevaꞌo, te ni ma vi kojinio, ni ma vi kuineo ja vi kosaꞌo kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, ni ma vi kokukuasun inio ja vi kotee tnaꞌo.
ROM 13:14 Su suaꞌa vi saꞌo nagua ni osaꞌa maa Jitoꞌo Jesukristu, te ma vi kuñaꞌo nuu yiki kuñuo nagua jioꞌo ja kusii ini jin.
ROM 14:1 Vi kuantaꞌu ni ñayiu chiaꞌan ka vi koyutnu guaꞌa nuu tnoꞌo ia Dios, su ma vi tee tnaꞌa ni jin visi siin siin ka ndakani ini ni.
ROM 14:2 Chi ka oo ñayiu ka kandija ja ndiꞌi ni ja kuu vi kai. Su ñayiu ja chiaꞌan ka koyutnu guaꞌa, chi maa ni yuku kuii ka jai.
ROM 14:3 Te ñayiu ka jaa ndinuu ni nuu, ma vi skexikoi ñayiu ja tu ka jaa ndinuu ni nuu. Te ñayiu ja tu ka jaa yun, ma vi xtavi kuechi ñayiu ka jaa ndinuu ni nuu, chi ni jantaꞌu ña maa ia Dios jin ñayiu yun.
ROM 14:4 Te maa ni, ¿na in kuu ni ja xtavi kuechi ni inka ñayiu jinokuechi? Nuu ja saꞌa guaꞌi axi saꞌa kueꞌi, su kuenta maa ya ja kuu ya lamui kuu, te koo yutnui, chi kaꞌnu kuu maa Jitoꞌo ja saꞌa ya ja koo yutnui.
ROM 14:5 Te suni ka oo ñayiu ka ndakani ini ja oo kiuu kaꞌnu ka saa sava ka kiuu, su savai ka ndakani ini ja inuu ni ka kuu ndiꞌi ni kiuu. Su in in mai na vi kukanu ndaa ini jin ja ka ndakani ini.
ROM 14:6 Chi ñayiu ka jaan ii in kiuu, ka jaan ii kiuu yun ja ka chiñuꞌi Jitoꞌo. Te ñayiu ja tu ka jaan ii in kiuu, tu ka jaan ii kiuu yun ja ka chiñuꞌi Jitoꞌo. Te ñayiu ka jaa ndiꞌi ni nuu, ka jai ja ka chiñuꞌi Jitoꞌo, chi ka ndakuantaꞌui nuu ia Dios. Te ñayiu tu ka jaa ndiꞌi ni nuu, tu ka jai ja ka chiñuꞌi Jitoꞌo, te suni ka ndakuantaꞌui nuu ia Dios.
ROM 14:7 Chi ni ion tu ka tekuo ja vi koo vaꞌa mao, ni ma vi kuo ja vi koo vaꞌa mao.
ROM 14:8 Chi nuu ja ka tekuo, te ka tekuo ja vi koo nuu maa Jitoꞌo. Te nuu ja vi kuo te vi kuo ja vi koo nuu maa Jitoꞌo. Yun guaa a ka tekuo axi ka jiꞌo, su nuu ndaꞌa maa Jitoꞌo ka oo.
ROM 14:9 Chi yun guaa ni jiꞌi Kristu, te ni ndateku ya, chi teku ya vitna nagua ja kokuu ya Jitoꞌo ñayiu jiꞌi vi ñayiu teku.
ROM 14:10 Su maa ni, ¿nau ja xtavi kuechi ni ñanio? Axi maa tuku ni, ¿nau ja skexiko ni ñanio? Te ndiꞌo ndajinokueio nuu Kristu ja sandaa ya kuechio.
ROM 14:11 Chi yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: Teku maa rin, kachi Jitoꞌo, te nuu maa rin vi jinkuiin jiti ndiꞌi ñayiu, te ndiꞌi ñayiu vi ndaa yuꞌu ja maa rin kuu ia Dios, kaꞌan tutu ii.
ROM 14:12 Nuu saa, te in in mao vi ndakuaꞌo kuenta nuu ia Dios nagua ni ka saꞌo.
ROM 14:13 Yun guaa ma vi koxtavi kuechi tnaꞌa in ion, chi suaꞌa vi kuꞌun inio ja ma vi saꞌo ja vi ndakaka yata ñanio nuu ka kandijai.
ROM 14:14 Chi jini maa san vi kukanu ini san Jitoꞌo Jesús, ja ni in ja ni saꞌa ia Dios tu oo tneꞌe maa, su ñayiu ndakani ini ja oo sava jatneꞌe, te jatneꞌe kuu nuu mai.
ROM 14:15 Su nuu ja jin ndei ka jaa ni, saꞌa ja kusuchi ini ñani ni, nuu saa te ka xneꞌe ni ja tu ka kaꞌan too ni ñani ni. Ma vi saꞌa ni ja jin ndei ka jaa ni, te skunaa ña jin ñayiu xiin jaꞌa ni jiꞌi Kristu.
ROM 14:16 Te ma vi kune ni ichi ja vi kaꞌan kueꞌe ñayiu siki ja ka jini maa ni ja ka saꞌa vaꞌa ni.
ROM 14:17 Chi nuu tatnuni ia Dios nuo, masu siki ndei vi kao axi ja vi koꞌo kuu, chi ja vi saꞌa ndao, te vi koo jin tnoꞌo mani, te vi kosii inio jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios kuu.
ROM 14:18 Chi ñayiu ja saꞌa siun nuu jinokuechi nuu Kristu, te junkuaan ini ña ia Dios jin, vi ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ñayiu ja jaꞌi.
ROM 14:19 Te yun guaa vi ndukuo ja siun ni vi koo manio jin ñanio, te vi chituu tnaꞌo ja vi koyutnu guaꞌo nuu tnoꞌo ya.
ROM 14:20 Te ma vi skunaa ni nagua ni saꞌa ia Dios ja jaꞌa ndei ka jaa ni. Chi jandaa ndija ja ndiꞌi ni nuu ndei oo vii, su jakueꞌe kuu nuu ja ndei ka jaa ñayiu saꞌa ja ndakaka yata inka ñayiu.
ROM 14:21 Chi guaꞌa ka kuu ja ma vi kaa ni kuñu, ni ma vi koꞌo ni vinu, ni in ja ma vi saꞌa ni ja ndakaka yata ñanio, axi ja ndaskiti ini ña jin, axi ja skuita ña jin.
ROM 14:22 Te ka kukanu ini ni jin ja ka kandija ni ja kuu vi saꞌa ni nuu ia Dios. Nase taꞌu ñayiu ja tu xtavi kuechi ña jajintnuni jin ja saꞌi.
ROM 14:23 Su ñayiu ndiꞌni siki ja jai, te xtavi kuechi mai jin ja jai yun, chi tu kukanu ini ja kuu kai, te jai. Chi ndiꞌi ja saꞌa ñayiu nuu tu kukanu ini, te yika kuechi kuu.
ROM 15:1 Yun guaa yoon ja ka oo ndakuio jin ja ka kandijao, na vi kuandee inio jin ñayiu inu vita, te ma vi ndukuo nagua ka junkuaan ini mao.
ROM 15:2 Te in in mao na vi ndukuo ja vi junkuaan ini ña in ñani in tnaꞌo, in ja saꞌa guaꞌa ña jin, ja chituu ña ja vi koyutnu guaꞌa kai.
ROM 15:3 Chi ni Kristu, tu ni nduku ya nagua junkuaan ini maa ya, chi suaꞌa ni skunkuu ya nagua yoso nuu tutu ii: “Taka tnoꞌo neꞌe ja ka kaneꞌe ñayiu jin ni, kuu na kuinio ja ka kaꞌin siki maa san”, kachi tutu ii.
ROM 15:4 Chi ndiꞌi tnoꞌo ja yoso nuu tutu ii ndee janaꞌa, ni ka tee ja kaxtnoꞌo nuo, nagua ja vi kuandee inio, te vi kosii inio nuu ka kaꞌuo nuu tutu ii yun, te vi kondetu kaꞌnuo ya.
ROM 15:5 Te maa Dios, ia taa ja vi kuandee ini ni, te vi kosii ini ni, na chituu ña ya jin in in ni ja vi koo inuu ni, nagua ni saꞌa maa Jesukristu,
ROM 15:6 nagua ja saa te inuu ni vi kaꞌan ni, nuu ka chiñuꞌu ni Dios, ia kuu Tata Jitoꞌo Jesukristu.
ROM 15:7 Nuu saa te vi kuantaꞌu tnaꞌa ni, nagua ni jantaꞌu ña Kristu jion, nagua ja saa te vi chiñuꞌu ñayiu ia Dios.
ROM 15:8 Chi kaꞌan san ja ni kii Jesukristu ja kunukuechi ya nuu ñayiu judio nagua ja skunkuu ya tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios nuu ndi tata velu san, saa te xneꞌe ya ja Dios chi ia ndaa kuu ya.
ROM 15:9 Te ni kii ya, nagua ja suni ñayiu sava ka tatatnoꞌo vi chiñuꞌi ia Dios ja kundaꞌu ini ña ya jin, nagua yoso nuu tutu ii: Yun guaa ndaa yuꞌu san neꞌu ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja maa ni kuu ia Dios, te kata san yaa ja chiñuꞌu ña san.
ROM 15:10 Te suni suaꞌa yoso nuu tutu ii: Maa ni ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, inuu vi kokusii ini ni jin ñayiu ñuu maa ya.
ROM 15:11 Te kaꞌan tuku tutu ii: Maa ni ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, vi saꞌa kaꞌnu ni Jitoꞌo Dios, te ndiꞌi ñayiu ñuyiu vi chiñuꞌu ya ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya.
ROM 15:12 Te suni kaꞌan nuu tutu ni tee Isaías: Ndee ndikin tata Isaí kee in ia ja kii, te kotatnuni ya nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te ñayiu yun, vi kondetu kaꞌnu ña jin ya, kaꞌan nuu tutu ii.
ROM 15:13 Te maa Dios, ia taa ja ka ndetu kaꞌnuo ja vi niꞌo javaꞌa nuu ya, na saꞌa ya ja vi kosii ini ndevaꞌa ni, te vi koo ni jin jamani ya, chi ka kandija ni ya, nagua ja saa te in in kiuu vi kondetu kaꞌnu ka ni ya jin jakaꞌnu maa Espíritu ya.
ROM 15:14 Te kukanu ini san ja maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, chi inu vaꞌa ndevaꞌa ini ni, te ndiꞌi ni ka jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni, te kuu vi xteku tnaꞌa in in maa ni.
ROM 15:15 Su nuu tutu yaꞌa, ni kii ini san ni tee kaji kuiti san nagua ja ndaskaꞌan ña san, ja ma vi ndunaa ini ni. Te saa saꞌa san, chi ni chindee ni chituu ña ia Dios jin san,
ROM 15:16 ja kunukuechi san nuu Jesukristu na kuinio in sutu, te kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, nagua ja saa te kuantaꞌu ña ia Dios jin ñayiu yun, na kuinio in ja soko ja junkuaan ini ya, te saꞌa Espíritu ya ja ka kuu ii ka kuu ndai nuu ya.
ROM 15:17 Te ja oo san jin Jesukristu guaa kusii ndevaꞌa ini san ja jinokuechi san nuu ia Dios.
ROM 15:18 Chi ma kii ini san ja kaꞌan san inka tnoꞌo siin, chi maintnoꞌo ni nagua saꞌa Kristu jin maꞌñu sagua maa san, ja ka jantnoꞌo ñayiu sava ka tatatnoꞌo nuu ia Dios. Te saa saꞌa san jin ndiꞌi tnoꞌo kaꞌan san vi tniuu saꞌa san,
ROM 15:19 jin maꞌñu sagua jakaꞌnu maa ya ja saꞌa kuaꞌa tniuu naꞌnu vi javii javaꞌa jin jakaꞌnu maa Espíritu ia Dios. Saa te skunkuu san ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Kristu nuu ñayiu guaa ndee ñuu Jerusalén vi nii sava ka ñuu guaa ndee kenta ñuu ja tnii Ilírico.
ROM 15:20 Te yun guaa ni nduku ndee san ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Kristu nuu tu saꞌun na ama ka nini ñayiu tnoꞌo ya, nagua ja ma kaxtnoꞌo ka san nuu ñayiu ja ni ka onini tnoꞌo ya ja ni ka ndakani sava ka de.
ROM 15:21 Chi suaꞌa ni skunkuu san nagua yoso nuu tutu ii: Ñayiu ja tu saꞌun na ama ka jini tnoꞌo ya, te vi kuni. Te ñayiu ja tu saꞌun na ama ka nini tnoꞌo ya, vitna te vi jinkuiꞌnu ini, kachi tutu ii.
ROM 15:22 Te ja jaꞌa tniuu yaꞌa guaa jasi ña ja tu kuu ja jakoto ña san, visi ja ni kuu kuaꞌa jichi ndakani ini san ja jaa san.
ROM 15:23 Su vitna ja ni xndiꞌi san tniuu saꞌa san ñuu yaꞌa, te ja siun ja ni kuu kuaꞌa kuia ndakani ini san ja jakoto ña san.
ROM 15:24 Te kondetu kaꞌnu san ja kuu jakoto ña san nuu yaꞌa san kiꞌin san España. Te nuu yaꞌa tnoꞌo sii ini ja vi koo nunuo, te vi chituu ña ni ja vi ndakanu ichi ña ni kiꞌin san.
ROM 15:25 Su vitna, chi noꞌo san Jerusalén nusiaꞌa san joo ja ni ka skutaꞌu ña jin ñayiu maa ia Dios ja ka oo ñuu yun.
ROM 15:26 Chi ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo Macedonia vi Acaya, ni ka jakin tnaꞌi joo xuꞌun ja vi tetniui nuu ñayiu maa ia Dios ja ka kuu ndaꞌu ka oo ñuu Jerusalén.
ROM 15:27 Ni ka junkuaan ini ja vi saꞌi saa, te vatuka ka saꞌi, chi jin maꞌñu sagua ñayiu judio ni ka niꞌi ñayiu sava ka tatatnoꞌo javii javaꞌa nuu ia Dios. Te yun guaa ka nditai, te kanuu ja vi ndachitui jin ñayiu judio ja ka kandija yun, jin nagua ka nevaꞌi ñuyiu yaꞌa.
ROM 15:28 Nuu saa te nuu xndiꞌi san tniuu yaꞌa, ja ndakuñaꞌa san xuꞌun ja vaji jin san yaꞌa, te kee san kiꞌin san España, te nuu yaꞌa san ñuu jian, te jakoto ña san.
ROM 15:29 Te jini san ja kiuu jaa san nuu ka oo ni, te kenta san jin kuaꞌa javii javaꞌa jin maꞌñu sagua tnoꞌo vaꞌa Kristu.
ROM 15:30 Su jikantaꞌu san nuu in in ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi chituu ña ni na vi ndakuatuo nuu ia Dios ja jaꞌa san, chi ka oo jin Jitoꞌo Jesukristu, te saꞌa Espíritu ia Dios ja ka kaꞌan too tnaꞌo.
ROM 15:31 Vi kakantaꞌu ni ja na skaku ña ya nuu ndaꞌa ñayiu tu ka kandija ja ka oo Judea, te na vi kuantaꞌu guaꞌa ñayiu ka skuaꞌa ka oo ñuu Jerusalén xuꞌun ja nee san ja chituu san jin.
ROM 15:32 Te nuu ja saa kuini maa ia Dios, te kosii ini san nuu jakoto ña san jin in in ni, te ndatatu san nagua ja ndanindee ka san nuu vi koo jian.
ROM 15:33 Te maa Dios, ia saꞌa ja vi koo jin jamani, na koo ya jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
ROM 16:1 Te kaxtnoꞌo san ja kenta kuaꞌo Febe, in ñaꞌa jinokuechi guaꞌa nuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Cencrea.
ROM 16:2 Te vi kuantaꞌu guaꞌa ni ña ja oo ña jin maa Jitoꞌo, nagua kuini ja saꞌo jin ñayiu maa ia Dios, te vi chituu ni ña nani guaa kuu ja jaꞌni ña jin ña, chi ni chituu maa ña kuaꞌa ñayiu, te suni ni chituu ña ña jin san.
ROM 16:3 Te vi kuñaꞌa ni nuu Priscila jin Aquila, ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san de, ¿a kukueni ka oo de?, chi in ni ka satniuu san jin nduu de ja ka jinokuechi san nuu Jesukristu.
ROM 16:4 Chi ni ka tnaꞌa de tnundoꞌo ja vi ndee ndoñuꞌu ka ja vi kuu de ja jaꞌa san. Te yun guaa ndakuantaꞌu san nuu nduu de, te masu maintnoꞌo ni sein, chi suni ka ndakuantaꞌu ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja ka skuaꞌa.
ROM 16:5 Te suni vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san ñayiu ka skuaꞌa ja ka ndututu veꞌe Priscila jin Aquila, ¿a kukueni ka oi? Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san jin Epeneto, ¿a kukueni oo de? Chi suu de kuu tee xtnañuꞌu ja ni kandija Kristu ñuu Acaya.
ROM 16:6 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san María, ¿a kukueni oo ña? Chi maa ña kuu ñaꞌa ni satniuu ndevaꞌa ja jaꞌa in in maa ni.
ROM 16:7 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san tnaꞌa san Andrónico vi Junias, ¿a kukueni ka oo de? Chi maa de jin ña ni ka yiꞌi in ni jin san vekaa. Te sava ka tee ni chitniuu Jesús, chi ka nee yiñuꞌu ndevaꞌa de nuu nduu ñayiu yaꞌa, te xtnañuꞌu kai ni ka kandija Kristu saa maa san.
ROM 16:8 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo san Amplias, tee kaꞌan too ndevaꞌa san, ¿a kukueni oo de? Chi ni kandija de Jitoꞌo.
ROM 16:9 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Urbano, tee ka chituu tnaꞌa jin san ja ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Kristu, ¿a kukueni oo de? Vi saa ni Estaquis, tee kaꞌan too ndevaꞌa san, ¿a kukueni oo de?
ROM 16:10 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Apeles, ¿a kukueni oo de? Chi ni xneꞌe de maa de ja kandija guaꞌa de Kristu, vi saa ni ndakan tnoꞌo san ñayiu veꞌe Aristóbulo, ¿a kukueni ka oi?
ROM 16:11 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san tnaꞌa san Herodión, ¿a kukueni oo de vi a kukueni ka oo ñayiu veꞌe Narciso, ja ni ka kandijai Jitoꞌo?
ROM 16:12 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Trifena jin Trifosa, ¿a kukueni ka oo ña? Chi nduu ña ka satniuu ndevaꞌa nuu Jitoꞌo. Vi saa ni ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Pérsida ñaꞌa kaꞌan too san, ja satniuu ndevaꞌa ña nuu Jitoꞌo.
ROM 16:13 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Rufo, tee ni kaji ña maa Jitoꞌo, ¿a kukueni oo de?, vi suni nana siꞌi de, ja suni kuu ña na kuinio nana siꞌi san.
ROM 16:14 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Asíncrito vi Flegonte vi Hermas vi Patrobas vi Hermes, vi sava ka ñanio ja ka oo jin de, ¿a kukueni ka oo de?
ROM 16:15 Te vi kuñaꞌa ni ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa san Filólogo jin Julia vi Nereo jin kuaꞌa de, vi Olimpas vi ndiꞌi ñayiu ka kandija ja ka oo jin de, ¿a kukueni ka oo de?
ROM 16:16 Vi ndakan tnoꞌo tnaꞌa in in maa ni, te vi ndatnii ndaꞌa tnaꞌa ni. Te ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa ja ka kandija Kristu ka oo yaꞌa ka ndakan tnoꞌo ña jin ni, ¿a kukueni ka oo ni? Saa vi kaꞌan ni jin.
ROM 16:17 Su jikantaꞌu san nuu ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi koto ni maa ni jin ñayiu ka nduku ja vi saꞌa siin tnaꞌa, te ka saꞌi ja ka kujioo ñayiu ka skuaꞌa, chi siin ka kaxtnoꞌi jin nagua ni ka kutuaꞌa maa ni. Te vi kujioo ni nuu ñayiu ka saꞌa siun.
ROM 16:18 Chi ñayiu yun, tu ka jinokuechi nuu Jitoꞌo Jesukristu, chi ka ndiꞌni kai ja vi kuꞌun chitu chii, te inu yuchi ndevaꞌa yuꞌi, te jin tnoꞌo vii ja ka kaꞌin yun ka xndaꞌui ñayiu inu vita ini.
ROM 16:19 Te ndiꞌi ñayiu ka jini naxa ka jantnoꞌo ni tnoꞌo vaꞌa Jesús, yun guaa kusii ndevaꞌa ini san, te kuini san ja vi kondichi ini ni, ja vi saꞌa ni javaꞌa, su ma vi kuni ni ja vi saꞌa ni jakueꞌe.
ROM 16:20 Te maa Dios, ia saꞌa ja vi koo jin jamani, ñama xtaxin yuu ya Tachi ja nani Satanás ja vi kokuain niꞌnu ni. Te Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña jin in in maa ni.
ROM 16:21 Te kachi Timoteo, tee ka chituu tnaꞌa jin san ja ka kaxtnoꞌo san, ja ndakan tnoꞌo ndevaꞌa ña de, ¿a kukueni ka oo ni? Te suni ka ndakan tnoꞌo ña Lucio vi Jasón vi Sosípater, ¿a kukueni ka oo ni? Saa vi kaꞌan ni jin de.
ROM 16:22 Maa san kuu Tercio ja tee san tutu yaꞌa nagua kaꞌan Pablo, te suni ndakan tnoꞌo ña san jin ni, ¿a kukueni ka oo ni ja ka oo ni jin Jitoꞌo?
ROM 16:23 Te kachi Gayo ja ndakan tnoꞌo ndevavaꞌa ña de jin ni, ¿a kukueni ka oo ni? Chi maa de kuu tee tanuu veꞌe ja ndoo maa san ja kuu san Pablo. Te suni tanuu de veꞌe de ja ka ndututu san jin ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa. Vi suni ndakan tnoꞌo ña Erasto, tee yindaꞌa xuꞌun ñuu yaꞌa jin ñanio Cuarto, ¿a kukueni ka oo ni?
ROM 16:24 Te Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
ROM 16:25 Te na vi chiñuꞌo ia Dios, chi saꞌa ya ja ka oo yutnu ni jin tnoꞌo vaꞌa Jesukristu ja ni kaxtnoꞌo san. Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja ni yiyuꞌu, su ni xneꞌe ia Dios tnoꞌo yaꞌa ja ni onevaꞌa yuꞌu ya guaa ndee ama ka ja junkoo ñuyiu.
ROM 16:26 Su vitna te ni ka jinio tnoꞌo ya jin maꞌñu sagua tutu ii ja ni ka tee ndaa tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, nagua ni tatnuni maa Dios, ia oo nikuii nikani, ja ni tuu ndijin tnoꞌo ya. Te ni ka jini ñayiu ndiꞌi ñuu nagua ja vi kandijai, te vi kuantnoꞌi tnoꞌo ya.
ROM 16:27 Te nikuii nikani na koo jayiñuꞌu nuu ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu ja maintnoꞌo Dios kuu ia ndichi. Saa na kokuu.
1CO 1:1 Maa san kuu Pablo, tee ni kana ia Dios ja saꞌa san nagua kuini ya, te ni chitniuu ña ya ja ndakani san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu. Te maa san jin ñanio Sóstenes
1CO 1:2 ka tee san tutu yaꞌa ja majaa nuu maa ni, ja ka skuaꞌa ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ka oo ni ñuu kaꞌnu Corinto, ja ka kuu ni ñayiu ni saꞌa siin ña ia Dios ja vi kunukuechi ni nuu ya jin maꞌñu sagua Jesukristu. Chi ni kana ña ya ja vi kokuu ni ñayiu vii nuu ya, jin ndiꞌi ñayiu ka oo ninii nuu ka ndakakuneꞌi sivi Jitoꞌo Jesukristu, ja kuu ya Jitoꞌo mai vi suni Jitoꞌo yoon.
1CO 1:3 Te maa Tata Jaꞌnuo jin Jitoꞌo Jesukristu na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, te vi koo ni jin jamani ya.
1CO 1:4 Te siun ni ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja jaꞌa in in maa ni, chi ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya jin maꞌñu sagua Jesukristu.
1CO 1:5 Chi jin maꞌñu sagua ya ni saꞌa ia Dios ja ni ka kuu kuika ni nuu ndiꞌi tnoꞌo ya, te ni ka jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni jin tnoꞌo ka kaꞌan ni vi nuu ndiꞌi tnoꞌo ndichi ya.
1CO 1:6 Chi ni ka kukanu ndaa ini ni jin tnoꞌo Jesukristu ja ni ka ndakani nuu ni.
1CO 1:7 Te yun guaa tu nagua jaꞌni saꞌun ka ña ni in ja skutaꞌu ña ia Dios, nini ka ndetu kaꞌnu ni guaa ndee kiuu ndenta Jitoꞌo Jesukristu.
1CO 1:8 Te maa ya saꞌa ja vi koyutnu ni guaa ndee kiuu sandiꞌi, nagua ja tu na kuechi vi kotavi ni kiuu ja ndii Jitoꞌo Jesukristu.
1CO 1:9 Chi ia ndaa kuu Dios, te skunkuu ya tnoꞌo ni kee yuꞌu ya, te ni kana ña ya ja vi koo ni jin seꞌe ya Jesukristu, ia kuu Jitoꞌo.
1CO 1:10 Jikantaꞌu san nuu in in ni, vi ñani vi kuaꞌa, jin sivi Jitoꞌo Jesukristu ja inuu inuu vi ndatnoꞌo tnaꞌa ni, te ma vi kosaꞌa siin tnaꞌa ni, chi suaꞌa inuu vi koo ni, vi inuu vi ndakani ini ni.
1CO 1:11 Kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa, ja ka oo ni ñuu kaꞌnu Corinto, chi ka kaꞌan ñayiu ka oo veꞌe Cloé ja ka tee tnaꞌa ni.
1CO 1:12 Chi jini san ja ka kaꞌan ni: “Maa san chi oo san jin Pablo”; te sava ni ka kaꞌan: “Maa san chi oo san jin Apolos”; te sava ni: “Maa san chi oo san jin Pedro”; te sava ni: “Maa san chi oo san jin Jesukristu”.
1CO 1:13 ¿Te naxa nuu saa? ¿A kuu vi saꞌa siin siin ni Jesukristu? Te tu ni intakaa maa san ja kuu san Pablo nuu cruz ja jaꞌa in in ni, te ni tu ni ka jandute ni jin sivi san.
1CO 1:14 Te ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja ni in ni, tu ni skuandute ña san, chi maa ni Crispo jin Gayo guaa ni skuandute san,
1CO 1:15 nagua ja ni in ñayiu ma vi kokaꞌin ja ni ka jandutei jin sivi Pablo.
1CO 1:16 (Te suni ni skuandute san ñayiu veꞌe Estéfanas, su tu ndakaꞌan san a ndee ka ñayiu ni skuandute san.)
1CO 1:17 Chi tu ni tetniuu ña Jesukristu ja skuandute san ñayiu, chi ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ya, su masu jin tnoꞌo ndichi ndevaꞌa ja oo ñuyiu yaꞌa, nagua ja ma naa jakaꞌnu ndevaꞌa ja ni jiꞌi Jesukristu nuu cruz.
1CO 1:18 Te tnoꞌo kaxtnoꞌo ja ni jiꞌi Jesukristu nuu cruz, chi tnoꞌo vasa kuu nuu ñayiu kuaꞌankuei ja vi junaa. Su yoon ja kuaꞌankueio ja vi kaku niꞌnuo, chi in jakaꞌnu maa ia Dios kuu,
1CO 1:19 nagua yoso nuu tutu ii: Xnaa rin tnoꞌo ndichi ja jini ñayiu ndichi ñuyiu yaꞌa, te xtajioo rin ja ka jinkuiꞌnu ini ñayiu kaji ini, kachi tutu ii.
1CO 1:20 Nuu saa te tu nagua jiniuꞌu ñayiu ndichi, ni ñayiu kaxtnoꞌo Ley, ni ñayiu jini guaꞌa ja tee tnaꞌa siki nagua oo ñuyiu yaꞌa. Chi ni saꞌa ia Dios ja tu jiniuꞌu tnoꞌo ndichi ñayiu ñuyiu.
1CO 1:21 Chi ia ndichi kuu Dios, te tu ni ka jini ña ñayiu ñuyiu jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndichi ja ka jini mai. Su ni jintnaꞌa ini ya ja jin maꞌñu sagua tnoꞌo ya, te skaku niꞌnu ya ñayiu ka kandija ya, visi ka ndakani ini sava ñayiu ja tnoꞌo vasa kuu tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo nui.
1CO 1:22 Chi ñayiu judio ka jikain ja na saꞌa ia Dios tniuu naꞌnu ja vi kandijai ya. Te ñayiu sava ka tatatnoꞌo ka ndukui tnoꞌo ndichi ja vi kuni guaꞌi.
1CO 1:23 Su sein, chi ka kaxtnoꞌo san ja ni jiꞌi Kristu, ia ni tetniuu Dios, nuu cruz. Te jin tnoꞌo yaꞌa ka kanakau ñayiu judio ja vi nai, te ñayiu sava ka tatatnoꞌo ka ndakani ini ja tnoꞌo vasa kuu.
1CO 1:24 Su ñayiu ni kana ia Dios, a kuu ñayiu judio axi ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ka jini ja Jesukristu xneꞌe jakaꞌnu maa ia Dios vi tnoꞌo ndichi ya.
1CO 1:25 Chi tnoꞌo ia Dios ja ka kaꞌan ñayiu ja tnoꞌo vasa kuu, te tnoꞌo ndichi ka kuu saa tnoꞌo ñayiu ñuyiu. Te tnoꞌo ia Dios ja ka ndakani ini ñayiu ja tnoꞌo vita kuu, te tnoꞌo ndakui ka kuu saa jandakui in ñayiu.
1CO 1:26 Vi konaꞌa ni, vi ñani vi kuaꞌa, naxa ni ka oo ni nuu ni kana ña ia Dios jin ni. Chi joo ni maa ni ni ka okuu ñayiu ndichi nuu ñuyiu yaꞌa, te joo ni maa ni ka okuu ñayiu ka tatnuni, te joo ni maa ni ka okuu ñayiu ka ndanuu.
1CO 1:27 Chi ni kaji ia Dios ñayiu ka kaꞌan ñayiu ñuyiu ja ñayiu vasa ka kui, nagua ja kuñaꞌa ya jakanoo nuu ñayiu ndichi. Te ni kaji ia Dios ñayiu ka kaꞌan ñayiu ñuyiu ja ñayiu inu vita ka kui, nagua ja kuñaꞌa ya jakanoo nuu ñayiu inu ndakui.
1CO 1:28 Te ni kaji ia Dios ñayiu ka kaꞌan ñayiu ñuyiu ja masu ñayiu ka ndanuu ka kui, te ka skexiko ña jin ja masu nagua ka kuu saꞌuin, nagua ja saa, te saꞌa ya ja ma vi jiniuꞌu ka ñayiu ka ndanuu yun.
1CO 1:29 Te yun guaa ni in ñayiu, ma saꞌa teyii mai nuu ia Dios.
1CO 1:30 Su maa ia Dios ni saꞌa ja ka oo ni jin Jesukristu, te suni ni saꞌa ya ja nuu Jesukristu vi niꞌo tnoꞌo ndichi. Te ni saꞌa ya ja tu na kuechi ka tavi kao nuu ya, te ka ovio nuu ya, te ni ndatau ña ya nuu yika kuechio.
1CO 1:31 Saa te skunkuu nagua yoso nuu tutu ii: “Nuu ja kuini in ñayiu ja kokuu teyii, te na kokuu teyii jin ja ni saꞌa Jitoꞌo” kachi tutu ii.
1CO 2:1 Su nuu ni jaa san nuu ka oo maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo ia Dios, te tu ni kaꞌan san tnoꞌo ndichi ni tnoꞌo vijin ndevaꞌa.
1CO 2:2 Chi nuu ni oo san neꞌu maa ni, tu ni kuini san ja kaxtnoꞌo san inka tnoꞌo siin, chi maa ni tnoꞌo Jesukristu, ia ni tetniuu Dios, ja ni jiꞌi ya nuu cruz.
1CO 2:3 Te nuu ni jaa san nuu ka oo ni, chi vita ni oo san, vi kisi san ja yuꞌu ndevaꞌa san.
1CO 2:4 Te nuu ni kaꞌan san ja ni kaxtnoꞌo san nuu ni, tu ni kuini san ja vi jino ini ni jin tnoꞌo ndichi ñayiu ñuyiu. Chi ni saꞌa san ja ni ka jino ini ni jin maꞌñu sagua Espíritu jin jakaꞌnu maa ia Dios,
1CO 2:5 nagua ja nuu jakaꞌnu maa ia Dios vaji tnoꞌo ja ka kandija ni, te masu nuu tnoꞌo ndichi ñayiu ñuyiu.
1CO 2:6 Su kaxtnoꞌo san tnoꞌo ndichi nuu ñayiu ja ni ka jijai jin tnoꞌo ka kandijai. Su tnoꞌo ndichi yaꞌa, chi masu ja vaji nuu ñuyiu yaꞌa kuu, ni masu tnoꞌo ndichi ja ka kaꞌan ñayiu ka tatnuni ñuyiu yaꞌa kuu, chi ñayiu ka tatnuni yaꞌa kuaꞌankuei ja vi nai.
1CO 2:7 Chi tnoꞌo ja kaꞌan san yaꞌa kuu tnoꞌo ndichi maa ia Dios ja ni yiyuꞌu. Te tnoꞌo ja ni yiyuꞌu yaꞌa, ja ni onevaꞌa maa ya ndee ama ka ja jinkoo ñuyiu, nagua ja vi niꞌo jayiñuꞌu nuu ya.
1CO 2:8 Te ni in ñayiu ja ka tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa, tu ni ka jinkuiꞌnu ini tnoꞌo ndichi yaꞌa, chi nuu ja suaꞌa, te ni ka jinkuiꞌnu ini, te ma vi katakai Jitoꞌo nuu cruz, ia yeꞌe tajan.
1CO 2:9 Saa te ni skunkuu nagua yoso nuu tutu ii: Chi taka ja tu ni ka jini saꞌun ñayiu jin nduchi nui, ni tu ni ka onini jin soꞌi, te ni tu saꞌun ni ka ndakani ini ñayiu, kuu ja ni saꞌa tuaꞌa ia Dios ja vi kuni ñayiu ka kutoo ya, kachi tutu ii.
1CO 2:10 Su ni xneꞌe ia Dios tnoꞌo ndichi yaꞌa nuu yoon jin maꞌñu sagua Espíritu ya, chi ndiꞌi skuaꞌa Espíritu, te jini ya ndiꞌi tnoꞌo ndichi maa ia Dios.
1CO 2:11 Chi ni in ñayiu tu jini nagua ndakani ini inka ñayiu, chi maintnoꞌo maa ñayiu jin anui, guaa jini nagua ndakani ini. Te suni saa ni jin ia Dios, chi tu na in jini nagua ndakani ini ya, maintnoꞌo Espíritu maa ya guaa jini.
1CO 2:12 Te mao, chi ni ka niꞌo Espíritu ja vaji nuu ia Dios, nagua ja vi jinkuiꞌnu inio ndiꞌi ja ni skutaꞌu ña ya jion, te tu ka ndakani inio nagua ka ndakani ini ñayiu ñuyiu.
1CO 2:13 Te suni ka ndakani san tnoꞌo ja ni kaxtnoꞌo Espíritu ia Dios nuu san, te masu tnoꞌo ja ni ka kutuaꞌa san jin jandichi maa san kuu. Te saa ka kaxtnoꞌo san jin Espíritu ia Dios nuu ñayiu ka oo jin Espíritu ya.
1CO 2:14 Su ñayiu ja tu ka oi jin Espíritu ia Dios, chi tu ka jantaꞌui tnoꞌo ja vaji nuu Espíritu ya, chi ka ndakani ini ja tnoꞌo vasa kuu. Te ma kuu vi jinkuiꞌnu ini, chi tu na Espíritu ia Dios oo jin ja kaxtnoꞌo ya naxa vi jinkuiꞌnu ini.
1CO 2:15 Te ñayiu oo jin Espíritu ia Dios, chi ndiꞌi ni ja kuu skuaꞌi, su ni in ñayiu ñuyiu ma kuu vi skuaꞌi naxa oo maa ñayiu oo jin Espíritu ia Dios.
1CO 2:16 Chi kaꞌan nuu tutu ii: “Tu na in jini nagua ndakani ini Jitoꞌo, te tu na in kaxtnoꞌo nuu ia Dios” kachi tutu ii. Su visi ni saa, su yoon, chi ka ndakani inio nagua ndakani ini Jesukristu.
1CO 3:1 Te maa san, vi ñani vi kuaꞌa, chi tu ni kuu kaꞌan san nuu ni, nagua kaꞌan san nuu in ñayiu oi jin Espíritu ia Dios, chi ni kaꞌan san nagua kaꞌan san nuu in ñayiu vita, chi ka kuu ni na kuinio in suchi luluu ja chiaꞌan ka kujai jin tnoꞌo Jesukristu.
1CO 3:2 Chi ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo ja tu vijin na kuinio jin in suchi yikin ja jaxin, te ka jiñaꞌa xikui jiꞌi nuu tniuu ndei vi xtaa. Chi kuini ka ja vi kuja ni jin tnoꞌo ka kandija ni, ja kuu vi kaa ni ndei jatu ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vijin, te ndee vitna kuini ka ja vi kuja niꞌnu ni jin tnoꞌo ya.
1CO 3:3 Chi ndee vitna ka ndakani ini ni nagua ndakani ini ñayiu ñuyiu, chi ka kuu kuasun ini ni, vi ka tee tnaꞌa ni, vi ka saꞌa siin tnaꞌa ni, te ka saꞌa ni nagua ka kuini maa ni, chi ka saꞌa ni nagua ka saꞌa ndiꞌi ni ñayiu ñuyiu.
1CO 3:4 Chi sava ni ka kaꞌan nuu inka ni: “Maa san, chi jandaa ndija ja oo san jin Pablo”, te sava ni kaꞌan: “Sein, chi oo san jin Apolos”. Te ja siun ka kaꞌan ni, te ka saꞌa ni nagua ka saꞌa ñayiu ñuyiu.
1CO 3:5 Chi ¿na in kuu Pablo axi na in kuu Apolos? Te maa ni tee ka jinokuechi nuu ia Dios ka kuu san, te jin maꞌñu sagua nduu san ni ka kandija ni Jitoꞌo. Te in in san ni ka saꞌa san na kuu na kuu na tniuu ni tenuu ña maa Jitoꞌo.
1CO 3:6 Sein, chi na tnoꞌo ja ni skute san tnoꞌo ya ini anu ni, te Apolos na tnoꞌo ja ni joso de ndute nuu ni kaxtnoꞌo ka de tnoꞌo ya nuu ni. Su maa ia Dios skuaꞌnu ña ja ni ka jija niꞌnu ni nuu tnoꞌo ya.
1CO 3:7 Yun guaa ni masu kuu kaꞌnu ka tee skute axi tee joso, chi maa ia Dios guaa kuu kaꞌnu ka ya nuu ndiꞌi, chi maa ya saꞌa ja ka jaꞌnu.
1CO 3:8 Chi inuu ni ka kuu tee skute jin tee joso, visi na kuu na kuu na tniuu ka saꞌa in in maa de, te saa vi niꞌi yaꞌu de nuu ia Dios.
1CO 3:9 Te sein, chi suaꞌa ni ka chituu tnaꞌa san ja ka satniuu san nuu ia Dios, te maa ni ka kuu na kuinio ñundeꞌi nuu jitu ia Dios. Axi suni ka kuu ni na kuinio in veꞌe ja jakin ya.
1CO 3:10 Te maa ia Dios ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña jin san ja kuu san na kuinio in tee saꞌa veꞌe ja ni chikuaꞌa guaꞌa san, te ni tau san cimiento veꞌe yun. Te sava ka de ka saꞌa veꞌe siki nuu ni skuja san yun. Su in in de, na vi kondiaꞌa guaguaꞌa de naxa vi sonee de veꞌe siki nuu ja ni skuja san yun.
1CO 3:11 Chi maa Jesukristu kuu cimiento veꞌe yun, te ni in tee ma kuu tau de inka cimiento siin, chi ja oo maa cimiento yun.
1CO 3:12 Te siki cimiento yaꞌa kuu ja vi saꞌa de veꞌe jin ndatniuu guaꞌa ja kuu oro a plata a jin yuu vii ndevaꞌa, axi jin ndatniuu ja ñama naa, ja kuu yutnu a paja axi ndayoꞌo.
1CO 3:13 Chi tniuu ja ka saꞌa in in ñayiu vi kuni kaji kuitio kiuu ja sandaa Jesukristu kuechi ñayiu. Chi ndii ya jin ñuꞌu kiuu yun, ja koto tnuni ya ndeja kuu ja kai, nagua ja saa te vi kunio na tniuu kuu ja ni ka saꞌa in ion.
1CO 3:14 Te nuu ja ma kai veꞌe ja ni saꞌa in ñayiu siki cimiento yun, te niꞌi yaꞌui nuu ia Dios.
1CO 3:15 Su nuu ja na kai veꞌe ja ni saꞌa in ñayiu, te skunai, chi ma niꞌi yaꞌui nuu ia Dios. Su visi ni saa, te kaku niꞌnu mai, nagua ndoꞌo in ñayiu ja kaku niꞌnu nuu ñuꞌu.
1CO 3:16 Chi ¿a tu ka jini maa ni ja veñuꞌu ia Dios ka kuu ni, chi oo Espíritu ia Dios ini anu ni?
1CO 3:17 Te nuu ja in ñayiu saꞌa tneꞌe veñuꞌu ia Dios, te xnaa ña ya jin ñayiu yun, chi veñuꞌu vii kuu veñuꞌu ia Dios, te suu ka kuu in in maa ni.
1CO 3:18 Te ni in ni, ma vi xndaꞌu ni maa ni, su nuu ja ndee in ni kaꞌan ja ñayiu ndichi kuu ni ñuyiu yaꞌa, te kuini ja saꞌa ni na kuinio in ñayiu ja tu jini saꞌun, nagua ja kenta ni kokuu ni in ñayiu ndichi ndija.
1CO 3:19 Chi tnoꞌo ndichi oo ñuyiu yaꞌa, tu nagua jiniuꞌu saꞌun nuu ia Dios. Chi kaꞌan nuu tutu ii: “Ni kakuiko ña ia Dios jin ñayiu ndichi nuu ka saꞌa ndichi ini mai”, kachi tutu ii.
1CO 3:20 Te suni kaꞌan tuku nuu tutu ii: “Jini maa Jitoꞌo ja tu jiniuꞌu saꞌun nagua ka ndakani ini ñayiu ndichi”, kachi tutu ii.
1CO 3:21 Yun guaa ni in ñayiu ma saꞌa teyii ja oi jin inka ñayiu, chi ndiꞌi ni ja ka kuu kuenta maa ni,
1CO 3:22 a kuu Pablo a kuu Apolos a kuu Pedro a kuu ñuyiu a kuu ja tekuo a kuu ja jiꞌo a kuu ja oo vitna a kuu ja vaji nuu kuee ka. Ndiꞌi ni ja kuu kuenta maa ni.
1CO 3:23 Te maa ni, chi kuenta maa Jesukristu ka kuu ni, te Jesukristu kuu kuenta maa ia Dios.
1CO 4:1 Nuu saa te vi kani ini ni ja suaꞌa ni tee ka jinokuechi nuu Jesukristu ka kuu san, te ni chitniuu ña ya ja vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo ia Dios ja ni yiyuꞌu.
1CO 4:2 Te vitna, chi in in ñayiu ja ni chitniuu ña ia Dios, kuini ja vi xneꞌi mai ja ka skunkuu ndai.
1CO 4:3 Su maa san, chi tu ndiꞌni san naxa ka ndakani ini ni siki san, axi naxa ka ndakani ini tee ka netniuu siki san. Chi ni maa san, te tu ndanduku niꞌnu san nagua kuu san.
1CO 4:4 Chi visi ndakani ini san ja tu na jakueꞌe saꞌa san, su masu jin yun, te tu na kuechi tavi san, chi maa Jitoꞌo guaa sandaa ya nagua saꞌa san.
1CO 4:5 Yun guaa ma vi ndanduku niꞌnu ni nagua ka saꞌa ñayiu ama ka ja kenta kiuu ni kaji ia Dios, chi vi kondetu ni guaa ndee na ndii maa Jitoꞌo, te maa ya guaa xtuu ndijin taka ja oyuꞌu nuu nee, te xneꞌe ndijin ya taka ja ka ndakani ini ñayiu jin anui. Yun te saa kuñaꞌa ia Dios in jayiñuꞌu nuu in in ñayiu guaꞌa.
1CO 4:6 Te kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja kuu in javaꞌa nuu in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa. Ni jani san Apolos jin maa san ja ka kuu san na kuinio taniñu nuu ni, nagua ja jin maꞌñu sagua sein, te vi kutuaꞌa ni ja ma vi saꞌa ni in ja tu nagua yoso nuu tutu ii, nagua ja ni in ni, ma vi kokuu teyii ni ja vi koo ni jin in ñayiu, te vi skexiko ni inka ñayiu.
1CO 4:7 ¿Chi na in kaꞌan ja kaꞌnu ka ka kuu ni saa sava ka ñayiu? ¿Axi nagua ka nevaꞌa ni ja tu ni ka kutaꞌu ni nuu ia Dios? Te nuu ja maa ya ni taa, ¿te nau ja ka kuu teyii ni na kuinio ja masu ni ka kutaꞌu ni ja ka nevaꞌa ni?
1CO 4:8 Te ka ndakani ini ni ja ka kuu kuika ni, te ka nevaꞌa ni ndiꞌi ja ka ndioo ini ni, te ka kaꞌan ni ja vi maa ni ka kuu rey, te tu ka jiniuꞌu ka ña ni jin san. Vaa nuu suaꞌa te rey ndija ka kuu ni, vaa suni vi kotatnuni san nuu ka tatnuni ni nuu siun.
1CO 4:9 Chi ndakani ini maa san ja sein ja ka kuu san tee ni chitniuu ña Jesukristu, chi ni jani ña ia Dios ja ka kuu san na kuinio tee sandiꞌi ni ka nuu ñayiu, na kuinio in tee ja ni kanakau ja kuu de. Te ni kentakuei san ja ka kuu san na kuinio in ja ni ka saꞌu kuii kuiti ini ñayiu ñuyiu ka ndiaꞌi, vi ia ka oo andivi.
1CO 4:10 Te ka kaꞌan ni ja tee vasa ka kuu san ja jaꞌa Jesukristu, te maa ni, chi ñayiu ndichi ka kuu ni ja ka oo ni jin ya. Te sein, chi tee vita ka kuu san, su maa ni, chi ñayiu ndakui ka kuu ni. Ka skexiko ña ñayiu jin san, te ka nee yiñuꞌi nuu ni.
1CO 4:11 Te ndee vitna ka tnaꞌa san tnundoꞌo soko, ka yichi san vi ka jaꞌni ña saꞌun vi kuiꞌnu san, ka kani tikatu nuu san, vi ka jika ndaꞌu san, chi tu na veꞌe san.
1CO 4:12 Te ka kutnuu san ka satniuu san jin ndaꞌa san. Ka xtau tniaꞌa ña ñayiu jin san, su ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa san jin. Te ka sondikin ñai jin san, su ka jandee ini san.
1CO 4:13 Ka kaꞌan kueꞌi siki san, su ka kaꞌan vaꞌa san jin. Te ka kuu san na kuinio miꞌi ja nduei nuu ñuꞌu, axi na kuinio in jakini ñayiu ndee vitna.
1CO 4:14 Masu tee san tnoꞌo yaꞌa ja taa san ja kanoo ni, chi tee san tnoꞌo ja xteku ña san jin ni naxa vi saꞌa ni, chi ka kuu ni na kuinio seꞌe san ja kutoo ña san.
1CO 4:15 Chi visi ka nevaꞌa ni uxi mil tee ka kaxtnoꞌo tnoꞌo Jesukristu nuu ni, su masu kuaꞌa tata ni ka oo. Chi jin maꞌñu sagua tnoꞌo vaꞌa ya ja ni kaxtnoꞌo san nuu ni, te ni nduu san tata ni, chi ni ka kandija ni ya.
1CO 4:16 Yun guaa jikantaꞌu san ja vi kondikin ni vi saꞌa ni nagua saꞌa maa san.
1CO 4:17 Te ja jaꞌa yaꞌa guaa ni tetniuu san Timoteo ja kuu de na kuinio seꞌe san ja kaꞌan too san de, chi tee ndaa kuu de nuu Jitoꞌo. Te suu de guaa ndakani naxa saꞌa san ja oo san jin Jesukristu, vi naxa kaxtnoꞌo san ndiꞌi ni nuu jaꞌan san vi in in nuu ka ndututu ñayiu ka skuaꞌa.
1CO 4:18 Su sava ni, chi ka saꞌa teyii ni maa ni, chi ka ndakani ini ni ja ma jaa saꞌun san ja jakoto ña san.
1CO 4:19 Su tuu, chi ñama jaa san jakoto ña san, nuu ja saa kuini maa Jitoꞌo. Te kuni san naxa ka oo seꞌe tee vixin jian, a ka oo de jin jakaꞌnu maa ia Dios axi maintnoꞌo ni tnoꞌo ka kaꞌan de.
1CO 4:20 Chi nuu tatnuni ia Dios nuu ñayiu, masu nani tnoꞌo ja kaꞌon kuu, chi ja saꞌo jin jakaꞌnu maa ya kuu.
1CO 4:21 ¿Nuu saa te naxa ka kuini ni ja jaa san? ¿A kindaꞌa san in xtnuu xii, te kani ña san, axi jaa san jin tnoꞌo ndaꞌu vi tnoꞌo luu?
1CO 5:1 Ni niꞌi tnoꞌo san ja ndee in tee ka skuaꞌa jin ni saꞌa de kuechi ñuyiu jin nana kiin de, chi ni ndakuaka tnaꞌa de jin ña ja kuu in jakueꞌe ndevaꞌa, ja vini ñayiu tu ka jini ia Dios tu ka jandetu ja vi saꞌi siun.
1CO 5:2 Te visi ni saa, su ka saꞌa teyii ni maa ni. Te vaa suaꞌa vi kokuu suchi ini ni nuu siun, te vi keneꞌe ni tee ni saꞌa siun, nagua ja ma koo ka de neꞌu ni.
1CO 5:3 Chi visi tu oo maa san jin in in ni, su ñuꞌu ini ña san. Te visi jika oo san, su ja sandaa san kuechi tee ni saꞌa siun, na kuinio ja vi ka oo jian.
1CO 5:4 Te nuu vi ndututu ni jin sivi maa Jitoꞌo Jesukristu, vi na tnoꞌo ja suni oo san jin in in maa ni. Te jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo Jesukristu,
1CO 5:5 te vi ndasiaꞌa ni tee jian ndaꞌa Tachi, nagua ja na tnaꞌa de tnundoꞌo vi ndee na naa yiki kuñu de, te na kaku niꞌnu anu de kiuu ja ndii Jitoꞌo Jesús.
1CO 5:6 Tu na tniuu ni ja vi kokuu teyii ni, chi ja ka jini ni ja ka kaꞌan: “Ja joo luluu ni levadura, te kiundoꞌo ndiꞌi yujan”.
1CO 5:7 Nuu saa, te vi ndasavii ni maa ni. Vi xtajioo ni yika kuechi ja ka saꞌa ni ja kuu na kuinio levadura tuꞌu, nagua ja vi kokuu ni yujan jaa. Te suu ndija maa ni ka kuu yujan ja kuvaꞌa xtaa vixin ja tu na levadura yiꞌi ja ka jaa ñayiu judio viko pascua. Chi maa Jesukristu kuu lelu ja ni ka soko ñayiu judio viko pascua yun, te ja ni soko ya maa ya nuu ni jiꞌi ya ja jaꞌo.
1CO 5:8 Nuu saa te na vi saꞌo viko pascua ja vi koo vii ndija anuo, te vi saꞌa ndao, ja kuu na kuinio xtaa vixin ka jao nuu viko yun ja tu na levadura yiꞌi, te ma vi saꞌo jakueꞌe vi janeꞌe jayichi ja kuu na kuinio levadura tuꞌu ja xtivi ña.
1CO 5:9 Te nuu inka tutu ni tee san nuu ni, ni kaꞌan san ja ma vi nitnaꞌa ni jin ñayiu ka saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu.
1CO 5:10 Su masu ni kaꞌan san ja ma vi nitnaꞌa saꞌun ni jin ñayiu ñuyiu ja ka saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, a ñayiu ka ndioo ini ja vi konevaꞌa kuaꞌi xuꞌun, a ñayiu ka kuu kuiꞌna, a ñayiu ka chiñuꞌu chuꞌchi, chi nuu ja ma vi nitnaꞌa saꞌun ni jin ñayiu yun, te nini kuu ja kekuei ni nuu ñuyiu nuu siun.
1CO 5:11 Chi nuu tutu yun ni tee san ja ma vi nitnaꞌa ni jin ni in ñayiu ka kaꞌan ja ñanio ka kui, te ka saꞌi kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, axi ka jioꞌi ja vi konevaꞌa kuaꞌi xuꞌun, a ka chiñuꞌi chuꞌchi, a ka kaꞌan neꞌi, a ka jini, a kuiꞌna ka kui. Te jin ñayiu yun ni ma vi nitnaꞌa saꞌun ni jin nuu ka jaa ni xtaa.
1CO 5:12 Chi masu tniuu maa san kuu ja sandaa san kuechi ñayiu tu ka skuaꞌa. Su maa ni, chi kanuu ja vi sandaa ni kuechi ñayiu ka skuaꞌa jin ni.
1CO 5:13 Chi maa ia Dios guaa sandaa ya kuechi ñayiu tu ka skuaꞌa. Yun guaa vi keneꞌe maa ni ñayiu ja saꞌa yika kuechi yun, ja ma koo kai neꞌu ni.
1CO 6:1 Te nuu ja ndee in ni oo in ja kaꞌan kuechi ni siki inka ñayiu ka skuaꞌa jin ni, ¿te nau ja saa nuu tee sandaa kuechi ja tu kandija ka tnaa tnaꞌa ni? Te tu ka jikan ni nuu ñayiu maa ia Dios ja vi sandai kuechi yun.
1CO 6:2 ¿A tu ka jini ni ja ñayiu maa ia Dios ka kuu ñayiu vi sandaa kuechi ñuyiu kiuu sandiꞌi? Te nuu ja maa ni vi sandaa kuechi ñuyiu, ¿te a ma kuu vi sandaa maa ni in kuechi luluu yaꞌa?
1CO 6:3 ¿Chi a tu ka jini ni ja in kiuu, te vi sandao guaa ndee ja jaꞌa ia ka jinokuechi nuu ia Dios? Te viꞌi ka kuu kuechi ñayiu ñuyiu yaꞌa, chi kuu vi sandao.
1CO 6:4 Te nuu ja ka nevaꞌa maa ni tnoꞌo kiti ini jin ñayiu ka skuaꞌa jin ni, ¿te nau ja ka jikan ni nuu ñayiu tu nagua ka kuu saꞌuin nuu ñayiu ka skuaꞌa ja vi sandai kuechi yun?
1CO 6:5 Te kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa nagua ja vi kukanoo ni, ¿chi a vi tu saꞌun na in tee ndichi ja jini naxa sandaa oo neꞌu ni ja kuu sandaa de kuechi ñani de?
1CO 6:6 Te masu vatuka kuu ja ka jaxin tnaꞌa ndisa maa ni, te vi saa ka kaꞌan kuechi ni nuu in tee tu kandija ja sandaa de kuechi yun.
1CO 6:7 Chi jandaa ndija ja maa ni ja ka jaxin tnaꞌa ni jin ñani ni, te ja ka saꞌa ni in jakueꞌe. Te guaꞌa ka kuu ja vi tnaꞌa ni tnundoꞌo jin jakueꞌe ka saꞌa ñai jin ni, te suni vi kuandetu ni ja vi suꞌu ñai jin ni nagua ka nevaꞌa ni.
1CO 6:8 Su maa ni, chi saa suaꞌa ka saꞌa ni in jakueꞌe, te vi ndee ndatniuu ja ka nevaꞌa ñayiu ka skuaꞌa jin ni, ka suꞌu ni.
1CO 6:9 ¿A tu ka jini ni ja ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi ma kuu kiukuei ja vi koi nuu tatnuni ia Dios? Te ma vi xndaꞌu ni maa ni, chi ni ñayiu ka saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, ni ñayiu chiñuꞌu chuꞌchi, ni ñayiu skindee tnaꞌa, ni teyii ja kuu xiꞌnde ja xiko maa, ni teyii ja saꞌa kuechi ñuyiu jin ndisa teyii,
1CO 6:10 ni ñayiu kuu kuiꞌna, ni ñayiu ndioo ini ja konevaꞌa kuaꞌa xuꞌun, ni ñayiu jini jin texeen, ni ñayiu kaneꞌe, ni ñayiu ja xndaꞌu inka ñayiu ja suꞌi xuꞌun ñayiu yun, ma kuu kiukuei ja vi koi nuu tatnuni ia Dios.
1CO 6:11 Te saa ni ka osaꞌa sava maa ni ama ka, su vitna, chi ja ni ka nduvii ni nuu ia Dios, te ñayiu ndaa ni ka nduu ni nuu ya, te tu ka na kuechi ka tavi ni jin jakaꞌnu maa Jitoꞌo Jesukristu vi jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios mao.
1CO 6:12 Ja ndaa ja ka kaꞌan: “Ja kuu vi saꞌo ndiꞌi ni nagua ka kuini mao”. Su masu ndiꞌi saꞌa guaꞌa ña jion. Nuu ja kuu vi saꞌo ndiꞌi ni nagua ka kuini mao, su sein, chi ma kuandetu san ja na in ja kundee kotatnuni nuu san.
1CO 6:13 Te suni ka kaꞌan: “Ja ndei jao jiniuꞌu nuu jiti kaꞌnuo, te jiti kaꞌnuo jiniuꞌu nuu ndei jao”. Su in kiuu, te ndi nduu xnaa ia Dios. Su masu ndija ja yiki kuñuo jiniuꞌu ja saꞌo kuechi ñuyiu, chi yiki kuñuo jiniuꞌu ja kunukuechio nuu Jitoꞌo, te maa Jitoꞌo ni taa yiki kuñuo.
1CO 6:14 Te nagua ni ndaxteku ia Dios Jitoꞌo Jesukristu, te suni saa ndaxteku ña ya jion jin jakaꞌnu maa ya.
1CO 6:15 Chi ¿a tu ka jini ni ja yiki kuñu in in maa ni kuu na kuinio in in ndatniuu ja oo nuu yiki kuñu Jesukristu? ¿Te a kuu kindee san in ndaꞌa in jaꞌa ya, te skintnaꞌa san jin yiki kuñu in ñaꞌa xiko maa? Ñaꞌa, ma kuu saꞌun ja saꞌa san siun.
1CO 6:16 ¿Axi tu ka jini ni ja nuu ja in teyii nitnaꞌa de jin in ñaꞌa xiko maa, te ndi nduu de jin ña ka kuu invaa ni ñayiu? Chi yoso nuu tutu ii: “Nduu de jin ña ka kuu invaa ni ka ñayiu”.
1CO 6:17 Su ñayiu ja oo jin Jitoꞌo, chi ndi ndui jin ya ka oo jin invaa ni Espíritu maa ya.
1CO 6:18 Nuu saa te vi kujioo ni, ma vi saꞌa ni kuechi ñuyiu jin inka ñayiu. Chi nani kuu yika kuechi ja ka saꞌa ñayiu, tu saꞌa tneꞌe yiki kuñui. Su ñayiu saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, chi siki yiki kuñu mai saꞌi yika kuechi.
1CO 6:19 Chi ¿a tu ka jini ni ja yiki kuñu ni kuu in veñuꞌu nuu oo Espíritu ia Dios ja ni taa ya nuu ni, te Espíritu ia Dios oo ini anu in in maa ni? Te masu maa ni ka kuu jitoꞌo maa ni.
1CO 6:20 Chi yaꞌu ndevaꞌa ni ndakiꞌin ña ia Dios jin ni. Yun guaa vi koo vii vi koo vaꞌa ni nuu ia Dios jin yiki kuñu ni vi jin ndiꞌi ndee ini ndee anu ni, chi kuenta maa ia Dios ka kuu ni.
1CO 7:1 Vitna te na kaxtnoꞌo san siki tnoꞌo ja ni ka jikan tnoꞌo ña ni jin san nuu tutu ni ka tetniuu ni nuu san. Te jandaa ndija ja guaꞌa ka kuu nuu in tee ja ma nitnaꞌa de jin ñasiꞌi.
1CO 7:2 Su siki ja ka saꞌa ñayiu kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, te guaꞌa ka kuu ja in in teyii na vi koo ñasiꞌi de, te in in ñasiꞌi na vi koo yii ña.
1CO 7:3 Te yii yun na skunkuu de nuu ñasiꞌi de ja yii ña kuu de, te suni saa ni ñasiꞌi na skunkuu ña nuu yii ña ja ñasiꞌi de kuu ña.
1CO 7:4 Te ñasiꞌi yun, chi masu tatnuni maa ña nuu yiki kuñu ña, chi oo ña nuu ndaꞌa yii ña. Te suni saa ni yii, chi masu tatnuni maa de nuu yiki kuñu de, chi suni oo de nuu ndaꞌa ñasiꞌi de.
1CO 7:5 Te yun guaa ma vi sansaꞌan nuu tnaꞌa ni maa ni. Su nuu ja nduu maa ni ka ndatnoꞌo tnaꞌa ni ja ma vi ndanitnaꞌa ni ndee saa tiempu, ja vi ndakuatu ni nuu ia Dios, te nuu ka xndiꞌi ni, te vi ndanitnaꞌa tuku ni, chi kana saa, ma vi kundee ni vi kaꞌnu niꞌnu ni maa ni, te skaꞌan ña Tachi ja junkuei ni nuu yika kuechi.
1CO 7:6 Kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa, su masu tatnuni san ja vi koo siin ni ndee saa tiempu, su nuu ja saa ka kuini maa ni, te jaꞌa san tnoꞌo ja kuu vi saꞌa ni.
1CO 7:7 Chi kuini maa san ja nuu suaꞌa te kuu, chi vi ndiꞌi ñayiu na vi koo maa in nagua oo maa san, su na kuu na kuu nagua ni ka kutaꞌu mai nuu ia Dios, chi savai ni skutaꞌu ña ya ja vi tnandaꞌi, te savai ja vi koo maa in ni.
1CO 7:8 Te kaꞌan san nuu suchi kuechi ja ka oo maa in, vi nuu ñaꞌa ja ni ka ndondaꞌu, ja guaꞌa ka kuu nuu mai ja ma vi tnandaꞌi, te vi koi nagua oo maa san.
1CO 7:9 Su nuu ja ma vi kundei ja vi kaꞌnu niꞌnui mai jin kuechi ñuyiu, te na vi tnandaꞌi, chi guaꞌa ka kuu ja vi tnandaꞌi, masu ja vi kojioꞌo ndevaꞌi.
1CO 7:10 Su nuu ñayiu ni ka tnandaꞌa, tatnuni san nuu ñasiꞌi ja ma xndoo ña yii ña. Te tnoꞌo yaꞌa masu maa san tatnuni, chi maa Jitoꞌo.
1CO 7:11 Su nuu ja ni xndoo ña yii ña, te na kendoo maa in ni ña, ma ndakuaka tnaꞌa ña jin inka teyii, axi vi nukuechi nuu tnaꞌa ña jin yii ña, te vi ndakuaka tnaꞌa ña. Te suni saa ni yii, ma xndoo de ñasiꞌi de.
1CO 7:12 Te nuu sava ka ñayiu kaꞌan san tnoꞌo maa san, te masu tnoꞌo ja ni kaxtnoꞌo Jitoꞌo nuu san: ja nuu ja ndee in ñanio ndeka in ñaꞌa ja tu kandija, su kendoo vaꞌa ni ini ña ja vi kondeka tnaꞌa ña jin de, te ma xndendoo de jin ña.
1CO 7:13 Te nuu ja in ñasiꞌi oo yii ña ja tu kandija, su kendoo vaꞌa ni ini de ja kondeka tnaꞌa de jin ña, te ma xndoo ña jin de.
1CO 7:14 Chi yii ja tu kandija yun nduvii de nuu ia Dios ja siun ndeka tnaꞌa de jin ñaꞌa kandija yun. Te ñaꞌa ja tu kandija nduvii ña nuu ia Dios ja siun ndeka tnaꞌa ña jin tee kandija yun. Chi nuu suaꞌa te masu saa kuu, te seꞌe ni, chi suchi tu ka kandija ia Dios vi kokui. Su vitna, chi suchi vii ka kui nuu ia Dios.
1CO 7:15 Su nuu ja yii axi ñasiꞌi tu kandija, kuini ja vi xndendoo tnaꞌi, te nuu ja saa kuu, te na vi xndendoo tnaꞌi. Chi masu vi tenini san ñayiu ja vi kondeka tnaꞌi, chi ni kana ña ia Dios jin yoon ja vi koo jin tnoꞌo mani.
1CO 7:16 Chi maa ni ja kuu ni in ñasiꞌi ja kandija, nuu ja kondeka tnaꞌa ni jin yii ni, te vatuni kundee ni kandija yii ni, te kaku niꞌnu de. Axi maa ni ja kuu ni in yii ja kandija, nuu ja kondeka tnaꞌa ni jin ñasiꞌi ni, te vatuni kundee ni kandija ñasiꞌi ni, te kaku niꞌnu ña.
1CO 7:17 Su vi koo in in maa ni jin nagua ni ka kutaꞌu ni nuu Jitoꞌo, te vi nagua ka oo ni nuu ni kana ña ia Dios, saa ni vi koo ni. Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja tatnuni san in in nuu ka ndututu ñayiu ka skuaꞌa.
1CO 7:18 Nuu ja ni kana ia Dios in tee yitnuni nuu yiki kuñu de ja kondikin de nagua ka saꞌa tee judio, te maa xnaa de, saa ni na koyitnuni maa de; axi nuu ja ni kana ya in tee tu yitnuni nuu yiki kuñu de, te ma chitnuni de maa de.
1CO 7:19 Chi masu ja kanuu kuu ja yitnuni nuu yiki kuñuo axi tuu, chi ja kanuu ka kuu ja vi kuantnoꞌo nagua tatnuni ia Dios nuo.
1CO 7:20 Te na vi koo in in maa ñayiu nagua ka oi nuu ni kana ña ia Dios, ja ni ka kandijai ya.
1CO 7:21 Te nuu ja jinokuechi ni nuu in ñayiu ja tu niꞌi yaꞌu ni nuu ni kana ña ia Dios, te ma kondiꞌni ni ja yaa ni. Su nuu ja oo ichi ja yaa ni, te guaꞌa ka kuu ja saa saꞌa ni.
1CO 7:22 Chi nuu ja jinokuechi ni nuu ñayiu ja tu niꞌi yaꞌu ni nuu ni kana ña Jitoꞌo ja ni kandija ni ya, vitna te ja ni yaa ni ja oo ni nuu maa Jitoꞌo. Te suni saa ñayiu ja tu jinokuechi nuu ni in ñayiu nuu ni kana ña Jitoꞌo, vitna te kokunukuechi nuu Jesukristu.
1CO 7:23 Chi yaꞌu ndevaꞌa ni ndakiꞌin ña ia Dios jin in in ni. Nuu saa te ma vi kuandetu ni ja vi ndajiokuiin ni ja vi kokunukuechi ni nuu ñayiu.
1CO 7:24 Te vi koo in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, nagua ka oo ni nuu ni kana ña ia Dios.
1CO 7:25 Vitna te na kaꞌan san ja jaꞌa suchi siꞌi ndutu in tnoꞌo ja tu ni tatnuni maa Jitoꞌo nuu san ja kaꞌan san. Su kaꞌan san tnoꞌo ja ndakani ini maa san, ja kuu san in tee ka kukanu ini ña ñayiu, chi ni kundaꞌu ini ña Jitoꞌo jin san.
1CO 7:26 Te ndakani ini maa san ja oo guaꞌa ja saa ni na vi koo in in maa ñayiu nagua ka oi, ja jaꞌa tnundoꞌo ja oo tiempu ka oo vitna.
1CO 7:27 Nuu ja oo ñasiꞌi ni, te ma xndendoo ni ña, axi nuu ja tu na ñasiꞌi ni oo, te ma nduku ni ña.
1CO 7:28 Su nuu ja ni tnandaꞌa ni, te masu yika kuechi kuu. Te nuu ja in suchi siꞌi ndutu ni tnandaꞌa, te suni masu yika kuechi kuu. Su ñayiu ni ka tnandaꞌa yun, chi vi tnaꞌi kuaꞌa ka tnundoꞌo nuu ñuyiu yaꞌa, te tu kuini san ja vi tnaꞌi tnundoꞌo yun.
1CO 7:29 Su tnoꞌo yaꞌa kuini san ja kaꞌan san, vi ñani vi kuaꞌa: Ja joo ni ka kiuu kendoo. Te yun guaa, tee oo ñasiꞌi na kani ini de ja nani tnoꞌo ja tu na ñasiꞌi de oo.
1CO 7:30 Te ñayiu ndaꞌi, na saꞌi nani tnoꞌo ja tu ndaꞌi. Te ñayiu kusii ini, na saꞌi nani tnoꞌo ja tu kusii ini. Te ñayiu jaan ndatniuu, na kani ini nani tnoꞌo ja tu nagua nevaꞌi.
1CO 7:31 Te ñayiu jantniuu ja oo ñuyiu yaꞌa, na saꞌi nani tnoꞌo ja tu jantniui, chi ja makuyatni ja naa ñuyiu ja ka ndiaꞌo yaꞌa.
1CO 7:32 Te kuini san ja ma vi kondiꞌni ni nagua oo ñuyiu. Chi in suchi ja tu na ñasiꞌi, chi ndiꞌni ja saꞌi nagua kuini maa Jitoꞌo, nagua ja junkuaan ini ña ya jin.
1CO 7:33 Su tee ni tnandaꞌa, chi ndiꞌni de nagua oo ñuyiu, nagua ja junkuaan ini ña ñasiꞌi de jin de.
1CO 7:34 Te suni saa siin siin ka ndakani ini ñaꞌa oo yii jin suchi siꞌi ndutu. Suchi siꞌi yun, chi ndiꞌni ja saꞌi nagua kuini maa Jitoꞌo, nagua ja koo vii nuu ia Dios ndiꞌi jin yiki kuñui vi ini anui. Su ñaꞌa oo yii, chi ndiꞌni ña nagua oo ñuyiu, nagua ja junkuaan ini ña yii ña jin ña.
1CO 7:35 Kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja kuu javaꞌa in in maa ni, su masu jaꞌnu ña san ja vi saꞌa ni nagua ka kuini maa ni, chi suaꞌa kaꞌan san ja vi saꞌa guaꞌa ni, te vi saꞌa ndaa ni, nagua ja tu na ja saꞌa tneñu ja vi kunukuechi ni nuu Jitoꞌo.
1CO 7:36 Su nuu ja ndee in tee oo in sesiꞌi de, te masu vatuka kuu ja kuaꞌin mayaꞌi kuia ja koo yii, te ndakani ini de ja guaꞌa ka kuu ja tnandaꞌi, te nuu ja nini kuu ja saa kokuu, te saꞌa de nagua kuini maa de. Kuu xtnandaꞌa de jin, chi masu yika kuechi kuu.
1CO 7:37 Su nuu ja in tee oo yutnu anu de, te tu na in tenini ña jin de, chi saꞌa de nagua kuini maa de, te ni ndakani ini de jin anu de ja koo ni maa sesiꞌi de, te vatuka saꞌa de.
1CO 7:38 Nuu saa te tee xtnandaꞌa sesiꞌi de, vatuka saꞌa de. Te tee tu xtnandaꞌa sesiꞌi de, chi guaꞌa ka saꞌa de.
1CO 7:39 Ñaꞌa oo yii, chi kaꞌan nuu Ley ja oo ña nuu ndaꞌa yii ña nuu teku de. Su nuu ja kuu yii ña, te kendoo ni maa ña, saa te kuu ndatnandaꞌa ña jin nani kuu tee kuini maa ña. Su na kokuu de in tee kandija.
1CO 7:40 Su ndakani ini maa san ja kosii ini ndevaꞌa ka maa ñaꞌa yun nuu ja ma ndatnandaꞌa ña. Te ndakani ini san ja suni oo san jin Espíritu ia Dios.
1CO 8:1 Vitna te na kaꞌan san siki kuñu ja ka soko ñayiu nuu chuꞌchi. Te ja ndaa ndija ja ndiꞌo ka jini guaꞌa siki yaꞌa. Su ja ka jinio yun saꞌa ja ka saꞌa teyio mao, te ja ka kaꞌan too tnaꞌo saꞌa ja ka jijao nuu tnoꞌo ya.
1CO 8:2 Te nuu ja ndee in ñayiu ndakani ini ja jini guaꞌi, su chiaꞌan ka ja kuni nagua kuini ja jinkuiꞌnu ini.
1CO 8:3 Su nuu ja ndee in ñayiu kutoo ia Dios, te jini ia Dios jin ñayiu yun.
1CO 8:4 Nuu saa, te na kaꞌan san siki ja ka jao ja ka soko ñayiu nuu chuꞌchi. Ka jini ndaa ndijao ja in chuꞌchi, chi tu saꞌun nagua kuu nuu ñuyiu yaꞌa, te tu na inka ia oo, chi maintnoꞌo maa ia Dios.
1CO 8:5 Chi visi ka oo taka ja ka nani chuꞌchi andivi vi nuu ñuꞌu, te ja ndaa ja ka oo kuaꞌa chuꞌchi vi ka oo kuaꞌa jitoꞌo.
1CO 8:6 Su nuu mao, chi tu na inka ia, chi invaa ni maa Tata Jaꞌnuo, ia ni saꞌa ndiꞌi ja oo ñuyiu vi andivi, te ka tekuo ja vi koo nuu maa ya. Te suni oo invaa ni Jitoꞌo Jesukristu, te jin maꞌñu sagua maa ya, te ka oo yoon, vi ndiꞌi ja oo ñuyiu vi andivi.
1CO 8:7 Su masu ndiꞌi ñayiu ka kandija ka jini tnoꞌo yaꞌa. Savai, chi ja ni ka kaan mai ja ni ka ochiñuꞌi chuꞌchi, te nuu ka jai ja ni ka soko ñayiu, te ka ndakani ini ja ni ka kutneꞌi, chi inu vitai nuu tnoꞌo ia Dios.
1CO 8:8 Te ja ndaa ndija ja masu ja jao kuu ja saꞌa ja jantaꞌu ña ia Dios jion. Chi ma vi nduo ñayiu guaꞌa ka nuu ia Dios ja vi kao axi ñayiu kueꞌe ka nuu ya nuu ja ma vi kao.
1CO 8:9 Te visi tu nagua vi ndoꞌo ja vi kao, su vi koto ni maa ni jin ñayiu inu vita nuu tnoꞌo ia Dios, kana saa vi saꞌa ni ja junkuei nuu yika kuechi.
1CO 8:10 Chi nuu ja maa ni ja jini guaꞌa ni tnoꞌo yaꞌa, te junkoo ni ini veꞌe nuu ka soko nuu chuꞌchi, te na kuni ña ndee in ñanio ja vita de nuu tnoꞌo ia Dios, ja oo ni jaa ni ja ni ka soko ñayiu nuu chuꞌchi yun, te vatuni kii ini de, te suni kaa de ja ni ka soko nuu chuꞌchi yun.
1CO 8:11 Te ja jini ni ja masu jakueꞌe kuu ja kaa ni yun, saꞌa ja xtivi ña jin ñani ni ja vita de nuu tnoꞌo ia Dios, te skunaa ña jin tee xiin jaꞌa ni jiꞌi Jesukristu.
1CO 8:12 Te ja siun saꞌa ni, te saꞌa ni yika kuechi nuu ñani ni, chi tavi kuechi de jin ja ndakani ini de, chi vita kuu de nuu tnoꞌo ia Dios. Te suni saꞌa ni yika kuechi nuu Jesukristu.
1CO 8:13 Te yun guaa nuu ja jin ndei jaa san saꞌa ja kanakau ñani san nuu yika kuechi, te guaꞌa ka kuu ja ma kaa saꞌun san kuñu, nagua ja ma saꞌa san ja kanakau de nuu yika kuechi.
1CO 9:1 Te ndakani ini maa san ja kuu saꞌa san nagua kuini san. Te suni in tee ni chitniuu ña Jesús ja xtutenuu san tnoꞌo ya kuu san, chi ni jini san maa Jitoꞌo Jesús, te maa ni ka kuu ñayiu ni niꞌi san jin tniuu saꞌa san nuu maa Jitoꞌo.
1CO 9:2 Te visi sava ñayiu tu ka jantaꞌu ñai ja ni chitniuu ña Jesús jin san, su nuu maa ni, chi jandaa ndija ja suu kuu san, chi ja ni ka kandija ni Jitoꞌo kuu ja xneꞌe ja jandaa ndija ja ni chitniuu ña Jesús jin san.
1CO 9:3 Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja kaꞌan niꞌnu san ja jaꞌa san nuu ñayiu ka kaꞌan kuechi siki san,
1CO 9:4 chi oo ichi ja kuu kaa san vi koꞌo san nagua ka skutaꞌu ña ñayiu.
1CO 9:5 Te suni oo ichi ja kuu tnandaꞌa san jin in kuaꞌa kandija, te kiondita san jin ña, nagua ka saꞌa sava ka tee ni chitniuu ña Jesús vi ñani maa Jitoꞌo vi Pedro, ja ka oo ñasiꞌi de.
1CO 9:6 ¿Axi ka ndakani ini ni ja maa ni sein jin Bernabé ka kuu tee ja ma kuu vi niꞌi san ja vi skutaꞌu ña ñayiu ka skuaꞌa ja vi kokaa san?
1CO 9:7 Chi tu na soldado ja teku de jin xuꞌun veꞌe maa de, ni tu na tee jitu uva ja tu jaa maa de ti, te ni tu na tee jito kiti tata ja tu jiꞌi de xikui ti.
1CO 9:8 Te ma vi ndakani ini ni ja tnoꞌo kaꞌan san yaꞌa, kuu ninoꞌo ni tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ñuyiu, chi suni saa yoso nuu tutu Ley.
1CO 9:9 Chi nuu tutu Ley Moisés yoso suaꞌa: “Ma tnaa ron ñunu yuꞌu isndiki nuu jaxin ti triu”, kachi. Te tnoꞌo yaꞌa ni kaꞌan ia Dios, su masu ja ndiꞌni ndevaꞌa ya ja ka kuu isndiki yun,
1CO 9:10 chi ndiꞌni ya ja ka kuu yoon, chi ja jaꞌa mao guaa ni tee de tutu yun. Chi tee jitu nuu ñundeꞌi ndetu kaꞌnu de ja ndaxtutu de nagua jitu de, te tee jaxin triu ndetu kaꞌnu de ja niꞌi de joo triu de.
1CO 9:11 Te suni saa ni sein, chi nuu ja ni ka skute san tnoꞌo vaꞌa ia Dios ini anu in in ni, ¿te a kuaꞌa ndevaꞌa kuu nuu in in ni ja vi niꞌi san joo ja vi koteku san?
1CO 9:12 Te nuu ja sava ka tee oo ichi ja kuu vi kakan de ja vi kaa de nuu ni, te viꞌi ka ka kuu sein. Su tu ka jantniuu san yaꞌa ja nagua vi kakan san nuu ni, chi suaꞌa ka jandee ini san nuu ndiꞌi yaꞌa, nagua ja ma vi saꞌa tneñu san ja kutenuu tnoꞌo vaꞌa Jesukristu.
1CO 9:13 Chi ja ka jini maa ni ja sutu ka satniuu nuu veñuꞌu kaꞌnu, ka teku de jin ja ka soko ñayiu nuu veñuꞌu yun. Te sutu ja ka teñuꞌu kiti nuu altar ja ka soko ñayiu, te suni ka jaa de kuñu kiti ja ka soko ñayiu yun.
1CO 9:14 Te suni saa ni tatnuni maa Jitoꞌo, ja ñayiu ka xtutenuu tnoꞌo vaꞌa ya, te jin tniuu ja ka saꞌi yun vi niꞌi ja vi kotekui.
1CO 9:15 Su sein, chi tu jantniuu san yaꞌa ja nagua kakan san, te suni masu tee san tnoꞌo yaꞌa nuu ni nagua ja vi taa ni joo nuu san, chi vi guaꞌa ka kuu ja na kuu san ama ka ja kakan san xuꞌun, te ni in ñayiu ma kindee tnoꞌo sii ini ja oo jin san nuu ia Dios.
1CO 9:16 Te nuu xtutenuu san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu nuu ñayiu, tu na tniuu san ja kokuu teyii san, chi tniuu ja ni tenuu ña maa ia Dios kuu ja skunkuu san. Su ndaꞌu ni ka maa san nuu ja ma xtutenuu san tnoꞌo vaꞌa ya.
1CO 9:17 Chi nuu ja saꞌa san tniuu ja kuini maa san ja xtutenuu san tnoꞌo ya, te kuu kakan san yaꞌu ja niꞌi san nuu siun. Su nuu ja saꞌa san tniuu ja ni tenuu ña ia Dios jin san, te suaꞌa ni skunkuu san tniuu ja ni chitniuu ña ya.
1CO 9:18 Nuu saa, te yaꞌu ja niꞌi san kuu ja kusii ini san nuu kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, te tu saꞌun na xuꞌun kiꞌin san, ni tu nduku san ichi ja naxa niꞌi san ja koteku san nuu kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya.
1CO 9:19 Te visi tu jinokuechi san nuu ni in ñayiu, su saꞌa san na kuinio in tee jinokuechi nuu ndiꞌi ñayiu, nagua ja kundee san niꞌi san kuaꞌa ka ñayiu ja vi kandija ya.
1CO 9:20 Te nuu ka oo san jin tnaꞌa san judio, saꞌa san nagua ka saꞌa maa ñayiu judio, nagua ja kundee san ja vi kandijai ya. Te ja siun ka oi jin Ley Moisés, te suni saꞌa san na kuinio ja oo san jin Ley yun, nagua ja kundee san ja vi kandijai, visi jandaa ja tu oo san jin Ley Moisés.
1CO 9:21 Te suni ñayiu ja tu ka oi jin Ley Moisés, saꞌa san na kuinio ja tu oo san jin Ley yun, nagua ja kundee san vi kandijai, visi jandaa ja oo san jin Ley ia Dios, chi oo san jin Ley Jesukristu.
1CO 9:22 Te nuu ka oo san jin ñayiu inu vita nuu tnoꞌo ka kandijai, te suni saꞌa san na kuinio ja vita kuu san, nagua ja kundee san ja vi kandija guaꞌi. Saꞌa san nagua ka saꞌa ndiꞌi ñayiu, nagua ja jin ndiꞌi yaꞌa, te vi kaku niꞌnu sava ñayiu.
1CO 9:23 Te ndiꞌi yaꞌa saꞌa san ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, nagua ja suni niꞌi taꞌu san javii javaꞌa oo nuu tnoꞌo ya.
1CO 9:24 Chi ja ka jini maa ni ja in nuu ka jino ñayiu, chi jandaa ja ndiꞌi ka jino, su invaa ni guaa kundee ja niꞌi ja kutaꞌui. Te suni saa ni vi nduku ndee maa ni nagua ja vi niꞌi ni ja vi kutaꞌu ni nuu ya.
1CO 9:25 Chi ndiꞌi ñayiu ka saꞌa tuaꞌa maa ja vi kosiki guaꞌi ka jaan ii jin ndiꞌi ja saꞌa kueꞌe ña jin. Te saa ka saꞌi nagua ja vi kundei vi niꞌi in corona ndaꞌa yuku ja ñama naa. Su yoon, chi ka nduku ndeo ja vi niꞌo in ja vi kutaꞌuo nuu ya ja maa naa saꞌun.
1CO 9:26 Te suni saa ni sein, chi nduku ndee san ja kenta san, nagua saꞌa in tee jino ja kundee de niꞌi de in ja kutaꞌu de. Te suni jaxin tnaꞌa guaꞌa san, su masu nagua saꞌa in tee ja kani iyu de.
1CO 9:27 Chi suaꞌa xtoꞌo san yiki kuñu san vi tenini san ja na kuantnoꞌo ña jin san, kana saa skunaa san ja niꞌi taꞌu san nuu ya, visi maa san ni kaxtnoꞌo tnoꞌo ya nuu sava ka ñayiu.
1CO 10:1 Kuini san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi ndakaꞌan ni naxa ni ka ojika ndi nijaꞌnuo, ja ndiꞌi ñayiu ni ka oo chii viko ja ni saꞌa ia Dios, te ndiꞌi ñayiu ni ka yaꞌa maꞌñu ndute Mar Kuaꞌa ja ni kuu siin siin de, te ni nune ichi ja ni ka yaꞌi.
1CO 10:2 Saa te na kuinio ja ndiꞌi ñayiu yun ni ka jandutei chii viko yun vi maꞌñu ndute mar nagua ja vi kokakain jin Moisés.
1CO 10:3 Te ndiꞌi ni ka jaa in ni nuu ja ni jiñaꞌa maa ia Dios ja ni kuun ndee andivi.
1CO 10:4 Te suni ndiꞌi ni ka jiꞌi ndute ja ni jiñaꞌa maa ia Dios, chi ni ka jiꞌi ndute ni kee yika kava ja ni jiñaꞌa ya ja ni ka jiondita jin, te kava yun kuu maa Jesukristu.
1CO 10:5 Su visi ni saa, te kuakuaꞌa ñayiu yun tu ni junkuaan ini ña ia Dios jin. Te yun guaa ni ka jiꞌi, te ni ka kendoo yiki kuñui nuu ñuꞌu teꞌa yun.
1CO 10:6 Te saa ni kuu nagua ja ndiꞌi yun kokuu in taniñu nuo, nagua ja ma vi kojioꞌo ja vi saꞌo jakueꞌe, nagua ni ka ojioꞌo ñayiu yun ja ni ka osaꞌi jakueꞌe.
1CO 10:7 Te ni ma vi kochiñuꞌu ni chuꞌchi, nagua ni ka osaꞌa sava ñayiu yun, chi yun kaꞌan nuu tutu ii: “Ni ka junkoo ñayiu ni ka jaa ni ka jiꞌi, te ni ka ndakoi ni ka kusii ni ka kuvatu ini”.
1CO 10:8 Te ma vi saꞌo kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, nagua ni ka osaꞌa sava ñayiu yun, te vi invaa ni kiuu, te ni ka jiꞌi oko uni mil.
1CO 10:9 Ni ma vi koto tnunio Jitoꞌo ja vi saꞌo ja kiti ini ya, nagua ni ka osaꞌa sava ñayiu yun, te ni saꞌa ya ja ni ka jaa ña koo, te ni ka jiꞌi.
1CO 10:10 Te ma vi kaꞌan kuechi ni siki ia Dios, nagua ni ka osaꞌa sava ñayiu yun, te ni jaꞌni ña ia jaꞌni ndiyi.
1CO 10:11 Te saa ni ka ndoꞌo ndi nijaꞌnuo, ja ka kui in taniñu nuo, chi saa yoso nuu tutu ii, nagua ja xteku ña jin yoon ja ka tekuo tiempu sandiꞌi yaꞌa.
1CO 10:12 Nuu saa te na in ndakani ini ja oo yutnui nuu ia Dios, te na kotoi mai ja ma kanakaui nuu yika kuechi.
1CO 10:13 Te ja jito tnuni ña jin ni, chi inuu ni kuu jin ja jito tnuni ña jin sava ka ñayiu. Su ia ndaa kuu maa Dios, te ma kuandetu ya ja koto tnuni kuaꞌa ka ña saa nagua kundee ini ni, chi nuu vaji ja jito tnuni ña, te suni yun chituu ña ia Dios ja kejioo ni nuu ja jito tnuni ña yun, nagua ja kuandee ini ni.
1CO 10:14 Yun kuu, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, vi kujioo ni, te ma vi chiñuꞌu ni chuꞌchi.
1CO 10:15 Chi kaꞌan san nuu ni ja ka kuu ni ñayiu ka jinkuiꞌnu ini, su vi ndachikuaꞌa maa ni a oo ndaa tnoꞌo kaꞌan san.
1CO 10:16 Chi nuu ka jiꞌo joo joo vinu ja ka ndakuantaꞌuo nuu ia Dios, te invaa ni ñayiu ni ka nduu ndiꞌo jin maꞌñu sagua niñi Jesukristu ja ni jati nuu cruz. Te suni saa ka saꞌo nuu ka jaꞌndeo joo joo xtaa vixin ka jao. Te jin yun ka nduo invaa ni ka ñayiu jin yiki kuñu ya ja ni soko ya nuu ni jiꞌi ya yika cruz.
1CO 10:17 Te visi kuaꞌo ka kuu, su ndiꞌo ka jaa invaa ni xtaa vixin, te yun guaa invaa ni ka ñayiu ka kuo.
1CO 10:18 Vi ndakani ini ni naxa ka saꞌa ñayiu Israel, ja ñayiu ka jaa kuñu kiti ni ka soko nuu ia Dios maa veñuꞌu kaꞌnu, chi ka jaa ñayiu yun nuu maa ia Dios.
1CO 10:19 Te vi konaꞌa ni ja kachi san ja tu saꞌun nagua ndee in chuꞌchi ja oo nuu naa, te ni tu nagua ndee kuñu ja ni ka soko nuu chuꞌchi yun.
1CO 10:20 Su kaꞌan san ja nuu ka soko ñayiu ja tu ka jini ia Dios, chi nuu tachi ka sokoi, te masu nuu ia Dios. Te tu kuini san ja vi kiunduu ni nuu tachi yun.
1CO 10:21 Chi ma kuu vi koꞌo vi kaa ni nuu maa Jitoꞌo, te suni vi koꞌo vi kaa ni nuu ka oo tachi.
1CO 10:22 Chi nuu ja vi kiunduo nuu tachi, te vi skiti inio Jitoꞌo, ¿te a ka kaꞌon ja inu ndakui kao saa maa ya, te tetniuu ya tnundoꞌo sikio?
1CO 10:23 Ka oo ñayiu ka kaꞌan: “Ja kuu vi saꞌo ndiꞌi ni nagua ka kuini mao”. Te ndija, su masu ndiꞌi saꞌa guaꞌa ña jion. Te “kuu vi saꞌo ndiꞌi ni nagua ka kuini mao”, su masu ndiꞌi chituu ñayiu ja vi kujai nuu tnoꞌo ya.
1CO 10:24 Te ma vi ndukuo javaꞌa mao, chi na vi ndukuo javaꞌa sava ka ñayiu.
1CO 10:25 Vi kaa ni ndiꞌi ni ja kuyaꞌu nuu yaꞌu kuñu, te ma vi kakan tnoꞌo saꞌun ni, te ni ma vi kondiꞌni ni ja ka tavi kuechi ni.
1CO 10:26 Chi kaꞌan nuu tutu ii: “Ja kuenta maa Jitoꞌo kuu ñuyiu vi ndiꞌi tuꞌu ja oo nui”.
1CO 10:27 Te nuu ja ndee in ñayiu tu kandija kaꞌan ña jin ni ja vi kaa ni xtaa jin, te kuini ni ja kiꞌin ni, nuu saa te kaa ni ndiꞌi ja ni chitui nuu ni, te ma kakan tnoꞌo saꞌun ni, te ni ma kondiꞌni ni ja tavi kuechi ni.
1CO 10:28 Su nuu ja ndee in ñayiu kaxtnoꞌo nuu ni, te kachi: “Kuñu yaꞌa, chi ja ni ka soko nuu chuꞌchi kuu”. Nuu saa te ma kaa ni, ja jaꞌa ñayiu ni kaxtnoꞌo yun, nagua ja ma kondiꞌni ja tavi kuechi, chi kuenta maa Jitoꞌo kuu ñuyiu vi ndiꞌi tuꞌu ja oo nui.
1CO 10:29 Chi ja ndiꞌni inka ñayiu ja tavi kuechi kuu ja kaꞌan san, masu ja ndiꞌni maa ni. ¿Te nau ja inka ñayiu kokaꞌan kuechi siki san ja saꞌa san nagua kuini maa san?
1CO 10:30 Chi nuu ja ndakuantaꞌu san nuu ia Dios, te jaa san, te ma kuu vi kaꞌan kuechi ñayiu siki ja jaa san, chi ndakuantaꞌu san nuu ia Dios.
1CO 10:31 Nuu saa te nuu ka jaa ni axi ka jiꞌi ni, a nani guaa kuu ja ka saꞌa ni, te ndiꞌi vi saꞌa ni ja na koo jayiñuꞌu nuu ia Dios.
1CO 10:32 Te ma vi saꞌa ni ja junkuei ni in ñayiu nuu yika kuechi, ni ñayiu judio, ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te ni ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
1CO 10:33 Te suni maa san, chi nduku ndee san ja ndiꞌi ja saꞌa san na vi junkuaan ini ndiꞌi ñayiu. Te tu nduku san javaꞌa maa san, chi nduku san javaꞌa kuaꞌa ka ñayiu, nagua ja vi kaku niꞌnui.
1CO 11:1 Te vi kondikin ni vi saꞌa ni nagua saꞌa maa san, nagua ndikin san saꞌa san nagua ni saꞌa maa Jesukristu.
1CO 11:2 Nase guaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa, ja siun ni ka ndakaꞌan ña ni jin san, te ka ndikin ni nagua ni kaxtnoꞌo san nuu ni.
1CO 11:3 Su kuini san ja vi kuni ni ja Jesukristu kuu yiki xini ndiꞌi teyii, te teyii kuu yiki xini ñasiꞌi, te ia Dios kuu yiki xini Jesukristu.
1CO 11:4 Te ndiꞌi teyii ja ka chisaꞌu de xini de nuu ka ndakuatu de axi nuu ka ndakani de tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios, te ka jiñaꞌa de jakanoo nuu ia kuu yiki xini de.
1CO 11:5 Su ndiꞌi ñasiꞌi ja tu ka chisaꞌu ña xini ña nuu ka ndakuatu ña axi nuu ka ndakani ña tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios, te ka jiñaꞌa ña jakanoo nuu tee kuu yiki xini ña, chi inuu ni kuu nuu ja na sete tiaꞌa ña xini ña.
1CO 11:6 Chi nuu ja tu chisaꞌu in ñasiꞌi xini ña, te guaꞌa ka kuu ja na sete naña ña xini ña. Su nuu ja kukanoo ña sete naña ña axi sete tiaꞌa ña xini ña, te na chisaꞌu ña nuu saa.
1CO 11:7 Su teyii, chi ma chisaꞌu de xini de, chi ni ndaku ña de jin maa ia Dios, te xneꞌe de ja oo jayiñuꞌu nuu ya. Su ñasiꞌi, chi xneꞌe ña ja oo jayiñuꞌu nuu teyii.
1CO 11:8 Chi jin yiki kuñu teyii ni saꞌa ia Dios ñasiꞌi, te masu jin yiki kuñu ñasiꞌi ni saꞌa ya teyii.
1CO 11:9 Te masu ja jaꞌa ñasiꞌi ni kuvaꞌa teyii, chi ja jaꞌa teyii guaa ni kuvaꞌa ñasiꞌi.
1CO 11:10 Te yun guaa kanuu ja chisaꞌu ña xini ña, ja kuu in seña ja ndiso tniuu ña, chi ka ndiaꞌa ia ka jinokuechi nuu Dios naxa saꞌa ña.
1CO 11:11 Su nuu yoon ja ka skuaꞌo, chi jiniuꞌu ña teyii jin ñasiꞌi, te suni ñasiꞌi chi jiniuꞌu ña teyii.
1CO 11:12 Chi nani ni kuvaꞌa ñasiꞌi nuu yiki kuñu teyii, te suni saa ni kaku teyii chii ñasiꞌi, te ndiꞌi vajikuei nuu maa ia Dios.
1CO 11:13 Vi ndachikuaꞌa maa ni, ¿a vatuka kuu ja ma chisaꞌu in ñasiꞌi xini ña nuu ndakuatu ña nuu ia Dios?
1CO 11:14 Chi ja ka jinio ja maa nagua oo nuu ñuyiu yaꞌa kaxtnoꞌo ja in jakanoo kuu ja in teyii kuandetu de ja kuu nani xini de.
1CO 11:15 Su ñasiꞌi, chi luu ka naꞌa ña ja kuandetu ña kuu nani xini ña, chi nuu tniuu ja chisaꞌu ña xini ña, te maa ixi xini ña yun chisaꞌu xini ña.
1CO 11:16 Su nuu ja ndee in ñayiu kuini ja tee tnaꞌi siki tnoꞌo yaꞌa, te kaꞌan san ja ni sein, te ni ñayiu ka ndututu ja ka skuaꞌa tnoꞌo ia Dios, tu na in ja siin ka ka saꞌa san saa nagua ni kaꞌan san yaꞌa.
1CO 11:17 Su tnoꞌo ja tee san yaꞌa, ma kuu kaꞌan san ja nase guaꞌa ka saꞌa ni, chi niꞌi tnoꞌo san ja nuu ka ndututu ni, te ka saꞌa ni jakueꞌe ka saa javaꞌa.
1CO 11:18 Chi jaxtnañuꞌu, ka kaꞌan kuechi sava ñayiu ja nuu ka ndututu ni ja ka skuaꞌa ni, te ka saꞌa siin tnaꞌa ni. Te sava tnoꞌo, chi kandija san ja saa ka saꞌa ni.
1CO 11:19 Chi ka kaꞌan ni ja nini kuu ja saa vi saꞌa siin tnaꞌa ni, nagua ja vi kuni ñayiu ndee ni guaa jandaa ja ka saꞌa guaꞌa ni nuu ia Dios.
1CO 11:20 Su ja siun ka saꞌa siin tnaꞌa ni nuu ka ndututu ni ja ka jaxini ni, te masu jandaa ndija ja ka saꞌa ni nagua ni jaxini maa Jitoꞌo.
1CO 11:21 Chi nuu ka jaxini ni, te ndi in ndi in ni ka kakoxnoꞌo ni, ka tnii ni ja vi kaa mamaa ni. Te sava ni, chi vi ndee ka jini ni ja ka jiꞌi ni. Su sava ka ni, chi tu ka niꞌi ni, te ka kokin ndaꞌu ni.
1CO 11:22 ¿Te a tu na veꞌe ni ja yun vi kaa ni, te vi koꞌo ni? Chi ja siun ka saꞌa ni, te ka skexiko ni ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo ia Dios, te ka jiñaꞌa ni jakanoo ñayiu tu nagua ka nevaꞌa saꞌun. ¿Nuu saa te naxa kaꞌan san? ¿A nase guaꞌa ka saꞌa ni? Ñaꞌa, ma kuu, chi masu ka saꞌa guaꞌa ni ja siun ka saꞌa ni.
1CO 11:23 Te tnoꞌo ja ni kaxtnoꞌo san nuu ni kuu ja ni niꞌi san nuu maa Jitoꞌo: Ja maa jakuaa ja ni xtuu ña Judas jin Jitoꞌo Jesús nuu ñayiu, ni tnii ya xtaa vixin,
1CO 11:24 te ni ndakuantaꞌu ya nuu ia Dios, te ni taꞌu ya, te jiñaꞌa ya: “Vi tnii ni te vi kaa ni, chi yaꞌa kuu yiki kuñu san ja soko san ja jaꞌa in in ni, te suaꞌa vi kosaꞌa ni ja ka ndakaꞌan ña ni jin san”, jiñaꞌa ya.
1CO 11:25 Te nuu ni ndiꞌi ni ka jaxini ya, te suni ni tnii ya vasu vinu, te jiñaꞌa ya: “Vinu yaꞌa kuu tratu jaa ja ni kukutu jin niñi san, te suaꞌa vi kosaꞌa ni ndiꞌi ni jichi ja ka jiꞌi ni, nagua ja vi kondakaꞌan ña ni jin san”, jiñaꞌa ya.
1CO 11:26 Nuu saa te ndiꞌi ni jichi nuu ka jaa ni xtaa vixin, vi ka jiꞌi ni vinu yaꞌa, te siun ni vi kondakaxtnoꞌo ni ja ni jiꞌi ya guaa ndee kiuu na ndii ya.
1CO 11:27 Te yun guaa nani kuu ñayiu ja jaa xtaa vixin yaꞌa vi jiꞌi vinu nuu Jitoꞌo, te tu nee yiñuꞌi nuu ya, nuu saa te saꞌi yika kuechi siki yiki kuñu maa Jitoꞌo vi niñi ya.
1CO 11:28 Nuu saa te vi koto tnuni ni in in maa ni: A ka oo guaꞌa ni nuu ia Dios, te saa kuu vi kaa ni xtaa vixin, te vi koꞌo ni vinu nuu ya.
1CO 11:29 Chi na ñayiu jaa vi jiꞌi, te tu skuaꞌa guaꞌi naxa kei yiki kuñu maa Jitoꞌo, te ja jai vi ja jiꞌi yun saꞌa ja vaji tnundoꞌo siki.
1CO 11:30 Chi yun kuu ja kuaꞌa maa ni ka kuꞌu vi ni ka kuita ni, te suni kuaꞌa ñayiu ni ka oo jin ni ja ni ka jiꞌi.
1CO 11:31 Chi nuu ja na vi koto tnuni guaꞌo mao, te ma tetniuu Jitoꞌo tnundoꞌo sikio ja kaꞌnde ya kuechio.
1CO 11:32 Su nuu jaꞌnde Jitoꞌo kuechi, te tetniuu ya tnundoꞌo sikio nagua ja na vi nukuiin ndao nuu ichi ya, te ma vi nao jin ñayiu ñuyiu.
1CO 11:33 Te yun kuu, vi ñani vi kuaꞌa, ja nuu ka ndututu ni ja vi kaxini ni, te vi kondetu tnaꞌa ni, nagua ja inuu vi kaa ni.
1CO 11:34 Te nuu ja ndee in ni kokin, te kaa ni xtaa veꞌe maa ni, nagua ja ma tetniuu ia Dios tnundoꞌo siki ni ja siun na saꞌa ni nuu ka ndututu ni. Te ja sava ka tniuu, chi guaa ndee kiuu na jaa san nuu ka oo ni, te saa kaꞌan san naxa kokuu.
1CO 12:1 Vitna te kuini san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi kuni ni siki in in tniuu ja skutaꞌu ña Espíritu ia Dios jin in ion.
1CO 12:2 Te ja ka jini guaꞌa maa ni ja ama ka nuu chiaꞌan ka ja vi kandija ni, chi ni ka ojandetu ni ja ni ka ojaka ña ñayiu ni ka ochiñuꞌu ni chuꞌchi ja ka kuu ñiꞌi ja tu kuu vi kaꞌan.
1CO 12:3 Te yun guaa kuini san vitna ja vi kuni ni ja ni in ñayiu ja kaꞌin jin Espíritu ia Dios ma kuu kachi ja tau tniaꞌa Jesús, te ni in ñayiu ma kuu kaꞌin ja Jesús kuu Jitoꞌo nuu ja tu na Espíritu ia Dios oo jin.
1CO 12:4 Te oo siin siin tniuu ja ka kutaꞌu in in ñayiu, su invaa ni maa Espíritu kuu ia jiñaꞌa.
1CO 12:5 Te ndi siin ndi siin tniuu ka saꞌa in ion, su invaa ni nuu Jitoꞌo ka jinokuechio.
1CO 12:6 Te siin siin ja ni taa ia Dios ja vi saꞌa in ion, su invaa ni Dios kuu ia saꞌa ndiꞌi tniuu yaꞌa jin ndiꞌi ñayiu.
1CO 12:7 Su ni jiñaꞌa ia Dios nuu in in ñayiu in ja xneꞌe ja ka oi jin Espíritu ya, nagua ja na chituu ña jin ndiꞌi ñayiu ka kandija.
1CO 12:8 Chi jin maꞌñu sagua Espíritu ka niꞌi taꞌu sava ñayiu ja ka kaꞌin tnoꞌo ndichi, te suni maa Espíritu jiñaꞌa tnoꞌo ja ka jinkuiꞌnu kaji ini sava ñayiu.
1CO 12:9 Te sava ñayiu ni ka niꞌi taꞌui ja vi kandija guaꞌi ja skunkuu ia Dios nagua ka jikain jin maꞌñu sagua maa Espíritu, te savai ni ka niꞌi taꞌui ja vi ndasaꞌi ñayiu ka kuꞌu jin maa Espíritu.
1CO 12:10 Te savai ni ka niꞌi taꞌui ja vi saꞌi tniuu naꞌnu, te savai ja vi ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa maa ia Dios. Te savai ni ka niꞌi taꞌui ja vi ndakuni ndeja kuu tnoꞌo ja vaji nuu Espíritu ndaa, te ndeja kuu tnoꞌo ja vaji nuu espíritu xndaꞌu ña. Te savai ni ka niꞌi taꞌui ja vi kaꞌin ndinuu nuu saꞌan ja tu ka jini, te savai ja jinkuiꞌnu ini kaxtnoꞌi naxa kei kaꞌan ñayiu jin inka saꞌan yun.
1CO 12:11 Su ndiꞌi tniuu yaꞌa saꞌa invaa ni maa Espíritu, te siin siin tniuu jiñaꞌa ya nuu in in ñayiu na kuu na kuu naxa kuini maa ya.
1CO 12:12 Chi nagua kuu in yiki kuñu ja nevaꞌa kuaꞌa ndatniuu, te ndiꞌi ndatniuu ja oo nuu yiki kuñu yun kuu invaa ni yiki kuñu, te suni saa ni ka kuo invaa ni yiki kuñu jin Jesukristu.
1CO 12:13 Te suni saa ni ka kuu ndiꞌo, a kuu ñayiu judio axi ñayiu sava ka tatatnoꞌo, a ñayiu ka jinokuechi ja tu ka niꞌi yaꞌui axi ñayiu ka saꞌa tniuu mai, chi invaa ni Espíritu ia Dios ni skuandute ña jin ndiꞌo, nagua ja vi kokuo invaa ni yiki kuñu, chi ndiꞌo ni ka niꞌi invaa ni Espíritu ia Dios.
1CO 12:14 Te in yiki kuñu, chi masu invaa ndatniuu kuu, chi nevaꞌa kuaꞌa ndatniuu.
1CO 12:15 Chi nuu ja jaꞌo na kachi: “Masu yiki kuñu kuu rin, chi masu ndaꞌa kuu rin”, su tuu, chi in ndatniuu nuu yiki kuñuo kuu.
1CO 12:16 Te nuu ja soꞌo na kachi: “Masu yiki kuñu kuu rin, chi masu nduchi nuu kuu rin”, su tuu, chi in ndatniuu nuu yiki kuñuo kuu.
1CO 12:17 Chi nuu ja ndiꞌi yiki kuñuo na kokuu nduchi nuo, te ma kuu naxa vi koninio. Te nuu ja ndiꞌi yiki kuñuo na kokusoꞌo, te ma kuu naxa vi tnaꞌnio.
1CO 12:18 Su ia Dios ni tniuu tnaꞌa ya in in ndatniuu nuu yiki kuñuo naxa kuini maa ya ja koo.
1CO 12:19 Chi nuu ja in ni ndatniuu kuu ndiꞌi, te masu in yiki kuñu kuu nuu saa.
1CO 12:20 Su vitna, chi visi kuaꞌa ndatniuu kuu, su invaa ni yiki kuñu kuu.
1CO 12:21 Te nduchi nuo, chi ma kuu kuñaꞌa nuu ndaꞌo: “Tu jiniuꞌu ña rin”. Te ni xinio ma kuu kuñaꞌa nuu jaꞌo: “Tu jiniuꞌu saꞌun ña rin”.
1CO 12:22 Chi saa suaꞌa ndatniuu oo nuu yiki kuñuo ja ndakani inio ja vita ka kuu, ka kuu ndatniuu ja jiniuꞌu guaꞌa kao.
1CO 12:23 Te saa ndatniuu oo nuu yiki kuñuo ja ndakani inio ja tu naꞌa vaꞌa kuu ja ka jito vaꞌa kao vi ka skuiꞌnuo saꞌun. Te ndatniuu ii ka ja oo nuu yiki kuñuo ka chisaꞌu vaꞌo.
1CO 12:24 Chi taka ndatniuu ja kaa vii ka nuu yiki kuñuo masu nini kuu ja vi chisaꞌuo, su ia Dios ni tniuu tnaꞌa ya yiki kuñuo ja vi koto vaꞌo ndatniuu ii ka.
1CO 12:25 Saa nagua ja ma vi saꞌa siin tnaꞌa ndatniuu ka oo nuu yiki kuñuo, chi suaꞌa in in ndatniuu yun na vi kondiꞌni ja jaꞌa sava kai.
1CO 12:26 Chi nuu ja jatu in ndatniuu oo nuu yiki kuñuo, te suni ndiꞌi ka jatu jin. Te nuu ja jito vaꞌo in ndatniuu oo nuu yiki kuñuo, te ndiꞌi ka kusii ini.
1CO 12:27 Nuu saa, te maa ni ka kuu yiki kuñu Jesukristu, chi in in maa ni ka kuu na kuinio ndatniuu ja ka oo nuu yiki kuñu ya.
1CO 12:28 Te siin siin tniuu ni jiñaꞌa ia Dios nuu in in ñayiu ka skuaꞌa. Xnañuꞌu ka ni jani ya tee ni chitniuu Jesukristu ja ka xtutenuu de tnoꞌo ya. Te ja kuu uu ni jani ya ñayiu ka ndakani tnoꞌo jiñaꞌa maa ia Dios. Te ja kuu uni ñayiu ka kaxtnoꞌo. Yun te ni jani ya ñayiu ka saꞌa tniuu naꞌnu jin jakaꞌnu maa ya. Te saa ni jani ya ñayiu ka ndasaꞌa ñayiu ka kuꞌu, vi ñayiu ka chituu ñayiu ka kundaꞌu, vi tee ka jito ñayiu ka jinokuechi nuu veñuꞌu, vi ñayiu ni ka niꞌi taꞌu ja ka kaꞌin inka saꞌan ja tu ka jini.
1CO 12:29 Te masu ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa ni chitniuu ña Jesukristu ja vi xtutenui tnoꞌo ya. Te suni masu ndiꞌi ñayiu ka ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa maa ia Dios. Te ni masu ndiꞌi ñayiu ka kaxtnoꞌo. Te suni masu ndiꞌi ñayiu ka saꞌa tniuu naꞌnu jin jakaꞌnu maa ia Dios.
1CO 12:30 Te ni masu ndiꞌi ñayiu ni ka kutaꞌui ja vi ndasaꞌi ñayiu ka kuꞌu. Te suni masu ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan inka saꞌan ja tu ka jini, te ni masu ndiꞌi ka jinkuiꞌnu ini ja vi kaxtnoꞌi naxa kei kaꞌan ñayiu jin inka saꞌan yun.
1CO 12:31 Nuu saa te vi nduku ndee ni ja vi niꞌi taꞌu ni in in tniuu guaꞌa ka nuu ia Dios ja vi saꞌa ni. Su sein, chi kaxtnoꞌo san in ichi guaꞌa ndevaꞌa ka.
1CO 13:1 Chi visi kaꞌan san inka saꞌan ja ka kaꞌan ñayiu axi nagua ka kaꞌan ia ka jinokuechi nuu Dios, te tu kaꞌan too san in ñani in tnaꞌa san, nuu saa te tnoꞌo kaꞌan san kuu na kuinio in ja kaꞌma kaꞌma axi na kuinio in kaa ja kaxin kaxin suaꞌa ni.
1CO 13:2 Te visi na ndakani san tnoꞌo ja taa maa ia Dios, te jinkuiꞌnu ini san ndiꞌi tnoꞌo ya ja ni yiyuꞌu vi ndiꞌi tnoꞌo ndichi, te visi kandija guaguaꞌa san ja vi kuu xtajioo san in yuku, su nuu ja tu kaꞌan too san in ñani in tnaꞌa san, nuu saa te tu saꞌun nagua kuu san.
1CO 13:3 Te visi na kuñaꞌa san ndiꞌi nagua nevaꞌa san ja vi kokaa ñayiu ndaꞌu, te visi na soko san maa san ja vi teñuꞌu ña ñayiu ja jaꞌa tnoꞌo ya, su nuu ja tu kaꞌan too san in ñani in tnaꞌa san, nuu saa te tu saꞌun nagua jiniuꞌu nuu san.
1CO 13:4 Chi nuu ja ka kaꞌan too in ñani in tnaꞌo, te vi kuandee inio jin, te vi kovaꞌa inio, te ma vi kokuu kuasun inio, te ma vi kokuu vixion, ni ma vi saꞌa teyio mao,
1CO 13:5 te ma vi saꞌo ja vi kukanoo inka ñayiu, te ni ma vi ndukuo javaꞌa mao, ni ma vi kokiti inio, ni ma vi kuꞌun inio tnoꞌo kiti ini.
1CO 13:6 Te ma vi kokusii inio nuu ka saꞌa ñayiu jakueꞌe, chi na vi kokusii inio nuu ka saꞌa ndai.
1CO 13:7 Chi ja ka kaꞌan too in ñani in tnaꞌo saꞌa ja ndiꞌi ni ka jakaꞌnu inio, vi ndiꞌi ka kandijao, vi ndiꞌi ka ndetu kaꞌnuo, vi ndiꞌi ka jandee inio.
1CO 13:8 Te ja ka kaꞌan too tnaꞌo, chi ma naa saꞌun. Su kenta in kiuu ja tu ka na in ndakani tnoꞌo jiñaꞌa maa ia Dios, te ni tu na in kaꞌan ka inka nuu saꞌan ja tu jini, te ni ma koo ka tnoꞌo ndichi, chi ndiꞌi yaꞌa naa.
1CO 13:9 Chi joo ni ka jinio, te joo ni tnoꞌo ja ni taa ia Dios ka ndakanio.
1CO 13:10 Su nuu na kenta kiuu ja vi kuni ndao, te naa ja joo ni ka jinio vitna.
1CO 13:11 Chi nuu ni okuu san in suchi luluu, te ni okaꞌan san nagua kaꞌan in suchi luluu, te ni ondakani ini san vi ni osaꞌa san na kuinio in suchi luluu. Su vitna ja ni kuu kaꞌnu san, te ni xndendoo san nagua saꞌa suchi luluu yun.
1CO 13:12 Te suni saa ni vitna, chi tu ka jini guaꞌo naxa oo ia Dios, chi ka ndiaꞌo ya na kuinio in speju ja tu ndijin guaꞌa. Su in kiuu te vi kunio nuu jin nuu ya. Vitna, chi joo ni jini san, su kiuu yun, te kuni ndaa san, nagua jini ña maa ya jin san.
1CO 13:13 Nuu saa te vitna, chi oo uni tnoꞌo ja ma naa saꞌun, te suu kuu ja ka kandijao, vi ja ka ndetu kaꞌnuo vi ja ka kaꞌan too tnaꞌo. Su tnoꞌo kanuu ka nuu ndi uni kuu ja vi kaꞌan too tnaꞌo.
1CO 14:1 Nuu saa te vi nduku ndee ni ja vi kaꞌan too tnaꞌa ni, te suni vi ndioo ini ni ja vi niꞌi taꞌu ni in tniuu nuu Espíritu ia Dios, su ja kanuu ka kuu ja vi niꞌi taꞌu ni tniuu ja vi ndakani ni tnoꞌo ja taa maa ia Dios.
1CO 14:2 Chi ñayiu ja kaꞌan inka saꞌan ja tu jini, kaꞌin nuu ia Dios, te masu nuu ñayiu, chi tu na in jinkuiꞌnu ini tnoꞌo kaꞌin, chi jin maꞌñu sagua Espíritu kaꞌin tnoꞌo oyuꞌu ja tu na jini.
1CO 14:3 Su ñayiu ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa maa ia Dios, chi nuu ñayiu kaꞌin, nagua ja vi kuja ñayiu yun nuu tnoꞌo ya, vi ja xteku ñai, vi ja ndakuñaꞌi tnoꞌo ndee ini nuu ñayiu yun.
1CO 14:4 Te ñayiu kaꞌan inka nuu saꞌan ja tu jini, chi maa ni mai jija nuu tnoꞌo ya. Su ñayiu ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa maa ia Dios, chi saꞌi ja ka jija ñayiu ka skuaꞌa nuu tnoꞌo ya.
1CO 14:5 Te kuini san ja nuu suaꞌa te kuu, te ndiꞌi ni vi kaꞌan inka nuu saꞌan ja tu ka jini ni, su ndioo ka ini san ja vi ndakani ni tnoꞌo ni taa ia Dios, chi kaꞌnu ka kuu ñayiu ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios, masu ñayiu kaꞌan inka nuu saꞌan ja tu jini, visi jiniuꞌu tnoꞌo kaꞌan ñayiu yaꞌa nuu ja kuu ja ndakaxtnoꞌi naxa kei tnoꞌo kaꞌin yun, nagua ja vi kuja ka ñayiu ka skuaꞌa nuu tnoꞌo ya.
1CO 14:6 Te yun kuu, vi ñani vi kuaꞌa, ja nuu ja jaa san ja jakoto ña san, te kaꞌan san inka nuu saꞌan ja tu ka jinkuiꞌnu ini ni, te tu nagua jiniuꞌu saꞌun nuu in in ni, nuu ja ma kaxtnoꞌo kaji san nagua ni skuni ña ia Dios jin san, axi nuu ja ma kaxtnoꞌo san tnoꞌo ndichi axi tnoꞌo ja ni taa maa ia Dios ja ndakani san, axi inka tnoꞌo ja kaxtnoꞌo san.
1CO 14:7 Na vi skintnaꞌa inuo inka saꞌan jin yutnu keneꞌe yaa. Te visi tu teku tnu, su kuu kata tnu, na kuinio tnu yoo ka tiuu axi yutnu kaxin, te nuu ja tu jita siin siin tnu, ¿te naxa kuu vi kunio na yaa ka jita in in tnu?
1CO 14:8 Te nuu ka jaxin tnaꞌa, nuu ja ma tiuu kaji tee xtaꞌi trompeta yun, te ni in ñayiu ma saꞌa tuaꞌi ja kiꞌin kaxin tnaꞌi.
1CO 14:9 Te suni saa ni ka kuu maa ni, nuu ka kaꞌan ni inka nuu saꞌan, nuu ja ma vi kaxtnoꞌo kaji ni ja vi jinkuiꞌnu ini ñayiu, ¿te naxa vi kuni na tnoꞌo ka kaꞌan ni? Te tnoꞌo ka kaꞌan ni yun, chi nani ja jiso tachi kuaꞌan kuu.
1CO 14:10 Te jandaa ja kuaꞌa nuu saꞌan oo ñuyiu, te in in saꞌan, chi oo ja kei kaꞌan mamaa.
1CO 14:11 Su nuu ja tu jinkuiꞌnu ini san naxa kaꞌan in ñayiu, te kuu san na kuinio ñayiu inka ñuu nui, te suni kui na kuinio ñayiu inka ñuu nuu san.
1CO 14:12 Te yun guaa maa ni, ja ka ndioo ndevaꞌa ini ni ja vi niꞌi taꞌu ni in tniuu ja taa Espíritu ia Dios, vi nduku ndee ni ja vi konevaꞌa kuaꞌa ni tniuu ja taa ya, ja kuu vi chituu ni ñayiu ka skuaꞌa ja na vi kujai nuu tnoꞌo ya.
1CO 14:13 Nuu saa te ñayiu kaꞌan inka saꞌan ja tu jini, na ndakuatui nuu ia Dios ja na kuñaꞌa ya in jakaꞌnu ja kuu ndakaxtnoꞌi tnoꞌo kaꞌin yun.
1CO 14:14 Chi nuu ja ndakuatu san inka saꞌan ja tu jini san, te jandaa ja ndakuatu san jin anu san, su tu nagua jinkuiꞌnu ini san.
1CO 14:15 ¿Naxa saꞌa san nuu saa? Ndakuatu san jin anu san vi suni ndakuatu san jin ja jinkuiꞌnu ini san. Kata san jin anu san vi suni kata san jin ja jinkuiꞌnu ini san.
1CO 14:16 Chi nuu ja ndakuatu ni nuu ia Dios maa ni tnoꞌo ja vaji nuu anu ni, te tu jinkuiꞌnu ini ni, te oo in ñayiu ni kiunduu jaa nini tnoꞌo ja ndakuantaꞌu ni yun, ma kuu kaꞌin “saa na kokuu”, chi tu jinkuiꞌnu ini na tnoꞌo kaꞌan ni.
1CO 14:17 Chi jandaa ja guaꞌa ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios, su tu chituu ni inka ñayiu ja kujai nuu tnoꞌo ya.
1CO 14:18 Te ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja kuaꞌa ka jichi kaꞌan san inka nuu saꞌan ja tu jini san, saa ndiꞌi maa ni.
1CO 14:19 Su visi ni saa, su nuu ka ndututu ñayiu ka skuaꞌa, jintnaꞌa ini ka san ja kaꞌan san uꞌun ni tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini san, nagua ja kuu kaxtnoꞌo san nuu sava ka ñayiu, masu ja kaꞌan san uxi mil tnoꞌo jin inka saꞌan ja tu ka jinkuiꞌnu ini ñayiu.
1CO 14:20 Ma vi ndakani ini ni, vi ñani vi kuaꞌa, nagua ka ndakani ini suchi kueli, chi suaꞌa vi kuja ni jin ja ka ndakani ini ni. Su vi kokuu ni na kuinio suchi kueli jin jakueꞌe ja oo ñuyiu.
1CO 14:21 Chi suaꞌa yoso nuu Ley: “Kaꞌan rin nuu ñayiu ñuu yaꞌa jin maꞌñu sagua ñayiu inka ñuu vi jin inka saꞌan ja tu ka jini, te visi ni saa, te ma vi konini tnoꞌo kaꞌan rin, kachi Jitoꞌo”.
1CO 14:22 Yun guaa nuu ka kaꞌan ñayiu inka nuu saꞌan ja tu ka jini, te jin yun xneꞌe ia Dios ja tetniuu ya tnundoꞌo siki ñayiu tu ka kandija, te masu siki ñayiu ka kandija. Su tnoꞌo jiñaꞌa ia Dios nuu ñayiu ja ndakani tnoꞌo ya xneꞌe jakaꞌnu ya nuu ñayiu ka kandija, te masu nuu ñayiu tu ka kandija.
1CO 14:23 Chi nuu ja ndiꞌi ni ja ka skuaꞌa ni ni ka ndututu ni in ni nuu, te ndiꞌi ni ka kaꞌan inka nuu saꞌan ja tu ka jini ni, te na kiuu in ñayiu ni kiunduu jaa axi ñayiu tu kandija, te vi kachi ja ka ndukueꞌe ni.
1CO 14:24 Su nuu ja ndiꞌi ni ka ndakani tnoꞌo ni taa ia Dios, te kiuu in ñayiu tu kandija axi in ñayiu ni kiunduu jaa, te jino ini, chi ndachikuaꞌi naxa oo mai jin tnoꞌo ka kaꞌan ni.
1CO 14:25 Yun te ndakuni ndiꞌi jakueꞌe oo ini anui, te jinkuiin jiti, te chiñuꞌi ia Dios, te kaꞌin ja jandaa kuiti ja oo Dios neꞌu ni.
1CO 14:26 Nuu saa, vi ñani vi kuaꞌa, ¿te naxa vi saꞌo jin ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa? Nuu ka ndututu ni, te vi kata sava ni yaa ja vaji nuu Salmo, te sava ni vi kaxtnoꞌo tnoꞌo ya, te sava ni vi ndakani tnoꞌo ni skuni ña ia Dios, te sava ni vi kaꞌan inka nuu saꞌan ja tu ka jini ni, te sava ni vi ndakaxtnoꞌo naxa kei inka nuu saꞌan yun. Te ndiꞌi yaꞌa vi saꞌa ni nagua ja na vi kuja ñayiu ka skuaꞌa nuu tnoꞌo ya.
1CO 14:27 Te nuu ka oo ñayiu ja ka kaꞌin inka saꞌan ja tu ka jini, te na kokuu uu axi uni, te ndi in ndi in na kaꞌan, te na koo in ñayiu ja ndakaxtnoꞌo naxa kei tnoꞌo ja ka kaꞌan ñayiu yun.
1CO 14:28 Te nuu ja tu na ñayiu ja ndakaꞌan naxa kei, te guaꞌa ka kuu ja ma vi kaꞌin nuu ñayiu ka skuaꞌa, te na vi kaꞌan maa ni mai jin ia Dios.
1CO 14:29 Te suni ñayiu ka ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios, na vi kaꞌan uu a uni, te sava ka ñayiu na vi skuaꞌa guaꞌa tnoꞌo ka kaꞌin yun.
1CO 14:30 Su nuu ja skuni ña ia Dios tnoꞌo ya jin in ñayiu nukoo, te na junkuiin ñayiu kaꞌan yun, nagua ja na kuu kaꞌan mai.
1CO 14:31 Chi saa te kuu vi kaꞌan ndi in ndi in ni tnoꞌo ja ni taa ia Dios ja vi ndakani ni, nagua ja ndiꞌi ni vi kutuaꞌa, te vi nukuꞌun ndee ini ni.
1CO 14:32 Te ñayiu ka ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios kuu vi junkuiin, chi ka jini vi kaꞌnu niꞌnui mai.
1CO 14:33 Chi ia mani ini kuu Dios, masu ia skunu nuu ini ña. Te nagua ka saꞌa ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa, ja ka kui ñayiu maa ia Dios,
1CO 14:34 ja nuu ka ndututu ñasiꞌi nuu ka skuaꞌa ni, ma kuu vi kaꞌan ña, chi na vi kasi yuꞌu ña, te na vi kuanyuꞌu vi kuandetu ña nagua yoso nuu Ley Moisés.
1CO 14:35 Te nuu ja kuini ña ja kukanu ini ña na in tnoꞌo, te veꞌe ña na kakan tnoꞌo ña nuu yii ña, chi naꞌa kanoo ja kaꞌan in ñasiꞌi nuu ka oo tutu ñayiu ka skuaꞌa.
1CO 14:36 Chi vi konaꞌa ni ja tu ni jinkondee tnoꞌo ia Dios nuu in in maa ni, te ni masu maintnoꞌo maa ni ni ka niꞌi tnoꞌo ya.
1CO 14:37 Su nuu ja ndee in ñayiu ndakani ini ja kuu ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios axi ndakani ini ja ni niꞌi taꞌui Espíritu ya, nuu saa te na ndakuni ja tnoꞌo tee san yaꞌa kuu in tnoꞌo ja tatnuni maa Jitoꞌo.
1CO 14:38 Su nuu ja tu jantaꞌui tnoꞌo yaꞌa, te suni ma vi kuantaꞌu ña jin.
1CO 14:39 Nuu saa, vi ñani vi kuaꞌa, te vi ndioo ini ni vi ndakani ni tnoꞌo ja taa ia Dios, te ma vi kasi niꞌnu ni ja vi kaꞌan ñayiu inka saꞌan ja tu ka jini.
1CO 14:40 Su ndiꞌi ja ka saꞌa ni vi saꞌa ndaa ni, te vi saꞌa yukun ni nuu ka ndututu ni.
1CO 15:1 Vitna, vi ñani vi kuaꞌa, te kuini san ja vi ndakaꞌan ni tnoꞌo vaꞌa Jesukristu ja ni kaxtnoꞌo san nuu ni. Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ja ni ka jantaꞌu ni, te ka oo yutnu ni jin.
1CO 15:2 Te suni jin maꞌñu sagua tnoꞌo yaꞌa vi kaku niꞌnu ni, nuu ja vi koo yutnu ni nuu tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san, chi nuu tuu, te tu jiniuꞌu ja ni ka kandija ni.
1CO 15:3 Chi xtnañuꞌu ka ni kaxtnoꞌo san nuu ni tnoꞌo ja ni niꞌi san nuu Jesukristu: Ja ni jiꞌi ya ja jaꞌa yika kuechio, nagua yoso nuu tutu ii.
1CO 15:4 Te ni jinkoyuꞌu ya, te nuu uni kiuu, te ni ndateku ya, nagua yoso nuu tutu ii.
1CO 15:5 Te ni ndenta ya nuu Pedro, te saa ni ndenta ya nuu ndi uxi uu tee ni chitniuu ya ja vi xtutenuu tnoꞌo ya.
1CO 15:6 Te saa ni ndenta ya nuu viꞌi ka uꞌun ciento ñayiu ka skuaꞌa ja ni ka ndututu yun, te kuaꞌi ka teku ndee vitna, su savai, chi ja ni ka jiꞌi.
1CO 15:7 Te saa ni ndenta ya nuu Jacobo. Te nuu kuee ka, te ni ndenta ya nuu ndiꞌi tee ni chitniuu ya ja vi xtutenuu tnoꞌo ya.
1CO 15:8 Te sandiꞌi ni ka, te saa ni kenta ya nuu maa san, ja kuu san na kuinio in suchi ni kaku yute.
1CO 15:9 Chi in tee nuu ka kuu san saa sava ka tee ni chitniuu Jesús ja vi xtutenuu de tnoꞌo ya, te ni tu oo tu kaa san ja konani san tee ni chitniuu Jesús, chi ni osondikin san ñayiu maa ia Dios.
1CO 15:10 Su ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios, ja kuu san in tee ni chitniuu ña Jesús, te tu ni okuu uun ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya jin san, chi saa suaꞌa satniuu ka san saa ndiꞌi tee ni chitniuu ya, su masu maa san satniuu, chi maa ia Dios chindee chituu ña jin san ja saꞌa san.
1CO 15:11 Te tu ni ja saꞌi a sein axi tee yun, su inuu ni ka kaxtnoꞌo san, te saa ni ka kandija ni.
1CO 15:12 Te tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo san kuu ja ni ndateku Jesukristu neꞌu ndiyi. ¿Te nau ja ka kaꞌan sava ni ja ma vi ndateku ndiyi?
1CO 15:13 Chi nuu ja ma vi ndateku ndiyi, te suni Jesukristu, chi tu ni ndateku ya.
1CO 15:14 Te nuu ja tu ni ndateku Jesukristu, te tu jiniuꞌu tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo san, te suni tu jiniuꞌu ja ka kandija ni.
1CO 15:15 Te nuu ja saa kuu, te ja ka kuu san tee ka xndaꞌu ña, ja tu ka kaꞌan ndaa san tnoꞌo ia Dios, chi ka ndakani san ja Dios ni ndaxteku Jesukristu, te nuu ja masu ndija ja vi ndateku ndiyi, te masu ndija ja ni ndaxteku ya Jesukristu.
1CO 15:16 Chi nuu ja ma vi ndateku ndiyi, te suni tu ni ndateku Jesukristu.
1CO 15:17 Te nuu ja tu ni ndateku Jesukristu, te tu jiniuꞌu ja ka kandija ni, te ka oo ii ni jin yika kuechi ni.
1CO 15:18 Te nuu ja saa kuu, te suni ndiyi ni ka jiꞌi ja ni ka kandija Jesukristu vi junaa nuu saa.
1CO 15:19 Chi nuu ja nani ja ka tekuo ñuyiu yaꞌa ka ndetu kaꞌnuo Jesukristu, nuu saa te ndaꞌu ni kao nuu ndiꞌi ñayiu.
1CO 15:20 Su ñaꞌa, masu saa kuu, chi ni ndateku Jesukristu neꞌu ndiyi. Te maa ya kuu jaxtnañuꞌu ja ni ndateku neꞌu ndiyi, na kuinio in jaxtnañuꞌu ja kee nuu ñundeꞌi. Te saa vi kondikin sava ka ndiyi ni ka kandija ya ja vi ndatekui.
1CO 15:21 Chi ja jaꞌa in tee ni kiuu kueꞌe ja ka jiꞌi ñayiu, te suni saa ni ja jaꞌa inka tee, te ni kejaꞌa ja ka ndateku ndiyi.
1CO 15:22 Te ndiꞌi ñayiu vi kuu, chi tatatnoꞌo Adán ka kui, te suni saa ni ndiꞌi ñayiu ka oo jin Jesukristu vi ndateku.
1CO 15:23 Su yukun yukun ndaxteku ña ia Dios: Xtnañuꞌu ka Jesukristu ni ndateku ya, yun te saa nuu ndii Jesukristu, te ndaxteku ya ñayiu maa ya.
1CO 15:24 Yun te saa jino kiuu sandiꞌi, te xnaa Jesukristu ndiꞌi ja ka tatnuni vi ndiꞌi ja ka ndiso tniuu vi ndiꞌi janaꞌnu, te ndakuñaꞌa ya nuu tatnuni ya nuu maa Tata Jaꞌnu.
1CO 15:25 Chi kanuu ja tatnuni Jesukristu guaa ndee na kundee ya ja ndiꞌi ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ya vi koo chii jaꞌa ya.
1CO 15:26 Te sandiꞌi ni ka, te xnaa ya kueꞌe ja jaꞌni ñayiu, ja nee uꞌu tnaꞌa jion.
1CO 15:27 Chi maa ia Dios ni saꞌa ndiꞌi chii jaꞌa Jesukristu. Te nuu kaꞌan nuu tutu ii ja ni saꞌa ya ndiꞌi chii jaꞌa Jesukristu, te ka jini kajio ja masu kiunduu ndee maa ia Dios, chi maa ya kuu ia ni saꞌa ndiꞌi chii jaꞌa Jesukristu.
1CO 15:28 Te nuu na ndiꞌi ja vi koo chii jaꞌa Jesukristu, yun te suni maa ya ja kuu ya Seꞌe kiuu ya nuu ndaꞌa Dios, ia ni saꞌa ndiꞌi ja oo chii jaꞌa ya. Saa te maa ia Dios kuu ia tatnuni nuu ndiꞌi kuiti.
1CO 15:29 Te ka oo sava ñayiu ja ka jandutei ja jaꞌa ndiyi. Te nuu ma vi ndateku ndiyi, ¿nau ja ka saꞌi siun nuu saa? ¿Nau ja ka jandutei ja jaꞌa ndiyi nuu saa?
1CO 15:30 Te yoon, ¿nau ja ndiꞌi ni ore ka oo ja vi kuo nuu ja ma vi ndateku ndiyi?
1CO 15:31 Chi kaꞌan ndaa san, vi ñani vi kuaꞌa, ja ndiꞌi kiuu ka nduku ñayiu ja vi kaꞌni ñai jin san, su kusii ini san ja jaꞌa in in ni jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu.
1CO 15:32 Chi nuu ni oo san ñuu Éfeso, ni ka kagua tnaꞌa san jin tee xeen ja ka kuu de na kuinio kiti yuku, su tu nagua niꞌi san nuu ja ndija ja ma vi ndateku ndiyi. Nuu saa te inu ndija ñayiu ja ka kaꞌin: “Na vi kaa na vi koꞌo, chi xtnee te vi kuo” ka kachi.
1CO 15:33 Te ma vi kuandetu ni ja vi xndaꞌu ña ñayiu jin ni, nagua kaꞌan in tnoꞌo nuu kachi: “Nuu jika ni jin in ñayiu kueꞌe, te xtivi ñai jin jaguaꞌa saꞌa ni”.
1CO 15:34 Vi ndikuiꞌnu ini ni, te vi saꞌa ndaa ni, ma vi saꞌa ka ni yika kuechi, chi ka oo sava ni ja tu ka jini guaꞌa ni ia Dios, te ja na vi kukanoo ni guaa kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa.
1CO 15:35 Su vi koo sava ni ja vi kakan tnoꞌo ni: ¿Naxa vi ndateku ndiyi? ¿Naxa vi kava yiki kuñui nuu ndontakuei ja vi ndatekui?
1CO 15:36 Seꞌe tee vasa, ¿nau ja siun ka jikan tnoꞌo ni? Chi nuu ka chiꞌi ni ndikin tata chii ñuꞌu, te kuini ja kuu ndikin yun ama ka ja kute.
1CO 15:37 Chi ndikin tata ja ka chiꞌi ni chii ñuꞌu, masu maa viyu ja jite yun kuu, chi maa ni nuni tata axi triu a inka ndikin tata kuu.
1CO 15:38 Su yun te saꞌa ia Dios naxa kuini maa ya ja kava in in yuku na kuu na kuu na ndikin ka kui, te saa vi kava maa yúkui.
1CO 15:39 Te suni saa kuu jin yiki kuñuo, chi masu inuu ka ndaa ndiꞌi, chi siin kaa yiki kuñu ñayiu, te siin kaa kiti kuun ndaꞌa, te siin kaa chiaka vi siin kaa kiti ndagua.
1CO 15:40 Te suni saa ni siin ka ndaa ja ka oo andivi, te siin ka ndaa ja ka oo nuu ñuꞌu, su siin ni saꞌa luu ya ja ka oo andivi, te siin ni saꞌa luu ya ja ka oo nuu ñuꞌu.
1CO 15:41 Chi siin yeꞌe nikandii, te siin yeꞌe yoo, te suni siin ka yeꞌe kimi, chi suni siin siin ka yeꞌe in in maa kimi.
1CO 15:42 Te suni saa ni kokuu nuu ndaxteku ya ndiyi, chi yiki kuñu ja chiyuꞌo chii ñuꞌu, chi ja teꞌi ni kuu, te ndiyi ja ndaxteku ya, chi ma vi kuu saꞌun ka.
1CO 15:43 Ja tayuꞌo chii ñuꞌu, chi in ja kaa tneꞌe kuu, su nuu ndaxteku ya, te vi yeꞌe tajan. Ka tayuꞌo in ja vita ja tu ndakui, su nuu ndaxteku ya, te nduu ndakui.
1CO 15:44 Ja ka tayuꞌo chii ñuꞌu, chi yiki kuñu in ñayiu ñuyiu ni kuu, te nuu ndaxteku ya, chi kokuu in yiki kuñu ja saꞌa maa Espíritu ya, chi oo yiki kuñu ñayiu ñuyiu, te suni oo yiki kuñu ja vi konevaꞌo nuu vi koo andivi.
1CO 15:45 Chi saa yoso nuu tutu ii: “Tee xtnañuꞌu ja ni saꞌa ia Dios ni okuu Adán ja ni okuu de ñayiu teku”, kachi tutu. Su Adán sandiꞌi ni ka kuu maa Jesukristu ja kuu ya espíritu ja taa ya ja ka tekuo.
1CO 15:46 Su masu yiki kuñu ja ni saꞌa maa Espíritu kuu jaxtnañuꞌu, chi yiki kuñu ñayiu ñuyiu, yun te saa nduu yiki kuñu ja saꞌa maa Espíritu.
1CO 15:47 Te tee xtnañuꞌu ja ni oo ñuyiu, chi jin ñuyaka ñuꞌu ni saꞌa ña ia Dios. Te tee kuu uu ja kuu maa Jitoꞌo, chi ndee andivi oo ya.
1CO 15:48 Te yiki kuñu ñayiu ka oo ñuyiu yaꞌa, chi inuu ka ndaa jin Adán, tee ni kuvaꞌa jin ñuyaka ñuꞌu. Te ñayiu ja ka oo andivi, chi inuu ka ndai nagua kaa ia oo ndee andivi.
1CO 15:49 Chi ni ka ndakuo nagua kaa nagua oo tee ni kuvaꞌa jin ñuyaka ñuꞌu, te suni saa vi nduo nagua kaa ia oo ndee andivi.
1CO 15:50 Te kuini san ja kaꞌan san, vi ñani vi kuaꞌa, ja yiki kuñu vi niñi ñayiu, chi ma kuu kiuu ja saꞌa jajin nuu tatnuni ia Dios. Te ni ja teꞌi, ma kuu saꞌa jajin nuu oo ja ma teꞌi saꞌun.
1CO 15:51 Su kuini san ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya ja ni yiyuꞌu: Masu ndiꞌi yoon ja ka kandijao vi kuu, su ndiꞌo ndasama ña ya inka yiki kuñu jaa.
1CO 15:52 Te nuu ndaꞌi trompeta sandiꞌi, chi ñama tiuu trompeta kiuu yun, te vi nani ja ndakueneo te ndakondiaꞌo, te vi ndateku ndiyi ja ma vi kuu saꞌun kai, te yoon ja ka tekuo kiuu yun, chi ndasama ña ya jion jin inka yiki kuñu jaa.
1CO 15:53 Chi yiki kuñuo ja teꞌi, nini kuu ja ndasama, te nduu ja ma teꞌi saꞌun. Te yiki kuñuo ja jiꞌi ndasama ja ma kuu saꞌun ka.
1CO 15:54 Te nuu na ndasama yiki kuñuo ja teꞌi, te nduu ja ma teꞌi saꞌun ka, te suni yiki kuñuo ja jiꞌi ndasama, te nduu ja ma kuu saꞌun ka. Yun te skunkuu tnoꞌo yoso nuu tutu ii: “Ni kundee ya ni xnaa ya kueꞌe ja jaꞌni ñayiu”.
1CO 15:55 “Nuu saa te ¿ndenu oo tu ja jaꞌni ña, ja koxtuji ña jion? ¿Te ndenu oo tu yau ñaña ja kokundee ka?” kachi tutu ii.
1CO 15:56 Te maa yika kuechio kuu na kuinio in iñu xeen ja xtuji ña ja vi kuo, te Ley janaꞌa kuu ja jiñaꞌa jakaꞌnu ja kaya yika kuechi ka saꞌa ñayiu.
1CO 15:57 Su vi ndakuantaꞌuo nuu ia Dios ja ni saꞌa ya ja ni ka kundeo nuu yika kuechi jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu.
1CO 15:58 Yun kuu ja vi koyutnu ni, te ma vi kujioo ni, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, te siun ni vi kosatniuu ni in kiuu in kiuu ka nuu tniuu ja ni taa maa Jitoꞌo, chi ja ka jini maa ni ja masu ka satniuu uun ni nuu ya.
1CO 16:1 Vitna te kaꞌan san ja jaꞌa xuꞌun ja ka soko ni ja kiꞌin nuu ñayiu ka kandija ja ka kuu ndaꞌui. Suni vi saꞌa ni nagua ni xtaku san ja ka saꞌa ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo taka ñuu ja tnii Galacia.
1CO 16:2 Te taka kiuu xtnañuꞌu ja ndakiꞌin semana, vi saꞌa siin in in maa ni xuꞌun na kuu na kuu naxa ka niꞌi ni, te vi tavaꞌa ni, nagua ja kiuu na jaa san, te ja otuaꞌa, ja ma vi xtutu kao xuꞌun ja vi soko ni.
1CO 16:3 Te nuu na kenta san, te tetniuu san tee vi kaji maa ni ja vi kindaꞌa de in tutu nuu kaꞌan ja maa san tetniuu de ja kiꞌinkuei de Jerusalén, te vi ndakuñaꞌa de xuꞌun ni ka soko maa ni nuu ñanio ka oo ñuu yun.
1CO 16:4 Te nuu ja oo guaꞌa ja suni noꞌo san, te vi kondeka tnaꞌa san jin de kiꞌinkuei san.
1CO 16:5 Te nuu jaa san ja jakoto ña san, te yaꞌa san Macedonia, chi ichi ñuu ja tnii Macedonia jaa san, te kenta san Corinto.
1CO 16:6 Te vatuni kendoo san vi koo ndee saa tiempu, te ndee yaꞌa yoo vijin. Yun te vi chituu ña ni jin san ja vi ndakanu ichi ña ni, kondioꞌni ndenu ka kiꞌin san.
1CO 16:7 Chi vitna te tu kuini san ja suaꞌa ni ndakuni ña san, te yaꞌa san kiꞌin san, chi ndetu kaꞌnu san ja kuu vi koo ndee saa tiempu, nuu ja na kuandetu maa Jitoꞌo.
1CO 16:8 Su koo ni san ñuu Éfeso yaꞌa guaa ndee na yaꞌa viko Pentecostés.
1CO 16:9 Chi ni nune in ichi kaꞌnu ja kuu kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu kuaꞌa ñayiu ja na vi kandijai, visi kuaꞌa ñayiu ka ndakoo siki san.
1CO 16:10 Te nuu ja na kenta Timoteo, te vi kuantaꞌu guaꞌa ni de ja na kosii ini de, chi satniuu de nuu tniuu ni jiñaꞌa maa Jitoꞌo, nagua satniuu maa san.
1CO 16:11 Te ni in ni ma vi skexiko ni de, chi vi chituu ni de nagua jaꞌni ña jin de, te vi ndatetniuu ni de jin tnoꞌo mani na kii de, chi ka ndetu san de jin sava ka ñanio.
1CO 16:12 Te ja jaꞌa ñanio Apolos, chi ni jikantaꞌu ndevaꞌa san nuu de ja jakuei de jin sava ka ñanio ja vi jakoto ña de. Su tu ni kuini de ja jaa de vitna, su nuu na nune de, te jaa de.
1CO 16:13 Vi kondito ni, ma vi kusun ini ni, te vi koo yutnu ni jin tnoꞌo ka kandija ni, vi koo teyii anu ni, te vi koo ndakui ni.
1CO 16:14 Te ndiꞌi ja ka saꞌa ni, vi saꞌa ni ja xneꞌe ja ka kaꞌan too tnaꞌa ni.
1CO 16:15 Ja ka jini maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja ñayiu veꞌe Estéfanas ka kuu ñayiu ni ka kandija xtnañuꞌu ñuu ja tnii Acaya, te sui ka kuu ñayiu ka nduku ndee ja ka jinokuechi nuu ñayiu ka kandija.
1CO 16:16 Te jikantaꞌu san ja vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu ñayiu ka saꞌa tniuu nagua ka saꞌa ñayiu yaꞌa, vi suni nuu ndiꞌi ñayiu ja ka chituu tnaꞌa ja ka saꞌa tniuu yaꞌa.
1CO 16:17 Te kusii ini san ja ni kentakuei Estéfanas vi Fortunato vi Acaico, chi ni ka chituu ña de jin san nuu tniuu ni, ja ña ni kuu vi saꞌa ni, chi jika ka oo ni.
1CO 16:18 Chi ni ka ndataa de tnoꞌo ndee ini nuu san, nagua ni ka saꞌa de jin maa ni. Te ñayiu ka saꞌa siun, chi kuini ja vi ndakuantnoꞌo ni jin.
1CO 16:19 Te ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu ja tnii Asia ka ndakan tnoꞌo ña, ¿a kukueni ka oo ni? Te Aquila jin ñasiꞌi de Priscila vi ñayiu ka skuaꞌa ja ka ndututu veꞌe de ka ndakan tnoꞌo ndevaꞌa ña, ¿a kukueni ka oo ni jin sivi maa Jitoꞌo?
1CO 16:20 Te ndiꞌi ñanio ka ndakan tnoꞌo ña jin ni, ¿a kukueni ka oo ni? Te vi ndatnii ndaꞌa tnaꞌa in in maa ni, te vi ndakanu niꞌnu tnaꞌa ni.
1CO 16:21 Te maa san kuu Pablo ja tee san tnoꞌo yaꞌa jin ndaꞌa maa san, ndakan tnoꞌo ña san, ¿a kukueni ka oo ni?
1CO 16:22 Te nuu ja ndee in ñayiu tu kutoo Jitoꞌo Jesukristu, te na xtau tniaꞌa ña ia Dios jin. Te na vi kaꞌon: “Neꞌe ni, vi Jitoꞌo san”.
1CO 16:23 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na koto na kuni ña ya jin ndiꞌi ni.
1CO 16:24 Te siun ni kokaꞌan too ña san jin ndiꞌi ni jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu. Saa na kokuu.
2CO 1:1 Maa san kuu Pablo, tee ni chitniuu Jesukristu ja xtutenuu san tnoꞌo ya, chi saa kuini ia Dios ja saꞌa san. Te ka tee san tutu yaꞌa jin ñanio Timoteo nuu maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja ka skuaꞌa ni tnoꞌo ia Dios ja ka oo ni ñuu Corinto, vi nuu ndiꞌi ñayiu maa ia Dios ja ka oi nii ñuu ja tnii Acaya.
2CO 1:2 Te maa Tata Jaꞌnuo jin Jitoꞌo Jesukristu na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, te vi koo ni jin jamani ya.
2CO 1:3 Na vi saꞌa kaꞌnuo Dios, ia kuu tata maa Jitoꞌo Jesukristu. Chi maa ya kuu tatao ja kundaꞌu ini ña ya, vi Dios ja siun ni ndasaꞌa sii ini ña ya jion.
2CO 1:4 Chi maa ya ndasaꞌa sii ini ña jion ndiꞌi ni jichi ja ka tnaꞌo tnundoꞌo, nagua ja yoon, suni kuu vi ndasaꞌa sii inio ñayiu ka tnaꞌa nani kuu tnundoꞌo. Chi nagua ni ndasaꞌa sii ini ña Dios jin mao, suni saa vi ndasaꞌa sii inio jin.
2CO 1:5 Chi makaya kuaꞌa tnundoꞌo ka tnaꞌo nagua ni tnaꞌa maa Jesukristu tnundoꞌo, te suni saa ni kaya kuaꞌa tnoꞌo sii ini ka oo jion jin maꞌñu sagua ya.
2CO 1:6 Chi ka tnaꞌa san tnundoꞌo nagua ja vi kosii ini ni, te vi kaku niꞌnu ni. Te nuu ja Dios ndasaꞌa sii ini ña jin san, te suni suu kuu ja vi ndusii ini ni, te saa te vi kuandee ini ni ja vi tnaꞌa ni tnundoꞌo, nagua ka ndoꞌo ka tnaꞌa san.
2CO 1:7 Te ka oo yutnu san ja ka ndetu kaꞌnu san ja jaꞌa in in maa ni ja vi kuandee ini ni, chi ka jini san ja inuu ka tnaꞌo tnundoꞌo, te suni saa ni taa ia Dios tnoꞌo sii ini nuo.
2CO 1:8 Chi ka kuini san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi kuni ni naxa kuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa san nuu ni ka oo san ñuu ja tnii Asia, chi jandaa ndija ja ni ka tnaꞌa ndevaꞌa san tnundoꞌo ja vi ña ni kaku ndee ka ini san, te vi ja ni ka jaꞌnde ja ni ka kuu ini san ja ma vi ndejioo teku ka san.
2CO 1:9 Chi vi ja ni ka jani ini san ja vi kuu san. Su yun kaxtnoꞌo nuu san ja ma vi kukanu ini san maa san, chi na vi kukanu ini san Dios, ia ndaxteku ndiyi,
2CO 1:10 ja ni skaku niꞌnu ña ya nuu tnundoꞌo ja vi kuu san, te skaku niꞌnu ña ya vitna. Te ka ndetu kaꞌnu san nuu ya ja siun ni koskaku niꞌnu ña ya,
2CO 1:11 nuu ja suni vi kochituu ña ni ja vi kondakuatu ni ja jaꞌa san, nagua ja kuaꞌa ñayiu vi ndakuatu ja jaꞌa san, te suni kuaꞌa ñayiu vi ndakuantaꞌu nuu ia Dios ja ni saꞌa ya javii javaꞌa jin san.
2CO 1:12 Oo in ja saꞌa ja ka kusii ini san, chi ka jani ini maa san ja maa ia Dios saꞌa ja ka saꞌa ndaa san jin ndee ini ndee anu san nuu ñayiu ñuyiu, te viꞌi ka ka saꞌa san nuu in in maa ni, su masu ja inu ndichi maa san, chi jandaꞌu ini maa ia Dios, te ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya ja saa ka saꞌa san.
2CO 1:13 Chi tnoꞌo ja ka tee san nuu tutu nuu ni, tu ka tee san inka tnoꞌo, chi maa ni tnoꞌo ja kuu vi kaꞌu ni, te vi jinkuiꞌnu ini ni. Te ka ndetu kaꞌnu san ja vi jinkuiꞌnu kaji ini ni,
2CO 1:14 nagua ja kuaꞌankuei ni ka jinkuiꞌnu ini ni joo, nagua ja kiuu ndii Jitoꞌo Jesús, te vi kokusii ini ni ja jaꞌa san, suni nagua ja vi kokusii ini san ja jaꞌa ni.
2CO 1:15 Te jin tnoꞌo kusii ini yaꞌa, ni ndakani ini san ja jaa san xtnañuꞌu ka nuu ka oo ni, nagua ja saa, te saꞌa san in jandiuxi ja jakoto ña san uu jichi.
2CO 1:16 Chi ni ndakani ini san ja jaa san xtnañuꞌu ka jakoto ña san nuu yaꞌa san ja kiꞌin san Macedonia, te ndee Macedonia ndajiokuiin tuku san ndajakoto ña san. Saa te vi chituu ña ni ja vi ndakanu ichi ña ni ja noꞌo san Judea.
2CO 1:17 Te ja siun ni ndakani ini san, ¿a ka kaꞌan ni ja tu ni ndakani guaꞌa ini san nuu ni kuini san ja jaa san, axi ka kaꞌan ni ja ndakani ini san nagua ka ndakani ini ñayiu ñuyiu ja ka kaꞌin “saa” te ñama ka kaꞌin “ja ñaꞌa”?
2CO 1:18 Su maa Dios kuu ia ndaa, te jini ya ja tnoꞌo ka kaꞌan san nuu ni, tu ka kaꞌan san “saa” vi “ñaꞌa” invaa ni jichi.
2CO 1:19 Chi maa san jin Silvano vi Timoteo ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo Jesukristu, Seꞌe ia Dios, nuu ni. Te maa Jesukristu, tu ni kaꞌan ya “ja saa” te kaꞌan tuku ya “ja ñaꞌa”, chi skunkuu ndaa ya tnoꞌo kaꞌan ya.
2CO 1:20 Chi jin Jesukristu ni skunkuu ndiꞌi tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios, yun guaa nuu ka chiñuꞌo ia Dios, te ka kaꞌon “saa na kokuu” jin maꞌñu sagua Jesukristu.
2CO 1:21 Te maa Dios kuu ia ni saꞌa yutnu ña jion ja ka oo jin Jesukristu, te ni saꞌa siin ña ya ja vi kunukuechio nuu ya.
2CO 1:22 Te suni ni chitnuni ña ya ja ka kuo ñayiu maa ya, te ni taa ya Espíritu ya ja oo ndee ini anuo ja kuu na kuinio in seyu ja ka kukanu inio ja vi niꞌi taꞌuo nuu ya.
2CO 1:23 Su ndakuneꞌe san ia Dios ja kuu ya testiu ja jaꞌa san ja tu kuini san kokuu xeen san nuu ni ja tu ka saꞌa ndaa ni. Yun kuu ja kuini ka ja jaa san ñuu Corinto ja jakoto ña san.
2CO 1:24 Chi tu ka kuini san ja vi kotatnuni san siki tnoꞌo ja ka kandija ni, chi ja ka oo yutnu maa ni jin tnoꞌo ka kandija ni, te suaꞌa ka kuini san ja vi chituu ña san ja vi kokusii ini ka ni.
2CO 2:1 Yun guaa ni ndakani ini san ja ma jaa san inka jichi ja jakoto ña san, chi tu kuini san ja taa san tnoꞌo suchi ini.
2CO 2:2 Chi nuu ja na taa san tnoꞌo suchi ini, te tu na in ndasaꞌa sii ini ña jin maa san, chi maintnoꞌo maa ni ja ni taa san tnoꞌo suchi ini.
2CO 2:3 Te yun guaa ni tee san tutu yun, nagua ja kiuu na kenta san, te ma vi taa ni tnoꞌo suchi ini, chi suaꞌa vi ndasaꞌa sii ini ña ni. Chi kukanu ini san ja nuu ja kusii ini san, te suni ndiꞌi ni vi kokusii ini.
2CO 2:4 Chi ni ndakani ndevaꞌa ini san vi ni kusuchi ini san ja vi ndee ni jaku san nuu ni tee san tutu yun. Su tu ni tee san ja vi kokusuchi ini ni, chi suaꞌa ja vi kuni ni ja kaꞌan too ndevaꞌa ña san jin ndiꞌi ni.
2CO 2:5 Su ni kusuchi ini san ni saꞌa in tee ni saꞌa jakueꞌe, te masu maintnoꞌo maa san saꞌa de ja kusuchi ini san, chi suni saꞌa de ja ndiꞌi ni ka kusuchi ini. Su ndee yun ni kaꞌan san, chi tu kuini san ja kaꞌan ndevaꞌa san siki de.
2CO 2:6 Chi ja ni ka kuxeen ni nuu tee yun nuu ka ndututu kuaꞌa ni, te ja ni kuu ni.
2CO 2:7 Te ja vi saꞌa ni vitna kuu ja vi kuakaꞌnu ini ni, te vi ndasaꞌa sii ini ni de, nagua ja ma kokusuchi ndevaꞌa ini de, te xndoo de ichi ndaa.
2CO 2:8 Te yun guaa jikantaꞌu san ja vi xneꞌe tuku ni maa ni ja ka kaꞌan too ni de.
2CO 2:9 Chi ja ni tee san siki tniuu yaꞌa, nagua ja koto tnuni san, te kuni san a ka jantnoꞌo ni ndiꞌi tnoꞌo kaꞌan san.
2CO 2:10 Chi na tee xiin nuu ka jakaꞌnu ini ni, te suni kuakaꞌnu ini san. Te kuakaꞌnu ini san nuu ja oo nagua kuu ja kuakaꞌnu ini san jin nuu Jesukristu, ja vi koo guaꞌa maa ni,
2CO 2:11 nagua ja ma niꞌi Tachi ichi ja kundee nuo, chi ka jini guaꞌo naxa nduku ja skanakau ña nuu kuechi.
2CO 2:12 Te nuu ni jino san ñuu Troas ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, te visi ni june Jitoꞌo ichi ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya,
2CO 2:13 su tu ni osii ini anu san, chi tu ni ka ndanitnaꞌa san jin ñanio Tito. Te yun guaa ni ndakuantaꞌu san nuu ñayiu yun, te kuaꞌan san ichi Macedonia.
2CO 2:14 Su ka ndakuantaꞌuo nuu ia Dios ja ndeka guaꞌa ña ya, te saꞌa ya ja siun ni ka kundeo ja ka oo jin Jesukristu, te jin maꞌñu sagua sein, te jitenuu tnoꞌo vaꞌa ya nii ñuu ja ka jini ñayiu, nagua jitenuu in xiko asin.
2CO 2:15 Chi ka kuo na kuinio suja vixin ja teñuꞌu Jesukristu, te jinonta xiko asin ndee nuu ia Dios. Te jitenuu xiko asin yun ndee nuu ñayiu vi kaku niꞌnu vi nuu ñayiu vi jinaa.
2CO 2:16 Te nuu ñayiu vi jinaa kenta in xiko tneꞌe ja xneꞌe ndaa ja vi kui, su nuu ñayiu vi kaku niꞌnu, chi kenta in xiko asin ja xneꞌe ndaa ja vi kotekui. Te ni ion ma kentao saꞌo tniuu yaꞌa nuu ja ma chindee chituu ña ya jion.
2CO 2:17 Te sein, chi tu ka saꞌa san nagua ka saꞌa sava ñayiu ja ka ndukui vi ni niꞌi xuꞌun jin tnoꞌo vaꞌa ia Dios. Chi suaꞌa ka kaꞌan ndaa san tnoꞌo ya jin nuu maa ya, chi maa ya ni chitniuu ña ja vi xtutenuu san tnoꞌo ya, ja ka oo san jin Jesukristu.
2CO 3:1 Te nuu ka kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa, te kokaꞌon ja ka nukondee san inka jichi ka saꞌa kaꞌnu san maa san, chi ¿a vi nini kuu ja vi xneꞌe san in tutu nuu ni nuu kaꞌan ja ka skunkuu ndaa san, axi ja vi kakan san in tutu yun nuu maa ni nagua ka saꞌa sava de?
2CO 3:2 Ñaꞌa, chi maa ni ka kuu na kuinio tutu san nuu kaꞌan ja ka skunkuu ndaa san, chi ka kuu ni na kuinio in tutu ja yoso ini anu san, te kuu vi kaꞌu ndiꞌi ñayiu, te vi kuni naxa ni ka sama ni.
2CO 3:3 Te ka xtuu ndijin ni maa ni ja ka kuu ni na kuinio in tutu maa Jesukristu, ja ni ka tee san. Te masu jin tinta ni ka tee san, chi jin Espíritu maa Dios, ia teku. Te masu in nuu yuu jite nuu ni tee ia Dios Ley ya, chi nuu anu ñayiu ni ka tee san.
2CO 3:4 Te kaꞌan san yaꞌa, chi ka kukanu ini san ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu.
2CO 3:5 Su tu ka ndakani ini san ja ni ka kutuaꞌa maa san ja vi saꞌa san tniuu yaꞌa. Chi ka jini san ja ndiꞌi ja ka saꞌa san vaji nuu ia Dios.
2CO 3:6 Chi maa ya ni saꞌa tuaꞌa ña ja vi kaxtnoꞌo san nuu ñayiu tratu jaa. Te tratu jaa yaꞌa, chi masu ja ni tee jin letra kuu, chi ja vaji nuu Espíritu ia Dios kuu, chi letra ja yoso nuu Ley xtavi kuechi ña ja vi kuo, su Espíritu ia Dios taa ja vi kotekuo.
2CO 3:7 Chi nuu ni jiñaꞌa ia Dios tratu janaꞌa nuu Moisés, ja ni tee ya letra nuu yuu yaxin, te ni saꞌa ya ja ni yeꞌe nuu Moisés ja vi ña ni ka kundee nuu ñayiu Israel ja vi kondiaꞌi nuu de, chi yeꞌe ndevaꞌa, te ndi joo ndi joo, te ni ndaꞌva ja yeꞌe nuu de. Su nuu ja vi yeꞌe tajan tratu yun ni kee ja xtavi kuechi ña ja vi kuo,
2CO 3:8 te viꞌi ka yeꞌe tajan tratu jaa ja vaji nuu Espíritu ia Dios.
2CO 3:9 Chi nuu ja vi yeꞌe tajan tratu yun ni kee ja xtavi kuechi ña ja vi kuo, te viꞌi ka yeꞌe tajan tratu jaa nuu saꞌa ia Dios ja ka kuo ñayiu ndaa nuu ya.
2CO 3:10 Chi tratu ja yeꞌe tajan ndee ama ka, tu ka yeꞌe nuu ka skintnaꞌa inuo jin tratu jaa, chi yeꞌe ndevaꞌa ka.
2CO 3:11 Chi nuu ja yeꞌe tajan tratu ja ni oo ndee saa tiempu, te naa, te viꞌi ka yeꞌe tajan tratu jaa ja oo nikuii nikani.
2CO 3:12 Te ja ka ndetu kaꞌnu san tnoꞌo ja oo nikuii nikani kuu ja tu ka yuꞌu san ja ka kaꞌan san tnoꞌo ya.
2CO 3:13 Te tu ka saꞌa san nagua ni osaꞌa Moisés ja ni ojasi de in saꞌun nuu de, nagua ja ma vi kuni ñayiu Israel ja ndi joo ndi joo kuaꞌan ndaꞌva ja yeꞌe nuu de, guaa ndee na ndaꞌva saꞌun.
2CO 3:14 Te ñayiu yun, chi tu ni ka jinkuiꞌnu ini, chi guaa ndee kiuu vitna nuu ka kaꞌui tratu janaꞌa, te tu ka jinkuiꞌnu ini, chi na tnoꞌo ja ndesi saꞌun yun jajintnuni, te tu kujioo saꞌun yun, chi maintnoꞌo jin maꞌñu sagua Jesukristu guaa kuu kujioo.
2CO 3:15 Te ndee kiuu vitna, chi nuu ka kaꞌui tutu Ley Moisés, te na kuinio ja ndesi in saꞌun jajintnuni.
2CO 3:16 Su nuu ka kiunduu ñayiu nuu maa Jitoꞌo, te kujioo saꞌun ndesi jajintnuni yun.
2CO 3:17 Chi Jitoꞌo kuu maa Espíritu, te nuu oo Espíritu, te ka yaa uun ñayiu ja vi saꞌi nagua ka kuini mai nuu ia Dios.
2CO 3:18 Te yun guaa ndiꞌi yoon ja ka kandijao, chi tu ka jasi kao in saꞌun nuo, chi ka kuo na kuinio in speju ja ndasieꞌe ja yeꞌe tajan maa Jitoꞌo, te ndi joo ndi joo kuaꞌankueio ka ndasamao nagua oo nagua kaa maa Jitoꞌo, te vi saa vi saa ka yeꞌe kao, nagua yeꞌe tajan maa ya. Te yaꞌa saꞌa maa Jitoꞌo ja kuu ya Espíritu.
2CO 4:1 Te yun guaa tu ka kuita san ja vi saꞌa san tniuu ja ni skuiso siki ña ia Dios, chi ni kundaꞌu ini ña ya jin san.
2CO 4:2 Chi ka skexiko san ja ka saꞌa yuꞌu ñayiu ja kuu in jakanoo, te tu ka jika san jin tnoꞌo jani ini, ni tu ka sama san tnoꞌo ia Dios ja vi xndaꞌu san ñayiu. Chi suaꞌa maa ni tnoꞌo ndaa ka kaꞌan san, saa te vi kuni ndiꞌi ñayiu ja ka kaꞌan ndaa san jin nuu maa ia Dios.
2CO 4:3 Su nuu ja ndesi jajintnuni sava ñayiu na kuinio in saꞌun, ja tu ka jinkuiꞌnu ini tnoꞌo vaꞌa Jesukristu ja ka kaxtnoꞌo san, te maa ni ñayiu vi jinaa ka kui.
2CO 4:4 Te tu ka kandijai, chi chuꞌchi ñuyiu yaꞌa ni jasi jajintnuni, nagua ja ma vi kuni ja vi yeꞌe tajan tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, ia kaa nagua oo nagua kaa maa ia Dios.
2CO 4:5 Te nuu ka kaxtnoꞌo san, tu ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo maa san, chi ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo Jesukristu ja maa ya kuu Jitoꞌo. Te sein, chi suaꞌa ni ka jinokuechi san nuu ni, ja jaꞌa ja ka kutoo san Jesús.
2CO 4:6 Chi maa Dios, ia ni tatnuni ja ni yeꞌe nuu nee, kuu ia ni saꞌa ja ni yeꞌe ini anuo nagua ja kuu vi kunio jayeꞌe tajan ia Dios, nagua yeꞌe ya nuu Jesukristu.
2CO 4:7 Su ka nevaꞌa san in jakuika ndevaꞌa ja ka tavaꞌa san nuu yiki kuñu san ja kuu na kuinio in kisi ñuꞌu, nagua ja xneꞌe ja nuu maa ia Dios vaji jakaꞌnu ndevaꞌa yaꞌa, te masu nuu maa san.
2CO 4:8 Ndiꞌi ni nuu ka tnaꞌa san tnundoꞌo, su tu ka kusuchi ini san. Visi ka ndiꞌni ndevaꞌa san jin tnundoꞌo, su tu ka jaꞌnde ini san nuu tnoꞌo ya.
2CO 4:9 Ka sondikin ña ñayiu, su tu xndoo ña ia Dios. Ka skana ña ñayiu, su tu ka xnaa ñai.
2CO 4:10 Te ndiꞌi ni nuu kuaꞌankuei san, ka nee ini san ja vi kuu san nagua ni jiꞌi Jesús, nagua ja suni xneꞌe ja teku Jesús nuu yiki kuñu san.
2CO 4:11 Chi sein ja ka teku san siun ni ka nee ini san ja vi kaꞌni ña ñayiu jin san ja jaꞌa Jesús, nagua ja suni xneꞌe ja teku Jesús nuu yiki kuñu san ja naa.
2CO 4:12 Nuu saa te sein, chi vi ka oo san ja vi kuu san ja jaꞌa tnoꞌo ya, te yun saꞌa ja vi koteku maa ni nikuii nikani.
2CO 4:13 Su inuu ni Espíritu ia Dios ka nevaꞌa san vi ka kandija san jin tee ni tee tutu ii yaꞌa nagua ni tee de: “Ni kandija san, te yun guaa ni kaꞌan san”, kachi tutu ii. Te sein, chi suni ka kandija san, te yun guaa suni ka kaꞌan san.
2CO 4:14 Chi ka jini san ja ia ni ndaxteku Jitoꞌo Jesús, suni ndaxteku ña ya jin sein ja vi koo san jin Jesús, te in ni tutu ndakuaka ña ya noꞌokueio nuu ya.
2CO 4:15 Chi ndiꞌi tnundoꞌo ja ka tnaꞌa san yaꞌa kuu in javaꞌa maa ni, nagua ja na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios jin kuaꞌa ñayiu. Te suni saa kuaꞌa ñayiu vi ndakuantaꞌu, nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu ya.
2CO 4:16 Yun guaa tu ka kuita san. Visi mandiꞌi yiki kuñu san, su anu san, chi in kiuu in kiuu kuaꞌan ndujaa.
2CO 4:17 Chi tnundoꞌo ja ka tnaꞌa san nuu ñuyiu yaꞌa, chi ja joo ni kuu, te ñama ni yaꞌa. Su yun te kaya kuaꞌa javii javaꞌa ja vi koo jin san nikuii nikani, chi kaꞌnu ka kuu javii javaꞌa masu tnundoꞌo yaꞌa.
2CO 4:18 Chi tu ka yinuu san nuu taka tnundoꞌo ja ka ndiaꞌo, chi nuu ka yinuu san kuu nuu oo javii javaꞌa ja tu ndijin ja vi kondiaꞌo. Chi taka tnundoꞌo ja ka ndiaꞌo, chi ja yaꞌa ni kuu, su javii javaꞌa ja tu ndijin ja vi kondiaꞌo, chi oo nikuii nikani.
2CO 5:1 Chi ka jinio ja yiki kuñuo ja oo nuu ñuyiu yaꞌa kuu na kuinio in veꞌe saꞌun ja teꞌnde, te naa. Su ndasavaꞌa ia Dios in yiki kuñu jao ja kuu na kuinio in veꞌe ja oo nikuii nikani andivi, in veꞌe ja tu ni saꞌa ñayiu jin ndaꞌi.
2CO 5:2 Te yun guaa ka jaka inio nuu ka oo nuu yiki kuñuo yaꞌa ja kuu veꞌo, chi ka ndioo inio ja vi ndasamao veꞌo ja oo ndee andivi,
2CO 5:3 nagua ja kisaꞌu ña na kuinio in saꞌun, te ma vi koo vichi anuo.
2CO 5:4 Chi nini ka oo veꞌe yaꞌa ja kuu yiki kuñuo, te ka jaka inio ja ka kusuchi inio, chi tu ka kuinio ja koo vichi anuo, chi ja ka kuinio kuu ja vi koo jin yiki kuñu jaa, nagua ja yiki kuñuo ja naa, na ndasama, te koteku nikuii nikani.
2CO 5:5 Te maa Dios kuu ia ni saꞌa tuaꞌa ña ja saa vi koo, te ni taa ya Espíritu ya nagua ja vi kukanu ini ndao ja vi niꞌi taꞌuo nagua ni kee yuꞌu ya.
2CO 5:6 Te yun guaa siun ni ka kukanu inio, chi ka jinio ja nini ka oo jin yiki kuñuo yaꞌa, te ka oo jikao jin maa Jitoꞌo.
2CO 5:7 Chi ka jikao nuu ñuyiu yaꞌa jin tnoꞌo ka kandijao, masu nagua ka ndiaꞌo.
2CO 5:8 Su ka kukanu inio, te ka junkuaan ka inio ja kekueio nuu yiki kuñu yaꞌa, te kiꞌinkueio ja vi koo jin Jitoꞌo.
2CO 5:9 Yun guaa na vi nduku ndeo ja na junkuaan ini ña Jitoꞌo jion, nuu ka oo jin yiki kuñuo yaꞌa, axi nuu kekueio nuu yiki kuñuo ja vi koo jin ya.
2CO 5:10 Chi nini kuu ja ndiꞌo kiꞌinkuei nuu sandaa Kristu kuechi, nagua ja in in mao vi niꞌo na kuu na kuu nagua ni ka saꞌo nuu ni ka oo jin yiki kuñuo, a javaꞌa axi jakueꞌe.
2CO 5:11 Te yun guaa ka jini san ja ka yuꞌu niꞌnu san Jitoꞌo, te ka nduku ndee san ja vi sino ini san ñayiu ja vi kandijai. Te jini guaꞌa maa ia Dios na tee ka kuu san, te suni ka ndetu kaꞌnu san ja vi kuni ni.
2CO 5:12 Te tu ka nduku san ja vi kaꞌan tuku san nuu ni ja tee guaꞌa ka kuu san, chi ka jaꞌa san tnoꞌo ja vi kusii ini maa ni ja jaꞌa san, nagua ja vi niꞌi ni tnoꞌo vi ndajioneꞌe ni nuu ñayiu ka kuu teyii ja guaꞌa ka saꞌi, te masu ja ka oo guaꞌa anui.
2CO 5:13 Chi nuu ja ka kaꞌan ñayiu ja ka ndukueꞌe san ja siun ka saꞌa san, te jayiñuꞌu kuu nuu maa ia Dios. Su nuu ja ka ñuꞌu ndaa ini san, te javaꞌa maa ni kuu.
2CO 5:14 Chi ja kutoo ña Kristu jion kuu ja tenini ña ja vi kunukuechi san nuu ya, chi ka kukanu ini san ja maintnoꞌo maa ya ni jiꞌi ja jaꞌa ñayiu, te yun guaa na kuinio ja ni ka jiꞌi ndiꞌi ñayiu jin ya.
2CO 5:15 Chi ni jiꞌi Kristu ja jaꞌa ñayiu, nagua ja ñayiu ka teku, ma vi kotekui ja vi saꞌi nagua ka kuini mai, chi na vi saꞌi nagua kuini ia ni jiꞌi ja jaꞌi, te ni ndateku ya.
2CO 5:16 Yun guaa sein, chi tu ka ndakani ka ini san ja jaꞌa ni in ñayiu, nagua ka ndakani ini ñayiu ñuyiu, visi ndee ama ka ni ka ondakani ini san ja Kristu kuu in teyii suaꞌa ni, nagua ka ndakani ini ñayiu ñuyiu, su vitna chi masu saa ka ka ndakani ini san ja jaꞌa ya.
2CO 5:17 Yun guaa nuu ja in ñayiu oo jin Kristu, te ni ndui ñayiu jaa, chi ndiꞌi ja tuꞌu ni osaꞌi yun ja ni yaꞌa, te ndiꞌi ni ndujaa vitna.
2CO 5:18 Te ndiꞌi tniuu yaꞌa vaji nuu maa ia Dios, chi jin maꞌñu sagua Kristu ni saꞌa ya ja ni ka ndumanio jin ya, te ni skuiso siki ña ya ja na vi kaꞌan san nuu ñayiu ja vi ndumani jin ya.
2CO 5:19 Chi jin maꞌñu sagua Kristu, te ni ndumani ia Dios jin ñayiu ñuyiu, te tu ni saꞌa ya kuenta yika kuechi ñayiu. Te ni skuiso siki ña ya jin sein ja vi kaxtnoꞌo san nuu ñayiu tnoꞌo ya ja vi ndumani jin ya.
2CO 5:20 Yun guaa ka kuu san tee ni chitniuu Kristu ja vi kaꞌan san nuu ni, na kuinio ja vi maa ia Dios jikantaꞌu ya nuu ni jin maꞌñu sagua sein. Te jin sivi maa Kristu ka jikantaꞌu san nuu ni ja vi ndumani ni jin ia Dios.
2CO 5:21 Chi visi tu na yika kuechi ni saꞌa Kristu, su ja jaꞌa yoon, te ni skuiso siki ña ia Dios yika kuechio, nagua ja jin maꞌñu sagua Kristu, te ni ka nduo ñayiu ndaa nuu ia Dios.
2CO 6:1 Nuu saa te sein ja ka satniuu san nuu tniuu maa ia Dios, ka xteku ña san jin ni ja ma vi skunaa ni tnoꞌo ja ni kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios ja ni ka kutaꞌu ni.
2CO 6:2 Chi kaꞌan nuu tutu ii: Vi mamaa tiempu ja jantaꞌu ña rin, ni onini rin; te vi maa kiuu ja skaku niꞌnu ña rin, ni chituu ña rin, kachi ya. Te vitna kuu kiuu ja kuantaꞌu ña ya, vi vitna kuu kiuu ja skaku niꞌnu ña ya.
2CO 6:3 Te tu ka saꞌa san in jakueꞌe nuu ni in ñayiu ja kasi ichi ja vi kandijai, nagua ja ma vi kaꞌan kueꞌi siki tniuu ka saꞌa san.
2CO 6:4 Chi saa suaꞌa ka kuini san ja vi xneꞌe san ndiꞌi ja ka saꞌa san ja tee ka jinokuechi nuu ia Dios ka kuu san, ja ka jandee ka jakaꞌnu ini san jin tnundoꞌo ka tnaꞌa san, vi nuu ka jaꞌni ña jin san ja vi kaa san, vi ja vi kondii vi konama san vi ja ka kusuchi ini san,
2CO 6:5 vi ka kani ña ñayiu jin san vi ka yiꞌi san vekaa, vi ndontakuei vaa ñayiu siki san, vi ka satniuu ndee ndevaꞌa san, vi ka jiꞌi san ñuaꞌna, vi ka jiꞌi san soko.
2CO 6:6 Te suni ka xneꞌe san maa san ja ka oo vii san, vi ka jinkuiꞌnu ndaa ini san, vi ka jandee ini san, vi ka kundaꞌu ini san ñayiu, vi ja ka oo san jin Espíritu ia Dios, vi ja ka kaꞌan too ndaa san ñayiu,
2CO 6:7 vi ka kaꞌan san tnoꞌo ndaa. Te ka oo san jin jakaꞌnu maa ia Dios, te ka jantniuu san tniuu ndaa ja kuu na kuinio kuji nuu ka jaxin tnaꞌa san jin jakueꞌe axi ja ka skaku niꞌnu san maa san.
2CO 6:8 Te oo jichi ja ka nee yiñuꞌu ñayiu nuu san, te oo nuu ka nani ñai. Oo nuu ka kaꞌan guaꞌi ja jaꞌa san, te oo nuu ka kaꞌan kueꞌi. Oo nuu ka kaꞌin ja tee tnoꞌo ka kuu san, su masu saa, chi ka kaꞌan ndaa san.
2CO 6:9 Te oo nuu ka saꞌi ja vi tu ka jini saꞌun ñai, su ñaꞌa, chi ka jini guaꞌa ñai. Oo nuu ja vi ka jiꞌi san, su ka teku ni san. Ka kuun ka kani ñai, su tu ka jaꞌni ñai.
2CO 6:10 Te visi oo nuu ka kusuchi ini san, su siun ni ka kusii ini san. Te visi tee ndaꞌu ka kuu san, su ka saꞌa kuika san kuaꞌa ñayiu jin tnoꞌo ia Dios. Te visi tu nagua ka nevaꞌa saꞌun san, su ndiꞌi ka nevaꞌa san nuu ia Dios.
2CO 6:11 Te ka kaꞌan kaji san nuu ni ja ka oo ni ñuu Corinto, ja ka kaꞌan too ña san jin ndee ini ndee anu san.
2CO 6:12 Te sein, chi ka kaꞌan too ña san, su maa ni, chi masu saa ka kaꞌan too ña ni.
2CO 6:13 Te jikantaꞌu san nuu ni na kuinio yua ja kaꞌan jin seꞌe, ja vi kaꞌan too ña ni, nagua ka kaꞌan too ña san jin maa ni.
2CO 6:14 Ma vi skintnaꞌa ni maa ni ja ka kandija ni jin ñayiu tu kandija, chi ma kuu vi kintnaꞌa inuu ni, chi ma kuu kintnaꞌa inuu tnoꞌo ndaa jin tnoꞌo kueꞌe, te ni ma kintnaꞌa jayeꞌe jin ñunee.
2CO 6:15 Chi ma kuu vi koo mani Jesukristu jin Tachi, te ni ma kuu kintnaꞌa inuu ñayiu kandija jin ñayiu tu kandija.
2CO 6:16 Te ni ma kuu vi kani tnaꞌa veñuꞌu ia Dios jin chuꞌchi, chi maa ni ka kuu veñuꞌu Dios, ia teku, nagua ni kaꞌan maa ya: Koo rin jin, te kokaka rin neꞌui, te kokuu rin Dios mai, te mai vi kokuu ñayiu ñuu rin, kachi ya.
2CO 6:17 Te suni kaꞌan tuku ya: Kekuei neꞌu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe jian, te vi kujioo. Ma vi keꞌe ron jatneꞌe, te kuantaꞌu ña rin jin ron.
2CO 6:18 Te kokuu rin tata ron, te vi kokuu maa ron seyii rin vi sesiꞌi rin, kachi Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa.
2CO 7:1 Nuu saa, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, te ka nevaꞌo tnoꞌo yaꞌa ja ni kee yuꞌu ia Dios. Te yun kuu ja na vi ndasavio mao jin taka ja saꞌa tneꞌe yiki kuñuo vi anuo, te na vi ndasavii ndiꞌo mao, chi ka yuꞌu niꞌnuo ia Dios.
2CO 7:2 Te jikantaꞌu san ja vi kuantaꞌu ña ni nuu anu ni, chi tu ni saꞌa san jakueꞌe nuu ni in ni, te ni tu ni skaꞌan san ni in ni ja vi saꞌa ni jakueꞌe, te ni tu ni xndaꞌu ña san jin ni in ni.
2CO 7:3 Te tu kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja xtavi kuechi ña san, chi nagua ja ni kaꞌan san ndee ama ka, ja ñuꞌu ini ña san, visi na vi kuo axi vi kotekuo.
2CO 7:4 Te kukanu ini ña san ja kaꞌan san nuu ni, vi kuteyii san ja jaꞌa in in maa ni. Te jin neꞌu ndiꞌi tnundoꞌo ja tnaꞌa san, nukuꞌun ndee ini san vi ndusii ndevaꞌa ini san.
2CO 7:5 Chi ndee nuu ni kentakuei san Macedonia, te ni tu ka ndatatu saꞌun san, chi ninii nuu ni ka tnaꞌa san tnundoꞌo, chi ni ka tee tnaꞌa san jin ñayiu vi ni ka yuꞌu san jin anu san.
2CO 7:6 Su Dios, ia jiñaꞌa tnoꞌo ndee ini nuu ñayiu ka kusuchi ini, ni ndataa ya tnoꞌo ndee ini nuu san nuu ni kenta Tito.
2CO 7:7 Te masu nani ja ni kenta de nuu oo san, chi suni ja kusii ini de ja jaꞌa in in maa ni. Chi ni ndakani de ja ka ndioo ndevaꞌa ini ni ja vi ndakuni ña ni jin san, vi ka kusuchi ini ni, vi ka ndiꞌni ndevaꞌa ni ja jaꞌa san. Te jin ndiꞌi tnoꞌo ni ndakani de yaꞌa, te viꞌi ka ni kusii ini san.
2CO 7:8 Chi visi ni tniuu suchi ini ña san jin tutu ni tetniuu san nuu ni, su tu ndatnaꞌu ini maa san. Te visi ni kusuchi ini san nuu ni jini san ja ni tniuu suchi ini ña tutu jian, su joo ni, te ni ka yaꞌa ini ni.
2CO 7:9 Vitna te kusii ini san, su masu ja ka kusuchi ini ni, chi ja tnoꞌo suchi ini yun, te ni ka ndatnaꞌu ini ni nuu yika kuechi ni, chi ni ka kusuchi ini ni, nagua kuini maa ia Dios. Te sein, chi ni in jakueꞌe, tu nagua ni saꞌa ña san.
2CO 7:10 Chi tnoꞌo suchi ini ja vaji nagua kuini maa ia Dios, saꞌa ja ka ndatnaꞌu inio nuu yika kuechio, nagua ja vi kaku niꞌnuo, te ma vi kokusuchi ka inio. Su tnoꞌo suchi ini ja vaji nuu ñuyiu saꞌa ja vi kuo.
2CO 7:11 Te vi kondiaꞌa maa ni vitna, naxa ni saꞌa tnoꞌo suchi ini ja vaji nagua kuini maa ia Dios. Chi tnoꞌo suchi ini yun ni saꞌa ja ka ndiꞌni ndevaꞌa ni ja jaꞌa san, te ni ka kaꞌan niꞌnu ni ja jaꞌa maa ni, vi ni ka kiti ini ni nuu ñayiu saꞌa jakueꞌe, vi ni ka yuꞌu ni, vi ka ndioo ndevaꞌa ini ni ja vi ndakuni ña ni, vi ni ka saꞌa ndaa ni ja jaꞌa san, te ni ka kuxeen ni nuu ñayiu saꞌa yika kuechi. Te jin ndiꞌi ja ni ka saꞌa ni, ka xneꞌe ni maa ni ja tu na kuechi ka tavi ni jin tniuu yaꞌa.
2CO 7:12 Nuu saa te visi ni tee san tutu yun, su masu ni tee san ja jaꞌa ñayiu ni saꞌa yika kuechi, te ni masu ja jaꞌa ñayiu ni ndoꞌo jakueꞌe yun. Chi saa ni tee san nagua ja vi kuni maa ni jin nuu ia Dios ja ka ndiꞌni ndevaꞌa ni ja jaꞌa san.
2CO 7:13 Yun guaa ni ndusii ini san ja jaꞌa ni. Su viꞌi ka ni ka kusii ini san nuu ni ka jini san ja kusii ini Tito, chi ndiꞌi maa ni ni ka ndakuñaꞌa tnoꞌo ndee ini nuu de.
2CO 7:14 Chi tu ndukanoo san ja ni kaꞌan san nuu Tito ja kusii ndevaꞌa ini san ja jaꞌa ni. Te ja siun ndiꞌi tnoꞌo kaꞌan san nuu ni kuu tnoꞌo ndaa, te suni saa ni ni kaꞌan ndaa san nuu Tito nuu jiñaꞌa san ja kusii ini san ja jaꞌa ndiꞌi maa ni.
2CO 7:15 Te viꞌi ka kutoo ña de jin in in maa ni, nuu ndakaꞌan ña de ja ndiꞌi ni ni ka jantnoꞌo nagua ni kaꞌan de, te yiñuꞌu ndevaꞌa ni ka jantaꞌu ni de.
2CO 7:16 Te kusii ini san ja ndiꞌi ni ja kukanu ini ña san jin ni.
2CO 8:1 Vitna, vi ñani vi kuaꞌa, te ka kuini san ja vi ndakani san nuu ni naxa kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios jin ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu ja tnii Macedonia.
2CO 8:2 Chi visi ni jito tnuni ña kuaꞌa tnundoꞌo jin, su ka kusii ini, te visi ka kundaꞌu ndevaꞌi, su ni ka sokoi kuaꞌa xuꞌun na kuinio in ñayiu kuika.
2CO 8:3 Te maa san kuu testiu ja vi ni ini ni anui ni ka sokoi na kuu na kuu naxa kenta ja ka soko mai, te masu nani naxa kenta, chi vi viꞌi ka ka sokoi.
2CO 8:4 Te ni ka jikantaꞌu ndevaꞌi ja na vi kuandetu san ja na vi chituu tnaꞌa san jin joo xuꞌun ja vi skutaꞌu san ñanio ka kundaꞌu ja ka oo Jerusalén.
2CO 8:5 Te viꞌi ka ni ka saꞌi, masu nagua ka ndetu san ja vi saꞌi, chi xtnañuꞌu ka ni ka sokoi mai nuu Jitoꞌo, te saa ni ka sokoi mai ja vi kunukuechi nuu san, nagua kuini maa ia Dios.
2CO 8:6 Te ja jaꞌa yun, guaa ni ka xteku san Tito ja na jaa de neꞌu maa ni ja xndiꞌi de tniuu ni jinkondee de ja ndaxtutu de xuꞌun ja ka soko ni ja kuu in javaꞌa ka saꞌa ni.
2CO 8:7 Chi guaꞌa ndevaꞌa ka saꞌa ni jin ndiꞌi, chi ka kandija guaꞌa ni, vi ka kaxtnoꞌo guaꞌa ni nuu ñayiu, vi ka jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni tnoꞌo ndaa, vi ka ndiꞌni ndevaꞌa ni ja jaꞌa ñayiu ndaꞌu vi ka kaꞌan too ña ni. Nuu saa te suni kanuu ja vi saꞌa ni tniuu guaꞌa yaꞌa, ja vi chituu ni ñayiu ka kundaꞌu.
2CO 8:8 Te tnoꞌo kaꞌan san yaꞌa, masu in tnoꞌo ja tatnuni san kuu, chi maa ni kuini san ja vi kuni ni naxa ka saꞌa sava ka ñayiu ja ka soko xuꞌun, te nuu ja saa vi saꞌa ni, te ka xneꞌe ni maa ni ja ka kaꞌan too ndija ni sava ka ñayiu.
2CO 8:9 Chi ja ka jini maa ni naxa ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña Jitoꞌo Jesukristu. Chi ja jaꞌa maa ni, te ni saꞌa ndaꞌu ya, visi ni onevaꞌa ya ndiꞌi jakuika, nagua ja vi nduu kuika ni nuu ya jin ja ni saꞌa ndaꞌu ya maa ya.
2CO 8:10 Te javaꞌa maa ni kuu ja xteku ña san siki tniuu yaꞌa, chi guaꞌa ni ka kejaꞌa maa ni ka saꞌa ni ndee kuia ja ni yaꞌo yun, te masu maa ni ja ka soko ni xuꞌun, chi ja ka kusii ini ni ja vi saꞌa ni.
2CO 8:11 Nuu saa te vitna te vi saꞌa ni guaa ndee na vi sino ni nagua ni ka ndioo ini ni nuu ni ka kejaꞌa ni ja ka saꞌa ni, te suni saa ni vi sino ni na kuu na kuu naxa ka nevaꞌa maa ni.
2CO 8:12 Chi nuu ja ndee in ñayiu kuini ndija ja kuñaꞌa, te jantaꞌu ia Dios nagua sokoi na kuu na kuu naxa nevaꞌa mai, te tu jikan ia Dios nagua tu nevaꞌi.
2CO 8:13 Te tu kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja vi koo vaꞌa sava ka ñayiu, te vi kokaꞌni ña jin maa ni.
2CO 8:14 Chi suaꞌa kaꞌan san ja vi koo inuu ni, chi vitna ka nevaꞌa maa ni nagua ka jaꞌni ña jin ñayiu yun. Te koo in kiuu, te vi konevaꞌi nagua ka jaꞌni ña jin ni, te vi sokoi ja vi niꞌi ni nagua ja inuu vi konevaꞌa ni.
2CO 8:15 Nagua yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: “Ñayiu ni ndaxtutu kuaꞌa, te tu ni ndoo ka, te ñayiu ni ndaxtutu joo ni, te suni tu ni jaꞌni ña jin” kachi tutu ii.
2CO 8:16 Su ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja ni kee ya anu Tito ja ndiꞌni de ja jaꞌa taka ni, nagua ndiꞌni maa san ja jaꞌa ni.
2CO 8:17 Chi ni jantaꞌu de tnoꞌo ni kaꞌan san nuu de ja jaa de jakoto ña de, su ja siun ndiꞌni maa de ja jaꞌa taka ni, te jaa maa de jakoto ña de, chi saa ni kaꞌan maa de.
2CO 8:18 Te suni vi tetniuu san inka ñanio ja vi kondeka tnaꞌa de jin Tito jakuei de, in tee ka kaꞌan ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa, ja guaꞌa satniuu de nuu kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesukristu.
2CO 8:19 Te masu maa ni yun, chi vi maa ñayiu ka skuaꞌa ni ka kaji ña jin ñanio yaꞌa ja vi kokaka san jin de vi kochituu tnaꞌa san nuu ka ndaxtutu san xuꞌun ka soko ñayiu. Te tniuu yaꞌa ka saꞌa san ja ka chiñuꞌu san Jitoꞌo, nagua ja saa, te ka xneꞌo mao ja vi ni ini ni anuo ka chituo sava ka ñayiu.
2CO 8:20 Yun ka saꞌa san nagua ja ma vi kaꞌan kuechi ñayiu siki san ja jaꞌa xuꞌun kuaꞌa ja ka soko ñayiu ja ka ndaxtutu san.
2CO 8:21 Te ka nduku ndee san ja ka saꞌa ndaa san, masu maintnoꞌo nuu Jitoꞌo, chi suni nuu ñayiu.
2CO 8:22 Te suni ka tetniuu san inka ñanio ja jakuei de jin nduu tee yaꞌa, in tee ja ni kuu kiꞌin jichi ka jito tnuni san de ja in tee satniuu guaꞌa kuu de, te viꞌi ka ndiꞌni de vitna ja kunukuechi de nuu ni, chi kukanu ini ña de jin ni.
2CO 8:23 Te nuu ja ndee ñayiu jikan tnoꞌo ja jaꞌa Tito, te vi kuñaꞌa ni ja in tee ka chituu tnaꞌa jin san, ka satniuu san ja ka jinokuechi san nuu ni, kuu de. Te nduu ñanio yaꞌa, chi tee ni ka tetniuu ñayiu ka skuaꞌa ka kuu de, te ka chiñuꞌu de Jesukristu.
2CO 8:24 Nuu saa te vi xneꞌe ni maa ni ja ka kaꞌan too ni de, nagua ja vi kuni ñayiu ka skuaꞌa, ja inu ndija san ja ka kaꞌan guaꞌa san ja jaꞌa ni nuu de.
2CO 9:1 Te ja jaꞌa xuꞌun ka soko ni ja kiꞌin nuu ñayiu ka kundaꞌu ka skuaꞌa ja ka oo Jerusalén, masu nini ka kuu ja tee san nuu ni.
2CO 9:2 Chi ja jini san ja ka jintnaꞌa ini ni vi chituu ni sava ka ñayiu. Te yun guaa kuteyii san kaꞌan san nuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu ja tnii Macedonia ja maa ni ja ka kuu ni ñayiu ñuu ja tnii Acaya ja ni ka saꞌa tuaꞌa ni xuꞌun ja vi chituu ni ñayiu ndee jandujin. Te suni kuaꞌa ñayiu Macedonia ka ndiꞌni ja vi chitui sava ka ñayiu nuu ni ka jini ja vi ndee ini ndee anu ni ka chituu ni ñayiu.
2CO 9:3 Te yun guaa tetniuu san ndi uni ñanio jakuei de, nagua ja ma kendoo kueꞌe san jin tnoꞌo guaꞌa ja ni kaꞌan san ja jaꞌa ni siki tniuu yaꞌa, te nagua ja ni kaꞌan san vi kosaꞌa tuaꞌa ni xuꞌun ja ka soko ni.
2CO 9:4 Chi kana saa vi kondikin ña ndesaa tee ñuu Macedonia jakuei de jin san, te vi nukuꞌun ña san ja kuini ka ja vi kotuaꞌa ni, te vi niꞌi san tnoꞌo kanoo, te saa ni maa ni, chi ni ka kukanu ini ña san jin ni, te ni ka kaꞌan san ja ka otuaꞌa ni.
2CO 9:5 Te yun guaa ni ndakani ini san ja nini kuu ja xteku san ñanio ja vi kokoxnoꞌo de nuu san vi jakoto ña de, te vi chituu ña de ja vi ndaxtutu ndiꞌi ni xuꞌun ja ni kekuei yuꞌu ni ndee ama ka ja vi soko ni. Te saa nagua ja na kotuaꞌa xuꞌun ka soko ni ja xneꞌe ja inu ndaꞌu ini ni, te masu ja ka tenini ña san kuu.
2CO 9:6 Su vi konaꞌa ni tnoꞌo yaꞌa: Ja in tee jitu joo ni, te joo ni ndaxtutu de, te tee jitu kuaꞌa, te suni kuaꞌa ndaxtutu de.
2CO 9:7 Te in in maa ñayiu na kuñaꞌi naxa kana ini anu mai, su ma kokuu suchi ini ja jiñaꞌi, axi ja vi nini kuu ja kuñaꞌi, chi kutoo ña ia Dios jin ñayiu ja kusii ini nuu jiñaꞌi.
2CO 9:8 Chi kaꞌnu kuu ia Dios, te kuu saꞌa ya ja vi niꞌi ni ndiꞌi javii javaꞌa ya, nagua ja saa te siun ni vi konevaꞌa ni ndiꞌi nagua ka jiniuꞌu ni, te suni vi konevaꞌa kuaꞌa ni ja vi chituu ni ñayiu ndiꞌi ni tniuu guaꞌa ja ka saꞌa ni,
2CO 9:9 nagua yoso nuu tutu ii: Ni jaꞌnde de te ni jiñaꞌa de nuu ñayiu ka kundaꞌu, te tniuu guaꞌa ja ni saꞌa de yun ni kendoo oo nikuii nikani, kachi tutu ii.
2CO 9:10 Te ia Dios kuu ia jiñaꞌa ndikin tata nuu tee jitu, te suni jiñaꞌa ya xtaa ja ka jaa ñayiu, te suni taa ya ndiꞌi nagua ka jiniuꞌu ni, te saꞌa ya ja vi niꞌi guaꞌa ndevaꞌa ni, nagua ja saa te skaya kuaꞌa ya tniuu guaꞌa ka saꞌa ni,
2CO 9:11 nagua ja saa te vi koo kuika ni jin ndiꞌi ni, te kuu vi soko kuaꞌa ka ni. Te nuu vi ndakuñaꞌa san xuꞌun ja ka soko ni yun nuu ñayiu ka kundaꞌu, te suu saꞌa ja vi ndakuantaꞌui nuu ia Dios.
2CO 9:12 Chi tniuu ka saꞌo ja ka jiñaꞌo xuꞌun nuu ñayiu ka kundaꞌu, masu maa ni ka jiñaꞌo nagua ka jaꞌni ña jin, chi suni ka ndakuantaꞌu ndevaꞌi nuu ia Dios.
2CO 9:13 Chi tniuu ka saꞌa ni ja ka soko ni xuꞌun saꞌa ja vi ndakuantaꞌui nuu ia Dios, chi yun xneꞌe ja ka jantnoꞌo ni tnoꞌo vaꞌa Kristu. Te suni vi chiñuꞌi ia Dios, ja siun ka chituu ni jin mai vi jin ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa.
2CO 9:14 Te suni ka ndakuatui ja jaꞌa ni, chi ka kaꞌan too ndevaꞌa ñai jin ni, ja jaꞌa ja vii ndevaꞌa ni chindee ni chituu ña ia Dios jin ni.
2CO 9:15 Te na vi ndakuantaꞌuo nuu ia Dios ja ni skutaꞌu ña ya in jakaꞌnu ndevaꞌa ja vini ma vi niꞌo na tnoꞌo vi kaꞌon ja vi ndakuantaꞌuo nuu ya.
2CO 10:1 Maa san kuu Pablo, te jikantaꞌu san nuu ni nagua kaꞌan maa Jesukristu ja kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa ya vi kaꞌan vita ya. Su ka kaꞌan sava ñayiu ja nuu ka oo in nio, te saꞌa ndaꞌu saꞌa kee ni san, su nuu ojika san, te vini kii ini san kaꞌan xeen san jin ni, ka kachi.
2CO 10:2 Su jikantaꞌu san ja nuu jaa san ja jakoto ña san, te ma vi tenini ña ni ja kii ini san ja kaꞌan xeen san nuu ni, chi sava ni ka kaꞌan ja ninoꞌo ni tnoꞌo ñayiu ñuyiu kaꞌan san, te sein chi vi oo anu san ja vi kintnaꞌa san jin ñayiu ka kaꞌan siun.
2CO 10:3 Te jandaa ndija ja ñayiu ñuyiu kuu san, su tu jaxin tnaꞌa san nagua ka jaxin tnaꞌa ñayiu ñuyiu.
2CO 10:4 Chi ndatniuu ja jantniuu san nuu jaxin tnaꞌa san, masu ja oo ñuyiu yaꞌa kuu, chi oo jin jakaꞌnu maa ia Dios, nagua ja xnaa taka jandakui maa jakueꞌe.
2CO 10:5 Saa te xnaa taka tnoꞌo kuechi vi tnoꞌo teyii ja tu jandetu ja vi kuni ñayiu ia Dios. Te jin yun kuꞌni san ndiꞌi ja ka ndakani ini ñayiu, te tenini san jin ja vi kuantnoꞌi Jesukristu.
2CO 10:6 Te nuu kenta ja vi kuantnoꞌo ndaa ni, saa te ndakoo san siki ndiꞌi ñayiu ja tu ka jantnoꞌo, te vi tniuyaꞌui jakueꞌe ka saꞌi.
2CO 10:7 Te maa ni, chi ka ndiaꞌa ni maintnoꞌo ni nagua saꞌa in ñayiu. Te nuu ja ndee in ñayiu kukanu ini ja oi jin Jesukristu, te na konaꞌi ja suni sein, chi oo san jin ya.
2CO 10:8 Chi visi na kaꞌan teyii san joo ka ja ndiso tniuu san, su tu kukanoo san, chi maa Jitoꞌo ni chitniuu ña jin san ja xteku ña san jin ni, nagua ja vi kuja niꞌnu ni nuu tnoꞌo ya, te masu ja xnaa ña san.
2CO 10:9 Te ma vi kokaꞌan ni ja ninoꞌo ni kuini san ja siuꞌu ña san jin tutu tee san.
2CO 10:10 Chi jandaa ndija ja ka kaꞌan sava ni ja taka tutu tee san, chi kaꞌan xeen san vi kaꞌan ndakui san, su nuu ja vi na vi koo ni jin san, te ma kundee ini san ja kaꞌan xeen san, chi kaꞌan vita san, te kaꞌan san ninoꞌo tnoꞌo tu jiniuꞌu, ka kachi.
2CO 10:11 Su ñayiu kaꞌan siun, na konaꞌi ja nani kaꞌan san nuu tutu ja oo jika san, te suni saa kaꞌan san nuu kenta san ja vi koo.
2CO 10:12 Su ma kundee ini san ja vi nitnaꞌa inuu san, ni ma vi kintnaꞌa inuu san jin sava ka ñayiu ja ka ndakuantnoꞌi mai. Chi ñayiu vasa ka kui, chi ka ndakani ini ja ñayiu guaꞌa ka kuu mai nuu ka skintnaꞌa inui mai jin sava ka ñayiu.
2CO 10:13 Su sein, chi ma kokuu teyii ndevaꞌa ka san jin nagua ni chikuaꞌa Dios ja kaꞌan san, chi maa ya ni chikuaꞌa ndenu guaa kenta san ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya, chi maa ya ni jandetu ja suni ni kenta san kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya ndee nuu maa ni ja ka oo ni ñuu Corinto.
2CO 10:14 Te yun guaa tu ni jaꞌan jika ka san jin nagua ni chikuaꞌa ia Dios, te naxa kokuu nuu suaꞌa, te tu ni oo san ama ka jin ni, chi maa san kuu tee xtnañuꞌu ja ni jaa san ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu nuu ni.
2CO 10:15 Te tu kuu teyii san jin tniuu ja ni saꞌa inka ñayiu, ja kokuu na kuinio tniuu ni saꞌa maa san. Chi suaꞌa ndetu kaꞌnu san ja vi na vi kandija guaꞌa ka maa ni, saa te kuu satniuu guaꞌa ka san neꞌu maa ni, su maa ni nagua ni chikuaꞌa maa ia Dios ja kaxtnoꞌo san.
2CO 10:16 Te suni ndetu kaꞌnu san ja kuu kiꞌin jika ka san saa ñuu nuu ka oo maa ni ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, su ma kiꞌin san nuu ja ni ka satniuu sava ka ñayiu, nagua ja ma kokuu teyii san jin tniuu ja ka saꞌa sava kai.
2CO 10:17 Su nuu ja na in ñayiu kuini ja kokuu teyii, te na kokuu teyii jin tniuu ja saꞌa maa Jitoꞌo.
2CO 10:18 Chi masu ñayiu ja saꞌa kaꞌnu mai kuu ñayiu ja jantaꞌu ña ia Dios, chi ñayiu ja saꞌa kaꞌnu maa Jitoꞌo.
2CO 11:1 Nuu suaꞌa te kuu, te vi kuandee ini ni ja na kaꞌan san joo na kuinio in ñayiu kaꞌan tnoꞌo tu jiniuꞌu. Nuu saa te vi kuandee ini ni na kaꞌan san.
2CO 11:2 Chi ja kuu kuiñu san ja jaꞌa ni kuu in ja vaji nuu maa ia Dios ja kokuu kuiñu san, chi ni kee yuꞌu san ja vi tnandaꞌa ni jin Jesukristu, na kuinio in ñaꞌa oo ndutu vi oo vii ña ja tnandaꞌa ña jin invaa yii ña.
2CO 11:3 Su yuꞌu san ja suni vi xndaꞌu ña jin ni, te vi kujioo ni ja ma vi chiñuꞌu vii ni Jesukristu jin ndee ini ndee anu ni. Chi suni saa ni saꞌa Tachi jin Eva, ja ni nduu in koo, te jin ja ndichi ini ti, te ni xndaꞌu ña ti jin ña.
2CO 11:4 ¿Te nau ja ka jandetu ni ka nini ni tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo sava ka ñayiu inka Jesús siin ja masu nagua ni kaxtnoꞌo san, te ka jantaꞌu ni inka espíritu siin saa Espíritu ja ni ka niꞌi ni, vi inka tnoꞌo vaꞌa Jesukristu saa nagua ni ka jantaꞌu ni?
2CO 11:5 Su ndakani ini maa san ja masu kuu lule ka san saa tee naꞌnu ndevaꞌa ka ja ka kaꞌan de ja ni chitniuu ña Jesukristu jin maa de.
2CO 11:6 Chi visi tu kuu kaꞌan guaꞌa san, su jinkuiꞌnu guaꞌa ini san, te siun ni xneꞌe san yaꞌa nuu maa ni ndiꞌi ni jichi nagua saꞌa san.
2CO 11:7 ¿Te a in jakueꞌe ni saꞌa san ja tu ni kiꞌin san xuꞌun nuu ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ni? Te ni saꞌa ndaꞌu san maa san nagua ja vi kokuu naꞌnu ni.
2CO 11:8 Chi ni kindee san xuꞌun ñayiu ka skuaꞌa sava ka ñuu nuu ni jantaꞌu san ja ni ka tniuyaꞌu ñai nagua ja kuantniuu san ja kunukuechi san nuu ni.
2CO 11:9 Te nuu ni oo san jin ni, te ni ojaꞌni ña jin san, su tu ni ojikan saꞌun san nuu ni in ni, chi nuu ni kentakuei ñanio Macedonia, te ni ka otaa de nagua ni ojaꞌni ña jin san, chi ni ojito san maa san nagua ja ma koxnaꞌa ña san jin ni in ni, te suni saa ni kosaꞌa san.
2CO 11:10 Chi kukanu guaꞌa ini san ja jini san tnoꞌo ndaa Jesukristu, te ni in ñayiu tu na in kindee ja kusii ini san jin ja saꞌa san nuu ndiꞌi ñuu ja tnii Acaya.
2CO 11:11 ¿Te nau ja kaꞌan san siaꞌa? ¿A chia tu kaꞌan too ña san? Ñaꞌa, chi maa ia Dios ja jini ja kaꞌan too ña san.
2CO 11:12 Su saa ni kosaꞌa san nagua saꞌa san nagua ja ma kuaꞌa san tnoꞌo ja vi saꞌa teyii tee yun maa de, ja ka kaꞌan de ja inuu ni tniuu ka saꞌa san jin de.
2CO 11:13 Chi tee yun, masu tee ni chitniuu ndija Jesukristu ka kuu de, chi ninoꞌo ni ka xndaꞌu ña de, te ka sama de maa de na kuinio ja tee ni chitniuu ya ka kuu de.
2CO 11:14 Te ma vi saꞌu kuii ini ni jin yaꞌa, chi ndee maa Tachi te sama maa, te saꞌa na kuinio ja vi ia yeꞌe ja jinokuechi nuu ia Dios kuu.
2CO 11:15 Te yun guaa ma vi saꞌu kuii ini ni jin yun, chi suni tee ka jinokuechi nuu Tachi ka sama de maa de na kuinio ja vi tee ka kaxtnoꞌo tnoꞌo ndaa ka kuu de, su koo in kiuu te vi niꞌi yaꞌu maa de jin tniuu ja ka saꞌa de yun.
2CO 11:16 Kaꞌan san jin ni inka jichi ja ni in ni, ma vi ndakani ini ni ja nduu kueꞌe san. Su nuu ja saa ka ndakani ini ni, te vi kuandetu ni ja na kaꞌan san na kuinio in tee nduu kueꞌe, nagua ja suni na kokuu teyii san joo luluu.
2CO 11:17 Te tnoꞌo kaꞌan san yaꞌa, masu tnoꞌo ja kaꞌan maa Jitoꞌo kuu, chi kaꞌan san na kuinio ja in tee nduu kueꞌe ja saꞌa teyii maa kuu san.
2CO 11:18 Chi ka oo kuaꞌa ñayiu ja ka kuu teyii jin ja ka saꞌi ñuyiu yaꞌa, te suni saa ni sein na kokuu teyii san nuu saa.
2CO 11:19 Chi maa ni ja ka kaꞌan ni ja ka kuu ni ñayiu ndichi, ¿te nau ja guaꞌa ndevaꞌa ka jandee ini ni jin ñayiu ka nduu kueꞌe?
2CO 11:20 Chi guaꞌa ka jandee ini ni jin ñayiu ka tenini ña jin ni ja vi kunukuechi ni nui, vi ñayiu ka tandaꞌu ña jin ni, vi ñayiu ka kindee nagua ka nevaꞌa ni, vi ñayiu ka saꞌa teyii mai nuu ni, vi ñayiu ka katu tikatu nuu ni.
2CO 11:21 Te visi kukanoo san ja kaꞌan san, su na kaꞌan san ja tu kundee ini san ja saꞌa teyii san maa san, nagua ka saꞌa ñayiu yun. Su nuu ja sava ka ñayiu ka kii ini ja ka saꞌa teyii mai jin tniuu ka saꞌi, te suni sein, chi saꞌa teyii san maa san jin tniuu saꞌa san, visi na kuinio in ñayiu nduu kueꞌe.
2CO 11:22 Chi ka kuu teyii de ja tee hebreo ka kuu de, te suni sein. Axi ja tee Israel ka kuu de, te suni sein. Axi ja tatatnoꞌo Abraham ka kuu de, te suni sein, chi tatatnoꞌo Abraham kuu san.
2CO 11:23 Axi tee ka jinokuechi nuu Jesukristu ka kuu de, te viꞌi ka jinokuechi sein nuu ya saa tee yun. Te visi kaꞌan san na kuinio in tee nduu kueꞌe ndevaꞌa, su kuu teyii san, chi kuaꞌa ka satniuu san saa tee yun. Te kuu kuaꞌa ka jichi ka kani ña jin sein saa tee yun. Te kuu kuaꞌa ka jichi ndesi san vekaa saa tee yun. Te suni ja ni kuu kuaꞌa ka jichi vi ja yatni ja kuu san.
2CO 11:24 Chi ja ni kuu uꞌun jichi ka kani ña tnaꞌa san judio jin san, te in in jichi, chi ka kani ña de jin san oko xaꞌun kuun jichi jin ñii kuiñi.
2CO 11:25 Te uni jichi ni ka kani ña de jin san jin xnuu xii, te in jichi ni ka kuun ni ka kani ña de yuu jin san. Te uni jichi ja ni jiondita san ni saꞌu barco nuu ndute mar, te vi saa joo, te kuu san. Te in jichi, chi vi niñu niñu vi nduu nduu ni intatneni san nuu ndute mar.
2CO 11:26 Te jiondita ndevaꞌa san, te nuu ichi yun jini san kuaꞌa tnundoꞌo. Chi ni kaku san nuu yute naꞌnu vi nuu ndaꞌa kuiꞌna, vi nuu ndaꞌa ñayiu ñuu san vi nuu ndaꞌa ñayiu inka tatatnoꞌo. Vi ni kaku san nuu ndaꞌa ñayiu ñuu naꞌnu vi nuu yuku ja tu na ñayiu ka oo, vi ni kaku san nuu ndute mar, vi ni kaku san nuu ndaꞌa tee ka kaꞌan ja ñanio ka kuu de.
2CO 11:27 Chi ni ojani ini ndevaꞌa san ni osatniuu san, te kuaꞌa jichi tu ni okixin san. Ni ojiꞌi san soko ndute vi soko xtaa, te kuaꞌa jichi ni ondite san vi ni okuitnu san ja vijin, chi tu nagua kondii san.
2CO 11:28 Te masu maa ni yaꞌa, chi suni ndiso san in javee ja ndiꞌi kiuu ni ndiꞌni ndevaꞌa san ja jaꞌa ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa.
2CO 11:29 Te nuu ja ndee in ñayiu oo vita nuu tnoꞌo ia Dios, te jini san ja vi suni oo vita maa san. Te nuu ja kanakau in ñayiu nuu kuechi saꞌa tnaꞌa kuikin, te suni kukanoo san vi kiti ini san.
2CO 11:30 Te nuu ja nini kuu ja kokuu teyii san, te kokuu teyii san jin ja oo vita san.
2CO 11:31 Te ja jini maa ia Dios, Tata Jitoꞌo Jesukristu, ia kuu kaꞌnu nikuii nikani, ja kaꞌan ndaa san, te masu xndaꞌu ña san.
2CO 11:32 Te nuu ni oo san ñuu Damasco, te tee tatnuni ñuu yun ja jinokuechi de nuu rey Aretas, ni jani de tee ka jito yeꞌe ñuu yun, nagua ja vi kakuiko ña de jin san.
2CO 11:33 Su ni ka tnaa ña tee ka kandija jin san nuu in chika kaꞌnu, te ni ka keneꞌe ña de jin san nuu ventana in veꞌe ja yoxnee siki muro ja ndesi yuꞌu ñuu yun, saa te ni kaku san nuu ndaꞌa tee tatnuni yun.
2CO 12:1 Jandaa ndija ja tu nagua niꞌi san ja saꞌa teyii san maa san, su na kaꞌan san siki ja ni skuni ña Jitoꞌo jin san.
2CO 12:2 Chi jini san in tee kandija Jesukristu, te ja oo uxi kuun kuia ni saꞌa ia Dios ja ni kaa de ndee andivi kuu uni ni jaꞌan de. Te tu jini san a ni jaꞌan de jin yiki kuñu de axi maa ni anu de, maa ia Dios guaa jini.
2CO 12:3 Su jini san ja ni jaꞌan tee yun, su ja tu jini san kuu ja a ni jaꞌan de jin yiki kuñu de axi maa ni anu de, maintnoꞌo maa ia Dios guaa jini ya.
2CO 12:4 Su ni saꞌa ya ja ni kaa de ndee nuu vii ndevaꞌa ni jaꞌan de, te ni onini de tnoꞌo ja ma kuu kaꞌan de, chi tu jandetu ya ja kaꞌan ni in ñayiu.
2CO 12:5 Te ja siun ni saꞌa ia Dios jin tee yun, guaa kuu teyii san ja jaꞌa de, su tu kuu teyii san ja jaꞌa maa san, chi ja kuu teyii san kuu ja vita san.
2CO 12:6 Su nuu ja kuini san ja kokuu teyii san ja jaꞌa maa san, te masu chia nduu kueꞌe san, chi kaꞌan ndaa san. Su ma saꞌa teyii san maa san, nagua ja ni in ñayiu ma vi ndakani ini ja kuu kaꞌnu ka san saa nagua ka jini ñai jin san, axi nagua ka nini ja kaꞌan san.
2CO 12:7 Te ja ma kokuu teyii ndevaꞌa san ja kuaꞌa jichi ni skuni ña ia Dios jin san janaꞌnu ya. Te yun guaa ni taa ya in tnundoꞌo kaꞌnu ndevaꞌa ja kuu na kuinio in iñu ja yiꞌi nuu yiki kuñu san, ja kuu in ja ni tetniuu Tachi ja xtuji ña jin san, nagua ja ma kokuu teyii ndevaꞌa san.
2CO 12:8 Te ja jaꞌa yun, guaa ja ni kuu uni jichi jikantaꞌu san nuu Jitoꞌo, nagua ja na kindee ya tnundoꞌo tnaꞌa san.
2CO 12:9 Su kachi Jitoꞌo nuu san: “Saa ni kuu, chi chindee chituu ña rin jin ron, te nuu ñayiu vita xneꞌe guaꞌa ka rin jakaꞌnu rin”, kachi ya. Yun guaa kuu teyii san ja vita san nagua ja jin sein xneꞌe Jesukristu jakaꞌnu ya.
2CO 12:10 Te yun guaa kusii ini san ja vita san, vi nuu ka nani ña ñayiu jin san, vi nuu nagua jaꞌni ña jin san, vi nuu ka sondikin ña ñayiu jin san, vi nuu tnaꞌa san tnundoꞌo ja jaꞌa Jesukristu. Chi nuu vita san, te jini san ja viꞌi ka nduu ndakui san saꞌa ia Dios.
2CO 12:11 Ni saꞌa san na kuinio in tee nduu kueꞌe nuu ni saꞌa teyii san maa san, su maa ni ka tenini ña ja saa saꞌa san. Chi maa ni guaa vi ndakuantnoꞌo ña jin san nuu siun, chi masu kuu lule ka san nuu tee ka kaꞌan maa ni ja ka kuu de tee naꞌnu ja ni chitniuu ña Jesukristu, visi masu nagua kuu saꞌun san.
2CO 12:12 Chi jin tniuu naꞌnu vi tniuu vii tniuu vaꞌa ja ni jandee ini san ni saꞌa san neꞌu maa ni, xneꞌe ja jandaa ndija ja tee ni chitniuu ña Jesukristu kuu san.
2CO 12:13 Chi tu nagua ni saꞌa san ja vi kokuu lule ka ni nuu sava ka ñayiu ka skuaꞌa, maintnoꞌo ja tu ni jikan san ja vi chituu ña ni nagua jaꞌni ña jin san. Su nuu ja yun kuu in jakueꞌe ni saꞌa san, te vi kuakaꞌnu ini ni.
2CO 12:14 Te vitna ja oo tuaꞌa san ja jakoto ña san jichi kuu uni. Te ma jaa san ja nagua koxnaꞌa koxnii ña san jin ni, chi tu kuini san nagua ka nevaꞌa ni, chi ja kuini san kuu ja vi koo guaꞌa maa ni nuu ia Dios. Chi masu seꞌe kuu ja nduku xuꞌun ja kuantniuu tata, chi maa tata nduku ja vi kuantniuu seꞌe de.
2CO 12:15 Te yun guaa sein, chi kusii ini san ja xnaa san ndiꞌi nagua nevaꞌa san, te vi ndee maa san xndiꞌi san ja jaꞌa ndiꞌi ni. ¿Te nau ja nuu kaꞌan too guaꞌa ka ña san, te vi saa nuu ka ka kaꞌan too ña maa ni?
2CO 12:16 Te oo kaji ja sein, chi tu nagua ni xnaꞌa ni xnii ña san jin ni. Su visi ni saa, te ka kaꞌan sava ni ja ndichi ndevaꞌa ini san, te ni xndaꞌu ña san jin ni.
2CO 12:17 ¿Axi ni tandaꞌu ña san nuu ni tetniuu san tee ni ka jakoto ña jin ni? Tu saꞌun.
2CO 12:18 Chi ni jikantaꞌu san nuu Tito ja jaa de jakoto ña de, te ni tetniuu san de jin inka ñanio. ¿Te a ni xndaꞌu ña Tito jin ni ja niꞌi de xuꞌun ja kuu maa de? ¿Te a masu in ni ichi ka jika nduu san vi in ni Espíritu ia Dios ka oo jin san?
2CO 12:19 Te ¿a masu ka ndakani ini ni ja ndakantaꞌu san nuu ni? Su masu saa kuu, chi suaꞌa nuu maa ia Dios kaꞌan san, chi oo san jin Jesukristu. Te ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa kaꞌan san nagua ja vi kuja niꞌnu ni nuu tnoꞌo ya, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ndevaꞌa ña san.
2CO 12:20 Chi yuꞌu san ja nuu jakoto ña san, te ma nukuꞌun ña san nagua kuini san, te suni ma vi junkuaan ini ña maa ni naxa saꞌa san. Chi yuꞌu san ja vatuni ka tee tnaꞌa ni, axi ka kuu kuasun nuu tnaꞌa ini ni, axi ka skiti ini tnaꞌa ni, axi ka saꞌa siin tnaꞌa ni, axi ka nani tnaꞌa ni, axi ka kaꞌan ni kuentu ñayiu, axi ka saꞌa teyii ni maa ni, axi ndontakuei vaa ni siki inka ñayiu.
2CO 12:21 Te suni yuꞌu san ja nuu jaa san ja jakoto ña san, te saꞌa ia Dios ja kukanoo san ja jaꞌa ni, te vatuni ndaꞌi san ja jaꞌa kuaꞌa ni, ja ni ka osaꞌa ni yika kuechi, te tu ka ndatnaꞌu ini ni ja vi xndoo ni taka janeꞌe jayichi, vi ja ka saꞌa ni kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, vi ndiꞌi jakueꞌe jasuaꞌa ja ni ka osaꞌa ni.
2CO 13:1 Yaꞌa kokuu uni jichi ja jaa san jakoto ña san. Te ndiꞌi nagua vi saꞌa ndao na kokuu nagua kaꞌan nuu tutu ii, ja tnoꞌo yuꞌu uu axi uni testiu na kuu ndaa.
2CO 13:2 Chi nuu ni jaa san jichi kuu uu ja ni jakoto ña san, te ja ni kaꞌan san nuu ñayiu ni ka osaꞌa yika kuechi ja ma vi kosaꞌa kai vi nuu ndiꞌi maa ni. Te vitna ja oo jika san, te ndajiokuiin san tee san nagua ja ni kaꞌan san nuu ni ka oo jian, nagua ja nuu jaa san ja jakoto ña san, te ma kundaꞌu ka ini san jin ñayiu yun.
2CO 13:3 Saa te vi kukanu ini maa ni jin ja ka nduku ni, ja kaꞌan Jesukristu jin maꞌñu sagua sein. Te maa ya, chi masu ia vita kuu ya ja saꞌa ndaa ya jin ni, chi xneꞌe ya jakaꞌnu ya neꞌu maa ni.
2CO 13:4 Chi visi ia vita kuu ya nuu ni intakaa ya nuu cruz, su teku ya jin jakaꞌnu maa ia Dios. Te suni saa ni sein, chi vita kuu san na kuinio maa ya. Su oo san jin ya, te teku san jin jakaꞌnu maa ia Dios, nagua ja kuu kunukuechi san nuu ni.
2CO 13:5 Vi koto tnuni ni maa ni nagua ja vi kuni ni, a ka oo yutnu ni jin tnoꞌo ka kandija ni. Vi ndakondiaꞌa ni maa ni, ¿a tu ka jini maa ni ja ka oo ni jin Jesukristu? Axi saa masu inu ndija ni ja ka kandija ndaa ni ya.
2CO 13:6 Su ndetu kaꞌnu san ja vi kuni ni ja sein, chi kandija ndaa san.
2CO 13:7 Te ndakuatu san nuu ia Dios ja ma vi saꞌa ni ni in jakueꞌe, su masu ja kee vaꞌa sein kuu, chi ja na vi saꞌa maa ni javaꞌa, visi na vi kokaꞌan maa ni ja ni kendoo kueꞌe san.
2CO 13:8 Chi ma kuu nagua saꞌa saꞌun san siki tnoꞌo ndaa, chi suaꞌa chituu san ja vi kuni ñayiu tnoꞌo ndaa.
2CO 13:9 Te yun guaa kusii ini san ja oo vita san, nagua ja saa, te vi koo ndakui maa ni. Te ndakuatu san ja jaꞌa ni, nagua ja vi kuja ni nuu tnoꞌo ya.
2CO 13:10 Yun guaa tee san tutu yaꞌa nuu oo jika san, nagua ja nuu kenta san nuu ka oo ni, te ma kokuu xeen ndevaꞌa san nuu ni jin tniuu ja ni skuiso siki ña Jitoꞌo ja saꞌa san ja vi kuja ni nuu tnoꞌo ya, te masu ja skunaa ña san.
2CO 13:11 Yaꞌa ni ka kuu tnoꞌo sandiꞌi ja kaꞌan san, vi ñani vi kuaꞌa. Vi kosii ini ni, te vi nduku ni ja tu na kuechi vi kotavi ni, vi ndakuñaꞌa nuu tnaꞌa ni tnoꞌo ndee ini, te inuu inuu vi ndakani ini ni, te vi koo mani ni. Te maa Dios, ia mani ini, ia kutoo ña, na koo ya jin in in ni.
2CO 13:12 Te vi ndatnii ndaꞌa tnaꞌa ni vi vi ndakanu niꞌnu tnaꞌa ni.
2CO 13:13 Te ndiꞌi ñayiu maa ia Dios ka ndakan tnoꞌo ña, ¿a kukueni ka oo ni?
2CO 13:14 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na koto na kuni ña ya jin ni. Te vi koo ni jin Dios, ia kutoo ña, vi Espíritu ya. Saa na kokuu.
GAL 1:1 Maa san kuu Pablo tee ni chitniuu ña Jesukristu ja xtutenuu san tnoꞌo ya, su masu ñayiu ni tau ña axi vi chitniuu ña, chi Jesukristu jin maa Tata Dios ni chitniuu ña, ia ni ndaxteku Jesús neꞌu ndiyi.
GAL 1:2 Maa san vi sava ka ñanio ja ka oo jin san yaꞌa, ka tee san tutu yaꞌa nuu maa ni ja ka skuaꞌa ni ja ka oo ni sava ñuu ja tnii Galacia.
GAL 1:3 Te maa Tata Dios jin Jitoꞌo Jesukristu na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, te vi koo ni jin jamani ya.
GAL 1:4 Chi ni soko Jesukristu maa ya ja ni jiꞌi ya ja jaꞌa yika kuechio, nagua ja saa te skaku niꞌnu ña ya nuu ñuyiu kueꞌe ja ka oo vitna, chi saa kuini maa Dios, ia kuu Tatao, ja saꞌa ya.
GAL 1:5 Te na vi kochiñuꞌo nuu maa ya nikuii nikani. Saa na kokuu.
GAL 1:6 Te vini saꞌu kuii kuiti ini san, ja nase ñama ñama ni ka xndoo ni ichi Dios, ia ni kana ña jin maꞌñu sagua ja ni kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña Jesukristu, te ni ka jata ndikin ni inka tnoꞌo siin ja ka kaꞌan ñayiu ja tnoꞌo vaꞌa Jesús kuu.
GAL 1:7 Te masu ja oo inka tnoꞌo vaꞌa Jesús, su ka oo sava ñayiu ja ka skunu nuu ini ñai, te ka kuini vi saka tnaꞌi tnoꞌo vaꞌa ya jin tnoꞌo kueꞌe.
GAL 1:8 Su nuu ja ndee in maa san, axi in ia jinokuechi nuu Dios ja vaji ndee andivi, ndakani inka tnoꞌo siin ja tu kintnaꞌa jin tnoꞌo ja ni ka kaxtnoꞌo san nuu ni, te na tau tniaꞌi nuu ia Dios.
GAL 1:9 Nagua ja ni kaꞌan san ndee ama ka, te suni ndakaꞌan san inka jichi vitna: Nuu ja ndee in ñayiu ndakani inka tnoꞌo vaꞌa Jesús ja kuu tnoꞌo siin saa tnoꞌo ja ni ka jantaꞌu ni, te na tau tniaꞌa mai nuu ia Dios.
GAL 1:10 Te nuu ja kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa, te tu nduku san ja na koo jayiñuꞌu nuu ñayiu, chi ja na koo nuu ia Dios. Te ni tu nduku san ja kendoo vaꞌa san nuu ñayiu, chi nuu ja saa, te ma kuu kokunukuechi san nuu Jesukristu.
GAL 1:11 Su kuini san ja vi kuni ni yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa, ja tnoꞌo vaꞌa Jesús kuu ja ndakani san, te masu tnoꞌo ja jani ini ñayiu kuu.
GAL 1:12 Chi tu ni niꞌi san tnoꞌo yaꞌa nuu ni in ñayiu, te ni in ñayiu tu ni kaxtnoꞌo nuu san, chi maa Jesukristu ni xtuu ya tnoꞌo ya nuu san.
GAL 1:13 Chi ja ni ka onini maa ni, naxa ni osaꞌa san ama ka ja ni ondikin san nagua ni ka okandija tnaꞌa san judio, te ni osondikin niꞌi san ñayiu ka skuaꞌa ja ni osaꞌa ndevaꞌa san jin, te ni nduku ndee san ja xnaa san jin.
GAL 1:14 Te nuu ni ondikin san nagua ka kandija tnaꞌa san judio, te maa san ni okuu tee ni oyoxnoꞌo nuu kuaꞌa tnaꞌa san ja ni ka jaꞌnu inuu jin san, te maa san ni okuu in tee nini ka ini ja skunkuu nagua ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnu san.
GAL 1:15 Su nuu ni kundaꞌu ini ña ia Dios jin san, te ni junkuaan ini ña ya ja ni kaji ña ya ndee chii siꞌi san, te ni kana ña ya,
GAL 1:16 ja ni xtuu ya Seꞌe ya nuu san, nagua ja xtutenuu san tnoꞌo ya nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo. Te tu ni jaꞌan san ja ndatnoꞌo tnaꞌa san jin ni in ñayiu,
GAL 1:17 ni tu ni ndanuu san maa ñuu Jerusalén ja kaꞌan san jin sava tee ni chitniuu ña Jesús ama ka saa maa san, chi saa suaꞌa ñama ni jaꞌan san nuu ñuꞌu Arabia, te ni ndajiokuiin tuku san ñuu Damasco.
GAL 1:18 Yun te nuu ni yaꞌa nuu uni kuia, te ni ndanuu san maa ñuu Jerusalén nagua ja jinkoto san Pedro, te yun ni ka oo san jin de xaꞌun ni kiuu.
GAL 1:19 Te tu ni jini san sava ka tee ni chitniuu ña Jesús, chi maa ni Jacobo, ñani maa Jitoꞌo, ni jini san.
GAL 1:20 Te kaꞌan ndaa san nuu ia Dios jin tnoꞌo tee san yaꞌa, te masu xndaꞌu ña san.
GAL 1:21 Yun te saa ni jiondita san sava ñuu ja tnii Siria vi Cilicia.
GAL 1:22 Te ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo jin Jesukristu ja ka oo ñuu ja tnii Judea, chi tu ni ka jini saꞌun ñai jin san,
GAL 1:23 chi maintnoꞌo ja ni ka onini kuu tnoꞌo yaꞌa: “Tee ni osondikin ña jion ama ka ja xnaa ña de, kuu tee ndakani vitna tnoꞌo vaꞌa ja ka kandijao”.
GAL 1:24 Te ni ka chiñuꞌi ia Dios ja jaꞌa san.
GAL 2:1 Yun te nuu ni yaꞌa nuu uxi kuun kuia, te ni ka ndanuu tuku san jin Bernabé inka jichi maa ñuu Jerusalén, vi suni ka ndeka san Tito.
GAL 2:2 Ni jaꞌankuei san yun, chi maa Dios ni skuni ña ja nini kuu ja kiꞌinkuei san. Te ni ka ndututu siin san jin maa ni tee ka kuu nijaꞌnu neꞌu ñayiu ka skuaꞌa ja ka nee yiñuꞌu ñayiu nuu de. Te ni kaxtnoꞌo san nuu de tnoꞌo vaꞌa Jesús ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo. Suaꞌa ni saꞌa san nagua ja kukanu ini san ja masu jiondita uun san.
GAL 2:3 Su vi ni Tito ja ka ndeka tnaꞌa san jin de, tu ni ka tenini ña jin de ja chitnuni de nuu yiki kuñu de, visi tee inka tatatnoꞌo kuu de.
GAL 2:4 Te suaꞌa ni ka saꞌa san, chi ni kiukuei yuꞌu sava tee ka xndaꞌu ña ja ka kaꞌan de ja tee ka skuaꞌa ka kuu de, neꞌu nuu ka oo san, ja ka saꞌa vijin de ja tu ka skunkuu ka san nagua ni ka osaꞌa ndi nijaꞌnu san. Chi ja ni ka yaa san nuu ndiꞌi yaꞌa, chi ka oo san jin Jesukristu, su ka nduku de ichi ja vi ndajiokuiin tuku san vi kunukuechi san nagua ka saꞌa tnaꞌa kuikin san.
GAL 2:5 Su tu ni ka jandetu saꞌun san ja vi skunkuu san tnoꞌo ja ka kaꞌan de yun, nagua ja siun ni vi koo ni jin tnoꞌo ndaa ja kuu tnoꞌo vaꞌa Jesús.
GAL 2:6 Su tee ka kuu nijaꞌnu ja ka nee yiñuꞌu ñayiu ka skuaꞌa nuu de, chi tu na in tnoꞌo jaa ni ka kaꞌan de, visi tee naꞌnu ka kuu de. Te sein, tu ndiꞌni saꞌun san na tee ka kuu de, chi ia Dios, tu saꞌa siin siin ya in in ñayiu, chi inuu ni ka kuo nuu maa ya.
GAL 2:7 Te tu na in tnoꞌo jaa ni ka kaꞌan ka de nuu san, chi suaꞌa ni ka ndakuni de ja Dios ni chitniuu ña ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja tu ka yitnuni nuu yiki kuñu de, nagua ni chitniuu ña ya jin Pedro ja kaxtnoꞌo de tnoꞌo ya nuu tnaꞌa san judio, ja ka yitnuni nuu yiki kuñu san.
GAL 2:8 Chi maa ia Dios ja ni chitniuu ña jin Pedro ja kaxtnoꞌo de tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu tnaꞌa san judio, te suni maa ya ni chitniuu ña jin san ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
GAL 2:9 Te ni ka jini Jacobo, Pedro vi Juan, tee ka yituu guaꞌa ka ña ñayiu ka skuaꞌa, ja Dios ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña jin san, te ni ka tnii ndaꞌa tnaꞌa san jin de vi ni ka tnii ndaꞌa tnaꞌa de jin Bernabé ja kuu in seña ja ka kendoo vaꞌa ini de ja kuu kiꞌinkuei san vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te kiꞌinkuei maa de nuu tnaꞌa san judio.
GAL 2:10 Te maintnoꞌo ja ni ka jikan de kuu ja na vi kuꞌun ini san ñayiu ka kundaꞌu, te tniuu yaꞌa chi nduku ndee ndevaꞌa maa san ja saꞌa san.
GAL 2:11 Su nuu ni kii Pedro ñuu Antioquía, te ni kaꞌan kaji san vi nuu jin nuu de ja masu vatuka saꞌa de.
GAL 2:12 Chi nuu chiaꞌan ka ja kentakuei tee judio ja ni tetniuu Jacobo ñuu Antioquía yun, ni ka ojaa in ni Pedro xtaa jin ñayiu sava ka tatatnoꞌo. Su nuu ni kentakuei tee yun, te ni kuu siin de, ja tu ni ka ojaa in ni ka de xtaa, chi ni oyuꞌu de jin tee judio ja ka yitnuni nuu yiki kuñu yun.
GAL 2:13 Te suni sava ka tee judio ja ka skuaꞌa, ni ka nitnaꞌa inuu de jin Pedro, ja ni ka saꞌa siin de ñayiu sava ka tatatnoꞌo. Te vi suni ndee Bernabé, ni jata ndikin de, te yun ka saꞌa jani ini de, su masu ndija ja saa ka saꞌa de.
GAL 2:14 Su nuu ni jini san ja masu ka jika ndaa ka de, nagua oo tnoꞌo ndaa ja kuu tnoꞌo vaꞌa Jesús, te jiñaꞌa san nuu Pedro nuu ka nini ndiꞌi ñayiu ka oo yun: “Nuu ja maa ni ja tee judio kuu ni, te oo ni nagua ka oo ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te masu nagua ka oo ñayiu judio, ¿te nau ja tenini ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja vi koi nagua ka oo ñayiu judio?
GAL 2:15 ’Chi maa san vi maa ni, ka kuo tatatnoꞌo judio ndee nuu ni ka kakuo, te masu ñayiu tu ka jini ia Dios ka kuo, nagua ka oo ñayiu sava ka tatatnoꞌo.
GAL 2:16 Su visi ni saa, su ka jinio ja ni in ñayiu tu kui ñayiu ndaa nuu ia Dios ja skunkui nagua yoso nuu Ley Moisés, chi jin ja kandijai Jesukristu. Te suni yoon, chi ni ka kandijao ya, nagua ja saa te ka kuo ñayiu ndaa nuu ia Dios jin ja ka kandijao Jesukristu, te masu jin ja ka skunkuo nagua yoso nuu Ley yun, chi ni in ñayiu ma kokui ñayiu ndaa nuu ia Dios ja skunkui nagua yoso nuu Ley yun.
GAL 2:17 ’Te nuu ka ndukuo ja vi kokuo ñayiu ndaa jin maꞌñu sagua Jesukristu, te nuu saa te ka ndakani ini ñayiu judio ja ñayiu ka saꞌa yika kuechi ka kuo. Nuu saa, ¿te a Jesukristu saꞌa ja ka saꞌo yika kuechi? Ñaꞌa, masu saa saꞌun kuu”, jiñaꞌa san.
GAL 2:18 Chi nuu ja ndajiokuiin san kaxtnoꞌo san ja kokuu san in ñayiu ndaa nuu ia Dios jin nagua ni osaꞌa san, in ja ja ni xndendoo san, te tavi kuechi san.
GAL 2:19 Chi kuu san na kuinio ndiyi nuu Ley Moisés, te yun guaa ma kuu tatnuni ka Ley yun nuu san, nagua ja kuu koteku san ja kunukuechi san nuu ia Dios.
GAL 2:20 Chi na kuinio ja ni ka intakaa san jin Jesukristu yika cruz, te masu teku ka maa san, chi Jesukristu kuu ia teku ini anu san. Te ja teku san jin yiki kuñu san vitna kuu ja teku san ja kandija san Seꞌe ia Dios, chi ni kutoo ña ya jin san, te ni soko ya maa ya ja jaꞌa san.
GAL 2:21 Te tu skexiko san ja kundaꞌu ini ña ia Dios, chi nuu suaꞌa te jin maꞌñu sagua Ley yun kokuu san ñayiu ndaa nuu ya, nuu saa te tu jiniuꞌu saꞌun ja ni jiꞌi Jesukristu.
GAL 3:1 Nase ndeꞌe vasa ñayiu ka kuu maa ni ja ka oo ni ñuu ja tnii Galacia, vaa ka jiko ini ni, ¿nau ja tu ka jantnoꞌo ka ni tnoꞌo ndaa? Te vi jin nuu ndiꞌi ni, ni ka kaxtnoꞌo kaji kuiti san ja maa Jesukristu kuu ia ni intakaa nuu cruz ja jaꞌa ni.
GAL 3:2 Te invaa ni tnoꞌo yaꞌa kuini san ja kakan tnoꞌo ña san: ¿A ni ka niꞌi ni Espíritu ia Dios jin ja ka skunkuu ni nagua yoso nuu Ley Moisés, axi ja ni ka kandija ni tnoꞌo vaꞌa Jesús ja ni ka onini ni?
GAL 3:3 ¡Ñayiu vasa ka kuu ni! Chi xtnañuꞌu ka ni ka jinkondee ni jin jakaꞌnu Espíritu ia Dios ja ka kandija ni Kristu. ¿Te nau ja vitna te ka kuini ni vi kokuu ni ñayiu ndaa jin jandakui in ñayiu?
GAL 3:4 ¿Te a tu ni jiniuꞌu saꞌun tnundoꞌo ni ka tnaꞌa ni ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa Jesús? ¿Te a jandaa ndija ja tu ni jiniuꞌu yun?
GAL 3:5 Chi ni taa Dios Espíritu ya vi ni saꞌa ya tniuu naꞌnu neꞌu maa ni, nuu ni ka kandija ni tnoꞌo vaꞌa Jesús ja ni ka onini ni, te masu ja ni ka skunkuu ni nagua yoso nuu Ley Moisés.
GAL 3:6 Suni saa ni ndoꞌo Abraham nagua yoso nuu tutu ii: “Ni kandija de ia Dios, te ja kandija de yun ni jantaꞌu ña Dios ja tee ndaa kuu de”.
GAL 3:7 Te yun guaa vi kuni ni ja seꞌe ndija Abraham ka kuu ñayiu ka kandija ia Dios.
GAL 3:8 Chi kaꞌan nuu tutu ii, ja ni kaꞌan ia Dios ndee ama ka ja ñayiu sava ka tatatnoꞌo vi kokui ñayiu ndaa jin ja ka kandijai ya, nuu ni jiñaꞌa ya tnoꞌo vaꞌa ya nuu Abraham, te jiñaꞌa ya suaꞌa: “Jin maꞌñu sagua ron te vi koo vii vi koo vaꞌa ñayiu ndiꞌi tatatnoꞌo”.
GAL 3:9 Te saa ni saꞌa vii ni saꞌa vaꞌa ya jin ñayiu ka kandija ya, inuu ni ni saꞌa ya jin Abraham, chi ni kandija de ya.
GAL 3:10 Chi ndiꞌi ñayiu ndakani ini ja koo guaꞌi nuu ia Dios ja skunkui nagua yoso nuu Ley Moisés, te ni ka tau tniaꞌi, chi yoso nuu tutu ii: “Na tau tniaꞌa ndiꞌi ñayiu ja tu skunkuu ndiꞌi tnoꞌo nagua yoso nuu Ley Moisés”, kachi.
GAL 3:11 Te kendoo kaji ja ni in ñayiu ma kuu kokui ñayiu ndaa nuu ia Dios ja skunkui Ley yun, chi kaꞌan nuu tutu ii: “Ñayiu ndaa, chi kotekui jin ja kandijai”.
GAL 3:12 Te Ley yun, chi masu vaji nuu ja ka kandijao, chi suaꞌa kaꞌan nuu tutu ii: “Na in skunkuu nuu Ley Moisés, te na kotekui jin Ley yun”.
GAL 3:13 Te Kristu, chi ni tniuyaꞌu ya ja ni ndatau ña ya nuu tnoꞌo kaꞌan Ley ja ni ka tau tniaꞌo siki yika kuechio, chi maa ya ni tau tniaꞌa nuu ia Dios ja jaꞌo, chi yoso nuu tutu ii: “Na tau tniaꞌa ndiꞌi ñayiu ja intakaa nuu in yutnu”, kachi tutu ii.
GAL 3:14 Te saa ni kuu, nagua ja jin maꞌñu sagua Jesukristu, te suni na kenta javii javaꞌa ia Dios nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, nagua ni kee yuꞌu ya nuu Abraham, nagua ja saa te jin ja ka kandijao ya, te vi niꞌo Espíritu ya, nagua ni kee yuꞌu ya.
GAL 3:15 Kaꞌan san in tnoꞌo ja skintnaꞌa san, vi ñani vi kuaꞌa, naxa ka saꞌa ñayiu ñuyiu. Chi nuu ka saꞌa ñayiu in tratu, te junkava in tutu nuu ka saꞌa kutu guaꞌi, ja saa te ni in ñayiu ma kuu ja nuneꞌi tutu yun axi ndasoi inka tnoꞌo.
GAL 3:16 Te suni saa ni ia Dios, chi ni kee yuꞌu ya nuu Abraham vi nuu ndikin tata de. Te tu kaꞌan tutu ii siki kuaꞌa ndikin tata de, chi siki invaa ni ndikin tata de, te suu kuu Jesukristu.
GAL 3:17 Te ja kaxtnoꞌo san kuu tnoꞌo yaꞌa: Dios ni saꞌa in tratu jin Abraham, te suni saꞌa kutu ya. Te nuu ni yaꞌa nuu kuun ciento oko uxi kuia, te ni jiñaꞌa ia Dios Ley nuu Moisés. Te Ley yun ma kuu ja nuneꞌe tratu ja ni saꞌa ya, ni ja xnaa tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ya.
GAL 3:18 Chi nuu ja nagua ni jiñaꞌa ia Dios nuu Abraham ja saꞌa jajin de vaji nuu Ley Moisés, nuu saa te masu ka in ja ni kee yuꞌu ya kuu. Su ia Dios, chi ni jiñaꞌa ya nuu Abraham jin maꞌñu sagua tnoꞌo ni kee yuꞌu ya.
GAL 3:19 Te nuu saa, ¿nagua jiniuꞌu Ley Moisés? Jiniuꞌu chi ni ndaskintnaꞌa ia Dios jin tnoꞌo ni kee yuꞌu ya nagua ja xtuu ja ka saꞌa ñayiu yika kuechi. Te koo Ley yun guaa ndee kiuu ja kii ndikin tata Abraham, nagua ni kee yuꞌu ya. Te Ley yun ni tetniuu Dios jin maꞌñu sagua ia ka jinokuechi nuu ya ja ni ka ndakuñaꞌa ya ndaꞌa tee in niꞌnu sagua ja kuu Moisés.
GAL 3:20 Su tu jiniuꞌu ja koo in tee kuiin niꞌnu sagua, nuu ja invaa ni ñayiu kuu, te ia Dios, chi maintnoꞌo ni maa ya kuu.
GAL 3:21 ¿Nuu saa te a kei kaꞌan ja Ley Moisés kaꞌan ja tu jiniuꞌu tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ia Dios? Ñaꞌa, masu saa kuu. Chi nuu suaꞌa, te Ley kuu taa ja vi tekuo. Nuu saa, te kuu vi koo guaꞌo nuu ia Dios ja vi skunkuo nagua tatnuni Ley.
GAL 3:22 Su kaꞌan nuu tutu ii ja ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka ndesi nuu yika kuechi, nagua ja saa, te vi niꞌi ñayiu ka kandija tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ia Dios jin ja ka kandijai Jesukristu.
GAL 3:23 Su ama ka ja kenta tnoꞌo ja ka kandijao, te ni ka ondesio nuu Ley Moisés, te ni ka ondesi nio guaa ndee nuu ni kenta tnoꞌo ka kandijao ja ni xtuu ia Dios.
GAL 3:24 Te nuu saa, te Ley yun ni ojito ña jion na kuinio in tee jito suchi kueli, guaa ndee kiuu ja kii Jesukristu, nagua ja jin ja ka kandijao ya, te vi koo guaꞌo nuu ia Dios.
GAL 3:25 Su vitna te ja ni kenta ja ka kandijao, te masu ka oo kao nuu Ley ja jito ña yun.
GAL 3:26 Chi ndiꞌi ni ka kuu seꞌe ia Dios jin maꞌñu sagua ja ka kandija ni Jesukristu.
GAL 3:27 Chi ndiꞌi ni, ni ka jandute ja vi koo in ni ni jin Jesukristu, te vi nduu ni ñayiu jaa nuu ya na kuinio ja ka ndekuiꞌnu ni in saꞌun jaa.
GAL 3:28 Te yun guaa vitna masu siin siin ka kuu ñayiu nuu ia Dios, chi tu ka na ñayiu judio ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ni ñayiu jinokuechi ni ñayiu saꞌa tniuu maa, ni tu na teyii ni ñasiꞌi, chi ndiꞌi ka kuu invaa ni ka ñayiu nuu Jesukristu.
GAL 3:29 Te ja ka oo ni jin ya, te yun guaa jandaa ndija ja ndikin tata Abraham ka kuu ni, te vi saꞌa jajin ni, nagua ni kee yuꞌu ia Dios.
GAL 4:1 Te suni ja kuini san kaꞌan san kuu yaꞌa: Nuu ja in suchi luluu kuu suchi niꞌi ja saꞌa jajin, su tu nagua sama saꞌuin jin tee jinokuechi nuu tatai, chi kuini ka ja kotatnuni, visi mai kuu jitoꞌo ndiꞌi ja nevaꞌa tatai.
GAL 4:2 Chi nuu lului, te kendoi nuu ndaꞌa tee ka jito ña jin vi tee ka jito ndatniui guaa ndee kentai kuia ja ni kaꞌan tatai.
GAL 4:3 Te suni saa ni yoon. Chi kokaꞌon ja nuu ni ka oo kuelio, te ni ka ojinokuechio nuu taka janaꞌnu ja ka tatnuni nuu ñuyiu yaꞌa.
GAL 4:4 Su nuu ni kenta ja ni skunkuu tiempu ja ni jani maa ia Dios, te ni tetniuu ya Seꞌe ya ja ni skaku ña in ñasiꞌi judio, te ni kaku ya ja kunukuechi ya nuu Ley Moisés,
GAL 4:5 nagua ja saa, te tniuyaꞌu ya ja ndatau ña ya jin yoon ja ni ka ojinokuechio nuu Ley yun, saa te ni jantaꞌu ña ia Dios ja ni ndakuanseꞌe ña ya.
GAL 4:6 Te ja siun seꞌe ia Dios ka kuo, guaa ni tetniuu ya Espíritu Seꞌe ya ja oo ini anuo, te Espíritu kana jaa: “¡Tata, tata yua maa san kuu ni!”
GAL 4:7 Nuu saa, te masu ka ka jinokuechi ni, chi seꞌe ia Dios ka kuu ni. Te ja seꞌe ia Dios ka kuu ni, guaa suni vi saꞌa jajin ni ja taa ya jin maꞌñu sagua Jesukristu.
GAL 4:8 Su jandaa ja ama ka, chi tu ni ka ojini ni ia Dios, te ni ka ojinokuechi ni nuu janaꞌnu ja masu Dios ka kuu.
GAL 4:9 Su vitna ja ka jini ni ia Dios axi guaꞌa ka kaꞌan san ja Dios jini ña ya jin in in ni, ¿te naxa ni kuu ja ka kuini ni vi ndajiokuiin tuku ni ja vi kunukuechi ni nuu taka janaꞌnu ja tu ka jiniuꞌu saꞌun, chi ja vita ka kuu?
GAL 4:10 Te ka jaan ii ni kiuu, vi yoo jaa andivi, vi viko naꞌnu, vi kuia.
GAL 4:11 Yuꞌu ndevaꞌa san ja jaꞌa ni, ja ni kaxtnoꞌo uun san, te tu nagua ni jiniuꞌu saꞌun.
GAL 4:12 Jikantaꞌu san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi saꞌa ni nagua saꞌa maa san, chi suni ni saꞌa maa san nagua ni ka osaꞌa ni ja tu ni ka ondikin ni Ley Moisés. Te tu na in jakueꞌe ni ka saꞌa ña ni jin san.
GAL 4:13 Chi ja ka jini maa ni ja jaꞌa in kueꞌe kuꞌu san, te ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ni ndee jaxtnañuꞌu.
GAL 4:14 Te kueꞌe ja kuꞌu san yun kuu in ja jito tnuni ña jin ni, su tu ni ka skexiko ña ni jin san, ni tu ni ka ndajioneꞌe ña ni. Chi saa suaꞌa ni ka jantaꞌu ña ni, na kuinio in ia jinokuechi nuu Dios, axi na kuinio ja vi maa Jesukristu kuu san.
GAL 4:15 ¿Te vitna ndenu oo ka ja ka kusii ini ni nuu saa? Chi kuu ndakani san ja ni ka kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ni jin san, chi nuu suaꞌa te kuu vaa vi vi tau ni nduchi nuu ni, te vi taa ni nuu san.
GAL 4:16 Te vitna, ¿a ka kaꞌan ni ja jini uꞌu ña san, nani ja kaꞌan san tnoꞌo ndaa nuu ni?
GAL 4:17 Chi tee judio yun ja ka kaxtnoꞌo de nuu ni ka ndiꞌni ndevaꞌa de ja jaꞌa ni, su masu ka ndakani vaꞌa ini de. Chi ja ka kuini de kuu ja vi saꞌa siin ña de jion, nagua ja saa, te maa ni vi kondiꞌni ni ja jaꞌa de.
GAL 4:18 Guaꞌa kuu ja vi kondiꞌni ni ja jaꞌa inka ñayiu, nuu ja tnoꞌo kaxtnoꞌi oo guaꞌa; su siun ni vi kosaꞌa ni, te masu nani nuu oo san neꞌu ni.
GAL 4:19 Te ja jaꞌa maa ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe maa san, guaa tnaꞌu ndevaꞌa ini san inka jichi, na kuinio in ñasiꞌi nuu jatu ña ja kaku lulu ña, vi guaa ndee na kuni san ja vi koyutnu ni nuu Jesukristu.
GAL 4:20 Nuu suaꞌa te kuu, su vi vitna koo san jin ndiꞌi ni, te kaꞌan vita ka san, chi tu jini san nagua kuu ja saꞌa ka san ja jaꞌa ni.
GAL 4:21 Te maa ni ja ka kuini ni ja vi kunukuechi ni nuu Ley Moisés, vi kaꞌan ni yaꞌa, ¿a tu ka nini ni naxa kaꞌan nuu Ley yun?
GAL 4:22 Chi kaꞌan ja ni ka oo uu seyii Abraham, te in kuu seꞌe ñaꞌa ni ojinokuechi nuu ñasiꞌi de, te inkai kuu seꞌe ñasiꞌi maa de ja tu na xiin nuu jinokuechi ña.
GAL 4:23 Te seꞌe ñaꞌa jinokuechi yun, ni kakui nagua ka kaku sava ka suchi kueli. Su seꞌe ñaꞌa ja tu na xiin nuu jinokuechi ña yun, chi ni kakui nagua ja skunkuu tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios.
GAL 4:24 Te tnoꞌo yaꞌa kaꞌan ja skintnaꞌa uu ñasiꞌi ja xneꞌe naxa ni saꞌa ia Dios uu tratu. Te in tratu yun kuu ja vaji ndee yuku Sinaí, te suu skintnaꞌa jin Agar, te seꞌe ñaꞌa yaꞌa ka kuu suchi ka jinokuechi.
GAL 4:25 Chi Agar kintnaꞌa jin yuku Sinaí ja oo Arabia, te suu kintnaꞌa inuu jin ñuu Jerusalén ñuyiu yaꞌa, chi ndiꞌi ñayiu ñuu yun jin seꞌi ka jinokuechi vitna.
GAL 4:26 Su Jerusalén ja oo ndee andivi, kintnaꞌa jin Sara, ñaꞌa tu na xiin nuu jinokuechi, te suu ña kuu siꞌi ndiꞌo ja ka kandijao.
GAL 4:27 Chi yoso nuu tutu ii: Kokusii ini maa ron, ñaꞌa ja ña kuu koo seꞌe ron, ja ña uun skaku ron lulu, te kana jaa, ja kusii ini ron, roon ja tu na ama jaꞌnde chii ron ja skaku ron lulu ron. Chi koo kuaꞌa ka seꞌe ñaꞌa ni ndoo, saa nuu ñaꞌa oo nunuu yii ña, kaꞌan nuu tutu ii.
GAL 4:28 Te saa, vi ñani vi kuaꞌa, chi ka kuo na kuinio Isaac, seyii Sara, chi seꞌe ni kee yuꞌu ia Dios ka kuo.
GAL 4:29 Te suni ndee tiempu yun, chi suchi ni kaku inuu jin nagua ka kaku sava ka suchi kueli, ni sondikin ñai jin Isaac, suchi ni kaku jin nagua kuini maa Espíritu ia Dios, te suni saa ni kuu vitna.
GAL 4:30 Su kaꞌan nuu tutu ii: “Skunu ñaꞌa jinokuechi jian jin seꞌe ña, chi ma saꞌa jajin seꞌe ñaꞌa jinokuechi jian jin seꞌe ñaꞌa tu na xiin nuu jinokuechi ña” kaꞌan suaꞌa.
GAL 4:31 Te yun guaa masu seꞌe ñaꞌa jinokuechi ka kuo, vi ñani vi kuaꞌa, chi seꞌe ñaꞌa tu na xiin nuu jinokuechi ka kuo.
GAL 5:1 Kristu ni siaa ña ja vi koo uon. Te yun guaa vi koyutnu ni, te ma vi ndajiokuiin tuku ni ja vi kunukuechi ni nuu Ley ja kuu na kuinio in yuvu ja vee ndevaꞌa ka ndiso ni.
GAL 5:2 Vi konini guaꞌa ni nagua kaꞌan maa san ja kuu san Pablo: Nuu ja vi chitnuni ni nuu yiki kuñu ni ja vi kokuu ni ñayiu ndaa nuu ia Dios, te tu nagua jiniuꞌu saꞌun ja ni ka kandija ni Jesukristu.
GAL 5:3 Te inka jichi ndakani san, ja ndiꞌi teyii ka kuini ja vi chitnuni de nuu yiki kuñu de, te nini kuu ja vi skunkuu de ndiꞌi Ley Moisés.
GAL 5:4 Te nani kuu maa ni ja ka kuini ni ja vi kokuu ni ñayiu ndaa nuu ia Dios jin ja ka skunkuu ni Ley, te ka kujioo ni nuu Jesukristu, chi ka skexiko ni jandaꞌu ini ia Dios.
GAL 5:5 Su yoon ja ka kandijao, chi jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios, te ka ndetu kaꞌnuo ja kuantaꞌu ña ia Dios ja ñayiu ndaa ka kuo.
GAL 5:6 Chi nuu ja ka oo jin Jesukristu, te tu jiniuꞌu ja vi chitnunio nuu yiki kuñuo axi ma vi chitnunio. Chi ja jiniuꞌu kuu ja ka kandijao ya, te yun vaji ja ka kaꞌan too tnaꞌo.
GAL 5:7 Su maa ni, chi ni ka ojika ni nuu ichi guaꞌa, ¿te na in ni saꞌa tneñu ja ni ka kujioo ni, ja tu ka jantnoꞌo ka ni tnoꞌo ndaa?
GAL 5:8 Su tee ka jaka ña inka ichi yun, chi masu nuu Dios vajikuei de, ia ni kana ña.
GAL 5:9 Chi ka kaꞌan ja joo luluu ni levadura, te kiundoꞌo ndiꞌi yujan ja sama ña, te saa kuu jin tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo tee ka xndaꞌu ña.
GAL 5:10 Su maa san, chi kukanu ini san nuu Jitoꞌo, ja ma vi ndakani ini maa ni inka tnoꞌo siin. Su ia Dios na tetniuu tnundoꞌo tnaꞌa tee ka saꞌa tneñu yun, vi nani kuu ni ñayiu ja saꞌa tneñu.
GAL 5:11 Te maa san, vi ñani vi kuaꞌa, nuu ja suaꞌa te kaxtnoꞌo ni san nuu tee ka kandija ja vi chitnuni de nuu yiki kuñu de, vaa ma tnaꞌa ka san tnundoꞌo ja vi sondikin ña tnaꞌa san judio jin san. Te nuu saa, chi vaa ma vi kiti ini ka de ja ndakani san tnoꞌo nagua jiniuꞌu ja ni jiꞌi Jesukristu yika cruz.
GAL 5:12 Su tee ka skunu nuu ini ña ja ka skaꞌan ña de ja vi chitnuni ni nuu yiki kuñu ni, te vi guaꞌa ka kuu ja vi in jichi ni na vi ndasaꞌa kapuu de maa de.
GAL 5:13 Su maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ni kana ña ya ja ka oo uun ni ja vi saꞌa maa ni nagua ka kuini ni. Su masu vi kuu ni ja ka oo uun ni, te vi yun ni vi tee ni, te vi kusii vi kuvatu ini ni jin yiki kuñu ni, chi suaꞌa vi kunukuechi ni nuu in in ni ja ka kaꞌan too tnaꞌa ni.
GAL 5:14 Chi ndiꞌi nagua yoso nuu Ley Moisés skunkuu jin invaa ni tnoꞌo yaꞌa: “Kaꞌan too in ñani in tnaꞌa ron nagua kutoo ron maa ron”.
GAL 5:15 Su vi koto ni maa ni, te ma vi kokayiꞌi tnaꞌa ni, kana saa vi maa ni maa ni, te vi ndaskunaa tnaꞌa ni.
GAL 5:16 Vitna te kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa: Vi kaka ni jin Espíritu ia Dios, te ma vi skunkuu ni jin ja jioꞌo yiki kuñu ni.
GAL 5:17 Chi ja jioꞌo yiki kuñuo, jasi ja vi saꞌo nagua kuini Espíritu ia Dios. Te Espíritu ia Dios jasi ja vi saꞌo nagua jioꞌo yiki kuñuo. Te ndi nduu ka jasi nuu tnaꞌa, nagua ja ma kuu ja vi saꞌa maa ni nagua ka kuini ni.
GAL 5:18 Su nuu ja maa Espíritu ia Dios ndeka ña nuu ka jika ni, te masu ka jinokuechi ka ni nuu Ley Moisés.
GAL 5:19 Te vini kunio nagua ka saꞌa ñayiu ka ndikin yiki kuñui: Chi ka saꞌi kuechi ñuyiu jin inka ñayiu ja masu katnu tayui kuu, vi ka saꞌi kuechi ñuyiu ama ka ja vi tnandaꞌi, vi ka saꞌi janeꞌe jayichi,
GAL 5:20 ka chiñuꞌi chuꞌchi, vi ka saꞌa tasi ñayiu, vi ka jini uꞌui tnaꞌi, vi ka jaxin tnaꞌi, vi ka kuu kuiñui, vi ñama ka kiti ini, vi ka tetnaꞌi, vi ka saꞌa siin tnaꞌi, vi ka jaꞌnde tnaꞌi,
GAL 5:21 vi inu kuasun ini, vi ka jaꞌni ndiyi, vi ka jini jin ndixi, vi ka saꞌi viko nuu ka jaa ka jiꞌi ndevaꞌi, vi ka saꞌi taka ka jakueꞌe jasuaꞌa. Te ja ni kaꞌan san ama ka, su xteku ña san inka jichi, ja ñayiu ka saꞌa siaꞌa, chi ma kuu kiukuei nuu tatnuni ia Dios.
GAL 5:22 Su nuu ja Espíritu ia Dios oo ini anuo, te yun vaji ja kaꞌan too ia Dios vi ka kaꞌan too tnaꞌo, vi ja kusii inio, vi jamani inio, vi ja kuandee inio, vi ja kovaꞌa inio, vi ja koo luu inio, vi ja vi skunkuu guaꞌo,
GAL 5:23 vi kuꞌun ndaꞌu kuꞌun kee inio, vi ja kaꞌnu niꞌnuo mao. Te nuu ja vi saꞌo suaꞌa, te tu saꞌun na in ley oo ja kaꞌan kuechi sikio.
GAL 5:24 Te ñayiu ja ka oo jin Jesukristu, chi ni ka xndoi ndiꞌi janeꞌe jayichi ni ka ojioꞌi ñuyiu yaꞌa, na kuinio ja ni ka jatakaa ndiꞌi yika cruz nuu ni jiꞌi maa Jesukristu.
GAL 5:25 Te nuu ja ka oo jin Espíritu ia Dios, te suni saa na vi kuandetuo ja Espíritu ya na kondeka ña jion nagua ka saꞌo.
GAL 5:26 Te ma vi kokuu teyio, ja vi koskiti ini tnaꞌo, ni ma vi kokuu kuasun nuu tnaꞌa inio.
GAL 6:1 Ñani, kuaꞌa, nuu ja ni ka nukuꞌun ni ndee in ñayiu ni kanakau nuu yika kuechi, te maa ni ja ka oo ni jin Espíritu ia Dios, vi kuꞌun ndaꞌu vi kuꞌun kee ini ni, te vi kaꞌan ni jin ja na nukuiin ichi ndaa. Te vi koto vaꞌa ni maa ni, kana saa vi suni ndee maa ni koto tnuni ña, te vi kanakau nuu yika kuechi.
GAL 6:2 Vi chituu tnaꞌa ni nuu tnundoꞌo ja ka tnaꞌa in in ni, saa te vi skunkuu ni nagua tatnuni Jesukristu.
GAL 6:3 Chi na in ndakani ini ja ñayiu guaꞌa ka kui saa sava ka ñayiu, visi masu nagua kuu saꞌuin, te chia xndaꞌui mai.
GAL 6:4 Te vi koto tnuni in in ni maa ni naxa kaa ja ka saꞌa ni. Te nuu ja ka saꞌa vaꞌa ni, te yun guaa vi kokusii ini maa ni jin tniuu ka saꞌa ni, su masu ja guaꞌa ka ka saꞌa ni saa inka ñayiu.
GAL 6:5 Chi vi kondiso in in maa ni tniuu ni skuiso siki ña ia Dios.
GAL 6:6 Te maa ni ja ka skuaꞌa ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios, vi chituu ni tee kaxtnoꞌo nuu ni jin ndiꞌi javaꞌa ja ka nevaꞌa maa ni.
GAL 6:7 Ma vi xndaꞌu ni maa ni, chi ma kuu kosiki ndeo ia Dios. Chi ndiꞌi nagua ka skuita ni nuu ñundeꞌi ni, te yun vi ndaniꞌi ni.
GAL 6:8 Chi nuu ja in ñayiu saꞌa nagua kuini maa yiki kuñui, te ndaniꞌi nuu junai jin yiki kuñui. Su ñayiu saꞌa nagua kuini maa Espíritu ia Dios, chi saꞌa maa Espíritu ja ndaniꞌi nuu kotekui nikuii nikani.
GAL 6:9 Te yun guaa ma vi kuitao ja vi saꞌo javii javaꞌa, chi nuu ja ma vi kuitao, te koo in kiuu vi ndaniꞌo javaꞌa ka saꞌo.
GAL 6:10 Te yun guaa ndiꞌi ni jichi ja kuu vi saꞌo, te na vi saꞌo javaꞌa jin ndiꞌi ni ñayiu, su kanuu ka ja vi saꞌo javaꞌa jin ñayiu ka kandija jion.
GAL 6:11 Vi kondiaꞌa maa ni na kuaꞌa naꞌnu letra tee san jin ndaꞌa maa san ja tetniuu san nuu maa ni.
GAL 6:12 Te ndiꞌi tee ka tenini ña yun ja vi chitnuni ni nuu yiki kuñu ni, ka saꞌa de nani ja vi kendoo vaꞌa maa de nuu ñayiu, te saa nagua ja ma vi sondikin ña jin de ja ka oo de jin Jesukristu, ia ni jiꞌi nuu cruz.
GAL 6:13 Chi vini maa tee ka yitnuni yun, tu ka skunkuu de ndiꞌi nagua yoso nuu Ley Moisés. Su ka kuini de ja vi chitnuni ni maa ni, nagua ja saa, te kuu vi kokuu teyii de ja ni ka jinkitnuni ni.
GAL 6:14 Su ja maa san, chi tu kuini san ja kokuu teyii saꞌun san, chi maintnoꞌo siki ja ni jiꞌi Jitoꞌo Jesukristu yika cruz ja jaꞌo. Chi tu ndiꞌni saꞌun san nagua oo ñuyiu, te ni maa ñayiu ñuyiu, tu ka ndiꞌni na in kuu san.
GAL 6:15 Chi nuu ja ka oo jin Jesukristu, te tu nagua jiniuꞌu a ka yitnuni nuu yiki kuñuo axi tu ka yitnuni, chi ja jiniuꞌu kuu ja na vi nduo in ñayiu jaa.
GAL 6:16 Te ndiꞌi ñayiu ja ka ndikin tnoꞌo kaxtnoꞌo san yaꞌa, na vi koi jin jamani, te na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios jin, ja ka kui ñayiu ñuu maa ya ja ka kuu ndijai ñayiu Israel.
GAL 6:17 Te ndee vitna jin kiuu kuaꞌan kao yun, tu kuini ka san ja vi koxnaꞌa ka ña ñayiu, chi ja ndiso san nuu ni tuji yiki kuñu san. Te yun xneꞌe ja jinokuechi san nuu maa Jitoꞌo Jesús.
GAL 6:18 Ñani, kuaꞌa, maa Jitoꞌo Jesukristu na koto na kuni ña jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
EPH 1:1 Maa san kuu Pablo, tee ni chitniuu ña Jesukristu ja saꞌa san nagua kuini ia Dios, tee san tutu yaꞌa nuu ñayiu ka oo ñuu Éfeso ja ka kui ñayiu maa ia Dios vi ka saꞌa ndai nuu Jesukristu.
EPH 1:2 Te maa Tata Yuao jin Jitoꞌo Jesukristu na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, te na koo jamani ya jin in in ni.
EPH 1:3 Na vi chiñuꞌo Dios, ia kuu tata yua Jitoꞌo Jesukristu, ja ni taa ya ndiꞌi taka javii javaꞌa oo ndee andivi ja oo ini anuo, chi ka oo jin Jesukristu.
EPH 1:4 Chi guaa ndee nuu chiaꞌan ka ja junkoo ñuyiu, ja ni kaji ña ia Dios jin yoon ja vi koo jin Jesukristu, nagua ja vi kokuo ñayiu maa ia Dios vi ñayiu vii nuu ya.
EPH 1:5 Chi ja ndaꞌu ini ya, te ni kaji ña ya ja ni ndakuanseꞌe ña ya jion jin maꞌñu sagua Jesukristu, chi saa ni kuini ya ja saꞌa ya.
EPH 1:6 Te yun guaa siun ni na vi kosaꞌa kaꞌnuo ia Dios, chi ndaꞌu ndevaꞌa ini ya, ja ni saꞌa ña ya javii javaꞌa jion jin maꞌñu sagua Seꞌe ya, ia kutoo ndevaꞌa ya.
EPH 1:7 Te jin niñi Jesukristu ja ni jati nuu ni jiꞌi ya, kuu ja ni tniuyaꞌu ya ja ni ndatau ña ya, te ni jakaꞌnu ini ia Dios yika kuechio, chi kaꞌnu ndevaꞌa ini ya,
EPH 1:8 guaa ni kundaꞌu ini ña ya. Te jin ndiꞌi tnoꞌo ndichi ya vi ja jinkuiꞌnu ini ya,
EPH 1:9 ni xneꞌe ya nuo ja vi kunio nagua kuini ya ja saꞌa ya, tnoꞌo ni yiyuꞌu nuu ñayiu ndee janaꞌa, nagua ni ndakani ini ya ja saꞌa ya.
EPH 1:10 Te saa saꞌa ya nuu skunkuu ndaa kuiti tiempu. Te xtutu ya ndiꞌi ja ni saꞌa ya, nagua ja kuñaꞌa ya nuu Jesukristu ja kotatnuni ya nuu taka ja oo andivi vi nuu ñuꞌu.
EPH 1:11 Dios ni ndakaji ña jion ja vi koo jin Jesukristu, te vi niꞌi taꞌvio nuu vi saꞌa jajion ja skutaꞌu ña ya, chi saa ni junkuaan ini maa ya ja saꞌa ya, ia ja saꞌa ndiꞌi ni nagua kuini maa ya.
EPH 1:12 Saa nagua ja jaꞌa sein ja ka kuu san ñayiu xtnañuꞌu ja ka ndetu kaꞌnu san Jesukristu, te na vi chiñuꞌu ñayiu ia Dios, ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya.
EPH 1:13 Te suni maa ni, nuu ni ka onini ni tnoꞌo ndaa ja kuu tnoꞌo vaꞌa Jesús ja skaku niꞌnu ña, te ni ka kandija ni, guaa ni ka niꞌi ni Espíritu ia Dios, nagua ni kee yuꞌu ya ja tetniuu ya. Te ni ka jinkitnuni ni jin Espíritu ya ja oo ini anu ni.
EPH 1:14 Te Espíritu ia Dios saꞌa ja ka kukanu ndaa inio ja vi niꞌo in nuu vi saꞌa jajion ja taa maa ia Dios nuu vi koo kiuu na kenta nuu skaku niꞌnu ña ya ja noꞌokueio nuu oo maa ya, te vi chiñuꞌo ya, chi ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya.
EPH 1:15 Te ja jaꞌa yaꞌa guaa nuu ni jini soꞌo san ja ka kandija ni Jitoꞌo Jesús vi ja ka kaꞌan too ni ndiꞌi ñayiu maa ia Dios,
EPH 1:16 te vini tu junkuiin san ja ndakuantaꞌu san nuu ya ja jaꞌa in in ni vi ndakaꞌan ña san nuu ndakuatu san.
EPH 1:17 Jikantaꞌu san nuu Dios, Tata maa Jesukristu, ia yeꞌe tajan, ja na taa ya Espíritu ya ja vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni tnoꞌo ndichi vi skuni ña ya ja vi kuni guaꞌa ka ni ya.
EPH 1:18 Jikantaꞌu san nuu ia Dios ja na vi yeꞌe nduchi nuu ni ja vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni, nagua ja vi kuni ni nagua kuu ja ka ndetu kaꞌnuo ja ni ndakana ña ya, vi naxa kuika nuu yeꞌe tajan ja taa ya ja vi saꞌa jajin yoon, ja ka kuo ñayiu ñuu maa ya,
EPH 1:19 vi naxa kaꞌnu ndevaꞌa oo jakaꞌnu ya jin yoon ja ka kandijao ya. Te jakaꞌnu ya kuu ja ni xneꞌe ya ja ia ndakui ndevaꞌa kuu ya,
EPH 1:20 nuu ni ndaxteku ya Jesukristu neꞌu ndiyi, te ni juntaa ña ya ichi ndaꞌa kuaꞌa ya ndee andivi.
EPH 1:21 Ni jani ña ya ja kotatnuni Jesukristu siki ndiꞌi ia ka kuu nijaꞌnu vi ia ka ndiso tniuu vi ia kaꞌnu vi ia ja tatnuni, vi siki ndiꞌi sivi ja ka oo ja ka nani, te masu maintnoꞌo ni tiempu vitna, chi saa ni tiempu ja vaji.
EPH 1:22 Te ndiꞌi ni xndendoo ya nuu ndaꞌa Jesukristu, te suni maa Jesukristu kuu ia tatnuni nuu ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa.
EPH 1:23 Te ñayiu ka skuaꞌa ka kuu na kuinio yiki kuñu Jesukristu, te sui ka saꞌa ja oo ndiꞌi Jesukristu, te maa Jesukristu saꞌa ja oo chitu ndiꞌi kuiti ja oo ñuyiu.
EPH 2:1 Ni taa ia Dios ja ka teku ni, nuu ni ka okuu ni na kuinio ndiyi jin jakueꞌe ni ka osaꞌa ni vi jin yika kuechi ni,
EPH 2:2 nuu ni ka ojika ni ndee ama ka, ja ni ka ondikin ni ndiꞌi ja ka saꞌa ñayiu ñuyiu. Chi ni ka osaꞌa ni nagua kuini maa Tachi kaꞌnu ja oo nuu yiꞌi tachi kuiñi, espíritu ja skaꞌan ña vitna jin ñayiu inu soꞌo ndevaꞌa nuu ia Dios.
EPH 2:3 Te suni saa ni ka osaꞌa ndiꞌi yoon ama ka, chi ni ka ondikion ni ka osaꞌo nagua junkuaan ini yiki kuñuo vi ndiꞌi jakueꞌe ni ka ondakani inio, te ni ka okuo ñayiu ni ka oskiti ini ia Dios, inuu jin sava ka ñayiu.
EPH 2:4 Su Dios, ja kuu ya ia kaꞌnu ndevaꞌa ini, te jandaꞌu ini ya, guaa ni kutoo ndevaꞌa ña ya.
EPH 2:5 Te visi na kuinio ndiyi ka kuo jin yika kuechio, su ni taa ya ja ka teku inuo jin Jesukristu, te ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya ja ni skaku niꞌnu ña ya.
EPH 2:6 Te ni ndaxteku inuu ña ya jin Jesukristu, te suni ni juntaa ña ya ja vi kotatnunio jin Jesukristu ndee andivi.
EPH 2:7 Suaꞌa ni saꞌa ya nagua ja tiempu ja vaji xneꞌe ya ja kuaꞌa ndevaꞌa ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya, chi ni kundaꞌu ini ña ya jion jin maꞌñu sagua Jesukristu.
EPH 2:8 Chi ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios jion, ja ni skaku niꞌnu ña ya jin maꞌñu sagua ja ka kandijao. Te masu in ja vaji nuu mao kuu, chi in javaꞌa ja ni skutaꞌu ña ia Dios kuu.
EPH 2:9 Te masu jin tniuu guaꞌa ja ka saꞌo kuu ja skaku niꞌnu ña, nagua ja ni in ñayiu ma vi kokuu teyii jin tniuu guaꞌa ka saꞌi.
EPH 2:10 Chi maa ia Dios ni saꞌa ña, te ni ndasaꞌa jaa ña ya jin maꞌñu sagua Jesukristu, nagua ja na vi saꞌo tniuu guaꞌa, te na vi kondikion ichi nuu ni saꞌa tuaꞌa maa ya ja vi kakao nuu tniuu guaꞌa yun.
EPH 2:11 Te yun guaa vi ndakaꞌan ni naxa ni ka oo ni ama ka, ja masu ñayiu judio ka kuu ni. Te yun guaa tnaꞌa maa san judio, ja ka chitnuni jin ndaꞌa nuu yiki kuñu de, ka xnani kueꞌe ña de jin ni ja ñayiu tu ka yitnuni, ja tu ka oo jin ia Dios ka kuu ni.
EPH 2:12 Chi tiempu yun, tu na Jesukristu ni ka oo jin ni, te ni ka okuu siin ni nuu ñayiu ñuu Israel, te tu ni ka jini saꞌun ni tratu nagua ni kee yuꞌu ia Dios ja saꞌa ya jin ñayiu Israel. Te nuu ñuyiu yaꞌa, tu ni ka ojini ni ia Dios, ni tu na in ka ndetu kaꞌnu ni.
EPH 2:13 Su vitna ja ka oo ni jin Jesukristu, chi jin maꞌñu sagua niñi ya ja ni jati nuu cruz, te ni ka kuyatni ni nuu ia Dios, visi ama ka ni ka oo ni ndee jika.
EPH 2:14 Te Jesukristu saꞌa ja ni ka ndumani tnaꞌo, chi ni saꞌa ya ja ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo ni ka nduo invaa ni ñuu nuu ya, chi ni xnani ya in ja ni ondesi maꞌñu sagua ja ni osaꞌa siin siin ña,
EPH 2:15 nuu ni soko ya maa ya ja ni jiꞌi ya. Te ni skunkuu ya Ley Moisés nuu tatnuni vi xndaku tniuu nuu ñayiu judio, chi Ley yun saꞌa siin ñayiu judio jin ñayiu sava ka tatatnoꞌo. Su ni saꞌa ya ja ni ka ndui invaa ni ka ñayiu jaa nuu ia Dios, vi ni saꞌa ya ja oo jamani.
EPH 2:16 Te nuu ni jiꞌi Jesukristu nuu cruz, yun ni xnaa ya ja ka nee uꞌu tnaꞌa mai vi jin ia Dios, te ni saꞌa ya ja ni ka ndui invaa ni ka ñayiu nuu ya.
EPH 2:17 Ni kii Jesukristu, te ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa ja oo tnoꞌo mani jin ndiꞌi ñayiu. Ni kaxtnoꞌo ya nuu maa ni ja ni ka oo ni ndee jika nuu ia Dios, vi nuu ñayiu judio ja ka oo yatni nuu ya.
EPH 2:18 Chi jin maꞌñu sagua Jesukristu, te ndiꞌi ñayiu judio vi ñayiu sava ka tatatnoꞌo kuu kiukuei jin maꞌñu sagua invaa Espíritu nuu oo Tata Dios.
EPH 2:19 Te yun guaa masu ñayiu inka ñuu ka kuu ka ni, te ni masu ka jika ndaꞌu ka ni, chi in ni ñayiu ñuu maa ia Dios ni ka nduu ni, te ñayiu veꞌe maa ya ka kuu ni.
EPH 2:20 Te ndiꞌi mao ja ka kandijao ka kuo na kuinio in veꞌe kaꞌnu ja kuvaꞌa siki kava ja ka kuu tee ni chitniuu Jesukristu ja ka ndiso de tniuu naꞌnu ka, vi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios, te maa Jesukristu kuu kava kaꞌnu xtnañuꞌu ja yituu skina veꞌe.
EPH 2:21 Te jin Jesukristu netnaꞌa ndiꞌi ja kuvaꞌa veꞌe kaꞌnu yun, te makusukun vi guaa ndee jino ja kokuu in veñuꞌu vii maa Jitoꞌo.
EPH 2:22 Te suni maa ni ja ka kuu ni ñayiu sava ka tatatnoꞌo, ka oo tutu ni jin Jesukristu, te mavikuaꞌnu ni ja kentakuei ni vi kokuu ni in veñuꞌu nuu oo ia Dios jin maꞌñu sagua Espíritu ya.
EPH 3:1 Te yun guaa maa san ja kuu Pablo, yiꞌi san vekaa ja jaꞌa Jesukristu vi ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya nuu maa ni ja ka kuu ni ñayiu inka tatatnoꞌo.
EPH 3:2 Te maa ni, chi ja ndaa ndija ja ni ka onini ni ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios jin san, te ni chitniuu ña ya ja ndakani san tnoꞌo ya nuu in in ni.
EPH 3:3 Te ni xneꞌe ya nuu san tnoꞌo ni yiyuꞌu ndee janaꞌa, te ni kaxtnoꞌo ya, nagua ja ni tee san joo luluu.
EPH 3:4 Te nuu ka kaꞌu ni, te vi kutnuni ini ni ja jini san tnoꞌo ja jaꞌa Jesukristu ja ni yiyuꞌu,
EPH 3:5 in tnoꞌo ni yiyuꞌu ja tu ni xneꞌe ya nuu ni in ñayiu ndee ama ka, su vitna te xneꞌe kaji Dios jin maꞌñu sagua Espíritu ya nuu ñayiu maa Dios ja ka kuu san tee ni chitniuu ya vi tee ka ndakani tnoꞌo vaꞌa Jesús.
EPH 3:6 Te tnoꞌo ni yiyuꞌu kuu tnoꞌo yaꞌa: Ja jin maꞌñu sagua tnoꞌo vaꞌa Jesús, te ñayiu sava ka tatatnoꞌo vi ñayiu judio vi niꞌi inui nuu kuñaꞌa ia Dios ja vi saꞌa jajin, chi invaa ni ñayiu ka kui, te vi niꞌi nagua ni kee yuꞌu ya ja kuñaꞌa ya nuu ñayiu ka oo jin Jesukristu.
EPH 3:7 Te maa san kuu tee ni chitniuu ña ia Dios ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu, nagua ni skutaꞌu ña ya ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya jin jakaꞌnu maa ya.
EPH 3:8 Te maa san ja in tee nuu ka kuu san nuu in tee lule saꞌun nuu ndiꞌi ñayiu ñuu maa ia Dios, su ni taa ya in tniuu guaꞌa ndevaꞌa ja ndakani san tnoꞌo vaꞌa Jesús nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, tnoꞌo ja ma kentakueio vi kunio na kuaꞌa kuika ja kuu tnoꞌo maa Jesukristu.
EPH 3:9 Te ndakaxtnoꞌo kaji san nuu ndiꞌi ñayiu ndee ja kuu tnoꞌo ni ndakani ini Dios ja saꞌa ya, ia ni saꞌa ndiꞌi ja oo ñuyiu, ja kuu tnoꞌo ni yiyuꞌu ndee janaꞌa.
EPH 3:10 Saa ni saꞌa ya, nagua ja ndinuu nuu tnoꞌo ndichi maa ia Dios vi kuni ia ka kuu nijaꞌnu vi ia naꞌnu ja ka oo andivi vitna, jin maꞌñu sagua ñayiu ka skuaꞌa.
EPH 3:11 Suaꞌa ni saꞌa ya nagua ni ndakani ini ya ja saꞌa ya ndee jaxtnañuꞌu, te ni skunkuu ya jin Jitoꞌo Jesukristu nuu ni kii ya ñuyiu.
EPH 3:12 Te jin Jesukristu ka kukanu inio ja jinokueio nuu oo ia Dios jin maꞌñu sagua ja ka kandijao ya, guaa ma vi yuꞌo.
EPH 3:13 Te yun guaa jikantaꞌu san ja ma vi kuita ni ja jaꞌa tnundoꞌo tnaꞌa san ja jaꞌa in in maa ni, chi ja siaꞌa ndoꞌo san, te in jayiñuꞌu in in maa ni kuu.
EPH 3:14 Ja jaꞌa yaꞌa guaa jaꞌnu jiti san nuu ia Dios, Tata Jitoꞌo Jesukristu.
EPH 3:15 Te sivi maa ya ka ndiso ndiꞌi ndikin tata ja ka oo ndee andivi vi ñuyiu.
EPH 3:16 Jikantaꞌu san nuu ya, ja na taa ya jakaꞌnu ya vi javii javaꞌa ja oo nuu yeꞌe tajan ya, nagua ja vi koo ndakui ini anu ni jin maꞌñu sagua Espíritu ya,
EPH 3:17 nagua ja na koo Jesukristu ini anu ni ja ka kandija ni ya, nagua ja vi koyutnu ni, te vi konokuiin guaꞌa ni na kuinio in yutnu ja ni jika yoꞌo tnu, chi kutoo ña ya, te ka kaꞌan too ni in ñani in tnaꞌa ni.
EPH 3:18 Saa te vi kuni ndaa kuiti ni jin ndiꞌi ñayiu maa ia Dios ja kaꞌnu ndevaꞌa ja kutoo ña Jesukristu, te ni tu kintnaꞌa inuu jin ja jite vi ja kunu vi ja sukun ja kutoo ña ya.
EPH 3:19 Saa te vi kuni ni naxa kutoo ña Jesukristu, ja kaꞌnu ndevaꞌa ka kuu saa nuu ndiꞌi ja ka jinio, nagua ja saa, te kentakuei ni vi koo ni naxa oo maa ia Dios.
EPH 3:20 Te na vi ndakuantaꞌuo nuu ia Dios, ia kaꞌnu ndevaꞌa, ja saꞌa ya kuaꞌa ndevaꞌa ka tniuu vii tniuu vaꞌa, saa ja ka jikaon nuu ya, axi ja ka ndakani inio, te saꞌa ya yun jin jakaꞌnu maa ya ja satniuu ini anuo.
EPH 3:21 Te yun guaa na vi chiñuꞌu ñayiu ka skuaꞌa ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya, ndiꞌi ni jichi vi nikuii nikani ni. Saa na kokuu.
EPH 4:1 Te yun guaa maa san ja oo san vekaa ja jaꞌa Jitoꞌo, jikantaꞌu san nuu in in ni ja vi kaka ndaa ni nuu ichi ia Dios, nagua kuini maa ya, chi yun guaa ni ndakana ña ya ja vi saꞌa ni.
EPH 4:2 Vi saꞌa ndaꞌu ni maa ni, te vi kuꞌun ndaꞌu vi kuꞌun kee ini ni. Te vi kokaꞌnu ini ni, te vi kuandee ini ni ja jaꞌa in in ni ja ka kaꞌan too tnaꞌa ni,
EPH 4:3 te vi nduku ndee ni ja vi kotutu ni nagua saꞌa maa Espíritu ia Dios jin maꞌñu sagua jamani.
EPH 4:4 Chi invaa ni ñayiu ka kuu ni nuu ia Dios, te invaa ni Espíritu ya oo ini anu in in ni, vi invaa ni ka ndetu kaꞌnu ni ya ja ni kana ña ya,
EPH 4:5 te invaa ni Jitoꞌo oo, vi invaa ni ia ka kandijao, te invaa ni ja jaꞌa Jesukristu ni ka janduteo,
EPH 4:6 te invaa ni Dios kuu Tata ndiꞌo, te maa ya kuu ia tatnuni nuu ndiꞌo, te maa ya satniuu jin maꞌñu sagua ndiꞌo, te oo ya ini anu in ion.
EPH 4:7 Su ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios jin in ion na kuu na kuu na tniuu ni kuini maa Jesukristu ja skutaꞌu ña ya.
EPH 4:8 Te yun guaa kaꞌan nuu tutu ii: Mandaa de ndee sukun ka kuaꞌan de, jin ja ni juꞌni de ja xiin siki ni kundee de, te ni skutaꞌu de javaꞌa jin ñayiu, kaꞌan suaꞌa.
EPH 4:9 ¿Te naxa kei kaꞌan ja mandaa yun? Kei kaꞌan ja xtnañuꞌu ka ndee andivi makuun Jesukristu, te ni kunjino ya ndee nuu ndiꞌi saꞌun ka ñuyiu yaꞌa.
EPH 4:10 Te ia ni kuun nuu ñuyiu, kuu ia ja suni mandaa ya guaa ndee nuu sukun ka andivi, nagua ja koo ya ndiꞌi ni nuu.
EPH 4:11 Te suu maa ya ni chiyukun tee vi kondiso tniuu naꞌnu, sava de ka kuu tee ni chitniuu Jesús ja ka ndiso de tniuu kaꞌnu ka, te sava de ka kuu tee ka ndakani tnoꞌo ya, te sava de ka kuu tee ka xtutenuu tnoꞌo ya, te sava de ka kuu tee ka jito ñayiu ka skuaꞌa, vi sava de ka kuu tee ka kaxtnoꞌo.
EPH 4:12 Suaꞌa ni saꞌa tuaꞌa ña ya, nagua ja vi satniuo nuu tnoꞌo ya, nagua ja saa, te vi chituo ñayiu maa ya ja vi kuaꞌnui nuu tnoꞌo ja ka kandijai Jesukristu,
EPH 4:13 vi guaa ndee ndiꞌo na kentakueio vi kotutuo jin tnoꞌo ja ka kandijao, te vi jinkuiꞌnu guaꞌa inio ja kaꞌnu kuu Seꞌe ia Dios, ja vi kokuo in ñayiu ni jija, vi guaa ndee kentakueio ja vi koo naxa oo maa Jesukristu.
EPH 4:14 Te saa nagua ja ma vi kokuu kao na kuinio suchi kueli ja vita ndevaꞌa ka kui, te ñama ka samai, te yaꞌa yun ni ka jikai jin tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo ñayiu na kuinio miꞌi ja yaꞌa yun ni jiso ña tachi, te vi guaa ndee ka jandetui ja ka xndaꞌu ña ñayiu jin tnoꞌo ndichi ini ja ka jikai ichi kueꞌe.
EPH 4:15 Chi suaꞌa na vi kaꞌon tnoꞌo ndaa ja ka kaꞌan too tnaꞌo, te na vi kuaꞌnuo ja vi koo naxa oo maa Jesukristu, chi maa ya kuu yiki xini ndiꞌo ja ka kuo yiki kuñu ya.
EPH 4:16 Te ndiꞌi yiki kuñu ja ñutnaꞌa guaꞌa vi netnaꞌa inuu jin ndiꞌi tuchi, ja ka chitu tnaꞌa inuu jin tniuu ka saꞌa in in ndatniuu ja oo nuu yiki kuñu, te yun ka niꞌi ja ka jaꞌnu. Te saa ka kuu yoon jin Jesukristu, chi nuu ka saꞌo tniuu ja ni chitniuu ña ya, te vi koyutnu kao jin ja ka kaꞌan too tnaꞌo.
EPH 4:17 Yaꞌa kuu tnoꞌo kaꞌan san nuu in in ni, te skuiso siki ña san jin sivi maa Jitoꞌo, ja ma vi kaka ka ni nuu ichi kueꞌe, nagua ka jika ñayiu sava ka tatatnoꞌo ja tu ka jini ia Dios, te ninoꞌo ni ja tu jiniuꞌu ka ndakani ini.
EPH 4:18 Chi ka ndesi jajintnuni ja tu ka jinkuiꞌnu ini, te ni tu na Dios ka oo jin ja vi kotekui nuu ya, chi tu ka jini tnoꞌo ya, te inu ndee ndevaꞌa ini anui.
EPH 4:19 Chi ja ni ka jija niꞌnui, te ni ka kiundui ka saꞌi ninoꞌo ni ja ka kusii ini yiki kuñui, vi ka ndioo ini ja vi saꞌi ndiꞌi taka janeꞌe jayichi.
EPH 4:20 Su maa ni, chi masu saa ni ka kutuaꞌa ni nuu Jesukristu.
EPH 4:21 Chi jandaa ja ni ka onini ni tnoꞌo ya, ja ni ka kaxtnoꞌo nuu ni, nagua oo nuu tnoꞌo ndaa maa ya.
EPH 4:22 Te ja jaꞌa ja ni ka osaꞌa ni ndee ama ka, vi xndoo ni ichi yata ni ndiꞌi jakueꞌe ni ka osaꞌa ni nuu ni ka okusii ini ni jin yiki kuñu ni ja ni oxndaꞌu ña,
EPH 4:23 te vi kuandetu ni ja na ndasaꞌa jaa ia Dios anu ni vi jajintnuni ni.
EPH 4:24 Te vi nduu ni ñayiu jaa, na kuinio nuu ka ndasama ni saꞌun tneꞌe ni, te ka ndekuiꞌnu ni saꞌun jaa, chi ni saꞌa ña ia Dios naxa oo maa ya, ja vi kaka ndaa ni, te vi kokuu ni ñayiu vii ñayiu vaꞌa, nagua kaxtnoꞌo maa tnoꞌo ndaa.
EPH 4:25 Te yun guaa vi xndoo ni tnoꞌo ja ka xndaꞌu tnaꞌa ni, te vi kaꞌan ndaa ni nuu in ñani in tnaꞌa ni, chi in ni ñayiu ka kuu ndiꞌo.
EPH 4:26 Te nuu ka kiti ini ni, su ma vi saꞌa ni yika kuechi, te ma vi kendoo ni jin tnoꞌo kiti ini yun guaa ndee nuu kee nikandii,
EPH 4:27 te ma vi kune ni ichi ja skanakau ña Tachi nuu yika kuechi.
EPH 4:28 Te na in suꞌu, ma suꞌu kai, chi na satniui jin ndaꞌi in tniuu guaꞌa ja na niꞌi nagua kuñaꞌi nuu ñayiu tu nagua nevaꞌa.
EPH 4:29 Te ni in tnoꞌo neꞌe ma vi kaꞌan ni, chi ninoꞌo tnoꞌo vaꞌa vi kaꞌan ni, nagua ja chituu ña ja vi koyutnu ñayiu ka nini, te vi kendoo vaꞌi jin tnoꞌo ka kaꞌan ni.
EPH 4:30 Te ma vi saꞌa ni ja tnaꞌu ini Espíritu ia Dios, chi Espíritu ya ni chitnuni ña nagua ja ndakuni ña ya ja ñayiu maa ya ka kuu ni nuu jino kiuu ja skaku niꞌnu ña ya in jichi ni nuu jakueꞌe.
EPH 4:31 Te vi xndoo ni ndiꞌi ja uꞌu ka oo ini anu ni, vi ja ka jiso niñi ni ja ka kiti ini ni, vi ja ka kana xeen ni, vi ja ka kaneꞌe ni, vi ndiꞌi janeꞌe jayichi ka saꞌa ni.
EPH 4:32 Chi suaꞌa vi kokuu ni ñayiu vaꞌa ini vi ñayiu ndaꞌu ini jin in in ni, te vi kuakaꞌnu ini ni ja jaꞌa in in ni, nagua ni jakaꞌnu ini ia Dios ja jaꞌa yika kuechi ni jin maꞌñu sagua Jesukristu.
EPH 5:1 Maa ni ja ka kuu ni seꞌe ia Dios ja kutoo ña ya, vi nduku ndee ni ja vi koo ni naxa oo maa ya.
EPH 5:2 Te vi kaꞌan too tnaꞌa ni, nagua kutoo ña Jesukristu jin in ion, te ni soko ya maa ya ja jaꞌo, na kuinio in lelu, te ni kenta xiko asin ndee nuu ia Dios.
EPH 5:3 Te maa ni ja ka kuu ni ñayiu maa ya, vi saꞌa guaꞌa ni, te ma vi saꞌa ni kuechi ñuyiu, ni ma vi saꞌa ni ndiꞌi jatneꞌe, ni ma vi jioꞌo ni ndatniuu inka ñayiu,
EPH 5:4 ni ma vi kaꞌan ni tnoꞌo neꞌe, ni tnoꞌo ja tu jiniuꞌu, ni tnoꞌo siki ja kaꞌan kueꞌe, chi masu vatuka kuu. Te guaꞌa ka kuu ja vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios.
EPH 5:5 Chi ja ka jini guaꞌa maa ni yaꞌa: Ja ni in ñayiu saꞌa kuechi ñuyiu, ni ñayiu saꞌa jatneꞌe, ni ñayiu ndioo ini kuaꞌa xuꞌun, ja chiñuꞌi xuꞌin yun, ma kuu vi niꞌi taꞌui ja vi saꞌa jajin nuu tatnuni Jesukristu vi ia Dios.
EPH 5:6 Te vi koto ni maa ni ja ni in ñayiu ma vi xndaꞌu ña jin tnoꞌo vasa, chi siki yaꞌa vaji ja kiti ini ia Dios siki ñayiu inu soꞌo ndevaꞌa nuu ya.
EPH 5:7 Te ma vi nitnaꞌa ni jin ñayiu yun ja vi saꞌa ni nagua ka saꞌi.
EPH 5:8 Chi ama ka ni ka ojika ni ñunee, su vitna ja ka oo ni jin Jitoꞌo, te ka oo ni nuu yeꞌe niꞌnu maa ya, te vi kaka ni nagua jika ñayiu oo nuu yeꞌe niꞌnu ya.
EPH 5:9 Chi nuu ia yeꞌe niꞌnu vaji ja vaꞌa ini ñayiu vi ja kaka ndai vi ja saꞌa ndaꞌi.
EPH 5:10 Te vi nduku ndee ni ja vi kutuaꞌa ni ndeja kuu ja junkuaan ini Jitoꞌo.
EPH 5:11 Te ma vi kiunduu ni ja vi saꞌa ni tniuu ja tu jiniuꞌu, nagua ka saꞌa ñayiu ka jika ñunee, chi guaꞌa ka kuu ja vi xtuu ndijin ni nagua ka saꞌi,
EPH 5:12 chi ka kanoo ja kokaꞌon nagua ka saꞌa yuꞌu ñayiu yun.
EPH 5:13 Su ndiꞌi ni tniuu nuu ka saꞌa ndijin ñayiu nuu yeꞌe niꞌnu, te tuu ndijin, chi ja yeꞌe niꞌnu yun xtuu ndijin ña jin ndiꞌi ja ka saꞌa ñayiu.
EPH 5:14 Te yun guaa ka kaꞌan ñayiu suaꞌa: Ndoto ron ja kixin ron, te ndakoo neꞌu ndiyi jian, te na yeꞌe niꞌnu Jesukristu ini anu ron, ka kaꞌan suaꞌa.
EPH 5:15 Te yun guaa vi koto vaꞌa ni maa ni, te ma vi kaka ni nagua ka jika ñayiu tu ka jini nagua ka saꞌi, chi vi kaka ni nagua jika in ñayiu ndichi.
EPH 5:16 Te vi nduku ni ja vi saꞌa ni javaꞌa ndiꞌi ni jichi ja kuu vi saꞌa ni, chi kuaꞌa jakueꞌe ka saꞌa ñayiu in kiuu in kiuu.
EPH 5:17 Te yun guaa ma vi kokuu ni ñayiu vasa ja tu jini nagua saꞌi, chi vi nduku ndee ni ja vi jinkuiꞌnu ini ni na ndeja kuu ja kuini Jitoꞌo ja vi saꞌa ni.
EPH 5:18 Te ma vi kojini ni jin nduxi uva, chi nani ja skunaa ña kuu, chi saa suaꞌa vi kochitu ni jin Espíritu ia Dios.
EPH 5:19 Te vi kaꞌan nuu tnaꞌa ni jin tnoꞌo ja vaji nuu salmo, vi tnoꞌo ja vaji nuu yaa ndakuantaꞌu nuu ia Dios, vi yaa ja ndakakuneꞌe maa ya, te vi kata ni jin ndee ini ndee anu ni ja ka chiñuꞌu ni Jitoꞌo.
EPH 5:20 Te siun ni vi kondakuantaꞌu ni nuu Tata Dios jin sivi Jitoꞌo Jesukristu, ja jaꞌa ndiꞌi javii javaꞌa saꞌa ya.
EPH 5:21 Vi kuantnoꞌo nuu tnaꞌa ni ja ka yuꞌu niꞌnu ni Jesukristu.
EPH 5:22 Te maa ni ja ka kuu ni ñasiꞌi, vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu yii ni, nagua ka saꞌa ni nuu maa Jitoꞌo.
EPH 5:23 Chi teyii kuu nijaꞌnu nuu ñasiꞌi, nagua kuu nijaꞌnu maa Jesukristu nuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka kuo na kuinio yiki kuñu ya, te skaku niꞌnu ña maa ya.
EPH 5:24 Te suni nagua ka janyuꞌu ka jandetu ñayiu ka skuaꞌa nuu Jesukristu, suni saa ni na vi kuanyuꞌu vi kuandetu ñasiꞌi ndiꞌi ni jichi nuu yii ña.
EPH 5:25 Te maa ni ja ka kuu ni teyii, vi kokutoo ni ñasiꞌi ni, nagua ni kutoo Jesukristu ñayiu ka skuaꞌa, te ni soko ya maa ya ja jaꞌo.
EPH 5:26 Suaꞌa ni saꞌa ya nagua ja saꞌa siin ña ya ja vi kokuo ñayiu maa ya, te ni ndasaꞌa ndoo ña ya jin maꞌñu sagua tnoꞌo ya nuu ni ka janduteo,
EPH 5:27 nagua ja ndakuaka ña ya nuu oo maa ya ja ka kuo ñayiu vii ja ka skuaꞌo, chi tu na jatneꞌe oo, na kuinio yunuo ja tu na tichioꞌo oo, ni tu ndañii, ni in ja tu nagua oo.
EPH 5:28 Te suni saa ni maa ni teyii, vi kokutoo ni ñasiꞌi ni, nagua ka kutoo ni yiki kuñu ni. Chi na in kutoo ñasiꞌi, te kutoi mai.
EPH 5:29 Chi ni in teyii tu jini uꞌu de yiki kuñu de, chi saa suaꞌa skaa de vi jito vaꞌa de, nagua saꞌa Jesukristu jin ñayiu ka skuaꞌa.
EPH 5:30 Chi in in mao ka kuu na kuinio in ndatniuu ja oo nuu yiki kuñu ya.
EPH 5:31 “Te yun guaa xndoo teyii tata de vi nana de, te nitnaꞌa de jin ñasiꞌi de, te ndi nduu de jin ña ka kuu invaa ni ka ñayiu”, nagua kaꞌan nuu tutu ii.
EPH 5:32 Kaꞌnu ndevaꞌa kuu tnoꞌo yaꞌa ja ni yiyuꞌu, su kaꞌan san vitna ja kaꞌan ja jaꞌa Jesukristu vi ja jaꞌa ñayiu ka skuaꞌa.
EPH 5:33 Visi ni saa, suni in in maa ni vi kokutoo ni ñasiꞌi ni nagua ka kutoo ni maa ni. Te suni ñasiꞌi, na konee yiñuꞌu ña nuu yii ña.
EPH 6:1 Roon ja ka kuu ron seꞌe, vi kindei vi kititi nuu tata ron vi nuu nana ron, chi yun kuu javaꞌa, nagua ka saꞌa ron nuu Jitoꞌo.
EPH 6:2 Chi yaꞌa kuu tnoꞌo xtnañuꞌu ja tatnuni ia Dios nuu ni kee yuꞌu ya ja tetniuu ya in javaꞌa, nuu kaꞌan suaꞌa: “Vi kuanyuꞌu vi kuandetu nuu tata ron vi nuu nana ron,
EPH 6:3 nagua ja vi koo vii vi koo vaꞌa ron, te vi konaꞌa ñuu ron nuu ñuyiu yaꞌa”, kachi ya.
EPH 6:4 Te maa ni ja ka kuu ni yua, ma vi skiti ini ni seꞌe ni, chi suaꞌa vi skuaꞌnu ni jin tnoꞌo naxa vi koo naxa vi kakai, te vi xteku ni jin tnoꞌo maa Jitoꞌo.
EPH 6:5 Te maa ni ja ka kuu ni ñayiu ka jinokuechi, vi kuantnoꞌo ni nuu lamu ni ja ka oo ñuyiu yaꞌa. Vi konee ni jayiñuꞌu, te vi koyuꞌu niꞌnu ni de, te vi kunukuechi guaꞌa ni nuu de, nagua ka jinokuechi ni nuu Jesukristu.
EPH 6:6 Te saa vi saꞌa ni, masu nani nuu ka ndiaꞌa de ja vi kendoo vaꞌa ni, nagua ka saꞌa ñayiu ka nduku ja vi kendoo vaꞌa mai nuu ñayiu ñuyiu, chi vi kunukuechi ni nagua ka jinokuechi ni nuu Jesukristu, te vi ndee ini ndee anu ni vi saꞌa ni, nagua kuini maa ia Dios.
EPH 6:7 Te vi kosii ini ni vi kunukuechi ni, na kuinio ja nuu Jitoꞌo ka jinokuechi ni, te masu nuu ñayiu.
EPH 6:8 Chi ja ka jini ni ja javaꞌa ka saꞌa in in maa ni, te yun vi ndaniꞌi yaꞌu ni nuu Jitoꞌo, a ka kuu ni ñayiu ka jinokuechi axi ñayiu tu na xiin nuu ka jinokuechi.
EPH 6:9 Te maa ni ja ka kuu ni lamu, suni saa vi saꞌa ni jin ñayiu ka jinokuechi nuu ni. Ma vi koskoto ioo ni jin, chi ja ka jini ni ja invaa ni Jitoꞌo ni jin oo andivi, te maa ya, chi inuu saꞌa ya jin ndiꞌi ñayiu.
EPH 6:10 Vitna te kaꞌan ka san: Vi koyutnu ni jin jakaꞌnu vi jandakui maa Jitoꞌo.
EPH 6:11 Vi kekuiꞌnu ni ndiꞌi saꞌun taa ia Dios nagua ka niꞌnu soldado nuu ka jaxin tnaꞌa de, nagua ja kuu vi koyutnu ni, te ma vi kuandetu ni ja xndaꞌu ña Tachi.
EPH 6:12 Chi masu jin ñayiu ñuyiu ka jaxin tnaꞌa jion, chi ka jaxin tnaꞌo jin ia ka kuu nijaꞌnu vi ia naꞌnu ja ka oo andivi, siki ia ja ka tatnuni nuu ñunee ñuyiu yaꞌa, vi siki ia ka saꞌa jakueꞌe ja ka oo ndee andivi.
EPH 6:13 Te yun guaa vi kakuiko guaꞌa ni ndatniuu taa ia Dios ja ka nee ñayiu nuu ka jaxin tnaꞌi, nagua ja vi kundee ini ni kiuu koo jakueꞌe yun, te nuu ndiꞌi ja vi skunkuu ni, te vi koyutnu ka ni.
EPH 6:14 Te yun guaa vi koyutnu ni na kuinio in soldado, te vi kuꞌni tnuu ni chii ni ja kuu tnoꞌo ndaa ia Dios ja ka kandija ni. Te vi skutu ni maa ni jin ja ka saꞌa ndaa ni, nagua saꞌa in tee jaxin tnaꞌa, ja skutu de maa de jin saꞌun kaa ja ndesi niꞌnu ndika de.
EPH 6:15 Te vi kiꞌi ni ndijan ni ja vi kotuaꞌa ni ja vi kaxtnoꞌo ni tnoꞌo vaꞌa Jesús ja na vi koo mani ñayiu.
EPH 6:16 Te ja kanuu ka kuu ja vi kandija guaꞌa ni, na kuinio ja vi kindaꞌa tuaꞌa ni kaa tikute ja vi kasi ni yutnu ndugua ja kai nuu punta ja skunta Tachi.
EPH 6:17 Te vi kukanu ini ni ia Dios ja skaku niꞌnu ña ya, nagua saꞌa ixini kaa ja skaku niꞌnu xini tee jaxin tnaꞌa. Te vi kuantniuu ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja taa Espíritu ya, nagua jantniuu tee jaxin tnaꞌa yun yuchi kani de.
EPH 6:18 Te siun ni vi kondakuatu ni, te vi kokakantaꞌu ni nuu ia Dios jin maꞌñu sagua Espíritu ya, te vi koo tuaꞌa ni, ma vi kusun ini ni, te siun ni vi kokakantaꞌu ni ja jaꞌa ndiꞌi ñayiu maa ia Dios.
EPH 6:19 Te suni vi kondakuatu ni ja jaꞌa maa san, nagua ja na taa ia Dios tnoꞌo kaꞌan san nuu kaxtnoꞌo san, nagua ja ma yuꞌu san ndakani san tnoꞌo ni yiyuꞌu ja oo nuu tnoꞌo vaꞌa Jesús.
EPH 6:20 Chi ia Dios ni tetniuu ña jin san ja ndakani san tnoꞌo ya, visi ja jaꞌa tnoꞌo yaꞌa kuu ja nuꞌni san jin cadena vitna. Su vi kakantaꞌu ni ja jaꞌa san, nagua ja ma yuꞌu san kaꞌan san tnoꞌo ya nagua kuini ja kaꞌan san.
EPH 6:21 Tetniuu san ñanio Tíquico ja kaꞌan too san de, nagua ja ndakani de, te vi kuni ni ndiꞌi naxa oo san vi nagua saꞌa san. Suu de kuu in tee ndaa ja kaxtnoꞌo de tnoꞌo maa Jitoꞌo.
EPH 6:22 Te yun kuu ja tetniuu san de nuu ka oo maa ni, nagua ja ndakani de naxa ka kuu san, te ndataa de tnoꞌo ndee ini.
EPH 6:23 Te maa Tata Dios vi Jitoꞌo Jesukristu na taa ya jamani ya ja vi koo jin ni ja ka kuu ni ñayiu ka skuaꞌa, te vi kaꞌan too tnaꞌa in in maa ni vi vi kandija ni.
EPH 6:24 Te ia Dios na koto na kuni ña jin ndiꞌi ni ja ma naa ndoñuꞌu ja ka kutoo ni Jitoꞌo Jesukristu. Saa na kokuu.
PHI 1:1 Maa san kuu Pablo vi Timoteo ja ka jinokuechi san nuu Jesukristu, te ka tee san tutu yaꞌa nuu ndiꞌi maa ni ja ka kuu ni ñayiu maa ia Dios ja ka oo ni jin Jesukristu, vi nuu tee ka tatnuni neꞌu ni, vi nuu tee ka chituu ña jin ni, ja ka oo ni ñuu Filipo.
PHI 1:2 Te maa Tata Yuao jin Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña ya, te vi koo ni jin jamani ya.
PHI 1:3 Ndakuantaꞌu san nuu ia Dios in in jichi ja ndakaꞌan ña san jin in in ni.
PHI 1:4 Te nuu ndakuatu san, siun ni jikantaꞌu san nuu Dios ja jaꞌa ndiꞌi ni, te kusii ndevaꞌa ini san.
PHI 1:5 Chi ndee kiuu xtnañuꞌu ja ni ka kandija ni tnoꞌo ya jin ndee vitna, ka chituu tnaꞌo ja ka xtutenuo tnoꞌo vaꞌa Kristu.
PHI 1:6 Te kukanu ndaa ini san jin yaꞌa: Ja maa ia Dios ni skejaꞌa tniuu guaꞌa nuu ndiꞌi ni, te siun ni kosaꞌa ya ja vi kuja guaꞌa ni nuu tnoꞌo ya, guaa ndee kiuu ja na ndajiokuiin Jesukristu.
PHI 1:7 Te vatu ka kuu ja siun ndakani ini san ja jaꞌa ndiꞌi ni, chi vi anu san ka ñuꞌu ni, chi inuu ni ni chindee ni chituu ña ia Dios jion, nuu yiꞌi san vekaa axi nuu oo san nuu ndaꞌa tee ka netniuu ja kaꞌan niꞌnu san ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa Kristu ja tnoꞌo ndaa kuu.
PHI 1:8 Te maa ia Dios ja jini ja kutoo vii ña san jin ndiꞌi ni, nagua vii kutoo ña Jesukristu jion.
PHI 1:9 Te nuu ndakuatu san, jikantaꞌu ña san nuu ia Dios ja na chituu ña ya ja vi kokutoo tnaꞌa guaꞌa ka ni, te vi jinkuiꞌnu kaji ini ni ndiꞌi nagua kuini maa ia Dios ja vi saꞌa ni.
PHI 1:10 Nagua ja saa, te vi kuni ni vi kaji ni jaguaꞌa ka, nagua ja vi kokuu ni ñayiu ndaa, ja tu na kuechi vi kotavi ni kiuu na ndenta Kristu.
PHI 1:11 Saa, te kaya kuaꞌa tniuu guaꞌa tniuu ndaa ja ka saꞌa ni jin maꞌñu sagua Jesukristu, nagua ja vi chiñuꞌu ñayiu ia Dios ja ia vii ia vaꞌa kuu ya.
PHI 1:12 Kuini san ja vi kuni ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja tnundoꞌo ja tnaꞌa san yaꞌa chituu ña ja kutenuu guaꞌa ka tnoꞌo vaꞌa Kristu.
PHI 1:13 Te yun kuu ja ndiꞌi tee ka kuu soldado nuu veꞌe tniuu yaꞌa vi sava ka ñayiu, ja ka jini guaꞌi ja oo san vekaa yaꞌa ja jinokuechi san nuu Kristu.
PHI 1:14 Te nuu ni ka jini ñanio vi kuaꞌo ja oo san vekaa yaꞌa, te kuaꞌi ni ka kundee ini nuu Jitoꞌo, te vi ni ini ni anui ni ka ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu, te tu ni ka yuꞌi.
PHI 1:15 Te jandaa kuu ja sava ñayiu, chi vi chia inu kuasun ni ini, guaa ka kaꞌin tnoꞌo vaꞌa Kristu, ja ka ndukui ja vi kokuu kaꞌnu kai. Su savai, chi ka ndakani vaꞌa ini ja ka ndakani tnoꞌo ya.
PHI 1:16 Te savai ka ndakani tnoꞌo vaꞌa Kristu, chi ka ndukui ja vaꞌa mai, te masu jin ndee ini ndee anui ka kaꞌin, chi ja ka kuini kuu ja na tnaꞌa ka san tnoꞌo suchi ini, vitna ja yiꞌi san vekaa yaꞌa.
PHI 1:17 Su sava kai, chi ka saꞌi ja ka kutoo ñai jin san, chi ka jini ja maa ia Dios ni jani ña jin san ja kaꞌan niꞌnu san ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa Kristu.
PHI 1:18 Su tu na ndakantnoꞌo, a ka ndakani ndai tnoꞌo Kristu axi chia inu jani ini, su ja maa san, chi kusii ini san ja ka ndakani tnoꞌo ya. Te viviꞌi ka kokusii ini san.
PHI 1:19 Chi jini san ja ka ndakuatu ni ja jaꞌa san vi ja chituu ña Espíritu Jesukristu jin san, te suu saꞌa ja kaku san.
PHI 1:20 Chi ja kuini san vi ndetu kaꞌnu san kuu ja ma kuatu ndiaꞌa maa ia Dios ja niꞌi san tnoꞌo kanoo, chi suaꞌa vi ni ini ni anu san na ndakani san tnoꞌo ya, nagua ja vitna vi siun ni kosaꞌa kaꞌnu san Kristu, te tu ni ja saꞌi a koteku san axi kuu san.
PHI 1:21 Ja maa san, chi ja teku san kuu ja chiñuꞌu san Kristu. Te ja kuu san kuu ja kundee san ja kiꞌin san koo san jin ya.
PHI 1:22 Su nuu ja na koteku ni san, te kuu satniuu ka san ja vi kaya ka ñayiu vi kandija Kristu nuu siun. Te yun guaa tu jini san ndeja kuu jaguaꞌa ka ja kaji san, a ja koteku san axi ja kuu san.
PHI 1:23 Chi ka oo uu ichi yaꞌa, te tu jini san nagua kuu ja saꞌa san: In kuu ja kuini san ja kuu san nagua kiꞌin san koo san jin Jesukristu andivi, chi yun kuu jaguaꞌa ka.
PHI 1:24 Su inka kuu ja koteku ni san, chi yun kuu ja kanuu ka ja jaꞌa in in maa ni.
PHI 1:25 Te yun kukanu ini san, te jini san ja koteku ka san ja vi koo nunuu kao, nagua ja chituu ña san ja vi koyutnu ka ni jin tnoꞌo ka kandija ni, te vi kokusii ini ni.
PHI 1:26 Te saa nagua ja nuu ndajiokuiin san inka jichi ja ndajakoto ña san, te yun saꞌa ja vi kokusii ini ka ni nuu ka chiñuꞌu ni Jesukristu ja jito ña ya jin san.
PHI 1:27 Te ja kanuu ka kuu ja vi nduku ndee ni ja vi kaka ndaa ni, te vi saꞌa ni nagua kuini maa tnoꞌo vaꞌa Kristu, te inuu ni kuu a jaa san ja jakoto ña san axi ma jaa san. Su kuini san konini san ja vi kaꞌan ñayiu ja ka oo yutnu ni, vi inuu ka ndakani ini ni, vi inuu ka nduku ndee ni ka kaxtnoꞌo ni tnoꞌo vaꞌa Kristu ja ka kandija ni.
PHI 1:28 Te ma vi kuandetu ni ja vi siuꞌu ña ñayiu ka ndakoo siki ni, chi ja ka ndakoi yun xneꞌe kaji ja kiꞌinkuei vi nai, te suni xneꞌe ja maa ni, chi vi kaku niꞌnu ni, te ndiꞌi yaꞌa vaji nuu maa ia Dios.
PHI 1:29 Chi ja jaꞌa maa Kristu kuu ja ni ka niꞌi taꞌu ni ja masu maintnoꞌo ni ja ka kandija ni ya, chi suni ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja jaꞌa ya.
PHI 1:30 Te inuu ni ka ndoꞌo nuu ka tnaꞌo tnundoꞌo, chi ja ka jini maa ni naxa ni tnaꞌa san tnundoꞌo nuu ni ka kagua tnaꞌa san jin ñayiu nuu ni ka oo ñuu jian, vi suni ka jini soꞌo ni vitna naxa tnaꞌa san tnundoꞌo yaꞌa.
PHI 2:1 Nuu saa te ja ka oo ni jin Kristu kuu ja ka niꞌi ni tnoꞌo ndee ini, te ja kutoo ña ya kuu ja ka oo sii ini ni, te oo Espíritu ya ini anu ni, te ka kutoo tnaꞌa ndevaꞌa ni vi ka kuu ndaꞌu ini tnaꞌa ni.
PHI 2:2 Te yun guaa vi ndataa ni tnoꞌo sii ini nuu san, te inuu ni vi ndakani ini ni, vi inuu ni vi kaꞌan too tnaꞌa ni, vi inuu ni vi koo ini anu ni vi jajintnuni ni.
PHI 2:3 Ma vi saꞌa ni in tniuu ja vi saꞌa teyii ni maa ni, axi ja vi kendoo vaꞌa maa ni. Vi saꞌa ndaꞌu ni maa ni, te vi kani ini in in maa ni ja sava ka ñayiu, chi ka kuu naꞌnu kai saa maa ni.
PHI 2:4 Te ni in ni ma vi nduku ni ja vi kendoo vaꞌa maintnoꞌo maa ni, chi suni vi nduku ni ja na vi kendoo vaꞌa sava ka ñayiu.
PHI 2:5 Te in in maa ni, vi ndakani ini ni nagua ni ndakani ini Jesukristu.
PHI 2:6 Chi visi inuu ni kuu ya jin Tata Dios, su tu ni nduku ya ja koo ya jin ndiꞌi jayiñuꞌu oo nuu ia Dios.
PHI 2:7 Chi suaꞌa ni xndendoo ya ja ni okuu kaꞌnu ya, te ni nduu ya in tee jinokuechi, ja ni kaku ya nagua ka kaku ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
PHI 2:8 Te nuu ni nduu ya in teyii, te ni saꞌa ndaꞌu ya maa ya, te ni jantnoꞌo ya nuu ia Dios guaa ndee nuu ni jiꞌi ya, visi ni ka jatakaa ña jin ya in yika cruz.
PHI 2:9 Te yun guaa ni saꞌa kaꞌnu ña ia Dios jin ya ja kuu ya in ia kaꞌnu ndevaꞌa. Te ni jiñaꞌa ya in sivi ja kuu kaꞌnu ndevaꞌa ka nuu ndiꞌi sivi.
PHI 2:10 Nagua ja jin sivi maa Jesús, te vi jinkuiin jiti ndiꞌi nagua ka oo andivi, vi ñayiu ka oo ñuyiu, vi ndiꞌi nagua ka oo chii ñuꞌu ja vi chiñuꞌi nuu ya.
PHI 2:11 Te saa nagua ja ndiꞌi ñayiu vi ndaa yuꞌu, te vi kaꞌin ja Jesukristu kuu maa Jitoꞌo, nagua ja vi konei jayiñuꞌu nuu Tata Dios.
PHI 2:12 Nuu saa, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, nagua ni ka ojantnoꞌo ni tnoꞌo ni kaxtnoꞌo san nuu ni ka oo, te vi kuantnoꞌo guaꞌa ka ni vitna ja oo jika san, te vi kondiꞌni ni ja vi kaka ndaa ni jin tnoꞌo ja ni skaku niꞌnu ña ya jin ni, te vi saꞌa ndaꞌu ni maa ni ja ka yuꞌu niꞌnu ni ya.
PHI 2:13 Chi Dios kuu ia saꞌa ja ka kii ini ni ja vi saꞌa ni, vi ja vi saꞌa vaꞌa ni nagua kuini maa ya.
PHI 2:14 Te vi saꞌa ni ndiꞌi yaꞌa, su ma vi kokaꞌan kuechi ni, te ni ma vi kotee tnaꞌa ni,
PHI 2:15 nagua ja ni in ñayiu ma vi nukuꞌun yika kuechi ni ja ka kuu ni ñayiu ndaa, te vi xneꞌe ni ja seꞌe ia Dios ka kuu ni, vi ñayiu vii neꞌu ñayiu neꞌe ñayiu yichi yun. Te neꞌu ñayiu yun vi koyeꞌe ni na kuinio kimi ja ka yeꞌe ti andivi tnoꞌo jakuaa,
PHI 2:16 chi ka tavaꞌa guaꞌa ni tnoꞌo taa ja ka tekuo nikuii nikani. Te nuu ja saa ka saꞌa ni, te kokusii ini san ja jaꞌa ni kiuu na ndenta Kristu ja tu ni jiondita uun san, ni tu ni satniuu uun san.
PHI 2:17 Te visi na tnaꞌa san kuakuaꞌa tnundoꞌo ja soko san maa san nuu ia Dios, ja nitnaꞌa jin ja ka soko maa ni ja ka jinokuechi ni nuu ya, chi ka kandija ni ya, te kusii ini san vi ndataa san tnoꞌo sii ini.
PHI 2:18 Te suni vi kokusii ini ni nuu ia Dios, te vi ndataa ni tnoꞌo sii ini ja na vi kokusii inio.
PHI 2:19 Te ndetu kaꞌnu san nuu Jitoꞌo Jesukristu ja kuu tetniuu ñama san Timoteo jaa de nuu ka oo ni, nagua ja ndusii ini san nuu na ndaniꞌi tnoꞌo san naxa ka kuu ni.
PHI 2:20 Chi tu na inka tee ja ndakani inuu ini jin san, ja vi ja ndaa ja ndiꞌni de ja vi koo vaꞌa ndiꞌi ni.
PHI 2:21 Chi ndiꞌi de ka nduku de javaꞌa mamaa de, te masu ka nduku de nagua kuini maa Jesukristu.
PHI 2:22 Su ja ka jini maa ni ja Timoteo, chi jinokuechi guaꞌa de nuu Dios nuu ni chituu ña de ja ni ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Kristu, nagua chituu in seꞌe jin tatai.
PHI 2:23 Te yun guaa ndetu kaꞌnu san ja tetniuu san de jaa de nuu na kukanu ini san naxa kaa ja ndoꞌo san.
PHI 2:24 Su ndetu kaꞌnu san nuu Jitoꞌo ja suni ñama jaa maa san ja jakoto ña san jin ndiꞌi ni.
PHI 2:25 Su ni ndakani ini san ja nini kuu ja ndatetniuu san ñanio Epafrodito ja ndajakoto ña de. Suu de kuu tee ka satniuu jin san ja ni ka nduku ndee san ka chituu tnaꞌa san ja ka xtutenuu san tnoꞌo vaꞌa ia Dios. Maa de kuu tee ni ka tetniuu maa ni ja chituu ña de jin ndiꞌi ja jaꞌni ña jin san.
PHI 2:26 Te ndioo ndevaꞌa ini de ja jaa de ndajakoto ña de jin ndiꞌi ni. Chi ni kusuchi ndevaꞌa ini de ja ni ka niꞌi tnoꞌo ni ja ni okuꞌu de.
PHI 2:27 Te ja ndaa ndija ja ni okuꞌu de, te vi ja yatni ni ka ja kuu de, su ni kundaꞌu ini ña ia Dios jin de. Te masu maintnoꞌo ni de ni kundaꞌu ini ña ia Dios, chi suni ni kundaꞌu ini ña ya jin maa san, nagua ja ma konevaꞌa ka san tnoꞌo suchi ini ja na kuu de.
PHI 2:28 Te yun guaa ñama kuiti tetniuu san de ja jaa de, nagua ja nuu vi ndakuni tuku ni de, te vi ndusii ini ni, nagua ja ndusii ini san.
PHI 2:29 Vi kuantaꞌu ni de jin tnoꞌo sii ini, chi in tee jinokuechi nuu Jitoꞌo kuu de, te vi konee yiñuꞌu ni nuu tee ka kuu na kuinio tee yaꞌa,
PHI 2:30 chi vi ja yatni ni ka ja kuu de ja satniuu de ja jaꞌa Kristu, chi ni tnaa de maa de nuu tnundoꞌo ja ni chituu ña de jin san nuu tniuu in in maa ni, ja ña ni kuu ja vi chituu ña ni jin san.
PHI 3:1 Te vitna, vi ñani vi kuaꞌa, vi kokusii ini ni nuu Jitoꞌo Jesukristu. Ja maa san, chi tu tunini san ja ndajiokuiin san tee tuku san tnoꞌo ja ja ni tee san, chi tnoꞌo ja ka kukanu ini maa ni kuu.
PHI 3:2 Te vi koto ni maa ni jin tee ni kiukuei neꞌu maa ni ja ka saꞌa de tniuu kueꞌe ja ka kuu de na kuinio tiꞌina. Te ka kaxtnoꞌo de ja chitnuni teyii nuu yiki kuñu de nagua ja vi koo guaꞌa de nuu ia Dios.
PHI 3:3 Chi mao ka kuu ñayiu ja ka yitnuni ndija ini anuo, chi ka jinokuechio nuu ia Dios jin maꞌñu sagua Espíritu ya, te ka kusii inio ja ka oo jin Jesukristu. Te tu ka kandijao ja vi koo guaꞌo nuu ia Dios jin naxa ka oo jin yiki kuñuo.
PHI 3:4 Chi visi suni maa san, chi kuu kandija san ja oo guaꞌa san nuu ia Dios jin yiki kuñu maa san. Te nuu ja ndee in ñayiu ndakani ini ja oo guaꞌi nuu ia Dios jin yiki kuñui, te viꞌi ka tu sein.
PHI 3:5 Chi ni ka chitnuni nuu yiki kuñu san nuu una kiuu ja ni kaku san, nagua tatnuni maa Ley, chi tatatnoꞌo ñayiu Israel kuu san, chi ndikin tata maa Benjamín kuu san, chi tee hebreo kuu san, chi yua siꞌi san ka kuu hebreo. Te fariseo ni okuu san, chi ni yinduu san nuu ka skuaꞌa guaguaꞌa naxa kei kaꞌan Ley Moisés.
PHI 3:6 Te vi ja kukuiñu ndevaꞌa san jin ia Dios, yun guaa ni osondikin san ñayiu ka skuaꞌa ja saꞌa san jin in jakueꞌe. Te ni in ñayiu ma kuu kaꞌan kuechi siki san, chi teyii ndaa kuu san ja skunkuu ndaa kuiti san nuu Ley.
PHI 3:7 Su ndiꞌi ja ni ondakani ini san ama ka ja kuu in jaguaꞌa ndevaꞌa nuu ia Dios, te vitna jini san ja tu nagua jiniuꞌu saꞌun ka nuu san ja jaꞌa Kristu.
PHI 3:8 Te ja ndaa ndija ja tu kukanu ini ka san ndiꞌi yun, chi in jaguaꞌa ka kuu ja jini guaguaꞌa san Jitoꞌo san Jesukristu. Te ja jaꞌa maa ya kuu ja tu ndiꞌni ka san ndiꞌi yun, te ndiaꞌa san na kuinio in miꞌi, nagua ja kundee san ja koo san jin Kristu.
PHI 3:9 Te oo san jin ya, su masu ja kuu maa san in tee ndaa nuu ya ja skunkuu san Ley, chi ja kandija san Kristu kuu ja kuu san in tee ndaa nuu ia Dios jin maꞌñu sagua ja kandija san ya.
PHI 3:10 Te kuini san ja kuni guaꞌa ka san Kristu, te koo san jin jakaꞌnu ia Dios ja ni ndaxteku ña jin Kristu. Te suni kuini san tnaꞌa san tnundoꞌo nagua ni ndoꞌo ya, te na koo san nagua ni oo ya nuu ni jiꞌi ya,
PHI 3:11 te ndetu kaꞌnu san ja kenta san ja ndateku san neꞌu ndiyi.
PHI 3:12 Su masu kaꞌan san ja ja ni niꞌi san ndiꞌi ja ni kaꞌan san yaꞌa. Te ni masu ja kuu san tee ndaa ja tu na yika kuechi san, chi suaꞌa nduku ndee san kuaꞌan san guaa ndee na kenta san ja na koo san nagua kuini maa Jesukristu nuu ni nukuꞌun xtnañuꞌu ka ña ya jin san.
PHI 3:13 Ñani, kuaꞌa, kaꞌan maa san ja kuini ka ja kenta san niꞌi san ndiꞌi yaꞌa, su ja saꞌa san kuu ja ndunaa ndija ini san ja ni kendoo ichi yata san, te nduku ndee san ja niꞌi san ja oo ichi kuaꞌon suaꞌa,
PHI 3:14 nagua ja na kenta san ja niꞌi san, in ja skutaꞌu ña ia Dios nuu ni kana ña ya ndee andivi jin maꞌñu sagua Jesukristu.
PHI 3:15 Te yun guaa ndiꞌi yoon ja ka kaꞌon ja ka oo yutnuo jin tnoꞌo ka kandijao, kuini ja inuu vi ndakani inio. Su nuu ja siin ka ndakani ini ni, te suni maa ia Dios na kaxtnoꞌo kaji ya naxa vi jinkuiꞌnu ini ni.
PHI 3:16 Su visi ni saa, te nini kuu ja inuu vi kondikion ja vi saꞌo nagua kaxtnoꞌo ya nuo.
PHI 3:17 Ñani, kuaꞌa, vi saꞌa ni nagua saꞌa maa san, te vi kondiaꞌa ni naxa ka oo sava ka ñayiu ka ndikin taniñu nagua ni ka kutuaꞌa ni nuu san.
PHI 3:18 Chi ja ni kuu kuaꞌa jichi kaꞌan san, te vi jaku san jin tenuu san kaꞌan tuku san vitna, ja ka oo kuaꞌa ñayiu ka skexiko nagua ni saꞌa Jesukristu ja ni jiꞌi ya ja jaꞌo nuu cruz.
PHI 3:19 Te nuu kentakuei ñayiu yun kuu ja vi nai, chi ka chiñuꞌu ñayiu yun ja ndioo ini yiki kuñui, te ka saꞌa teyii mai nuu tniuu ja vi kukanoi, te maa ni ja oo ñuyiu yaꞌa ka ndakani ini.
PHI 3:20 Su yoon, chi ñayiu ñuu andivi ka kuo, te ka ndetu kaꞌnuo ja ndee andivi yun ndii Jitoꞌo Jesukristu, ia skaku niꞌnu ña jion,
PHI 3:21 te ndasama ya yiki kuñu ndaꞌu ja ka nevaꞌo, nagua ja vi nduo nagua vii kaa yiki kuñu maa ya nuu ni ndateku ya. Te jin jakaꞌnu nevaꞌa ya tatnuni ya nuu ndiꞌi yun.
PHI 4:1 Te yun kuu ja vi koyutnu ni nuu Jitoꞌo, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ndevaꞌa ña san. Te ndioo ndevaꞌa ini san ja ndakuni ña san, chi maa ni ka kuu in ja sii ini san vi in ja ni kundee san ja ni kutaꞌu san nuu ia Dios.
PHI 4:2 Te jikantaꞌu san nuu Evodia vi nuu Síntique ja inuu na vi ndakani ini nduu ña, chi in ni kuꞌu ka kandija Jitoꞌo ka kuu ña.
PHI 4:3 Te suni saa ni jikantaꞌu san nuu maa ni ja kuu ni tee ndaa ja ni ka chituu tnaꞌo nuu ni ka satniuo, ja vi chituu ni nduu ñaꞌa yaꞌa ja na vi koo mani ña, chi ni ka nduku ndee san jin ña ja ni ka ndakani san tnoꞌo vaꞌa Kristu, nduu ña jin Clemente vi sava ka ñayiu ni ka chituu ña jin san ja ni ka satniuu san. Te ni ka jinkoso sivi ndiꞌi nuu liuru ja ka yoso sivi ñayiu ka teku nikuii nikani.
PHI 4:4 Te siun ni vi kokusii ini ni nuu Jitoꞌo. Te kaꞌan tuku san inka jichi ja vi kokusii ini ni.
PHI 4:5 Vi kokuu ni ñayiu vii ñayiu vaꞌa nagua ja ndiꞌi ñayiu na vi kuni. Chi ja oo yatni ja ndii Jitoꞌo Jesukristu.
PHI 4:6 Te ma vi kondiꞌni ndevaꞌa ni nagua kuu, chi suaꞌa vi kakantaꞌu ni nuu ia Dios, te vi kakan ni nagua jaꞌni ña jin ni nuu ka ndakuatu ni, te suni vi ndakuantaꞌu ni nuu ya.
PHI 4:7 Te jamani ia Dios kuu in jakaꞌnu ndevaꞌa ja vini ja ma vi jinkuiꞌnu inio naxa saꞌa ya. Te jamani ya na tavaꞌa anu ni vi jajintnuni ni, chi ka oo ni jin Jesukristu.
PHI 4:8 In jasandiꞌi ni ka, vi ñani, vi kuaꞌa, kuu ja vi ndakani ini ni ndiꞌi nagua kuu jandaa, ndiꞌi ja tu xndaꞌu ña, ndiꞌi jayiñuꞌu, ndiꞌi javii, ndiꞌi jaguaꞌa, ndiꞌi ja teku tnoꞌo guaꞌa. Te yun guaa vi ndakani ini ni ndiꞌi javii javaꞌa vi ja vi konee yiñuꞌu ñayiu nuu ia Dios.
PHI 4:9 Vi saꞌa ni ndiꞌi nagua ni kaxtnoꞌo san, te ni ka jantaꞌu ni, vi nagua ni ka onini ni ja ni kaꞌan san, vi nagua ni ka ondiaꞌa ni ja ni saꞌa san, te vi koo ni jin maa Dios, ia taa jamani ya.
PHI 4:10 Kusii ini ndevaꞌa san nuu Jitoꞌo ja ni ka ndakaꞌan tuku ña ni jin san, te ka chituu ña ni, su masu kaꞌan san ja ni ka ndunaa ini ña ni, maa ni ja tu ni kuu naxa vi chituu ña ni jin san.
PHI 4:11 Te masu kaꞌan san tnoꞌo yaꞌa ja jaꞌni ña jin san, chi ja ni kutuaꞌa san ja oo sii ini san naxa ni na ndoꞌo san.
PHI 4:12 Chi ja jini san naxa kokuu ndaꞌu san, te suni jini san konevaꞌa kuaꞌa san. Ja ni kutuaꞌa san ja oo sii ini san naxa ni na ndoꞌo san, a ja kuꞌun chitu chii san axi ja kokokin san, a ja konevaꞌa kuaꞌa san axi ja kokaꞌni ña jin san.
PHI 4:13 Ndiꞌi ni ja kuu kuandee ini san, chi maa Kristu taa jandakui san.
PHI 4:14 Su visi ni saa, te vatuka ni ka saꞌa ni, ja ni ka chituu ña ni jin tnundoꞌo tnaꞌa san yaꞌa.
PHI 4:15 Te maa ni, ñayiu ñuu Filipo, suni ja ka jini ni ja nuu ni jinkondee san kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa Kristu, nani kee san Macedonia jian vaji san, te ni in veñuꞌu tu ni ka ndiꞌni ñayiu ja vi chituu ñai jin san ja xtutenuu san tnoꞌo vaꞌa Kristu, chi maintnoꞌo veñuꞌu maa ni, guaa ni ka chituu ña ni jin san.
PHI 4:16 Chi na ni oo san ñuu Tesalónica, te in uu jichi ni ka tetniuu ni nagua jaꞌni ña jin san.
PHI 4:17 Te masu maa ni nduku san ja vi skutaꞌu ña ni jin san, chi ja nduku san kuu ja na kaya ka javaꞌa vi niꞌi ni nuu maa ia Dios.
PHI 4:18 Su ja ni ndaniꞌi san ndiꞌi ja ni ka tetniuu ni, te vi saa ndoo ka, chi nevaꞌa kuaꞌa san ja ni ka tetniuu ni yindaꞌa Epafrodito. Te ja ni ka skutaꞌu ña ni yaꞌa kuu na kuinio suja vixin ja nuu kai, te jaꞌan xiko asin nuu ia Dios, in ja ka soko ni ja jantaꞌu ya vi junkuaan ini ya.
PHI 4:19 Te maa ia Dios na taa ya jin maꞌñu sagua Jesukristu ndiꞌi nagua ka jaꞌni ña jin in in ni, na kuu na kuu jin ja kuika ndevaꞌa ya ja yeꞌe tajan.
PHI 4:20 Te na koo jayiñuꞌu nuu Tatao Dios nikuii nikani. Saa na kokuu.
PHI 4:21 Vi kuñaꞌa ni nuu ndiꞌi ñayiu maa ia Dios ja ka kandijai Jesukristu, ja ndakan tnoꞌo san jin, ¿a kukueni ka oi? Te suni ñanio vi kuaꞌo ja ka oo jin san yaꞌa, ka ndakan tnoꞌo ña, ¿a kukueni ka oo ni?
PHI 4:22 Te suni ndiꞌi ñayiu maa ia Dios ja ka oo jin san yaꞌa, ka ndakan tnoꞌo ña, ¿a kukueni ka oo ni? Te suni saa ni ka ndakan tnoꞌo ña ñayiu ka jinokuechi nuu tee tatnuni ndee Roma.
PHI 4:23 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na chituu ña ya, te na koto na kuni ña ya jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
COL 1:1 Maa san kuu Pablo tee ni chitniuu ña Jesukristu, ja saꞌa san nagua kuini maa ia Dios, ka tee san tutu yaꞌa jin ñanio Timoteo,
COL 1:2 nuu maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja ka kuu ni ñayiu maa ia Dios ja ka saꞌa ndaa ni nuu Jesukristu ja ka oo ni ñuu Colosas. Te maa Tata Yuao jin Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña, te vi koo ni jin jamani ya.
COL 1:3 Siun ni ka ndakuantaꞌu san nuu ia Dios, nuu ka ndakuatu san ja jaꞌa ndiꞌi maa ni, nuu Tata maa Jitoꞌo Jesukristu,
COL 1:4 chi ni ka jini soꞌo san ja ka kandija guaꞌa ni Jesukristu, te ka kaꞌan too ni ndiꞌi ñayiu maa ya.
COL 1:5 Chi ka ndetu kaꞌnu ni nagua ni tavaꞌa ia Dios andivi ja taa ya, guaa ndee nuu ni ka jini soꞌo ni tnoꞌo vaꞌa Jesús ja kuu tnoꞌo ndaa.
COL 1:6 Te tnoꞌo yaꞌa ni ka kaxtnoꞌo nuu ndiꞌi ni, nagua ni ka kaxtnoꞌo nuu ñayiu nii ñuyiu, te kuaꞌi ni ka kandija guaꞌa, te mavikayai, nagua ka saꞌa maa ni ja ka kandija guaꞌa ni, te mavikaya ni ndee kiuu xtnañuꞌu nuu ni ka onini ni, te ni ka jini ni ja oo ndaa ja chindee chituu ña ia Dios.
COL 1:7 Te saa ni ka kutuaꞌa ni nuu ni kaxtnoꞌo Epafras, tee ka kaꞌan too san ja ka jinokuechi san jin de nuu Jesukristu, in tee ndaa ja chituu ña de jin ni,
COL 1:8 te suni suu de ni ndakani nuu san ja ka kaꞌan too ni ñayiu saꞌa Espíritu ia Dios.
COL 1:9 Te yun guaa suni sein, chi guaa ndee kiuu ni ka onini san tnoꞌo yaꞌa, te ni tu ka jinkuiin san ja ka ndakuatu san ja jaꞌa ndiꞌi ni. Te ka jikan san nuu ia Dios ja vi kuni guaguaꞌa ni nagua kuini ya ja vi saꞌa ni, te na taa Espíritu ya ndiꞌi tnoꞌo ndichi vi ja vi jinkuiꞌnu ini ni,
COL 1:10 nagua ja vi kaka ndaa ni, nagua kanuu ja vi kaka ñayiu maa Jitoꞌo, te vi saꞌa ni ndiꞌi nagua junkuaan ini ya, te vi saꞌa vii vi saꞌa vaꞌa ni jin ndiꞌi tniuu ka saꞌa ni, te ndi joo ndi joo vi kuni guaꞌa ka ni ia Dios.
COL 1:11 Te vi koyutnu ni jin jakaꞌnu maa ya, chi ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya, nagua ja vi kuandee ini ni jin taka tnundoꞌo, te vi kokaꞌnu anu ni.
COL 1:12 Te vi kosii ini ni nuu ka ndakuantaꞌu ni nuu Tata Dios, ja ni saꞌa tuaꞌa ña ya jion ja vi niꞌo ja skutaꞌu ya ñayiu maa ya ja vi koi nuu yeꞌe niꞌnu ya.
COL 1:13 Te ni ndatau ña ia Dios nuu tatnuni Tachi nuu ñunee, te ni ndasiaꞌa ña ya nuu tatnuni Seꞌe ya, ia kutoo ndevaꞌa ya.
COL 1:14 Te maa Seꞌe ya ni tniuyaꞌu yika kuechio jin niñi ya nuu ni jiꞌi ya ja konekaꞌnu ini ia Dios yika kuechio.
COL 1:15 Te Seꞌe ya Jesukristu kuu ia ja vi kaa ya nagua oo nagua kaa maa Dios, ia tu jinio jin nduchi nuo, te Seꞌe ya kuu ia kaꞌnu ka saa ndiꞌi ja ni saꞌa ya.
COL 1:16 Chi jin maꞌñu sagua Seꞌe ya ni jinkoo ndiꞌi ja oo nuu ñuꞌu ja ndiaꞌo jin nduchi nuo, vi ndiꞌi ja oo andivi ja tu kuu kondiaꞌo, na kuinio nuu mesa ja tatnuni, vi ja kuu nijaꞌnu ka na kuinio ndiꞌi ja vaji nuu Tachi vi ja naꞌnu, ni saꞌa ya jin maꞌñu sagua Seꞌe ya ja vi kunukuechi nuu ya.
COL 1:17 Te Seꞌe ya, chi ja oo ya ama ka ja jinkoo ndiꞌi ja oo ñuyiu, te maa ya yituu ja ndiꞌi oo yukun.
COL 1:18 Te Seꞌe ya kuu yiki xini in yiki kuñu ja ka kuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka kui veñuꞌu maa ya. Te suu Seꞌe ya kuu ia kaꞌnu ka ja ni ndateku xtnañuꞌu ya neꞌu ndiyi, te yun guaa maa ya kuu ia kaꞌnu ka nuu ndiꞌi.
COL 1:19 Chi saa ni junkuaan ini Tata Dios ja ndiꞌi naxa oo ya ja kuu ya Dios, te saa oo Seꞌe ya.
COL 1:20 Te jin maꞌñu sagua Seꞌe ya ni ndakaꞌan vaꞌa ya ndiꞌi kuiti ja oo ñuyiu, ndiꞌi ja oo nuu ñuꞌu vi ja oo andivi, chi ni ndumani ya jin maꞌñu sagua niñi Seꞌe ya ja ni jati nuu ni jiꞌi ya nuu cruz.
COL 1:21 Te suni saa ni maa ni, ama ka, chi ni ka ojika ndoñuꞌu ni nuu ia Dios, te ni ka ojini uꞌu ni ya nuu ni ka ondakani kueꞌe ini ni, te ni ka osaꞌa ni tniuu kueꞌe, su vitna te ni ndakaꞌan vaꞌa ña ya
COL 1:22 jin maꞌñu sagua yiki kuñu Seꞌe ya ja ni soko ya nuu ni jiꞌi ya, nagua ja vi koo vii ni, te tu na yika kuechi ni vi koo ja kaꞌan kuechi ia Dios siki ni nuu nusiaꞌa ña Seꞌe ya nuu ya.
COL 1:23 Te yun guaa vi koo guaꞌa ni, te vi koo yutnu ni jin ja ka kandija ni, te ma vi kujioo ni nuu tnoꞌo vaꞌa Jesús ja ka ndetu kaꞌnu ni, nagua ni ka jini soꞌo ni. Te suu tnoꞌo yaꞌa ka kaxtnoꞌo nuu ñayiu nii ñuyiu, te suni saa kaxtnoꞌo maa san ja kuu san Pablo ja jinokuechi san nuu ia Dios.
COL 1:24 Vitna te kusii ini san ja tnaꞌa san tnundoꞌo ja jaꞌa in in ni, chi saa te skunkuu san jin yiki kuñu san ndiꞌi tnundoꞌo ja jaꞌni ña jin san, nagua ni teku tniuu san nuu Jesukristu ja jaꞌa ñayiu ka skuaꞌa ja ka kui yiki kuñu maa ya.
COL 1:25 Te ni jani ña ia Dios jin san ja jinokuechi san nuu ñayiu ka skuaꞌa, chi ni chitniuu ña ya ja skunkuu san kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ya, ja kuu javaꞌa in in maa ni.
COL 1:26 Chi ndakani ndiꞌi san tnoꞌo ja ni oyuꞌu ndee kuia ja ni yaꞌo guaa ndee ja nanaꞌa yun, su vitna te ni xneꞌe kaji ya nuu ñayiu maa ya.
COL 1:27 Te nuu ñayiu yaꞌa kuini ia Dios ja xneꞌe ya nagua ja vi kuni tnoꞌo vaꞌa ya nuu kaꞌan ja suni ñayiu masu judio ka kui vi niꞌi javii javaꞌa ya ja kuu tnoꞌo ni oyiyuꞌu, te tnoꞌo yaꞌa kuu Jesukristu, ia oo ini anu in in maa ni. Te yun guaa ka ndetu kaꞌnu ni ja vi koo ni jin ya nuu yeꞌe tajan.
COL 1:28 Te suu tnoꞌo Jesukristu kuu ja ka ndakani san vi ka xteku san nuu ñayiu nuu ka kaxtnoꞌo kaji san ndiꞌi tnoꞌo ndichi nuu ndiꞌi ñayiu, nagua ja ndiꞌi vi kokui ñayiu ndaa ja ka oi jin Jesukristu.
COL 1:29 Te siki yaꞌa kuu ja satniuu san nuu ia Dios vi nduku ndee ndevaꞌa san, chi jin jakaꞌnu maa Jesukristu kuu ja chindee chituu ña jin san.
COL 2:1 Chi kuini san ja vi kuni ni ja nduku ndee ndevaꞌa san ja jaꞌa in in maa ni, vi ja jaꞌa ñayiu ka kandija ja ka oo ñuu Laodicea, vi suni ja jaꞌa sava ka ñayiu ja tu na ama ka jini ña jin san,
COL 2:2 nagua ja na vi nukundee ini ni, te inuu inuu vi kaꞌan too tnaꞌa ni, vi guaa ndee na vi niꞌi ni ja vi jinkuiꞌnu guaguaꞌa ini ni nagua ja vi kuni kaji ni tnoꞌo maa Tata Dios ja ni oyiyuꞌu, te suu kuu maa Jesukristu.
COL 2:3 Chi nuu maa ya oo ndiꞌi kuiti tnoꞌo vaꞌa vi tnoꞌo ndichi vi ja jinkuiꞌnu ini.
COL 2:4 Te tnoꞌo yaꞌa kaxtnoꞌo san nagua ja ni in ñayiu ma vi xndaꞌu ña jin tnoꞌo luu ndevaꞌa ja ka kaꞌin.
COL 2:5 Chi visi tu san oo nuu ka oo ni, su ñuꞌu ini ña san, te oo sii ini san nuu jini san ja inuu inuu ka oo ni vi ka kandija yutnu ni Jesukristu.
COL 2:6 Te yun guaa naxa ni ka jantaꞌu ni Jesukristu ja kuu ya Jitoꞌo, te saa vi kaka ni jin ya.
COL 2:7 Te vi koo guaꞌa ni na kuinio in yutnu ja oo kunu yoꞌo tnu, te nukuiin yutnu tnu, te saa vi koyutnu ni nagua ni ka kandija ni nuu ni ka kaxtnoꞌo nuu ni, te siun ni vi kondakuantaꞌu ni nuu ia Dios.
COL 2:8 Te vi koto vaꞌa ni maa ni ja ma vi xndaꞌu ña ñayiu jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndichi axi tnoꞌo vixin ja tu jiniuꞌu, axi tnoꞌo ja ka kandija ñayiu, su masu tnoꞌo Jesukristu kuu, chi ninoꞌo ni tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo ñayiu ja oo ñuyiu kuu.
COL 2:9 Chi ndiꞌi nagua oo ia Dios, te saa oo Jesukristu nuu ni oo ya ñuyiu yaꞌa.
COL 2:10 Te maa ni, chi tu nagua jaꞌni ña jin ni nuu ia Dios, chi ka oo ni jin Jesukristu, te maa ya kuu ia kaꞌnu ka saa ndiꞌi janaꞌnu ja vaji nuu Tachi vi jatatnuni.
COL 2:11 Te suni maa ni ja ka oo ni jin Jesukristu, ni ka jinkitnuni ni, su masu nagua ka saꞌa teyii judio ja ka chitnuni de jin ndaꞌa de inka teyii, chi nuu ni kindee Jesukristu yika kuechi in in maa ni, te yun kuu nuu ni chitnuni ña ya.
COL 2:12 Chi nuu ni ka jandute ni, te ni ka jinkoyuꞌu ni jin Jesukristu nuu ndute. Su nuu ni nanakuei ni nuu ndute yun, te ni ka ndateku ni jin ya. Saa ni kuu, chi ka kandija ni jakaꞌnu maa ia Dios ja ni ndaxteku Jesukristu neꞌu ndiyi.
COL 2:13 Chi ndee ama ka na tnoꞌo ni ka jiꞌi ni nuu yika kuechi ni, chi masu ñayiu maa ia Dios ni ka okuu ni, te tu ni ka oyitnuni nuu yiki kuñu ni, su vitna te ni saꞌa ia Dios ja ka teku ni jin Jesukristu, chi ni jakaꞌnu ini ya ndiꞌi yika kuechi ni.
COL 2:14 Chi na kuinio ja oo in acta ja kaꞌan kuechi sikio ja tu ka skunkuo tnoꞌo tatnuni ia Dios, su na kuinio ja ni ndaꞌva ia Dios tnoꞌo yoso yun nuu ni tniuyaꞌu Jesukristu ja jaꞌo nuu ni jiꞌi ya nuu cruz.
COL 2:15 Te ni xtajioo ia Dios ndiꞌi janaꞌnu vi jatatnuni ja vaji nuu Tachi, te ni jiñaꞌa ya jakanoo nuu ni ka jini kuaꞌa ñayiu nuu ni kundee ya siki ndiꞌi yun jin ja ni saꞌa Jesukristu nuu cruz.
COL 2:16 Te yun guaa ma vi kuandetu ni ja vi kaꞌan kuechi ñayiu siki ni jin nagua ka jaa ni axi nagua ka jiꞌi ni axi ja tu ka jaan ii ni kiuu viko axi kiuu ndayoso jaa yoo axi kiuu ndatatu.
COL 2:17 Chi ndiꞌi yaꞌa kuu na kuinio kuandaꞌu ia kii, su ia xiin kuandaꞌu yun kuu maa Jesukristu, ia ni kii.
COL 2:18 Te ma vi kuandetu ni ja vi kindee ñayiu ja vi kutaꞌu ni nuu ia Dios, nuu ka saꞌi na kuinio ja ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kei mai vi ka chiñuꞌi ia ka jinokuechi nuu Dios. Te ka kaꞌin ja ia Dios ni skuni ña jin, guaa ka saꞌa teyii ndevaꞌi jin jajintnuni mai.
COL 2:19 Te tu ka netnaꞌi jin Jesukristu ja kuu ya yiki xini, te maa ya saꞌa ja ka jija niꞌnu ñayiu ka skuaꞌa nagua saꞌa yiki xini ja netnaꞌa tuchi jin yiki kuñu, te suu saꞌa ja xteku yiki kuñu ja jaꞌnu, chi saa kuini maa ia Dios ja vi kuaꞌnu.
COL 2:20 Chi na kuinio ja ni ka jiꞌi ni jin Jesukristu ja ma vi saꞌa ka ni ndiꞌi nagua ka saꞌa ñayiu ñuyiu. ¿Te nau ja vitna te ka saꞌa ni ni na kuinio ñayiu ñuyiu, te ka kandija ni ka saꞌa ni nagua ka kaꞌin
COL 2:21 nuu ka kaꞌin: “Ma kuantniuu ni jayaꞌa, ni ma kaa ni jajian, ni ma keꞌe ni jayun”?
COL 2:22 Te ndiꞌi yaꞌa, chi nani ja naa ni kuu nuu jantniuo axi nuu jao, te ninoꞌo ni ja ka xtaku ñayiu ñuyiu kuu vi tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌi suaꞌa ni kuu.
COL 2:23 Te jandaa ja tnoꞌo yaꞌa, chi vi kokaꞌon ja tnoꞌo ndichi ka kaxtnoꞌo ñayiu kuu, chi ka saꞌi ja vi nii ini ka chiñuꞌi ya, te ka saꞌi ja ka saꞌa ndaꞌui mai, vi ka xndoꞌo ndevaꞌi yiki kuñui, su tu nagua jiniuꞌu saꞌun ja vi junkanio ja ka jioꞌo nuu ñuyiu yaꞌa.
COL 3:1 Te maa ni ja siun ni ka ndateku ni jin Jesukristu, vi nduku ni nagua oo andivi nuu oo Jesukristu ja nukoo ya ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios.
COL 3:2 Te vi ndioo ini ni nagua oo ndee sukun yun, te ma vi ndioo ini ni nagua oo ñuyiu yaꞌa.
COL 3:3 Chi na kuinio ja ni ka jiꞌi ni jin Jesukristu, te ja ka teku ni jin ya oo vaꞌa nuu ia Dios.
COL 3:4 Te Jesukristu kuu maa ia taa ja ka teku ni, te kiuu na ndenta ya, te suni ndentakuei ni jin ya, te vi koo ni jin jakaꞌnu ndevaꞌa ya.
COL 3:5 Te vi kani ini ni ja na tnoꞌo ni ka jiꞌi ni jin ndiꞌi jakueꞌe ni ka osaꞌa ni ñuyiu yaꞌa. Te yun guaa ma vi saꞌa ni kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, ni ma vi saꞌa ni taka jatneꞌe, ni ma vi saꞌa ni taka ja jikan yiki kuñu ni, ni ma vi kojioꞌo ni in taka jakueꞌe, ni ma vi kondioo ini ni ja vi konevaꞌa kuaꞌa ni xuꞌun, chi ndiꞌi jayun kuu na kuinio in chuꞌchi ja vi chiñuꞌu ni.
COL 3:6 Te siki yaꞌa guaa kiti ini ia Dios, te yun guaa tetniuu ya tnundoꞌo xeen siki ñayiu ja ka kusoꞌo nuu ya.
COL 3:7 Te suni saa ni ka ojika maa ni ama ka nuu ni ka osaꞌa ni jakueꞌe yun.
COL 3:8 Su vitna te suni vi xndoo ni ndiꞌi jakueꞌe yaꞌa: Tnoꞌo kiti ini vi tnoꞌo xeen vi ja ka ndakani kueꞌe ini ni, vi ja ka nani ni ñayiu, vi tnoꞌo kueꞌe tnoꞌo suaꞌa ja ka kaꞌan ni.
COL 3:9 Te ma vi xndaꞌu tnaꞌa ni, chi ja ni ka xndoo maa ni ndiꞌi jakueꞌe ja ni ka osaꞌa ni ndee ama ka.
COL 3:10 Chi na kuinio ja ni ka nduu ni ñayiu jaa, te ndi joo ndi joo sama ña ia Dios jin ni guaa ndee na kentakuei ni ja vi kuni guaꞌa ni naxa oo Dios, ia ni saꞌa ña jin ni.
COL 3:11 Te yun guaa tu ni ja saꞌi nuu ia Dios a ñayiu judio axi masu ñayiu judio ka kuu ni, a ñayiu ka yitnuni nuu yiki kuñu axi ñayiu tu ka yitnuni ka kuu ni, a ñayiu ñuu naꞌnu axi ñayiu ñuu kueli ka kuu ni, a ñayiu ka jinokuechi nuu lamu axi ñayiu tu ka jinokuechi ka kuu ni. Chi Jesukristu kuu Jitoꞌo nuu ndiꞌi, te maa ya oo jin ndiꞌi maa ni.
COL 3:12 Chi kutoo ña ia Dios, te ni ndakaji ña ya ja ka kuu ni ñayiu ñuu maa ya. Te nuu saa te vi kundaꞌu ini ni ñayiu, te vi kovaꞌa ini ni, te vi saꞌa ndaꞌu vi saꞌa kee ni maa ni, vi koo luu ini ni, te vi kokaꞌnu anu ni,
COL 3:13 vi kuandee nuu tnaꞌa ini ni, te vi kuakaꞌnu ini ni nuu ja ndee in ni kaꞌan kuechi siki inka ni, nagua ni jakaꞌnu ini Jesukristu yika kuechi maa ni, te suni saa ni vi konekaꞌnu ini ni.
COL 3:14 Te tnoꞌo kanuu ka kuu ja vi kaꞌan too tnaꞌa ni, chi suu saꞌa ja vi kotutu ndiꞌi ni jin ja ka saꞌa ni.
COL 3:15 Te jamani maa ia Dios na kotatnuni ini anu in in maa ni, chi yun kuu ja ni ndakana ña ya, te ndiꞌi ni vi kokuu ni invaa ni ñayiu, te vi ndakuantaꞌu ni nuu ya.
COL 3:16 Te tnoꞌo maa Jesukristu na koo kuaꞌa ini anu in in maa ni, te jin ndiꞌi tnoꞌo ndichi maa ya vi kaxtnoꞌo nuu tnaꞌa maa ni, te suni vi xteku tnaꞌa ni. Te vi kata ni yaa ja vaji nuu salmo vi yaa ja ndakuantaꞌu nuu ia Dios vi yaa ja ndakakuneꞌe maa ya, ja ka ndakuantaꞌu ni nuu ya ndiꞌi ndee ini ndee anu ni.
COL 3:17 Te ndiꞌi nani guaa kuu ja ka saꞌa ni vi tnoꞌo ka kaꞌan ni, vi saꞌa ni ndiꞌi jin sivi maa Jitoꞌo Jesús, ja ka ndakuantaꞌu ni nuu Tata Dios jin maꞌñu sagua maa Jesús.
COL 3:18 Te maa ni ja ka kuu ni ñasiꞌi ja ka ndeka tnaꞌa ni, vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu yii ni, chi yun kuu tniuu ja vi saꞌa ni, ja ka kandija ni Jitoꞌo Jesús.
COL 3:19 Te maa ni ja ka kuu ni teyii ja ka ndeka tnaꞌa ni, vi kokutoo ni ñasiꞌi ni, te ma vi kokuxeen vi kokuu uꞌu ni nuu ña.
COL 3:20 Te roon ja ka kuu ron seꞌe, vi kuantnoꞌo nuu tata ron vi nuu nana ron jin ndiꞌi nagua ka kaꞌan, chi yun kuu ja junkuaan ini Jitoꞌo Jesús ja vi saꞌa ron.
COL 3:21 Te maa ni ja ka kuu ni yua, ma vi koskiti ini ni seꞌe ni, nagua ja ma vi kuu kuiꞌa ini nagua ka saꞌi.
COL 3:22 Te maa ni ja ka jinokuechi ni, vi kuantnoꞌo ni ndiꞌi nagua ka tatnuni jitoꞌo ni ja ka oo ñuyiu. Ma vi satniuu vixin ni maintnoꞌo nuu ka ndiaꞌa de, nagua ja na vi kee yiñuꞌu ni nuu de, chi vi satniuu ni ndiꞌi ni jin anu ni nuu de ja ka yuꞌu niꞌnu ni Jitoꞌo.
COL 3:23 Te ndiꞌi ni ja ka saꞌa ni, vi saꞌa sii ini ni jin anu ni, vi kani ini ni ja nuu Jitoꞌo Jesús ka saꞌa ni, masu nuu ñayiu ñuyiu.
COL 3:24 Chi ja ka jini ni ja maa Jitoꞌo taa ya in ja vi niꞌi taꞌu ni ja vi saꞌa jajin ni, chi nuu maa Jesukristu ka jinokuechi ni.
COL 3:25 Su ñayiu saꞌa jakueꞌe, chi suni niꞌi yaꞌui nuu ia Dios jin jakueꞌe ni saꞌi yun, chi tu saꞌa siin siin ya ñayiu, chi inuu ni saꞌa ya jin ndiꞌi.
COL 4:1 Te maa ni ja ka kuu ni jitoꞌo, vi saꞌa vaꞌa ni vi saꞌa ndaa ni jin ñayiu ka jinokuechi nuu ni, chi suni ka jini ni ja ka jinokuechi ni nuu in Jitoꞌo oo ndee andivi.
COL 4:2 Te ndiꞌi maa ni, siun ni vi kondakuatu ni nuu ia Dios, te ma vi kusun ini ni, chi vi ndakuantaꞌu ni nuu ya.
COL 4:3 Te suni vi ndakuatu ni ja jaꞌa san, nagua ja na kune ia Dios ichi ja na kuu vi ndakani san tnoꞌo maa ya, ja na vi kuni ñayiu tnoꞌo ni oyuꞌu ja kuu maa Kristu, chi siki tnoꞌo yaꞌa kuu ja ndesi san vekaa.
COL 4:4 Te vi kakantaꞌu ni nagua ja na kuu kaꞌan kaji kaji san tnoꞌo ya nagua kuini ja kaꞌan san.
COL 4:5 Te vi koo ndichi ini ni nuu ka jika ni jin ñayiu tu ka kandija, te vi kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ya nui ndiꞌi ni jichi ja kuu vi kaꞌan ni jin.
COL 4:6 Te ndiꞌi ni jichi ja ka kaꞌan ni, vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni jin ñayiu yun, na kuinio ndei ja ni kuu asin nuu ni kee ñii, nagua ja saa te vi kuni ni naxa vi kaꞌan ni nuu ka jikan tnoꞌo ña in in ñayiu.
COL 4:7 Tetniuu san ñanio Tíquico, tee kaꞌan too san, nagua ja ndakani de nuu maa ni ndiꞌi naxa oo san. Suu de kuu in tee ndaa ja ka jinokuechi san jin de nuu Jitoꞌo.
COL 4:8 Te tetniuu san de nuu in in maa ni ja ndakani de nagua ja vi kuni ni naxa ka oo san, te ndataa de tnoꞌo ndee ini.
COL 4:9 Te suni tetniuu san de jin ñanio Onésimo ja kaꞌan too san de. Suu de kuu in tee ndaa, in tee ñuu maa ni, te vi ndakani de ndiꞌi naxa ka ndoꞌo san yaꞌa.
COL 4:10 Te ndakantnoꞌo ndevaꞌa ña Aristarco, tee ka ndeka tnaꞌa jin san ja ka yiꞌi san vekaa, a kukueni ka oo ni. Te suni saa ndakantnoꞌo ña Marcos ñani xtoo xixi Bernabé. Te ja ni kaxtnoꞌo san nuu in in maa ni ja jaꞌa Marcos, te nuu ja kenta de ja jakoto ña de, te vi kuantaꞌu ni de.
COL 4:11 Te suni ndakantnoꞌo ña Jesús, tee suni nani Justo, te maa ni tee yaꞌa ka kuu tee judio ja ka chituu ña ja ka kaxtnoꞌo san ja jitenuu tnoꞌo nuu kuaꞌa ñayiu naxa tatnuni ia Dios, te ka ndataa de tnoꞌo sii ini nuu san.
COL 4:12 Te ndakantnoꞌo ndevaꞌa ña Epafras a kukueni ka oo ni. Suu de kuu in tee ñuu maa ni, ja jinokuechi de nuu Kristu. Te siun ni jikantaꞌu de ja jaꞌa in in maa ni nuu ndakuatu de nagua ja vi koyutnu ni, ja tu nagua kaꞌni ña, nagua ja kuu vi kuni ni ndiꞌi nagua kuini ia Dios.
COL 4:13 Chi ndakani ndaa san ja ndiꞌni ndevaꞌa ña Epafras jin in in maa ni vi ñayiu ka kandija ja ka oo ñuu Laodicea vi ñayiu ka kandija ja ka oo ñuu Hierápolis.
COL 4:14 Te suni ndakantnoꞌo ndevaꞌa ña tee tatna Lucas ja kaꞌan too san de, a kukueni ka oo ni, vi suni ndakantnoꞌo ña Demas.
COL 4:15 Te vi ndakantnoꞌo ni ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Laodicea a kukueni ka oi. Te suni vi ndakantnoꞌo ni a kukueni ka oo Ninfas jin ñayiu ka skuaꞌa ja ka ndututu veꞌe de.
COL 4:16 Te nuu kenta tutu yaꞌa, te vi kaꞌu ni nuu ñayiu ka skuaꞌa jin ni, te vi ndatetniuu ni na kiꞌin ja vi kaꞌu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Laodicea. Te tutu ja ni tetniuu san ñuu Laodicea yun, nuu vi ndatetniuu de nuu ni, te vi kaꞌu ni nuu ñayiu ka skuaꞌa jin ni.
COL 4:17 Te vi kuñaꞌa ni suaꞌa nuu Arquipo: “Kachi Pablo ja nduku ndee ni ja skunkuu ni tniuu ni skuiso siki ña Jitoꞌo jin ni”.
COL 4:18 Te jin ndaꞌa maa san ja kuu san Pablo tee san tnoꞌo yaꞌa, ja ndakan tnoꞌo ña san, ¿a kukueni ka oo ni? Te vi konaꞌa ni ja oo san vekaa. Te ia Dios na koto na kuni ña jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
1TH 1:1 Maa san kuu Pablo ka tee san tutu yaꞌa jin Silvano vi Timoteo, nuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Tesalónica ja ka oi jin Tata Jaꞌnuo vi Jitoꞌo Jesukristu. Te maa ya na chindee chituu ña, te vi koo ni jin jamani ya.
1TH 1:2 Ka ndakaꞌan ña san jin ndiꞌi ni nuu ka ndakuatu san, te siun ni ka ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja jaꞌa ni.
1TH 1:3 Te nuu ka ndakuatu san nuu Tata Jaꞌnuo, te ndiꞌi ni jichi ka ndakaꞌan san tniuu guaꞌa ka saꞌa ni, chi ka kandija ni, te ka chituu ni ñayiu, chi ka kutoo ni ia Dios, te ka oo yutnu ni, chi ka ndetu kaꞌnu ni maa Jitoꞌo Jesukristu.
1TH 1:4 Dios kutoo ña jin ndiꞌi kuiti ni, vi ñani vi kuaꞌa, te ka jini san ja ni kaji ña ya jin ni.
1TH 1:5 Chi tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni ka kaxtnoꞌo san nuu ni, tu ni kenta jin tnoꞌo uun suaꞌa ni, chi ni kenta jin jakaꞌnu maa ia Dios vi jin Espíritu ya, te ka kukanu ini ni ja yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa. Te ka jini guaꞌa ni naxa ni ka osaꞌa san neꞌu ni ja ni ka onduku san javaꞌa in in maa ni.
1TH 1:6 Maa ni, chi ka ndikin ni nagua ka saꞌa san vi nagua ni saꞌa ia Jitoꞌo, chi ni ka jantaꞌu ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios, te maa Espíritu ya saꞌa ja ka osii ini ni, visi ka tnaꞌa ni kuakuaꞌa tnundoꞌo.
1TH 1:7 Saa te ni kentakuei ni ja ka kuu ni in taniñu nuu ndiꞌi ñayiu ka kandija ja ka oo ñuu ja tnii Macedonia vi Acaya.
1TH 1:8 Chi ni jinkondee tnoꞌo maa Jitoꞌo nuu ndiꞌi ni, te ni jitenuu kuaꞌan nuu sava ka ñuu, te masu maintnoꞌo ni nuu ñuu ja tnii Macedonia vi Acaya, chi suni ndiꞌi ñayiu ka jini ja ka kandija guaꞌa ni ia Dios. Chi ni jitenuu nuu ndiꞌi ñuu, yun guaa sein, chi masu nini ka kuu ja vi kokaꞌan san.
1TH 1:9 Chi maa ñayiu yun ka ndakani naxa ni ka jantaꞌu ña ni nuu ni ka jakoto ña san vi naxa ni ka xndendoo ni chuꞌchi ni ja vi kondikin ni ia Dios teku ja kuu ya ia ndaa ja vi kunukuechi ni nuu ya,
1TH 1:10 te ka ndetu kaꞌnu ni Jesús ja kuu ya Seꞌe ia Dios ja ndajiokuiin ya ndee andivi. Te maa Dios kuu ia ni ndaxteku ya neꞌu ndiyi, te maa Jesús skaku niꞌnu ña jion nuu tnundoꞌo kaꞌnu tetniuu ia Dios ja vaji.
1TH 2:1 Te ja ka jini guaꞌa maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja nuu ni ka jakoto ña san, chi tu ni jakuei uun san,
1TH 2:2 chi ja ka jini maa ni ja visi ni ka nani ña ñayiu ñuu Filipo vi ndevaꞌa ndetnuni ni ka saꞌa ña jin san, su ni chituu ña ia Dios, te ni ka ndanindee san ja ni ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ya nuu ndiꞌi ni jin maꞌñu sagua kuakuaꞌa tnundoꞌo.
1TH 2:3 Chi tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo san, tu ni ka kaꞌan kueꞌe san, ni tu ni ka ndakani kueꞌe ini san, ni tu ni ka nduku san ja vi xndaꞌu ña san.
1TH 2:4 Chi suaꞌa ni ndiaꞌa guaꞌa ña maa ia Dios, te ni skuiso siki ña ya ja vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ya, te yun ka kaꞌan san. Su masu ka nduku san ja vi junkuaan ini ña ñayiu, chi ja junkuaan ini ña Dios, ia jito tnuni anuo.
1TH 2:5 Te ja ka jini maa ni ja tu ka nduku san ja vi kaꞌan san tnoꞌo vii ndevaꞌa, ni tu nagua ka tee san ja naxa vi niꞌi san xuꞌun. Dios kuu testiu.
1TH 2:6 Ni tu ka nduku san ja vi konee yiñuꞌu ñayiu nuu san, ni ja vi konee yiñuꞌu maa ni nuu san, ni ja vi konee yiñuꞌu inka ñayiu nuu san. Chi tu ka kaꞌan san ja vi koxnaꞌa ña san na in guaa kuu ja vi koxndiꞌni ña san, visi kuu vi kakan san, chi tee ni chitniuu ña Jesukristu ka kuu san.
1TH 2:7 Su saa suaꞌa ka kaꞌan luu san jin ni, na kuinio in nana ja vii ndevaꞌa jito ña seꞌe kueli ña.
1TH 2:8 Te ka kutoo ndevaꞌa ña san jin ndiꞌi ni, yun guaa masu maintnoꞌo ka kaꞌan san ja vi kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ni, chi vi suni ka kaꞌan san vi soko san maa san ja jaꞌa ni, chi ka kaꞌan too ndevaꞌa ña san.
1TH 2:9 Chi ka ndakaꞌan maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, naxa ni ka osatniuu san ja ni ka ojani ini ndevaꞌa san naxa vi niꞌi san ja vi koteku san. Te ni ka osatniuu san nduu vi ñuu, nagua ja ma vi koxnaꞌa ña san na in guaa kuu jin in in ni nuu ka kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
1TH 2:10 Maa ni ka kuu testiu san vi suni ia Dios ja ni ka osaꞌa vii ka osaꞌa vaꞌa san vi ni ka osaꞌa ndaa san nuu ni ka oo san jin ni ja ka kandija ni, te tu na kuechi ka tavi san.
1TH 2:11 Suni ka jini maa ni ja ka kuu san na kuinio in tata yua jin seꞌe ja ka xteku ña san vi ka ndasaꞌa sii ini ña san jin in in ni.
1TH 2:12 Te suni ka xtaku san ja vi kaka ndaa ni, nagua junkuaan ini Dios, ia ndakana ña ja vi koo nuu yeꞌe tajan nuu tatnuni ya.
1TH 2:13 Te yun guaa siun ni ka ndakuantaꞌu san nuu ia Dios, chi nuu ni ka onini ni tnoꞌo vaꞌa ya ja ni ka kaxtnoꞌo san, te ni ka jantaꞌu ni, su masu na kuinio ja tnoꞌo ñayiu ñuyiu kuu, chi vi na kuinio ja vi maa ia Dios ni kaꞌan, te ja ndaa ndija ja tnoꞌo maa ya kuu. Te tnoꞌo ya satniuu ini anu in in ni ja ka kandija ni.
1TH 2:14 Su in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, chi inuu ni tnundoꞌo ni ka tnaꞌa ni jin ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo ia Dios ja ka oo taka ñuu ja tnii Judea ja ka kandijai Jesukristu. Chi kuakuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa ni nuu ndaꞌa ñayiu ñuu ni, te suni saa kuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa tee yun nuu ndaꞌa ñayiu ñuu san judio.
1TH 2:15 Te ñayiu judio yun ni ka jaꞌni Jitoꞌo Jesús, vi suni ni ka jaꞌni tee ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa. Te suni ni ka skunu ñai jin maa san. Te tu ka junkuaan ini ia Dios, te ka ndakoi siki ndiꞌi ñayiu.
1TH 2:16 Te tu ka jandetui ja vi kaxtnoꞌo san nuu ñayiu sava ka ñuu ja naxa vi kaku niꞌnui. Te ja siun ka saꞌi, te ka skaya kuaꞌa kai yika kuechi. Su vitna te vaji tnundoꞌo kaꞌnu ja tetniuu ia Dios siki.
1TH 2:17 Su sein, vi ñani vi kuaꞌa, chi visi siin siin ka oo ndee saa tiempu yaꞌa, ja tu kuu vi kondiaꞌa tnaꞌo, su siun ni ka ñuꞌu ini ña san. Te ka nduku ndee ndevaꞌa san ja jakuei san nuu ka oo ni, chi ka ndioo ndevaꞌa ini san ja vi ndakuni ña san.
1TH 2:18 Te yun guaa ni ka kuini san jakuei san. Te maa san ja kuu san Pablo, chi vi ja ndaa ja ni kuini san ja jaa san in jichi vi inka jichi, su Tachi ni jasi ichi.
1TH 2:19 Chi ja jaꞌa maa ni ja ka kandija ni kuu ja ka ndetu kaꞌnu san, vi ka osii ini san, te vi niꞌi san jayiñuꞌu nuu Jitoꞌo Jesús ore ndii ya.
1TH 2:20 Janjaan. Ja jaꞌa ndiꞌi maa ni kuu ja ka oo san jin jayiñuꞌu vi ka osii ini san nuu ia Dios.
1TH 3:1 Te yun kuu ja tu ni ka kundee ka ini san ja ma vi ndakuni ña san, te ni ka ndakani ini san ja vi kendoo ni maa san ñuu Atenas.
1TH 3:2 Te ni ka tetniuu san ñanio Timoteo ja jinokuechi de nuu ia Dios, vi ja ka satniuu in ni san jin de ja ka xtutenuu san tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, nagua ja ndataa de tnoꞌo ndee ini vi xteku ña de ja vi koyutnu ni jin tnoꞌo ka kandija ni,
1TH 3:3 nagua ja ni in ni ma koxndiꞌi ndevaꞌa ña tnundoꞌo yaꞌa, chi ja ka jini maa ni ja saa vi ndoꞌo vi tnaꞌo ja ka kandijao.
1TH 3:4 Chi ja ni ka okaꞌan san tnoꞌo yaꞌa nuu ni ka oo, ja vi tnaꞌo kuaꞌa tnundoꞌo, te saa ni kuu, su ja ka jini maa ni.
1TH 3:5 Te yun guaa tu ni kundee ka ini san, te ni tetniuu san Timoteo ja kakan tnoꞌo de naxa ka jika ni jin tnoꞌo ka kandija ni, te kaxtnoꞌo de nuu san, chi yuꞌu san ja kana saa xndaꞌu ña Tachi, te junkuei ni nuu jakueꞌe, te ma jiniuꞌu tniuu ni ka saꞌa san.
1TH 3:6 Su vitna ni ndajaa Timoteo ja ni jaa de nuu ka oo ni ñuu Tesalónica, te ndakani guaꞌa de naxa ka kandija ni vi ka kaꞌan too tnaꞌa ni. Te kachi de ja siun ni ka ndakaꞌan ndevaꞌa ña ni vi ka ndioo ini ni ja vi ndakuni ña ni. Te suni saa ni sein, chi ka kuini san ja vi ndakuni ña san.
1TH 3:7 Te yun kuu ja ka ndusii ini ndevaꞌa san, vi ñani vi kuaꞌa, ja jaꞌa ja ka kandija guaꞌa maa ni, visi kuaꞌa tnundoꞌo ka ndoꞌo ka tnaꞌa san yaꞌa.
1TH 3:8 Su vitna te ni ka nukuꞌun ndee ini san, chi ni ka jini san ja ka oo yutnu ni nuu Jitoꞌo.
1TH 3:9 Te ka kusii ndevaꞌa ini san ja jaꞌa ni, ja vini tu ka niꞌi ka san na tnoꞌo vi kaꞌan san ja vi ndakuantaꞌu san nuu ia Dios ja jaꞌa ndiꞌi ni ja ka kusii ini san nuu ya.
1TH 3:10 Te nduu vi ñuu ka ndakuatu san nuu ia Dios, te ni tu ka jinkuiin san ja ka jikan san nuu ya ja na kune ya ichi ja vi ndakuni tnaꞌo, te vi chituu ña san nagua ka jaꞌni ka ña jin tnoꞌo ka kandija ni.
1TH 3:11 Te suni ka jikan san ja maa Tata Jaꞌnuo vi Jitoꞌo Jesukristu na chituu ña ya ja jakuei san vi jakoto ña san.
1TH 3:12 Te maa Jitoꞌo na saꞌa ya ja ndi joo ndi joo vi kaꞌan too tnaꞌa guaꞌa ka in in maa ni vi jin ndiꞌi ñayiu, suni nagua ka kaꞌan too ña san jin ndiꞌi maa ni.
1TH 3:13 Te na saꞌa ya ja vi koo yutnu anu ni, te vi koo vii ni ja tu na kuechi vi kotavi ni nuu Tata Jaꞌnuo nuu vi ndajiokuiin Jitoꞌo Jesukristu jin ndiꞌi ñayiu vii ya.
1TH 4:1 Vitna vi ñani vi kuaꞌa, te ka jikan taꞌu san vi ka xteku ña san tnoꞌo yaꞌa jin sivi maa Jitoꞌo Jesús, ja vi kaka ndaa ni nagua junkuaan ini maa ia Dios, nagua ni ka kutuaꞌa ni ja ni ka kaxtnoꞌo san nuu ni, te saa vi kosaꞌa ni in kiuu in kiuu ka.
1TH 4:2 Chi ka jini guaꞌa ni na ichi ni ka taa san jin tniuu ni chitniuu ña Jitoꞌo Jesús.
1TH 4:3 Chi ja kuini ia Dios kuu ja vi koo vii ni nuu ya, te ma vi chitnaꞌa ni jin inka ñayiu.
1TH 4:4 Te in in ni vi kuni ni vi konevaꞌa ni ñasiꞌi mamaa ni, te vi koo vii ni jin ña nuu ia Dios, te vi konee yiñuꞌu nuu tnaꞌa ni.
1TH 4:5 Ma vi kojioꞌo ni ja vi saꞌa ni jakueꞌe jin yiki kuñu ni, nagua ka saꞌa ñayiu tu ka jini ia Dios.
1TH 4:6 Te ni in ni ma vi saꞌa ni jakueꞌe jin ñani ni ja vi xndaꞌu ni de, chi tetniuu maa Jitoꞌo tnundoꞌo kaꞌnu ja jaꞌa ndiꞌi yaꞌa, nagua ja ni ka kaꞌan san vi ni ka chindetu ña san.
1TH 4:7 Chi tu ni ndakana ña ia Dios ja vi koo tneꞌo, chi ni ndakana ña ya ja vi koo vio nuu ya.
1TH 4:8 Te yun kuu ja na in skexiko tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo san yaꞌa, te masu skexikoi ni in ñayiu, chi skexikoi maa Dios, ia ni taa Espíritu ya ja ka oo jion.
1TH 4:9 Su inka tnoꞌo kuu ja vi kaꞌan too tnaꞌo jin ñanio. Tu nini ka kuu ja tee san tnoꞌo yaꞌa, chi ja ni ka kutuaꞌa maa ni nuu ia Dios ja vi kaꞌan too tnaꞌa ni jin in in ñanio.
1TH 4:10 Te saa ka kaꞌan too ni ñanio ja ka oo ndiꞌi ñuu ja tnii Macedonia. Su ka jikantaꞌu san, vi ñani vi kuaꞌa, ja in in kiuu vi kaꞌan too tnaꞌa guaꞌa ka ni.
1TH 4:11 Su inka kuu ja vi nduku ndee ni ja vi koo mani ni jin inka ñayiu, te vi kosaꞌa ni tniuu maa ni, te vi kosatniuu ni jin ndaꞌa ni nagua ni ka tatnuni san.
1TH 4:12 Saa nagua ja vi konee yiñuꞌu ñayiu tu ka kandija ia Dios nuu ni, te ma vi koto niꞌni ni ndaꞌa inka ñayiu.
1TH 4:13 Te ka kuini san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi kuni ni naxa kokuu jin ñayiu ni ka jiꞌi, nagua ja ma vi kokusuchi ini ni, nagua ka saꞌa sava ka ñayiu ja tu ka ndetu kaꞌnui ja vi ndateku ndiyi.
1TH 4:14 Chi ka kandijao ja ni jiꞌi Jesús, te ni ndateku ya, te suni saa ni ka kandijao ja ndaxteku ia Dios ñayiu ni ka jiꞌi ja ni ka kandijai Jesús, te vi koi jin ya.
1TH 4:15 Su yun kuu ja ka kaꞌan san tnoꞌo ni kaxtnoꞌo maa Jitoꞌo, ja yoon ja ka teku nio guaa ndee kiuu ndii maa Jitoꞌo, chi ma vi kakoxnoꞌo nuu ñayiu ni ka jiꞌi,
1TH 4:16 chi ndee andivi ndii maa Jitoꞌo jin tnoꞌo ja tatnuni ya. Vi kana jaa ia kuu kaꞌnu ka nuu ia ka jinokuechi nuu Dios, te tiuu ya trompeta maa ia Dios, te xtnañuꞌu ka ndiyi ja ni ka kandija Kristu vi ndateku.
1TH 4:17 Yun te yoon ja ka teku nio ñuyiu yaꞌa, chi vi sanaa ni, te ndakueio jin ñayiu ni ka ndateku yun nuu viko, te yun vi nukuntnaꞌo jin maa Jitoꞌo ndee andivi. Te yun vi koo jin maa Jitoꞌo nikuii nikani.
1TH 4:18 Nuu saa te vi ndakuñaꞌa nuu tnaꞌa ni tnoꞌo ndee ini jin tnoꞌo yaꞌa.
1TH 5:1 Su ja jaꞌa kuia axi kiuu ja ndii Jitoꞌo Jesús, masu nini kuu ja vi tee san nuu in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa.
1TH 5:2 Chi ja ka jini guaguaꞌa maa ni ja sanaa ni, te kenta kiuu ja ndii maa Jitoꞌo, nagua saꞌa in kuiꞌna ja sanaa ni, te kiuu ja suꞌu tnoꞌo jakuaa.
1TH 5:3 Chi nuu ka kaꞌan ñayiu ja oo jamani, te tu saꞌun nagua kuu, yun te vi sanaa ni, te kii ja xnaa ña jin, te tu na ichi ja kaku niꞌnui, na kuinio in ñasiꞌi ja vi sanaa ni, te jaꞌnde ndevaꞌa chii ña nuu kaku lulu ña.
1TH 5:4 Su maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, chi masu ñunee ka oo ni, nagua ja ma kokuu in kiuu sanaa nuu ndii Jitoꞌo, na kuinio in kuiꞌna ja sanaa ni, te kiuu ja suꞌu.
1TH 5:5 Chi ndiꞌi maa ni ka oo nuu yeꞌe, ja kuu tnoꞌo nduu, te masu ka oo ni jin tnoꞌo jakuaa ja kuu ñunee.
1TH 5:6 Te yun kuu ja ma vi kokusun inio nagua ka saꞌa sava ka ñayiu, chi na vi kondito, te na vi kuiꞌnu ndaa inio,
1TH 5:7 chi na in kixin, te kixin tnoꞌo jakuaa, te na in jiꞌi ndixi, te jini tnoꞌo jakuaa.
1TH 5:8 Su yoon, chi tnoꞌo nduu ka jikao, te na vi kuiꞌnu inio, te na vi kasi niꞌnuo mao jin in saꞌun kaa ja kuu ja ka kandijao vi ja ka kaꞌan too tnaꞌo, na kuinio in soldado, te na vi kuiꞌnuo in ixini kaa ja kuu ja ka ndetu kaꞌnuo ja vi kaku niꞌnuo.
1TH 5:9 Chi tu ni jani ña ia Dios ja tetniuu ya tnundoꞌo sikio, chi ja skaku niꞌnu ña ya jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu.
1TH 5:10 Te maa Jesukristu ni jiꞌi ja jaꞌo nagua ja vi koo jin ya, te tu ni ja saꞌi, visi ja ka kixion ja ni ka jiꞌo axi ka ndito ja ka tekuo.
1TH 5:11 Yun guaa vi kondasaꞌa sii ini tnaꞌa in in ni, te vi kondakuñaꞌa nuu tnaꞌa ni tnoꞌo ndee ini, nagua ja ka saꞌa ni.
1TH 5:12 Te ka jikantaꞌu san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi konee yiñuꞌu ni nuu ñayiu ka satniuu neꞌu maa ni, chi ka janu ichi ndaa ñai vi ka xteku ñai nuu tnoꞌo maa Jitoꞌo.
1TH 5:13 Te yun guaa vi konee yiñuꞌu ndevaꞌa ni nui vi vi kaꞌan too ni jin ja jaꞌa tniuu ka saꞌi. Te vi koo mani in in maa ni.
1TH 5:14 Suni ka jikantaꞌu tuku san, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi kokuu xeen ni nuu ñayiu inu kuꞌndu, te vi ndasaꞌa sii ini ni ñayiu ni ka ndayuꞌu jin tnoꞌo ka kandijai, te vi chituu ni ñayiu inu vita, te vi kuandee ini ni jin ndiꞌi ñayiu.
1TH 5:15 Vi koto ni maa ni ja ni in ni ma vi ndaxndenaa ni ñayiu na jakueꞌe ni ka saꞌa ñai, chi suaꞌa vi nduku ndee ni ja siun ni vi kosaꞌa ni javaꞌa jin in in maa ni vi jin ndiꞌi ñayiu.
1TH 5:16 Te siun ni vi kosii ini ni.
1TH 5:17 Te ma vi junkuiin ni ja vi ndakuatu ni.
1TH 5:18 Vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios ja jaꞌa ndiꞌi ni nagua ni kuu. Chi yaꞌa kuu ja kuini maa ya ja vi saꞌa ni ja ka kandija ni Jesukristu.
1TH 5:19 Te ma vi junkani ni tniuu saꞌa maa Espíritu ia Dios.
1TH 5:20 Te ma vi skexiko ni tnoꞌo ja ka kaꞌan ñayiu ka ndakani tnoꞌo ia Dios.
1TH 5:21 Chi vi koto tnuni ni ndiꞌi tnoꞌo ka kaꞌin, te vi tavaꞌa ni tnoꞌo guaꞌa.
1TH 5:22 Te vi kujioo ni nuu ndiꞌi kuiti jakueꞌe.
1TH 5:23 Te ka ndakuatu san nuu maa Dios, ia mani ini, ja na ndasavii ndiꞌi ña ya, ja vi kokuu ni ñayiu vii nuu ya, te na tavaꞌa ya ndiꞌi kuiti ndee ini ndee anu ni vi yiki kuñu ni, ja ma vi kotavi kuechi nuu ndii maa Jitoꞌo Jesukristu.
1TH 5:24 Chi ia ndaa kuu ia ni kana ña jin ni, te skunkuu ya ndiꞌi yaꞌa.
1TH 5:25 Vi ndakuatu ni ja jaꞌa in in san, vi ñani vi kuaꞌa.
1TH 5:26 Vi ndakaꞌan tnoꞌo tnaꞌa ni jin ndiꞌi ñanio nuu ka ndututu ni, te vi ndatnii ndaꞌa tnaꞌa ni.
1TH 5:27 Te skuiso siki ña san nuu maa Jitoꞌo ja vi ndakaꞌu ni tutu yaꞌa nuu ndiꞌi ñanio.
1TH 5:28 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na koto na kuni ña ya jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
2TH 1:1 Maa san kuu Pablo, ka tee san tutu yaꞌa jin Silvano vi Timoteo nuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu Tesalónica ja ka oi jin Tata Jaꞌnuo vi Jitoꞌo Jesukristu.
2TH 1:2 Te maa Tata Jaꞌnuo vi Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña, te vi koo ni jin jamani ya.
2TH 1:3 Kuini ja siun ni vi kondakuantaꞌuo nuu ia Dios ja jaꞌa in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, te oo guaꞌa ja vi saꞌo, chi ndi joo ndi joo ka kandija guaꞌa ka ni, vi ndiꞌi ni ka kaꞌan too tnaꞌa guaꞌa ka ni jin in in ni.
2TH 1:4 Yun kuu ja ka kusii ini ndevaꞌa san, te ka kaꞌan guaꞌa san ja jaꞌa ni taka nuu ka ndututu ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo ia Dios ja inu kaꞌnu anu ni jin tnoꞌo ka kandija ni, chi ni ka kundee ini ni ndiꞌi nuu ka ndakoo ñayiu siki ni, vi nuu ka tnaꞌa ndevaꞌa ni tnundoꞌo.
2TH 1:5 Te yaꞌa xneꞌe ja oo ndaa naxa saꞌa ia Dios jin in ion, nagua ja vi kokuu ni ñayiu guaꞌa ja kiukuei ni nuu tatnuni maa ya, te yun kuu ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo.
2TH 1:6 Chi ia ndaa kuu Dios, te tetniuu ya tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu ka saꞌa ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo.
2TH 1:7 Su maa ni ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo vitna, chi vi ndatatu ni nuu tnundoꞌo, te suni saa ni sein, nuu ndii maa Jitoꞌo Jesús ndee andivi jin ia ndakui ndevaꞌa ja ka jinokuechi nuu Dios.
2TH 1:8 Te ndii Jesús jin ñuꞌu ja kuñaꞌa ya tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu tu ni ka ndakuni ia Dios, te ni tu ni ka jantnoꞌi tnoꞌo vaꞌa maa Jitoꞌo Jesukristu.
2TH 1:9 Te yun vi kotnaꞌi tnundoꞌo nikuii nikani ja vi nai, te ma vi koi nuu maa Jitoꞌo Jesús nuu yeꞌe tajan ya jin jakaꞌnu ya.
2TH 1:10 Te saa kokuu kiuu ja ndii ya, nagua ja na koo jayiñuꞌu nuu ya jin maꞌñu sagua ñayiu maa ya, te vi saꞌu kuii kuiti ini ndiꞌi ñayiu ka kandija ya nuu vi kuni ya. Te neꞌu ñayiu yun vi koo maa ni, chi ni ka kandija ni tnoꞌo vaꞌa ja ni ka ndakani san nuu ni.
2TH 1:11 Te yun guaa siun ni ka ndakuatu san ja jaꞌa ndiꞌi maa ni, nagua ja na saꞌa ia Dios ja vi kokuu ni ñayiu guaꞌa ja ni kana ña ya, te na skunkuu ya jin jakaꞌnu ya ndiꞌi jaguaꞌa ka ndakani ini ni ja vi saꞌa ni, vi ndiꞌi tniuu ka saꞌa ni ja ka kandija ni.
2TH 1:12 Te saa nagua ja vi chiñuꞌu ña ñayiu jin maa Jitoꞌo Jesukristu ja jaꞌa in in ni, te suni vi niꞌi maa ni jayiñuꞌu jin maꞌñu sagua maa ya, chi ni chindee ni chituu ña ia Dios mao vi Jitoꞌo Jesukristu.
2TH 2:1 Vitna te na vi kaꞌon naxa kokuu kiuu ja ndajiokuiin maa Jitoꞌo Jesukristu ja vi ndanitnaꞌo jin ya. Te ka jikantaꞌu san nuu in in ni, vi ñani vi kuaꞌa,
2TH 2:2 ja ma vi sama ñama ini ni jin ja ka ndakani ini ni, te ni ma vi koyuꞌu ni nuu ja na in kaꞌan ja ni skuni ña Espíritu jin, te ni tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo nuu ni, ni nuu ka tee in tutu ja ka kaꞌan ja maa san ni ka tetniuu, nuu kaꞌan ja ja ni kenta kiuu ndajiokuiin Jitoꞌo.
2TH 2:3 Te ma vi kuandetu ni ja na in koxndaꞌu ña, chi ama ka ja kenta kiuu yun, te xtnañuꞌu ka vi koo kuaꞌa ñayiu vi ndakoo siki ia Dios, te ndatuu tee saꞌa jakueꞌe ndevaꞌa, tee ni jine taꞌu ja junaa de.
2TH 2:4 Chi jini uꞌu de ia Dios, te ndakoo de siki ndiꞌi kuiti ja ka xnani ñayiu dios, axi ja ka chiñuꞌu ñayiu, te vi ndee kundee de ja jinkoo de veñuꞌu kaꞌnu maa ia Dios, te saꞌa de ja vi na kuinio ja vi maa de kuu Dios.
2TH 2:5 ¿Te a tu ka naꞌa ni ja nuu ni ka oo jian, te ja ni okaꞌan san tnoꞌo yaꞌa?
2TH 2:6 Vitna te ja ka jini ni nagua kuu ja junkani ña jin de, su nuu jino maa kiuu ni jani ia Dios, te ndatuu tee kueꞌe yun.
2TH 2:7 Chi ja satniuu yuꞌu ndiꞌi jakueꞌe yaꞌa nuu ñuyiu vitna, su oo in ja junkani ña vitna, te guaa ndee nuu na xtajioo maꞌñu nuu oo maa.
2TH 2:8 Te yun kuu nuu vi ndatuu na in saꞌa jakueꞌe ndevaꞌa, te kaꞌni ña maa Jitoꞌo jin ja tiuu tachi ña ya, te xnaa ña ya jin ja yeꞌe niꞌnu nuu ndii ya.
2TH 2:9 Te kii tee saꞌa jakueꞌe ndevaꞌa yun, ja saꞌa de tniuu maa Tachi, chi kii de jin jakaꞌnu ja saꞌa de tniuu naꞌnu ja xndaꞌu de ñayiu.
2TH 2:10 Chi kuantniuu de ndiꞌi kuiti jakueꞌe nagua ja xndaꞌu de jin ñayiu kiꞌinkuei ja vi naa, chi tu ni ka kuini vi kuantaꞌui tnoꞌo ndaa naxa vi kaku niꞌnui.
2TH 2:11 Yun kuu ja ni jandetu ia Dios ja kii in jakaꞌnu ja xndaꞌu ña, nagua ja vi kandija ñayiu tnoꞌo tnoꞌo yun,
2TH 2:12 nagua ja saa, te ndiꞌi ñayiu ja tu ni ka kandijai tnoꞌo ndaa, chi saa suaꞌa ni ka junkuaan ini ja ni ka saꞌi jakueꞌe, te kiꞌinkuei ja vi tniuyaꞌui yika kuechi.
2TH 2:13 Su sein, chi kuini ja siun ni vi kondakuantaꞌu san nuu ia Dios ja jaꞌa in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa ja kutoo ndevaꞌa ña Jitoꞌo, chi ni kaji ña ia Dios ndee jaxtnañuꞌu ja vi kaku niꞌnu ni jin maꞌñu sagua ja ndasavii ña Espíritu ya vi ja ka kandija ni tnoꞌo ndaa.
2TH 2:14 Chi yaꞌa kuu ja ni kana ña ia Dios jin maꞌñu sagua tnoꞌo vaꞌa maa ya ja ni ka kaxtnoꞌo san, nagua ja kentakuei ni vi koo ni nuu yeꞌe tajan maa Jitoꞌo Jesukristu.
2TH 2:15 Yun kuu ja vi koo yutnu ni, vi ñani vi kuaꞌa, te vi konaꞌa guaꞌa ni tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo san, visi kuu tnoꞌo ni ka kaꞌan san axi tutu ja ni ka tetniuu san.
2TH 2:16 Su maa Jitoꞌo Jesukristu vi maa Tata Jaꞌnuo, ia luu ini ja kutoo ña ya, te taa ya ja ka osii inio nikuii nikani, vi taa ya javaꞌa ja ka ndetu kaꞌnuo.
2TH 2:17 Te na saꞌa ya ja vi kosii ini anu ni vi na saꞌa yutnu ña ya jin ndiꞌi tniuu guaꞌa ja ka saꞌa ni vi tnoꞌo guaꞌa ja ka kaꞌan ni.
2TH 3:1 Su jasandiꞌi, vi ñani vi kuaꞌa, kuu ja vi kondakuatu ni ja jaꞌa ndiꞌi san, nagua ja na kutenuu ñama tnoꞌo vaꞌa maa Jitoꞌo, te na vi konee yiñuꞌu ñayiu nuu tnoꞌo ya, nagua ni ka saꞌa maa ni.
2TH 3:2 Suni vi kakantaꞌu ña ni ja na vi kaku niꞌnu san nuu ndaꞌa ñayiu kueꞌe ja ka saꞌa janeꞌe jayichi, chi masu ndiꞌi ñayiu ka kandija.
2TH 3:3 Su ia ndaa kuu maa Jitoꞌo, te saꞌa ya ja vi koo yutnu ni, vi tavaꞌa ña ya nuu jakueꞌe.
2TH 3:4 Chi ka kukanu ini san Jitoꞌo ja ka saꞌa ni nagua ni ka tatnuni san, te saa ni vi kosaꞌa ni.
2TH 3:5 Te maa Jitoꞌo na kanu ichi ña ya ja vi kokutoo ni ia Dios nagua kutoo ña maa ya, te vi kuandee ini ni nuu tnundoꞌo nagua ni jandee ini Jesukristu.
2TH 3:6 Vitna te ka tatnuni san nuu ni, vi ñani vi kuaꞌa, jin sivi maa Jitoꞌo Jesukristu, ja vi kujioo ni nuu ndiꞌi ñanio inu kuꞌndu, te tu ka saꞌa de nagua ni ka kaxtnoꞌo san nuu ni.
2TH 3:7 Chi ka jini maa ni naxa ni ka osaꞌa san nuu ni ka oo, te saa ni vi kosaꞌa ni. Sein, chi tu ni ka okuꞌndu san nuu ni ka oo,
2TH 3:8 ni tu ni ka ojaa uun san xtaa ni in ñayiu ja tu ni ka otniuyaꞌu san, chi ni ka osatniuu san nduu vi ñuu, visi ni ka okutnuu ndevaꞌa san, nagua ja ma vi koxnaꞌa san ni in ni.
2TH 3:9 Saa ni ka osaꞌa san. Su masu ja ma kuu vi kakan san ja vi chituu ña ni, chi kuu, su yaꞌa ni ka osaꞌa san nagua ja vi kokuu san in taniñu ja vi kondikin ni vi saꞌa ni.
2TH 3:10 Chi suni nuu ni ka oo san jin ni jian, ni ka tatnuni san yaꞌa: Na in ñayiu tu kuini ja satniuu, te suni ma kai xtaa.
2TH 3:11 Chi ka onini san tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ja neꞌu maa ni ka oo ñayiu inu kuꞌndu ja tu ka satniuu saꞌuin, te yaꞌa yun ni ka kiundui nuu tniuu inka ñayiu.
2TH 3:12 Ka tatnuni san vi ka xteku san ñayiu yun jin sivi maa Jitoꞌo Jesukristu ja na vi satniuu sii ini, te na vi niꞌi mai ja vi kaa ja vi koꞌi.
2TH 3:13 Te maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ma vi kuita ni ja vi kosaꞌa ni javaꞌa.
2TH 3:14 Su nuu ja na in tu jantnoꞌo tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo san nuu tutu yaꞌa, te vi kondiaꞌa ni na ñayiu kui, te ma vi nitnaꞌa ka ni jin, nagua ja na kukanoi.
2TH 3:15 Su ma vi kuni uꞌu ni jin, chi suaꞌa vi xteku ni jin ja in ñanio in kuaꞌo kui.
2TH 3:16 Te maa Jitoꞌo, ia mani ini, na taa ya jamani ya, ja siun ni vi koo jin ni vi jin ndiꞌi nani guaa kuu. Te maa Jitoꞌo na koo jin ndiꞌi ni.
2TH 3:17 Te jin ndaꞌa maa san ja kuu san Pablo tee san tnoꞌo yaꞌa, ja ndakan tnoꞌo ña san, ¿a kukueni ka oo ni? Te saa ni tee san nuu ndiꞌi tutu san vi ni saꞌa san firma san.
2TH 3:18 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na koto na kuni ña ya jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
1TI 1:1 Maa san kuu Pablo, tee ni chitniuu ña Jesukristu, chi ni tatnuni Dios, ia skaku niꞌnu ña jion, jin Jesukristu, ia ka ndetu kaꞌnuo ja ndajiokuiin ya in kiuu.
1TI 1:2 Te tee san tutu yaꞌa nuu maa ni, vi Timoteo, ja kuu ndaa kuiti ni na kuinio seꞌe ni skuaꞌnu san, chi ni kandija ni. Te Tata Jaꞌnuo jin ia Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña ya jin ni, te koo ni jin jandaꞌu ini ya vi jamani ya.
1TI 1:3 Te ja ni jikantaꞌu san nuu ni ama ka ja kee san kiꞌin san ñuu Macedonia ja kendoo ni ñuu Éfeso jian, te kaxtnoꞌo ni nuu sava ñayiu jian ja ma vi kaxtnoꞌi inka tnoꞌo siin ja kuu tnoꞌo xndaꞌu ña.
1TI 1:4 Te ni ma vi kondikin kuentu naxa ni ka osaꞌa ndi tata jaꞌnui ja ka kaꞌan ñayiu, chi nani ja skaxin tnaꞌa ñai kuu. Te tnoꞌo yaꞌa, chi tu chituu ña ja vi skunkuu guaꞌi nagua kuini ia Dios ja vi kandijai, te saa skuiso siki ña san vitna.
1TI 1:5 Te yaꞌa tatnuni san, chi kuini san ja vi kaꞌan too tnaꞌa ndaa ñayiu jin in anu vii in anu vaꞌa, vi na vi ndakani vaꞌa ini, te na vi kandija ndai ia Dios.
1TI 1:6 Su sava ñayiu, chi ni ka kujioi nuu tnoꞌo yaꞌa, te ni noꞌo ni tnoꞌo vasa ja tu jiniuꞌu ka kaꞌin.
1TI 1:7 Te ka kuini ja vi kokui tee ka kaxtnoꞌo Ley Moisés, su vi ni mai tu ka jinkuiꞌnu ini na tnoꞌo ka kaꞌin vi naxa kei tnoꞌo ka kaxtnoꞌi yun ja vi ka kukanu ini ndevaꞌi.
1TI 1:8 Su ka jini ndao ja Ley Moisés, chi tnoꞌo guaꞌa kuu nuu ja na vi kuantniuu ndao nagua kuini maa ia Dios.
1TI 1:9 Te na vi ndakunio ja Ley yun, chi masu ni junkoo ja jaꞌa ñayiu ndaa, chi ni junkoo ja kaꞌnde kuechi ñayiu ka jiso kava ña jin ia Dios, vi ñayiu inu soꞌo ndevaꞌa, vi ñayiu ka saꞌa janeꞌe jayichi, vi ñayiu ka saꞌa yika kuechi, vi ñayiu tu ka yindei ka yititi nuu ia Dios, vi ñayiu ka kaneꞌe siki ia Dios, vi ñayiu ka jaꞌni yuai vi ñayiu ka jaꞌni siꞌi, vi ndiꞌi ñayiu ka jaꞌni ndiyi,
1TI 1:10 vi ñayiu ka saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, vi suni teyii ja ka saꞌa kuechi ñuyiu jin ndisa teyii, vi ñayiu ka suꞌu inka ñayiu ja vi xiko ñai, vi ñayiu ka kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo, vi ñayiu ka kee yuꞌu te tu ka skunkui, vi nani kuu inka ja ka saꞌa ñayiu ja tu kintnaꞌa jin tnoꞌo ndaa ja ka kaxtnoꞌo nui.
1TI 1:11 Te yaꞌa kuu tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja yeꞌe niꞌnu nuu ñayiu, chi luu ndevaꞌa ini ya, te ni skuiso siki ña ya jin san ja kaxtnoꞌo san tnoꞌo ya nuu ñayiu.
1TI 1:12 Te ndakuantaꞌu san nuu Jitoꞌo Jesukristu ja ni ndataa ya jandakui san, te ni ndakaji ña ya, chi jini ya ja skunkuu san, te ni jani ña ya jin san ja xtutenuu san tnoꞌo ya.
1TI 1:13 Te visi ama ka ni okaneꞌe san siki ya, te ni osondikin san ñayiu ka kandija ya ja saꞌa san jakueꞌe jin, te ni onani san ya. Su visi ni saa, te ni kundaꞌu ini ña ia Dios jin san, chi chiaꞌan ka ja kandija san ya, te tu ni ojini san nagua ni osaꞌa san.
1TI 1:14 Su ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña Jitoꞌo Jesús jin san, te ni tetniuu ya javii javaꞌa ya siki san ja ni kandija guaꞌa san ya, te kaꞌan too san ñayiu nagua kutoo ña maa Jesukristu.
1TI 1:15 Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa kuiti, te kanuu ja ndiꞌi ñayiu vi kuantaꞌu tnoꞌo yaꞌa: ja Jesukristu ni kii ya ñuyiu ja skaku niꞌnu ya ñayiu nuu yika kuechi. Te maa san kuu tee viꞌi ka ni kaa san neꞌu ñayiu. Su visi ni saa, te ni skaku niꞌnu ña ya nuu yika kuechi san.
1TI 1:16 Su ni kundaꞌu ini ña Jesukristu jin san nagua ja xneꞌe ya maa ya ja ia kaꞌnu ndevaꞌa ini kuu ya, te kokuu san in taniñu nuu taka ñayiu ja vi kandijai ya, te vi kotekui nikuii nikani.
1TI 1:17 Te ndiꞌo na vi chiñuꞌo Rey, ia tatnuni nikuii nikani, chi masu ia naa ndoñuꞌu kuu ya, te ma kuu kunio ya jin nduchi nuo, te invaa ya kuu Dios, ia yeꞌe tajan nikuii nikani. Saa na kokuu.
1TI 1:18 Te tniuu yaꞌa guaa skuiso siki ña san jin ni, vi seꞌe Timoteo, ja skunkuu ni nagua ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo ni jiñaꞌa ia Dios ja jaꞌa ni, ja kaxtnoꞌo guaꞌa ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios, nagua saꞌa in tee jaxin tnaꞌa guaꞌa.
1TI 1:19 Te koyutnu ni jin tnoꞌo kandija ni, te ndakani vii ndakani vaꞌa ini ni, te ma saꞌa ni nagua ka saꞌa sava ñayiu ja tu ka ndakani vaꞌa ini, te yaꞌa yun ni ka jikai, na kuinio in barco ja yaꞌa yun ni tee ña ndute.
1TI 1:20 Te neꞌu ñayiu yaꞌa ka oo Himeneo vi Alejandro, te nduu tee yaꞌa ni ndasiaꞌa san de ndaꞌa Tachi, nagua ja na vi kutuaꞌa de ja ma vi kaneꞌe ka de siki ia Dios.
1TI 2:1 Te xteku ña san in tniuu kanuu ka ja vi kakan taꞌu ni nuu ia Dios, te vi ndakuatu ni nuu ya, suni vi kaꞌan ndaꞌu ni jin ya, te vi ndakuantaꞌu ni nuu ya ja jaꞌa ndiꞌi ñayiu.
1TI 2:2 Te vi kakan taꞌu ni ja jaꞌa tee ka tatnuni nuu ñuu vi ja jaꞌa ndiꞌi tee ka netniuu, nagua ja na vi kosii inio, te na vi koo jin tnoꞌo mani, nagua ja vi chiñuꞌu guaꞌo ia Dios, te na vi kosaꞌa vii vi kosaꞌa vaꞌo.
1TI 2:3 Chi yaꞌa kuu javaꞌa ja junkuaan ini Dios, ia skaku niꞌnu ña jion.
1TI 2:4 Chi kuini maa ya ja vi kaku niꞌnu ndiꞌi ñayiu, te kiukuei ja vi kuni tnoꞌo ndaa.
1TI 2:5 Chi invaa ni maa ya kuu Dios, te suni invaa ni ia inee in sagua maꞌñu Dios jin ñayiu, te suu ya kuu Jesukristu ja suni kuu ya teyii.
1TI 2:6 Te suu ya kuu ia ni soko maa ja ni tniuyaꞌu ya ja jaꞌa ndiꞌi ñayiu ja ni skaku niꞌnu ña ya, te yun ni xneꞌe ya maa ya ja ni ka jini ñayiu tniuu ni saꞌa ya kiuu ni jani maa ia Dios.
1TI 2:7 Te yun guaa ni kaji ña ia Dios ja xtutenuu san tnoꞌo ya nuu ñayiu, chi ni chitniuu ña maa Jesukristu, te kaxtnoꞌo san nuu ñayiu ja masu judio ka kui ja na vi kandija ndai. Te kaꞌan ndaa san, tu xndaꞌu san jin.
1TI 2:8 Te ja kuini san ja vi saꞌa ñayiu yii kuu ja ndeni nuu ni kuu ja ka ndakuatu de nuu ia Dios, te na vi kaneꞌe de ndaꞌa de jin anu vii in anu vaꞌa de. Te ma vi kokiti ini de, ni ma vi kotee tnaꞌa de.
1TI 2:9 Te saa ni ñayiu siꞌi, na vi kuiꞌnu vii vi kuiꞌnu vaꞌa ña jin in saꞌun kisaꞌu guaꞌa ña ja ma koo tnoꞌo kanoo. Te ma vi kuiꞌnu vixin ña ni ma vi ndioo ini ña ja vi kuiꞌnu ña saꞌun yaꞌu ndevaꞌa. Te ma vi ndaskutu vii ndevaꞌa ña xini ña ni ma vi chindee ña kaa vii ndevaꞌa ja kuu oro xini ña, ni ma vi kundeku ña yuu vii ndevaꞌa ja kuu perla.
1TI 2:10 Su na vi saꞌa ña in tniuu guaꞌa, nagua ka saꞌa ñasiꞌi ja ka chiñuꞌu ia Dios.
1TI 2:11 Te ñayiu siꞌi na vi kutuaꞌa ña vi kasi yuꞌu ña nuu ka skuaꞌa ña, te na vi kuanyuꞌu vi kuandetu ña nuu tee kaxtnoꞌo.
1TI 2:12 Chi ma kuandetu san ja in ñasiꞌi, te kokaxtnoꞌo ña, ni ma kotatnuni ña nuu teyii, chi na kasi yuꞌu ña, te na konini ña.
1TI 2:13 Chi xtnañuꞌu ka ni saꞌa Dios Adán, te nuu kuee ka ni saꞌa ya Eva.
1TI 2:14 Te masu Adán ni xndaꞌu ña koo, chi ñasiꞌi yun kuu ñaꞌa ni xndaꞌu ña ti, te ni kana kau ña nuu yika kuechi.
1TI 2:15 Su ñasiꞌi ja ka oo yii ña, na vi skaku vii vi skaku vaꞌa ña seꞌe ña, te kuu vi kaku ña, nuu ja ka kandija ndaa ña, te vi kondaꞌu ini ña jin tnaꞌa ña, te vi koo vii anu ña, te ma vi kokuu vixin ña.
1TI 3:1 Te tnoꞌo ndaa kuu tnoꞌo yaꞌa: ja ndee in tee ndioo ini ja kondiso tniuu de nuu ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios, te guaꞌa tniuu ndakani ini de ja saꞌa de.
1TI 3:2 Te tee kondiso tniuu yaꞌa na kokuu de in tee guaꞌa, nagua ja ma vi niꞌi ñayiu na in guaa vi kaꞌan kuechi siki de, te in vaa ni ñasiꞌi de na koo, te na kokuu de in tee niꞌnu ini, te na kokuu de in tee jini kaꞌnu niꞌnu maa, in tee ka nee yiñuꞌu ñayiu nuu de, in tee luu ini ja jantaꞌu de ñayiu kekuei ja vi ndoo veꞌe de, te ñama jinkuiꞌnu ini de ja kaxtnoꞌo de nuu ñayiu.
1TI 3:3 Te ma kokuu de in tee jini, te ni ma vi kokaxin tnaꞌa de jin ñayiu, te ma kojioꞌo de xuꞌun ja xndaꞌu de ñayiu naxa niꞌi uun de. Su na kokuu de in tee kaꞌnu ini, vi in tee vaꞌa ini.
1TI 3:4 Te kuni de tatnuni guaꞌa de nuu ñayiu veꞌe de, te skuaꞌa de seꞌe de ja vi kuantnoꞌi nuu de vi na vi konee yiñuꞌi nuu de.
1TI 3:5 Chi nuu ja in tee tu jini de naxa tatnuni guaꞌa de nuu ñayiu veꞌe maa de, te ma kuu ja kokoto guaꞌa de ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
1TI 3:6 Te ma kuu kokuu de in tee inka ni kiunduu jaa ichi ia Dios, chi nuu ja saa, te vatu ni kokuu teyii ndevaꞌa de, te kanakau de nuu tnundoꞌo nagua ni kanakau Tachi.
1TI 3:7 Te suni kanuu ja kokuu de in tee ja ka kaꞌan vii ka kaꞌan vaꞌa ña ñayiu tu ka skuaꞌa, nagua ja ma kendoo kanoo de, te ma kanakau de nuu ndaꞌa Tachi.
1TI 3:8 Te suni saa ni kaꞌan san nuu tee ka jinokuechi nuu ñayiu ka skuaꞌa, na vi kokuu de in tee ndaa, te ma vi saꞌa jani ini de, te ma vi koꞌo ndevaꞌa de vinu ja vi kojini de, ni ma vi kojioꞌo de xuꞌun ja vi xndaꞌu de ñayiu naxa vi niꞌi uun de.
1TI 3:9 Te na vi tavaꞌa de ndiꞌi tnoꞌo ni yiyuꞌu ndee janaꞌa, te ni ndaskuni ña ia Dios jion ja ni ka kandijao, te na vi ndakani vii vi ndakani vaꞌa ini de.
1TI 3:10 Te xtnañuꞌu ka vi koto tnuni ni de, te nuu ja ka jini ni ja tu na kuechi de, te kuu vi kunukuechi de nuu ñayiu ka skuaꞌa.
1TI 3:11 Te suni saa ni ñayiu siꞌi de, na vi kokuu ña in ñaꞌa ndaa, te ma vi kokaꞌan tnoꞌo ña siki inka ñayiu. Su na vi kaꞌnu niꞌnu ña maa ña, te na vi skunkuu ña ndiꞌi tnoꞌo ka kaꞌan ña ja vi saꞌa ña.
1TI 3:12 Te tee ka jinokuechi nuu ñayiu ka skuaꞌa, na vi koo invaa ni ñasiꞌi de, te na vi tatnuni guaꞌa de nuu seꞌe de vi nuu ñayiu veꞌe de.
1TI 3:13 Chi tee ka jinokuechi ja ka saꞌa guaꞌa de tniuu ni ka teku tniuu de, te kentakuei de vi niꞌi de jayiñuꞌu nuu ñayiu, saa te vi kukanu ini ka de ja ka kandija guaꞌa de Jesukristu.
1TI 3:14 Tee san tnoꞌo yaꞌa nuu ni, visi ja oo yatni ja jaa san ja koto ña san.
1TI 3:15 Su nuu ja na kokuu kuee ka san, te ja jini ni naxa kosaꞌa guaꞌa ni nuu ñayiu ka skuaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios, ja ka kui veñuꞌu maa ia Dios teku, te ñayiu yun ka kuu siꞌin ndee ja ka ndisoi ndiꞌi tnoꞌo ndaa.
1TI 3:16 Ja ndaa ja kaꞌnu kuu tnoꞌo ni oyuꞌu ndee janaꞌa ja ka kandijao: Ni xneꞌe Dios maa ya nuu ni kuu ya teyii, Te Espíritu ia Dios kaxtnoꞌo ja oo guaꞌa ndiꞌi tniuu ni saꞌa ya. Te ni ka jini ia ka jinokuechi nuu Dios ja saa ni kuu. Te ni jitenuu tnoꞌo ya nuu ñayiu ñuyiu. Te ni ka kandija sava ñayiu nii ñuyiu tnoꞌo ya. Te mandaa ya kuanoꞌo ya andivi.
1TI 4:1 Su ni kaxtnoꞌo kaji Espíritu ia Dios ja kiuu sandiꞌi, te kuaꞌa ñayiu vi ndakaka yata nuu tnoꞌo ka kandijai, te vi kondikin tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu jantniuu ña espíritu ja xndaꞌu ña, vi ja ka kaxtnoꞌo tnoꞌo maa Tachi.
1TI 4:2 Te vi tanui tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu ka saꞌa jani ini ja ka xndaꞌu ña, chi ja ni ka jija niꞌnui jin jakueꞌe ka ndakani ini.
1TI 4:3 Te ka kaꞌin ja kuechi kuu ja vi kuaka tnaꞌa ñayiu. Te suni ka kaꞌin ja oo sava nuu ndei ja ma kuu vi kaa ñayiu, visi maa ia Dios ni saꞌa ja vi kaa ñayiu ka kandija ya ja ni ka jini tnoꞌo ndaa ya, nuu ka ndakuantaꞌui nuu ya, te ka jai.
1TI 4:4 Chi ndiꞌi ja ni saꞌa Dios oo guaꞌa, te tu na in ndei ja skexiko nuu ja ndakuantaꞌuo nuu ia Dios, te kao.
1TI 4:5 Chi jin tnoꞌo maa ia Dios vi jin ja ndakuatuo, te nduvii ndei yun.
1TI 4:6 Te nuu ja kaxtnoꞌo ni tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu ka kandija, te kokuu ni in tee jinokuechi guaꞌa nuu Jesukristu, chi kuaꞌnu ni jin tnoꞌo ni kandija ni vi jin tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni ka kaxtnoꞌo nuu ni, te ndikin ni.
1TI 4:7 Su ma konini ni kuentu ja ka ndakani ñayiu ñuyiu vi tnoꞌo vasa ja tu jiniuꞌu, te saꞌa tuaꞌa guaꞌa ni maa ni ja chiñuꞌu ni ia Dios.
1TI 4:8 Chi ja saꞌa tuaꞌa guaꞌo jin yiki kuñuo ja koo ndakui, te joo ni jiniuꞌu. Su nuu ja saꞌa tuaꞌa guaꞌo mao ja chiñuꞌo ia Dios, te yun guaa jiniuꞌu nuu ndiꞌi. Chi nuu ja vi saꞌo siun, te ni kee yuꞌu ia Dios ja vi koo vaꞌo nuu ñuyiu yaꞌa vi nuu ndajinokueio nuu oo maa ya.
1TI 4:9 Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa kuiti, te kanuu ja ndiꞌi ñayiu vi kuantaꞌu.
1TI 4:10 Te ja jaꞌa yaꞌa kuu ja ka satniuo vi ka tnaꞌo tnundoꞌo, chi ka ndetu kaꞌnuo ia Dios teku ja kuu ya ia skaku niꞌnu ndiꞌi ñayiu ñuyiu, te kanuu ka ja skaku niꞌnu ya ñayiu ka kandija ya.
1TI 4:11 Tnoꞌo yaꞌa kuu ja kanuu ja tatnuni ni nuu ñayiu vi kaxtnoꞌo ni nui.
1TI 4:12 Ma kuandetu ni ja vi skexiko ña ñayiu ja tee lule kuu ni, chi suaꞌa kokuu ni taniñu nuu ñayiu ka kandija tnoꞌo vaꞌa ia Dios jin tnoꞌo kaꞌan ni vi jin ja saꞌa ni vi ja kaꞌan too ni ñayiu [vi ja oo ni jin Espíritu ia Dios] vi ja kandija ni ya, te oo vii ni nuu ya.
1TI 4:13 Te nini kukuee ka san ja kenta san nuu oo ni, te kokaꞌu ni tutu ii nuu ñayiu ka skuaꞌa, te kaxtnoꞌo ni nui vi xteku ni jin ja na vi kakai ichi ndaa.
1TI 4:14 Ma kakin uun ini ni jin tniuu vaꞌa ja ni kutaꞌu ni nuu ia Dios na ni ka sonee tee ka kuu nijaꞌnu nuu ñayiu ka skuaꞌa ndaꞌa de xini ni, te ni saꞌa ia Dios ja ni ka kaꞌan de ja ni chitniuu ña ya jin ni.
1TI 4:15 Nduku ndee ni, te saꞌa ni tniuu ni skuiso siki ña ia Dios, nagua ja ndiꞌi ñayiu vi kuni ja kevii kevaꞌa ni jin tniuu saꞌa ni.
1TI 4:16 Te koto vaꞌa ni maa ni, vi koto ni tnoꞌo kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu, te koyutnu ni jin ndiꞌi, chi nuu ja saa saꞌa ni, te kukanu ini ni ja skaku niꞌnu ni maa ni, te suni skaku niꞌnu ni ñayiu ja ka nini tnoꞌo kaxtnoꞌo ni.
1TI 5:1 Ma kaꞌan xeen ni nuu tee nijaꞌnu ja ka skuaꞌa jin ni, chi suaꞌa xteku ni de na kuinio tata yua maa ni. Te saa ni tee kuechi, xteku ni de na kuinio ñani maa ni.
1TI 5:2 Te saa ni ñaꞌa nijaꞌnu, xteku ni ña na kuinio nana siꞌi maa ni. Te suni saa ni ñaꞌa kuechi, xteku ni ña jin javii javaꞌa oo anu ni, na kuinio kuaꞌa maa ni.
1TI 5:3 Chituu ni ñaꞌa ni ka ndondaꞌu ja vi ja ndaa ja ni ka ndondaꞌu ña.
1TI 5:4 Su nuu ja ndee in ñaꞌa ni ndondaꞌu, nevaꞌa ña seꞌe ña axi señani ña, te suchi yun guaa kanuu ja xtnañuꞌu ka vi kutuaꞌi ja vi kotoi ñayiu veꞌi, te saa vi ndakotoi tatai vi nanai. Te tniuu yun kuu tniuu guaꞌa ja junkuaan ini ia Dios ja vi saꞌi.
1TI 5:5 Te ñaꞌa ja vi ja ndaa ja ni kendoo ndaꞌu ña, te ni kendoo maintnoꞌo ni ña, su ndetu kaꞌnu ña ia Dios, te nduu vi ñuu ndakuatu ña vi jikan taꞌu ña nuu ya ja na chituu ña ya.
1TI 5:6 Su ñaꞌa ni kendoo ndaꞌu ja kusii kuvatu ni ini ña kuu ña na kuinio in ñaꞌa ni jiꞌi nuu ia Dios, visi teku ña.
1TI 5:7 Te kaxtnoꞌo ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu, nagua ja ma vi kotavi kuechi ja jaꞌa ñayiu veꞌi.
1TI 5:8 Su nuu ja sava ñayiu tu ka ndiꞌni ja vi chitui tnaꞌa kuikin, te vini ja ñayiu veꞌe mai tu ka chitui, nuu saa te tu ka kandija ndai, te viꞌi ka ka ndai saa in ñayiu tu kandija.
1TI 5:9 Te nuu jinkoso sivi ñaꞌa ni ndondaꞌu ja vi chituu ña ñayiu ka skuaꞌa, na vi jinkoso sivi ñaꞌa ja ni ka yaꞌa uni xiko kuia, te invaa ni yii ña ni oo.
1TI 5:10 Te na kokuu in ñaꞌa ja ka jini ña ñayiu ja saꞌa ña tniuu guaꞌa, ja ni skuaꞌnu vii ni skuaꞌnu vaꞌa ña seꞌe ña, vi ni jantaꞌu guaꞌa ña ñayiu ni jaꞌankuei veꞌe ña, vi ni ndakate ña jaꞌa ñayiu ka kandija ia Dios, vi ni chituu ña ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo, vi ni saꞌa ña ndiꞌi tniuu guaꞌa.
1TI 5:11 Su ma vi soo ni sivi ñaꞌa ni ka ndondaꞌu nuu ja ñaꞌa kuechi ka kuu ña, chi vatu ni vi ndajioꞌo ña inka teyii, te vi kujioo ña nuu Jesukristu, chi vi kuini ña ja vi ndakuaka tnaꞌa ña inka jichi.
1TI 5:12 Te nuu ja saa na vi saꞌa ña, te vi tavi kuechi ña, chi tu ni ka skunkuu ña nagua ni ka kee yuꞌu ña jaxtnañuꞌu ja vi kunukuechi ña nuu ia Dios.
1TI 5:13 Te suni ka kutuaꞌa ña ja ka kukuxi ña, te ndi veꞌe ndi veꞌe ka jika ña. Te masu nani ja ka kukuꞌndu ña, chi vi kuentu kuentu ni kuaꞌankuei jin ña, te yaꞌa yun ni ka kiunduu ña ka kaꞌan ña tnoꞌo ja masu vatu ka kuu.
1TI 5:14 Te yun guaa kuini san ja ñaꞌa kuechi ja ni ka ndondaꞌu, na vi ndakuaka tnaꞌa ña, te na vi koo seꞌe ña, te na vi koto ña veꞌe ña ja ma vi kune ña ichi Tachi ja vi kaꞌan kueꞌe ñayiu siki ña.
1TI 5:15 Chi sava ñaꞌa ni ka ndondaꞌu ja ni ka kujioo ña ichi ia Dios, te ni ka jata ndikin ña Tachi.
1TI 5:16 Su nuu ja in ñasiꞌi ja kandija ia Dios, nevaꞌa ña in ñaꞌa ni ndondaꞌu, te na koto ña nagua ja ma vi koxndiꞌni ña ñaꞌa yun jin ñayiu ka skuaꞌa. Saa te kuu vi chituu guaꞌa ka ñai jin ñaꞌa ni ka ndondaꞌu, ja vi ja ndaa ja tu na in chituu ña jin ña.
1TI 5:17 Te suni kaxtnoꞌo san ja vi tniuyaꞌu ni tee nijaꞌnu ja ka jito guaꞌa de ñayiu ka skuaꞌa, te vi konee yiñuꞌu ni nuu de, te suni kanuu ja saa vi saꞌa ni jin tee ka satniuu ndee ja ka xtutenuu de tnoꞌo vaꞌa ia Dios vi ka kaxtnoꞌo de nuu ñayiu.
1TI 5:18 Chi yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: “Ma vi tnaa ron ñunu yuꞌu isndiki nuu ka jaxin ti triu” te suni kaꞌan suaꞌa: “Ja in tee satniuu, chi kanuu ja niꞌi yaꞌu de” kachi.
1TI 5:19 Ma kuantnoꞌo ni nuu ka xtavi kuechi ña ñayiu jin in tee nijaꞌnu nuu ñayiu ka skuaꞌa nuu ja tu na uu axi uni testiu.
1TI 5:20 Su tee ja vi saa ni saꞌa de yika kuechi, te kuxeen ni nuu de jin nuu ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa, nagua ja na vi koyuꞌu niꞌnu sava kai.
1TI 5:21 Te skuiso siki ña san tnoꞌo yaꞌa jin nuu ia Dios vi jin nuu Jesukristu vi jin nuu ia ka jinokuechi nuu Dios ja ni ndakaji ya, nagua ja kondikin ni ndiꞌi tnoꞌo ni tee san yaꞌa, te ma saꞌa tuku ni sava ñayiu, te inkai chituu ni, chi inuu ni saꞌa ni jin ndiꞌi ñayiu.
1TI 5:22 Ma tau ñama ni in tee ja kokoto ñayiu ka skuaꞌa, chi ndakani guaꞌa ini ni ama ka ja sonee ni ndaꞌa ni xini de, chi nuu ja saꞌa de yika kuechi, te suni tavi kuechi ni. Te yun guaa koto ni maa ni ja koo vii ni nuu ia Dios.
1TI 5:23 Te ja siun ndi nuu ndi kuee kuꞌu ni vi jatu chii ni, te ma koꞌo ni maa ni ndute, chi suni koꞌo ni joo vinu.
1TI 5:24 Te yika kuechi sava ñayiu, chi tuu ndijin ama ka ja kiꞌinkuei nuu tee jaꞌnde kuechi. Su yika kuechi sava ka ñayiu, chi tu tuu ndijin, chi vi ndee kuee kuee, saa ndatuu.
1TI 5:25 Te suni saa ni tniuu vii tniuu vaꞌa ja ka saꞌa ñayiu, chi tuu ndijin, te visi chiaꞌan ka ja tuu ndijin, su ma kuu koyuꞌu, chi ndatuu ndijin.
1TI 6:1 Ndiꞌi ñayiu ja ka kandija ia Dios ja ni ka kuyaꞌui, te ka jinokuechi nuu in jitoꞌi, na vi konee yiñuꞌi nuu jitoꞌi, nagua ja ma vi kaneꞌe ñayiu sivi ia Dios vi tnoꞌo vaꞌa ya ja ka kaxtnoꞌo.
1TI 6:2 Te nuu ja sava ñayiu ka jinokuechi yun ka oi jin in jitoꞌi ja kandija ia Dios, te na vi konee yiñuꞌu guaꞌi nuu de, chi in ni ndisa ka kandijai. Te na vi kunukuechi guaꞌa kai nuu jitoꞌi yun, chi tee kee vaꞌa jin tniuu guaꞌa ja ka saꞌi yun kuu tee kandija vi ñanio ja ka kaꞌan too. Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu vi xteku ni jin.
1TI 6:3 Su nuu ja ndee in ñayiu kaxtnoꞌo inka tnoꞌo siin ja tu kintnaꞌa jin tnoꞌo vaꞌa maa Jitoꞌo Jesukristu ja kuu in tnoꞌo ndaa ja kaxtnoꞌo naxa vi kaka ndao nuu ia Dios,
1TI 6:4 te ñayiu yun, chi kuu teyii, su masu nagua jini saꞌuin, te kui in kueꞌe ja maa ni skiti ini tnaꞌi jin ñayiu vi tee tnaꞌi nani kuu tnoꞌo. Te yun kaku tnoꞌo kuasun, vi tnoꞌo ja jaxin tnaꞌa ñayiu, vi tnoꞌo neꞌe, vi ka ndakani kueꞌe ini jin inka ñayiu.
1TI 6:5 Te ndi nuu ndi kuee jaxin tnaꞌi, chi ndimaa ni jakueꞌe ndakani ini, te tu jini saꞌuin tnoꞌo ndaa, chi ndakani ini ja nuu kaxtnoꞌi ja vi kaka ndaa ñayiu nuu ia Dios, te yun guaa niꞌi kuaꞌi xuꞌun ja jinkoo vaꞌi. Te kujioo ni nuu ñayiu ja ka saꞌa siun.
1TI 6:6 Te ja ndaa ja jinkoo vaꞌa ñayiu nuu ja jika ndai nuu ia Dios, su maintnoꞌo ñayiu ja osii ini jin ja nevaꞌi.
1TI 6:7 Chi tu saꞌun nagua ka nee ka ndiso nuu ni ka kakuo ñuyiu yaꞌa, te suni oo ndaa ja tu nagua vi kondiso kiꞌinkueio kiuu na vi kuo.
1TI 6:8 Su nuu ja ka nevaꞌo ja vi kao vi ja vi kondii vi konamao, te na vi kosii inio jin yun.
1TI 6:9 Su ñayiu ka kuini ja vi kukuikai, chi ñama ka yuji, te ka kanakaui nuu ndaꞌa jakueꞌe, te ka ndajioꞌi kuaꞌa janeꞌe jayichi, te ndiꞌi yun jaka ña jin ñayiu ja xtivi ña, te skunaa saꞌun ña jin.
1TI 6:10 Chi yoꞌo ndiꞌi jakueꞌe yun kuu ja ka kutoo ñayiu xuꞌun. Te sava ñayiu ja ka ndioo ndevaꞌa ini xuꞌun, chi ni ka kujioi nuu tnoꞌo ka kandijai, te ka tnaꞌi kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo.
1TI 6:11 Su maa ni ja kuu ni tee kandija guaꞌa ia Dios, kujioo ni nuu ndiꞌi jakueꞌe yun, te kondikin ni ichi ndaa, te kaka ndaa ni nuu ia Dios, te kandija guaꞌa ni, te kokaꞌan too ni ñayiu vi kondee ini ni, te kuꞌun ndaꞌu kuꞌun kee ni ini ni.
1TI 6:12 Te nduku ndee ni jin tnoꞌo kandija ni, te kaxin tnaꞌa guaꞌa ni jin ndiꞌi jakueꞌe oo ñuyiu, te kakuiko tnuu ni ja koteku ni nikuii nikani, chi yaꞌa guaa ni kana ña ia Dios jin ni nuu ni kaꞌan guaꞌa ni ja kandija ni Jesukristu jin nuu kuaꞌa testiu.
1TI 6:13 Vitna te tatnuni san tnoꞌo yaꞌa jin nuu ia Dios ja saꞌa ya ja ndiꞌi ja oo ñuyiu ka teku, vi jin nuu Jesukristu ja ni kaꞌan guaꞌa ya nuu ni ndakani ya ja jaꞌa maa ya nuu Poncio Pilato.
1TI 6:14 Te kuantnoꞌo guaꞌa ni tnoꞌo ni tatnuni ya nuu ni, ja saꞌa ni, te ma xtivi ni nagua ja ma vi kaꞌan kuechi ñayiu siki ni, guaa ndee na ndajiokuiin ia Jitoꞌo Jesukristu.
1TI 6:15 Te ndenta ya maa kiuu ja ni jani ia Dios, chi maintnoꞌo maa ya kuu ia kaꞌnu ndevaꞌa vi ia tatnuni nuu ndiꞌi tuꞌu. Te maa ya kuu Rey nuu ndiꞌi rey, te suni maa ya kuu Jitoꞌo nuu ndiꞌi jitoꞌo.
1TI 6:16 Te maintnoꞌo ni maa ya kuu ia tu jiꞌi saꞌun ja teku ya nikuii nikani. Te oo ya jin ñuꞌu jayeꞌe tajan, te ni in ma kuu juntnaꞌa ya, vi ni in ñayiu tu na in jini ya jin nduchi nui, te ni in ma kuu ja kuni ya. Te nikuii nikani na koo jayiñuꞌu vi jakaꞌnu nuu maa ya. Saa na kokuu.
1TI 6:17 Kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu kuika ñuyiu yaꞌa, ja ma vi kokuu teyii, ni ma vi kokukanu ini jakuika ka nevaꞌi, chi masu jakuxii kuu. Chi guaꞌa ka kuu ja vi kukanu ini ia Dios teku ja taa ya ndiꞌi jakuaꞌa ka nevaꞌo, nagua ja na vi kokusii ini jion.
1TI 6:18 Te suni kaxtnoꞌo ni ja na vi saꞌa guaꞌi, te na vi kokui in ñayiu kuika jin ndiꞌi jaguaꞌa ka saꞌi, te na vi kovaꞌa ini ja vi skutaꞌui ñayiu vi ja vi kaꞌndei nagua ka nevaꞌi nuu sava ka ñayiu.
1TI 6:19 Te nuu ja saa ka saꞌi, te ka skaya kuaꞌi javii javaꞌa ja kuu in ja kukutu guaꞌa ja vi konevaꞌi kiuu ja vaji nuu kuee ka, te vi niꞌi ja vi kotekui nikuii nikani.
1TI 6:20 Te maa ni, Timoteo, koto vaꞌa ni nagua ni skuiso siki ña ia Dios jin ni, te kujioo ni, ma konini ni tnoꞌo neꞌe ja ka kaꞌan ñayiu ñuyiu ja kuu tnoꞌo ja tu jiniuꞌu, ni tnoꞌo ka kaꞌan ñayiu xndaꞌu ña ja tnoꞌo ndichi kuu, su masu tnoꞌo ndaa kuu.
1TI 6:21 Te ni ka jantaꞌu sava ñayiu tnoꞌo tnoꞌo yaꞌa, te ni ka kujioi nuu ichi ndaa ja ni ka kandijai. Dios na koto na kuni ña jin ni. Saa na kokuu.
2TI 1:1 Maa san kuu Pablo, tee ni chitniuu ña Jesukristu, chi saa ni kuini maa ia Dios, nagua ni kee yuꞌu ya ja vi koteku ñayiu ka oo jin Jesukristu.
2TI 1:2 Te tee san tutu yaꞌa nuu maa ni, vi Timoteo, ja kutoo ndevaꞌa ña san na kuinio seꞌe ni skuaꞌnu san. Te Tata Jaꞌnuo jin ia Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña jin ni, te koo ni jin jandaꞌu ini ya vi jamani ya.
2TI 1:3 Siun ni ndakaꞌan ña san jin ni, te nduu vi ñuu ni ndakuatu san ja jaꞌa ni vi ndakuantaꞌu san nuu Dios, ia xiin nuu jinokuechi san jin in jajintnuni vii in jajintnuni vaꞌa san, nagua ni ka osaꞌa ndi tata velu san.
2TI 1:4 Te nuu ndakaꞌan san ja ndaꞌi ni, te ndioo ini san ja ndakuni ña san nagua ja ndusii ini san.
2TI 1:5 Chi naꞌa san ja kandija ndaa ni Jesús, nagua ni ka kandija xtnañuꞌu ka nana jaꞌnu ni Loida, vi saa ni nana siꞌi ni Eunice, te kukanu ndaa ini san ja suni saa ni kandija maa ni.
2TI 1:6 Te yun guaa xteku ña san ja kuantniuu guaꞌa ni tniuu vaꞌa ja ni kutaꞌu ni nuu ia Dios nuu ni sonee san ndaꞌa san xini ni.
2TI 1:7 Chi tu ni taa ia Dios in espíritu ja saꞌa ja vi koyuꞌo, chi ni taa ya Espíritu ya ja vi koo ndakuio, te vi kokaꞌan too tnaꞌo, te vi kunio vi kaꞌnu niꞌnuo mao.
2TI 1:8 Te yun guaa ma kukanoo ni ja ndakani ni tnoꞌo vaꞌa maa Jitoꞌo, te ni ma kukanoo ni siki ja oo san vekaa ja jaꞌa maa ya. Chi suaꞌa kuantaꞌu ni taka tnundoꞌo ja vi tnaꞌo ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios, chi taa maa ya jandakui ya.
2TI 1:9 Chi ni skaku niꞌnu ña ia Dios jion, te ni kana ña ya ja vi kokuo in ñayiu vii in ñayiu vaꞌa. Su masu ni kana ña ya jion jin ja ka saꞌo tniuu guaꞌa, chi saa ni kuini maa ya ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya jin maꞌñu sagua Jesukristu ndee ama ka ja jinkoo ñuyiu yaꞌa.
2TI 1:10 Te vitna ni xtuu ndijin ia Dios ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya nuu ni kii Jesukristu, ia skaku niꞌnu ña jion. Te ni kundee ya nuu jajaꞌni ña, nuu ni xneꞌe ya ja vi ndatekuo nuu vi koo nikuii nikani jin maꞌñu sagua maa tnoꞌo vaꞌa ya.
2TI 1:11 Chi ni skuiso siki ña ia Dios jin san ja xtutenuu san tnoꞌo ya, te kokuu san in tee ni chitniuu ña ya ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu sava ka ñuu.
2TI 1:12 Te yun guaa tnaꞌa san tnundoꞌo ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa ia Dios, su tu kukanoo san, chi jini san na xiin nuu kandija san. Te kukanu ini san ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ya, te koto ña ya jin ndiꞌi ja ni taa ya nuu ndaꞌa san guaa ndee kiuu ja ndii ya.
2TI 1:13 Te kondikin ni ndiꞌi tnoꞌo ndaa nagua ni kaxtnoꞌo san, te ni onini ni. Te kandija ni vi kaꞌan too ni ñayiu, nagua saꞌa in ñayiu oo jin Jesukristu.
2TI 1:14 Koto vaꞌa ni ndiꞌi tnoꞌo vaꞌa ja ni skuiso siki ña ia Dios jin ni jin maꞌñu sagua Espíritu ya, ia oo jion.
2TI 1:15 Maa ni, chi ja jini ni ja ndiꞌi ñayiu ka oo ñuu ja tnii Asia, chi ni ka xndoo ñai jin san, te neꞌu ñayiu yun ka oo uu de, in de kuu Figelo, te inka de kuu Hermógenes.
2TI 1:16 Su jikantaꞌu san nuu Jitoꞌo ja na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya jin ñayiu veꞌe Onesíforo, chi kuaꞌa jichi ni ndataa de tnoꞌo ndee ini nuu san, te tu ni kukanoo de jin san ja nuꞌni san jin kaa ini vekaa.
2TI 1:17 Chi nuu ni jaa de ñuu Roma, te neni kuiti ni ndanduku ña de, vi guaa ndee ni ndaniꞌi ña de.
2TI 1:18 Te maa ia Jitoꞌo na kundaꞌu ini ña ya jin de kiuu ja ndajiokuiin maa ya. Chi ja jini guaꞌa maa ni ja ni chituu guaꞌa ña de nuu ni ka oo ñuu Éfeso.
2TI 2:1 Te maa ni ja kuu ni na kuinio seꞌe ni skuaꞌnu san, koyutnu ni jin ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña maa Jesukristu.
2TI 2:2 Te tnoꞌo ja ni onini ni ja ni kaxtnoꞌo san nuu ni jin nuu kuaꞌa testiu, tnoꞌo yun skuiso siki ni tee ndaa ja kukanu ini ni de, nagua ja vi kaxtnoꞌo de nuu sava ka ñayiu.
2TI 2:3 Kuandee ini ni nuu tnundoꞌo ka tnaꞌo, te kokuu ni na kuinio in soldado guaꞌa maa Jesukristu.
2TI 2:4 Chi ni in soldado, tu kiunduu de ja saꞌa de inka tniuu siin, nagua ka saꞌa sava ka ñayiu in kiuu in kiuu, chi maintnoꞌo skunkuu guaꞌa de nagua ja junkuaan ini ña tee ni chitniuu ña yun.
2TI 2:5 Te suni saa ni, in tee kasiki, chi ma kuu niꞌi de in ja vi kuñaꞌa ñayiu nuu ja ma skunkuu de nagua yoso nuu tutu kasiki de yun.
2TI 2:6 Te in tee jitu nuu ñundeꞌi de, chi xtnañuꞌu ka satniuu de, te saa ndaniꞌi de ja kee nuu ñundeꞌi de yun.
2TI 2:7 Te ndachikuaꞌa guaꞌa ni tnoꞌo ja ni kaꞌan san suaꞌa, te maa Jitoꞌo taa ja jinkuiꞌnu ini ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa.
2TI 2:8 Te ma ndunaa saꞌun ini ni Jesukristu, ia ni okuu ndikin tata ndee ndi rey David, ia ni ndateku neꞌu ndiyi, nagua kaꞌan tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja kaxtnoꞌo san.
2TI 2:9 Ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa yaꞌa guaa vaji tnundoꞌo siki san ja nuꞌni san ini vekaa na kuinio in tee kueꞌe ndevaꞌa. Su tnoꞌo vaꞌa ia Dios, chi tu na in kasi ja junkuiin.
2TI 2:10 Yun guaa jandee ini san nuu ndiꞌi tnundoꞌo ja kundaꞌu ini san ñayiu ni kaji ia Dios, nagua ja saa, te suni vi kaku niꞌnui jin maꞌñu sagua Jesukristu, te vi koi nuu yeꞌe tajan nikuii nikani.
2TI 2:11 Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa kuiti: Chi nuu ka jiꞌo jin Jesús, te suni vi ndatekuo jin ya.
2TI 2:12 Te nuu ka kundee inio nuu tnundoꞌo ka tnaꞌo ja jaꞌa maa ya, te suni saa ni kentakueio vi kotatnunio jin ya. Te nuu ja tu ka ndaa yuꞌo ja ka jinio ya, te suni ma ndaa yuꞌu ya ja jini ña ya.
2TI 2:13 Te nuu ja masu ñayiu ndaa ka kuo nuu ya, su maa ya, chi siun ni kuu ya ia ndaa, chi ma kuu sama ya nagua oo ya.
2TI 2:14 Te kondaskaꞌan ni ñayiu jian ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa vi xteku ni jin, jin nuu maa Jitoꞌo, ja ma vi kotee tnaꞌi nani kuu tnoꞌo, chi tu nagua chituu ña, chi nani ja skunaa ña jin ñayiu ka nini yun kuu.
2TI 2:15 Su nduku ndee ni ja kokuu ni in tee guaꞌa ja ndakuantnoꞌo ia Dios jin ni, na kuinio in tee satniuu ja tu na jakanoo de, chi kaxtnoꞌo guaꞌa de ndiꞌi tnoꞌo ndaa ya.
2TI 2:16 Te kujioo ni, ma konini ni taka tnoꞌo neꞌe tnoꞌo yichi ja tu jiniuꞌu ja ka kaꞌan ñayiu ñuyiu, chi ndi joo ndi joo kuaꞌankuei mai junkuei nuu jakueꞌe.
2TI 2:17 Te tnoꞌo ja ka kaxtnoꞌo ñayiu yun jika na kuinio in kueꞌe xeen ja jika nuu yiki kuñuo. Te uu tee ka kaxtnoꞌo tnoꞌo yun ka kuu Himeneo jin Fileto.
2TI 2:18 Chi ni ka kujioo de nuu tnoꞌo ndaa, te ka kaxtnoꞌo de ja ja ni ka ndateku ndiyi, te jin tnoꞌo yaꞌa ka skunu nuu ini de sava ñayiu ka kandija.
2TI 2:19 Su visi ni saa, te ni skuja guaꞌa ia Dios tnoꞌo ya, te ni kendoo yutnu, te suni yoso tnoꞌo yaꞌa: Jini maa Jitoꞌo na in ka kuu ñayiu maa ya. Te suni inka tnoꞌo kachi: Ndiꞌi ñayiu ja ka ndakakuneꞌe maa Jesukristu na vi kujioi nuu jakueꞌe.
2TI 2:20 Su in veꞌe kaꞌnu masu maintnoꞌo ni ndatniuu vii ja kuu oro axi plata ka oo, chi suni oo ndatniuu yutnu jin ndatniuu ñuꞌu. Te ndatniuu vii yun ka jantniuu kiuu kanuu ka, te ndatniuu ndaꞌu ka yun ka jantniuu ndiꞌi kiuu ni.
2TI 2:21 Te nuu ja na in ñayiu nduvii ja ma kosaꞌi jakueꞌe, te kokui na kuinio in ndatniuu kanuu ja ni nduvii nuu ia Dios, vi suni jiniuꞌu nuu maa Jitoꞌo, te oo tuaꞌa ja saꞌa ndiꞌi tniuu guaꞌa nuu ya.
2TI 2:22 Te yun guaa kujioo ni nuu ndiꞌi jasii ini ja ka jioꞌo suchi kuechi, te kondikin ni tniuu ndaa, te kandija ni, vi kaꞌan too ni ñayiu, te koo ni jin tnoꞌo mani. Te in ni vi kosaꞌa ni jin ndiꞌi ñayiu ni ka nduvii anui ja ka ndakakuneꞌi Jitoꞌo.
2TI 2:23 Te kujioo ni, ma konini ni nuu ka tee tnaꞌa ñayiu, chi tnoꞌo vasa kuu, te tu jiniuꞌu, chi ja jini ni ja nani ja skaxin tnaꞌa ña kuu.
2TI 2:24 Chi in tee jinokuechi nuu Jitoꞌo, ma koskiti ini tnaꞌa de jin ñayiu, chi suaꞌa na kokuu de in tee vaꞌa ini jin ndiꞌi ñayiu, te na kokuni guaꞌa de ja kaxtnoꞌo de, te na kuandee ini de.
2TI 2:25 Te na kaꞌan luu de nuu ndakanu ichi ndaa de ñayiu ka ndakoo siki de, axi saa kuatu ndiaꞌa maa ia Dios ja vi ndatnaꞌu ini ñayiu yun, te vi kuni tnoꞌo ndaa.
2TI 2:26 Te yun vi kakui nuu ndaꞌa Tachi nuu ni ka ojinokuechi ja ni osaꞌa ña jin nagua kuini maa.
2TI 3:1 Te suni kuini ja kokuni ni tnoꞌo yaꞌa: ja nuu kuu yatni kiuu sandiꞌi, te kaya kuaꞌa jakueꞌe.
2TI 3:2 Chi vi koo ñayiu ja maa ni vi kondiꞌni ja jaꞌa mai, te vi jioꞌi ja vi konevaꞌi kuaꞌa xuꞌun, te vi saꞌa kaꞌnui mai, te vi saꞌa teyii ndevaꞌi, te vi kaꞌan neꞌi, te vi kosoꞌo ndevaꞌi nuu tatai vi nuu nanai, te tu ka jini ja vi ndakuantaꞌui, te vi saꞌi jakueꞌe jasuaꞌa,
2TI 3:3 te ma vi kondaꞌu ini, te ma vi kuakaꞌnu ini, te vi kaꞌan kueꞌi siki inka ñayiu, te ma vi kundei vi kaꞌnu niꞌnui mai, te vi koxeen ndevaꞌi, te vi skexikoi ndiꞌi javaꞌa.
2TI 3:4 Te suni vi kokui in ñayiu ja xtuu tnaꞌi, te ma vi ndakani guaꞌa ini na tniuu vi saꞌi, te vi kokuu vixin ndevaꞌi, te vi ndukui ja vi kusii ini mai, masu ja vi ndandukui ia Dios.
2TI 3:5 Te visi ka saꞌi ja ka chiñuꞌi ia Dios, su jin nagua ka saꞌi xneꞌe ja masu ka oi jin jakaꞌnu maa ia Dios. Te kaxtnoꞌo san ja kujioo ni nuu ndiꞌi ñayiu yun.
2TI 3:6 Chi neꞌu ñayiu yun ka oo ñayiu ka jika veꞌe veꞌe, ka xndaꞌu ñasiꞌi ja tu ka jini vi koto vaꞌa maa ja ka saꞌa ndevaꞌa yika kuechi, te ka kundee ñayiu yun ka jaka ña nuu ndiꞌi jakueꞌe ja ka kusii ka kuvatu ini ña.
2TI 3:7 Te visi siun ni ka kutuaꞌa ka ña, su ma kentakuei ña ja vi kuni ña tnoꞌo ndaa.
2TI 3:8 Te nagua ni ka osaꞌa uu tee tasi, ni ka onani Janes jin Jambres, ja ni ka ondakoo de siki ndi Moisés, te suni saa ni ka saꞌa ñayiu yaꞌa, chi ka ndakoi siki tnoꞌo ndaa, chi ka nevaꞌi jajintnuni kueꞌe, te ni ka kendoo kueꞌi, chi tu ni ka kandijai.
2TI 3:9 Te ma kekuei guaꞌi jin ja ka saꞌi, chi vi kuni ndiꞌi ñayiu ja ndimaa ñayiu vasa ka kui, nagua ni ka ndoꞌo nduu tee ndee janaꞌa yun.
2TI 3:10 Su maa ni, vi Timoteo, chi ja jini ni ndiꞌi tnoꞌo kaxtnoꞌo san, vi naxa oo san, vi nagua kuini san ja saꞌa san, vi naxa kandija san, vi naxa jakaꞌnu ini san, vi naxa kaꞌan too san ñayiu, vi naxa kundee ini san jin ndiꞌi tnundoꞌo.
2TI 3:11 Te ja jini ni ja ni ka sondikin ña ñayiu jin san, te kuaꞌa tnundoꞌo ni tnaꞌa san, chi nuu ni oo san ñuu Antioquía vi ñuu Iconio vi ñuu Listra, ni ka sondikin ña ñayiu jin san. ¡Nase kuakuaꞌa tnundoꞌo ni tnaꞌa san! Su nuu ndiꞌi tnundoꞌo yaꞌa ni skaku niꞌnu ña maa Jitoꞌo.
2TI 3:12 Te oo ndaa kuiti ja ndiꞌi ñayiu ka kuini ja vi kokui ñayiu vii nuu maa Jesukristu, vi tnaꞌi tnundoꞌo, chi vi sondikin ña ñayiu jin.
2TI 3:13 Su ñayiu kueꞌe yun vi ñayiu ka xndaꞌu sava ka ñayiu, chi vi viꞌi ka kiꞌinkuei, chi vi xndaꞌu kai ñayiu, te suni vi xndaꞌu ña jin mai.
2TI 3:14 Su koyutnu maa ni nuu tnoꞌo ja ni kutuaꞌa ni, te ni kukanu ini ni ja oo ndaa, chi ja jini ni na in ni kaxtnoꞌo nuu ni.
2TI 3:15 Te ndee nuu luluu ja jini guaꞌa ni naxa kaꞌan tnoꞌo yoso nuu tutu ii. Te tnoꞌo yun saꞌa ja kundichi ni, nagua ja kaku niꞌnu ni jin maꞌñu sagua ja kandija ni Jesukristu.
2TI 3:16 Te ndiꞌi tnoꞌo yoso nuu tutu ii kuu tnoꞌo ja ni kaꞌan maa ia Dios ini anu ñayiu, te ni ka tei tutu yaꞌa, te jiniuꞌu ja kaxtnoꞌo nuu ñayiu, vi kuxeen nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, vi jiniuꞌu ja ndakanu ichi ndaa ña, vi kaxtnoꞌo naxa vi saꞌa ndaa ñayiu,
2TI 3:17 nagua ja ñayiu maa ia Dios, na vi kokui ñayiu ndaa, te na vi kotuaꞌa guaꞌi ja vi saꞌi ndiꞌi tniuu guaꞌa.
2TI 4:1 Te skuiso siki ña san tnoꞌo yaꞌa jin nuu ia Dios vi jin nuu Jitoꞌo Jesukristu ja ndii ya ja tatnuni ya nuu ñayiu, te kaꞌnde ndaa ya kuechi ñayiu ka teku vi ñayiu ni ka jiꞌi.
2TI 4:2 Te kaxtnoꞌo ni tnoꞌo ia Dios nuu ñayiu, te koxnuu ni jin nuu ka nini vi nuu ña ka jain ja vi konini. Te sino ini ni jin ja na vi kujioi nuu ichi kueꞌe vi kuxeen ni nui vi xteku ni jin, su kokaꞌnu anu ni ja ma kiti ini ni nuu kaxtnoꞌo ni nui.
2TI 4:3 Chi koo in kiuu, te ma vi kokuini ka ñayiu ja vi konini tnoꞌo ndaa ja ka kaxtnoꞌo, su vi kondioo ndevaꞌa ini ja vi konini tnoꞌo ja ka kusii ini mai, te vi xtutui kuaꞌa tee vi kaxtnoꞌo ninoꞌo tnoꞌo ja ka junkuaan ini mai.
2TI 4:4 Te vi kujioi nuu ichi ndaa, te vi ndajiokuiin ja vi konini ndimaa ni kuentu ja ni ka ondakani ndi nijaꞌnui.
2TI 4:5 Su maa ni, vi Timoteo, kuiꞌnu ini ni ndiꞌi tnoꞌo guaꞌa, te kuandee ini ni nuu tnundoꞌo ja tnaꞌa ni, te xtutenuu ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ñayiu, te skunkuu ni tniuu ja ni tenuu ña ia Dios.
2TI 4:6 Chi ja oo maa san ja soko san maa san nuu ia Dios, chi ja oo yatni ja kuu san.
2TI 4:7 Te ja ni kundee san ni jaxin tnaꞌa guaꞌa san jin jakueꞌe, te ja ni xndiꞌi san tniuu ja ni chitniuu ña ia Dios jin san, te oo yutnu ni san nuu tnoꞌo kandija san.
2TI 4:8 Te vitna, chi ja ndetu ña in ja kutaꞌu san ja ni saꞌa ndaa san, te skutaꞌu ña maa Jitoꞌo kiuu ja ndii ya, chi maa ya kuu ia ja jaꞌnde ndaa kuechi, te masu maintnoꞌo ni nuu sein taa ya, chi suni kuñaꞌa ya nuu ndiꞌi kuiti ñayiu ja ka kutoi vi kuni ja ndii ya.
2TI 4:9 Te nduku ndee ni, te ñama kii ni kikoto ña ni.
2TI 4:10 Chi ni xndendoo ña Demas, chi ni jioꞌo ka de ja oo ñuyiu yaꞌa, te kuaꞌan de ñuu Tesalónica. Te Crescente, chi kuaꞌan de Galacia. Te suni Tito, chi kuaꞌan de Dalmacia.
2TI 4:11 Te maintnoꞌo ni ka Lucas kuu tee ka oo jin san. Te ndanduku ni Marcos, te kikuei ni jin de, chi jiniuꞌu san de ja chituu ña de jin tniuu maa ia Dios ja ka saꞌo.
2TI 4:12 Te Tíquico, chi ni tetniuu san de kuaꞌan de ñuu Éfeso.
2TI 4:13 Te kiuu ja kii ni, te kindaꞌa ni joo soo suꞌnu san ja ni xndendoo san veꞌe Carpo ja oo de ñuu Troas, te suni kindaꞌa ni taka liuru san, te kanuu ka ja kindaꞌa ni tutu ja kuu ñii kiti ja jiniuꞌu ka san.
2TI 4:14 Te Alejandro, tee kani kaa, chi ja ni kuu kuaꞌa jakueꞌe saꞌa ña de. Su maa Jitoꞌo na ndajioneꞌe ndajiotaa ya ja ndutaꞌu maa de ja siun ni saꞌa ña de jin san.
2TI 4:15 Te suni koto ni maa ni nuu de, chi ndakoo xeen de siki tnoꞌo ka kaxtnoꞌo.
2TI 4:16 Te jaxtnañuꞌu nuu ni jaꞌan san nuu tee jaꞌnde kuechi ja ni kaꞌan niꞌnu san ja jaꞌa san, te tu na in ni chituu saꞌun ña jin san, chi ndiꞌi kuiti ni ka xndondaꞌu ña. Te Dios na kuakaꞌnu ini ja siun ni ka saꞌi.
2TI 4:17 Su ni oo maa Jitoꞌo jin san, te ni taa ya jandakui san ja ni kuu ni kaxtnoꞌo san tnoꞌo vaꞌa ia Dios nuu ndiꞌi ñayiu sava ka ñuu, te ni ka onini. Saa te ni skaku niꞌnu ña Jitoꞌo nuu ndaꞌa tee inu xeen ndevaꞌa, ja ka kuu de na kuinio ndikaꞌa.
2TI 4:18 Te ni ndatau ña Jitoꞌo nuu ndiꞌi jakueꞌe, te ndakuaka ña ya kiꞌin san nuu tatnuni ya ndee andivi. Te nuu maa ya na koo ja yeꞌe tajan nikuii nikani. Saa na kokuu.
2TI 4:19 Te kuñaꞌa ni nuu Prisca jin Aquila jin ñayiu veꞌe Onesíforo ja ndakan tnoꞌo san jin, ¿a kukueni ka oi?
2TI 4:20 Te ni kendoo Erasto ñuu Corinto, su Trófimo, chi kuꞌu de, guaa ni xndendoo san de ñuu Mileto.
2TI 4:21 Te nduku ndee ni ja kii ni ama ka ja kee yoo vijin. Te ka ndakan tnoꞌo ndevaꞌa ña Eubulo vi Pudente vi Lino vi Claudia vi ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa, ja ¿a kukueni ka oo ni, te saa vi kaꞌan ni jin?
2TI 4:22 Te na koo maa Jitoꞌo Jesukristu ini anu ni. Te na koto na kuni ña ya jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
TIT 1:1 Maa san kuu Pablo, tee jinokuechi nuu ia Dios vi tee ni chitniuu ña maa Jesukristu, te ni tetniuu ña ya jin san nagua ja na kaxtnoꞌo san nuu ñayiu ni kaji ia Dios ja na vi kandijai ya, te na vi jinkuiꞌnu ini tnoꞌo ndaa, ja ndeka ña ja vi chiñuꞌi ya.
TIT 1:2 Te na vi kondetu kaꞌnui ja vi kotekui nikuii nikani, chi ni kee yuꞌu ia Dios ja vi kotekuo ndee ama ka ja junkoo ñuyiu. Te ia Dios, chi tu xndaꞌu ña ya jion.
TIT 1:3 Te ni jinotuu tnoꞌo ya mamaa kiuu ja ni jani ya jin maꞌñu sagua tnoꞌo ya ja ni skuiso siki ña ya jin san ja kaxtnoꞌo san nuu ñayiu, nagua ni tatnuni maa Dios, ia skaku niꞌnu ña jion.
TIT 1:4 Te tee san tutu yaꞌa nuu maa ni, vi Tito, ja kuu ndaa kuiti ni, na kuinio seꞌe ni skuaꞌnu san, chi in ni ka kandijao. Te Tata Jaꞌnuo jin Jitoꞌo Jesukristu, ia skaku niꞌnu ña jion, na chindee chituu ña ya, te koo ni jin jamani ya.
TIT 1:5 Te ni xndendoo ña san ñuu Creta jian nagua ja xndiꞌi ni tniuu jaꞌni ka ña ja vi saꞌo. Te kaji ni tee nijaꞌnu ja vi konetniuu nuu ñayiu ka skuaꞌa in in ñuu ja tnii Creta jian, nagua ni tatnuni san nuu ni.
TIT 1:6 Te tee nijaꞌnu yun, na kokuu de in tee guaꞌa nagua ja ma vi niꞌi ñayiu na in guaa vi kaꞌan kuechi siki de. Te invaa ni ñasiꞌi de na koo, te na vi kokandija seꞌe de ia Dios, te ma vi kokaꞌan kuechi ñayiu siki ja suchi ka saꞌa jakueꞌe vi suchi inu soꞌo ndevaꞌa ka kui.
TIT 1:7 Chi tee ndiso tniuu yun, nini kuu ja na kokuu de in tee guaꞌa, nagua ja ma vi niꞌi ñayiu na in guaa vi kaꞌan kuechi siki de, chi tee jito ñayiu ka skuaꞌa kuu de. Te ma kokuu de in tee vixin, te ni ma koyachi ini de. Te ma kokuu de in tee jini. Te ma kokuu de tee xeen ja kokaxin tnaꞌa de, ni ma kojioꞌo de xuꞌun ja xndaꞌu de ñayiu naxa niꞌi uun de.
TIT 1:8 Chi suaꞌa na kokuu de in tee luu ini ja jantaꞌu de ñayiu kekuei ja vi ndoo veꞌe de, te na kotoo de ja saꞌa de javaꞌa. Te na kokuu de in tee niꞌnu ini, in tee ndaa, in tee vii nuu ia Dios, vi in tee jini ja koto de maa de.
TIT 1:9 Te na kondikin de tnoꞌo ndaa, nagua ni ka kaxtnoꞌo nuu de, nagua ja suni kuu xteku de ñayiu jin tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa, te na ndasino ini de ñayiu ka kaꞌan kueꞌe ja masu tnoꞌo ndaa kuu tnoꞌo yaꞌa.
TIT 1:10 Chi ka oo kuaꞌa tee ka ndakoo siki tnoꞌo ndaa, te nani kuu ni tnoꞌo kueꞌe tnoꞌo suaꞌa ka kaꞌan de, vi ka xndaꞌu de ñayiu, te neꞌu tee yun ka oo kuaꞌa tee ka kaxtnoꞌo ja nini kuu ja vi chitnuni teyii nuu yiki kuñu de nagua ka saꞌa tee judio.
TIT 1:11 Te nini kuu ja vi kasi yuꞌu tee yun, chi ka skunu nuu ini ña de jin ndiꞌi ñayiu sava veꞌe yun, nuu ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo ja masu vatuka kuu, chi nani ja xndaꞌu de ñayiu ja naxa niꞌi uun de xuꞌun.
TIT 1:12 Te in maa tee ndichi ni oo ñuu Creta jian, ni ndakani in tnoꞌo nuu ni kaꞌan de suaꞌa: “Ñayiu ñuu Creta yaꞌa, siun ni ka xndaꞌui ñayiu, te ka kui na kuinio kiti yuku, te ka jaa ndeꞌe ndevaꞌi vi inu kuꞌndui ja vi satniui”, ni kaꞌan de.
TIT 1:13 Te tnoꞌo ni kaꞌan de yun oo ndaa. Te yun guaa kaꞌan xeen ni nuu ñayiu jian, nagua ja na vi koyutnu guaꞌi jin tnoꞌo ka kandijai.
TIT 1:14 Te ma vi konini ndimaa ni kuentu ja ni ka ondakani ñayiu judio ndee janaꞌa, te ni ma vi kuantnoꞌi tnoꞌo ja ka tatnuni ñayiu ka kujioo nuu tnoꞌo ndaa.
TIT 1:15 Te ñayiu nevaꞌa in anu vii, chi ndiꞌi ni ja oo vii nui. Su ñayiu ja oo tneꞌe anui vi tu kandijai Jesús, chi tu na in guaa oo vii jini, chi ndee jin jajintnuni vi ndee anui oo jatneꞌe.
TIT 1:16 Chi visi ka kaꞌin ja ka jini ia Dios, su jin tniuu ja ka saꞌi yun ka jinio ja masu ndija, chi ñayiu tneꞌe ndevaꞌa ka kui, te inu soꞌo ndevaꞌi, te ni tu ka jiniuꞌu saꞌuin ja vi saꞌi ndiꞌi tniuu guaꞌa.
TIT 2:1 Su tnoꞌo ja kaꞌan maa ni, vi Tito, na kokuu tnoꞌo ja kintnaꞌa jin ndiꞌi tnoꞌo ndaa, nagua ka kaxtnoꞌo.
TIT 2:2 Te xteku ni tee ka kuu nijaꞌnu ja na vi kokuu de tee ka niꞌnu ini, vi tee ka jini vi koto maa de, vi ka jini de vi kaꞌnu niꞌnu de maa de, vi na vi koyutnu de jin tnoꞌo ka kandija de, vi na vi kokaꞌan too de ñayiu, vi na vi kokaꞌnu ini de nuu tnundoꞌo.
TIT 2:3 Te suni nuu nana jaꞌnu, xteku ni ña ja na vi kindei vi kititi ña nuu ia Dios, te ma vi koxtavi kuechi ña inka ñayiu, ni ma vi kokuu ña in ñaꞌa ka jini, su na vi kokuu ña in ñaꞌa vi kaxtnoꞌo guaꞌa nuu ñayiu.
TIT 2:4 Te na vi kaxtnoꞌo ña nuu ñasiꞌi kuechi ja na vi kokutoo ñaꞌa yun yii ña vi seꞌe ña,
TIT 2:5 te na vi kokuu ña ñaꞌa niꞌnu ini, te na vi kokuu ña ñaꞌa vii ñaꞌa vaꞌa, te na vi koto guaꞌa ña veꞌe ña, te na vi kokuu ña ñaꞌa vaꞌa ini, te na vi kuanyuꞌu vi kuandetu ña nuu yii ña nagua ja ma vi kaneꞌe ñayiu siki tnoꞌo ia Dios.
TIT 2:6 Te suni saa ni xteku ni tee kuechi ja na vi kuiꞌnu ini de.
TIT 2:7 Te xneꞌe ni maa ni ja kuu ni na kuinio in taniñu ja saꞌa ni ndiꞌi tniuu guaꞌa. Te nuu kaxtnoꞌo ni, te kaꞌan guaꞌa kaꞌan ndija ni.
TIT 2:8 Te kaꞌan ni tnoꞌo vaꞌa ja tu na in kaꞌan kuechi, nagua ja ñayiu ka ndakoo siki tnoꞌo ndaa na vi kukanoi, te ma vi niꞌi na in tnoꞌo kueꞌe ja vi kaꞌin siki ni.
TIT 2:9 Te xteku ni ñayiu ka jinokuechi ja na vi kuanyuꞌu vi kuandetui nuu lamui, nagua ja na vi junkuaan ini lamui yun jin ndiꞌi tniuu ka saꞌi, te ma vi kondatatnuni nuu de.
TIT 2:10 Te ma vi suꞌi nagua ka nevaꞌa lamui, chi na vi xneꞌi mai ja ñayiu ndaa ka kui jin ndiꞌi tniuu ka saꞌi, chi nuu ja siun ka saꞌi, te ka xtui mai nuu ka jini ñayiu ja luu ndevaꞌa oo tnoꞌo Dios, ia skaku niꞌnu ña ja ka kaxtnoꞌo.
TIT 2:11 Te ni ka jinio, nuu ni xneꞌe ia Dios maa ya, ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya ja ni june ya ichi ja skaku niꞌnu ya ndiꞌi ñayiu.
TIT 2:12 Te saa kaxtnoꞌo ya nuo ja na vi xndoo ndiꞌi jakueꞌe jasuaꞌa vi ndiꞌi ja jioꞌo ja oo ñuyiu, nagua ja na vi kuiꞌnu inio vi koo ñuyiu yaꞌa, te na vi kosaꞌa ndao, te na vi koo nagua kuini maa ia Dios.
TIT 2:13 Te na vi kondetu kaꞌnuo kiuu sii ini ndevaꞌa ja ndajiokuiin Jesukristu jin jayeꞌe jatajan maa ia Dios kaꞌnu ndevaꞌa, ia skaku niꞌnu ña.
TIT 2:14 Te suu maa ya kuu ia ni soko maa ja jaꞌa in ion, nuu ni tniuyaꞌu ya ndiꞌi yika kuechio, te ni ndasavii ña ya ja vi kokuo ñayiu ñuu maa ya, te na vi kondioo ndevaꞌa inio ndiꞌi tniuu guaꞌa ja vi saꞌo.
TIT 2:15 Te kaxtnoꞌo ni tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu, vi xteku ni jin, vi kaꞌan xeen ni nui, chi ndiso ni tniuu ja kaꞌan ni. Te ma kuaꞌa ni tnoꞌo ja vi skexiko ña ñayiu jin ni.
TIT 3:1 Te ndaskaꞌan ni ñayiu ja na vi kuanyuꞌu vi kuandetui nuu tee ka tatnuni vi nuu tee ka netniuu ja na vi kuantnoꞌo guaꞌi, te na vi kotuaꞌi ja vi saꞌi ndiꞌi tniuu guaꞌa.
TIT 3:2 Te ma vi kokaꞌan kueꞌi siki ni in ñayiu, te na vi kokui ñayiu mani ini vi ñayiu vaꞌa ini, te na vi xneꞌi mai ja ka saꞌa ndaꞌu ka saꞌa kei jin ndiꞌi ñayiu.
TIT 3:3 Chi ama ka suni ni ka okuo ñayiu vasa, vi ñayiu inu soꞌo ndevaꞌa, vi ñayiu ni ka kujioo nuu ichi ndaa, vi ñayiu ni ka ojioꞌo ndiꞌi nuu jakueꞌe jasuaꞌa, vi ni ka okusii inio jin yiki kuñuo, vi ni ka okuo ñayiu kueꞌe vi ñayiu kuasun ini, vi ni ka ojini uꞌu ña ñayiu jion, te suni mao, chi ni ka ojini uꞌu tnaꞌo jin in in ñayiu.
TIT 3:4 Su nuu ni xneꞌe Dios, ia skaku niꞌnu ña jion, ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, te ni kutoo ña ya jin ñayiu ñuyiu,
TIT 3:5 te ni skaku niꞌnu ña ya, su masu ja ka saꞌa yoon tniuu guaꞌa, chi ja ni kundaꞌu ini ña ya jin maꞌñu sagua ja ni ndasavii ña ya jion nuu yika kuechio nuu ni ndaskaku jaa ña Espíritu maa ya, te ni ka nduo ñayiu jaa.
TIT 3:6 Te ni tetniuu ia Dios Espíritu ya ja na kochitu ya ini anuo jin maꞌñu sagua maa Jesukristu, ia skaku niꞌnu ña,
TIT 3:7 nagua ja ni ka nduo ñayiu vii ñayiu vaꞌa nuu maa ya jin maꞌñu sagua ja ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ya, te vi niꞌi taꞌvio ja vi saꞌa jajion nagua ka ndetu kaꞌnuo ja vi kotekuo nikuii nikani.
TIT 3:8 Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa kuiti, te kuini san ja kaxtnoꞌo niꞌi ni tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu, nagua ja ñayiu ka kandija ia Dios na vi tanui ja vi saꞌi tniuu guaꞌa, chi yaꞌa kuu jaguaꞌa ja jiniuꞌu, te chituu ña jin ndiꞌi ñayiu.
TIT 3:9 Su kujioo ni, ma kiunduu ni nuu taka tnoꞌo vasa ja ka kaꞌan ñayiu, ni kuentu ja ka ndakani ñayiu naxa ni ka osaꞌa ndi tata jaꞌnu san, ni nuu ka tee tnaꞌa ñayiu, ni nuu ka skiti ini tnaꞌa ñayiu siki Ley Moisés, chi tu nagua jiniuꞌu saꞌun, te ni tu nagua chituu ña.
TIT 3:10 Su nuu ja na in ñayiu skunu nuu ini ñayiu ka skuaꞌa, te ka kuu siin, te kuxeen ni nui in axi uu jichi. Su nuu ja ña jain ja konini, te ma kuandetu ni ja vi ndututu ka ni jin.
TIT 3:11 Chi ja jini maa ni ja ñayiu kueꞌe kui, chi jin yika kuechi ja saꞌi yun jaka ña jin ja kiꞌin nuu tniuyaꞌui jakueꞌe saꞌi yun.
TIT 3:12 Te nuu na tetniuu san Artemas axi Tíquico ja jaa de nuu oo ni, te konuu ini ni ja kiꞌin ni ñuu Nicópolis, chi yun kuini san ja vi koo yoo vijin.
TIT 3:13 Te chituu guaꞌa ni Zenas, tee kaꞌan niꞌnu ja jaꞌa ñayiu, vi Apolos, ja ma kaꞌni saꞌun ña jin de nuu ichi ja kiꞌinkuei de.
TIT 3:14 Te suni kaxtnoꞌo ni nuu ñayiu ka skuaꞌa jion ja na vi kutuaꞌi vi saꞌi tniuu guaꞌa ja na vi chitui ñayiu ka jaꞌni ndevaꞌa ña jin, nagua ja vi kokui in ñayiu jiniuꞌu.
TIT 3:15 Ndiꞌi ñayiu ka oo jin san ka ndakan tnoꞌo ña jin ni, ¿a kukueni ka oo ni? Te suni vi ndakan tnoꞌo ni ñayiu ka kandija ja ka oo jian, ¿a kukueni ka oi? Te ia Dios na koto na kuni ña jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
PHM 1:1 Maa san kuu Pablo ja oo san vekaa ja jaꞌa Jesukristu, te ka tee san tutu yaꞌa jin ñanio Timoteo nuu maa ni, vi Filemón, ja ka kaꞌan too ña san jin ni, chi in ni tniuu ka saꞌo ja ka xtutenuo tnoꞌo ia Dios.
PHM 1:2 Te ka tetniuu san tutu yaꞌa nuu ni, vi nuu kuaꞌo Apia ja ka kaꞌan too jin ña, vi nuu Arquipo, tee ka inee jion nuu tnundoꞌo, vi nuu ndiꞌi ñayiu ka ndututu ja ka skuaꞌa veꞌe ni.
PHM 1:3 Te maa Tata Jaꞌnuo jin Jitoꞌo Jesukristu na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, te vi koo ni jin jamani ya.
PHM 1:4 Ndakuantaꞌu san nuu ia Dios, te siun ni ndakaꞌan ña san jin ni nuu jikantaꞌu san ja jaꞌa ni, vi ñani Filemón, nuu ndakuatu san.
PHM 1:5 Chi niꞌi tnoꞌo san ja kutoo ni ndiꞌi ñayiu maa ia Dios vi kandija ni Jitoꞌo Jesús.
PHM 1:6 Te jikantaꞌu san nuu ia Dios, ja jin maꞌñu sagua ja kandija ni na jinkuiꞌnu guaꞌa ka ini ni ndiꞌi javii javaꞌa ja ka niꞌo jin maꞌñu sagua Jesukristu.
PHM 1:7 Te kusii ini ndevaꞌa san vi nukuꞌun ndee ini san, vi ñani, chi kutoo ni ñayiu maa ia Dios, vi maa ni ndasaꞌa sii ini ni jin.
PHM 1:8 Te yun guaa visi kuu tatnuni san nagua kuu ja saꞌa ni, chi tee ni chitniuu ña Jesukristu kuu san,
PHM 1:9 su suaꞌa jikantaꞌu san nuu ni, chi kutoo ña san jin ni. Te maa san kuu Pablo, tee nijaꞌnu, te vitna oo san vekaa ja jaꞌa Jesukristu.
PHM 1:10 Te jikantaꞌu san ja jaꞌa Onésimo, tee kuu na kuinio seꞌe san, chi ni kandija de Jesukristu ini vekaa yaꞌa.
PHM 1:11 Su ama ka, chi tu ni oo jiniuꞌu de nuu ni, te vitna, chi jiniuꞌu de nuu ni vi nuu maa san.
PHM 1:12 Te yun guaa tetniuu tuku san de ja ndajaa de nuu oo ni, te kuantaꞌu ni de, chi vi anu san kuu de.
PHM 1:13 Ni kaꞌan san ja koo san jin de yaꞌa nagua ja kunukuechi de nuu tniuu ni nini oo san vekaa yaꞌa ja jaꞌa tnoꞌo vaꞌa Jesukristu.
PHM 1:14 Su tu ni kuini san ja saꞌa san ama ka ja kaꞌan ni ja vatuka kuu ja jinokuechi de nuu san, nagua ja jandiuxi saꞌa ña ni jin san ma kokuu ja tenini ña san, chi saꞌa maa ni nagua kuini ni.
PHM 1:15 Chi vatuni, yun kuu ja ni kuu siin Onésimo nuu ni ndesaa tiempu, nagua ja vitna te siun ni vi koo ni jin de.
PHM 1:16 Te masu in tee jinokuechi suaꞌa ni kuu de, chi in tee jinokuechi guaꞌa ka kuu de, chi suu de kuu ñani ja ka kaꞌan too, chi kaꞌan too ndevaꞌa san de, te viꞌi ka maa ni ja ma kokaꞌan too ka ni de, su masu nani kuu ni ñayiu kuu de, chi suni in ñanio ja kandija Jitoꞌo kuu de.
PHM 1:17 Te saa, nuu ja ñuꞌu ini ni ja in ni ka satniuo, te kuantaꞌu ni de na kuinio maa san.
PHM 1:18 Te nuu ja na in jakueꞌe ni saꞌa ña de jin ni axi nagua ndita de nuu ni, te tnoꞌo ña ni jin maa san.
PHM 1:19 Te maa san tee tnoꞌo yaꞌa jin ndaꞌa san ja kuu san Pablo, ja ndatniuyaꞌu maa san nuu ni, su ndakaꞌan maa ni ja suni ndita ni nuu san ja ni kaxtnoꞌo san nuu ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios.
PHM 1:20 Saa, vi ñani, saꞌa ña ni in jandiuxi yaꞌa jin san ja jaꞌa maa Jitoꞌo, te na ndusii ini anu san, chi in ni ñani ka kuo nuu Jitoꞌo.
PHM 1:21 Te tee san tnoꞌo yaꞌa nuu ni, chi kukanu ini san ja kuantnoꞌo ni, chi jini san ja kuaꞌa ka ja saꞌa ni saa nagua jikan san.
PHM 1:22 Te suni savaꞌa ni nuu koo san, chi ndetu kaꞌnu san ja saꞌa ia Dios nagua ka jikan maa ni nuu ka ndakuatu ni, te kuu yaa san ja jakoto ña san.
PHM 1:23 Te Epafras, tee ka oo jin san vekaa ja jaꞌa Jesukristu, ka ndakan tnoꞌo ña de, ¿a kuu kueni ka oo ni?
PHM 1:24 Te suni Marcos vi Aristarco vi Demas vi Lucas, tee ka chituu tnaꞌa jin san ka satniuu san, ka ndakan tnoꞌo ña de, ¿a kukueni ka oo ni?
PHM 1:25 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na chindee chituu ña, te na koto na kuni ña ya jin in in ni. Saa na kokuu.
HEB 1:1 Ja ni okaꞌan ia Dios guaa ndee janaꞌa kuaꞌa jichi jin kuaꞌa nuu ichi nuu ndi tatao jin maꞌñu sagua tee ni ka ondakani tnoꞌo maa ia Dios ndee janaꞌa.
HEB 1:2 Te vitna ja kuu tiempu sandiꞌi kaꞌan ya nuo jin maꞌñu sagua Seꞌe ya, chi jin seꞌe ya ni saꞌa ya ndiꞌi ja oo ñuyiu, te ndiꞌi ni xndendoo ya nuu ndaꞌa Seꞌe ya ja saꞌa jajin ya.
HEB 1:3 Te xneꞌe Seꞌe ya naxa yeꞌe tajan maa Dios, te vi ni ndaku ña ya naxa oo maa ia Dios, te maa ya jito ndiꞌi jin tnoꞌo kaꞌnu ja kaꞌan ya. Te nuu ni ndasavii ya yika kuechio, te mandaa ya ndee andivi ja ni jinkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios.
HEB 1:4 Te ni ndukaꞌnu ndevaꞌa ka Seꞌe ia Dios saa nuu ia ka jinokuechi nuu ya, chi ni niꞌi taꞌu ya ja ndiso ya tniuu kaꞌnu ndevaꞌa ka saa tniuu ka ndiso ia ka jinokuechi nuu Dios.
HEB 1:5 Chi tu saꞌun na ama ni kaꞌan ia Dios nuu ni in ia ka jinokuechi nuu ya nagua yoso nuu tutu kaꞌan suaꞌa: Seꞌe maa rin kuu ron, te maa rin ni saꞌa kaꞌnu ña jin ron vitna, ja kuu rin tata ron. Te suni tu ni kaꞌan ya nuu ni in ia ka jinokuechi nuu ya nagua yoso inka tnoꞌo nuu tutu ii nuu kaꞌan suaꞌa: Maa rin kuu tata ron, te maa ron kokuu seꞌe rin.
HEB 1:6 Te suni nuu ni tetniuu Dios invaa Seꞌe ya nuu ñuyiu yaꞌa, te jiñaꞌa ya: Ndiꞌi ron ja ka jinokuechi ron nuu rin vi chiñuꞌu Seꞌe rin.
HEB 1:7 Te siki ia ka jinokuechi nuu ya, ni kaꞌan ya: Saꞌa rin ja ia ka jinokuechi nuu rin ka kuu na kuinio nuu yiꞌi tachi ja tu kuu vi kondiaꞌa ron, axi ka kuu na kuinio yañuꞌu.
HEB 1:8 Su siki Seꞌe ya ni kaꞌan ya: Maa ron kuu Dios ja tatnuni ron nikuii nikani, te ndiso ron tniuu ja tatnuni ndaa ron.
HEB 1:9 Chi kutoo ron ja saꞌa ron tniuu ndaa, te kaꞌan uꞌu ron jakueꞌe. Te yun guaa ni kaji ña rin ja kuu rin Dios maa ron ja tatnuni ron, te ni joso ña rin texeꞌen ja kokuu sii ini ka ron saa sava ka ñayiu ka oo jin ron.
HEB 1:10 Te suni jiñaꞌa ya nuu Seꞌe ya: Maa ron kuu Jitoꞌo ja ni saꞌa ñuyiu ndee jaxtnañuꞌu, te jin ndaꞌa ron ni saꞌa ron andivi.
HEB 1:11 Te ndiꞌi yaꞌa chi vi naa, su maa ron, chi koo ron nikuii nikani. Ndiꞌi yaꞌa, chi vi kutuꞌu na kuinio in saꞌun.
HEB 1:12 Te ndakintnaꞌnu ron ndiꞌi yun na kuinio in suꞌnu, te ndasama ron na kuinio in ñayiu ja ndasama saꞌun niꞌnui. Su roon, chi inuu ni oo ron, te kiuu ja koteku ron, maa ndiꞌi saꞌun.
HEB 1:13 Tu saꞌun na ama ni kaꞌan ia Dios nuu ni in ia ka jinokuechi nuu ya tnoꞌo ja ni kaꞌan ya nuu Seꞌe ya: Jinkoo ichi ndaꞌa kuaꞌa rin vi guaa ndee na saꞌa rin ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ron ndee chii jaꞌa ron, ni kachi ya.
HEB 1:14 Chi ndiꞌi ia ka jinokuechi nuu Dios ka kuu espíritu ja ka saꞌa nagua kuini ya, te tetniuu ña ya kuaꞌankuei ja ka chituu ñayiu vi niꞌi taꞌu ja vi kaku niꞌnu.
HEB 2:1 Te ja jaꞌa yaꞌa guaa nini kuu ja vi tniuu ini guaꞌo tnoꞌo ya ja ni ka jini soꞌo, nagua ja ma vi kujioo nuu ichi ya.
HEB 2:2 Chi ndee janaꞌa ni tatnuni ia Dios tnoꞌo ya nuu Moisés jin maꞌñu sagua ia ka jinokuechi nuu ya, te nini ni okuu ja vi skunkui Ley yun. Su ñayiu ni ka okusoꞌo nuu ya, te ni ka saꞌi jakueꞌe, ni ka tniuyaꞌu ndaa mai yika kuechi yun.
HEB 2:3 Nuu saa te viꞌi ka yoon, chi ma vi kaku niꞌnuo ja vi tniuyaꞌuo nuu na vi skunao in jakaꞌnu ndevaꞌa ja vi kaku niꞌnuo. Chi xtnañuꞌu ka maa Jitoꞌo ni ndakani naxa vi kaku niꞌnuo, saa ni ka ndakani ndaa kuiti ñayiu ni ka onini tnoꞌo ya nuu in ion.
HEB 2:4 Te suni ni xneꞌe ia Dios jin ñayiu ni ka ndakani tnoꞌo ya ja tnoꞌo ndaa ka kaꞌin, nuu ni ka saꞌi kuaꞌa tniuu naꞌnu vi javii javaꞌa jin jakaꞌnu maa ya. Te suni ni jiñaꞌa ya Espíritu ya nuu in in ñayiu nakuu nakuu naxa jinkuaan ini maa ya.
HEB 2:5 Chi tu ni chitniuu Dios ia ka jinokuechi nuu ya ja vi tatnuni nii ñuyiu vaji nuu kuee ka, chi Seꞌe ya guaa ni chitniuu ya ja tatnuni, te siki yaꞌa ka kaꞌon.
HEB 2:6 Chi suaꞌa yoso nuu tutu ii, nuu ni kaꞌan in tee: ¿Na in kuu ñayiu ñuyiu ja kondakaꞌan ni jin? Te tu nagua ka kuu saꞌun seꞌe teyii ja kondiꞌni ni ja jaꞌi.
HEB 2:7 Chi ni saꞌa lule ka ni joo jin, saa ia ka jinokuechi nuu ni, te ni ndaskutu ni jin jayiñuꞌu vi javii javaꞌa. Te ni chitniuu ni jin ja kotatnuni nuu ndiꞌi ja ni saꞌa ni,
HEB 2:8 te ndiꞌi tuꞌu ni xndendoo ni nuu ndaꞌi, kachi tutu ii. Te ndiꞌi ja ni saꞌa ia Dios ni xndendoo ya nuu ndaꞌi ja kotatnuni, te ni in ja tu ni saꞌa siin ya, chi ndiꞌi xiin nuu kuu nijaꞌnui, visi kuini ka ja vi kunio ja kokuu nijaꞌnui nuu ndiꞌi.
HEB 2:9 Su vitna te ka jinio Jesús, ia ni saꞌa lule ka Dios joo, saa ia ka jinokuechi nuu ya. Te ni ndaskutu ña ya jin jayiñuꞌu vi javii javaꞌa ja jaꞌa ja ni tnaꞌa ya kuaꞌa tnundoꞌo tnuneni nuu ni jiꞌi ya, chi jandaꞌu ini ia Dios, guaa ni jandetu ya ja ni jiꞌi Jesús ja jaꞌa ndiꞌi ñayiu.
HEB 2:10 Te ndiꞌi ja oo kuu kuenta maa ia Dios, chi maa ya ni saꞌa, chi kuini ya ja kuaꞌa ndevaꞌa seꞌe ya vi koo andivi nuu yeꞌe tajan oo ya. Yun guaa ni saꞌa ia Dios ja ndiꞌi kuiti ni skunkuu Jesús jin maꞌñu sagua tnundoꞌo tnuneni ni tnaꞌa ya ja ni june ya ichi ja skaku niꞌnu ya ñayiu.
HEB 2:11 Chi maa Jesús ni ndasavii ña jin yoon, te maa ya, chi ia vii kuu ya, te invaa ni Dios kuu yua ndiꞌo. Te yun guaa tu kukanoo Jesús, ia kuu Seꞌe Dios, ja xnani ña ya jion ñani.
HEB 2:12 Chi yoso nuu tutu ii ja jinkuiꞌnu inio ja Jesús ni kaꞌan jin tata ya: Ndakani san ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu ni nuu ñani san vi kuaꞌa san. Te maꞌñu sagua nuu ka ndututu san kata san yaa nuu ni, vi Dios.
HEB 2:13 Te suni kaꞌan ka ya: Kukanu ini san ia Dios. Te kaꞌan tuku ya: Yaꞌa ka oo san jin seꞌe Dios ja ni taa ya nuu san, jiñaꞌa Jesús.
HEB 2:14 Te nagua ka kuu seꞌe jin yiki kuñu vi niñi, te suni saa ni ni okuu ya yiki kuñu vi niñi, nagua oo ñayiu ñuyiu, nagua ja jin maꞌñu sagua ja kuu ya, saa te kindee ya jakaꞌnu nevaꞌa Tachi ja jaꞌni.
HEB 2:15 Saa te ni skaku ña ya jin ndiꞌi ñayiu ka yuꞌu ja vi kui, chi na kuinio ja ka jinokuechi nuu ja ka yuꞌi yun nikuii nikani ja ka tekui.
HEB 2:16 Chi jandaa ndija ja tu ni kii ya nuu ñuyiu ja chituu ya ia ka jinokuechi nuu Dios, chi ja chituu ya ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Abraham.
HEB 2:17 Te ja jaꞌa yun guaa vi oo vi kaa ya nagua ka ndaa ñani ya, nagua ja saa te ni jinkokuu ya in sutu kuu nijaꞌnu ja ni skunkuu ndaa ya nuu ia Dios. Te ni kundaꞌu ini ña ya jin, ja ni soko ya maa ya, saa te ni kindee ya yika kuechi ñayiu.
HEB 2:18 Te nagua ni tnaꞌa maa ya tnundoꞌo ja ni jito tnuni ña Tachi, te suni vitna kuu chindee chituu ña ya jin yoon nuu ka tnaꞌo tnundoꞌo ja jito tnuni ña Tachi.
HEB 3:1 Te yun guaa vi kinuu guaꞌa ni Jesús, vi ñani vi kuaꞌa, chi ni kana ña ia Dios ja vi koo ni jin ya, ja ka kuu ni ñayiu maa ya, chi maa ia Dios ni chitniuu ña jin ya ja kuu ya sutu kuu nijaꞌnu ja kaxtnoꞌo ya tnoꞌo ka kandijao.
HEB 3:2 Chi ni skunkuu guaꞌa Jesús nuu ia Dios ja ni tau ña ya nuu tniuu yaꞌa, suni nagua ni skunkuu guaꞌa Moisés ja ni ojinokuechi de nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe maa ia Dios.
HEB 3:3 Su Jesús, chi oo ka ja yiñuꞌu nuu ya saa Moisés, nagua ndoꞌo in tee saꞌa in veꞌe ja oo ka jayiñuꞌu nuu de, saa veꞌe ni saꞌa de yun.
HEB 3:4 Ndiꞌi veꞌe, chi oo in tee ni saꞌa, su Dios kuu ia ni saꞌa ndiꞌi ja oo ñuyiu.
HEB 3:5 Te Moisés, chi jandaa ja ni skunkuu ndaa de nuu ndiꞌi ñayiu veꞌe maa ia Dios ja ni ojinokuechi de. Su tniuu ni saꞌa de ja ni ojinokuechi de kuu ja ndakani tnoꞌo kaꞌan Dios nuu kuee ka.
HEB 3:6 Su Kristu kuu Seꞌe maa ia Dios, te tatnuni ndaa ya nuu ñayiu veꞌe maa Dios, te ñayiu veꞌe yun ka kuu mao, nuu ja na vi kuiin yutnuo nuu tnoꞌo ya guaa ndee kiuu sandiꞌi ja ka kukanu inio, te vi kokusii inio ja ka ndetu kaꞌnuo ya.
HEB 3:7 Te yun guaa nagua kaꞌan Espíritu maa Dios nuu tutu ii: Nuu ja vi konini ron tnoꞌo kaꞌan ia Dios vitna,
HEB 3:8 te ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron, nagua ni ka saꞌa ñayiu ja ni ka ndakoi siki ya, te ni ka skeꞌi ya nuu ñuꞌu teꞌa yun.
HEB 3:9 Te suni jiñaꞌa maa ia Dios: Ni ka skeꞌe ña ndi tata ron, te ni ka jito tnuni ñai, visi ni ka ojini tniuu naꞌnu ni osaꞌa rin nuu uu xiko kuia.
HEB 3:10 Te ja jaꞌa yun guaa ni kiti ini rin jin nuu ñayiu tiempu saa, te ni kaꞌan rin: “Ñayiu yaꞌa, chi siun ni ka jika kueꞌi, te tu ka kuini ja vi kuni ichi rin”.
HEB 3:11 Te yun kuu ja ni kee yuꞌu rin jin ja kiti ini rin ja ma kiukuei saꞌuin nuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui, kachi tutu ii.
HEB 3:12 Te yun guaa vi koto ni maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, nagua ja ni in ni ma vi konevaꞌa anu kueꞌe ja ma vi kandija ni, te vi kujioo ni nuu ia Dios teku.
HEB 3:13 Chi suaꞌa vi xteku tnaꞌa in in maa ni in kiuu in kiuu, nini oo ka kiuu tiempu vitna, nagua ja ni in ni ma xndaꞌu ña yika kuechi, te vi saꞌa ndee ni ini anu ni nuu ia Dios.
HEB 3:14 Chi ni ka kiunduo ja ka oo jin Kristu, te na vi koo yutnuo guaa ndee kiuu sandiꞌi, nagua ni ka kukanu inio ndee kiuu xtnañuꞌu ja ni ka kandijao.
HEB 3:15 Chi saa kaꞌan nuu tutu ii: Nuu ja vi konini ron tnoꞌo kaꞌan ia Dios vitna, te ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron, nagua ni ka saꞌa ñayiu ja ni ka ndakoi siki ya.
HEB 3:16 ¿Te na in ka kuu ñayiu ni ka onini tnoꞌo ia Dios, te ni ka skiti ini ya? Sui ka kuu ndiꞌi ñayiu ja ni ndeneꞌe Moisés ñuu Egipto.
HEB 3:17 ¿Te na ñayiu ka kuu ja ni ka oskiti ini ia Dios nuu uu xiko kuia? Sui ka kuu ñayiu ni ka saꞌa yika kuechi, te ni ka jiꞌi nuu ñuꞌu teꞌa yun.
HEB 3:18 ¿Te na ñayiu xiin nuu ni kee yuꞌu ia Dios ja ma kiukuei nuu ñuu kuñaꞌa ya ja vi ndatatui? Sui ka kuu ñayiu ni ka kusoꞌo nuu ya.
HEB 3:19 Te ka jinio ja tu ni kuu kiukuei ñayiu yun, chi tu ni ka kandijai.
HEB 4:1 Te na vi koyuꞌo ia Dios, chi kana saa vi ka nevaꞌa nio tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios ja taa ya nuu kiukueio ja vi ndatatuo, te ma kentakuei sava ni ja kiukuei ni.
HEB 4:2 Chi suni ni ka oninio ja ni ka ndakani tnoꞌo vaꞌa ia Dios, nagua ni ka onini ñayiu janaꞌa. Su tu ni jiniuꞌu nuu ñayiu yun ja ni ka onini, chi tu ni ka kandijai tnoꞌo ni ka onini yun.
HEB 4:3 Su yoon ja ka kandijao, chi kiukueio nuu vi ndatatuo jin ya. Te siki ñayiu tu ka kandija yun kaꞌan ya: Te yun kuu ja ni kee yuꞌu rin jin ja kiti ini rin, ja ma kiukuei saꞌuin nuu ñuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui. Te saa ni kaꞌan ya visi ja ni xndiꞌi ya tniuu ni saꞌa ya ndee nuu ni jinkoo ñuyiu.
HEB 4:4 Chi saa yoso nuu tutu ii siki kiuu kuu uja: Te nuu ni xndiꞌi ia Dios tniuu ni saꞌa ya, te ni ndatatu ya kiuu kuu uja.
HEB 4:5 Te suni yoso inka jichi nuu tutu ii: Ma kiukuei saꞌuin nuu kuñaꞌa maa rin ja vi ndatatui.
HEB 4:6 Su jaꞌni ka ña ja kiukuei sava ka ñayiu nuu kuñaꞌa ya ja vi ndatatui, chi ñayiu janaꞌa ja ni ka jini xtnañuꞌu kai tnoꞌo vaꞌa ya, tu ni kiukuei ja jaꞌa ja ni ka kusoꞌi nuu ya.
HEB 4:7 Te yun guaa ni jani tuku ia Dios inka tiempu, nagua ni kaꞌan ya guaa ndee nuu ja ni yaꞌa kuakuaꞌa tiempu, te vitna kaꞌan tuku ya jin maꞌñu sagua tnoꞌo ni kaꞌan David, nagua yoso nuu tutu ii: Nuu ja vi konini ron tnoꞌo kaꞌan ia Dios vitna, te ma vi saꞌa ndee ron ini anu ron.
HEB 4:8 Chi nuu suaꞌa te ni jiñaꞌa Josué nuu vi ndatatu ñayiu Israel ndee janaꞌa, te ma kokaꞌan ka ia Dios ja koo inka kiuu nuu vi ndatatu ñayiu.
HEB 4:9 Nuu saa te kendoo ka in kiuu nuu vi ndatatu ñayiu ñuu maa ia Dios,
HEB 4:10 chi ñayiu ja kiukuei nuu kuñaꞌa ia Dios ja vi ndatatui, te suni ka ndatatui nuu ka satniui, nagua ni ndatatu ia Dios jin tniuu ni saꞌa ya.
HEB 4:11 Nuu saa te na vi nduku ndeo kiukueio ja vi ndatatuo, nagua ni ion ma vi kanakau nuu kuechi ja vi kondikion nagua ni ka saꞌa ñayiu janaꞌa yun, ja tu ni ka kandijai.
HEB 4:12 Chi tnoꞌo ia Dios kuu tnoꞌo teku ja saꞌa nagua kuini maa ya, te xeen ka saa in yuchi kani ja oo xeen ndi nduu lado nuu, te kenta guaa ndee ini anu vi jajintnuni in ñayiu vi ndee yiki kaji, te xtuu kaji nagua ndakani ini ñayiu vi ja kaꞌin ndee ini anui ja saꞌi.
HEB 4:13 Te ni in ja ni saꞌa ia Dios ma kuu ja koyuꞌu nuu ya, chi ndiꞌi ka tuu ndijin nuu ia xiin nuu vi jinokauo ja vi ndakuñaꞌo kuenta.
HEB 4:14 Ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu ja ni ndajino ya andivi nuu oo ia Dios, te suu ya kuu Jesús, Seꞌe maa Dios. Yun guaa vi kondikin guaꞌo tnoꞌo ja ni ka kandijao.
HEB 4:15 Chi ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu ja kundaꞌu ini ña ya, chi inu vitao, te suni ni tnaꞌa maa ya tnundoꞌo nuu ni ka jito tnuni ña jin ya, nagua ka ndoꞌo yoon, su tu saꞌun ni kanakau ya nuu yika kuechi.
HEB 4:16 Te yun guaa ma vi koyuꞌo, te na vi kuyatnio nuu mesa nuu tatnuni Dios, ia kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña, nagua ja na kundaꞌu ini ña ya jion, te na chindee chituu ña ya nuu jito tnuni ña jakueꞌe.
HEB 5:1 Chi ndiꞌi sutu ja ka kuu nijaꞌnu, ni kaji ña maa ia Dios neꞌu ñayiu, te ni jani ña ya ja na vi kokaꞌan niꞌnu de ja jaꞌa ñayiu nuu maa ia Dios, te na vi kosoko de kiti vi ndatniuu nuu ya ja jaꞌa yika kuechi ñayiu.
HEB 5:2 Te ja siun suni ka jini sutu ja ka oo vita de nuu ia Dios, te suni vi kuandee ini de jin ñayiu tu ka jini vi ñayiu ka skiꞌin ichi.
HEB 5:3 Te ja jaꞌa ja ka oo vita de, yun guaa kanuu ja vi soko de kiti nuu ia Dios ja jaꞌa yika kuechi in in maa de, vi ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu de.
HEB 5:4 Te ni in tee ma kuu saꞌa kaꞌnu de maa de ja kokuu de sutu kuu nijaꞌnu, chi maa ni tee kana maa ia Dios, te jiñaꞌa ya jayiñuꞌu nuu de, nagua ni ndoꞌo Aarón ndee janaꞌa.
HEB 5:5 Te suni saa ni kuu jin Kristu, chi masu maa ya ni saꞌa kaꞌnu ya maa ya ja kokuu ya sutu kuu nijaꞌnu, chi suaꞌa maa ia Dios ni jiñaꞌa tniuu kaꞌnu yun, chi ni kaꞌan ya nuu tnoꞌo ya: Seꞌe maa rin kuu ron, te maa rin ni saꞌa kaꞌnu ña jin ron vitna, ja kuu rin tata ron.
HEB 5:6 Te suni nagua kaꞌan tuku nuu tutu ii: Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani, te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec.
HEB 5:7 Te nuu ni oo Kristu nuu ñuyiu yaꞌa, ni okana ni ondaꞌi ya jin kuaꞌa tenuu ya ja ni ojikantaꞌu ya nuu ia Dios ja na skaku niꞌnu ña ya ja ma kuu ya. Te ni onini Dios tnoꞌo ni ndakuatu ya ja jaꞌa ja ni yindei ni yititi ya.
HEB 5:8 Te visi Seꞌe Dios kuu ya, te jin tnundoꞌo ni tnaꞌa ya yun, ni kutuaꞌa ya ja jantnoꞌo guaꞌa ya.
HEB 5:9 Te ja siun ni skunkuu ya ndiꞌi tniuu ni chitniuu ña ia Dios, guaa maa ya kuu ia skaku niꞌnu ñayiu ka jantnoꞌo ña jin ya ja vi kotekui nikuii nikani.
HEB 5:10 Te maa ia Dios ni tau ña jin ya ja kokuu ya sutu kuu nijaꞌnu, te kokuu inuu ya jin naxa oo Melquisedec.
HEB 5:11 Te oo kuakuaꞌa tnoꞌo ja kaꞌan san siki tnoꞌo yaꞌa, su vijin kuu ja kaxtnoꞌo guaguaꞌa san, chi inu uun ndevaꞌa ini ni, te tu ka tniuu ini ni tnoꞌo ka nini ni.
HEB 5:12 Chi ja ni kunaꞌa ka skuaꞌa ni, te ja vi ndakaxtnoꞌo maa ni nuu siun. Su saa suaꞌa ka jaꞌni ña jin maa ni ja ndakaxtnoꞌo tuku san tnoꞌo xtnañuꞌu ia Dios ja ni ka jini ni, te ni ka nduyikin ni ja kuini ja vi koꞌo ni xikui nuu tniuu ja vi kaa ni ndei.
HEB 5:13 Te ndiꞌi ñayiu ja ka jaxin ii ka kui na kuinio suchi yikin ja chiaꞌan ka vi jinkuiꞌnu ini tnoꞌo ndaa.
HEB 5:14 Su ñayiu naꞌnu ja jai ndei, chi ja ni kutuaꞌi ja kuu saꞌa siin siin ndee ja kuu javaꞌa te ndee ja kuu jakueꞌe.
HEB 6:1 Nuu saa te na vi yaꞌo tnoꞌo xtnañuꞌu ja ni ka jinio ja kuu tnoꞌo Kristu, nagua ja na vi kuja niꞌnuo nuu tnoꞌo ya. Chi masu nini ka kuu ja vi ndajiokuion vi skuaꞌo tnoꞌo ja ka jinio, na kuinio ja ndatnaꞌu inio nuu yika kuechio, vi ja vi xndoo tniuu ja jaka ña nuu vi kuo, vi naxa vi kandijao ia Dios,
HEB 6:2 vi tnoꞌo ja skuaꞌo siki ja kuanduteo, vi ja soneo ndaꞌo siki ñayiu kandija, vi ja vi ndateku ndiyi vi kiuu sandiꞌi ja sandaa ia Dios kuechi.
HEB 6:3 Te saa vi saꞌo ja vi skuaꞌo tnoꞌo vijin ka, nuu ja Dios na kuandetu.
HEB 6:4 Chi ka oo ñayiu ja ni ka yeꞌe nui ja ni ka jini tnoꞌo ia Dios, te ni ka junkuaan ini javii javaꞌa ni jiñaꞌa ya, vi ni ka niꞌi Espíritu ya.
HEB 6:5 Vi suni saa ni, ni ka junkuaan ini tnoꞌo vaꞌa maa ia Dios vi naxa oo jakaꞌnu ya tiempu ja vaji.
HEB 6:6 Te nuu ka nanakau tuku ñayiu yun nuu jakueꞌe, te vijin ndevaꞌa kokuu ja vi ndajiokuiin tukui ja vi ndatnaꞌu ini jai, chi jin jakueꞌe ka saꞌi yun, saꞌa ja ka ndakatakaa tukui Seꞌe ia Dios nuu cruz, te ka jiñaꞌi ja kanoo ya nuu ka jini ndiꞌi ñayiu.
HEB 6:7 Te ñayiu ka kuu na kuinio ñundeꞌi ja tiꞌvi ndute nuu kuun sau in in jichi nuu. Te nuu kuvaꞌa ñundeꞌi yun, te ñayiu yun ka niꞌi javii javaꞌa maa ia Dios.
HEB 6:8 Su nuu ja nana tnu iñu axi yuku kueꞌe, te tu saꞌun nagua jiniuꞌu ñayiu yun ja kui na kuinio ñundeꞌi, chi oo yatni ja xtau tniaꞌa ña ia Dios, te sandiꞌi te kai.
HEB 6:9 Su visi saa kaꞌan san jin in in maa ni, ja kaꞌan too ña san, su kukanu ndaa ini san ja ka oo maa ni ichi guaꞌa ja vi kaku niꞌnu ni.
HEB 6:10 Chi ia saꞌa ndaa kuu maa Dios, te ma ndunaa ini ya tniuu ni ka osaꞌa ni, vi ja ni ka kundaꞌu ini ni ñanio ka kandija, te ni ka chituu ni jin, te vi saa ni ka saꞌa ni ndee vitna.
HEB 6:11 Su kuini san ja saa ni vi kosaꞌa in in maa ni guaa ndee kiuu sandiꞌi, nagua ka saꞌa ni vitna, jin ndiꞌi ni jin anu ni. Saa te vi niꞌi ni ndiꞌi ja ka ndetu kaꞌnu ni.
HEB 6:12 Te kuini san ja ma vi kuu kuꞌndu ni, chi vi kondikin ni nagua ka saꞌa ñayiu ka kandija ja ka jandee ini, te vi niꞌi taꞌui nuu ia Dios nagua ni kee yuꞌu ya.
HEB 6:13 Chi nuu ni kee yuꞌu ia Dios nuu Abraham, te ni kee yuꞌu ya nuu maa ya, chi tu na in kuu kaꞌnu ka na xiin nuu kee yuꞌu ya.
HEB 6:14 Te ni kaꞌan ya: “Jandaa ja saꞌa vii saꞌa vaꞌa ña rin, te skaya rin kuakuaꞌa ndikin tata ron”, jiñaꞌa ya.
HEB 6:15 Te jandee ni ini Abraham ni ondetu de, saa te ni niꞌi de nuu ia Dios nagua ni kee yuꞌu ya.
HEB 6:16 Chi nuu kee yuꞌu ndija in ñayiu, te kee yuꞌi nuu in ja kuu kaꞌnu ka saa mai. Te nuu kaꞌan ñayiu yun ja saa kokuu nuu ia Dios, te tu na tnoꞌo vi tee tnaꞌa kai.
HEB 6:17 Te yun guaa nuu ni kuini ia Dios ja xneꞌe kaji ka ya tnoꞌo ni kaꞌan ya nuu ñayiu vi niꞌi taꞌu tnoꞌo ni kee yuꞌu ya, te vi oo ini oo anu ya ja skunkuu ya tnoꞌo ni kaꞌan ya yun, te ma ndasama saꞌun ya, yun guaa ni kee yuꞌu ya nuu maa ya.
HEB 6:18 Te yaꞌa ka oo uu tnoꞌo ja ma kuu sama ya, in kuu tnoꞌo ni kaꞌan ya, te inka kuu ja ni kee yuꞌu ya nuu maa ya, te jin nduu yun ma kuu ja xndaꞌu ña ya. Te jin yun taa ia Dios in tnoꞌo ndee ini nuo ja ka ndandukuo ya ja na koto ña ya vi ka kukanu inio ya ja ka ndetu kaꞌnuo tnoꞌo ni kee yuꞌu ya.
HEB 6:19 Te ja ka ndetu kaꞌnuo yun saꞌa ja ka kukanu inio nuu ia Dios vi ka oo yutnu anuo nuu ya, inuu jin nagua saꞌa in kaa tikanchu ja nukuiin yutnu in barco. Te ja ka ndetu kaꞌnuo yun ndeka ña ja kiukueio ndee yata saꞌun ndesi ini veꞌe ii nuu oo maa ia Dios.
HEB 6:20 Te suni yun yoxnoꞌo Jesús, ni kiuu ya ja ni ndakune ya ichi ja kiukueio, te ni jinkokuu ya sutu kuu nijaꞌnu nikuii nikani ja kokuu inuu ya jin naxa oo Melquisedec.
HEB 7:1 Chi Melquisedec yaꞌa ni okuu rey ñuu Salem vi sutu nuu maa ia Dios oo ndee sukun. Te nuu ni ndajiokuiin Abraham ja ni ka jaxin tnaꞌa de, te kundee de nuu sava ka rey yun, te ni kee Melquisedec ni nutnaꞌa ña de, te yun ni kaꞌan vii ni kaꞌan vaꞌa de jin Abraham.
HEB 7:2 Yun te ni jiñaꞌa Abraham uxi ja ciento ndiꞌi ja ni ndakindee de nuu sava ka rey. Te xtnañuꞌu ka sivi Melquisedec kei kaꞌan rey saꞌa ndaa; te suni kuu de rey Salem ja kei kaꞌan rey oo mani.
HEB 7:3 Te tu ndee kaꞌan saꞌun nuu tutu ii na in ni okuu tata de, ni nana de, ni tnaꞌa kuikin de, ni tu ndee kaꞌan ja ni kaku de ni ja ni jiꞌi de, chi kuu inuu de jin Seꞌe maa ia Dios ja kuu de in sutu oo nikuii nikani.
HEB 7:4 Vi kondiaꞌa guaꞌa ni na kuaꞌa kaꞌnu kuu Melquisedec saa ndi tatao Abraham ja suni ni okuu kaꞌnu de, su ni jiñaꞌa de uxi ja ciento nuu Melquisedec ja ni ndakindee de nuu sava ka rey ja ni ka jaxin tnaꞌa jin de.
HEB 7:5 Te nagua yoso nuu Ley Moisés ja sutu ka kuu tatatnoꞌo Leví, chi kuu vi tnii de uxi ja ciento ndiꞌi nagua ka niꞌi sava ka ñayiu Israel ja ka nevaꞌi, visi in ni ndikin tata Abraham ka kuu de.
HEB 7:6 Su Melquisedec, chi masu tatatnoꞌo Leví ni okuu de, su ni tnii de uxi ja ciento ja ni jiñaꞌa Abraham, te ni kaꞌan vii ni kaꞌan vaꞌa de jin tee yun ja nevaꞌa de tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios.
HEB 7:7 Te ndiꞌo ka jini ja in tee kuu kaꞌnu ka kuu tee kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa jin tee nuu ka.
HEB 7:8 Te vitna, chi ka niꞌi sutu uxi ja ciento, visi ka jiꞌi de. Su kaꞌan nuu tutu ii ja Melquisedec, chi na kuinio ja teku ni de ndee vitna.
HEB 7:9 Te suni kuu kaꞌon ja sutu vajikuei nuu tatatnoꞌo Leví ja vitna ka niꞌi de uxi ja ciento, suni na kuinio ja ni ka tniuyaꞌu de nuu Melquisedec nuu ni tniuyaꞌu Abraham.
HEB 7:10 Chi nuu niñi xikui Abraham ja ndiso ndikin tata de Leví, visi chiaꞌan ka ja vi kakui, kiuu ja ni nutnaꞌa ña Melquisedec jin Abraham.
HEB 7:11 Nuu suaꞌa te ni kentakuei ñayiu Israel ja vi skunkuu guaꞌi nuu ia Dios jin maꞌñu sagua ja ni ka soko sutu yun kiti, ja ka kuu de ndikin tata Leví nagua tatnuni Ley, nuu saa te masu nini ka kuu ja koo inka sutu, te kokuu inuu de jin naxa oo Melquisedec, te ma kokuu inuu ka de jin naxa ni oo Aarón.
HEB 7:12 Chi nuu ja ni sama na inka tee kokuu sutu, te suni nini kuu ja sama inka ley.
HEB 7:13 Chi ja jaꞌa tee yaꞌa kaꞌan nuu tutu ii ja vaji de nuu inka tatatnoꞌo Israel ja ni in ñayiu tu ni okuu sutu.
HEB 7:14 Chi ka jini ndiꞌi ñayiu ja Jitoꞌo, chi vaji ya nuu tatatnoꞌo Judá, te siki tatatnoꞌo yaꞌa, tu ni kaꞌan saꞌun Moisés nuu ni kaꞌan de na in vi kokuu sutu.
HEB 7:15 Te yaꞌa kuu nuu kaxtnoꞌo kaji ka, ja Jesús kuu inka sutu jaa, te inuu kuu ya jin naxa oo Melquisedec.
HEB 7:16 Te masu kuu ya sutu nagua yoso nuu Ley na tatatnoꞌo vi kokuu sutu, chi maa ya kuu sutu ja ndiso ya tniuu kaꞌnu ja teku ya nikuii nikani.
HEB 7:17 Chi ja jaꞌa maa ya kaꞌan ia Dios nagua yoso nuu tutu ii: Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani, te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec.
HEB 7:18 Nuu saa te ni naa in tnoꞌo nuu Ley janaꞌa yun, chi vita ni oo, te tu ni jiniuꞌu.
HEB 7:19 Chi vini joo tu ni chituu ña Ley yun ja vi skunkuu guaꞌa ñayiu nuu ia Dios, te nuu tniuu Ley yun ka nevaꞌo in ja guaꞌa ka ja ka ndetu kaꞌnuo ja vi kuyatnio nuu ia Dios.
HEB 7:20 Te jin tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios kuu ja ni kuu Jesús sutu.
HEB 7:21 Chi jin sava ka sutu tu ni kee yuꞌu ya ja vi kokuu de sutu, su jin Jesús, chi ni kee yuꞌu ia Dios ja kuu ya sutu, chi yun guaa kaꞌan nuu tutu ii: Ni kee yuꞌu Jitoꞌo Dios, te ma ndatnaꞌnu ini ya: “Maa ron kuu sutu ja oo nikuii nikani, te kokuu inuu ron jin naxa oo Melquisedec”.
HEB 7:22 Yun guaa jin Jesús ni kukutu in tratu guaꞌa ka saa jaxtnañuꞌu.
HEB 7:23 Te ni ka oo kuaꞌa sava ka sutu, chi ka jiꞌi de, te tu ni kuu ja vi kokunukuechi ka de nuu veñuꞌu.
HEB 7:24 Su Jesús, chi ma kuu saꞌun ya, te tniuu yiꞌi ya ja kuu ya sutu, chi ma ndayaꞌa nuu ni in ka sutu.
HEB 7:25 Yun guaa kuu skaku niꞌnu ya ñayiu ka kuyatni nuu ia Dios ja vi kotekui nikuii nikani jin maꞌñu sagua maa ya, chi teku ya nikuii nikani ja kaꞌan niꞌnu ya ja jaꞌa ñayiu nuu ia Dios.
HEB 7:26 Chi Jesús kuu ndija sutu ja ka jiniuꞌo, chi ia vii kuu ya, te tu na kuechi ya, ni tu na jakueꞌe saꞌa ya, te kuu siin ya nuu ñayiu ka saꞌa yika kuechi, te kuu kaꞌnu ndevaꞌa ka ya ndee andivi.
HEB 7:27 Te masu oo ya nagua ka oo sava ka sutu ja ka jaꞌni de kiti ka soko de nuu ia Dios in kiuu in kiuu, xtnañuꞌu ka ja jaꞌa yika kuechi maa de, te saa ka soko de ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu de. Su siin kuu Jesús, chi invaa ni jichi ni soko ya maa ya nuu ia Dios ja jaꞌo, ja oo nikuii nikani.
HEB 7:28 Chi Ley ni jiñaꞌa ia Dios nuu Moisés, ni tau tee vita ja junkuei nuu yika kuechi ja ka kuu de sutu ka kuu nijaꞌnu. Su nuu kuee ka, nuu ja ni oo Ley yun, te ni tau ya Seꞌe ya jin tnoꞌo ja ni kee yuꞌu ya, te suu ya kuu sutu kuu nijaꞌnu ja skunkuu ndaa ya nikuii nikani.
HEB 8:1 Vitna te tnoꞌo kanuu ka nuu tnoꞌo ja vajikueio ka kaꞌon yaꞌa kuu ja ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu, te ni jinkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa nuu mesa ja tatnuni ia Dios ndee andivi.
HEB 8:2 Te suu ya kuu sutu kuu nijaꞌnu ja jinokuechi ya nuu veꞌe ii ndaa ja oo andivi ja ni saꞌa Jitoꞌo Dios, te masu ja ni saꞌa ñayiu ñuyiu.
HEB 8:3 Chi maa ia Dios ni tau ndiꞌi sutu ka kuu nijaꞌnu ja vi soko de kiti vi ndatniuu nuu ya, te yun guaa suni kanuu ja na in guaa soko Jesús nuu ia Dios.
HEB 8:4 Te yun guaa nuu suaꞌa te ni oo ni ya ñuyiu yaꞌa, te ni ma kuu ja kokuu ya sutu, chi ka oo ni sutu ja ka soko nuu ia Dios nagua tatnuni Ley Moisés.
HEB 8:5 Su sutu ka oo ñuyiu yaꞌa ka jinokuechi de nuu veꞌe ii ja kuu kuandaꞌu axi ja kintnaꞌa inuu jin naxa oo veꞌe ii oo ndee andivi. Te ka jinio ja kuandaꞌu ni kuu, chi nuu ni jinkondee Moisés ja saꞌa de veꞌe ii, te jiñaꞌa ia Dios: “Kondiaꞌa guaꞌa te saꞌa ron nagua ni xneꞌe rin nuu ron nuu ni ka oo yuku yun”.
HEB 8:6 Su tniuu saꞌa Jesús vitna, ja kuu ya sutu kuu nijaꞌnu, chi in tniuu guaꞌa ka kuu ja saꞌa ya, masu tniuu ka saꞌa sutu yaꞌa, chi maa ya in niꞌnu in sagua nuu ia Dios jin nuu ñayiu jin in tratu guaꞌa ka, chi oo ya jin tnoꞌo guaguaꞌa ka ja ni kee yuꞌu ia Dios.
HEB 8:7 Chi nuu suaꞌa te tratu xtnañuꞌu ja ni saꞌa ia Dios ni skunkuu ja kindee yika kuechi ñayiu, te masu nini ka kuu ja saꞌa ya inka tratu kuu uu nuu siun.
HEB 8:8 Su ni nukuꞌun ia Dios ñayiu yun ja tu ka saꞌa ndai, te ni kuxeen ya nui, nagua yoso nuu tutu ii: Jiñaꞌa Jitoꞌo Dios: Vaji kiuu ja saꞌa rin in tratu jaa jin ñayiu Israel vi ñayiu Judá.
HEB 8:9 Te ma koo inuu jin nagua oo tratu ja ni saꞌa rin jin tatatnoꞌo ron ndee janaꞌa, kiuu ja ni tnii rin ndaꞌi, te ni ndeneꞌe rin jin ñuu Egipto, chi tu ni ka skunkuu ndai tratu ja ni saꞌa rin jin, yun guaa ni xndendoo ndaꞌu rin jin, kachi Jitoꞌo Dios.
HEB 8:10 Nuu saa te yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ñayiu Israel nuu na kenta kiuu yun, kachi Jitoꞌo Dios, Saꞌa rin ja junkuꞌun Ley rin jajintnuni, te nuu anui tee rin Ley rin, te kokuu rin Dios mai, te vi kokuu mai ñayiu ñuu rin.
HEB 8:11 Te ni in, ma kaxtnoꞌi nuu tnaꞌa kuikin, ni ni in, ma kaxtnoꞌi nuu ñani ja na vi kuni Jitoꞌo Dios, chi ndiꞌi ñayiu vi kuni ña jin rin ja maa rin kuu ia Dios, ndee suchi luluu saꞌun vi guaa ndee ñayiu naꞌnu ka.
HEB 8:12 Te kuakaꞌnu ini rin jakueꞌe ka saꞌi, te ma ndakaꞌan saꞌun ka rin yika kuechi, kachi ia Dios.
HEB 8:13 Chi nuu ni kaꞌan ia Dios ja taa ya in tratu jaa, te jin tnoꞌo yun ni xneꞌe ja ni kuu tuꞌu tratu xtnañuꞌu, chi ja ni yii. Te in ja ni yii, chi tu jiniuꞌu ka, te oo yatni ja naa.
HEB 9:1 Vitna te kaꞌan siki tratu xtnañuꞌu naxa ni tatnuni ia Dios ja vi chiñuꞌu ya nuu veꞌe ii ja ni oo ñuyiu yaꞌa.
HEB 9:2 Chi suaꞌa ni ka saꞌa veꞌe ii yun: ni ka tniuneꞌu uu veꞌe kueli, te veꞌe xtnañuꞌu yun nani veꞌe ii, te yun nukuiin in kandeleru vi in mesa, te yun ndondoso xtaa vixin ii.
HEB 9:3 Te ndesi in saꞌun ja tniuneꞌu veꞌe ii yun, te veꞌe kuu uu nani veꞌe ii ndevaꞌa.
HEB 9:4 Te ini veꞌe yun oo in altar oro nuu kai suja vixin, te suni oo in jatnu, te yun inee in tindoꞌo oro ja ñuꞌu xtaa vixin ja ni kuun ndee andivi nani manaa, vi yutnu Aarón ja ni ndandixin tnu, vi yuu jite nuu ndee Ley ja kuu tratu ni saꞌa ia Dios.
HEB 9:5 Te siki jatnu yun ka nukuiin uu ja ka oo ndijin ja ka xneꞌe ja yun oo ndiaꞌa maa ia Dios, te ka oo uu uu ndijin ja ka chisaꞌu nuu jatnu yun nuu joso sutu kuu nijaꞌnu niñi kiti, su vitna masu nini ka kuu ja ndakani ndiꞌi san siki yaꞌa.
HEB 9:6 Te nuu ni jino ndiꞌi veꞌe ii yaꞌa, te ndinuu ndikuee ni kiukuei sutu veꞌe xtnañuꞌu yun ja ka saꞌa de tniuu ja ka kuu de sutu.
HEB 9:7 Su veꞌe kuu uu, chi maintnoꞌo sutu kuu nijaꞌnu kuu ja kiuu, te invaa ni jichi kiuu de ja nuu kuia, te ma kuu kiuu de nuu ja tu na niñi kiti yindaꞌa de ja soko de ja jaꞌa yika kuechi maa de, vi ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ñuu de, ja ka saꞌi nuu kuu sanaa.
HEB 9:8 Te jin yun kaxtnoꞌo Espíritu ia Dios nuo ja kuini ka ja nune ichi ja kuu kiukueio ini veꞌe ii nuu oo ia Dios nini oo ka veꞌe ii xtnañuꞌu.
HEB 9:9 Te ndiꞌi yaꞌa kuu na kuinio taniñu tiempu vitna, chi ndatniuu vi kiti ja ka soko nuu ia Dios, ma kuu saꞌa ja nduvii jajintnuni ñayiu soko yun.
HEB 9:10 Chi maa ni kaꞌan siki yiki kuñuo, naxa vi kao vi naxa vi koꞌo vi naxa vi nduvio, te yun maa ni jiniuꞌu guaa ndee kiuu sama ia Dios tratu ni saꞌa ya jin ñayiu.
HEB 9:11 Su vitna, chi ja ni kii Kristu, te maa ya kuu sutu kuu nijaꞌnu ja ndiso ya taka javaꞌa ja taa ya nuo. Te kuu ya sutu in nuu ii ndevaꞌa ka ja oo ndee andivi, in nuu oo ndaa vi oo guaꞌa ka saa veꞌe ii ndee janaꞌa, te masu ñayiu ni saꞌa axi kokaꞌon ja masu ja oo ñuyiu yaꞌa kuu.
HEB 9:12 Te ja ni kiuu Kristu invaa ni jichi nuu ii ndevaꞌa ndee andivi nuu oo ia Dios, te masu ja soko ka ya niñi ndixiꞌu axi niñi chikeru, chi jin niñi maa ya ni soko ya ja kokuu nikuii nikani, te jin yun ni ndatau ña ya nikuii nikani nuu yika kuechio.
HEB 9:13 Chi ja ndaa ja niñi isndiki vi niñi ndixiꞌu vi chikeru ja ni ka kai ti nuu altar, ni nduu ti yaa ja ka joso sutu siki ñayiu ni ka kutneꞌe nuu Ley, ndasavii ña ja ka nduvii ñayiu yun nuu Ley. Saa te kuu vi chiñuꞌi ia Dios.
HEB 9:14 Te nuu ja saa kuu jin niñi kiti yun, te viꞌi ka tniuu kaꞌnu ndiso niñi Kristu. Chi jin maꞌñu sagua Espíritu oo nikuii nikani, ni soko Kristu maa ya nuu ia Dios, te oo vii ya, tu na yika kuechi ya. Te niñi ya ndakate jatneꞌe ka ñuꞌu jajintnunio vi tniuu ka saꞌo ja jaka ña ja vi kuo, nagua ja saa, te kuu vi kunukuechio nuu ia Dios teku.
HEB 9:15 Te yun guaa Kristu kuu ia in niꞌnu maꞌñu sagua tratu jaa ja ni saꞌa ia Dios jin ñayiu. Chi nuu ni jiꞌi ya, te ni nune ichi ja kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi ni ka osaꞌa ñayiu ni ka oo jin tratu xtnañuꞌu. Te jin tniuu ni saꞌa ya yun, vi niꞌi taꞌu ñayiu ni kana ña ia Dios ja vi saꞌa jajin nuu vi kotekui nikuii nikani, nagua ni kee yuꞌu ya.
HEB 9:16 Chi nuu oo in tutu ja kuu testamentu nuu kaꞌan nagua xndendoo in tee nuu seꞌe de ja saꞌa jajin, te nini kuu ja ndee kuu de, saa saꞌa jajin saꞌun seꞌe yun.
HEB 9:17 Chi in testamentu, tu ndee saꞌun nuu ja teku ni tee ni saꞌa yun, chi guaa ndee nuu ni jiꞌi de, te saa ndee yaꞌu.
HEB 9:18 Te yun guaa tratu xtnañuꞌu, chi suni ni jinkoo jin ja vi kuu kiti ja vi kati niñi ti.
HEB 9:19 Chi nuu ni ndakani Moisés ndiꞌi nagua tatnuni Ley nuu ndiꞌi ñayiu Israel, te ni kiꞌin de ixi kuaꞌa jin in ndaꞌa tnu hisopo, te ni skanuu de niñi chikeru vi niñi ndixiꞌu ja ni saka tnaꞌa de jin ndute, te ni joso de nuu liuru nuu yoso Ley vi siki ñayiu ñuu yun.
HEB 9:20 Yun te jiñaꞌa de: “Yaꞌa kuu niñi ja ni kukutu tratu ja ni tatnuni ia Dios nuo”.
HEB 9:21 Te suni ni joso Moisés niñi yun ini veꞌe ii vi siki ndiꞌi ndatniuu ja ka jantniuu sutu nuu ka chiñuꞌu de ia Dios.
HEB 9:22 Te ja yatni ndiꞌi ka nduvii jin niñi yun, nagua kaꞌan nuu Ley ja jin niñi, te ka nduvii. Te nuu tu na niñi jati, te ma kuakaꞌnu ini ia Dios yika kuechio.
HEB 9:23 Te nini kuu ja ka soko sutu kiti ja vi nduvii ndatniuu ka oo veꞌe ii yun, visi nani ja in kuandaꞌu ni kuu jin ja oo ndee andivi. Su nagua oo ndee andivi, chi jaguaꞌa ka kuini ja soko, masu kiti yaꞌa.
HEB 9:24 Te Kristu, chi tu ni kiuu ya ini veꞌe ii ja ni saꞌa ñayiu, ja kuu in kuandaꞌu ni jin veꞌe ii oo ndija ndee andivi. Chi ni kiuu Kristu mamaa andivi ja ni jino ya nuu oo maa ia Dios, te yun oo ya vitna ja kaꞌan niꞌnu ya ja jaꞌo nuu ia Dios.
HEB 9:25 Te tu ni kiuu ya ja soko ya maa ya kuaꞌa jichi, nagua ka saꞌa sutu ka kuu nijaꞌnu, ja nuu kuia nuu kuia kiukuei de veꞌe ii jin niñi kiti, te masu jin niñi maa de.
HEB 9:26 Chi nuu ja suaꞌa te saꞌa Kristu nagua ni ka osaꞌa sutu, te nini kuu ja kuaꞌa jichi kuu ya nuu siun, guaa ndee nuu ni jinkoo ñuyiu. Su vitna nuu makuyatni tiempu sandiꞌi, te invaa ni jichi ni kii ya ja kokuu nikuii nikani ja ni soko ya maa ya, nagua ja kindee ya yika kuechio.
HEB 9:27 Saa nagua ka jiꞌi ndiꞌi ñayiu invaa ni jichi, yun te kuaꞌankuei ja kaꞌnde ia Dios kuechi.
HEB 9:28 Te suni Kristu, chi invaa ni jichi ni soko ya maa ya ja kindee ya yika kuechi kuakuaꞌa ñayiu, te nuu ndajiokuiin ya inka jichi ja ndii ya, te ma ndii ya ja kindee ka ya yika kuechi ñayiu, chi ndii ya ja skaku niꞌnu ya ñayiu ka ndetu kaꞌnu ña jin ya.
HEB 10:1 Chi Ley Moisés ni okuu na ni kuinio in kuandaꞌu javaꞌa ja vaji, te masu vi maa javaꞌa ja oo andivi kuu. Yun guaa Ley, chi ma kuu saꞌa jin ñayiu ka kuyatni nuu ia Dios ja ka sokoi invaa ni nuu kiti nuu kuia nuu kuia ja vi kokui ñayiu ndaa nuu ia Dios.
HEB 10:2 Chi nuu suaꞌa te kuu saꞌa Ley ja vi nduvii ñayiu in jichi ni nuu yika kuechi, te ma vi koxtavi kuechi kai mai, nuu saa te vi xndendoi ja ma vi soko kai.
HEB 10:3 Su ja ka sokoi yun nuu kuia nuu kuia, nani ja saꞌa ja ka ndakaꞌan ñayiu yika kuechi kuu.
HEB 10:4 Chi niñi isndiki vi niñi ndixiꞌu, ma kuu ja kindee yika kuechio.
HEB 10:5 Yun guaa nuu ni kii Kristu ñuyiu yaꞌa, te jiñaꞌa ya nuu ia Dios: Tu kuini ni ja ka soko ñayiu kiti jin ja ka sokoi ndatniuu, su ni taa ni yiki kuñu san ja soko san nuu ni.
HEB 10:6 Chi tu junkuaan ini ni ja teñuꞌu ñayiu kiti, ni ja ka sokoi nuu ni ja kindee yika kuechi.
HEB 10:7 Yun guaa kachi san nuu ni: “Yaꞌa vaji san ja saꞌa san nagua kuini maa ni, vi Tata Dios, nagua yoso nuu tutu ii ja jaꞌa maa san”, jiñaꞌa ya.
HEB 10:8 Xtnañuꞌu ka kaꞌan ja tu kuini ia Dios ni tu junkuaan ini ya ja ka soko ñayiu ndatniuu ni ja ka teñuꞌi kiti nuu ni, te ni ja ka jati niñi ti nagua ja kindee yika kuechi, visi saa tatnuni nuu Ley ja vi saꞌi.
HEB 10:9 Yun te nuu ni kaꞌan ya: “Yaꞌa vaji san ja saꞌa san nagua kuini maa ni, vi Tata Dios”, te jin tnoꞌo yun ni xtajioo ia Dios ja ka soko ñayiu, te nuu tniuu yun ni ndasaꞌa ya ja ni soko Kristu maa ya.
HEB 10:10 Te ni ndasavii ña ia Dios jion, chi ni saꞌa Kristu nagua kuini maa ia Dios, ja ni soko ya yiki kuñu ya invaa ni jichi ja kokuu nikuii nikani.
HEB 10:11 Chi jandaa ja ndiꞌi sutu ka oo de ndi kiuu ndi kiuu ka jinokuechi de nuu ia Dios ja ka soko de in ni nuu kiti kuaꞌa jichi. Te visi ja ka soko de yun, su ma kuu saꞌun kindee yika kuechi ñayiu.
HEB 10:12 Su Kristu, chi invaa ni jichi ni soko ya maa ya ja jaꞌa yika kuechi ñayiu ja kokuu nikuii nikani, te ni junkoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa ia Dios.
HEB 10:13 Te yun ndetu ya guaa ndee na saꞌa ia Dios ja ka kaꞌan uꞌu ña jin ya ndee chii jaꞌa ya.
HEB 10:14 Chi jin invaa ni ja ni soko ya maa ya ni saꞌa ya ja ni ka ndui ñayiu ndaa nikuii nikani, ja ka kui ñayiu vii nuu ia Dios.
HEB 10:15 Te Espíritu ia Dios kaꞌan kaji ya siki tnoꞌo yaꞌa, chi yun te kachi ya:
HEB 10:16 Yaꞌa kuu tratu ja saꞌa rin jin ñayiu nuu na kenta kiuu yun, kachi Jitoꞌo Dios: Saꞌa rin ja junkuꞌun Ley rin ini anui, te nuu jajintnuni tee rin Ley rin.
HEB 10:17 Te ni kaꞌan ka ya: Chi kuakaꞌnu ini rin jakueꞌe ka saꞌi, te ma ndakaꞌan saꞌun ka rin yika kuechi, kachi ya.
HEB 10:18 Nuu saa te nuu ni jakaꞌnu ini ya yika kuechio, te masu nini ka kuu nagua vi soko kao ja jaꞌa yika kuechio.
HEB 10:19 Te yun guaa ni nune ichi, vi ñani, ja kuu kiukueio nuu ii ndevaꞌa nuu oo ia Dios jin maꞌñu sagua niñi Jesukristu.
HEB 10:20 Te na vi kondikion ichi jaa, ichi ndeka ña ja vi kotekuo ja ni june ya saꞌun ndesi nuu ii ndevaꞌa. Chi nuu ni soko ya maa ya, te ni nune saꞌun ndesi veꞌe ii yun ja kuu kiukueio nuu oo maa ia Dios.
HEB 10:21 Te ka nevaꞌo in sutu kuu nijaꞌnu ja tatnuni ya nuu ñayiu veꞌe maa ia Dios.
HEB 10:22 Yun guaa na vi kuyatnio nuu ia Dios jin in anu ndaa, te na vi kandija ndaa kuitio. Chi ni ndasavii ya anuo ja ma vi kokusuchi ka inio nuu jakueꞌe ni ka osaꞌo, te ni ndasavii ya yiki kuñuo jin ndute vii.
HEB 10:23 Te na vi koyutnuo jin ja ka ndetu kaꞌnuo, te ma vi ndasama inio jin tnoꞌo ka kandijao, chi Dios ndaa kuu ia ni kee yuꞌu nuo, te skunkuu ya tnoꞌo ni kaꞌan ya.
HEB 10:24 Te na vi kundaꞌu ini tnaꞌa in ion, te na vi kaꞌan nuu tnaꞌo ja vi kaꞌan too tnaꞌo, te na vi saꞌo javaꞌa.
HEB 10:25 Te na vi kondututu nio ja vi chiñuꞌo ia Dios, te ma vi kosaꞌo nagua ka saꞌa sava ka ñayiu ja tu ka ndututui. Chi suaꞌa na vi xteku tnaꞌo, te viꞌi ka vitna ja ka ndiaꞌo ja makuyatni kiuu ja ndii Jitoꞌo.
HEB 10:26 Chi nuu ja ka ndañukuun inio, te ka saꞌo yika kuechi, nuu ja ni ka jinio tnoꞌo ndaa, te tu na inka ja vi soko nuu ia Dios ja jaꞌa yika kuechio yun.
HEB 10:27 Chi maa ni kendoo in ja ioo ndevaꞌa kaa nuu sandaa ia Dios kuechi ñayiu, te suu kuu ñuꞌu kai koko koko ja teñuꞌu ña jin ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin ya.
HEB 10:28 Chi ñayiu jiso kava Ley Moisés, te oo uu axi uni testiu ja kaꞌan kuechi siki, te ka jaꞌni ña jin, te tu na in kundaꞌu ini ña.
HEB 10:29 Nuu saa ni kuu, te suni kuaꞌa ka tniuyaꞌu ñayiu jain niꞌnu Seꞌe ia Dios, te skexikoi niñi ya, vi kaneꞌi jin Espíritu ja chindee chituu ña. Te jin niñi yun ni kukutu tratu, te suni suu ni ndasavii ñayiu.
HEB 10:30 Chi ka jinio ja ni kaꞌan: “Maa rin ndaxtenaa jin ñayiu saꞌa jakueꞌe, te tetniuu rin tnundoꞌo tnaꞌi ja jaꞌa jakueꞌe saꞌi yun”, kachi Jitoꞌo. Te suni kaꞌan ka: “Maa Jitoꞌo guaa sandaa kuechi ñayiu ñuu ya”, kachi tutu ii.
HEB 10:31 Chi ioo ndevaꞌa kaa ja kanakauo nuu ndaꞌa ia Dios teku.
HEB 10:32 Su vi ndakaꞌan maa ni tiempu ja ni yaꞌo yun, nuu inka ni ka yeꞌe nuu ni jin tnoꞌo vaꞌa Jesús ja ni ka jandee ka jakaꞌnu ini ni jin kuaꞌa tnundoꞌo ni ka tnaꞌa ni, te tu ni ka jika yata ni.
HEB 10:33 Chi sava maa ni ka kaneꞌe ña jin ni vi ni ka saꞌa ndevaꞌa ña nuu ni ka jini kuaꞌa ñayiu. Te sava ka ni, chi vini ka oo anu ni ja ni ka tnaꞌa ni inuu ni tnundoꞌo jin ñayiu yun.
HEB 10:34 Te suni ni ka kundaꞌu ini ni ñayiu ka yiꞌi vekaa, te tu ni ka kusuchi ini ni jin tnundoꞌo nuu ka kindee ja ka nevaꞌa ni, chi ka jini ni ja andivi ka nevaꞌa ni in jaguaꞌa ka ja vi saꞌa jajin ni, in ja oo nikuii nikani.
HEB 10:35 Te ma vi skunaa ni in ja ni ka kukanu ini ni, chi yun kuu nuu vi niꞌi taꞌu ni in ja vi kutaꞌu vi kundetu ni.
HEB 10:36 Chi nini kuu ja vi kuandee ini ni, ja vi saꞌa ni nagua kuini maa ia Dios, saa te vi niꞌi ni ja ni kee yuꞌu ya.
HEB 10:37 Chi yoso nuu tutu ii: Joo luluu ni ka, te ndenta ia ndii, te ma kokunuu ya.
HEB 10:38 Ñayiu ndaa, chi tekui jin ja kandijai. Su nuu ja ndakaka yatai, te tu osii ini rin jin, kachi ia Dios.
HEB 10:39 Su yoon, chi masu ñayiu ka ndakaka yata ja vi junaa ka kuo, chi ñayiu ka kandija Jesús ka kuo, te vi kotekuo nikuii nikani.
HEB 11:1 Chi ja ka kandijao kuu ja ka kundaa inio ja vi niꞌo ja ka ndetuo nuu ia Dios vi ka kukanu ndaa inio ja oo ndija ja tu ka jinio jin nuo vitna.
HEB 11:2 Te ni ndakuantnoꞌo ña ia Dios jin ñayiu janaꞌa, chi ni ka kandija guaꞌi ya.
HEB 11:3 Chi jin ja ka kandijao, ni ka jinkuiꞌnu inio ja ni saꞌa ia Dios ñuyiu jin tnoꞌo ni kaꞌan ya. Te yun guaa ja ka ndiaꞌo jin nuo vitna, chi ni jinkoo jin ja ma kuu vi kondiaꞌo.
HEB 11:4 Chi jin ja ni kandija Abel ni sokoi in jaguaꞌa ka nuu ia Dios saa ja ni soko Caín. Te yun guaa ni kaꞌan ia Dios ja suchi ndaa kui, te ni jantaꞌu ya ja ni sokoi. Te visi ja ni jiꞌi Abel, su ja ni sokoi yun ndakani ndee vitna ja kandija guaꞌi.
HEB 11:5 Chi jin ja ni kandija Enoc, te ni ndakuaka ña ia Dios ja koteku de. Te ma kuni de ja kuu de, te tu ni ka jini ka ña ñayiu, chi ni ndakuaka ña maa ia Dios jin de kuaꞌan de ndee andivi. Te kaꞌan nuu tutu ii ja ni junkuaan ini ña Dios jin de ama ka ja ndakuaka ña ya.
HEB 11:6 Su nuu ja tu ka kandijao, te ma kuu ja junkuaan ini ña ia Dios jion, chi ja kuyatnio nuu ia Dios, te nini kuu ja vi kandijao ja oo ya, te skutaꞌu ña ya in ja vi kutaꞌu vi kundetu ñayiu ja ka ndanduku ya.
HEB 11:7 Chi ni kandija Noé, nuu ni chindetu ña ia Dios ja koo tnundoꞌo ja kuini ka ja kuni de. Te ni jantnoꞌo de tnoꞌo ni kaꞌan ya, chi yuꞌu niꞌnu ña de jin ya, te ni saꞌa de in arca ja ni ka kaku niꞌnu de jin ñayiu veꞌe de. Te jin ja kandija de yun, te ni xnaa ña ia Dios jin ñayiu ñuyiu, chi tu ni ka kandijai, te ni jinkokuu de tee ndaa ja vaji jin maꞌñu sagua ja kandijao ia Dios.
HEB 11:8 Chi ni kandija Abraham, guaa ni jantnoꞌo de nuu ni kana ña ia Dios, te ni kee de ja kuaꞌan de in nuu kuñaꞌa ya ja saꞌa jajin de. Te kuaꞌan de, visi tu ni jini de ndenu kiꞌin de.
HEB 11:9 Chi ni kandija de, guaa ni ojika ndaꞌu ni de nuu ñuꞌu inka ñuu ja ni kee yuꞌu ia Dios ja kuñaꞌa ya nuu de. Te ni saꞌa de in veꞌe saꞌun ni oo de, te suni saa ni ka oo Isaac vi Jacob, ja suni inuu ni ni ka niꞌi de tnoꞌo ni kee yuꞌu ia Dios.
HEB 11:10 Chi ni ondetu kaꞌnu Abraham ja kuñaꞌa ia Dios in ñuu ja oo nikuii nikani, te maa Dios kuu ia jini naxa koo, te ni saꞌa ya.
HEB 11:11 Chi ni kandija de, te visi ña ni kuu ja koo seꞌe Sara, su ni niꞌi de jandakui, ja koo seꞌe de jin ña, visi ja ni ka kuu nijaꞌnu saꞌun de. Chi ni kandija de ja ia ndaa kuu Dios, te skunkuu ya tnoꞌo ni kee yuꞌu ya.
HEB 11:12 Te yun guaa Abraham, chi visi ja ni kuyatni ja kuu de, te ni jinkonevaꞌa de kuaꞌa ndikin tata de, na kuinio kimi ka oo andivi axi na kuinio ñuti ja ni koto tnaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa yuꞌu ndute mar.
HEB 11:13 Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa ni ka jiꞌi, te tu ni ka niꞌi ja ni kee yuꞌu ia Dios nui, su ja siun ka kandijai, guaa suaꞌa ni ndee jika ni ka ndiaꞌi nuu vi niꞌi taꞌui nuu ni kee yuꞌu ia Dios. Te ni ka kusii ini, chi ni ka kandijai ja vi niꞌi. Su ni ka naꞌmai ja ñayiu inka ñuu ka kui, te ka jika ndaꞌui nuu ñuyiu yaꞌa.
HEB 11:14 Chi ñayiu kaꞌan siun kaxtnoꞌo kaji jin tnoꞌo kaꞌin yun ja jika ii ni, ndukui in ñuu guaꞌa ka ja koi.
HEB 11:15 Chi nuu ja ka ndakaꞌin ñuu mai nuu ni kekuei ja kuaꞌankuei, te ni oo tiempu ja kuu vi ndajiokuiin.
HEB 11:16 Su ka ndioo ini in ñuu guaꞌa ka, te suu kuu andivi. Yun guaa ia Dios, chi tu kukanoo ya ja kokuu ya ia Dios ñayiu yun, chi ja ni saꞌa tuaꞌa ya in ñuu nuu vi koi.
HEB 11:17 Chi ni kandija Abraham, guaa ni tnii de Isaac ja soko de nuu ia Dios nuu ni jito tnuni ña ya jin de. Te vi ni oo anu de ja soko de invaa seꞌe de, visi jin suchi yun ni kee yuꞌu Dios
HEB 11:18 nuu ni kaꞌan ya: “Jin Isaac guaa vi kaya kuaꞌa ndikin tata ron”.
HEB 11:19 Chi ni ndakuni Abraham ja ia kaꞌnu ndevaꞌa kuu Dios, te kuu ndaxteku ya seꞌe de, visi ndee neꞌu ndiyi. Te kuu kaꞌon ja na kuinio ja ni ndaniꞌi jaa Abraham seꞌe de neꞌu ndiyi.
HEB 11:20 Te ni kandija Isaac guaa ni kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa de jin seꞌe de Jacob vi Esaú naxa vi koo naxa vi kaka de kiuu kuaꞌon.
HEB 11:21 Te suni ja ni kandija Jacob, guaa nuu ni kuyatni ja kuu de, te ni kaꞌan vii kaꞌan vaꞌa de jin nduu seyii José. Te vi suaꞌa yituu ndaꞌa de yutnu tuu de, te ni chiñuꞌu de ia Dios.
HEB 11:22 Te ni kandija José, guaa nuu ni kuyatni ja kuu de, te ni kaꞌan de ja nuu kuee ka, te ndekuei ñayiu Israel ñuu nuu ka oo de yun, te ni tatnuni de ja vi ndakuiso yiki de noꞌokuei jin ñuu nuu ni kee yuꞌu ia Dios ja kuñaꞌa ya.
HEB 11:23 Te ni ka kandija tata vi nana Moisés, guaa nuu ni kakui, te ni ka tayuꞌu ña tatai jin uni yoo, chi ni ka jini de ja luu ndevaꞌa jitoi, te tu ni ka yuꞌu de siki tnoꞌo ni tatnuni rey ja vi kaꞌni suchi yii kueli.
HEB 11:24 Te suni ni kandija Moisés, guaa nuu ni jaꞌnu de, te tu ni jandetu de ja vi kaꞌan ñayiu ja seyii ñaꞌa kuu sesiꞌi Faraón kuu de.
HEB 11:25 Chi suaꞌa ni kuu ini de ja vi ndevaꞌa ndetnuni vi saꞌa ña jin de, nagua ka ndoꞌo ñayiu ñuu ia Dios, masu ja kokusii kokuvatu ini de ndee saa tiempu nuu yika kuechi.
HEB 11:26 Chi ni ndakuni de ja guaꞌa ka kuu ja vi kaneꞌe vi kaꞌan yichi ña ñayiu jin de ja jaꞌa ia tetniuu Dios, masu ja konevaꞌa de ndiꞌi jakuika ja oo Egipto. Chi yinuu guaꞌa de ja niꞌi de in ja kutaꞌu kundetu de nuu ia Dios.
HEB 11:27 Te ja kandija Moisés, guaa ni xndendoo de Egipto, te ni kee de kuaꞌan de. Te ni tu ni yuꞌu de ja kiti ini rey nuu de, chi ni oo yutnu de jin ja saꞌa de, na kuinio ja vi ndiaꞌa de Dios, ia tu ka jinio jin nduchi nuo.
HEB 11:28 Te ja kandija Moisés, guaa ni ka saꞌa de viko pascua jin ñayiu Israel, nuu ni ka jaꞌni de lelu. Te ni tatnuni de ja vi koso ñayiu niñi ti nuu yutnu yeꞌi, nagua ja nuu yaꞌa ia jinokuechi nuu Dios ja kaꞌni seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Egipto, te ma kaꞌni seꞌe xtnañuꞌu ñayiu Israel.
HEB 11:29 Te ja ka kandija ñayiu Israel, guaa ni ka yaꞌi maꞌñu ndute mar kuaꞌa, na kuinio nuu ñuꞌu yichi. Te nuu ni ka kuini ñayiu Egipto ja suni vi yaꞌi, te ni ndachisaꞌu ña ndute jin, te ni ka ndaniꞌni xnii ja ni ka jiꞌi.
HEB 11:30 Chi ja ka kandija ñayiu Israel, guaa nuu ni ka jiondui muro ja ndesi ñuu Jericó nuu uja kiuu, te ni junkuei muro yun.
HEB 11:31 Te ja kandija Rahab, ñaꞌa xiko maa, kuu ja tu ni jiꞌi in ni ña jin ñayiu ñuu ña Jericó, ja ka kui ñayiu inuu soꞌo ndevaꞌa nuu ia Dios. Chi ni jantaꞌu guaꞌa ña ñayiu Israel ja ni ka jinkoto yuꞌu de naxa oo ñuu yun.
HEB 11:32 Te oo kuaꞌa ka ja kaꞌan san nuu siun, su jaꞌni kuaꞌa ka ña tiempu ja ndakani san nagua ni ka ndoꞌo Gedeón vi Barac vi Sansón vi Jefté vi David vi suni saa ni nagua ni ka ndoꞌo Samuel vi sava ka tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa.
HEB 11:33 Chi jin ja ka kandija de ni ka kundee de nuu ni ka jaxin tnaꞌa de jin taka ñuu naꞌnu, te ni ka tatnuni ndaa de nuu ñuu de, te ni ka niꞌi de nagua ni kee yuꞌu ia Dios, vi ni ka jasi de yuꞌu ndikaꞌa.
HEB 11:34 Te sava de ni ka kaku niꞌnu nuu tnundoꞌo ja tu ni ka kai de nuu ñuꞌu xeen ndevaꞌa. Te sava de ni ka kaku niꞌnu ja tu ni ka jaꞌni ña jin yuchi kani. Te sava tee tu inu ndakui, ni ka ndanindee de, ja ni ka nduu ndakui de nuu ni ka jaxin tnaꞌa de, te ni ka kundee de ni ka skunu de jin soldado inka ñuu.
HEB 11:35 Te ni ka oo sava ñasiꞌi ja ni ka ndaniꞌi ña ndiyi ña ja ni ka ndateku. Te sava ka ñayiu ni ka tnaꞌa kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo vi ndee ni ka jiꞌi, chi tu ni ka kuini ja vi xndoi ichi ia Dios ja vi kaku niꞌnui, nagua ja saa, te vi niꞌi in jaguaꞌa ka nuu vi ndatekui.
HEB 11:36 Te sava kai ni ka tnaꞌi tnundoꞌo nuu ni ka saꞌa neꞌe ka saꞌa yichi ña jin, vi ni ka kani ña jin, vi ni ka jasi ña vekaa vi ni ka juꞌni ña jin cadena.
HEB 11:37 Te sava ñayiu ni ka kuun ña yuu vi ndee ni ka jiꞌi, vi savai ni ka jaꞌnde sagua ña jin sierra. Te savai ni ka jito tnuni, vi savai ni ka jaꞌni ña jin yuchi kani. Te yaꞌa yun ni ni ka ojika savai ja ni ka oniꞌnui ñii ndikachi vi ñii ndixiꞌu, te ndaꞌu ndevaꞌa ni ka ndoꞌi, ni ka okusuchi ini ja ni ka osaꞌa ndevaꞌa ña jin.
HEB 11:38 Te ñayiu ñuyiu yaꞌa, chi tu ka oo tu ka ndai ja vi koi jin ñayiu ka kandija yun. Te yun guaa ni ka jika ndaꞌui nuu ñuꞌu teꞌa, vi ni ka oi yuku vi kava veꞌe vi yau ñuꞌu.
HEB 11:39 Te ndiꞌi ñayiu yaꞌa, visi ni ndakuantnoꞌo ña ia Dios ja ka kandija guaꞌi, su tu ni ka niꞌi ja ni kee yuꞌu ya ja kuñaꞌa ya nui.
HEB 11:40 Chi ni saꞌa tuaꞌa ya in jaguaꞌa ka ja taa ya nuo, nagua ja jin yoon, te vi niꞌi ja vi koi jion nagua kuini maa ia Dios.
HEB 12:1 Yun guaa yoon, chi ka jinio ja ka oo kuakuaꞌa ñayiu ja ka jionduu ña jion na kuinio viko, ka ndakani ja ka kandijai. Te yun guaa na vi xndoo ndiꞌi ja saꞌa tneñu ña vi yika kuechi ja tnaa ña jion nuu jakueꞌe, te na vi kuandee inio in kiuu in kiuu ja na vi kaka guaꞌo kiuu kuaꞌon nuu tnoꞌo ia Dios.
HEB 12:2 Te na vi kinuu guaꞌo Jesús, ia xiin nuu vaji ja ka kandijao, ia saꞌa ja vi kujao nuu tnoꞌo ya. Chi maa Jesús kuu ia ni tnaꞌa tnundoꞌo nuu cruz, te ni tu ni ndiꞌni ya ja kanoo oo nuu ni jiꞌi ya, chi ja jini ya ja nuu yaꞌa tnundoꞌo, te ndusii ini ya ja junkoo ya ichi lado kuaꞌa mesa nuu tatnuni ia Dios.
HEB 12:3 Te vi ndakaꞌan maa ni naxa ni ndoꞌo Jesús nuu ni tnaꞌa ya tnundoꞌo, ja ni ka ndakoo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe siki ya. Yun guaa ma vi kuita ni, ni ma vi ndakaka yata ni.
HEB 12:4 Chi maa ni, kuini ka ja kentakuei ni ja vi ndee vi kuu ni ja ka nduku ndee ni ja ma vi saꞌa ni yika kuechi.
HEB 12:5 Te ¿a vi ja ni ka ndunaa ini ni tnoꞌo ni xteku ña ia Dios ja ni kaꞌan ya na kuinio seꞌe maa ya jin ni? Chi suaꞌa yoso nuu tutu ii: Ma vi skexiko ron tnundoꞌo nuu ndakanu ndaa ña Jitoꞌo nuu ichi jin ron, vi seꞌe, ni ma vi kuu kuiꞌa ini ron nuu kuxeen ya nuu ron.
HEB 12:6 Chi tetniuu Jitoꞌo tnundoꞌo ja ndakanu ichi ndaa ya jin ñayiu kutoo ya, te kani ña ya jin ndiꞌi ñayiu jantaꞌu ya, na kuinio seꞌe maa ya, kachi nuu tutu ii.
HEB 12:7 Nuu saa te vi kuandee ini ni nuu ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja ndakanu ndaa ña ia Dios nuu ichi, chi saꞌa ña ya jin ni na kuinio seꞌe maa ya, chi tu na in seꞌe ja ma kuxeen tatai nui.
HEB 12:8 Su nuu ja tu ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja ndakanu ndaa ña ia Dios jin ni, nagua ndakanu ndaa ya ndiꞌi seꞌe ya, nuu saa te seꞌe ja tu na tata ka kuu ni, te masu seꞌe ndija maa ia Dios.
HEB 12:9 Chi suni ni ka oo tatao nuu ñuyiu yaꞌa nuu ni ka okuelio, te ni ka ondakanu ndaa ña de jion nuu ichi, su ni ka onee yiñuꞌo nuu de. Nuu saa te guaꞌa ka kuu ja vi kuantnoꞌo guaꞌo nuu Tata Dios oo ndee andivi nagua ja vi kotekuo.
HEB 12:10 Chi ni ka okuxeen tatao ka oo ñuyiu yaꞌa nuo ndee saa ni kiuu, naxa ka kuini maa de. Su ia Dios, chi kuxeen ya nuo ja kuu in javaꞌa mao, nagua ja vi kovio nuu ya, nagua ia vii kuu maa ya.
HEB 12:11 Te ja ndaa ja tu kusii inio nuu vi inka ka ndakanu ndaa ña nuu ichi jion, chi suaꞌa kusuchi inio. Su nuu kutuaꞌo jin maꞌñu sagua ja ka ndakanu ndaa ña nuu ichi, te yun vaji ja vi saꞌa ndao, te vi koo manio.
HEB 12:12 Nuu saa te vi saꞌa ndakui ni ndaꞌa ni ja ni ka kuita nuu ia Dios. Te vi kani yutnu ni koꞌndo ni ja tu oo ndakui.
HEB 12:13 Te vi nduku ndee ni ja vi kaka ni nuu ichi ndaa, nagua ja ma vi kujioo ni nuu ichi yun. Saa te nduvaꞌa koꞌndo kuꞌu ni.
HEB 12:14 Te vi nduku ndee ni ja vi koo mani ni jin ndiꞌi ñayiu, te vi koo vii ni nuu Jitoꞌo Dios. Chi nuu tuu, te ni in ni, ma kuu vi kuni ni ya.
HEB 12:15 Vi koto guaꞌa ni maa ni nagua ja ni in ni ma vi kendoo ja vi niꞌi javii javaꞌa taa ia Dios, te nagua ja ni in ni ma vi kokuu ni na kuinio in yuku ugua ja ni kee yoꞌo, te saꞌa tneñu, te saa vi kokuu ni na kuinio kueꞌe ja vi xtivi ni sava ka ñayiu.
HEB 12:16 Te ni in ni ma vi saꞌa ni kuechi ñuyiu jin inka ñayiu ja masu katnu tayu ni kuu, axi skexiko ni in ja ii ja taa ia Dios, nagua ni saꞌa Esaú ja invaa koꞌo ndei, te ni ndaxiko de nuu ñani de ja kutaꞌu de in jaguaꞌa ka ja seyii xtnañuꞌu kuu de.
HEB 12:17 Chi ja ka jini maa ni ja nuu kuee ka, te ni kuini de ja kutaꞌu de javii javaꞌa nuu tata de, su tu ni niꞌi de. Te visi ni ndaꞌi ndevaꞌa de, su tu na tatna ni kuu ka ja siun kaa ja ni saꞌa de.
HEB 12:18 Chi tu ni ka kuyatni ni nuu yuku, nagua ni ka saꞌa ñayiu Israel ja ni ka kuyatni nuu yuku Sinaí ja kuu vi keꞌo. Te ni kai ja vi jaꞌnu jaꞌnu ñuꞌu nuu ñunee, te ni kuun sau vi yiꞌi xeen tachi.
HEB 12:19 Te ni tu ni ka onini ni ja ni ka tiuu trompeta, ni tnoꞌo ja ni kaꞌan ia Dios nuu ñayiu janaꞌa yun. Te ñayiu yun, chi ni ka onini tnoꞌo ni kaꞌan ya, te ni ka jikantaꞌui nuu ya ja ma kaꞌan ka ya.
HEB 12:20 Chi tu ni ka kundee ka ini jin tnoꞌo ja ni tatnuni ya, chi ni kaꞌan ya: “Na ni kuu ni ja jinkani jaꞌa nuu yuku yaꞌa, visi in kiti, te vi kuun ti yuu axi vi tiuu ti jin kuji guaa ndee na kuu ti”, jiñaꞌa ya.
HEB 12:21 Te ioo ndevaꞌa kaa ja ka ndiaꞌi yun ja vi ndee Moisés jiñaꞌa: “Vi suaꞌa niꞌi san ja yuꞌu ndevaꞌa san”, jiñaꞌa de.
HEB 12:22 Su maa ni, chi suaꞌa ni ka kuyatni ni yuku Sión, ñuu maa ia Dios teku, ja kuu Jerusalén oo ndee andivi nuu oo ya jin kuakuaꞌa mil ia ka jinokuechi nuu ya,
HEB 12:23 vi nuu ka otutu ñayiu ka kuu seꞌe xtnañuꞌu ia Dios ja ka yoso sivi nuu liuru oo ndee andivi. Ni ka kuyatni nuu Dios, ia jaꞌnde kuechi ndiꞌi ñayiu vi nuu ka oo anu ñayiu guaꞌa ja ni saꞌa ia Dios ja ni ka ndui ñayiu vii.
HEB 12:24 Vi suni ni ka kuyatni ni nuu maa Jesús, ia in niꞌnu maꞌñu sagua tratu jaa ni saꞌa ia Dios, vi niñi ya ja ni jati nuu ni jiꞌi ya ja vi nduu vio. Chi yaꞌu ka ndee niñi ya saa niñi Abel ja kaꞌan kuechi nuu ia Dios.
HEB 12:25 Yun guaa vi koto ni maa ni, ma vi skexiko ni tnoꞌo kaꞌan ya. Chi nuu tu ni ka kaku ñayiu ni ka skexiko tnoꞌo ni kaꞌan ya nui nuu ni chindetu ña ya jin ñuyiu yaꞌa, te viꞌi ka vi ndoꞌo yoon, nuu ja na vi skexiko ia chindetu ña jion ndee andivi.
HEB 12:26 Te tiempu saa, chi tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios ni saꞌa ja ni tnaa ñuyiu. Su vitna te ni kee yuꞌu ya nuu kachi ya suaꞌa: “Inka jichi saꞌa rin ja tnaa ñuyiu, te masu maintnoꞌo ni ñuyiu, chi suni ndee andivi”.
HEB 12:27 Te tnoꞌo kaꞌan ya “inka jichi”, jinkuiꞌnu inio ja xtajioo ya taka ja kuu kujioo ja ni saꞌa maa ya, nagua ja kendoo maa ni ka ja tu kuini ya ja xtajioo ya.
HEB 12:28 Chi taa ia Dios nuo in nuu tatnuni maa ya nuu ma xtajioo ya. Te na vi ndakuantaꞌuo nuu ya ja jaꞌa yaꞌa, vi na vi chiñuꞌo ya, te siun ni vi koyuꞌu niꞌnuo nuu ya, nagua ja na junkuaan ini ya.
HEB 12:29 Chi ia Dios mao kuu ya na kuinio ñuꞌu ja teñuꞌu ndiꞌi ja saꞌa jakueꞌe.
HEB 13:1 Siun ni vi kokaꞌan too tnaꞌa ni jin ñayiu ka kandija jin ni.
HEB 13:2 Te ma vi ndunaa ini ni ja vi kuñaꞌa nuu ni veꞌe ni, nuu ñayiu ka jionuu. Chi oo jichi ja saa ni ka saꞌa sava ñayiu, ja ni tu ka jini, te ni ka jiñaꞌa nui veꞌi ni ka ndoo ia ka jinokuechi nuu maa Dios.
HEB 13:3 Te vi konaꞌa ni ja jaꞌa ñayiu ka yiꞌi vekaa, na kuinio ja vi in ni ka yiꞌi maa ni jin vekaa yun. Te suni vi konaꞌa ni ja jaꞌa ñayiu ka tnaꞌa tnundoꞌo nuu ka saꞌa ndevaꞌa ña jin, na kuinio ja vi suni saa ni ka ndoꞌo maa ni.
HEB 13:4 Te ndiꞌi ñayiu na konee yiñuꞌi nuu katnu tayui, te ma vi koskindee tnaꞌi, chi maa ia Dios sandaa kuechi ñayiu saꞌa kuechi ñuyiu vi ñayiu skindee tnaꞌa.
HEB 13:5 Te ma vi kokutoo ni xuꞌun. Vi kosii ini ni jin nagua ka nevaꞌa ni vitna, chi ni kachi ia Dios: “Ma xndoo ña rin, te ni ma xndendoo ndaꞌu ña rin”, kachi ya.
HEB 13:6 Nuu saa te ka kukanu inio, te vi kaꞌon: Maa Jitoꞌo kuu ia chindee chituu ña jin san, te ma koyuꞌu san ja nagua vi saꞌa ña ñayiu jin san.
HEB 13:7 Te vi konaꞌa ni ja jaꞌa tee ni ka ojito veñuꞌu ni, ja ni ka okaxtnoꞌo de tnoꞌo ia Dios, te vi ndakuni ni naxa ni ka osaꞌa de nuu ñuyiu yaꞌa ja ni ka jika de nuu ichi ya, te vi kondikin ni, saa vi saꞌa ni nagua ni ka okandija de.
HEB 13:8 Te tu sama Jesukristu, chi in ni ia kuu ya ndee janaꞌa, vi vitna, vi nikuii nikani.
HEB 13:9 Te yun guaa ma vi kuandetu ni ja vi kondikin ni inka tnoꞌo siin, ja tu na ama ka jini ni, chi guaꞌa ka kuu ja vi koyutnu anu ni jin javii javaꞌa maa ia Dios, saa ja vi kondikin ni siki tnoꞌo kaxtnoꞌo nagua kuu ja kuu vi kaa ni, chi tu nagua ni jiniuꞌu saꞌun nuu ñayiu ni ka ondikin ichi yun.
HEB 13:10 Te yoon, chi ka nevaꞌo Kristu ja ni soko ya maa ya ja jaꞌa yika kuechio. Su sutu, chi tu nagua ka niꞌi de jin ja ka soko de kiti nuu veꞌe ii.
HEB 13:11 Chi sutu kuu nijaꞌnu ka, soko de niñi kiti nuu veꞌe ii ndevaꞌa ka, nagua ja kindee yika kuechi ñayiu, su yiki kuñu ti teñuꞌu de yata ñuu yun.
HEB 13:12 Te suni saa ni ndoꞌo Jesús nuu ni jiꞌi ya, chi ni tnaꞌa ya tnundoꞌo yata ñuu, nagua ja ndasavii ya ñayiu jin maꞌñu sagua niñi maa ya.
HEB 13:13 Te yun guaa na kiꞌinkueio ndee yata ñuu nuu ni jiꞌi Jesús, te na vi tnaꞌa inuo jin ya jakanoo ja ni tnaꞌa ya.
HEB 13:14 Chi ñuyiu yaꞌa, tu na ñuu ka nevaꞌo ja vi koo nikuii nikani, chi suaꞌa ka ndukuo in ñuu nuu vi koo ja vaji nuu kuee ka.
HEB 13:15 Te yun guaa vi siun ni vi kondasaꞌa kaꞌnuo ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu, te ja ka ndasaꞌa kaꞌnuo ya kuu in ja ka soko nuu ya, chi ka jitao yaa nuu ya ja ka chiñuꞌo ya.
HEB 13:16 Te ma vi ndunaa ini ni ja vi saꞌa ni javaꞌa, te vi kaꞌan mani ni ñayiu nagua ka nevaꞌa ni. Chi nuu ja saa ka saꞌa ni, te na kuinio ja ka soko ni nuu ya, chi saa te junkuaan ini ia Dios.
HEB 13:17 Vi kuantnoꞌo ni nuu tee ka jito veñuꞌu ni, te vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu de, chi suu de ka jito guaꞌa ña ja vi koo vaꞌa ni, chi ka jini de ja ndakan tnoꞌo ña ia Dios jin de na tniuu ka saꞌa de. Te vi kuantnoꞌo guaꞌa ni, nagua ja vi kokusii ini de, te ma vi kaꞌan kuechi de, chi nuu tuu, te tu nagua jiniuꞌu nuu in in maa ni.
HEB 13:18 Vi ndakuatu ni ja jaꞌa san, chi ka kukanu ini san ja ka ndakani vaꞌa ini san, chi ka kuini san ja na kee yiñuꞌu ndiꞌi tniuu ka saꞌa san.
HEB 13:19 Te jikantaꞌu ndevaꞌa san ja vi kakantaꞌu ni ja jaꞌa san nuu ia Dios, nagua ja na kuandetu ya ja ñama ndenta san nuu ka oo ni.
HEB 13:20 Te maa ia Dios ja taa ya tnoꞌo mani, kuu ia ni ndaxteku Jitoꞌo Jesukristu neꞌu ndiyi. Te maa Jesukristu kuu na kuinio in tee kuu kaꞌnu ka, ja jito ya ñayiu ka skuaꞌa, ja ka kui na kuinio ndikachi ya, chi jin niñi ya ni saꞌa kutu ya in tratu ja oo nikuii nikani.
HEB 13:21 Te maa ia Dios na saꞌa ja koo guaꞌa ndiꞌi ni tniuu ka saꞌa ni, nagua ja vi saꞌa ni nagua kuini maa ya. Te na saꞌa ya jin ndiꞌo nagua junkuaan ini maa ya, jin maꞌñu sagua Jesukristu, te nuu maa ya na koo jayiñuꞌu nikuii nikani. Saa na kokuu.
HEB 13:22 Te jikantaꞌu san, vi ñani, ja vi kuandee ini ni jin ndee saa tnoꞌo ja ni tee san yaꞌa ja xteku ña san jin ni.
HEB 13:23 Te kaxtnoꞌo san nagua ja vi kuni ni ja ñanio Timoteo, chi ja ni kee de vekaa, te nuu ja na ndenta yachi ni de, te jakuei san jin de, vi jakoto ña san.
HEB 13:24 Te vi kuñaꞌa ni nuu tee ka jito veñuꞌu ni, vi nuu ndiꞌi ñayiu ka kandija, ja ndakan tnoꞌo san jin, ¿a kukueni ka oi. Te suni ka ndakan tnoꞌo ña ñayiu Italia ja ka kandija, ¿a kukueni ka oo ni?
HEB 13:25 Te ia Dios na koto na kuni ña jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
JAM 1:1 Maa san kuu Santiago ja jinokuechi san nuu ia Dios vi nuu Jitoꞌo Jesukristu. Tee san tutu yaꞌa nuu maa ni, ja ka kandija ni neꞌu ndi uxi uu tatatnoꞌo Israel, ja ni ka jitenuu ni ja ni ka jinkoo ni nuu sava ka ñuu ninii ñuyiu. ¿A kukueni ka oo ni?
JAM 1:2 Ñani, kuaꞌa, vi kokusii ndevaꞌa ini ni nuu vaji nani kuu tnundoꞌo ja jito tnuni ña jin ni,
JAM 1:3 chi ja ka jini ni ja nuu jito tnuni ña tnundoꞌo jin ja ka kandija ni Kristu, te yun ka kutuaꞌa ni ja vi kuandee ini ni nuu tnundoꞌo.
JAM 1:4 Te vi kuandee ini ni, nagua ja kentakuei ni ja vi kokuu ni in ñayiu vii ñayiu vaꞌa, te vi koyutnu ni, nagua ja tu nagua kaꞌni saꞌun ña.
JAM 1:5 Su nuu ja ndee in ni jaꞌni ña tnoꞌo ndichi, te vi kakan ni nuu ia Dios, te na taa ya, chi taa kuaꞌa ya nuu ndiꞌi ñayiu, te ma skexiko ña ya jin ni in ñayiu.
JAM 1:6 Su vi kandija guaꞌa ni nuu ka jikan ni nuu ia Dios, chi na in tu kandija guaꞌa, te kuu inui jin ola ndute mar ja jiokuita ña tachi, te yaꞌa yun ni kuaꞌan de.
JAM 1:7 Te ñayiu saꞌa siun, ma ndakani ini ja na in guaa niꞌi nuu Jitoꞌo.
JAM 1:8 Chi ñayiu nevaꞌa uu jajintnuni, chi yaꞌa yun ni ndakani ini jin ndiꞌi ja saꞌi.
JAM 1:9 Te ñayiu skuaꞌa ja kuu ndaꞌu kuu kee ni, na kokusii ini ja saꞌa kaꞌnu ña ia Dios jin.
JAM 1:10 Su ñayiu skuaꞌa ja kuu kuikai, na kokusii ini nuu saꞌa ndaꞌu ña ia Dios jin. Chi ñayiu kuika yun kuu na kuinio ita nuu yuku, ja ñama ni te naa.
JAM 1:11 Chi nuu jinonta nikandii te kuu iꞌni xeen, te yichi ni yuku vi kuei ni ita yun, te ndee ka konaꞌa ja luu kaa, te suni saa ni ndoꞌo ñayiu kuika, chi neꞌu tniuu saꞌa mai yun nai.
JAM 1:12 Na taꞌu na ndetu ñayiu ja jandee ini nuu jito tnuni ña taka tnundoꞌo, chi nuu kundee ini ndiꞌi tnundoꞌo yun, te niꞌi in ja kutaꞌui ja kotekui nikuii nikani. Chi yun ni kee yuꞌu ia Dios ja kuñaꞌa ya nuu ñayiu ka kutoo ya.
JAM 1:13 Nuu ja ndee in ñayiu kii ini ja saꞌa jakueꞌe, te ma vi kokaꞌan ja nuu ia Dios vaji jakueꞌe yun, chi ma kuu skaꞌan ña jakueꞌe jin ia Dios, te ni tu skaꞌan ña ya ja vi saꞌa ñayiu jakueꞌe.
JAM 1:14 Chi ja skanda ña jin in in ñayiu kuu ja ndioo ini mai ja saꞌi janeꞌe jayichi, te jayun kundee ja skanakau ña jin nuu jakueꞌe.
JAM 1:15 Te ja jioꞌo ñayiu ja saꞌi janeꞌe jayichi kuu nuu vaji yika kuechi, te nuu kaya yika kuechi yun, te jaka ña ja kui.
JAM 1:16 Yun kuu, vi ñani, vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, ma vi ndaxndaꞌu ni maa ni.
JAM 1:17 Chi ndiꞌi javaꞌa vi ndiꞌi ja oo vii ndevaꞌa ja ka kutaꞌuo vaji ndee sukun yun, chi vaji nuu maa Tata Jaꞌnuo, ia ni saꞌa ndiꞌi ja ka yeꞌe andivi. Te ia Dios, chi inuu ni kuu ya ndiꞌi ni kiuu, te tu sama saꞌun ya nagua sama kati.
JAM 1:18 Te ni taa ya ja ka tekuo jin maꞌñu sagua tnoꞌo ndaa ya, chi saa kuini maa ya, nagua ja vi kokuo seꞌe xtnañuꞌu ya saa nuu ndiꞌi ja ni saꞌa ya.
JAM 1:19 Te vi konaꞌa maa ni tnoꞌo yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, ja ndiꞌi maa ni na vi koñama ini ni ja vi konini ni, te kuekuee vi kaꞌan ni, te ma vi kiti ini ñama ni.
JAM 1:20 Chi nuu kiti ini ñayiu, te tu saꞌi tniuu ndaa nagua kuini maa ia Dios.
JAM 1:21 Te yun kuu ja vi kujioo ni nuu ndiꞌi jakueꞌe vi nuu janeꞌe jayichi ja ni kaya ñuyiu yaꞌa, te vi saꞌa ndaꞌu vi saꞌa kee ni, te vi kuantaꞌu ni tnoꞌo ja ni skute ia Dios ini anu ni, chi tnoꞌo yaꞌa ndiso jakaꞌnu ja skaku niꞌnu ña jin ni.
JAM 1:22 Te vi saꞌa ni nagua kaꞌan nuu tnoꞌo maa ia Dios, masu maintnoꞌo ni ja vi konini ni, chi nuu ja tuu, te saa ka xndaꞌu ni maa ni.
JAM 1:23 Chi nuu na in ñayiu nini suaꞌa ni tnoꞌo ia Dios, te tu saꞌi nagua tatnuni maa tnoꞌo yaꞌa, te kuu inui jin in tee ndiaꞌa de yunuu de nuu in speju suaꞌa ni.
JAM 1:24 Chi suaꞌa ni ndiaꞌa de yunuu de, te nuu kuaꞌan de, te naa ni ini de naxa jito de.
JAM 1:25 Su ñayiu ja tu ndunaa ini tnoꞌo nini, chi ndiaꞌa guaguaꞌi naxa kaꞌan nuu ley ndaa, te ley yaꞌa kuu ja ndatau ña nuu jakueꞌe, te oo yutnui nuu tnoꞌo yun, chi saꞌi ndiꞌi tniuu nagua nini yun. Te na taꞌu na ndetu ñayiu yun nuu ia Dios jin tniuu saꞌi yun.
JAM 1:26 Su nuu na in ñayiu jani ini ja chiñuꞌu guaꞌi ia Dios, su tu jaꞌnu niꞌnui tnoꞌo kaꞌin, te chia xndaꞌui mai, te tu jiniuꞌu saꞌun ja chiñuꞌi ia Dios.
JAM 1:27 Su ja vi chiñuꞌu vii vi chiñuꞌu vaꞌa ñayiu Tata Dios kuu yaꞌa: na vi jinkotoi suchi ka kuu laꞌu vi ñasiꞌi ni ka ndondaꞌu nuu ka tnaꞌa ña tnundoꞌo, te na vi kotoi ja ma vi saꞌa tneꞌe mai jin jakueꞌe oo ñuyiu yaꞌa.
JAM 2:1 Maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja ka kandija ni Jitoꞌo Jesukristu, ia yeꞌe tajan, ma vi skexiko ni, ni in ñayiu, chi inuu ni vi saꞌa ni jin ndiꞌi.
JAM 2:2 Te vi kokachio ja nuu ka ndututu ni ja ka skuaꞌa ni, te kiukuei uu tee. In de ñuꞌu xeꞌe oro ndaꞌa de vi niꞌnu de saꞌun guaꞌa ndevaꞌa. Te suni kiuu in tee kundaꞌu ja niꞌnu de saꞌun tuꞌu ja ni ndendee ni.
JAM 2:3 Te ka nee yiñuꞌu ka ni nuu tee niꞌnu saꞌun guaꞌa ndevaꞌa yun, te ka jiñaꞌa ni nuu de: “Jinkoo ni joo nuu oo guaꞌa ka yaꞌa”. Su ka jiñaꞌa ni nuu tee kundaꞌu yun: “Jian ni konokuiin ron” axi “Jinkoo nuu ñuꞌu yaꞌa”.
JAM 2:4 Te nuu ja saa ka saꞌa ni, te tu ka ndakani vaꞌa ini ni jin tnaꞌa ni, chi ka saꞌa siin ni tee kuika jin tee kundaꞌu yun.
JAM 2:5 Vi konini ni tnoꞌo yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san: ni kaji ia Dios ñayiu ka kundaꞌu ñuyiu yaꞌa nagua ja na vi kukuikai jin tnoꞌo ka kandijai, te vi niꞌi nuu tatnuni ya ja vi saꞌa jajin, nagua ni kee yuꞌu ya jin ñayiu ka kutoo ya.
JAM 2:6 Su maa ni, chi ka skexiko ni ñayiu ka kundaꞌu yun. ¿Te a masu tee kuika yun ka kuu tee ka xndaꞌu ña ja vi jinkoo vaꞌa ka de ja jaꞌa ni? Te suu de ka tnaa ña jin ni nuu ndaꞌa tee ka netniuu.
JAM 2:7 Te suu tee yun ka kuu tee ka kaꞌan kueꞌe siki sivi vii Jesukristu ja kuu ya Jitoꞌo maa ni.
JAM 2:8 Vatuka ka saꞌa ni nuu ja ka skunkuu ndaa ni ley kaꞌnu ka maa ia Dios nagua yoso nuu tutu ii ja kaꞌan suaꞌa: “Kutoo in ñani in tnaꞌa ron nagua kutoo ron maa ron”, kachi.
JAM 2:9 Su nuu ja ka saꞌa siin siin ni ñayiu kuika jin ñayiu kundaꞌu, te ka saꞌa ni yika kuechi, chi ka tavi kuechi ni nuu Ley ia Dios jin jakueꞌe ka saꞌa ni yun.
JAM 2:10 Chi nani kuu ñayiu tavaꞌa ndiꞌi nagua yoso nuu Ley, su xtivi invaa ni tnoꞌo ja tatnuni yun, te tavi kuechi ndiꞌi nagua yoso nuu Ley yun.
JAM 2:11 Chi ni kaꞌan ia Dios: “Ma saꞌa ron kuechi ñuyiu jin inka ñayiu”. Te suni kaꞌan ka ya: “Ma kaꞌni ron ndiyi”. Su vitna nuu ja tu ka saꞌa ni kuechi ñuyiu jin inka ñayiu su ka jaꞌni ni ndiyi, te ja ni ka jiso kava ni Ley ia Dios ja siun ka saꞌa ni.
JAM 2:12 Te suaꞌa vi kaꞌan ni vi suaꞌa vi saꞌa ni na kuinio in ñayiu kiꞌin nuu ia Dios ja saꞌa ndaa ya kuechi jin maꞌñu sagua Ley ja ndatau ña nuu jakueꞌe.
JAM 2:13 Chi kiuu ja saꞌa ndaa ia Dios kuechi, te ma kundaꞌu ini ya ñayiu tu jini ja kundaꞌu ini inka ñayiu. Su ñayiu kundaꞌu ini inka ñayiu, chi kundei kaku niꞌnui nuu saꞌa ndaa ia Dios kuechi.
JAM 2:14 Tu nagua jiniuꞌu, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan in ñayiu ja kandijai nuu ja tu saꞌi tniuu guaꞌa, chi maa kuu skaku niꞌnu ña ja kandijai.
JAM 2:15 Te vi kokachio ja in ñanio axi in kuaꞌo jaꞌni ña saꞌun ja vi kuiꞌnui axi ja vi kokai in kiuu in kiuu.
JAM 2:16 Te nuu ja ndee in maa ni vi kuñaꞌa suaꞌa: “Koto kuee ni, saa na kaꞌon, te vi kuiꞌnu vaꞌa ni, te vi kaa vaꞌa ni ndee vi ndutu chii ni”, su tu ka jiñaꞌa ni nagua jaꞌni ña jin ñayiu yun, te tu nagua jiniuꞌu tnoꞌo ka kaꞌan ni yun.
JAM 2:17 Te suni saa ni kuu jin maa ni ja ka kandija ni: nuu ja tu ka saꞌa ni tniuu guaꞌa, te tu nagua jiniuꞌu saꞌun ja ka kandija ni yun.
JAM 2:18 Su nuu ja ndee in ñayiu kaꞌan suaꞌa: “Maa ni ja kandija ni Jesukristu, te sein saꞌa san tniuu guaꞌa”. Nuu saa, te xneꞌe ni ja kandija ni nuu tu na tniuu guaꞌa saꞌa ni, te na xneꞌe san ja kandija san Jesukristu jin tniuu guaꞌa ja saꞌa san.
JAM 2:19 Te maa ni ja kandija ni ja oo invaa ia Dios, te vatuka, su suni tachi, chi ka kandija vi ka kisi ja ka yuꞌu.
JAM 2:20 Te maa ni, vi tee vasa, ndakuni ni ja nuu tu na tniuu guaꞌa saꞌa ni jin ja kandija ni, te tu jiniuꞌu saꞌun ja kandija ni yun.
JAM 2:21 Chi ni jantaꞌu ña ia Dios jin ndi nijaꞌnuo Abraham ja tee ndaa ni okuu de ja jaꞌa tniuu guaꞌa ni saꞌa de nuu ni soko de seꞌe de Isaac nuu ya siki in altar.
JAM 2:22 Te vi kondiaꞌa ni ja ni saꞌa Abraham, ja ni kandija de ni skintnaꞌa de jin tniuu guaꞌa ni saꞌa de, te tniuu guaꞌa ni saꞌa de yun saꞌa ja kandija ndaa de.
JAM 2:23 Saa te ni skunkuu nuu tutu ii ja kaꞌan suaꞌa: “Ni kandija Abraham ia Dios, te yun guaa ni jantaꞌu ña ya ja tee ndaa kuu de” kachi nuu tutu ii. Te ni jinkonani de amigo ia Dios.
JAM 2:24 Nuu saa te ja ka jini maa ni ja jantaꞌu ña ia Dios jin ñayiu ka kandija ja ka kui ñayiu ndaa nuu ya jin tniuu guaꞌa ja ka saꞌi, te masu maintnoꞌo ni ja ka kandijai ya.
JAM 2:25 Te suni saa ni, ni ndoꞌo Rahab, ñaꞌa ni oxiko maa, chi ni jantaꞌu ña ia Dios na kuinio in ñaꞌa ndaa jin tniuu guaꞌa ja ni saꞌa ña. Chi ni jiñaꞌa ña veꞌe ña ni ka ndoo tee ni jaꞌankuei yuꞌu ni ka jinkoto ñuu yun ja ni ka kaku de, te ni ndakanu ichi ña jin tee yun ja kuanoꞌokuei de inka ichi.
JAM 2:26 Chi nuu ja ñayiu tu na anui oo nuu yiki kuñui, te ndiyi kui. Te suni saa ni kuu jin ja ka kandijao: nuu ja tu netnaꞌa jin tniuu guaꞌa ka saꞌo, te tu nagua jiniuꞌu ja ka kandijao, chi ka kuo na kuinio ndiyi nuu ia Dios.
JAM 3:1 Ñani, kuaꞌa, ma vi ndioo ini ni ja kuaꞌa ni vi kokaxtnoꞌo tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, chi ja ka jini ni ja kuaꞌa ka tnundoꞌo kii siki yoon, ja ka kaxtnoꞌo nuu ja ma vi saꞌa guaꞌo.
JAM 3:2 Chi ndiꞌo ka yaꞌa ka tuku kuaꞌa jichi. Su nuu ja ndee in ñayiu tu yaꞌi jin tnoꞌo kaꞌin, te ñayiu yaꞌa kuu ñayiu ndaa ndija, te suni kundei jaꞌnu niꞌnui ndiꞌi yiki kuñui.
JAM 3:3 Te suni ka tnao yoꞌo yuꞌu kuai nagua ja na kuantnoꞌo ña ti, te ka jaꞌnuo ti ja kiꞌin ti ndee ni nuu ka kuinio.
JAM 3:4 Te suni saa ni kuu jin in barco ja naꞌnu ndevaꞌi, te niꞌi ndevaꞌa chindaꞌa ña tachi, su vi jin in timu luluu ni, te kuu skuiko tee skaka yun ndee ni nuu kuini maa de ja kiꞌin.
JAM 3:5 Te suni ka jini ni naxa kai in yuku kaꞌnu ndevaꞌa jin in ñuꞌu luluu ni. Te saa ni kuu jin yao, chi visi in ja luluu ni kuu, su kuaꞌa janaꞌnu saꞌa.
JAM 3:6 Te yao kuu in ñuꞌu luluu ni, ja kuu na kuinio in ñuyiu nuu tatnuni jakueꞌe. Te yao kuu in ja luluu ja oo nuu yiki kuñuo ja xtavi kuechi ña. Te ndee andeya vaji taka tnoꞌo kueꞌe ja ka kaꞌon jin yao, te suu skuikin jakueꞌe ka saꞌo ndiꞌi ni kiuu ka oo ñuyiu yaꞌa.
JAM 3:7 Te ñayiu ñuyiu, chi kundei jaꞌnui ndiꞌi ni nuu kiti yuku, vi kiti ndagua, vi kiti ñuu chii nuu ñuꞌu, vi kiti ñuꞌu nuu ndute mar, kundei tatnuni nuu ti.
JAM 3:8 Su ni in ñayiu tu kundei ja kaꞌnui yai, chi in jakueꞌe kuu ja tu na in kundee ja kaꞌnu niꞌnui, chi oo na kuinio in koo kaa ja ochitu jin menenu ja jaꞌni.
JAM 3:9 Chi jin yao ka chiñuꞌo Tata Dios, te suni jin yao ka xtau tniaꞌo ñayiu ni saꞌa ia Dios, nagua kaa nagua oo maa ya.
JAM 3:10 Te vi jin invaa ni yuꞌo kee tnoꞌo yiñuꞌu vi tnoꞌo kuu tniaꞌa. Te masu vatuka kuu ja saa vi kokaꞌon, vi ñani vi kuaꞌa.
JAM 3:11 Chi ¿a kuu jinonta ndute vixin jin ndute axe invaa ni nuu kee de?
JAM 3:12 Ñani, kuaꞌa, ¿a kuu kuun aceituna nuu tnu tichi iuu axi tichi iuu nuu tnu uva? Saa ni kuu jin nuu ndute yun, chi ma kuu jinonta ndute axe jin ndute vixin.
JAM 3:13 Te nuu ja ndee in ñayiu ka oo neꞌu ni kui ñayiu ndichi vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini, te na xneꞌi mai jin tniuu guaꞌa ja saꞌi vi saꞌa ndaꞌui mai jin tnoꞌo ndichi ja ni kutuaꞌi.
JAM 3:14 Su nuu ja ka kukuasun ndevaꞌa ini anu ni, te ka nduku ni ja vi kokuu kaꞌnu ni, te ma vi kokuu teyii ni ja inu ndichi ni, chi chia inu tnoꞌo ni, te ka tayuꞌu ni tnoꞌo ndaa.
JAM 3:15 Chi tnoꞌo ndichi yaꞌa masu tnoꞌo vaji ndee sukun yun kuu, chi tnoꞌo ndichi ñuyiu yaꞌa kuu, tnoꞌo kueꞌe ja ndakani ini ñayiu kuu, vi tnoꞌo maa Tachi kuu.
JAM 3:16 Chi nuu oo tnoꞌo kuasun vi tnoꞌo teyii ja kokuu kaꞌnu kai, te yun kuu nuu oo jakueꞌe vi ndiꞌi janeꞌe jayichi.
JAM 3:17 Su tnoꞌo ndichi ja vaji ndee sukun nuu ia Dios, chi saꞌa ja ñayiu xtnañuꞌu ka ka nduvii anui, yun te ka kui ñayiu mani ini, vi ñayiu vaꞌa ini, vi ñayiu tu niꞌi ini, vi ñayiu kundaꞌu ini in ñani in tnaꞌi, vi saꞌi tniuu guaꞌa, vi tu saꞌa siin siin ñayiu, te ni ma xndaꞌu ñai.
JAM 3:18 Te na ñayiu ka nduku ndee ja vi koo mani jin tnaꞌi, te ka xtutenui tnoꞌo mani, te yun vi ndaniꞌi ja vi koi jin tnoꞌo ndaa.
JAM 4:1 ¿Ndenu vaji ja ka skiti ini tnaꞌa ni vi ja ka jaxin tnaꞌa ni? Kejaꞌa jin ja ka jioꞌo ni taka jakueꞌe oo ñuyiu yaꞌa, te suu skanda ini anu ni, ja ka saꞌa ni jakueꞌe.
JAM 4:2 Ka jioꞌo ni ja vi konevaꞌa ni, su tu ka niꞌi ni. Te ka jaꞌni ni ndiyi, chi ka kukuasun ndevaꞌa ini ni ja ka nevaꞌa ñayiu yun. Te ja siun tu kuu ja vi niꞌi ni, te ka nduku ndee ni, vi guaa ndee ka jaxin tnaꞌa niꞌnu ni. Su tu ka niꞌi ni nagua ka kuini ni, chi tu ka jikan ni nuu ia Dios.
JAM 4:3 Su nuu ka jikan ni nuu ya, te tu ka niꞌi ni, chi masu ka jikan vaꞌa ni, chi nani ja vi xnaa ni ja vi kokusii ini ni jin yiki kuñu ni kuu.
JAM 4:4 ¡Ñayiu ni ka xndendoo ia Dios ka kuu ni! Chi ¿a tu ka jini ni ja nuu ja ka kutoo ja oo ñuyiu yaꞌa, te ka skiti ini tnaꞌo jin ia Dios? Te nani kuu ñayiu ja kutoi ja oo ñuyiu yaꞌa, te jini uꞌui ia Dios.
JAM 4:5 Te ¿a ka ndakani ini ni ja tu jiniuꞌu tnoꞌo yoso nuu tutu ii nuu kaꞌan: “Ni taa ia Dios Espíritu ya ja oo ini anuo, te kutoo ña ya vi kuu kuiñu ya ja jaꞌo”?
JAM 4:6 Su ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios, te yun guaa kaꞌan nuu tutu ii: “Ndakoo ia Dios siki ñayiu saꞌa teyii mai, su kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya jin ñayiu saꞌa ndaꞌu mai”.
JAM 4:7 Te yun guaa vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu ia Dios, te vi kuiin yutnu ni nuu Tachi, te na kunu kiꞌin.
JAM 4:8 Te vi kuyatni ni nuu ia Dios, te na kuyatni ya nuu ni. Ñayiu ka saꞌa yika kuechi, vi ndakate ni maa ni nuu jakueꞌe. Te maa ni ja ka kutoo ni ia Dios vi ka kutoo ni ñuyiu, vi ndasavii ni anu ni.
JAM 4:9 Vi kokusuchi ini ni, te vi ndaꞌi vi kana ni, te ja ka jaku sii ni na ndasama jin ja ka ndaꞌi ni, te ja ka kusii ini ni na nduu ja ka kusuchi ini ni.
JAM 4:10 Vi saꞌa ndaꞌu vi saꞌa kee ni maa ni nuu Jitoꞌo, te maa ya na ndasaꞌa kaꞌnu ña jin ni.
JAM 4:11 Ñani, kuaꞌa, ma vi kaꞌan kueꞌe ni siki in in ni, chi na in kaꞌan kueꞌe jin in ñani in kuaꞌi, te xtavi kuechi jin ñayiu yun, te suni kaꞌan kueꞌi siki Ley vi xtavi kuechi Ley yun. Te nuu ja xtavi kuechi maa ni Ley, te tu skunkuu ni nagua kaꞌan maa Ley, chi saa suaꞌa saꞌa ndaa ni ja jaꞌa Ley yun.
JAM 4:12 Chi invaa ni ia Dios oo, te suu ya ni taa Ley, te maa ya kuu ia saꞌa ndaa kuechi, a skaku niꞌnu ña ya axi xnaa ña ya. Su maa ni, ¿na in kuu ni ja ndanduku ndichi ni nagua saꞌa inka ñanio axi kuaꞌo?
JAM 4:13 Vitna te vi konini ni ja ka kaꞌan sava ni: “Vitna axi xtnee kiꞌinkueio ñuu yaꞌa axi ñuu yun, te vi koo yun in kuia, te vi kiꞌon vi vi xiko, te vi niꞌi kuaꞌo xuꞌun”, ka kachi ni.
JAM 4:14 Te vini ja tu ka jini ni nagua kokuu kiuu xtnee. Chi ja ka jichi ka kanda ni, masu ja vaviꞌi ni kuu. Chi ka kuu ni nani kuinio viko noꞌo ja nunuu ni nukaka, te ndute ndiꞌi ni.
JAM 4:15 Te guaꞌa ka kuu ja suaꞌa vi kokaꞌan ni: “Nuu ja maa Jitoꞌo kuini, te vi kotekuo, te vi saꞌo jayaꞌa axi jayun”, vi kachi ni.
JAM 4:16 Su maa ni, chi inu vixin ndevaꞌa ni, te ninoꞌo ni tnoꞌo teyii ka kaꞌan ni. Te ndiꞌi nuu tnoꞌo teyii yun kuu jakueꞌe.
JAM 4:17 Chi na in jini ja saꞌi javaꞌa te tu saꞌi, te yika kuechi kuu ja saꞌi.
JAM 5:1 Vitna te vi konini maa ni ja ka kuu ni ñayiu kuika: Vi ndaꞌi vi kana ni, chi kuaꞌa tnundoꞌo vi tnaꞌa ni.
JAM 5:2 Chi ja ni ka teꞌi jakuaꞌa ka nevaꞌa ni, te ja ni kiukuei tikixin saꞌun ni.
JAM 5:3 Te oro vi plata ja ka nevaꞌa ni ja ndiꞌi ni ka ndakuiso xeꞌe. Te yakua ja ndakoo yika xuꞌun yun kuu ja kaꞌan kuechi siki ni, te suni kuu na kuinio ñuꞌu ja teñuꞌu yiki kuñu ni, chi ni ka xtutu kuaꞌa ni jakuika ka nevaꞌa ni kiuu yaꞌa, ja kuu kiuu sandiꞌi ni ka.
JAM 5:4 Te ka kaꞌan kuechi ñayiu ni ka satniuu ja ni ka ndaxtutu ja kee nuu ñundeꞌi ni siki yaꞌui ja ni ka xndaꞌu ni jin, te tu ni ka tniuyaꞌu ni. Te ja ka kaꞌan kuechi siki ni, ni jini soꞌo Jitoꞌo, ia tatnuni andivi vi nuu ñuꞌu ja siun ni ka saꞌa ni.
JAM 5:5 Chi guaꞌa ndevaꞌa ka oo ni nuu ñuyiu yaꞌa, te ka kusii ka kuvatu ini ni jin yiki kuñu ni, te ka jaa vaꞌa ni ja ka nduu ndee ni, na kuinio isndiki ja ka ndasaꞌa ndee ti nuu kuyatni ja vi kaꞌni ti.
JAM 5:6 Te ka xtavi kuechi ni ñayiu ndaa, vi ka jaꞌni ni jin, te ni tu ka ndakindei mai.
JAM 5:7 Su maa ni, vi ñani vi kuaꞌa, vi kondetu kaꞌnu ni guaa ndee kiuu na ndii maa Jitoꞌo. Te vi kondiaꞌa ni naxa ka saꞌa tee ka jitu nuu ñundeꞌi ja ka ndetu kaꞌnu ni de na kiuu saa kuun maa sau, a kuun sau neꞌe axi sau kuee. Te suni ka ndetu kaꞌnu ni de na kiuu saa kuaan ja ka jitu de nuu ñundeꞌi de ja vi ndaxtutu de.
JAM 5:8 Te suni saa ni maa ni, vi saꞌa yutnu ni anu ni, te vi kondetu kaꞌnu ni, chi ja oo yatni kiuu ja ndii Jitoꞌo.
JAM 5:9 Ma vi kokaꞌan kuechi ni siki inka ni, vi ñani vi kuaꞌa, nagua ja ma vi tavi kuechi ni. Chi ja oo yatni maa Dios, ia saꞌa ndaa kuechi, ja ndenta ya.
JAM 5:10 Te vi kakuiko ni na kuinio taniñu naxa ni ka ndoꞌo tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa nuu ni ka tnaꞌa de tnundoꞌo ja ni ka ndakani de tnoꞌo maa Jitoꞌo, su ni ka jandee ka jakaꞌnu ini de.
JAM 5:11 Chi ka kaꞌon jin ñayiu yun, na taꞌu na ndetu ñayiu ja ni jandee jakaꞌnu ini nuu tnundoꞌo. Te suni ja ka jini soꞌo ni naxa ni jandee jakaꞌnu ini Job nuu ni tnaꞌa de tnundoꞌo ndee janaꞌa. Te suni ka jini ni ja ni ndakuñaꞌa ia Dios kuaꞌa javaꞌa ni nukonevaꞌa de, chi luu ndevaꞌa ini Jitoꞌo, te kundaꞌu ini ña ya jion.
JAM 5:12 Su ja kanuu ka kuu, vi ñani vi kuaꞌa, ja ma vi kee yuꞌu ni ja vi kaꞌan ni “¡maa ñuꞌu tikayi san!” ni ichi andivi, te ni nuu ñuyiu, te ni inka nuu, ma vi kee yuꞌu ni. Chi tnoꞌo vi kaꞌan ni na kokuu “saa” nuu ja saa kuu, axi “ñaꞌa” nuu ja ñaꞌa, nagua ja ma vi junkuei ni nuu tnundoꞌo tetniuu ia Dios kiuu saꞌa ndaa ya kuechi.
JAM 5:13 Nuu ja ndee in ni tnaꞌa tnundoꞌo, te vi ndakuatu ni nuu ia Dios. Te nuu ja ndee in ni kusii ini, te vi kata ni yaa ja ka chiñuꞌu ni ya.
JAM 5:14 Nuu ja ndee in ni ka kuꞌu, te vi kana ni tee ka kuu nijaꞌnu nuu veñuꞌu ni, te vi ndakuatu de ja jaꞌa ni, te jin sivi maa Jitoꞌo vi chiꞌi ña de texeꞌen olivo.
JAM 5:15 Chi nuu kandija ñayiu, te ndakuatui, kuu ja nduvaꞌa ñayiu kuꞌu, chi maa Jitoꞌo ndasaꞌa ña. Te nuu ja na yika kuechi ni saꞌi, te konekaꞌnu ini ya.
JAM 5:16 Te yun guaa vi naꞌma ni yika kuechi ni nuu in in ni, te vi ndakuatu ni ja jaꞌa in in ni, nagua ja vi nduvaꞌa ni, chi ja ndakuatu niꞌi ñayiu ndaa kuu ja saꞌa kuaꞌa javaꞌa.
JAM 5:17 Chi Elías, suni ni okuu de in tee vita nagua ka oo yoon, te ni ndakuatu niꞌi de nuu ia Dios ja ma kuun sau nuu ñuyiu yaꞌa, te ña ni kuun ya nuu uni kuia yosava.
JAM 5:18 Yun te ni ndakuatu de inka jichi, te ni kuun sau ndee andivi, te ni kuvaꞌa vii ndevaꞌa nuu ñundeꞌi.
JAM 5:19 Ñani, kuaꞌa, nuu ja ndee in ni kujioo nuu ichi ndaa, te inka ñayiu ndakanu ichi ndaa ña,
JAM 5:20 te vi konaꞌa ni ja ndee ni ñayiu ndakanu ichi ndaa ñayiu saꞌa yika kuechi ja jika ichi kueꞌe yun, te skaku niꞌnui ñayiu yun ja ma kui. Te suni saꞌi ja kuaꞌa yika kuechi yun kuakaꞌnu ini ia Dios. Saa na kokuu.
1PE 1:1 Maa san kuu Pedro, tee ni chitniuu ña Jesukristu, tee san tutu yaꞌa nuu maa ni ja ni ka jitenuu ni ka jika ndaꞌu ni ñuu ja tnii Ponto vi ñuu ja tnii Galacia vi ñuu ja tnii Capadocia vi ñuu ja tnii Asia vi ñuu ja tnii Bitinia.
1PE 1:2 Te maa ni ja suni ka kuu ni ñayiu ni kaji ña Tata Jaꞌnuo ndee ama ka naxa kuini maa ya, te jin maꞌñu sagua Espíritu ya ni saꞌa ja vi kokuu ni ñayiu maa ya, nagua ja vi kuantnoꞌo ni ya, te vi nduvii ni nuu yika kuechi ni jin niñi ja ni jati nuu ni jiꞌi Jesukristu. Te na kaya ja chindee chituu ña ia Dios vi jamani ya jin in in ni.
1PE 1:3 Te na vi ndakuantaꞌuo nuu Dios, ia kuu tata yua Jitoꞌo Jesukristu, chi ni kundaꞌu ndevaꞌa ini ña ya, te yun guaa ni saꞌa ya ja na kuinio ni ka ndakaku jao jin maꞌñu sagua ja ni ndateku Jesukristu neꞌu ndiyi. Te yun guaa ka ndaniꞌo tnoꞌo ndee ini ja ka ndetu kaꞌnuo ya,
1PE 1:4 ja vi niꞌo in ja skutaꞌu ña ia Dios ja vi saꞌa jajion ja ni tavaꞌa ya ndee andivi, in ja ma naa saꞌun, ni ma kutneꞌe, ni ma xii.
1PE 1:5 Te jin maꞌñu sagua ja ka kandija maa ni ia Dios, jito jini ña ya jin jakaꞌnu ya, nagua ja kentakuei ni ja vi kaku niꞌnu ni, chi ja nevaꞌa tuaꞌa ya ja xneꞌe ya naxa skaku niꞌnu ña ya kiuu sandiꞌi.
1PE 1:6 Te ja jaꞌa yun, guaa vi kokusii ini ni, visi nini kuu ja vi tnaꞌa ni tnoꞌo suchi ini ndee saa kiuu ja kuaꞌa jichi koto tnuni ña tnundoꞌo jin ni.
1PE 1:7 Chi ja ka kandija ni kuu na kuinio oro ja jito tnuni ñayiu jin ñuꞌu, te jini a ja guaꞌa kuu. Te suni saa ni kuu jin ja ka kandija ni, chi jito tnuni ña tnundoꞌo. Te nuu kundee jakandija nuu tnundoꞌo yun, te yaꞌu ndevaꞌa ka ndee saa oro. Te oro yun, chi ja naa ni kuu, su ja ka kandija ni, chi niꞌi jayiñuꞌu vi jakaꞌnu vi jayeꞌe tajan nuu Jesukristu kiuu ndajiokuiin ya.
1PE 1:8 Te visi tu ni ka ojini ni Jesukristu jin nduchi nuu ni, su ka kutoo ni ya. Te visi tu ka ndiaꞌa ni ya vitna, su ka kandija ni ya. Te ka kusii ndevaꞌa ini ni in jasii ini ja vini ma niꞌo naxa kaꞌon.
1PE 1:9 Chi ja ka kandija ni yun, kenta ja vi niꞌi taꞌu ni ja vi kaku niꞌnu ni.
1PE 1:10 Te ndiꞌi tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa ni ka ondanduku guaguaꞌa de vi ni ka oskuaꞌa guaꞌa de ja jaꞌa tnoꞌo ja skaku niꞌnu ia Dios ñayiu ka kandija ya. Te ni ka ndakani de naxa chindee chituu ña ia Dios.
1PE 1:11 Chi ndee ama ka ja ni skuni kaji ña Espíritu Kristu ja oo jin tee yun, te ni ka ndakani de naxa kaa naxa kuu tnundoꞌo tnaꞌa Kristu, te nuu kuee ka, te koo jayiñuꞌu nuu ya. Yun te ni ka nduku de ja vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini de na ndee ñayiu xiin jaꞌa kaꞌan Espíritu vi na mamaa kiuu skunkuu ndiꞌi yaꞌa.
1PE 1:12 Te ni skuni ña ia Dios jin de ja masu nuu maa de skunkuu ya tnoꞌo yaꞌa, chi mao ka kuu ja vi kuni. Te tnoꞌo yaꞌa ka kaxtnoꞌo tee ni ka ndakani tnoꞌo vaꞌa Kristu vitna jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios ja ni kuun ndee andivi. Te ndiꞌi yaꞌa ka ndioo ini ia ka jinokuechi nuu Dios ja vi kondiaꞌa ya.
1PE 1:13 Te yun guaa vi ndakani guaꞌa ini ni nagua kuu ja vi saꞌa ni. Vi kuiꞌnu ini ni, te vi kondetu kaꞌnu ni nuu ia Dios ja na kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya nuu ndajiokuiin Jesukristu.
1PE 1:14 Te vi kokuu ni ñayiu ka jantnoꞌo guaꞌa, te ma vi kondioo ini ni ja vi kosaꞌa ni jakueꞌe, nagua ni ka osaꞌa ni ndee ama ka ja vi kuni ni tnoꞌo Jesukristu.
1PE 1:15 Chi suaꞌa vi kokuu ni in ñayiu vii ñayiu vaꞌa jin ndiꞌi ja ka saꞌa ni, nagua oo maa Dios, ia ni kana ña jin in in ni ja ia vii kuu ya.
1PE 1:16 Chi suaꞌa kaꞌan nuu tutu ii: “Vi kokuu in ñayiu vii ñayiu vaꞌa, chi ia vii kuu maa rin” ni kaꞌan ia Dios.
1PE 1:17 Te nuu ka jikantaꞌu ni nuu ia Dios, te ka kaꞌan ni “Tata”, nuu saa te kuini ja vi koyuꞌu niꞌnu ni ya ndiꞌi ni kiuu ja ka jika ndaꞌu ni ñuyiu yaꞌa, chi tu saꞌa siin siin ya ñayiu, chi inuu jaꞌnde ya kuechi na kuu na kuu nagua ka saꞌa maa ñayiu.
1PE 1:18 Chi ja ka jini maa ni ja ni tniuyaꞌu ia Dios nuu ni ndatau ña ya nuu ndiꞌi tniuu ja tu jiniuꞌu ja ni ka osaꞌa ni, nagua ni ka kaxtnoꞌo ndi nijaꞌnu ni. Te tu ni tniuyaꞌu ya in ja naa, na kuinio oro axi plata,
1PE 1:19 chi ni ndatau ña ya jin niñi Jesukristu ja ndee yaꞌu ndevaꞌa ka, ja ni soko ya maa ya na kuinio in lelu, kiti oo vii oo vaꞌa.
1PE 1:20 Chi ja jaꞌa yaꞌa kuu ja ni jani ña ia Dios jin Jesukristu ama ka ja junkoo ñuyiu, te ni kenta ya tiempu yaꞌa ja kuu kiuu sandiꞌi ni ka ja kuu javaꞌa in in maa ni.
1PE 1:21 Te jin maꞌñu sagua ya ni ka kandija ni Dios, ia ni ndaxteku ya neꞌu ndiyi. Te ni saꞌa kaꞌnu ña ya jin Jesús ja koo jayiñuꞌu nuu ya. Te yun guaa ka kandija ni vi ka ndetu kaꞌnu ni ia Dios.
1PE 1:22 Te vitna ja ni ka jantnoꞌo ni tnoꞌo ndaa, te jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios ni ka ndundoo anu ni, nagua ja vi kaꞌan too tnaꞌa ndaa ni in ñani ni, in kuaꞌa ni. Te yun guaa vi ndee ini ndee anu in in maa ni vi kaꞌan too tnaꞌa ni.
1PE 1:23 Chi ni ka ndakaku jaa ni, su masu jin niñi xikui tata ni ja jiꞌi, chi maa Dios kuu tatao ja ma naa ndoñuꞌu ya, te ni ndaskaku ña ya jin maꞌñu sagua tnoꞌo ya ja teku, te oo nikuii nikani.
1PE 1:24 Chi suaꞌa kaꞌan nuu tutu ii: Ndiꞌi ñayiu ñuyiu ka kui na kuinio yuku kuii, te ndiꞌi ja ka kuu kaꞌnui kuu na kuinio ita ja jaa nuu yuku kuii. Chi yichi ni yuku kuii, te kuei ndiꞌi ni ita,
1PE 1:25 su tnoꞌo vaꞌa maa Jitoꞌo, chi nikuii nikani oo. Kachi tutu ii. Te tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo vaꞌa Jesukristu ja ni ka kaxtnoꞌo nuu in in maa ni.
1PE 2:1 Te yun guaa vi xndendoo ni ndiꞌi jakueꞌe ka saꞌa ni, vi ndiꞌi ja ka xndaꞌu ni ñayiu, vi ja ka saꞌa jani ini ni, vi ja ka kuu kuasun ini ni, vi ndiꞌi ja ka kani ni kuentu inka ñayiu.
1PE 2:2 Te vi kokuu ni na kuinio in suchi yikin inka ni kaku, te vi ni ini ni anu ni vi nduku ni xikui vii ndee andivi ja kuu tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ia Dios. Te jin tnoꞌo yun vi kuaꞌnu ni nagua ja vi kaku niꞌnu ni,
1PE 2:3 chi ja ka jini ndaa ni ja vaꞌa ndevaꞌa ini Jitoꞌo.
1PE 2:4 Te vi kintnaꞌa ni Jitoꞌo Jesukristu, chi maa ya kuu na kuinio in kava teku ja yituu skina veꞌe, te visi ni ka skexiko ña ñayiu, su nuu maa ia Dios, chi Jesukristu kuu in kava ni kaji ya ja ndee yaꞌu ndevaꞌa.
1PE 2:5 Te suni saa ni in in maa ni, chi ka kuu ni na kuinio in yuu teku, ja jantniuu ña ia Dios jin ni ja saꞌa ña ya ja vi kokuu ni veꞌe nuu oo Espíritu maa ya. Te vi kokuu ni sutu vii ndevaꞌa maa ya, te jin maꞌñu sagua Jesukristu vi soko ni nagua kuini Espíritu ya ja junkuaan ini maa ia Dios.
1PE 2:6 Chi suni saa kaꞌan nuu tutu ii: Vitna te kakin rin in kava kaꞌnu ñuu Sión ja ndee yaꞌu ndevaꞌa, ja ni kaji rin ja yituu skina veꞌe, te na in kandija ña jin ia ni kaji rin, te ma kendoi ja kanoo. Kachi tutu ii.
1PE 2:7 Te maa ni ja ka kandija ni, chi kuu ya na kuinio in kava ja ndee yaꞌu ndevaꞌa. Su ñayiu ja tu kandija, chi skunkuu nagua kaꞌan nuu tutu ii: Maa kava ja ni ka skexiko tee ka saꞌa veꞌe, ni nduu kava kaꞌnu ja yituu skina veꞌe.
1PE 2:8 Te suni kaꞌan nuu tutu ii: Suu ya kuu yuu ja skachi jaꞌa ñayiu vi kava ja saꞌa ja ka kanakau ñayiu. Kachi tutu ii. Chi ka kachi jaꞌa ñayiu nuu ka kuu soꞌi ja vi konini tnoꞌo ia Dios, te ña ka jain ja vi kandijai, chi saa inu taꞌu mai.
1PE 2:9 Te maa ni, chi ñayiu tatatnoꞌo maa ia Dios ka kuu ni, chi ni ndakaji ña ya jin ni. Te ka kuu ni sutu ja ka jinokuechi ni nuu maa ya ja kuu ya rey. Te ka kuu ni in ñuu vii, in ñuu ja ni niꞌi ya ja ka kuu ni ñayiu maa ya, nagua ja vi ndakani ni ndiꞌi javii javaꞌa saꞌa ya, ia ni ndakana ña ja ni ndekuei ni nuu ichi nee, te ni ndiukuei ni nuu ichi ja yeꞌe niꞌnu maa ya.
1PE 2:10 Te ndee ama ka, chi masu ñayiu ñuu ia Dios ni ka okuu ni, su vitna, chi ñayiu ñuu maa ya ni ka nduu ni. Te ndee ama ka, chi tu ni okundaꞌu ini ña ia Dios jin ni, su vitna, chi kundaꞌu ini ña ya jin in in maa ni.
1PE 2:11 Jikantaꞌu san nuu in in ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, ja ka kuu ni na kuinio ñayiu ka jika ndaꞌu ñuyiu yaꞌa ja nunuu ni ka oo ni, ja ma vi saꞌa ni taka jakueꞌe ja ndioo ini yiki kuñuo ja jaxin tnaꞌa niꞌnu jin javaꞌa ja kuini anuo saꞌa.
1PE 2:12 Te vi kosaꞌa vii vi kosaꞌa vaꞌa ni neꞌu ñayiu tu ka jini tnoꞌo ia Dios, nagua ja saa, te visi vitna ka xtavi kuechi ñai ja ka kuu ni ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, su nuu na vi kuni tniuu guaꞌa ka saꞌa ni, te vi chiñuꞌi ia Dios kiuu ndajiokuiin ya ja kaꞌnde ya kuechi.
1PE 2:13 Te ja na koo jayiñuꞌu nuu maa Jitoꞌo, guaa vi kuantnoꞌo ni nuu taka tee ka netniuu ñuyiu yaꞌa, na kuinio nuu rey, chi tee netniuu kaꞌnu ka kuu de,
1PE 2:14 axi na kuinio tee ka tatnuni taka ñuu, chi tee ni tetniuu maa rey ka kuu de, ja vi tnaa de vekaa jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa de jin ñayiu ka saꞌa javaꞌa.
1PE 2:15 Chi saa junkuaan ini ia Dios, ja vi saꞌa ni javaꞌa, nagua ja saa, te vi skasi yuꞌu ni ñayiu vasa ja tu ka jinkuiꞌnu ini nagua ka kaꞌin siki ni.
1PE 2:16 Te vi kokuu ni na kuinio ñayiu tu ka jinokuechi, su ma vi saꞌa jani ini ni jin ja tu ka jinokuechi ni, te vi kosaꞌa ni jakueꞌe, chi vi saꞌa ni ja ñayiu ka jinokuechi nuu ia Dios ka kuu ni.
1PE 2:17 Te vi konee yiñuꞌu ni nuu ndiꞌi ñayiu, te vi kaꞌan too ni in ñanio in kuaꞌo. Te vi koyuꞌu niꞌnu ni ia Dios. Te vi konee ni jayiñuꞌu nuu tee kuu rey.
1PE 2:18 Te maa ni ja ka jinokuechi ni, vi kuantnoꞌo ni nuu lamu ni, te vi konee ni ndiꞌi jayiñuꞌu nuu de, masu maintnoꞌo ni nuu tee vaꞌa ini ja junkuaan ini ña de, chi suni saa ni nuu tee xeen ja oo vijin ja vi kundee ini ni nuu de.
1PE 2:19 Chi chindee chituu ña ia Dios nuu ja vi kundee ini ni nuu tnundoꞌo nuu ka xtavi kuechi ña ñayiu, te masu nagua ka saꞌa ni siki ñayiu yun.
1PE 2:20 Chi nuu ja ka saꞌa ni jakueꞌe, te yun ka kani ña jin ni, te ma vi niꞌi ni ja chindee chituu ña ia Dios, visi na vi kundee ini ni. Su nuu ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo nuu ka saꞌa ni javaꞌa, te ka kundee ini ni tnundoꞌo yun, te yun guaa chindee chituu ña ya jin in in ni.
1PE 2:21 Chi ja jaꞌa yaꞌa guaa ni kana ña ia Dios ja vi kundee ini ni nuu tnundoꞌo, chi suni ni kundee ini Jesukristu nuu ni tnaꞌa ya tnundoꞌo ja jaꞌa in in maa ni. Te kuu ya taniñu ja vi kondikin ni nagua ni saꞌa ya, te saa vi saꞌa ni.
1PE 2:22 Chi kaꞌan nuu tutu ii: Maa ya, chi tu saꞌun na yika kuechi ni saꞌa ya, te ni tu ni xndaꞌu ya ñayiu, kachi tutu ii.
1PE 2:23 Te nuu ni ka nani ña ñayiu jin ya, te tu ni ndanani ña ya jin ñayiu yun. Te nuu ni ka saꞌa ndevaꞌa ña ñayiu ja ni tnaꞌa ya tnundoꞌo, te tu ni skoto ioo ya ñayiu yun, chi suaꞌa ni xndendoo ya nuu ndaꞌa maa ia Dios ja saꞌa ndaa ya nuu kaꞌnde ya kuechi.
1PE 2:24 Te maa Jesukristu ni jiso siki ndiꞌi yika kuechio nuu ni jiꞌi ya yika cruz, nagua ja vi kuo nuu yika kuechio, te vi ndatekuo ja vi kaka ndao nuu ichi ya. Chi jin ja ni tuji ya, te ni ka nduvaꞌa yoon.
1PE 2:25 Chi maa ni ni ka okuu ni na kuinio ndikachi ni ka ndoñuꞌu ja ni ka skiꞌin ti ichi. Su vitna, chi ja ni ka ndajiokuiin ni nuu ndaꞌa maa Jesukristu, ia jito jini ña vi tavaꞌa ña ya jin in in ni.
1PE 3:1 Suni saa ni maa ni ja ka kuu ni ñasiꞌi, vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu yii ni, nagua ja nuu ja ndee in ni oo yii ni ja ña jaan de ja kandija de tnoꞌo vaꞌa Jesukristu, te jino ini de ja kandija de jin ja saꞌa vaꞌa ni suaꞌa ni. Te masu nini ja vi ndee kaꞌan ni tnoꞌo ya nuu de,
1PE 3:2 chi vi ja ndoo ka ni ja ndiaꞌa de ja ñasiꞌi vii ñasiꞌi vaꞌa kuu ni vi nee yiñuꞌu ni nuu ia Dios.
1PE 3:3 Te ma vi ndasaꞌa kutu ndevaꞌa ni maa ni ja luu ndevaꞌa vi kava ni. Te ma kiꞌinkuei ni ja vi ndaskuun vii ndevaꞌa xini ni axi vi ndaskutu ni maa ni jin oro vi saꞌun vii ndevaꞌa.
1PE 3:4 Chi nuu vi ndaskutu vii ni kuu ini anu ni, in ja vii ja maa naa saꞌun, chi yun kuu in anu vaꞌa anu mani ini, te suu kuu ja ndeꞌu ini ka ia Dios.
1PE 3:5 Chi suni ñaꞌa ni ka onee yiñuꞌu nuu ia Dios ja ni ka oo ndee ama ka, ni ka ondaskutu vii ña anu ña, chi ni ka okukanu ini ña ia Dios, te ni ka ojanyuꞌu ka ojandetu ña nuu yii ña.
1PE 3:6 Te saa ni saꞌa Sara, chi ni jantnoꞌo ña nuu yii ña Abraham, te ni xnani ña jin de “jitoꞌo san” ja ni okaꞌan yiñuꞌu ña jin de. Te suni maa ni, chi kentakuei ni vi kokuu ni sesiꞌi Sara nuu ja vi saꞌa vaꞌa ni, te ma vi koyuꞌu saꞌun ni na in guaa siuꞌu ña.
1PE 3:7 Te suni saa ni maa ni ja ka kuu ni teyii, inuu ni vi koo vii vi koo vaꞌa ni jin ñasiꞌi ni. Te vi konee ni jayiñuꞌu nuu ña, chi vi konaꞌa ni ja ñasiꞌi, chi inu ii ka ña, te inuu ni kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios, ja vi niꞌi taꞌu ni nuu vi saꞌa jajin ni jin ña ja vi koteku ni nikuii nikani. Te saa vi saꞌa ni nagua ja tu na in saꞌa tneñu nuu ka ndakuatu ni nuu ia Dios.
1PE 3:8 Nuu saa te tnoꞌo yaꞌa kuu ja ndaskintnaꞌa san nagua ja ni kaꞌan san. Inuu vi kintnaꞌa ni ja vi koo ni, te vi kaꞌan ndaꞌu tnaꞌa ni, te suni vi kaꞌan too tnaꞌa ni, te vi kokuu ni ñayiu vaꞌa ini, te vi saꞌa ndaꞌu ni maa ni.
1PE 3:9 Te ma vi ndajioneꞌe ni jakueꞌe jin ñayiu saꞌa ña jakueꞌe, ni ma vi kaneꞌe ni jin ñayiu kaneꞌe ña, chi saa suaꞌa vi kaꞌan vii vi kaꞌan vaꞌa ni jin, chi yun guaa ni kana ña ia Dios ja vi konevaꞌa ni javii javaꞌa ya.
1PE 3:10 Chi suaꞌa kaꞌan nuu tutu ii: Na ñayiu kuini ja koo vii koo vaꞌi, te kosii ini ndiꞌi ni kiuu, na kaꞌnui yai ja ma kaꞌan neꞌi, na kotoi yuꞌi ja ma kaꞌan tnoꞌi.
1PE 3:11 Te na kujioi nuu jakueꞌe, te na saꞌi javaꞌa. Na ndukui ja koo vii koo vaꞌi, te na kondikin saꞌi.
1PE 3:12 Chi jito ña maa Jitoꞌo jin ñayiu ndaa, te nini guaꞌa ya nuu ka ndakuatui nuu ya, su ndakoo ya siki ñayiu saꞌa jakueꞌe. Kachi tutu ii.
1PE 3:13 Te ja in in maa ni, chi ni in ñayiu ma kuu saꞌa ñai jakueꞌe nuu ja ndimaa javaꞌa ka saꞌa ni.
1PE 3:14 Su visi ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja jaꞌa ja ka saꞌa ndaa ni, te nase inu taꞌu inu ndetu maa ni. Te ma vi koyuꞌu ni nuu ni in ñayiu ni ma vi ndakani ndevaꞌa ini ni.
1PE 3:15 Chi vi ndee ini ndee anu ni vi chiñuꞌu ni Jesukristu, ia kuu Jitoꞌo, te siun ni vi kotuaꞌa ni, te vi saꞌa ndaꞌu ni maa ni vi vi kaꞌan yiñuꞌu ni nuu vi kaxtnoꞌo ni nuu ndiꞌi ñayiu ja ka jikan tnoꞌo ña ja jaꞌa naxa ka ndetu kaꞌnu ni ia Dios.
1PE 3:16 Te vi ndakani vii vi ndakani vaꞌa ini ni, nagua ja ñayiu ka kaꞌan kueꞌe siki ni ja ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ka kuu ni, na vi ndukanoo mai jin ja ka xtavi kuechi ñai nuu na vi kuni ja ka saꞌa guaꞌa ni, chi ka kandija ni Jesukristu.
1PE 3:17 Chi guaꞌa ka kuu ja vi tnaꞌa ni tnundoꞌo nuu ka saꞌa ni javaꞌa nuu ja saa kuini maa ia Dios, masu ja vi tnaꞌa ni tnundoꞌo nuu ka saꞌa ni jakueꞌe.
1PE 3:18 Chi suni saa ni tnaꞌa Jesukristu tnundoꞌo nuu ni jiꞌi ya invaa jichi ja jaꞌa yika kuechi ndiꞌo. Te ia vii ia vaꞌa kuu ya, su ni tnaꞌa ya tnundoꞌo ja jaꞌa yoon ja ni ka okuo ñayiu kueꞌe, nagua ja ndakuaka ña ya noꞌokueio nuu ia Dios. Chi ni jiꞌi ya jin yiki kuñu ya, su ni ndateku ya ni saꞌa Espíritu maa ia Dios.
1PE 3:19 Te ni jaꞌan Jesukristu ni saꞌa Espíritu ja ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa ya nuu anu ñayiu ni ka jiꞌi ja ka ndesi ñuu jiꞌi.
1PE 3:20 Te ñayiu yun ka kuu ja tu ni ka jantnoꞌo nuu ia Dios ndee janaꞌa, nuu ni saꞌa Noé arca, na ni ondetu kaꞌnu ya ja vi ndatnaꞌu ini ñayiu nini kuvaꞌa arca yun. Su masu kuaꞌa ñayiu ni ka kaku niꞌnu nuu ndute yun, chi una ni.
1PE 3:21 Te ndute yun kuu na kuinio ndute ja ni ka janduteo, te jin maꞌñu sagua ja ni ka janduteo yun kuu ja ni ka kaku niꞌnuo nuu yika kuechio vitna. Te ja ka janduteo yun, masu jiniuꞌu ja ndundoo yiki kuñuo, chi ja ka kee yuꞌo nuu ia Dios ja vi ndakani vii vi ndakani vaꞌa inio, te skaku niꞌnu ña ya jin maꞌñu sagua ja ni ndateku Jesukristu.
1PE 3:22 Te maa ya kuu ia mandaa andivi, te nukoo ya ichi ndaꞌa kuaꞌa maa ia Dios, te ia ka jinokuechi nuu Dios vi ia ka ndiso tniuu vi ndiꞌi janaꞌnu, ka yindee ka yititi nuu ya.
1PE 4:1 Te yun guaa vi nagua ni tnaꞌa Jesukristu tnundoꞌo jin yiki kuñu ya, suni saa ni maa ni vi koo ini vi koo anu ni ja vi tnaꞌa ni tnundoꞌo, chi na in tnaꞌa tnundoꞌo jin yiki kuñui, te xndendoi yika kuechi,
1PE 4:2 nagua ja kiuu koteku nunuu kai ñuyiu yaꞌa, na kosaꞌi nagua kuini maa ia Dios, te ma kokuñaꞌa kai ja kusii ini yiki kuñui.
1PE 4:3 Te ja ni kuu ni, chi kuaꞌa jakueꞌe ni ka osaꞌa ni ama ka, nagua ka jinkuaan ini ñayiu tu ka jini ia Dios, te tiempu saa ni ka osaꞌa ni ja jioꞌo yiki kuñu ni, vi ni ka osaꞌa ni kuechi ñuyiu, vi ni ka ojini ni jin texeen, vi ni ka osaꞌa ni viko nuu ni ka ojaa ni ka ojiꞌi ni, vi ni ka ochiñuꞌu ni chuꞌchi ja in jatneꞌe ndevaꞌa kuu nuu ia Dios.
1PE 4:4 Te yun guaa vitna, te ka kaneꞌe ña ñayiu yun jin ni, chi ka tunini ñai ja tu ka chituu tnaꞌa ka ni jin ja vi saꞌa ni taka janeꞌe jayichi yun.
1PE 4:5 Su koo in kiuu, te kentakuei ñayiu yun nuu maa Dios, ia oo tuaꞌa ja kaꞌnde ya kuechi ñayiu teku vi ñayiu ni jiꞌi.
1PE 4:6 Chi yun guaa suni ni kaxtnoꞌo ya tnoꞌo vaꞌa ya nuu taka ndiyi, visi ni ka tnaꞌi tnundoꞌo jin yiki kuñui nuu ni ka jiꞌi, nagua ka jiꞌi ndiꞌi ñayiu, su vi koteku anui nagua teku maa ia Dios.
1PE 4:7 Te ja makuyatni kiuu ja naa ndiꞌi ja oo ñuyiu, te yun guaa vi kuiꞌnu ini ni, te vi kondakuatu ni ini ni nuu ia Dios.
1PE 4:8 Te jakaꞌnu ka kuu ja vi kaꞌan too tnaꞌa ni, chi nuu ka kaꞌan too tnaꞌa ni, te ka jakaꞌnu ini ni kuaꞌa yika kuechi.
1PE 4:9 Te vi kuantaꞌu in in ni ñayiu ka skuaꞌa ja jakuei veꞌe ni ja vi ndoi, te ma vi kaꞌan kuechi ni siki.
1PE 4:10 Te vi kuantniuu maa ni na kuu na kuu nagua ni ka kutaꞌu ni nuu ia Dios, te saa vi chituu tnaꞌa guaꞌa ni jin sava ka ñayiu, na kuinio in tee satniuu guaꞌa, ja skunkuu guaꞌa de nagua ni kaꞌan ndaꞌu ni kaꞌan kee ña ia Dios.
1PE 4:11 Te nuu ja kaꞌan ndee in ni, te kaꞌan ni tnoꞌo nagua kuini maa ia Dios, te nuu ja ndee in ni chituu tnaꞌa, te chituu ni ñayiu jin jandakui taa maa ia Dios, nagua ja jin ndiꞌi tniuu ka saꞌa ni na vi chiñuꞌu ñayiu ia Dios jin maꞌñu sagua Jesukristu, ia xiin nuu oo jayiñuꞌu vi jakaꞌnu ya ja tatnuni ya nikuii nikani. Saa na kokuu.
1PE 4:12 Ma vi kukuaka ini ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, nuu vaji taka tnundoꞌo xeen ja jito tnuni ña, na kuinio in ja tu na ama ka jini saꞌun ni.
1PE 4:13 Chi saa suaꞌa vi kokusii ini ni ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo, nagua ni ndoꞌo Jesukristu, nagua ja suni vi kusii ndevaꞌa ini ni nuu vi kuni ni ja yeꞌe tajan ndenta ya.
1PE 4:14 Te nase inu taꞌu inu ndetu ni nuu ka nani ña ñayiu jin in in ni ja jaꞌa ja ka kandija ni Jesukristu, chi ka oo ni jin ia yeꞌe tajan, ja kuu Espíritu maa Dios. Chi nuu ka kaneꞌe ñayiu jin in in ni, te siki maa Espíritu ya ka kaꞌin, su maa ni, chi ka chiñuꞌu ni ya.
1PE 4:15 Te nuu ja ndee in ni tnaꞌa tnundoꞌo, su ma kokuu siki ja ka jaꞌni ni ndiyi, ni ja inu kuiꞌna ni, ni ja ka saꞌa ni jakueꞌe, ni ja ka kiunduu ni nuu tniuu inka ñayiu.
1PE 4:16 Su nuu ja ka tnaꞌa ni tnundoꞌo ja ka kandija ni Jesukristu, te ma vi kukanoo ni, chi saa suaꞌa vi ndakuantaꞌu ni nuu ia Dios ja ka oo ni jin Jesukristu.
1PE 4:17 Chi ja ni kenta kiuu ja saꞌa ndaa ia Dios kuechi ñayiu, te kejaꞌa ya saꞌa ndaa ya kuechi ñayiu maa ya. Te nuu ja xtnañuꞌu ka jinkondee ya jin yoon, te viꞌi ka kokuu jin ñayiu tu ka jantnoꞌo tnoꞌo vaꞌa ya.
1PE 4:18 Chi yoso nuu tutu ii: Te nuu ja vijin ndevaꞌa kuu ja vi kaku niꞌnu ñayiu ndaa, ¿te naxa kaa ja kokuu jin ñayiu kueꞌe vi ñayiu ka saꞌi yika kuechi? Kachi tutu ii.
1PE 4:19 Te yun guaa nuu ja maa ia Dios kuini ja vi tnaꞌa ñayiu tnundoꞌo, te na xndendoi anui nuu ndaꞌa Dios, ia ni saꞌa ña jin, te na vi kosaꞌa ni javaꞌa, chi ia ndaa kuu ya.
1PE 5:1 Vitna te xteku ña san jin ni ja ka kuu ni tee nijaꞌnu ja ka jito ni ñayiu ka skuaꞌa jin ni, chi suni maa san kuu in tee nijaꞌnu ja jito san ñayiu ka skuaꞌa, chi ni jini san tnundoꞌo ni tnaꞌa Jesukristu, te suni koo san nuu vi koo jin ya kiuu ja yeꞌe tajan ya nuu ndenta ya.
1PE 5:2 Te vi koto guaꞌa ni ñayiu maa ia Dios ja ni xndendoo ya nuu ndaꞌa ni, na kuinio in tee jito ndikachi. Te ma vi kotenini ni maa ni, chi vi ni ini ni anu ni vi koto ni jin, nagua kuini maa ia Dios. Te ma vi kondioo ini ni ja vi niꞌi kuaꞌa ni xuꞌun, chi suaꞌa vi kokusii ini ni ja ka saꞌa ni tniuu yun.
1PE 5:3 Te ma vi tatnuni niꞌi ni nuu ñayiu ka jito ni ja ka kuu ni na kuinio jitoꞌi, chi suaꞌa vi nduku ni ja vi kokuu ni taniñu nui ja ka kui na kuinio ndikachi maa ia Dios.
1PE 5:4 Te saa nagua ja kiuu na ndenta maa Jitoꞌo kaꞌnu ka ja jito ndikachi, te vi niꞌi ni in ja vi kutaꞌu ni ja yeꞌe tajan, in ja ma naa saꞌun.
1PE 5:5 Te suni saa ni maa ni ja ka kuu ni tee kuechi, vi kuanyuꞌu vi kuandetu ni nuu tee nijaꞌnu. Te ndiꞌi ni vi saꞌa ndaꞌu vi saꞌa kee ni nuu in in ni, te vi kuantnoꞌo nuu tnaꞌa ni, chi yoso nuu tutu ii: Ndakoo ia Dios siki ñayiu ka saꞌa teyii mai, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya jin ñayiu ka saꞌa ndaꞌu mai. Kachi tutu ii.
1PE 5:6 Te vi saꞌa ndaꞌu vi saꞌa kee ni maa ni, chi ka oo ni nuu ndaꞌa Dios, ia ndakui ndevaꞌa, nagua ja ndasaꞌa kaꞌnu ña ya jin ni kiuu ja ni jani maa ya.
1PE 5:7 Vi xndendoo ni ndiꞌi ja ka ndiꞌni ndevaꞌa ni nuu ndaꞌa ia Dios, chi maa ya jito jini ña jin in in ni.
1PE 5:8 Te vi kuiꞌnu ini ni vi vi koto ni maa ni, chi jika nuu Tachi ja jini uꞌu ña, na kuinio ndikaꞌa ja kañu xeen ti nduku ti na in kaa ti.
1PE 5:9 Te ma vi kuandetu ni ja xndaꞌu ña Tachi, chi vi koyutnu ni jin tnoꞌo ka kandija ni, chi ja ka jini ni ja inuu ni tnundoꞌo ka tnaꞌa ni jin ñayiu ka skuaꞌa ninii ñuyiu.
1PE 5:10 Su nuu na yaꞌa tnundoꞌo ja ka tnaꞌa ni ndee saa tiempu, te maa ia Dios ndatau ña nuu tnundoꞌo yun ja vi koo guaꞌa ni, te vi koo yutnu ni, te vi koo ndakui ni, te vi kukanu ini ni ya, chi maa ya kuu ia ni kana ña, te kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya nuu ndiꞌi ja vi koo ni jin Jesukristu nuu yeꞌe tajan ya nikuii nikani.
1PE 5:11 Te nuu maa ya na koo jakaꞌnu ya ja tatnuni ya nikuii nikani. Saa na kokuu.
1PE 5:12 Te jin maꞌñu sagua ñanio Silvano, in tee jini san ja skunkuu guaꞌa de, ka tee san ndee saa tnoꞌo nuu tutu yaꞌa, nuu xteku ña san, vi ndakani kaji san ja jandaa ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ia Dios. Te vi koyutnu ni jin yaꞌa.
1PE 5:13 Te ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo ñuu ja kuu na kuinio Babilonia ja ni ndakaji ia Dios nagua ni kaji ña ya jin in in maa ni. Vi suni Marcos, tee kuu na kuinio seꞌe maa san, ka ndakan tnoꞌo ña, ¿a kukueni ka oo ni?
1PE 5:14 Te vi ndakantnoꞌo tnaꞌa in in maa ni, te vi ndatnii ndaꞌa tnaꞌa ni ja ka kaꞌan too tnaꞌa ni. Te ndiꞌi ni ja ka oo ni jin Jesukristu vi koo ni jin jamani ya. Saa na kokuu.
2PE 1:1 Maa san kuu Simón Pedro tee jinokuechi nuu Jesukristu, te ni chitniuu ña ya jin san ja xtutenuu san tnoꞌo ya. Tee san tutu yaꞌa nuu in in maa ni ja ni kentakuei ni ka kandija vii ndevaꞌa ni nagua ka kandija maa san, chi saꞌa ndaa Dios, ia kuu Jesukristu, ja ni skaku niꞌnu ña ya.
2PE 1:2 Te na kaya kuaꞌa ka javii javaꞌa saꞌa ya vi jamani ya ja vi koo jin ni jin maꞌñu sagua ja ni ka jini ni ia Dios jin Jitoꞌo Jesús.
2PE 1:3 Te jin jakaꞌnu maa ia Dios, ni taa ya ndiꞌi nagua ka jaꞌni ña jion ja vi kotekuo vi ja vi kochiñuꞌo ya jin maꞌñu sagua ja ni ka jinio ia ni ndakana ña ja ndiso ya tniuu kaꞌnu ja tatnuni ya vi ndiꞌi tniuu naꞌnu ja saꞌa ya.
2PE 1:4 Te jin maꞌñu sagua tniuu yaꞌa, ni taa ya jayaꞌu vi janaꞌnu ndevaꞌa ja ni kee yuꞌu ya, nagua ja jaꞌa yaꞌa, te kentakuei ni vi kokuu ni ñayiu vii, nagua oo maa ia Dios, te vi kaku ni nuu taka jakueꞌe ja ka jioꞌo ñayiu ja oo ñuyiu.
2PE 1:5 Te yun guaa vi nduku ndee ni ja vi ndaskintnaꞌa ni ja ka kandija ni jin ja vi koo vii vi koo vaꞌa ni, te ja ka ovii ka ovaꞌa ni vi ndaskintnaꞌa ni jin ja ka jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni.
2PE 1:6 Te ja ka jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni vi ndaskintnaꞌa ni jin ja ka jaꞌnu niꞌnu ni maa ni; te ja ka jaꞌnu niꞌnu ni maa ni vi ndaskintnaꞌa ni jin ja ka jandee ini ni; te ja ka jandee ini ni vi ndaskintnaꞌa ni jin ja ka chiñuꞌu ni ia Dios.
2PE 1:7 Te ja ka chiñuꞌu ni ia Dios vi ndaskintnaꞌa ni jin ja ka kaꞌan mani tnaꞌa ni; te ja ka kaꞌan mani tnaꞌa ni vi ndaskintnaꞌa ni jin ja ka kaꞌan too tnaꞌa ni.
2PE 1:8 Chi nuu ja ndiꞌi yaꞌa ka oo jin ni, te kaya tnoꞌo yaꞌa ini anu ni, te ma kuandetu ja vi koo kuꞌndu ni, te ni ja tu na tniuu vi saꞌa ni, chi jiniuꞌu ja vi kuni guaꞌa ka ni Jitoꞌo Jesukristu.
2PE 1:9 Su ñayiu ja tu saꞌa tniuu yaꞌa kui na kuinio in ñayiu tu ndijin guaꞌa nui axi ni ndesi nduchi nui, chi ni naa ini ja ni ndasavii ña ya nuu yika kuechi ja ni osaꞌi.
2PE 1:10 Te yun guaa vi nduku ndee ni, vi ñani vi kuaꞌa, ja vi koyutnu ni, nagua ja vi xneꞌe ni maa ni ja ni kana ña ia Dios jin in in ni vi ni ndakaji ña ya. Chi nuu ja suaꞌa vi saꞌa ni, te ma vi kaka yata ni.
2PE 1:11 Chi saa te june guaꞌa ia Dios ichi ja kiukuei ni nuu tatnuni Jitoꞌo Jesukristu nikuii nikani, ia skaku niꞌnu ña.
2PE 1:12 Te yun guaa siun ni kondaskaꞌan ña san tnoꞌo yaꞌa, visi ja ka jini maa ni, te ka oyutnu ni jin tnoꞌo ndaa ja ni ka kaxtnoꞌo nuu ni.
2PE 1:13 Chi ndakani ini san ja nini teku ka san, te tniuu maa san kuu ja kaꞌan kachi san nuu in in ni vi xteku ña san.
2PE 1:14 Chi ja jini san ja joo ni ka kiuu, te xndendoo san yiki kuñu san, nagua ni kaxtnoꞌo maa Jitoꞌo Jesukristu nuu san.
2PE 1:15 Su nduku ndee ndevaꞌa san xteku ña san nagua ja kiuu na kuu san, te siun ni vi kondakaꞌan maa ni tnoꞌo yaꞌa.
2PE 1:16 Chi ni ka ndakani san tnoꞌo maa Jitoꞌo Jesukristu vi naxa ndii ya jin jakaꞌnu ya, te tu ni ka ndakani san kuentu ja ka jani ini maa san, chi ni ka jini san Jitoꞌo jin nduchi nuu san jayeꞌe tajan ya.
2PE 1:17 Chi ni ka jini san nuu ni jiñaꞌa Tata Dios jayiñuꞌu vi jakaꞌnu nuu ya, te ni ka onini san tnoꞌo ni kaꞌan maa ia Dios ndee nuu yeꞌe tajan vii ndevaꞌa nuu oo ya, te kachi ya: “Suchiaꞌa kuu seꞌe maa rin ja kutoo ndevaꞌa rin vi kusii ndevaꞌa ini rin jin”.
2PE 1:18 Te ni ka jini soꞌo maa san tnoꞌo ni kaꞌan ndee andivi nuu ni ka oo san jin Jesús nuu yuku maa ia Dios.
2PE 1:19 Chi suni ka kukanu ini ndao tnoꞌo ni ka tee tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, te guaꞌa ka saꞌa ni ja ka nini ni tnoꞌo yun, chi tnoꞌo yun kuu na kuinio in ñuꞌu iti ja yeꞌe niꞌnu nuu nee, guaa ndee na tuu ndii inka kiuu, te jinonta kimi ndii ja kuu Jesukristu ja yeꞌe ya ini anu in in maa ni.
2PE 1:20 Te xtnañuꞌu ka vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni tnoꞌo yaꞌa, ja ni in tnoꞌo ni ka kaꞌan tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa ja yoso nuu tutu ii, masu tnoꞌo ja ni ka jinkuiꞌnu ini maa de kuu.
2PE 1:21 Chi ni in tnoꞌo ja ni ka ndakani de, masu tnoꞌo nagua kuini in ñayiu ñuyiu ja kaꞌin kuu, chi tnoꞌo ja ka ndakani ñayiu maa Dios ja ni jiñaꞌa maa Espíritu ya ja vi kaꞌin kuu.
2PE 2:1 Te neꞌu ñayiu ñuo Israel suni ni ka oo tee ni ka oxndaꞌu ñayiu nuu ni ka okaꞌan de ja tnoꞌo ia Dios ka ndakani de. Te suni saa ni vi koo tee vi koxndaꞌu ñayiu ja vi kokaxtnoꞌo de neꞌu maa ni, nuu vi kokaxtnoꞌo de tnoꞌo jani ini ja tu jiniuꞌu, te vi skunaa ña de, chi ma vi ndaa yuꞌu de ja Jitoꞌo kuu ia skaku niꞌnu ña, te ñama vi naa de.
2PE 2:2 Te kuaꞌa ñayiu vi kondikin taka janeꞌe jayichi ka saꞌa de. Te ja jaꞌa tee yun, te vi kaneꞌe ñayiu siki tnoꞌo vaꞌa Jesukristu ja kuu ichi ndaa.
2PE 2:3 Te ja ka ndioo ndevaꞌa ini de xuꞌun, te vi keneꞌe de xuꞌun nuu in in ni jin tnoꞌo ja ka xndaꞌu ña de, su ndee janaꞌa ja ndetu ña tnundoꞌo ja vi tnaꞌa de, te ja oo yatni ja vi naa de.
2PE 2:4 Chi tu ni jakaꞌnu ini ia Dios jin ia ka jinokuechi nuu ya nuu ni ka saꞌa ia yun yika kuechi, chi ni tnaa ña ya andeya, te ni jasi ña ya nuu nee, te ni tavaꞌa ña ya guaa ndee kiuu ja sandaa ya kuechi.
2PE 2:5 Te tu ni jakaꞌnu ini ya jin ñayiu ñuyiu ni ka oo ndee janaꞌa, chi ni tetniuu ya sau xeen ja kuu diluvio siki ñayiu kueꞌe yun ja ni xnaa ña ya, te maintnoꞌo Noé, tee ni okaxtnoꞌo tnoꞌo ndaa ia Dios, guaa ni skaku niꞌnu ña ya jin uja ka ñayiu.
2PE 2:6 Te suni ni tetniuu ia Dios tnundoꞌo ja ni xnaa ya ñuu Sodoma vi ñuu Gomorra ja ni kai vi ndee ni nduu yaa, nagua ja kokuu in taniñu tnundoꞌo ja kii siki ñayiu kueꞌe ja vi koo nuu kuee ka.
2PE 2:7 Te ni skaku niꞌnu ya Lot, chi tee ndaa ni okuu de, te ni okusuchi ndevaꞌa ini de ja ni ondiaꞌa de janeꞌe jayichi ni ka osaꞌa ñayiu kueꞌe yun.
2PE 2:8 Chi in tee ndaa ni okuu de ja ni oo de neꞌu ñayiu kueꞌe yun, te ndiꞌi ni kiuu ni otnaꞌu ini de ja ni ondiaꞌa de vi ni onini de ndiꞌi jakueꞌe ni ka osaꞌa ñayiu yun.
2PE 2:9 Te yun guaa jini Jitoꞌo ja skaku niꞌnu ya ñayiu ka chiñuꞌu ya nuu jito tnuni ña tnundoꞌo, te jasi ya ñayiu kueꞌe ja vi tnaꞌi tnundoꞌo guaa ndee kiuu sandaa ya kuechi.
2PE 2:10 Te viꞌi ka kuñaꞌa ya tnundoꞌo ja vi tnaꞌa tee kueꞌe ja ka kusii ini de jin yiki kuñu de, te ka saꞌa de janeꞌe jayichi, te ka skexiko de tniuu ndiso Jitoꞌo. Te yaꞌa yun ni ka kiunduu de vi ka saꞌa ndee ini de, te ni ja tu ka yuꞌu de ja vi kaneꞌe de jin ia ka kuu naꞌnu ka.
2PE 2:11 Su ia ka jinokuechi nuu Dios, visi ia naꞌnu ka vi ia ndakui ka ka kuu ya saa tee ka xndaꞌu ñayiu yun, su tu ka xtau tniaꞌa ya nuu Jitoꞌo ia ka kuu naꞌnu yun.
2PE 2:12 Su tee ka xndaꞌu ñayiu yun, chi ka kaꞌan kueꞌe de jin ja tu ka jinkuiꞌnu ini de, na kuinio kiti ja tu jini ti ja ndakani ini ti. Te ka kaku ti nani ja vi tnii ña ñayiu jin ti, te vi kaꞌni ñai. Te inuu ni ka kuu de jin kiti, chi vi kuu de nuu jakueꞌe ka saꞌa de nagua ka jiꞌi kiti yun.
2PE 2:13 Te ja jaꞌa jakueꞌe ja ka saꞌa de sava ka ñayiu, te kii tnundoꞌo ja vi tnaꞌa maa de, chi ka jini de ja luu kuu nuu ka kusii ka kuvatu ini de tnoꞌo nduu. Su ka kuu de tee tneꞌe ndevaꞌa ja ka taa kanoo ña de nuu ka jaa de jin ni xtaa, chi vi yun ka kusii ndevaꞌa ini de jin jakueꞌe ka saꞌa de yun.
2PE 2:14 Te ni ma kuu ja vi kondiaꞌa de ñasiꞌi, chi vini ka jioꞌo ña de, te vi tu ka jinkuiin de ja ka saꞌa de yika kuechi. Te ka xndaꞌu de jin ñayiu inu vita jin ja ka kandijai. Te ni ka kutuaꞌa de ja ka jioꞌo de nagua ka nevaꞌa ñayiu, chi seꞌe ni ka tau tniaꞌa ka kuu de.
2PE 2:15 Chi ni ka xndendoo de ichi ndaa, te ni ka ndoñuꞌu de, te ni ka kiꞌin de ichi jika Balaam, seyii Beor, chi ni jioꞌo Balaam yun ja niꞌi de xuꞌun jin tniuu kueꞌe ja saꞌa de.
2PE 2:16 Te in mentu siꞌi kiti jiso ni kuxeen nuu de, visi tu kaꞌan in kiti, su ni kaꞌan ti nagua kaꞌan in ñayiu, te ni junkani ña ti jin Balaam, tee ndakani tnoꞌo ia Dios, ja ma saꞌa de in tniuu vasa.
2PE 2:17 Te tee ka xndaꞌu ñayiu yaꞌa ka kuu de na kuinio nuu kee ndute ja ni yichi de axi viko ja xtechi ña tachi, su ja ni saꞌa tuaꞌa ia Dios in nuu nee ndevaꞌa ja vi koo de nikuii nikani.
2PE 2:18 Chi ka kaꞌan de tnoꞌo yuchi ndevaꞌa vi tnoꞌo ja tu jiniuꞌu, te ka xndaꞌu de ñayiu vi inka ni ka kujioo nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi ka xndaꞌu ña de jin ja ka jioꞌo de vi ja ka kusii ini de jin yiki kuñu de.
2PE 2:19 Te ka jiñaꞌa de ja kuu vi saꞌa ñayiu nagua ka kuini mai. Su maa de, chi ka jinokuechi de nuu jakueꞌe ja ka jioꞌo de yun, chi nuu kundee jakueꞌe yun nuu in ñayiu, te ka jinokuechi nuu jakueꞌe yun.
2PE 2:20 Chi nuu ja jandaa ja ni ka jini ñayiu Jitoꞌo Jesukristu, ia skaku niꞌnu ña, te ni ka kujioi nuu jakueꞌe ja oo ñuyiu yaꞌa, te nuu ja na vi kuandetui ja vi ndajiokuiin tukui inka jichi nuu jakueꞌe yun, te ja ni kundee tuku nui, nuu saa te viꞌi ka ñayiu kueꞌe ni ka ndui saa jaxtnañuꞌu.
2PE 2:21 Te vi guaꞌa ka kuu nuu siun ja ma vi kuni saꞌuin ichi ndaa, masu ja ni ka jini, te ni ka kujioo tukui nuu tnoꞌo vii ja ni tatnuni ya nui.
2PE 2:22 Te jin ñayiu yaꞌa ni skunkuu ndaa tnoꞌo vi kokankaꞌan ñayiu nuu ka kaꞌin suaꞌa: “Tiꞌina, chi ndajiokuiin ti ndakaa ti ja ni ndujan ti”. Te “kini ja ni ka skuchi vii, ni ndajiokuiin tuku ti ndakuchi ñii ti nuu ndeꞌi”.
2PE 3:1 Yaꞌa kuu tutu kuu uu ja tee san nuu in in maa ni, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san. Te nuu ndi nduu tutu yaꞌa xteku ña san ja vi ndakani vii vi ndakani vaꞌa ini ni,
2PE 3:2 nagua ja vi kondakaꞌan ni tnoꞌo ni ka kaꞌan tee vii ndee janaꞌa ja ni ka ndakani de tnoꞌo ia Dios, vi tnoꞌo ja ni tatnuni maa Jitoꞌo, ia skaku niꞌnu ña, ja ni ka kaxtnoꞌo tee ni chitniuu Jesukristu nuu in in maa ni.
2PE 3:3 Te xtnañuꞌu ka vi jinkuiꞌnu guaꞌa ini ni tnoꞌo yaꞌa, ja ama ka ja kenta kiuu sandiꞌi, te vi koo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja ka kusii ini jin yiki kuñui, te vi kaꞌan kuasun ñai
2PE 3:4 nuu vi kakan tnoꞌo ñai: “¿Ndenu oo tnoꞌo ka kaꞌan ni ja ni kee yuꞌu Jesukristu ja ndajiokuiin ya? Te vi guaa ndee kiuu ja ni ka jiꞌi ndi tata yuao vi guaa ndee kiuu vitna, inuu ni oo ndiꞌi, te ni tu nagua sama saꞌun jin ndee nuu ni jinkoo ñuyiu”, vi kachi.
2PE 3:5 Chi tu ka kuini ja vi ndakuni ndai, ja ndee janaꞌa ni kuvaꞌa andivi jin tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios, te suni saa ni ñuyiu ja ni kuvaꞌa jin ndute, te jin maꞌñu sagua ndute yun ni saꞌa ya ñuꞌu yichi.
2PE 3:6 Te suni jin maꞌñu sagua ndute ni xnaa ya ñuyiu ndee janaꞌa nuu ni tetniuu ya sau xeen ja kuu diluvio.
2PE 3:7 Su andivi vi ñuꞌu nuu ka oo vitna, chi oo vaꞌa jin tnoꞌo tatnuni maa ia Dios ja kai kiuu sandiꞌi, nuu tetniuu ya tnundoꞌo xeen, te yun vi naa ñayiu ka saꞌa jakueꞌe.
2PE 3:8 Te suni ma vi ndunaa ini ni tnoꞌo yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, ja nuu maa Jitoꞌo, chi in kiuu kuu na kuinio mil kuia, te mil kuia kuu na kuinio invaa kiuu.
2PE 3:9 Te masu ja kukuee Jitoꞌo ja skunkuu ya tnoꞌo ni kee yuꞌu ya, nagua ka ndakani ini sava ñayiu ja ni kukuee ya, chi ndetu nuu ni ya ja jaꞌa in in maa ni, chi tu kuini ya ja ndee in ñayiu junaa, chi ndiꞌi na vi ndatnaꞌu ini, te na vi xndoi yika kuechi.
2PE 3:10 Su kiuu ja ndii maa Jitoꞌo, chi sanaa ni te ndenta ya na kuinio in kuiꞌna, ja vi sanaa ni te kiuu suꞌu in jakuaa. Te kiuu saa, chi vi niꞌi jiso kokuu andivi, te vi kai ndiꞌi ja oo andivi, te vi naa, te kai ñuyiu vi ndiꞌi tuꞌu ja oo nui.
2PE 3:11 Te ja siun ndiꞌi tuꞌu ja oo ñuyiu vi naa, te kanuu ndevaꞌa ja vi koo vii vi koo vaꞌa ni nuu ia Dios, te vi chiñuꞌu ni ya.
2PE 3:12 Vi kondetu kaꞌnu ni ja na kenta kiuu maa ia Dios, te vi nduku ndee ni vi saꞌa guaꞌa ni nagua ja ñama na kenta maa kiuu. Chi kiuu yun kai andivi, te naa, te ndiꞌi ja oo andivi xtute ndiꞌi ña ñuꞌu yun.
2PE 3:13 Su mao, chi vi kondetu kaꞌnuo andivi jaa vi ñuyiu jaa, chi saa ni kee yuꞌu ia Dios, te yun chi ninoꞌo ni tniuu ndaa koo.
2PE 3:14 Te yun guaa nini ka ndetu kaꞌnu ni yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, te vi nduku ndee ni ja koo vii vi koo vaꞌa ni nuu ya, nagua ja kiuu na ndenta ya, te nukuꞌun ña ya ja ka oo mani ni nuu ya, te tu na yika kuechi ka tavi ka ni.
2PE 3:15 Te vi jinkuiꞌnu ini ni ja ndetu nuu ni Jitoꞌo, chi kuini ya ja vi kaku niꞌnuo. Te suni suaꞌa ni tee ñanio Pablo, tee ka kaꞌan too ndevaꞌo, chi ni tee de nuu in in maa ni jin ndiꞌi tnoꞌo ndichi ja ni jiñaꞌa maa ia Dios.
2PE 3:16 Te ni kaꞌan de ja jaꞌa tnoꞌo yaꞌa nuu taka tutu ja ni tee de, visi sava nuu tutu ka ndee tnoꞌo ja vijin ndevaꞌa ja jinkuiꞌnu inio. Te sava ñayiu ja tu ka junkuiꞌnu guaꞌa ini vi ñayiu ja tu ka kandija guaꞌi ka kaguai tnoꞌo kaxtnoꞌo de, te suni saa ni ka kaguai sava ka tnoꞌo ja yoso nuu tutu ii, te jin yun ka niꞌi mai ja vi junai.
2PE 3:17 Su maa ni, chi ja ka jini guaꞌa ni tnoꞌo yaꞌa, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, te yun guaa vi koto vaꞌa ni maa ni ja ma vi xndaꞌu ña ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, te vi jiokuita ñai, te vi kujioo ni nuu tnoꞌo ka kandija ni.
2PE 3:18 Chi suaꞌa vi kuni guaꞌa ka ni Jitoꞌo Jesukristu, ia skaku niꞌnu ña, te vi koo yutnu ka ni nuu ya ja kundaꞌu ini ña ya. Te nuu maa ya na koo jayiñuꞌu ndee vitna vi nikuii nikani. Saa na kokuu.
1JO 1:1 Ka tee san tnoꞌo yaꞌa nuu in in maa ni ja jaꞌa in Tnoꞌo ja oo ndee nuu ni jinkoo jaa ñuyiu, te ni ka onini san Tnoꞌo yun, vi ni ka jini san jin nduchi nuu san vi ni ka ndiaꞌa san, nagua kaa nagua oo, vi ni ka keꞌe san jin ndaꞌa san, te maa Tnoꞌo yun kuu ja teku nikuii nikani.
1JO 1:2 Chi Tnoꞌo ja teku yun kuu ia ja ni kii, te ni ka jini san ya, guaa ka ndakani san tnoꞌo ya, te ka kaxtnoꞌo san nuu in in ni Tnoꞌo ja vi kotekuo nikuii nikani ja ni oo ya nuu maa Tata Dios, te ni kii ya.
1JO 1:3 Te ka ndakani san ja ni ka jini nuu san ya vi ni ka onini san tnoꞌo ni kaꞌan ya, nagua ja suni inuu vi kaka ni jin san, su ndija ja inuu ka jika ndiꞌo nuu ka oo jin Tata Dios vi Seꞌe ya Jesukristu.
1JO 1:4 Te tnoꞌo yaꞌa ka tee san, nagua ja vi kosii ini ndevaꞌa ni.
1JO 1:5 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ja ni kaxtnoꞌo Jesukristu ja ni ka onini san, te ka ndakani san nuu in in ni, ja Dios kuu ia yeꞌe niꞌnu, te tu saꞌun na janee oo nuu ya.
1JO 1:6 Te nuu ja ka kaꞌon ja ka jika inuo jin ya, te ka jikao nuu nee, te chia inu tnoꞌo ja siun ka kaꞌon, chi tu ka saꞌa ndao.
1JO 1:7 Su nuu ja ka jikao nuu yeꞌe niꞌnu, te ka jikao jin maa ya ja oo ya nuu yeꞌe niꞌnu, te yun guaa ka jika inuu in in mao, te niñi maa Seꞌe ya Jesukristu ndasavii ndiꞌi yika kuechio.
1JO 1:8 Te nuu ja ka kaꞌon ja tu na inu yika kuechio, te chia ka xndaꞌuo mao, te tu na tnoꞌo ndaa oo ini anuo.
1JO 1:9 Te nuu ja vi ndanaꞌmao yika kuechio nuu Dios, te maa ya kuu ia ndaa ja skunkuu ya tnoꞌo kaꞌan ya, te kuakaꞌnu ini ya yika kuechio, te ndasavii ña ya jin ndiꞌi jakueꞌe ka saꞌo.
1JO 1:10 Te nuu ja ka kaꞌon ja tu na yika kuechi ka saꞌo, te jin tnoꞌo yaꞌa ka kaꞌon ja chia xndaꞌu ña ya, te tu ka jantaꞌu ndao tnoꞌo ya.
1JO 2:1 Tee san tnoꞌo yaꞌa nuu in in ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe maa san ja ka kandija ni, nagua ja ma vi saꞌa ni yika kuechi. Su nuu ja ndee in ni ka saꞌa yika kuechi, te ka nevaꞌo Jesukristu, ia ndaa, ja kaꞌan niꞌnu ya ja jaꞌo nuu Tata Dios.
1JO 2:2 Te maa Jesukristu kuu ia ni soko maa ya ja jaꞌa yika kuechio, te masu nani ja jaꞌa yoon, chi suni ja jaꞌa yika kuechi ndiꞌi ñayiu ñuyiu.
1JO 2:3 Te nuu ja ka jantnoꞌo nagua tatnuni maa ia Dios, te yun ka kukanu inio ja ka jinio ya.
1JO 2:4 Su nuu ja na ndee in ñayiu kaꞌan: “Sein, chi jini san ya”, te tu jantnoꞌi nagua tatnuni ya, te ñayiu yaꞌa, chi chia tnoꞌi, te tu oi jin tnoꞌo ndaa.
1JO 2:5 Su nuu ja ndee ñayiu skunkuu tnoꞌo kaꞌan ya, te ñayiu yaꞌa guaa jandaa kuiti ja kaꞌan toi ia Dios. Te jin yun ka jinio ja ka oo jin ya.
1JO 2:6 Te nuu ja ndee ñayiu kaꞌan ja siun ni oi jin Dios, te kuini ja kakai nagua ni jika maa Jesukristu.
1JO 2:7 Masu in tnoꞌo jaa ja tatnuni ia Dios tee san nuu ni, vi ñani vi kuaꞌa, chi tnoꞌo ja ni tatnuni ya ndee janaꞌa kuu, ja ka nevaꞌa maa ni ndee ja xtnañuꞌu, te suu tnoꞌo ni tatnuni ya ndee janaꞌa kuu tnoꞌo ja ni ka onini ni nuu ni ka kejaꞌa ni ka kandija ni.
1JO 2:8 Te visi ni saa, te tee san tnoꞌo yaꞌa ja kuu na kuinio in tnoꞌo tatnuni jaa, chi in tnoꞌo ndaa ja ni skunkuu maa Jesukristu nagua ka skunkuu maa ni kuu, chi kuaꞌan yaꞌa janee, te vaji yeꞌe niꞌnu ñuꞌu ndaa.
1JO 2:9 Te nuu ja na in ñayiu kaꞌan ja oi nuu yeꞌe niꞌnu, te kaꞌan uꞌui in ñani, nuu saa, te jika ii ni nuu nee.
1JO 2:10 Te nuu ja na in ñayiu kaꞌan toi ñani, te siun ni oi nuu yeꞌe niꞌnu ya, te tu na in skanakau ña jin nuu yika kuechi.
1JO 2:11 Su nuu ja na in ñayiu kaꞌan uꞌui nuu ñani, te oi nuu nee vi jikai nuu nee, te tu jini na ichi kiꞌin, chi ni ndesi nduchi nui jin janee yun.
1JO 2:12 Tee san tnoꞌo yaꞌa nuu in in maa ni, ja ka kuu ni na kuinio seꞌe san, chi jin tniuu ni skunkuu Jesukristu, te ni jakaꞌnu ini ia Dios yika kuechi in in maa ni.
1JO 2:13 Tee san tnoꞌo yaꞌa nuu in in maa ni ja ka kuu ni na kuinio yua, chi ni ka jini ni Jesús, ia ja oo ndee jaxtnañuꞌu nuu ni junkoo ñuyiu. Te suni tee rin nuu in in ron ja ka kuu ron na kuinio suchi kuechi, chi ni ka kundee ron nuu Tachi, te tu ni ka saꞌa ron jakueꞌe. Te suni tee rin nuu in in ron ja ka kuu ron na kuinio seꞌe rin, chi ni ka jini ron Tata Dios.
1JO 2:14 Tee san yaꞌa nuu in in maa ni ja ka kuu ni na kuinio yua, chi ni ka jini ni Jesús, ia oo ndee jaxtnañuꞌu nuu ni junkoo ñuyiu. Te suni tee rin nuu in in ron ja ka kuu ron na kuinio suchi kuechi, chi ka oo ndakui ron, te siun ni ka oo ron jin tnoꞌo vaꞌa ia Dios, chi ni ka kundee ron nuu Tachi, te tu ni ka saꞌa ron jakueꞌe.
1JO 2:15 Ma vi kokutoo ni ñuyiu kueꞌe yaꞌa, ni ja oo nui. Te nuu ja ndee ñayiu kutoo ñuyiu, te tu kutoi maa Tata Dios.
1JO 2:16 Chi ndiꞌi ja oo ñuyiu masu nuu Tata Dios vaji, chi nuu ñuyiu vaji ja jioꞌo yiki kuñuo vi ja junkuaan inio ja kondiaꞌo jin nduchi nuo, vi ja kuu teyio nuu ñuyiu.
1JO 2:17 Te ñuyiu yaꞌa, chi ja yaꞌa ni kuu jin ndiꞌi ja ka jioꞌo ñayiu ñuyiu, su na in saꞌa nagua kuini maa ia Dios, te kotekui nikuii nikani.
1JO 2:18 Te maa ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe san, kaꞌan san nuu in in ni ja ja makuyatni kiuu sandiꞌi. Te ja ka jini soꞌo maa ni ja vaji tee ndakoo siki Jesukristu, te vitna ja ni kuu kuakuaꞌa ñayiu ka ndakoo siki ya, te yun guaa ka jinio ja ni kuyatni kiuu sandiꞌi.
1JO 2:19 Te neꞌu mao ni kekuei, su masu ñayiu ka kandija inuu jion ka kui, chi nuu suaꞌa te ñayiu ka kandija inuu jion ka kui, chi vi koo ni jion. Su ni kekuei kuaꞌankuei nagua ja vi xtuu kaji mai ja masu ndiꞌi ka kandija jion.
1JO 2:20 Su in in maa ni, chi ni skuun ia Dios Espíritu ya ja ka oo jin ni, te ndiꞌi yaꞌa ka jini ni.
1JO 2:21 Tee san tnoꞌo yaꞌa nuu in in ni, chi ka jini ni tnoꞌo ndaa, te masu ja tu ka jini ni, chi ka jini guaꞌa maa ni ja ni in tnoꞌo tnoꞌo, tu nagua vaji nuu tnoꞌo ndaa.
1JO 2:22 ¿Te na in kuu ja kaꞌan tnoꞌo tnoꞌo yun? Suu kuu ñayiu kaꞌan ja masu Jesús kuu ndija Kristu, ia ni tetniuu Dios. Su ñayiu yaꞌa kuu ja ndakoo siki Kristu ja tu ndaa yuꞌi ja jini Tata Dios jin Seꞌe ya.
1JO 2:23 Chi ndiꞌi ñayiu tu ndaa yuꞌu ja kandijai Seꞌe Dios, te masu oi jin Tata Dios. Te ñayiu ndaa yuꞌu ja kandijai Seꞌe Dios, te suni oi jin Tata Dios.
1JO 2:24 Te yun guaa vi tavaꞌa guaꞌa ni tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja ni ka onini ni ndee jaxtnañuꞌu. Te nuu ja ka tavaꞌa guaꞌa ni tnoꞌo ja ni ka onini ni ndee jaxtnañuꞌu, nuu saa, te suni vi koo ni jin Seꞌe Dios vi maa Tata Dios.
1JO 2:25 Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja ni kee yuꞌu Jesukristu nuu in ion ja vi kotekuo nikuii nikani.
1JO 2:26 Tee san tnoꞌo yaꞌa nuu in in ni, nagua ja vi kuni ni ndee ñayiu ka nduku ja vi xndaꞌu ña.
1JO 2:27 Su in in maa ni, chi ni skuun ia Dios Espíritu ya ja ka oo jin ni, te masu nini kuu ja na in kaxtnoꞌo nuu ni, chi maa Espíritu kuu ia kaxtnoꞌo ndiꞌi nuu in in ni, te tnoꞌo kaxtnoꞌo ya kuu tnoꞌo ndaa, te masu tnoꞌo xndaꞌu ña kuu. Te yun guaa vi kondikin ni Jesukristu, nagua kaxtnoꞌo maa Espíritu ia Dios.
1JO 2:28 Te vitna kaxtnoꞌo san nuu in in ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe san, te siun ni vi kondikin ni Jesukristu, nagua ja vi koyutnu anuo nuu na ndenta ya, te ma vi kukanoo ja vi tayuꞌu nuo nuu ya nuu na ndenta ya.
1JO 2:29 Chi nuu ka jini maa ni ja Jesukristu kuu ia ndaa, te suni vi jinkuiꞌnu ini ni ja ndiꞌi ñayiu ja ka saꞌa ndaa ka kuu ndija seꞌe maa ia Dios.
1JO 3:1 Vi kondiaꞌa ni naxa kutoo ña Tata Dios, ja vi konanio seꞌe maa ya, te saa ka kuo. Te yun guaa tu ka jini ña ñayiu ñuyiu jion, chi tu ni ka jini ia Dios.
1JO 3:2 Ñani kuaꞌa ja kutoo ña san, ja seꞌe maa ia Dios ka kuo, te chiaꞌan ka ja skuni kaji ña maa ya naxa vi koo nuu ndajiokuiin ya. Su ka jinio ja nuu na ndenta maa Jesukristu, te vi koo nagua oo maa ya, chi vi kunio ya, nagua oo nagua kaa ya.
1JO 3:3 Te ndiꞌi ñayiu ja ka ndetu kaꞌnu nuu ndajiokuiin Jesukristu, chi siun ni ka ndasavii anui, nagua oo maa ya ja ia vii kuu ya.
1JO 3:4 Te ndiꞌi ñayiu ka saꞌa yika kuechi, ka jiso kavai Ley ia Dios, chi yika kuechi yun saꞌa ja jiso kavao Ley ya.
1JO 3:5 Te ja ka jini maa ni ja ni kii Jesukristu ñuyiu yaꞌa ja ni kindee ya yika kuechio, te tu saꞌun na yika kuechi maa ya.
1JO 3:6 Te ndiꞌi ñayiu ja siun ni ka oi jin ya, tu na yika kuechi ka saꞌa kai. Su ndiꞌi ñayiu ja ka saꞌa ni yika kuechi, ni ja tu ka jini ya, te ni tu ka jinkuiꞌnu ini na ia kuu ya.
1JO 3:7 Te maa ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe san, vi koto ni maa ni ja ni in ñayiu ma vi xndaꞌu ña, chi ñayiu saꞌa tniuu ndaa, te sui kuu ñayiu ndaa, nagua oo maa ya ja ia ndaa kuu ya.
1JO 3:8 Su ñayiu saꞌa ni yika kuechi, te oi nuu ndaꞌa Tachi, chi Tachi kuu ja saꞌa yika kuechi ndee jaxtnañuꞌu nuu ni junkoo ñuyiu. Te yun guaa ni kii Seꞌe ia Dios ja ni xnaa ya tniuu saꞌa Tachi yun.
1JO 3:9 Te ndiꞌi ñayiu ja ka kuu seꞌe ia Dios, tu ka saꞌa kai yika kuechi, chi ndikin tata maa Dios ka kui, te siun ni ka oi nuu ya, te ma kuu vi kondikin kai ichi yika kuechi, chi seꞌe maa Dios ka kui.
1JO 3:10 Te yaꞌa kuu nuu ka xneꞌi mai ndei ka kuu seꞌe ia Dios, te ndei ka kuu seꞌe Tachi, chi ndiꞌi ñayiu tu ka saꞌa tniuu ndaa, te tu ka kaꞌan toi ñani, te masu seꞌe Dios ka kui.
1JO 3:11 Chi yaꞌa kuu tnoꞌo ja ni ka jini soꞌo maa ni ndee jaxtnañuꞌu, ja na vi kaꞌan too tnaꞌo.
1JO 3:12 Te ma vi saꞌo nagua ni saꞌa Caín, ja ni oo de nuu ndaꞌa Tachi, te ni jaꞌni de ñani de. ¿Te na jaꞌa kuu ja ni jaꞌni ña de? Chi tniuu kueꞌe ni osaꞌa de, te ñani de, chi tniuu ndaa ni osaꞌi.
1JO 3:13 Ñani vi kuaꞌa maa san ja ka skuaꞌo, ma vi kukuiꞌa ini ni nuu ja ka kaꞌan uꞌu ña ñayiu ñuyiu jin ni.
1JO 3:14 Su yoon, chi ka jinio ja ni ka okuo na kuinio ndiyi, su vitna te ka tekuo, chi ka kaꞌan too in in ñanio. Te ñayiu tu kaꞌan too in ñani, te kui na kuinio ndiyi nuu ya.
1JO 3:15 Chi ndiꞌi ñayiu ja kaꞌan uꞌu in ñani, te kui na kuinio in ñayiu jaꞌni ndiyi, te ka jini guaꞌa maa ni ja ni in ñayiu jaꞌni ndiyi, ma niꞌi taꞌui ja kotekui nikuii nikani.
1JO 3:16 Te yaꞌa kuu nuu ka jinio naxa ka kaꞌan too tnaꞌo, chi ni soko Jesukristu maa ya ja jaꞌa in ion, te suni yoon, na vi soko mao vi guaa ndee na vi kuo ja jaꞌa ñayiu ka skuaꞌa.
1JO 3:17 Su nuu ja ndee ñayiu nevaꞌa nagua oo nuu ñuyiu yaꞌa, te ndiaꞌi in ñani ja kundaꞌu kukee ñayiu yun, te kuxii nagua nevaꞌi, ¿nuu saa te naxa koo ja kaꞌan too ia Dios ini anui?
1JO 3:18 Te maa ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe maa san, ma vi kaꞌon ja ka kaꞌan too tnaꞌo jin tnoꞌo uun suaꞌa ni, chi vi na vi saꞌa ndaa ndijao.
1JO 3:19 Te yaꞌa kuu nuu ka jinio ja ka kuo in ñayiu ndaa, te ka kukanu inio jin anuo ja ka oo guaꞌo nuu ia Dios.
1JO 3:20 Su nuu ja anuo xtavi kuechi ña na in jakueꞌe ka saꞌo, te kaꞌnu ka kuu ia Dios saa anuo, te maa ya, chi jini ya ndiꞌi nagua ka saꞌo.
1JO 3:21 Ñani kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, nuu ja anuo, tu nagua xtavi kuechi ña, nuu saa te ka kukanu inio ja vi kuyatnio nuu ia Dios.
1JO 3:22 Te nani guaa kuu ja ka jikaon nuu ya, te vi niꞌo, chi ka jantnoꞌo nagua tatnuni ya, te ka saꞌo nagua junkuaan ini ya.
1JO 3:23 Te tnoꞌo yaꞌa kuu ja tatnuni ya, ja na vi kandijao sivi Seꞌe maa ya Jesukristu, te na vi kaꞌan too tnaꞌo, nagua ni tatnuni ya ja vi saꞌo.
1JO 3:24 Te ñayiu ka jantnoꞌo nagua tatnuni maa ia Dios, chi siun ni ka oi jin ya, te suni siun ni oo ya jin. Te yaꞌa kuu nuu ka jinio ja ka oo jin ya, chi ni taa ya Espíritu ya ja oo ini anuo.
1JO 4:1 Ñani kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, ma vi kandija ni ndiꞌi ñayiu ka kaꞌan ja jin Espíritu ia Dios ka kaxtnoꞌi, chi vi koto tnuni ni jin kondioꞌni a ndija ja Espíritu ia Dios oo jin. Chi kuakuaꞌa ñayiu tnoꞌo ka oo ñuyiu yaꞌa ja ka kachi ja tnoꞌo ia Dios ka kaꞌin.
1JO 4:2 Te suaꞌa saa kuu vi kuni ni na in kaxtnoꞌo jin Espíritu ia Dios, chi ndiꞌi ñayiu ndakuni ja Jesukristu kuu ia ni tetniuu Dios, te ni okuu ndija ya teyii jin yiki kuñu, te ñayiu yun guaa oi jin Espíritu ia Dios.
1JO 4:3 Te ndiꞌi ñayiu tu ka ndakuni ja Jesukristu ni okuu ndija ya teyii, te tu na Espíritu ia Dios oo jin, te ñayiu yaꞌa ka kuu ja ka oo jin espíritu kueꞌe ja ka ndakoo siki Jesukristu. Te ja ka jini soꞌo maa ni ja vajikuei, te vitna, chi ja ka oi nuu ñuyiu yaꞌa.
1JO 4:4 Te maa ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe san, ja ka oo ni jin maa ia Dios, te ja ni ka kundee ni, ni ka jaꞌnu ni ñayiu inu tnoꞌo yun, chi kaꞌnu ka kuu ia ka oo jin ni, saa ja ka oo jin ñayiu ñuyiu yaꞌa.
1JO 4:5 Chi ñayiu ñuyiu ka kui, yun guaa ka kaꞌin tnoꞌo ja oo ñuyiu, te ñayiu ñuyiu yaꞌa, chi ka nini tnoꞌo ka kaꞌin yun.
1JO 4:6 Su mao, chi ka oo jin ia Dios, te ñayiu ka jini ia Dios, chi ka nini tnoꞌo ka kaꞌon. Te ñayiu tu ka oo jin ia Dios, chi tu ka nini tnoꞌo ka kaꞌon. Te yaꞌa kuu nuu ka jini kajio ndee ñayiu ka oo jin Espíritu ndaa, te ndee ñayiu ka oo jin espíritu ja xndaꞌu ña.
1JO 4:7 Ñani kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, na vi kaꞌan too tnaꞌa in in mao, chi nuu Dios vaji ja kaꞌan too tnaꞌo. Chi ndiꞌi ñayiu ja kaꞌan too tnaꞌi, te seꞌe Dios ka kui vi ka jini ia Dios.
1JO 4:8 Te ñayiu ja tu kaꞌan too tnaꞌi, te tu jini Dios, chi ia kutoo ña kuu ya.
1JO 4:9 Chi yaꞌa kuu nuu ni xneꞌe ia Dios ja kutoo ña ya jion, chi ni tetniuu ya invaa Seꞌe ya ja ni kii nuu ñuyiu yaꞌa, nagua ja jin maꞌñu sagua Seꞌe ya, te vi kotekuo nikuii nikani.
1JO 4:10 Te yaꞌa kuu nuu xneꞌe naxa kutoo ña ia Dios, te masu yoon ni ka kutoo Dios, chi maa ya ni kutoo ña, te yun guaa ni tetniuu ya Seꞌe ya, ja ni jiꞌi ya nuu ni tniuyaꞌu ya yika kuechio.
1JO 4:11 Ñani kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, Dios chi saa ni saꞌa ya ja kutoo ña ya jion, te suni yoon na vi kaꞌan too tnaꞌa in in mao.
1JO 4:12 Ni in ñayiu tu saꞌun na ama ka jini nui Dios, su nuu ja ka kaꞌan too tnaꞌa in in mao, te siun ni oo Dios jion, te ja kutoo ña ya skunkuu ndaa nuu in ion nuu ka kaꞌan too tnaꞌo.
1JO 4:13 Chi ni taa Dios Espíritu ya ja ka oo jion, te yun guaa ka jinio ja ka oo jin Dios, vi suni oo ya ini anuo.
1JO 4:14 Te maa san, chi ni ka jini san jin nuu san, te ka ndakani san ja ni tetniuu tata Dios Seꞌe ya ja skaku niꞌnu ya ñayiu ñuyiu.
1JO 4:15 Te ndiꞌi ñayiu ndakuni ja Jesús kuu Seꞌe ia Dios, te siun ni oo Dios jin, te suni siun ni oi jin Dios.
1JO 4:16 Te maa san, chi ka jini san vi ka kandija san ja ia Dios, chi siun ni kutoo ña ya jin in ion, chi ia kutoo ña kuu ya, te na ñayiu siun ni kaꞌan too tnaꞌi, te siun ni oi jin Dios, te suni siun ni oo Dios jin.
1JO 4:17 Saa te skunkuu ndaa ya nuu in ion ja ka kaꞌan too tnaꞌo, nagua ja vi kukanu inio, te ma vi koyuꞌo kiuu sandaa ya kuechi, chi nagua ni oo maa Jesukristu nuu ñuyiu, te suni saa ni ka oo yoon nuu ñuyiu.
1JO 4:18 Chi nuu ka kaꞌan too tnaꞌo, te tu na tnoꞌo yuꞌu oo, chi kujioo ja ka yuꞌo nuu ka kaꞌan too tnaꞌa guaꞌo. Te yun guaa nuu ja ndee in ñayiu yuꞌu, te kuini ka ja kaꞌan too tnaꞌa ndandai, chi ja yuꞌi yun kaxtnoꞌo ja yuꞌi ja vatuni tetniuu ia Dios tnundoꞌo siki.
1JO 4:19 Te yoon, chi ka kutoo ia Dios, chi maa ya xtnañuꞌu ka, ni kutoo ña.
1JO 4:20 Su nuu ja ndee in ñayiu kaꞌan: “Sein, chi kutoo san ia Dios”, te kaꞌan uꞌui in ñani, te chia tnoꞌi. Chi na in tu kaꞌan too in ñani ja jini ñai jin nui, ¿te naxa kuu kokutoi ia Dios, te tu na ama ka jini ya jin nui?
1JO 4:21 Te mao, chi ka nevaꞌo tnoꞌo ni tatnuni maa Jesukristu nuu kaꞌan suaꞌa, ja ñayiu kutoo ia Dios, te suni na kaꞌan toi in in ñani.
1JO 5:1 Te ndiꞌi ñayiu ja ka kandija ja Jesús kuu Kristu, ia ni tetniuu Dios, te seꞌe maa Dios ka kui. Te ndiꞌi ñayiu ka kutoo ia kuu Tata, te suni ka kaꞌan toi ñayiu ka kuu seꞌe maa ya.
1JO 5:2 Te nuu ka kutoo ia Dios, te ka saꞌo nagua tatnuni ya, te yun kuu nuu ka jinio ja suni ka kaꞌan too ñayiu ka kuu seꞌe maa ia Dios.
1JO 5:3 Chi ja ka kutoo ia Dios kuu ja ka jantnoꞌo nagua tatnuni ya, te tnoꞌo tatnuni ya, chi masu ja vijin ndevaꞌa kuu ja vi skunkuo.
1JO 5:4 Chi ndiꞌi ñayiu ka kuu seꞌe maa ia Dios ka kundei nuu ñuyiu. Chi ja ka kandijao saꞌa ja ka kundeo ka kuu nijaꞌnuo nuu jakueꞌe oo nuu ñuyiu.
1JO 5:5 Te ñayiu ja ka kandija ja Jesús kuu Seꞌe Dios, maa ni ñayiu yun guaa ka kundei ka kuu nijaꞌnui nuu jakueꞌe oo nuu ñuyiu.
1JO 5:6 Te Jesukristu kuu ia ni kii ñuyiu jin ndute vi niñi, te masu maintnoꞌo ni kii ya ja ni jandute ya jin ndute, chi suni ni jati niñi ya nuu ni jiꞌi ya. Te Espíritu kuu ia ndakani ndaa ja jaꞌa ya, chi maa Espíritu Dios kuu ia kaꞌan ndaa ndija.
1JO 5:7 Chi uni testiu ka oo andivi ja ka ndakani tnoꞌo ndaa: [maa Tata Dios, vi Tnoꞌo ya, vi Espíritu ya, te ndi uni yaꞌa kuu invaa ni Dios].
1JO 5:8 Te suni uni testiu ka oo ñuyiu ja ka ndakani tnoꞌo ndaa: maa Espíritu vi ndute vi niñi ya, te ndi uni yaꞌa inuu ni ka ndakani.
1JO 5:9 Te nuu ja ka jantaꞌuo tnoꞌo ja ka ndakani ndaa ñayiu, te kaꞌnu ka kuu ja vi kuantaꞌuo tnoꞌo ndakani maa ia Dios, chi yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa ja ndakani ya ja jaꞌa Seꞌe ya.
1JO 5:10 Te ñayiu kandija Seꞌe ia Dios, chi jantaꞌui tnoꞌo ni ndakani ya, su ñayiu ja tu kandija ia Dios kaꞌin ja ia xndaꞌu ña kuu ya, chi tu kandijai tnoꞌo ni ndakani ya ja jaꞌa Seꞌe ya.
1JO 5:11 Te yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa ja ndakani maa ia Dios: ja taa ya ja vi kotekuo nikuii nikani, te jin maꞌñu sagua Seꞌe ya vi niꞌo ja vi kotekuo.
1JO 5:12 Chi ñayiu oo jin Seꞌe ia Dios, te kotekui nikuii nikani, su ñayiu ja tu oo jin Seꞌe ya, te ma kotekui.
1JO 5:13 Tnoꞌo yaꞌa ni tee san nuu in in ni ja ka kandija ni sivi Seꞌe ia Dios, nagua ja vi kuni ni ja vi koteku ni nikuii nikani.
1JO 5:14 Te yaꞌa kuu nuu ka kukanu inio ia Dios, ja nuu ja ka jikaon nuu ya nagua kuini maa ya, te nini ya tnoꞌo ka kaꞌon.
1JO 5:15 Te nuu ja saa, te ka jinio ja nini ya nani guaa kuu ja ka jikaon nuu ka ndakuatuo, te ka kukanu inio ja vi niꞌo nagua ka jikaon nuu ya.
1JO 5:16 Te nuu ja ndee in ñayiu ndiaꞌa in ñani ja ka saꞌi yika kuechi ja masu in kuechi ja jaka ña ja kui, te na ndakuatui ja jaꞌa ñani yun nuu ia Dios, te ndakuñaꞌa ya ja kotekui. Yaꞌa kuu ñayiu ka saꞌa yika kuechi ja masu ja vi kui kuu. Oo yika kuechi ja jaka ña ja vi kui, te ma kaꞌan san ja vi ndakuatui ja jaꞌa ñayiu yun.
1JO 5:17 Chi ndiꞌi jakueꞌe kuu yika kuechi, su oo yika kuechi ja masu jaka ña ja kuu ñayiu.
1JO 5:18 Chi ka jinio ja ñayiu ka kuu seꞌe ia Dios, tu ka saꞌa kai yika kuechi, chi jito ña Jesús, ia kuu Seꞌe maa Dios, te tu skaꞌan ña Tachi.
1JO 5:19 Te ka jinio ja ka oo jin maa Dios, te sava ka ñayiu nii ñuyiu ka yiꞌi nuu ndaꞌa Tachi.
1JO 5:20 Su ka jinio ja ni kii Seꞌe maa Dios, te ni taa ya ja ni ka jinkuiꞌnu inio, nagua ja vi kunio ia Dios ndaa. Te ka oo jin ia ndaa, ja kuu maa Seꞌe ya Jesukristu. Te ia yaꞌa kuu Dios ndandaa ja taa ya ja vi kotekuo nikuii nikani.
1JO 5:21 Te maa ni ja ka kuu ni na kuinio seꞌe san, vi koto ni maa ni, te ma vi chiñuꞌu ni chuꞌchi ñuyiu yaꞌa. Saa na kokuu.
2JO 1:1 Maa san kuu Juan, tee nijaꞌnu nuu ñayiu ka skuaꞌa, tee san tutu yaꞌa nuu ñaꞌa ni kaji ña ia Dios vi nuu seꞌe ña, ja kaꞌan too ndevaꞌa ndija san, te masu maintnoꞌo sein kaꞌan too ña, chi suni ndiꞌi ñayiu ka jini tnoꞌo ndaa.
2JO 1:2 Chi kaꞌan too ña san ja jaꞌa tnoꞌo ndaa ja oo ini anuo, te vi koo jion nikuii nikani.
2JO 1:3 Te maa Tata Jaꞌnuo jin Jitoꞌo Jesukristu, ia kuu Seꞌe ya, na chindee chituu ña ya, te na kundaꞌu ini ña ya, te vi koo ni jin jamani maa ya vi jin tnoꞌo ndaa ya vi ja kutoo ña ya.
2JO 1:4 Ni kusii ndevaꞌa ini san, chi ni nukuꞌun san sava seꞌe ni ja ka jikai jin tnoꞌo ndaa, nagua ni tatnuni maa Tata Dios nuo ja vi saꞌo.
2JO 1:5 Vitna te jikantaꞌu san nuu ni, vi kuaꞌa, ja na vi kaꞌan too tnaꞌo. Te tnoꞌo ja tee san yaꞌa, chi masu in tnoꞌo ja tatnuni jaa kuu, chi tnoꞌo ja ni ka jinio ndee jaxtnañuꞌu kuu.
2JO 1:6 Te ja vi kaꞌan too tnaꞌo kuu ja vi kakao nagua tatnuni maa ya nuo. Te yaꞌa kuu tnoꞌo tatnuni ya nuu ni: ja vi kaꞌan too tnaꞌa ni, nagua ni ka onini ni ndee jaxtnañuꞌu.
2JO 1:7 Chi kuakuaꞌa ñayiu ka xndaꞌu ña ni kekuei nuu ñuyiu yaꞌa, te tu ka ndakuni ja Jesukristu ni okuu ndija ya teyii. Te ñayiu ka saꞌa siaꞌa ka kuu ñayiu ka xndaꞌu ña vi ka ndakoi siki Jesukristu.
2JO 1:8 Vi koto vaꞌa ni maa ni, nagua ja ma vi skunaa ni yaꞌu ja vi niꞌi ni ja jaꞌa tniuu guaꞌa ka saꞌa ni, chi saa suaꞌa vi niꞌi ni ndiꞌi ja vi kutaꞌu vi kundetu ni.
2JO 1:9 Chi nani kuu ñayiu ndasonee inka tnoꞌo siin, te tu oi jin tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Jesukristu, nuu saa te tu oi jin ia Dios. Su na ñayiu oo ni jin tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Jesukristu, te ñayiu yun guaa oi jin Tata Dios vi jin Seꞌe ya.
2JO 1:10 Te nuu na in ñayiu majakoto ña jin ni, te tu kaxtnoꞌi tnoꞌo yaꞌa, te ma vi kuantaꞌu ni jin nuu veꞌe ni, ni ma vi ndakantnoꞌo tnaꞌa ni jin.
2JO 1:11 Chi na in ndakantnoꞌo tnaꞌa jin, te kiundui nuu tniuu kueꞌe ja saꞌa ñayiu yun.
2JO 1:12 Oo kuakuaꞌa tnoꞌo ja kaꞌan ka san nuu in in ni, su tu kuini san ja tee san nuu tutu jin tinta, chi ndetu kaꞌnu san ja kenta san nuu ka oo ni, te jian vi ndatnoꞌo, nagua ja saa te vi kusii ini ndevaꞌo.
2JO 1:13 Te ka ndakantnoꞌo ña seꞌe ñaꞌa kuu kuꞌu ni, inka ñaꞌa ni kaji ia Dios, ¿a kukueni ka oo ni? Te saa vi kaꞌan ni jin. Saa na kokuu.
3JO 1:1 Maa san kuu Juan, tee nijaꞌnu nuu ñayiu ka skuaꞌa, ja tee san tutu yaꞌa nuu Gayo, tee kaꞌan too ndaa ndija san.
3JO 1:2 Ñani ja kaꞌan too ña san, jikantaꞌu san nuu ia Dios ja jaꞌa ni, ja ndiꞌi tniuu saꞌa ni na kee vii kee vaꞌa jin ni, te koo vaꞌa ni, nagua oo vaꞌa anu ni nuu ia Dios.
3JO 1:3 Ni kusii ndevaꞌa ini san nuu ni kikuei ñani ka skuaꞌa, te ni ka ndakani de ja skunkuu ndaa ni nuu ia Dios vi naxa jika ni jin tnoꞌo ndaa.
3JO 1:4 Te tu na in guaa kuu ka ja kusii ini san, chi ja ni niꞌi tnoꞌo san ja ñayiu ka kuu na kuinio seꞌe san ka jikai nuu ichi ndaa.
3JO 1:5 Ñani ja kaꞌan too ña san, guaꞌa ndevaꞌa saꞌa ni ja chituu ni taka ñanio ja ka skuaꞌa, te viꞌi ka ndiꞌni ni ja jaꞌa ñanio ja tu ni ojini ni.
3JO 1:6 Chi ka ndakani de nuu ñayiu ka skuaꞌa yaꞌa naxa kaꞌan too ni de. Te tanundaꞌa ni chituu ni de nagua ka jaꞌni ña jin de ja kuu kiꞌinkuei de nuu ichi, nagua junkuaan ini maa ia Dios.
3JO 1:7 Chi ni kekuei de kuaꞌankuei de ja vi kunukuechi de nuu Jesukristu, te tu ni ka jantaꞌu saꞌun de nagua ka chituu ña ñayiu tu ka kandija ia Dios.
3JO 1:8 Te yun guaa yoon, chi kanuu ja vi chituo tee yun, nagua ja vi chituu tnaꞌo jin de nuu ka kaxtnoꞌo de tnoꞌo ndaa nuu ñayiu.
3JO 1:9 Ja ni tee san in tutu nuu ñayiu ka skuaꞌa, su Diótrefes, chi tu jantaꞌu de tnoꞌo ja tatnuni san, chi junkuaan ini maa de ja kotatnuni de nuu ñayiu yun.
3JO 1:10 Te yun guaa nuu kiꞌin san, te kuxeen san nuu de, ja jika de kaꞌan kueꞌe de vi kaꞌan tnoꞌo de sikio. Te ni tu ndenuu ini de ja siun saꞌa de, chi ni tu jantaꞌu de taka ñani ja jinokuei, te ñayiu ka kuini ja vi kuantaꞌu ñai, te tu jandetu de, te skunu ña de nuu ka oo ñayiu ka skuaꞌa yun.
3JO 1:11 Ñani ja kaꞌan too ña san, ma kondikin ni ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi kondikin ni ñayiu ka saꞌa javaꞌa. Chi ñayiu ka saꞌa javaꞌa yun ka kuu seꞌe ia Dios, su ñayiu ka saꞌa jakueꞌe yun, chi tu ka jini ia Dios.
3JO 1:12 Te ndiꞌi ñayiu ka ndakani javaꞌa saꞌa Demetrio, te vi ndee tnoꞌo ndaa maa ia Dios ndakani. Te suni sein, chi ndakani san taka javaꞌa saꞌa de, te jini maa ni ja tnoꞌo ndaa ndakani san.
3JO 1:13 Te oo kuaꞌa ka tnoꞌo ja kaꞌan san nuu ni, su tu kuini san ja tee san in tnuu jin tinta.
3JO 1:14 Chi ndetu kaꞌnu san ja yachi ni jakoto ña san, te jian vi ndatnoꞌo.
3JO 1:15 Te koo ni jin tnoꞌo mani. Te ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo yaꞌa ka ndakan tnoꞌo ña, ¿a kukueni oo ni? Te tanundaꞌa ni ndakan tnoꞌo ni in in ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo jin ni jian, ¿a kukueni ka oi?, te saa na vi kaꞌon.
JUD 1:1 Maa san kuu Judas tee jinokuechi nuu Jesukristu, ñani Jacobo. Te tee san tutu yaꞌa nuu maa ni ja ka kuu ni ñayiu ni kana ña Tata Jaꞌnuo ja kutoo ña ya, te tavaꞌa ña ya jin maꞌñu sagua Jesukristu.
JUD 1:2 Te na kaya ja kaꞌan ndaꞌu kaꞌan kee ña ya, vi jamani ya vi ja kutoo ña ya.
JUD 1:3 Ñani, kuaꞌa, ja kaꞌan too ña san, ni ndioo ndevaꞌa ini san ja tee san in tutu ja jaꞌa ja skaku niꞌnu ña Jesukristu jion. Su ni jini san ja kanuu ka ja tee san tutu yaꞌa nuu xteku ña san ja vi nduku ndee ni vi kandija guaꞌa ni tnoꞌo vaꞌa ya ja ni jiñaꞌa ia Dios invaa ni jichi nuu ñayiu maa ya.
JUD 1:4 Chi ni ka kiunduu yuꞌu sava tee ka xndaꞌu ña neꞌu maa ni. Te tee yun, chi ndee janaꞌa ja ka yikuaꞌa de nuu ia Dios ja vi tniuyaꞌu de yika kuechi de, chi tee kueꞌe ndevaꞌa ka kuu de, te ka tee ni de ja Dios, chi ia ndaꞌu ini kuu ya, te kuu vi saꞌa de taka janeꞌe jayichi, te tu ka ndakuni de ja invaa maa Jitoꞌo Jesukristu kuu ia tatnuni nuu ndiꞌi.
JUD 1:5 Te kuini san ja ndaskaꞌan ña san, visi ja ka jini ni ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa, ja visi ni skaku niꞌnu ña Jitoꞌo jin ñayiu Israel nuu ni ndeneꞌe ña ya ñuu Egipto, su nuu kuee ka, te ni xnaa ña ya jin sava ñayiu yun ja tu ni ka kandijai ya.
JUD 1:6 Te suni vi konaꞌa ni ja ia ka jinokuechi nuu Dios ja tu ni ka jito vaꞌa ya tniuu ni ka ondiso ya, te ni ka xndoo ya nuu ni ka oo ya andivi. Te ni jasi ña ia Dios vekaa nee nuu siun ni vi koo ya, guaa ndee maa kiuu kaꞌnu ja saꞌa ndaa ya kuechi.
JUD 1:7 Te nagua ni ka saꞌa ia ka jinokuechi nuu Dios, te suni saa ni, ni ka saꞌa ñayiu ñuu Sodoma vi ñuu Gomorra vi sava ka ñuu ja ka netnaꞌa yatni jin. Chi ni ka saꞌi kuechi ñuyiu vi ndiꞌi taka janeꞌe jayichi ja masu ja vi saꞌi kuu, te ni junkuei nuu tnundoꞌo ja ka kai nuu ñuꞌu nikuii nikani, te yun guaa ka kui in taniñu nuu ndiꞌi ñayiu.
JUD 1:8 Te vi suni saa ni ka saꞌa tee ka xndaꞌu ña ja ka oo de neꞌu maa ni, chi ka kaꞌan de ja ni skuni ña ia Dios nuu jani, te jin yun ka saꞌa de kuechi ñuyiu vi ka skexiko de tniuu ndiso Jitoꞌo vi ka kaneꞌe de jin ia ka kuu naꞌnu ka.
JUD 1:9 Su na ni ka tee tnaꞌa Miguel, ia kuu kaꞌnu ka ja jinokuechi nuu Dios jin Tachi, nuu ni ka kindee tnaꞌa ya jin Tachi yun yiki kuñu Moisés, te tu ni kii ini ya ja xtau tniaꞌa ya Tachi yun, chi suaꞌa jiñaꞌa Miguel: “Maa Jitoꞌo na kuxeen nuu ron”.
JUD 1:10 Su tee ka xndaꞌu ñayiu yaꞌa, chi ka kaneꞌe de jin ndiꞌi ja tu ka jini de. Te ka saꞌa de nagua vaji nuu jajintnuni maa de, na kuinio kiti, ja tu jini ti nagua saꞌa ti, te jin ja ka saꞌa de yun saꞌa ja vi naa de.
JUD 1:11 Te ndaꞌu ni ka de, chi ka ndikin de ichi ni jika Caín ja ni jaꞌni de ñani de, te ka ndioo ini de ja vi niꞌi de xuꞌun, guaa ni ka kiunduu de nuu ichi kueꞌe ja ni ojika Balaam, te vi naa de nagua ni ndoꞌo Coré ja ni xnaa ña ia Dios nuu ni ndakoo de siki Moisés.
JUD 1:12 Chi ka kuu tee yaꞌa na kuinio in ja saꞌa tneꞌe ña jin ni nuu ka saꞌa ni viko ja ka kundaꞌu ini tnaꞌa ni, chi ka jaa ka jiꞌi de, te ka kusii ndevaꞌa ini de, te ni tu ka ndiꞌni de nagua ka kuu sava ka ñayiu, chi nani ja ka kuu maa de ka ndiꞌni de. Te ka kuu de na kuinio viko ja tu na sau ndiso, te yaꞌa yun ni xtechi ña tachi, axi na kuinio yutnu, ja tu na kiti vixin in yoo kuun maa ti. Te ka kuu de na kuinio yutnu ja ni kana ndiso ndiꞌi tnu jin yoꞌo tnu, te ni jiꞌi saꞌun tnu.
JUD 1:13 Te suni ka kuu de na kuinio nuu jiso xeen ndevaꞌa nuu ndute mar, te ndajinonta tiꞌiñu tneꞌe, te saa ndatuu jakueꞌe ka saꞌa de ja taa kanoo ña nuu ka jini ñayiu. Te suni ka kuu de na kuinio kimi ja jino kuaꞌan jino vaa ti, te ja otuaꞌa in nuu nee ndevaꞌa nuu vi koo de nikuii nikani.
JUD 1:14 Te suni suaꞌa ni kaꞌan Enoc, tee ni ndakani tnoꞌo ia Dios ndee janaꞌa, tee kuu tatatnoꞌo kuu uja Adán nuu ni kaꞌan de suaꞌa ja jaꞌa tee ka xndaꞌu ña yun: “Ni jini san Jitoꞌo ja vaji ya jin kuakuaꞌa mil ia ka jinokuechi nuu ya,
JUD 1:15 ja saꞌa ndaa ya kuechi ndiꞌi ñayiu, te vi tniuyaꞌu ñayiu kueꞌe ndiꞌi janeꞌe jayichi ni ka osaꞌi vi ndiꞌi tnoꞌo kueꞌe ni ka okaꞌin siki ya, ja ka kui ñayiu kueꞌe ja ka saꞌi yika kuechi”. Ni kachi Enoc.
JUD 1:16 Te tee yaꞌa, chi ninoꞌo ni ja ka kaꞌan kuechi de vi ka kaꞌan de kuentu ñayiu, te maa ni ka nduku de javaꞌa maa de, te ka kaꞌan teyii ndevaꞌa de vi ka kaꞌan yiñuꞌu de nuu ñayiu nani ja vi keneꞌe de jayiñuꞌu maa de.
JUD 1:17 Su maa ni, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, vi kondakaꞌan maa ni tnoꞌo ni ka kaxtnoꞌo tee ni chitniuu Jitoꞌo Jesukristu,
JUD 1:18 nuu ni ka kaꞌan de: “Nuu kuyatni kiuu sandiꞌi, te vi koo ñayiu vi kuaku ndee ña, te vi kosaꞌi janeꞌe jayichi nagua ka junkuaan ini mai”, ka kachi de.
JUD 1:19 Te ñayiu kueꞌe yaꞌa ka kuu ja ka saꞌa ja ka jaꞌnde tnaꞌa ñayiu ka skuaꞌa, chi ka saꞌi janeꞌe jayichi ja ka kusii ini jin yiki kuñui, te tu na Espíritu ia Dios ka oo jin.
JUD 1:20 Su maa ni, vi ñani vi kuaꞌa ja kaꞌan too ña san, vi koyutnu ni jin tnoꞌo vii tnoꞌo vaꞌa ka kandija ni, te vi ndakuatu ni jin maꞌñu sagua Espíritu ia Dios.
JUD 1:21 Te vi koo ni jin Dios, ia kutoo ña. Te vi kondetu kaꞌnu ni ja kundaꞌu ini ña Jitoꞌo Jesukristu guaa ndee na taa ya ja vi koteku ni nikuii nikani.
JUD 1:22 Te vi kundaꞌu ini ni sava ñayiu tu ka kandija guaꞌa.
JUD 1:23 Te vi ndatau ni sava ñayiu ja vi skaku niꞌnu ni jin nuu ñuꞌu andeya, te vi kundaꞌu ini ni sava kai, su vi koto ni maa ni jin jakueꞌe ka saꞌi yun, te vi kukini ini ni guaa ndee saꞌun ka niꞌnui, chi ni ka kuu tneꞌe jin yika kuechi ka saꞌi yun.
JUD 1:24 Maa Dios kuu ia kaꞌnu ndevaꞌa ja tavaꞌa ña ya ja ma junkuei ni nuu taka jakueꞌe, te saꞌa ya ja ndentakuei vii ni nuu yeꞌe tajan ya, te vi kosii ini ni nuu ya.
JUD 1:25 Te maintnoꞌo maa ya kuu Dios ndichi ndevaꞌa, ia skaku niꞌnu ña jin maꞌñu sagua Jitoꞌo Jesukristu. Te nuu maa ya na koo jayiñuꞌu, vi na koo jakaꞌnu ndevaꞌa ya, vi na kotatnuni ya, vi na kondiso tniuu ya nuu ndiꞌi tuꞌu ndee ama ka vi vitna vi nikuii nikani. Saa na kokuu.
REV 1:1 Yaꞌa kuu tnoꞌo ja ni jiñaꞌa ia Dios nuu Jesukristu, nagua ja ndaxneꞌe ya nuu ñayiu ka jinokuechi nuu ya, nagua kuu ja ñama ni kokuu. Te yun guaa ni tetniuu Jesukristu ia jinokuechi nuu ya ja skuni ña ya jin sein ja kuu san Juan ja jinokuechi san nuu ya naxa kaa ja kokuu.
REV 1:2 Te ndakani ndaa san ndiꞌi ja ni jini san, vi kuu san testiu tnoꞌo kaꞌan ia Dios, vi suni tnoꞌo ja ni ndakani Jesukristu.
REV 1:3 Na taꞌu na ndetu ñayiu ka kaꞌu tutu yaꞌa nuu ñayiu, te suni nase inu taꞌu ñayiu ka nini tnoꞌo ja ni kaꞌan ia Dios naxa kokuu, te ka tanui tnoꞌo ja yoso yaꞌa, chi ja ni kuyatni ja skunkuu taka tnoꞌo ja yoso nuu tutu yaꞌa.
REV 1:4 Maa san kuu Juan, te tee san tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu ka skuaꞌa ja ka oo nuu ndi uja veñuꞌu ñuu ja tnii Asia. Te vi kutaꞌu vi kundetu ni javii javaꞌa vi jamani ja vaji nuu Dios, ia kuu Dios vitna, vi ia kuu Dios ndee janaꞌa, vi ia ja kii. Te suni vi kutaꞌu ni ja vaji nuu uja Espíritu ja oo nuu tatnuni ia Dios.
REV 1:5 Te suni vaji nuu Jesukristu, ia kuu testiu ndaa, ia ni ndateku xtnañuꞌu ka neꞌu ndiyi, ia tatnuni nuu taka rey ka oo ñuyiu. Te ni kutoo ña Jesukristu jin yoon guaa ni ndakate ya yika kuechio jin niñi ya.
REV 1:6 Te ni saꞌa ya ja ka kuo rey vi sutu ja ka jinokuechio nuu Tata ya, Dios. Te nuu maa ya na koo jayiñuꞌu vi jakaꞌnu nikuii nikani. Saa na kokuu.
REV 1:7 Te vi kondiaꞌa ni ja ndee nuu viko ndii Jesukristu, te ndiꞌi ñayiu vi kuni ya, vi guaa ndee ñayiu ni ka xtuji ña jin ya, te nasaa natuꞌu ñayiu oo nii ñuyiu vi ndaꞌi vi kana nuu vi kuni ja ndenta ya. Saa na kokuu.
REV 1:8 “Maa rin kuu ia oo xtnañuꞌu vi ia oo sandiꞌi”, kachi Jitoꞌo, ia kuu Dios vitna, vi ia kuu Dios ndee janaꞌa, vi ia ja kii, ia ndakui ndevaꞌa.
REV 1:9 Maa san kuu ñani ni Juan, te suni inuu ni tnundoꞌo ka tnaꞌo ja ka kandijao Jesukristu. Te inuu ni vi koo nuu tatnuni ia Dios, te inuu ni ka jandee inio saꞌa Jesukristu. Te ja jaꞌa ja ndakani san tnoꞌo ia Dios vi kaꞌan ndaa san tnoꞌo Jesukristu, guaa ni ka kakuiko ña jin san, te ni ka siaꞌa ña ja oo san in isla nani Patmos.
REV 1:10 Te ni oo san jin Espíritu ia Dios in kiuu maa Jitoꞌo, te ni skuni ña ya jin san. Te ni jini san ja ni kana jaa ichi yata san na kuinio ja ndaꞌi in trompeta.
REV 1:11 Te kachi: ―Maa rin kuu ia oo ndee jaxtnañuꞌu vi ia oo sandiꞌi. Te tee nuu in liuru taka ja kuni ron, te tetniuu ron na kiꞌin nuu ndi uja veñuꞌu ja ka oo Asia, nuu ñayiu veñuꞌu Éfeso vi Esmirna vi Pérgamo vi Tiatira vi Sardis vi Filadelfia vi Laodicea ―kachi ya.
REV 1:12 Te ni jionenuu san ja kondiaꞌa san na in kuu ja kaꞌan jin san, te nuu ni jionenuu san, te ni jini san uja kandeleru oro.
REV 1:13 Te maꞌñu ndi uja kandeleru yun ni jini san nukuiin in ia kaa nagua kaa in ñayiu ñuyiu. Te niꞌnu ya in saꞌun kani ja kunjino ndee nuu jaꞌa ya, te nuꞌni yika ya in sinchu ja kuu oro.
REV 1:14 Te ixi xini ya, chi ja yayaa kuu na kuinio ixi ndikachi axi na kuinio yuaꞌa ja oo nuu yuku yuaꞌa. Te nduchi nuu ya, chi vi kandaꞌa na kuinio yañuꞌu.
REV 1:15 Te siꞌin ya, chi vi yeyeꞌe na kuinio kaa kuu bronce ja ni nduaꞌa nuu jitnu, te vi jiso kuei kuei kaꞌan ya, nagua jiso nuu jika kuaꞌa ndute.
REV 1:16 Te ndaꞌa kuaꞌa ya nee ya uja kimi, te yuꞌu ya ni kana in yuchi kani ndugua ja xeen nduu jioo nuu. Te nuu ya, chi vi na kaa nikandii nuu kuun xenxeen kaꞌni kaa.
REV 1:17 Te nuu ni jini san ya, te ni ndonso san nuu jaꞌa ya na kuinio ja ni jiꞌi san. Su ni sonee ya ndaꞌa kuaꞌa ya siki san, te kachi ya: ―Ma yuꞌu ron, chi maa rin kuu ia oo xtnañuꞌu vi ia oo sandiꞌi.
REV 1:18 Ia teku kuu rin, chi ni jiꞌi rin, su ni ndateku rin, te vitna chi teku rin nikuii nikani. Saa na kokuu. Te yindaꞌa rin ndakaa jakueꞌe ja jaꞌni ñayiu vi ndakaa ñuu jiꞌi.
REV 1:19 Nuu saa te tee nuu tutu nagua kuu ja ni jini ron, nagua oo vitna, vi nagua kuu ja koo nuu kuee ka.
REV 1:20 Te yaꞌa kuu tnoꞌo yiyuꞌu ja kaꞌan siki ndi uja kimi ja ni jini ron nee rin ichi ndaꞌa kuaꞌa rin jin ndi uja kandeleru ja ni jini ron: ndi uja kimi yun ka kuu ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka jito ndi uja veñuꞌu yun, te ndi uja kandeleru ja ni jini ron yun ka kuu ndi uja veñuꞌu.
REV 2:1 Ni kaꞌan Jesús nuu maa san ja kuu san Juan, te kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Éfeso: Suaꞌa kaꞌan ia nee uja kimi ichi ndaꞌa kuaꞌa ya, te jika ya maꞌñu ndi uja kandeleru oro:
REV 2:2 “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron, te ndiaꞌa rin ja ka nduku ndee ndevaꞌa ron ka satniuu ron, te ka jandee ini ron jin tniuu ka saꞌa ron. Te suni jini rin ja tu ka kundee ini ron jin ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, chi ka jito tnuni ron taka tee tnoꞌo ka kaꞌan ja tee ni chitniuu rin ka kuu de, su masu inu ndija de, chi ni ka sinotuu ron de ja tee tnoꞌo ka kuu de.
REV 2:3 Ja ni kuu kuaꞌa tnundoꞌo ka tnaꞌa ron, su ka jandee ini ron, te ka nduku ndee ndevaꞌa ron ka satniuu ron ja jaꞌa rin, te tu ka skuita ron maa ron.
REV 2:4 Su visi ni saa, te oo in ja kaꞌan kuechi rin siki ron: ja tu ka kutoo ka ña ron nagua ni ka okutoo ña ron jin rin ndee jaxtnañuꞌu.
REV 2:5 Yun guaa vi ndakaꞌan naxa ni kuu ja ni ka xndendoo ron ja tu ka kutoo ka ña ron jin rin, te vi ndatnaꞌu ini, te vi ndasaꞌa nagua ni ka osaꞌa ron ndee jaxtnañuꞌu. Chi nuu tu, te jaa rin, te xtajioo rin kandeleru ron nuu oo ini veñuꞌu, nuu ja ma vi ndatnaꞌu ini ron.
REV 2:6 Su visi ni saa, te oo naꞌi in jaguaꞌa ja ka saꞌa ron, chi ka skexiko ron nagua ka saꞌa ñayiu ka kuu nicolaíta, te suni ruꞌun, chi skexiko rin.
REV 2:7 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu. Na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te kuñaꞌa rin kiti vixin ja kuun nuu yutnu taa ja kotekuo ja vi kai, yutnu nukuiin maꞌñu sagua ndee nuu oo maa ia Dios, nuu vii ndevaꞌa ndee andivi”, kachi ya.
REV 2:8 Te suni ni kaꞌan tuku ya nuu san, te kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Esmirna: Suaꞌa kaꞌan ia oo ndee xtnañuꞌu vi ia oo sandiꞌi, ia ni jiꞌi, te ni ndateku ya:
REV 2:9 “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron, te jini rin tnundoꞌo ja ka tnaꞌa ron, vi ja ka kundaꞌu ron, visi jandaa ja ka oo kuika ron nuu ia Dios. Te suni jini rin ja ka kaneꞌe ña ñayiu ka kaꞌan ja ñayiu judio ja ni kaji maa Dios ka kui, su masu ndija ja suu ka kui, chi ka kui na kuinio ñayiu ka ndututu ja ka jinokuechi nuu Tachi.
REV 2:10 Te ma vi koyuꞌu saꞌun ron taka tnundoꞌo ja vi tnaꞌa ron, chi saꞌa Tachi ja kiꞌinkuei sava ron vekaa, nagua ja koto tnuni ña, te vi tnaꞌa ron tnundoꞌo uxi kiuu. Su vi koyutnu, ma vi yuꞌu ron, vi guaa ndee na vi kuu ron, te taa maa rin in ja vi kutaꞌu ron ja vi koteku ron nikuii nikani.
REV 2:11 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu. Na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te ma tnaꞌa kai tnundoꞌo ja kui jichi kuu uu”, kachi ya.
REV 2:12 Te suni ni kaꞌan tuku ya nuu san, te kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Pérgamo: Suaꞌa kaꞌan ia nee yuchi kani ndugua ja xeen nduu jioo nuu.
REV 2:13 “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron, te jini rin ja nuu ka oo ron jian kuu nuu tatnuni Tachi. Su visi ni saa, te ka oo yutnu ron jin tnoꞌo rin, te vini kiuu ni ka jaꞌni Antipas, tee ndaa ja ni ndakani tnoꞌo rin neꞌu maa ron, te tu ni ka ndayuꞌu ron ja ka kandija ña ron. Chi ñuu nuu ka oo ron jian kuu ñuu nuu tatnuni Tachi.
REV 2:14 ’Su vini saa, te oo ndee saa tnoꞌo ja kaꞌan kuechi rin siki ron, chi jian ka oo ron jin sava ñayiu ja tu ka kuini ja vi xndendoi tnoꞌo ni kaxtnoꞌo Balaam, tee ja ni xteku Balac ndee janaꞌa, ja ni skanakau de ñayiu Israel nuu yika kuechi nuu ni ka jai ja ni ka osokoi nuu chuꞌchi vi ja ni ka osaꞌi kuechi ñuyiu jin inka ñayiu.
REV 2:15 Te suni ka oo ron jin sava ñayiu ja tu ka kuini ja vi xndendoi tnoꞌo ka kaxtnoꞌo ñayiu nicolaíta, te tu jintnaꞌa saꞌun ini rin.
REV 2:16 Yun guaa vi ndatnaꞌu ini, te vi sama ron maa ron, chi nuu tuu, te ñama jaa rin, te jin yuchi kani ja kana yuꞌu rin kaxin tnaꞌa rin jin.
REV 2:17 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu. Na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te kuñaꞌa rin maná ja yiyuꞌu ja kai. Te suni kuñaꞌa rin in yuu kuijin luluu, te nuu yuu luluu yun kondee in sivi jaa ja vi ni in ñayiu tu na in kuni sivi yun, chi maintnoꞌo maa ñayiu ja niꞌi guaa kuni”, suaꞌa ni kaꞌan ya.
REV 2:18 Te suni ni kaꞌan tuku ya nuu san: ―Suni tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Tiatira. Suaꞌa kaꞌan Seꞌe ia Dios, ia kandandaꞌa nduchi nuu na kuinio yaa ñuꞌu, te siꞌin ya, chi vi yeyeꞌe na kuinio kaa kuu bronce ja ni nduaꞌa vivii.
REV 2:19 “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron, te jini rin ja ka kaꞌan too tnaꞌa ron, vi ka kandija guaꞌa ña ron, te ka jinokuechi guaꞌa ron vi ka jandee ini ron nuu tnundoꞌo. Te jini rin ja guaꞌa ka ka saꞌa ron vitna, masu nuu ni ka kejaꞌa ron.
REV 2:20 ’Su visi ni saa, te oo ndee saa tnoꞌo ja kaꞌan kuechi rin siki ron, chi ka jandetu ron ja kaxtnoꞌo in ñaꞌa kuu na kuinio Jezabel nuu ñayiu, te kaꞌan ña ja ñaꞌa ndakani tnoꞌo ia Dios kuu ña, te xndaꞌu ña ñayiu ka jinokuechi nuu ni, te jaka ña ña ja ka saꞌi kuechi ñuyiu jin inka ñayiu vi ka jai ja ni ka soko nuu chuꞌchi.
REV 2:21 Te ni ondetu nuu rin nagua ja na ndatnaꞌu ini ña, su tu kuini ña ja xndoo ña kuechi ñuyiu ja saꞌa ña yun.
REV 2:22 ’Yun kuu ja vitna te saꞌa rin ja na kiꞌin ña in kueꞌe, te kava ña nuu jito, te tetniuu rin in tnundoꞌo ndevaꞌa ja vi tnaꞌa ñayiu ka saꞌa kuechi ñuyiu jin ña, nuu ja ma vi ndatnaꞌu ini ja vi xndoi tniuu kueꞌe ni ka kutuaꞌi ja saꞌa ñaꞌa yun.
REV 2:23 Te saꞌa rin ja vi kuu ñayiu ka kandija tnoꞌo kaꞌan ñaꞌa yun. Saa te vi kuni ndiꞌi ñayiu ka skuaꞌa ja maa rin kuu ia jini ndiꞌi ndee jajintnuni vi ndee anu ñayiu. Te taa rin nuu in in ron nakuu nakuu nagua ni ka saꞌa ron.
REV 2:24 Su maa ron vi sava ka ñayiu ja ka oo jin ron ñuu Tiatira ja tu ka ndikin ron tnoꞌo ni kaxtnoꞌo ñaꞌa yun, te ni tu ka jini ron nagua ka kuu tnoꞌo ka xnani ñayiu yun ja ka kuu tnoꞌo yiyuꞌu guaꞌa nuu Tachi, te kaꞌan rin ja ma xtavi kuechi ka ña rin jin ron inka tniuu.
REV 2:25 Su vi tavaꞌa guaꞌa tnoꞌo ni ka kandija ron, guaa ndee kiuu na ndenta rin.
REV 2:26 Te na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te kosaꞌa ni tniuu ni jiñaꞌa rin nui ndee kiuu sandiꞌi, te kuñaꞌa rin tniuu konei ja kotatnuni nuu taka ñuu.
REV 2:27 Te nagua ni chitniuu ña Tata rin ja tatnuni rin, suni saa vi kotatnuni xein nuu taka ñuu, na kuinio in yutnu kaa ja ka kani in kisi ñuꞌu, te skuechi kueli ña.
REV 2:28 Te suni kuñaꞌa rin kimi ja oo tnoꞌo neꞌe nui.
REV 2:29 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu.” Suaꞌa ni kaꞌan ya.
REV 3:1 Te suni ni kaꞌan tuku ya nuu san, te kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Sardis: Suaꞌa kaꞌan ia nevaꞌa ndi uja espíritu ia Dios vi ndi uja kimi: “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron, te suni jini rin ja ka kuu ron na kuinio ndiyi, visi ka teku tnoꞌo ron ja ka teku ron.
REV 3:2 Vi kondito te ma vi kusun ini ron, te vi ndejaꞌa vi koyutnu ron jin joo ka ja ka kandija ron, chi vi ja oo yatni ja naa, chi jini rin ja kuini ka ja kentakuei ron vi saꞌa ron nagua kuini maa ia Dios.
REV 3:3 Vi ndakaꞌan tnoꞌo ja ni ka onini ron, te ni ka jantaꞌu ron, te vi kuantnoꞌo vi ndatnaꞌu ini nuu kuechi ron, te vi kondito, chi nuu na vi kusun ini ron, te sanaa te kii rin siki ron, te ni ma vi kuni ron na ore kii rin na kuinio in kuiꞌna.
REV 3:4 Su visi ni saa, te ka nevaꞌa ron sava ñayiu ñuu Sardis jian ja tu ni ka saꞌi yika kuechi, ja kuu na kuinio ja tu ni ka saꞌa tneꞌi saꞌuin. Te yun kuu ja vi ndee yayaa saꞌun vi kuiꞌnui nuu vi kokakai jin rin, chi ñayiu vaꞌa ka kui nuu rin.
REV 3:5 Te na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te kuiꞌnui saꞌun yayaa, te ma xnaa rin sivi nuu liuru nuu ka yoso sivi ñayiu vi koteku nikuii nikani, chi suaꞌa ndakuantnoꞌo rin jin nuu Tata rin vi nuu ia ka jinokuechi nuu ya.
REV 3:6 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu.”
REV 3:7 Te suni ni kaꞌan tuku ya nuu san, te kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Filadelfia: Suaꞌa kaꞌan ia vii, ia ndaa, ia yindaꞌa ndakaa rey David, ja ndiso ya tniuu kaꞌnu ja ndakune ya nuu kiukuei ñayiu, te ni in ma kuu ndakasi, te nuu ndakasi ya, te ni in ma kuu ndakune.
REV 3:8 “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron. Te yaꞌa ni june rin na kuinio in yeꞌe ichi nuu ron ja kiukuei ron, te ni in ma kuu ndakasi, chi visi tu inu ndakui guaꞌa ron, su ni ka jantnoꞌo ron tnoꞌo rin, te tu ni ka tayuꞌu tnoꞌo ron ja ka kandija ña ron.
REV 3:9 Ka oo sava ñayiu ja ka ndututu nuu Tachi ja ka kaꞌin ja ñayiu judio ja ka oo jin Dios ka kui, su masu inu ndijai, chi chia inu tnoꞌi. Nuu saa te saꞌa rin ja kikuei nuu ron, te vi jinkuiin jiti nuu jaꞌa ron, nagua ja vi kuni ja kutoo ña rin jin ron.
REV 3:10 Chi ni ka jantnoꞌo ron tnoꞌo ni tatnuni rin ja ni ka jandee ini ron nuu tnundoꞌo. Yun kuu ja suni tavaꞌa ña rin jin ron ore kii tnundoꞌo siki ñayiu ka oo nii ñuyiu, chi koto tnuni ña jin ndiꞌi ñayiu.
REV 3:11 Te vi tavaꞌa guaꞌa tnoꞌo ka kandija ron, chi ñama ndenta rin, nagua ja ni in ma ndakindee ja vi kutaꞌu ron.
REV 3:12 Na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te saꞌa rin jin ja kokui na kuinio in siꞌin ndee ja yituu veñuꞌu ia Dios maa rin, te ma vi kujioo saꞌuin nuu oo ya. Te tee rin sivi ia Dios rin nui vi sivi ñuu ia Dios rin ja kuu Jerusalén jaa ja makuun ndee andivi nuu oo Dios rin, te suni tee rin sivi jaa maa rin nui.
REV 3:13 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu.”
REV 3:14 Te suni ni kaꞌan tuku ya nuu san, te kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa na kiꞌin nuu ia jinokuechi nuu maa Dios ja jito ñayiu ka skuaꞌa veñuꞌu oo ñuu Laodicea: Suaꞌa kaꞌan ia kaꞌan “saa na kokuu”, ia kuu testiu ndaa, ja kaꞌan ya tnoꞌo ndaa, ia xiin maꞌñu sagua ni saꞌa ia Dios ndiꞌi ja oo ñuyiu.
REV 3:15 “Ja jini rin ndiꞌi ja ka saꞌa ron ja ni masu ja vijin, te ni masu ja iꞌni ka kuu ron. ¡Vaa nuu suaꞌa te ja vijin axi ja iꞌni vi kokuu ron!
REV 3:16 Su ja siun vi joo iꞌni ron vi joo vijin ron, te masu ja vijin ni masu ja iꞌni kuu ron, te yun guaa ndujan ña rin jin yuꞌu rin ja tu jintnaꞌa ini ña rin.
REV 3:17 Chi kachi ron ja ñayiu kuika kuu ron, chi ni jinkoo vaꞌa ron, te tu nagua jaꞌni saꞌun ka ña jin ron. Te tu jini ron, su in ja ña kanoo kuu ron vi tu nagua nevaꞌa ron vi kundaꞌu ndevaꞌa ron, vi kuaa ron vi kavichi ron.
REV 3:18 Te yun guaa xteku ña rin jin ron ja nuu maa rin kiꞌin ron oro ja ni nduvii nuu ñuꞌu, nagua ja kokuu ron ñayiu kuika ndija. Te suni nuu maa rin kiꞌin ron saꞌun kuijin kuiꞌnu ron, nagua ja ma kokuu kanoo ron ja oo vichi ron. Vi nuu maa rin kiꞌin ron tatna kee nuu ron, nagua ja kuu kondiaꞌa guaꞌa ron.
REV 3:19 Chi kuxeen rin vi tetniuu rin tnundoꞌo siki ndiꞌi ñayiu kutoo rin. Nuu saa te vi ni ini ni anu ron vi skunkuu ron tnoꞌo rin, te vi ndatnaꞌu ini nuu jakueꞌe ka saꞌa ron.
REV 3:20 Vi konini guaꞌa, chi yaꞌa oo rin yeꞌe ron, te kana rin. Te nuu ja ndee in ñayiu nini tnoꞌo kaꞌan rin, te ndakunei yeꞌi, te kiuu rin veꞌi, te kaxini rin jin, te suni kaxini mai jin rin.
REV 3:21 Te na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te kuñaꞌa rin nuu mesa nuu tatnuni rin ja vi konukoi jin rin, nagua ni kundee maa rin nuu jakueꞌe, te ni ka jinkoo rin jin Tata rin nuu mesa nuu tatnuni ya.
REV 3:22 Na in oo soꞌo, te na konini tnoꞌo kaꞌan Espíritu ia Dios jin ñayiu ka oo veñuꞌu.”
REV 4:1 Yun te ni skuni ña ia Dios jin san, te ni jini san ja nune in yeꞌe ichi andivi, te tnoꞌo xtnañuꞌu ja ni onini san kaꞌan ya jin san kuu na kuinio ja ndaꞌi in trompeta, te kachi ya: ―Neꞌe, makaa yaꞌa, te na xneꞌe rin taka ja kokuu kiuu kuaꞌon suaꞌa ―kachi ya.
REV 4:2 Te vi ore saa ni kendoo san jin jakaꞌnu maa Espíritu ia Dios, te ni jini san in mesa nuu tatnuni ja oo ndee andivi, te nuu mesa yun nukoo in ia.
REV 4:3 Te yeyeꞌe nuu ia nukoo yun na kuinio in yuu yeyeꞌe ja nani jaspe axi yuu kuakuaꞌa ja nani cornalina. Te mesa nuu tatnuni yun ni jionduu in tikoyeꞌnde ja vi yeyeꞌe na kuinio yuu vii ndevaꞌa ja nani esmeralda.
REV 4:4 Te xiin mesa nuu tatnuni yun, ni jini san ni ka jionduu ña oko kuun ka mesa nuu tatnuni, te nuu mesa yun ka nukoo oko kuun ia ka kuu nijaꞌnu ja ka niꞌnu saꞌun yayaa, te ka ñuꞌu xini in corona ja kuu oro.
REV 4:5 Te ndee nuu mesa nuu tatnuni yun jandute vi niꞌi vi kaꞌndi kani tajan, te nuu mesa nuu tatnuni yun ka kai uja iti ja kuu ndi uja espíritu ia Dios.
REV 4:6 Te ichi nuu mesa nuu tatnuni ya, oo na kuinio in mar ja ndijin ndiaꞌo na kuinio vidrio, te maꞌñu mesa nuu tatnuni yun vi xiin ka oo kuun ia ka teku ja vi ka oo chitu nduchi nuu ichi nuu vi ichi yata.
REV 4:7 Te ia xtnañuꞌu ja teku yun kaa nagua kaa in ndikaꞌa, te ia kuu uu kaa nagua kaa in isndiki, te ia kuu uni jito nagua jito in tee, te ia kuu kuun kaa nagua kaa in yaꞌa naꞌnu nuu ndagua ti.
REV 4:8 Te ndi kuun ia ka teku yun ka oo iñu iñu ndijin in in, te ka oo chitu nduchi nuu nii nuu yiki kuñu guaa ndee ichi chii ndijin vi ichi yata, te vini tu ka jinkuiin nduu vi ñuu ja ka kaꞌan: Ia ii, ia ndoo kuu ni, vi Jitoꞌo Dios, Ia ndakui ndevaꞌa, Ia ni oo, vi ia oo vitna, vi ia ndii. Ka kachi ya.
REV 4:9 Te ndiꞌi ni jichi ja ka ndasaꞌa kaꞌnu ña ndi kuun ia ka teku yun vi ka chiñuꞌu ña ya vi ka ndakuantaꞌu ya nuu ia nukoo nuu mesa nuu tatnuni ya ja teku ya nikuii nikani.
REV 4:10 Te vi saa ka jinkuiin jiti ndi oko kuun ia ka kuu nijaꞌnu nuu ia nukoo nuu mesa nuu tatnuni ya, te ka chiñuꞌu ya ia teku nikuii nikani, te ka sonee ya corona ka ñuꞌu xini ya nuu mesa nuu tatnuni ya, te ka kachi ya:
REV 4:11 Jitoꞌo san, Dios maa san kuu ni, te kanuu ja kuantaꞌu ni joo ja ka ndasaꞌa kaꞌnu ña san, vi ka chiñuꞌu ña san vi ndiꞌi jakaꞌnu ni, chi maa ni ni saꞌa ndiꞌi ja oo ñuyiu vi andivi, te ndee ja ñuꞌu ka maa ni, te ka oi vi ni ka kuvaꞌi.
REV 5:1 Yun te ni jini san ia nukoo nuu mesa nuu tatnuni ya, te ndaꞌa kuaꞌa ya tnii ya in tutu kani ja ñutuu. Te yoso tnoꞌo nduu jioo nuu tutu yun, te ndesi guaꞌa jin uja ñuma ja kuu seyu ja yitnuni.
REV 5:2 Te suni ni jini san in ia ndakui ja jinokuechi nuu ia Dios ja kana jaa ya, jikan tnoꞌo ya: ―¿Na in kuu ja kanuu ja ndiso tniuu ja kuu kaꞌnde ñuma ja kuu seyu, te ndakune nuu tutu yaꞌa? ―kachi ya.
REV 5:3 Su vini andivi ni ñuyiu, te ni ñayiu ni ka jiꞌi, tu na in ndiso tniuu ja kuu ndakune nuu tutu yaꞌa ja kaꞌu.
REV 5:4 Te ni jaku ndevaꞌa san ja tnaꞌu ini san, chi vi ni in tu na in kanuu ja ndiso tniuu ja kuu ndakune nuu tutu yun ja kaꞌu, te ni ja kondiaꞌa.
REV 5:5 Yun te ni kaꞌan in ia kuu nijaꞌnu yun jin san, te kachi ya: ―Ma kuaku ni, chi oo maa Ndikaꞌa ja kuu tatatnoꞌo Judá, ndikin tata rey David, ja ni kundee ya nuu jakueꞌe, te ndiso tniuu maa ya ja kuu kaꞌnde ya ndi uja ñuma ja kuu seyu ja yitnuni nuu tutu, te ndakune ya nuu tutu yaꞌa ―kachi ya nuu san.
REV 5:6 Yun te ni jini san ja maꞌñu sagua mesa nuu tatnuni vi nuu ka oo ndi kuun ia ka teku, maꞌñu ia ka kuu nijaꞌnu yun, nukuiin in Lelu ia Dios ja vi naꞌa ka nuu ni tuji ja ni ka jaꞌni ña jin ti. Te oo uja ndiki vi uja nduchi nuu Lelu yun, ja kuu ndi uja espíritu ia Dios ja ni tetniuu ya nii ñuyiu.
REV 5:7 Te ni jaꞌan Lelu yun, te ni tnii ti tutu ja yoso ndaꞌa ia nukoo nuu mesa nuu tatnuni ya ichi ndaꞌa kuaꞌa ya.
REV 5:8 Te nuu ni tnii ti tutu yun, te ni ka jinkuiin jiti ndi kuun ia ka teku jin ndi oko kuun ia ka kuu nijaꞌnu nuu Lelu yun. Te ndiꞌi ka nee arpa, vi ka nee koꞌo ja ka kuu oro, ja ka ñuꞌu chitu suja vixin, te suja yun kuu taka tnoꞌo ja ka ndakuatu ñayiu maa ia Dios.
REV 5:9 Te ni ka jita ya in yaa jaa, ja kaꞌan suaꞌa: Kanuu maa ni, ja tnii ni tutu yaꞌa, te kaꞌnde ni ñuma ja kuu seyu ja yitnuni tutu yaꞌa. Chi ni ka jaꞌni ña ñayiu jin ni, te jin niñi ni ni ndakiꞌin ni ñayiu ndiꞌi tatatnoꞌo, vi ndiꞌi nuu saꞌan vi ndiꞌi ñuu, ja vi kokui ñayiu maa ia Dios.
REV 5:10 Te ni saꞌa ni ja vi kokui rey vi sutu nuu maa ia Dios, te vi kotatnuni nuu ñuyiu.
REV 5:11 Yun te ni ndiaꞌa san, te ni jini san ja ka kaꞌan kuaꞌa ia ka jinokuechi nuu Dios xiin nuu oo mesa tatnuni, nuu ka oo ia ka teku vi ia ka kuu nijaꞌnu. Te ka oo kuaꞌa ndevaꞌa ndetnuni ia ka jinokuechi yun.
REV 5:12 Te ka kana jaa ya: Lelu ni tuji ja ni ka jaꞌni ña jin ti kuu ya. Te kanuu ja niꞌi ya jakaꞌnu, jakuika, jandichi, vi jandakui, vi jayiñuꞌu vi jayeꞌe tajan, te na vi kaꞌon ja ia vii ia vaꞌa kuu ya. Ka kachi ya.
REV 5:13 Te suni ni jini san ja ka kaꞌan ndiꞌi ja ni saꞌa ia Dios ja ka oo andivi vi nuu ñuꞌu, vi ñayiu ni ka jiꞌi, vi ja ka ñuꞌu nuu ndute mar, vi ndiꞌi tuꞌu ka kaꞌan suaꞌa: Nuu ia nukoo nuu mesa ja tatnuni vi nuu Lelu maa ia Dios, na vi kaꞌon ja ia vii ia vaꞌa kuu ya, te na koo jayiñuꞌu vi jayeꞌe tajan vi jakaꞌnu nuu ya nikuii nikani.
REV 5:14 Te ndi kuun ia ka teku yun ka kaꞌan: ―Saa na kokuu. Te ni ka jinkuiin jiti ndi oko kuun ia ka kuu nijaꞌnu yun, te ni ka chiñuꞌu ya ia teku nikuii nikani.
REV 6:1 Yun te ni jini san ja ni jaꞌnde Lelu ia Dios in seyu yun, te ni jini san in ia neꞌu ndi kuun ia ka teku ja kaꞌan ya na kuinio nuu kana tajan, te kachi ya: ―Neꞌe, te kondiaꞌa ron.
REV 6:2 Te ni ndiaꞌa san, te ni jini san in kuai kuijin, te ja yoso ti yun yindaꞌa in kuji. Te ni niꞌi in corona ja kuꞌun xini, chi ni kundee vi kuaꞌan kundee ka.
REV 6:3 Te nuu ni jaꞌnde Lelu yun seyu kuu uu, te ni jini san kaꞌan ia kuu uu ja teku, te kachi ya: ―Neꞌe, te kondiaꞌa ron.
REV 6:4 Te ni kee inka kuai kuakuaꞌa, te ja yoso ti yun ni niꞌi in jakaꞌnu ja xnaa tnoꞌo mani ja oo ñuyiu, te saꞌa ja vi ndakaꞌni tnaꞌa in in maa ñayiu. Te ni niꞌi in yuchi kani ndevaꞌa.
REV 6:5 Te nuu ni jaꞌnde lelu yun seyu kuu uni, te ni jini san kaꞌan ia kuu uni ja teku, te kachi ya: ―Neꞌe, te kondiaꞌa ron. Te ni jini san in kuai ndeꞌi, te ja yoso ti yun yindaꞌa in yutnu jatakuaꞌa, chi koo tnama.
REV 6:6 Te ni jini san in tnoꞌo kaꞌan maꞌñu ia ka teku yun, te kachi: ―Invaa ni kilo triu kondee yaꞌu ja niꞌi ñayiu ja satniui in kiuu, te nuu ja cebada guaa uni kilo kondee yaꞌu ja satniuu ñayiu in kiuu. Su texeꞌen jin vinu, chi ma saꞌa kueꞌe ron ja junaa ―kachi.
REV 6:7 Te nuu ni jaꞌnde Lelu yun seyu kuu kuun, te ni jini san kaꞌan ia kuu kuun ja teku, te kachi ya: ―Neꞌe, te kondiaꞌa ron.
REV 6:8 Ni ndiaꞌa san, te ni jini san in kuai ni kuu kuaan kuaan, te ja yoso ti yun nani jakueꞌe ja jaꞌni, te ichi yata ndikin ña ñuu jiꞌi. Te ni niꞌi jakaꞌnu ja kaꞌni in in ndiyi nuu kuun kuun ñayiu jin yuchi kani, jin soko, vi jin kueꞌe xeen vi jin kiti xeen ja oo ñuyiu.
REV 6:9 Te nuu ni jaꞌnde Lelu yun seyu kuu uꞌun, te ni jini san ichi chii altar yun ka oo anu ñayiu ni ka jiꞌi ja jaꞌa tnoꞌo ia Dios, vi ja ni ka ndakani ndai tnoꞌo ya.
REV 6:10 Te ni ka kana jaa anu yun, ka jiñaꞌa: ―Jitoꞌo Dios, maa ni kuu ia vii ia ndaa ja skunkuu ni tnoꞌo kaꞌan ni. ¿Nasaa ka tiempu guaa kondetu ni, te saa sandaa ni ja jaꞌa san, ja ndaxtenaa ni ñayiu ñuyiu ja ni ka jaꞌni ñai jin san? ―ka jiñaꞌi.
REV 6:11 Te ni ka niꞌi saꞌun kuijin ja ka niꞌnui, te jiñaꞌa ya ja na vi kondatatu ni ndee saa ka tiempu, guaa ndee na vi chitu ñayiu ka skuaꞌa ja ka jinokuechi nuu ya, ja suni vi kuu nagua ni ka jiꞌi mai.
REV 6:12 Te nuu ni jaꞌnde Lelu yun seyu kuu iñu, te ni jini san ja ni tnaa xeen ndevaꞌa. Te ni kunee nuu nikandii na kuinio saꞌun tnuu ka niꞌnu ñayiu nuu jiꞌi ndiyi, te ni ndukuaꞌa nii nuu yoo na kuinio niñi.
REV 6:13 Te ni junkuei kimi ka oo andivi ndee nuu ñuꞌu, nagua junkuei tichi iuu kuii nuu kisi niꞌi ndevaꞌa ña tachi.
REV 6:14 Te kujioo andivi na kuinio in tutu kaꞌnu ja ka ndaxtuu, te ndiꞌi yuku vi ñuꞌu yichi ja oo maꞌñu ndute mar, ni ka kujioo nuu ni ka oo.
REV 6:15 Te ni ka yuꞌu taka rey ka oo ñuyiu, vi ñayiu ka kuu naꞌnu, ñayiu kuika, vi ñayiu ka tatnuni nuu soldado, ñayiu ka ndanuu, vi ndiꞌi ñayiu ka jinokuechi, vi ñayiu tu ka jinokuechi, te ni ka tayuꞌu nui taka kau veꞌe vi neꞌu kava ka oo nuu yuku.
REV 6:16 Te ka jiñaꞌi nuu yuku vi nuu kava: ―Junkuei siki rin, te tayuꞌu ña ron nuu ia nukoo nuu mesa nuu tatnuni, vi nuu Lelu ia Dios ja kiti ini ya siki rin.
REV 6:17 Chi ni kenta maa kiuu kaꞌnu ja kuaꞌa ya tnundoꞌo ndevaꞌa, te tu na in kuu ja kundee ini ja kotekui ―ka kachi ñayiu yun.
REV 7:1 Yun te nuu ni yaꞌa yun, te ni jini san kuun ia ka jinokuechi nuu ia Dios ja ka nukuiin ya ndi kuun lado ñuyiu ja ka jinkani ya tachi ja ma junkiꞌi ndi kuun lado, nagua ja ma kiꞌi saꞌun tachi nuu ñuꞌu ni nuu ndute mar ni nuu yutnu.
REV 7:2 Te suni ni jini san inka ia jinokuechi nuu Dios ja vaji ya ichi nuu kana nikandii. Te yindaꞌa ya seyu Dios ia teku. Te ni kana jaa ya nuu ndi kuun ia ka jinokuechi yun ja ni ka niꞌi ya jakaꞌnu ja vi saꞌa ya jakueꞌe nuu ñuꞌu vi nuu ndute mar.
REV 7:3 Te jiñaꞌa ya: ―Ma vi saꞌa ron jakueꞌe nuu ñuꞌu, ni nuu ndute mar, te ni nuu yutnu, chi vi kondetu ndee na vi teo seyu tnee ñayiu ka jinokuechi nuu ia Dios mao ―jiñaꞌa ya.
REV 7:4 Yun te ni jini san ni kaꞌan ya ja oo ciento uu xiko kuun mil ñayiu ja ka ndee seyu tnei. Te ndiꞌi ñayiu yun ka kuu tatatnoꞌo Israel.
REV 7:5 Chi uxi uu mil ñayiu ka kuu tatatnoꞌo Judá ja ni ka jinkondee seyu tnee, vi uxi uu mil tatatnoꞌo Rubén, vi uxi uu mil tatatnoꞌo Gad.
REV 7:6 Uxi uu mil tatatnoꞌo Aser, vi uxi uu mil tatatnoꞌo Neftalí, vi uxi uu mil tatatnoꞌo Manasés.
REV 7:7 Uxi uu mil tatatnoꞌo Simeón, vi uxi uu mil tatatnoꞌo Leví, vi uxi uu mil tatatnoꞌo Isacar.
REV 7:8 Uxi uu mil tatatnoꞌo Zabulón, vi uxi uu mil tatatnoꞌo José vi uxi uu mil ja ka kuu tatatnoꞌo Benjamín. Ndiꞌi ñayiu yaꞌa ka kuu ndikin tata Israel ja ni ka jinkondee seyu tnee.
REV 7:9 Yun te nuu ni yaꞌa yun, ni ndiaꞌa san, te ni jini san kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu, ja vini tu na kundee ja kaꞌu, ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu jin taka tatatnoꞌo, vi ndiꞌi saꞌan ka kaꞌan ñayiu, vi ñuu kueli ka nukuiin ichi nuu mesa nuu tatnuni maa Dios jin nuu Lelu maa ia Dios. Te ka niꞌnui saꞌun yayaa vi ka yindaꞌi in ndaꞌa ñuu.
REV 7:10 Te ndiꞌi ka kana jaa, te ka kachi: Dios mao jin Lelu ya kuu ia skaku niꞌnu ña, te nukoo maa ia Dios nuu mesa ja tatnuni ya. Ka kachi.
REV 7:11 Te ndiꞌi ia ka jinokuechi nuu Dios ka nukuiin, te ni ka jionduu ya mesa nuu tatnuni ia Dios jin ia ka kuu nijaꞌnu vi ndi kuun ia ka teku yun. Te ni ka chindei ya nuu ya ndee nuu ñuꞌu ichi nuu mesa yun, te ni ka chiñuꞌu ya ia Dios.
REV 7:12 Te ka jiñaꞌa ya: Saa na kokuu. Na koo javii javaꞌa nuu ia Dios mao vi jayeꞌe tajan ya vi jandichi ya. Te na vi ndakuantaꞌuo nuu ya, vi na vi chiñuꞌo ya, chi kaꞌnu kuu ya vi ndakui ya, te oo ya nikuii nikani. Saa na kokuu. Ka kachi ya.
REV 7:13 Yun te ni jikan tnoꞌo ña in ia kuu nijaꞌnu yun, te kachi ya: ―¿Na ñayiu ka kuu ñayiu ka niꞌnu saꞌun kuijin yun, te ndenu vajikuei? ―kachi ya.
REV 7:14 Te jiñaꞌa san: ―Maa ni kuu ja jini, vi Jitoꞌo san ―jiñaꞌa san. Te kachi ya: ―Ñayiu yaꞌa ka kuu ñayiu ni ka yaꞌa nuu kuaꞌa ndevaꞌa tnundoꞌo. Te ni ka ndakatei saꞌun ka niꞌnui jin niñi Lelu, te ni nduyaa vivii.
REV 7:15 Te yun kuu ja ka oi ichi nuu mesa nuu tatnuni ia Dios, te nduu vi ñuu ka jinokuechi nuu veñuꞌu ya. Te kokoto ña ia nukoo nuu mesa ja tatnuni ya ja tu nagua vi ndoꞌi.
REV 7:16 Te ma vi kokokin vi koyichi kai, ni ma teñuꞌu ka ña nikandii, ni ma vi tnaꞌa kai tnundoꞌo nuu kaꞌni.
REV 7:17 Chi koto ña maa Lelu Dios, ia oo maꞌñu nuu oo mesa nuu tatnuni Dios, nagua jito in ñayiu ndikachi. Te kondeka ña maa ya jin ja kiꞌinkuei nuu kee ndute teku. Te ndasichi maa ia Dios ndiꞌi ndute nui ―kachi ia kuu nijaꞌnu yun.
REV 8:1 Te nuu ni jaꞌnde Lelu yun seyu kuu uja, te vi na in kuiti ni kuu andivi ndee sava ore.
REV 8:2 Yun te ni jini san uja ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka nukuiin ya ichi nuu ia Dios, te ni ka jiñaꞌa uja trompeta nuu in in ia yun.
REV 8:3 Yun te ni jino inka ia jinokuechi nuu Dios, nee ya in koꞌo kuu oro, te ni jinkuiin ya nuu altar. Te ni ka jiñaꞌa kuaꞌa suja vixin ja saka tnaꞌa ya jin tnoꞌo ja ka ndakuatu ñayiu maa ia Dios nuu ya, ja soko ya nuu altar ja kuu oro, ja oo ichi nuu mesa nuu tatnuni ia Dios.
REV 8:4 Te nuu koꞌo ja nee ia jinokuechi nuu Dios, ni kee ñuaꞌa suja vixin ja makaa ndee nuu ia Dios, saka tnaꞌa jin tnoꞌo ja ka ndakuatu ñayiu maa ia Dios.
REV 8:5 Yun te ni kiꞌin ia yun koꞌo suja yun, te ni tnaa chitu ya ñuꞌu tikayi ja oo nuu altar, te ni skunta ya nuu ñuyiu. Te ni saꞌa ja ni kani tajan vi ni niꞌi vi ni jandute vi ni oo ñutnaa.
REV 8:6 Yun te ni ka saꞌa tuaꞌa ndi uja ia ka jinokuechi nuu Dios ja vi tiuu ya ndi uja trompeta.
REV 8:7 Te ni xndaꞌi ia xtnañuꞌu yun trompeta ya. Te ni kuun ñiñi jin ñuꞌu nuu ñuyiu saka tnaꞌa jin niñi. Te ni kai in ja uni parte ñuyiu vi in ja uni parte yutnu, vi ni ka kai ndiꞌi yuku kuii.
REV 8:8 Yun te ni xndaꞌi ia kuu uu trompeta ya. Te ni jini san in ja kaa na kuinio in yuku kaꞌnu ja jaꞌnu jaꞌnu ñuꞌu kai, te ni kanakau nuu ndute mar, te in ja uni parte ndute mar ni nduu niñi.
REV 8:9 Te ni ka jiꞌi in ja uni parte kiti ka ñuꞌu nuu ndute mar, vi ni ka naa in ja uni parte barco ja ka jika nuu ndute mar yun.
REV 8:10 Yun te ni xndaꞌi ia kuu uni trompeta ya. Te ni kanakau in kimi kaꞌnu ndevaꞌa ichi andivi, te vi jaꞌnu jaꞌnu ñuꞌu na kuinio in ñuꞌu iti ni kanakau siki in ja uni parte yute vi nuu kee ndute.
REV 8:11 Te kimi yun nani kimi ugua. Te in ja uni parte ndute ni nduu ugua, te kuaꞌa ñayiu ni ka jiꞌi ja jaꞌa ndute ni nduu ugua yun.
REV 8:12 Yun te ni xndaꞌi ia kuu kuun trompeta ya. Te ni tivi in ja uni parte nuu nikandii, vi in ja uni parte nuu yoo, vi in ja uni parte nuu kimi, saa te ni kunee in ja uni parte nui, te tu ni yeꞌe ka in ja uni parte nduu vi suni jakuaa.
REV 8:13 Saa te ni ndakondiaꞌa san, te ni jini san ja kana jaa in ia jinokuechi nuu Dios, ndagua ya na kuinio yaꞌa naꞌnu, maꞌñu sagua andivi, te kachi ya: ―Ndaꞌu ni ka ñayiu ñuyiu nuu na vi xndaꞌi uni ka ia ka jinokuechi nuu Dios trompeta ya, chi ja oo yatni ja vi xtaꞌi ya trompeta ―kachi ya.
REV 9:1 Yun te ni xndaꞌi ia kuu uꞌun trompeta ya. Te ni jini san in kimi ja makuun ti ichi andivi, te ni kunjino ti nuu ñuyiu, te ni niꞌi kimi yun ndakaa yeꞌe yau kunu ndevaꞌa nuu kuu andeya.
REV 9:2 Te ni june kimi yun yuꞌu yau kunu, te ni jinonta ñuaꞌa na kuinio ñuaꞌa in jitnu kaꞌnu ndevaꞌa. Te ñuaꞌa yun ni saꞌa ja ni kunee nuu nikandii ja tu ndijin ka.
REV 9:3 Te nuu ñuaꞌa yun ni kekuei tika langosta ja ni ka jitenuu ti nii nuu ñuyiu, te ni jiñaꞌa ya jakaꞌnu nuu ti ja vi saꞌa ti nagua ka saꞌa ndiloꞌlo xeen ja ka oo ñuyiu.
REV 9:4 Te ni tatnuni ya nuu ti ja ma vi saꞌa ti jakueꞌe jin yuku ja oo nuu ñuyiu, ni in ja oo kuii, ni yutnu, chi maa ni ñayiu ja tu ka yitnuni tnei jin seyu maa ia Dios.
REV 9:5 Su tu ni jandetu ya ja vi kaꞌni ti ñayiu, chi suaꞌa ni vi kuñaꞌa ti tnundoꞌo xeen nuu uꞌun yoo, te vi saꞌa ti ja vi kojatu vi kojaniꞌni ñayiu na kuinio nuu tuu ña ndiloꞌlo.
REV 9:6 Te kiuu yun, guaa vi nduku ñayiu ja vi kui, su ma vi niꞌi ichi. Te visi na vi ndioo ini ja vi kui, su kujioo jika kueꞌe ja jaꞌni ña, te ma vi kui.
REV 9:7 Te tika langosta yun, chi ka ndaa ti na kandaa kuai ja ka oo tuaꞌa ja vi kaxin tnaꞌa. Te xini ti ka ñuꞌu na kuinio in corona oro, te ka jito ti na ka jito ñayiu.
REV 9:8 Te nani ixi xini ti nagua ka ndaa ixi xini ñasiꞌi, te noꞌo ti, chi na ka ndaa noꞌo ndikaꞌa ka ndaa.
REV 9:9 Te na kuinio ja ka niꞌnu ti saꞌun kaa ja ndesi niꞌnu nuu yiki kuñu ti. Te nuu ka ndagua ti, te ka niꞌi ndijin ti, nagua niꞌi nuu kuaꞌankuei kuaꞌa kuai ja ka ñuu ti carreta nuu ka jaxin tnaꞌa.
REV 9:10 Te ndoꞌo ti, chi na ka ndaa ndoꞌo ndiloꞌlo ka ndaa, te suni oo iñu nuu ndoꞌo ti, te nuu ndoꞌo ti yun ndiso ti jakaꞌnu ja saꞌa ti jakueꞌe jin ñayiu nuu uꞌun yoo.
REV 9:11 Te oo in ja kuu nijaꞌnu nuu tika langosta yun, te suu kuu ja tatnuni nuu andeya, te nani Abadón jin saꞌan hebreo, te jin saꞌan griego nani Apolión, te jin nduu sivi yun kei kaꞌan ja xnaa.
REV 9:12 Ja ni yaꞌa tnundoꞌo xtnañuꞌu, su jaꞌni ka ña uu ka tnundoꞌo ja kii.
REV 9:13 Te ni xndaꞌi ia kuu iñu trompeta ya. Te ni jini san in tnoꞌo ja ni kaꞌan neꞌu ndi kuun ndiki ja ka nukuiin skina altar kuu oro ja oo nuu maa ia Dios.
REV 9:14 Te jiñaꞌa tnoꞌo yun nuu ia kuu iñu ja yindaꞌa trompeta yun: ―Ndajin ndi kuun ia ja ka jinokuechi ja ka nuꞌni yuꞌu yute kaꞌnu Éufrates jian ―jiñaꞌa.
REV 9:15 Saa te ni ka ndajin ndi kuun ia yun, ja vi kaꞌni ya in in nuu uni uni ñayiu ñuyiu, chi ja ka oo tuaꞌa ya ja kitnaꞌa maa ore vi kiuu vi yoo vi kuia ja saa kokuu.
REV 9:16 Te ni jini soꞌo san kachi ja oo uu ciento millón soldado ja ka yoso kuai.
REV 9:17 Saa ni kuu ja ni skuni ña ia Dios jin san, te ni jini san kuai, vi ja ka yoso ti ka niꞌnu saꞌun kaa kuu jakuaꞌa na kuinio ñuꞌu, vi ndiꞌi na kuinio yuu vii nani zafiro vi kuaan na kuinio azufre. Te xini kuai yun, chi vi na ka ndaa xini ndikaꞌa ka ndaa, te yuꞌu ti kee ñuꞌu vi ñuaꞌa vi azufre.
REV 9:18 Te jin uni jakueꞌe ja kee yuꞌu kuai yun ni ka jiꞌi in in nuu uni uni ñayiu, jin ñuꞌu vi ñuaꞌa vi azufre ja kee yuꞌu ti yun.
REV 9:19 Chi jakaꞌnu kuai yun oo nuu yuꞌu ti vi nuu ndoꞌo ti, chi nagua kaa koo kaa saa ka ndaa ndoꞌo ti, te ka oo xini ndoꞌo ti, te jin yun ka saꞌa ti jakueꞌe jin ñayiu.
REV 9:20 Te sava ka ñayiu ja tu ni ka jiꞌi jin tnundoꞌo yaꞌa, te ni tu ka ndatnaꞌu ini ja vi xndoi taka jakueꞌe ka saꞌi. Te ni tu ka xndoi ja ka chiñuꞌi taka tachi vi ka chiñuꞌi taka chuꞌchi ja ni kuvaꞌa jin kaa kuu oro vi plata vi bronce vi yuu vi yutnu. Te chuꞌchi yun, chi tu kuu vi kaꞌan, ni tu kuu vi konini, ni tu kuu vi kaka.
REV 9:21 Te ni tu ka ndatnaꞌu ini ñayiu yun ja ka jaꞌni ndiyi, ni ja ka saꞌa tasi, ni ja ka saꞌi kuechi ñuyiu, ni ja ka suꞌi.
REV 10:1 Yun te ni jini san inka ia ndakui ja jinokuechi nuu Dios ja makuun ya ichi andivi in nuu viko, te ichi xini ya oo in tikoyeꞌnde. Te yeꞌe nuu ya na kuinio nikandii, te siꞌin ya, chi vi na kuinio ja kandaꞌa kuakuaꞌa.
REV 10:2 Te yindaꞌa ya in liuru luluu ja nune nuu. Te ni jani ya siꞌin kuaꞌa ya nuu ndute mar, te siꞌin satni ya nuu ñuꞌu yichi.
REV 10:3 Yun te ni kana jaa ya na kuinio nuu ndaꞌi in ndikaꞌa. Te nuu sandaꞌa ja ni kana ya yun ni kana uja tajan.
REV 10:4 Te nuu ni kana uja tajan nuu sandaꞌa yun, ja oo tuaꞌa san ja tee san tnoꞌo yun nuu siun. Su ni onini san in tnoꞌo ja kaꞌan ichi andivi, te kachi: ―Tavaꞌa maa ron tnoꞌo ja ni kaꞌan ndi uja tajan yun, te kuun ini maa ron, te ma tee ron ―kachi.
REV 10:5 Te ia jinokuechi nuu Dios ja ni jini san nukuiin in siꞌin ya nuu ndute mar, te inka nuu ñuꞌu yichi, ni kaneꞌe ya ndaꞌa kuaꞌa ya ichi andivi.
REV 10:6 Te ni kee yuꞌu ya nuu ia teku nikuii nikani, ia ni saꞌa andivi jin ñuyiu vi ndute mar vi ndiꞌi taka ja oo nui, te ni kachi ya: ―Ja ni kuyatni tiempu ja skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios.
REV 10:7 Chi nuu na jino kiuu ja kaꞌan ia kuu uja, te nuu jinkondee ya ja xndaꞌi ya trompeta ya, saa te skunkuu ia Dios ja saꞌa ya nagua yiyuꞌu, nagua ni kaꞌan ya nuu tee ka jinokuechi nuu ya ja ni ka ndakani de tnoꞌo ya ndee janaꞌa.
REV 10:8 Te tnoꞌo ja ni onini san ichi andivi, ni kaꞌan tuku jin san inka jichi, te kachi: ―Kuaꞌan te tnii ron liuru luluu ja nune, nee ia jinokuechi nuu Dios ja nukuiin in siꞌin nuu ndute mar, te inka nuu ñuꞌu yichi ―kachi.
REV 10:9 Te ni jaꞌan san nuu oo ya, te ni jikan san ja na taa ya liuru luluu yun. Te kachi ya: ―Tnii te kaa ron. Te ini yuꞌu ron, chi kuni vixin ron na kuinio nduxi, su nuu kunjino chii ron, te kuu ugua ―kachi ya.
REV 10:10 Yun te ni tnii san liuru luluu nee ia yun, te ni jaa san. Te vixin ni kuu ini yuꞌu san na kuinio nduxi, su nuu ni ndiꞌi ni jaa san, te ni kuu ugua nuu ni kunjino chii san.
REV 10:11 Te kachi ya nuu san: ―Nini kuu ja kiꞌin tuku ron, te ndakani ron tnoꞌo ia Dios naxa kokuu siki kuaꞌa ñayiu ñuu kueli vi ñuu naꞌnu vi taka saꞌan ja ka kaꞌan ñayiu vi nuu tee ka tatnuni ―kachi ya.
REV 11:1 Yun te ni taa ya in ndoo ja kaa na kaa in yutnu chikuaꞌa, te kachi ya: ―Ndakoo te chikuaꞌa ron veñuꞌu ia Dios vi nuu ka soko, te kaꞌu ron nasaa ñayiu ka oo yun ja ka chiñuꞌu ya.
REV 11:2 Su ma chikuaꞌa ron ñuꞌu ja oo ichi nuu veñuꞌu, chi ja ni jiñaꞌa ia Dios nuu ñayiu sava ka tatatnoꞌo, te sui guaa vi saꞌa jakueꞌe ñuu ii Jerusalén yaꞌa nuu uu xiko uu yoo.
REV 11:3 Te tetniuu rin uu testiu rin ja vi ndakani tnoꞌo rin nuu in mil uu ciento uni xiko kiuu. Te vi kuiꞌnu de saꞌun ndayi ja ka tnaꞌu ini de ―kachi ya.
REV 11:4 Te nduu testiu yaꞌa ka kuu nduu yutnu olivo vi nduu kandeleru ja ka nukuiin nuu ia Dios kuu Jitoꞌo ñuyiu yaꞌa.
REV 11:5 Te nuu ja na in kuini ja saꞌa ña jakueꞌe jin nduu testiu yaꞌa, te kee ñuꞌu yuꞌu ndi nduu de, te teñuꞌu ndiꞌi ña jin na in kaꞌan uꞌu ña jin de. Saa te nani kuu ja ka kuini ja vi saꞌa ña jakueꞌe jin de vi kuu.
REV 11:6 Te testiu yaꞌa, chi ka nevaꞌa de jakaꞌnu ja vi kasi de andivi nagua ja ma kuun ka sau kiuu vi kaka nuu de ja vi ndakani de tnoꞌo ia Dios. Te suni ka nevaꞌa de jakaꞌnu ja vi sama de ndute ja nduu de niñi. Te suni ja vi tetniuu de tnundoꞌo nuu ñuyiu jin ndiꞌi ni nuu kueꞌe, nasaa ni jichi ka kuini maa de.
REV 11:7 Te nuu na vi xndiꞌi de ja vi ndakani de tnoꞌo ia Dios, te kee in ja kaa na kuinio in kiti xeen ja kana nuu yau kunu yun. Te vi kaxin tnaꞌa jin de, te kundee kaꞌni ña jin de.
REV 11:8 Te vi konduei yiki kuñu nduu de nuu yaꞌu ñuu kaꞌnu yun, nuu ni ka jatakaa Jitoꞌo yika cruz. Te ñuu yun kuu na kuinio ñuu Sodoma vi Egipto.
REV 11:9 Te ñayiu ka oo ñuu naꞌnu vi ñuu kueli, ndiꞌi tatatnoꞌo vi taka saꞌan ja ka kaꞌin, vi kuni ja vi konduei yiki kuñu nduu ndiyi yun nuu uni kiuu yosava, te ma vi kuandetui ja vi jinkoyuꞌu.
REV 11:10 Te vi kusii ini ndevaꞌa ñayiu nii ñuyiu ja siun ni ka jiꞌi nduu de, te vi saꞌi in viko nuu vi skutaꞌu tnaꞌi, chi nduu tee ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios yaꞌa ni ka jiñaꞌa ndevaꞌa de tnundoꞌo nuu ñayiu ñuyiu.
REV 11:11 Su nuu ni yaꞌa nuu uni kiuu yosava, te ni ndakuñaꞌa Dios ja ka jichi ka kanda de. Te ni ndontakuei de, ni ka nukuiin de. Te ni ka yuꞌu ndevaꞌa ndiꞌi ñayiu ni ka jini ja ni ka ndateku de.
REV 11:12 Yun te ni ka onini nduu testiu yun ja ni kana jaa in tnoꞌo ichi andivi, te jiñaꞌa: ―Mananakuei ndee yaꞌa. Te ni ka jini ñayiu ka kaꞌan uꞌu ña jin de ja mandakuei de ndee andivi in nuu viko.
REV 11:13 Te vi ore saa ni tnaa xeen ndevaꞌa, te ni kuei in ja uxi parte ñuu kaꞌnu yun, te ni ka jiꞌi uja mil ñayiu ja jaꞌa ñutnaa yun. Te ni ka yuꞌu ndevaꞌa sava ka ñayiu ka teku yun, te ni ka chiñuꞌi ia Dios oo ndee andivi.
REV 11:14 Ja ni yaꞌa tnundoꞌo kuu uu, su yituu yatni tnundoꞌo kuu uni vaji.
REV 11:15 Yun te ni xndaꞌi ia kuu uja trompeta ya. Te ni ka kaꞌan jaa ichi andivi, te ka kachi: Ndiꞌi ñuu nuu ni ka otatnuni ñayiu ñuyiu, ndayaꞌa ndaꞌa maa Jitoꞌo Dios jin Kristu, ia ni tetniuu ya. Te maa ya guaa kotatnuni nikuii nikani. Ka kachi.
REV 11:16 Te ndi oko kuun tee nijaꞌnu ja ka nukoo de nuu mesa de nuu oo ia Dios, ni ka junkuiin jiti de vi ndee ni ka kunjino tnee de nuu ñuꞌu, te ni ka chiñuꞌu de ya,
REV 11:17 te ka jiñaꞌa de: Ka ndakuantaꞌu san nuu ni, vi Jitoꞌo san ja kuu ni ia Dios ndakui ndevaꞌa, ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ni. Chi maintnoꞌo maa ni kuu ia Dios vitna vi kuu ni ia Dios ndee ama ka vi ia Dios ja vaji. Chi ni kejaꞌa ni jantniuu ni jakaꞌnu ni, ja jinkondee ni kotatnuni ni.
REV 11:18 Te ni ka kiti ini ñayiu taka ñuu nuu ni, su vitna te ni kenta kiuu ja kiti ini ni nuu ñayiu ka saꞌa jakueꞌe, vi ja sandaa ni kuechi ñayiu ni ka jiꞌi, te kuñaꞌa ni ja vi kutaꞌu tee ni ka jinokuechi nuu ni ja ni ka ndakani tnoꞌo ni, vi ñayiu maa ni ja ka saꞌa vii ka saꞌa vaꞌa, vi ñayiu ka chiñuꞌu sivi ni, a kuu ñayiu naꞌnu axi ñayiu kueli, te xnaa ni ñayiu ka saꞌa jakueꞌe nuu ñuyiu. Ka kachi de.
REV 11:19 Yun te ni ndanune yeꞌe veñuꞌu ia Dios ja oo andivi, te ni jini san katuu jatnu tratu ia Dios ini veñuꞌu yun. Te ni jandute vi ni ka kana vi ni kani tajan, te ni tnaa xeen ndevaꞌa vi ni kuun ndevaꞌa ñiñi.
REV 12:1 Yun te ni jini san in seña kaꞌnu ndevaꞌa ichi andivi: in ñasiꞌi ja ñusuku ña nikandii na kuinio saꞌun ña, te ichi nuu jaꞌa ña oo yoo, te ñuꞌu in corona xini ña ja ndee uxi uu kimi.
REV 12:2 Te ñuꞌu lulu ña. Te kana ndaꞌi ña ja jaꞌnde chii ña vi jatu janiꞌni ña ja kaku lulu ña.
REV 12:3 Yun te ni jini tuku san inka seña ichi andivi: ni kenta in koo kuaꞌa kaꞌnu ndevaꞌa, te oo uja xini ti, te uxi ndiki ti, te ndi uja xini ti ka ñuꞌu in in corona.
REV 12:4 Te jin ndoꞌo ti ni xtañuu ti in ja uni parte kimi ka oo andivi, te ni skunkuei ti ndee nuu ñuyiu. Te ni jinkuiin ti ichi nuu ñaꞌa kaku lulu yun, nagua ja nuu na kakui, te koko ña ti jin.
REV 12:5 Te ni skaku ña in seyii ña, te suchi yun kuu ja kotatnuni xein nuu ndiꞌi ñuu. Su ni ka ndakindee seyii ña, te kuanoꞌi ndee nuu oo ia Dios vi nuu oo mesa nuu tatnuni ya.
REV 12:6 Te ni jino yuꞌu ñaꞌa yun kuaꞌan ña guaa ndee nuu ñuꞌu teꞌa, nuu oo in nuu ni savaꞌa ia Dios, nagua ja yun koskaa ña ya nuu mil uu ciento uni xiko kiuu.
REV 12:7 Yun te ni ka jaxin tnaꞌa ndevaꞌa andivi, chi ni ka ndakoo Miguel, ia kuu kaꞌnu, jin sava ka ia ka jinokuechi nuu Dios, te ni ka jaxin tnaꞌa ya jin koo kaꞌnu. Te koo yun, chi ni ka ndachituu tnaꞌa ti jin sava ka ja ka jinokuechi nuu ti, te ni ka jaxin tnaꞌa ti jin ya.
REV 12:8 Su tu ni ka kundee koo yun, te ni tu ni kuu ka ndenu vi koo ti andivi.
REV 12:9 Saa ni kuu ja ni ka skunu ña ya jin koo kaꞌnu yun, ja kuu ti koo oo ndee ja nanaꞌa, ja nani ti Tachi, ja suni kuu Satanás, te maa ti kuu ja xndaꞌu ñayiu nii ñuyiu. Te ni keneꞌe ña ya jin ti vi ndiꞌi ja ka jinokuechi nuu ti, te ni tnaa ña ya jin ti ndee nuu ñuyiu.
REV 12:10 Yun te ni onini san in tnoꞌo ja ni kana jaa ichi andivi, te kachi: Vitna te ni kenta kiuu ja skaku niꞌnu ña ia Dios jion, vi ja xneꞌe ya jakaꞌnu ya jin ja tatnuni ya, vi ja ndiso tniuu Kristu, ia ni tetniuu ya. Chi ni keneꞌe ya ja ni okaꞌan kuechi siki taka ñanio, chi nduu vi ñuu ni okaꞌan kuechi nuu ia Dios mao.
REV 12:11 Su ni ka kundee ñanio siki Tachi yun jin maꞌñu sagua niñi Lelu ia Dios vi jin tnoꞌo ia Dios ja ni ka ndakani de, chi tu ni ka yuꞌu de ja vi skunaa de maa de, chi saa suaꞌa ni ka oo anu de ja vi kuu de ja jaꞌa tnoꞌo ya.
REV 12:12 Yun guaa na koo jasii ini andivi te roon ja ka oo ron andivi, vi kokuu sii ndevaꞌa ini ron. Su ndaꞌu ni ka roon ja ka oo ron ñuyiu vi nuu ndute mar, chi kiti ndevaꞌa ini Tachi majaa nuu ka oo ron, chi ja jini ja ndee saa ni ka tiempu kendoo ja saꞌa jakueꞌe. Kachi tnoꞌo yun.
REV 12:13 Te nuu ni jini koo kaꞌnu yun ja ni ka keneꞌe ña jin ti kuaꞌan ti nuu ñuyiu, te ni sondikin ña ti jin ñaꞌa ni skaku seyii yun.
REV 12:14 Su ni jiñaꞌa uu ndijin yaꞌa naꞌnu nuu ñaꞌa yun, nagua ja kuu ndagua ña kiꞌin ña in nuu oo tuaꞌa ja koo ña nuu ñuꞌu teꞌa. Saa te kuu jika ña nuu oo koo kaꞌnu yun, te yun koniꞌi ña ja kokaa ña uni kuia yosava.
REV 12:15 Te ni ndujan koo yun ndute na kuinio in yute ja kuaꞌan nuu oo ña, nagua ja xneni ña ndute yun jin ña.
REV 12:16 Su ni chituu ña ñuꞌu jin ña yun, chi ni nune nuu ñuꞌu yun, te ni tiꞌvi ndute yute ja ni kee yuꞌu koo kaꞌnu yun.
REV 12:17 Yun te ni kiti ndevaꞌa ini koo kaꞌnu yun nuu ña. Te kuaꞌan ti ja kaxin tnaꞌa ti jin sava ka ñayiu ka kuu tatatnoꞌo ña, ñayiu ka jantnoꞌo tnoꞌo ni tatnuni ia Dios vi ka ndakani tnoꞌo Jesukristu.
REV 13:1 Yun te ni jinkuiin san nuu ñuti yuꞌu ndute mar. Te ni jini san ni jinonta in kiti xeen nuu ndute yun, te oo uja xini ti vi uxi ndiki ti, te ndi uxi ndiki ti ka ñuꞌu corona, te nuu ndi uja xini ti ndee in sivi ja kaneꞌe jin ia Dios.
REV 13:2 Te kiti xeen ja ni jini san yun kaa ti na kaa in yiꞌi, te ndaꞌa ti kaa na kaa ndaꞌa oso, te yuꞌu ti kaa na kaa yuꞌu ndikaꞌa. Te ni jiñaꞌa koo yun jakaꞌnu ti vi nuu mesa nuu tatnuni ti vi tniuu kaꞌnu ja konee kiti xeen yun.
REV 13:3 Te ni jini san ja ni tnakueꞌe in xini ti, te na tnoꞌo ja vija ni kuyatni ja kuu ti, su ni nduvaꞌa xini ti. Te ni ka saꞌu kuii ini ñayiu nii ñuyiu nuu ni ka jini ja ni nduvaꞌa ti, te ni ka jata ndikin ñai jin ti.
REV 13:4 Te ni ka chiñuꞌi koo kaꞌnu yun, chi ni jiñaꞌa ti tniuu kaꞌnu ja nee ti nuu kiti xeen yun, te suni ni ka chiñuꞌi kiti xeen yun, te ka jiñaꞌi: ―Tu na in kintnaꞌa inuu jin kiti xeen yaꞌa, ni tu na in kundee ja kaxin tnaꞌa jin ti ―ka kachi.
REV 13:5 Te suni ni jandetu ia Dios ja kaꞌan teyii ti, vi ja kaneꞌe ti jin ya. Te ni niꞌi ti jakaꞌnu ja kotatnuni maa ti nuu uu xiko uu yoo.
REV 13:6 Te saa ni saꞌa ti, chi ni kaneꞌe ti siki ia Dios, vi ni kaneꞌe ti siki sivi ya, vi siki nuu oo ndiaꞌa ya, vi siki ndiꞌi ia ka oo andivi.
REV 13:7 Te suni ni jandetu ia Dios ja kaxin tnaꞌa ti jin ñayiu maa ya, te kundee ti nui. Te suni ni niꞌi ti tniuu kaꞌnu ja kotatnuni ti nuu ñayiu ndiꞌi ni tatatnoꞌo vi ñuu naꞌnu vi ñuu kueli vi ndiꞌi nuu saꞌan.
REV 13:8 Te ndiꞌi ñayiu ñuyiu ni ka chiñuꞌu kiti xeen yun, ñayiu ja tu ka yoso sivi ndee kiuu xtnañuꞌu nuu ni jinkoo ñuyiu nuu liuru teku ja nevaꞌa Lelu ia Dios, ia ni jati niñi ja ni jiꞌi ya nuu cruz.
REV 13:9 Te na ñayiu oo soꞌo, te na konini.
REV 13:10 Na ñayiu oo ja kiꞌin vekaa te vekaa kiꞌin. Te na ñayiu oo ja kuu jin yuchi kani, te jin yuchi kani vi kaꞌni ña jin. Yun kuu ja ñayiu ka oo jin maa ia Dios, chi kuini ja vi kuandee ini, te vi kandija guaꞌi.
REV 13:11 Yun te ni jini san inka kiti xeen ja ni jinonta ti nuu ñuꞌu. Te oo uu ndiki ti, te na kaa ndiki lelu kaa ndiki ti, su kaꞌan ti na kuinio in koo kaꞌnu.
REV 13:12 Te suni tatnuni ti ndiꞌi nagua tatnuni kiti xtnañuꞌu yun jin nuu maa ti. Te saꞌa ti ja vi chiñuꞌu ña ñayiu ñuyiu jin kiti xtnañuꞌu yun, kiti ni tnakueꞌe xini ja vi ja yatni ja kuu ti, te ni nduvaꞌa ti.
REV 13:13 Te suni saꞌa ti taka tniuu naꞌnu ja vi ndee saꞌa ti ja kai ñuꞌu andivi, te makuun ichi nuu ñuyiu jin nuu ndiꞌi ñayiu.
REV 13:14 Te jin tniuu naꞌnu ja ni kuu saꞌa ti jin nuu kiti xtnañuꞌu yun, te ni xndaꞌu ti ñayiu ñuyiu. Te ni tatnuni ti ja vi saꞌa ñayiu in chuꞌchi, nagua kaa maa kiti xtnañuꞌu ja ni tnakueꞌe xini ti jin yuchi kani, ja vi ja yatni ja kuu ti, te ni nduvaꞌa ti.
REV 13:15 Te ni niꞌi kiti kuu uu yun in jakaꞌnu ja kuu kuñaꞌa ti ja teku chuꞌchi ja kaa nagua kaa kiti xtnañuꞌu yun, nagua ja saa, te kuu kaꞌan chuꞌchi yun, te tatnuni ja vi kaꞌni ña jin ñayiu tu ka kuini ja vi chiñuꞌu ña jin.
REV 13:16 Te suni saꞌa kiti kuu uu yun ja ndiꞌi ñayiu naꞌnu vi ñayiu kueli, vi ñayiu kuika vi ñayiu ndaꞌu, ñayiu jinokuechi vi ñayiu tu jinokuechi, ja vi jinkondee in tnuni ndaꞌa kuaꞌi axi tnei.
REV 13:17 Te ni in ñayiu ma kuu kuaan axi xiko nuu ja tu na tnuni ndisoi axi sivi maa kiti xeen yun a número sivi ti.
REV 13:18 Yaꞌa kuu nuu vi ndukuo tnoꞌo ndichi, te na ñayiu jinkuiꞌnu ini, te na kaꞌui número kiti xeen yaꞌa, chi número in ñayiu ñuyiu kuu. Te número yaꞌa kuu iñu ciento uni xiko iñu.
REV 14:1 Yun te ni ndakoto san, te ni jini san ja nukuiin Lelu ia Dios nuu yuku Sión, ka oo ya jin in ciento kuun xiko kuun mil ñayiu, te tnei ka ndee sivi maa ya vi sivi maa Tata ya, ia kuu Dios.
REV 14:2 Te ni onini san ja jiso ndevaꞌa ichi andivi na jiso nuu kuei niꞌnu ndute axi na jiso kuei nuu kani tajan. Te ja jita yun ni jini san na kuinio nuu ka tee kuaꞌa ñayiu arpa.
REV 14:3 Te ka jita in yaa jaa ichi nuu mesa nuu tatnuni ia Dios, nuu ka oo ndi kuun ia ka teku jin ndi oko kuun tee nijaꞌnu. Te ni in ñayiu tu na in kutuaꞌa yaa yun, chi maa ni ciento uu xiko kuun mil ñayiu ni ndatau ya nuu ñuyiu.
REV 14:4 Te suchi yaꞌa ka kuu suchi tu ni ka nitnaꞌa saꞌun jin ñasiꞌi, chi ka oo ndutui. Te suchi yaꞌa ka kuu suchi ka ndikin ña jin Lelu ia Dios ndeni nuu ni kuu ja kuaꞌan ya. Te suchi yaꞌa ka kuu suchi ni ka kaku niꞌnu neꞌu teyii. Te mai ka kuu na kuinio in jaxtnañuꞌu ja kee nuu ñundeꞌi ja ni ka soko nuu ia Dios vi nuu Lelu ya.
REV 14:5 Te tu saꞌun na tnoꞌo tnoꞌo ni ka kaꞌin, chi ka oo vii ka oo ndoi nuu ka oi nuu tatnuni ia Dios.
REV 14:6 Yun te ni jini san inka ia jinokuechi nuu Dios ja ndagua ya maꞌñu sagua andivi. Te nee ya tnoꞌo vaꞌa ia Dios ja oo nikuii nikani, ja kaxtnoꞌo ya nuu ñayiu ñuyiu, ndiꞌi ñayiu ñuu naꞌnu vi ñuu kueli, ndiꞌi nuu tatatnoꞌo vi ndiꞌi nuu saꞌan.
REV 14:7 Te kana jaa ya: ―Vi koyuꞌu niꞌnu ia Dios, te vi ndasaꞌa kaꞌnu ron ya, chi ja ni jino kiuu ja sandaa ya kuechi. Vi chiñuꞌu ia ni saꞌa andivi vi ñuyiu, ndute mar, vi taka nuu kee ndute ―kachi ya.
REV 14:8 Yun te ni kenta inka ia jinokuechi nuu Dios vaji, te kachi ya: ―Ja ni jinokau ñuu kaꞌnu Babilonia, chi suu ni saꞌa ja ni junkuei ñayiu taka ñuu ja ka saꞌi janeꞌe jayichi ja kuu kuechi ñuyiu ―kachi ya.
REV 14:9 Yun te ni kenta inka ia kuu uni, te suni ni kana jaa ya: ―Nuu ja ndee ñayiu chiñuꞌu kiti xeen yun vi chuꞌchi ja ni ka ndaneꞌe nagua kaa ti, te kuandetui ja kondee tnuni ti tnei axi ndaꞌi,
REV 14:10 nuu saa te kiti ndevaꞌa ini ia Dios nuu ñayiu yun, te ma kuakaꞌnu ini ya, chi tnaa ña ya nuu ñuꞌu ja kai jin azufre, te yun kokai kojinjin jin nuu ia ka jinokuechi nuu Dios vi Lelu ya.
REV 14:11 Te nikuii nikani ni kokana ñuaꞌa nuu vi koi ja vi kotnaꞌi tnundoꞌo yun. Te ni tnoꞌo nduu ni tnoꞌo jakuaa, ma vi kondatatu ñayiu ni ka chiñuꞌu kiti xeen yun vi chuꞌchi ja ni ka ndaneꞌe nagua kaa ti, axi ñayiu ni ka jantaꞌu tnuni sivi ti.
REV 14:12 Te yun guaa na vi kuandee ini ñayiu maa ia Dios ja ka jantnoꞌi tnoꞌo ni tatnuni ya vi ka kandijai Jesús.
REV 14:13 Yun te ni onini san in tnoꞌo ichi andivi ja kachi nuu san: ―Tee tnoꞌo yaꞌa: “Na taꞌu na ndetu ñayiu ka oo jin Jitoꞌo ja vi kui ndee vitna jin kiuu kuaꞌon” kachi. Te ni kaꞌan Espíritu ia Dios: “Janjaan. Vi ndatatui jin tniuu ni ka osaꞌi, chi ndiꞌi tniuu guaꞌa ni ka osaꞌi ndeka ña jin ja kiꞌinkuei”.
REV 14:14 Yun te ni ndakoto san, te ni jini san in viko kuijin. Te nuu viko yun nukoo in ia kaa na kaa Seꞌe Teyii, te ñuꞌu in corona oro xini ya, te nee ya in jos xeen.
REV 14:15 Te ini veñuꞌu yun ni kee inka ia jinokuechi nuu Dios, te ni kana jaa ya nuu ia nukoo nuu viko yun: ―Keneꞌe jos ron, te ndaxtutu ron ñayiu ñuyiu. Chi ja ni jino kiuu ja vi ndututui nagua ndoꞌo jin triu nuu ni kuaan, te ni jino kiuu ja teꞌnde ―jiñaꞌa ya.
REV 14:16 Saa te ni ndaxtutu ia nukoo nuu viko yun ñayiu, nagua kuu nuu teꞌnde triu jin jos.
REV 14:17 Yun te ni kee inka ia jinokuechi nuu Dios ini veñuꞌu oo andivi, te yindaꞌa ya in yuchi tikanchu.
REV 14:18 Te nuu altar yun ni kee inka ia jinokuechi nuu Dios, ia ndiso tniuu siki ñuꞌu, te ni kana jaa ya nuu ia yindaꞌa yuchi tikanchu yun, te jiñaꞌa ya: ―Keneꞌe yuchi ron jian, te ndaxtutu ron ñayiu ñuyiu, nagua kuu nuu teꞌnde uva, chi ja ni ka jichi uva yun ―jiñaꞌa ya.
REV 14:19 Yun te ni siaꞌa ia yun yuchi ya nuu ñuyiu, te ni ndaxtutu ya ñayiu, nagua kuu nuu teꞌnde uva, te ni tnaa ña ya in nuu jitnu, nagua ka saꞌa jin uva ja ka tnaa ti in nuu ka juꞌni nduxi ti, te jin yun kei ja kiti ndevaꞌa ini ia Dios jin ñayiu yun.
REV 14:20 Te ndee yuꞌu ñuu yun ni tnaa ya ñayiu yun, te ni jain niꞌnu ya, te ni jika niñi na kuinio nduxi uva. Te ni jinonta guaa ndee nuu oo kaa ja yiꞌi yuꞌu kuai, te ni jika guaa ndee uni ciento kilómetro.
REV 15:1 Yun te ni jini san inka tniuu kaꞌnu in ja vi saꞌu kuii inio ichi andivi. Ni jini san uja ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka ndiso tniuu ya ja vi tetniuu ya uja nuu kueꞌe ja kokuu tnundoꞌo sandiꞌi ni ka. Chi jin yun te jino ja kiti ini ia Dios.
REV 15:2 Te suni ni jini san in ja kaa na kaa ndute mar ja kuu vidrio ja ni saka tnaꞌa jin ñuꞌu. Te yuꞌu mar vidrio yun ka nukuiin ñayiu ni ka kundee ni ka kuu nijaꞌnu siki kiti xeen vi siki chuꞌchi ja ni ka ndaneꞌe nagua kaa ti, vi ja tu ni ka jandetui ja vi jinkitnuni jin número sivi ti. Te ka nei arpa ja ni jiñaꞌa ia Dios nui.
REV 15:3 Te ka jitai yaa ni tau Moisés, tee ni ojinokuechi nuu ia Dios, vi yaa Lelu maa Dios ja kaꞌan suaꞌa: Kaꞌnu vi vii ndevaꞌa tniuu saꞌa ni, vi Jitoꞌo Dios, ja kuu ni ia ndakui ndevaꞌa, te ndiꞌi ni ja kuu saꞌa ni, te ka oo ndaa ka oo ndija ichi ni ja kuu ni Rey taka ñuu.
REV 15:4 Te tu na in oo ja ma koyuꞌu niꞌnu ña jin ni, vi ja ma saꞌa kaꞌnu sivi ni, vi Jitoꞌo san. Chi maintnoꞌo maa ni kuu ia ii, te kikuei ñayiu ndiꞌi ñuu, te vi chiñuꞌu ñai jin ni, chi ja ni ka jini ja saꞌa ndaa ni taka tniuu. Kachi yaa ka jitai.
REV 15:5 Te nuu ni yaꞌa yun, te ni ndakondiaꞌa san, te ni jini san ja ni ndanune veꞌe ii oo veñuꞌu nuu ni saꞌa ia Dios tratu jin ñayiu ja oo andivi.
REV 15:6 Te ini veñuꞌu yun ni kekuei uja ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka ndiso tniuu ya ja vi tetniuu ya uja nuu kueꞌe. Te ka niꞌnu ya saꞌu kuijin vii ndevaꞌa ja vi yeꞌe tajan, te ka nuꞌni chii ya in sinchu ja kuu oro ja vi jinonta ndee ndika ya.
REV 15:7 Te in ia neꞌu ndi kuun ia ka teku yun ni jiñaꞌa ya in in vasu nuu ndi uja ia ka jinokuechi nuu Dios. Te nuu vasu yun ñuꞌu chitu jakiti ini ndevaꞌa ia Dios, ia teku nikuii nikani.
REV 15:8 Te ni chitu ñuaꞌa ini veñuꞌu yun ja yeꞌe tajan ia Dios jin jakaꞌnu ya. Te ni in, tu na in kuu ja kiuu ini veñuꞌu, guaa ndee na ndiꞌi na yaꞌa ndi uja tnundoꞌo ja vi tetniuu ndi uja ia ka jinokuechi nuu Dios.
REV 16:1 Yun te ni onini san ndee ini veñuꞌu ja ni kana jaa nuu ndi uja ia ka jinokuechi nuu Dios, te jiñaꞌa: ―Kuaꞌankuei nuu ñuyiu, te vi koso ron ndi uja vasu nuu ñuꞌu ja kiti ini ia Dios ―jiñaꞌa.
REV 16:2 Yun te ni jaꞌan ia xtnañuꞌu, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya nuu ñuyiu. Te ndiꞌi ñayiu ja ka ndiso tnuni kiti xeen vi ni ka chiñuꞌi ja ni ka ndaneꞌe nagua kaa ti, ni kiꞌin ña in kueꞌe ndiꞌyi xeen ja jatu ndevaꞌa.
REV 16:3 Yun te ni jaꞌan ia kuu uu, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya nuu ndute mar, te ni nduu mar yun niñi, na kuinio nuu ni ka jaꞌni ndiyi, te ni ka jiꞌi ndiꞌi kiti ka ñuꞌu nuu ndute mar.
REV 16:4 Yun te ni jaꞌan ia kuu uni, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya taka yute vi nuu kee ndute, te ni ka nduu de niñi.
REV 16:5 Yun te ni jini san ja ni kaꞌan ia jinokuechi nuu Dios ja ndiso tniuu ya siki ndute, te jiñaꞌa ya: Ia ndaa kuu maa ni, vi Jitoꞌo san, ja ni okuu ni vi kuu ni ia ii, ja suaꞌa sandaa ni kuechi ñayiu,
REV 16:6 chi ni ka jati niñi ñayiu vii maa ni, vi ñayiu ni ka ndakani tnoꞌo ni ndee janaꞌa. Te suni ni ndaskoꞌo ni jin niñi, chi kanuu ja saa vi ndoꞌi. Jiñaꞌa ya.
REV 16:7 Te suni ni onini san ni kaꞌan ndee nuu altar, te jiñaꞌa: ―Jandaa ndija, vi Jitoꞌo Dios, ja maa ni kuu ia ndakui ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ni, chi saꞌa ndaa ndija ni nuu sandaa ni kuechi ―jiñaꞌa.
REV 16:8 Yun te ni jaꞌan ia kuu kuun, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya nuu nikandii, te ni nduu iꞌni xeen ndaꞌa nikandii ja ni teñuꞌu ña jin ñayiu.
REV 16:9 Te ndiꞌi ñayiu ni ka kai jin ja iꞌni xeen yun. Su visi ni saa, te tu ni ka ndatnaꞌu ini, te ni tu ni ka saꞌa kaꞌnu ñai jin ya, chi saa suaꞌa ni ka kaneꞌi jin sivi ia Dios, ja nevaꞌa ya jakaꞌnu siki jakueꞌe yaꞌa.
REV 16:10 Yun te ni jaꞌan ia kuu uꞌun, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya nuu tatnuni kiti xeen yun, te ni kunee nii nuu tatnuni ti. Te vi suaꞌa ka ndakayiꞌi ñayiu yai ja ka jatu ndevaꞌi.
REV 16:11 Su visi ni saa, te tu ni ka ndatnaꞌu ini ja vi xndoi taka jakueꞌe ka saꞌi, chi saa suaꞌa ka kaneꞌi siki ia Dios oo ndee andivi, ja jaꞌa ja ka jatu ndevaꞌi vi ja ka kuꞌi kueꞌe ndiꞌyi.
REV 16:12 Yun te ni jaꞌan ia kuu iñu, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya nii yute kaꞌnu Éufrates, te ni yichi ndute yute yun, nagua ja na nune ichi kikuei rey ja vajikuei ichi nuu kana nikandii.
REV 16:13 Te ni jini san ja yuꞌu koo kaꞌnu vi yuꞌu kiti xeen vi yuꞌu tee ndakani tnoꞌo tnoꞌo, ni kekuei uni espíritu kueꞌe ja kaa na kaa saꞌgua.
REV 16:14 Te saꞌgua yun ka kuu espíritu tachi ja ka saꞌa tniuu naꞌnu, te ni kekuei kuaꞌankuei ja vi ndaxtutu ndiꞌi rey ja ka tatnuni nii ñuyiu, nagua ja vi kaxin tnaꞌa jin Dios kiuu kaꞌnu maa ya, ja kuu ya ia ndakui ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ya.
REV 16:15 Te ni kachi Jitoꞌo: ―Vi kuun ini guaꞌa, chi sanaa ni te ndenta rin na kuinio in kuiꞌna. Te na taꞌu na ndetu ñayiu tu kixin ini vi niꞌnui saꞌuin, nagua ja ma kokaka vichi ja tnaꞌi ja kanoo nuu ñayiu ―kachi ya.
REV 16:16 Te ni ka ndaxtutu tachi yun ndiꞌi rey, in nuu nani Armagedón jin saꞌan hebreo.
REV 16:17 Yun te ni jaꞌan ia kuu uja, te ni joso ya ja ñuꞌu nuu vasu ya nuu tachi kuiñi. Te ni jini san ja ndee ini veñuꞌu andivi nuu tatnuni ia Dios ni kee in tnoꞌo ja kana jaa: ―Ja ni jino maa kiuu ―kachi.
REV 16:18 Yun te ni jandute, te vi niꞌi kuiti kani tajan, te ni tnaa xeen ndevaꞌa, ja vi tu saꞌun na in kiuu kii ñutnaa xeen ndevaꞌa yun, ndee nuu ni ka jinkoo ñayiu ñuyiu saa nagua ni tnaa yun.
REV 16:19 Yun te ni teꞌnde maa ñuu kaꞌnu ja ni kuu siin uni kuaꞌa, te ni junkuei ndiꞌi ñuu ja ka oo ñuyiu. Saa te ni ndakaꞌan ia Dios maa ñuu kaꞌnu Babilonia, te ni tetniuu ya tnundoꞌo ndevaꞌa ja ni ka tnaꞌi, chi ni kiti ndevaꞌa ini ya siki yika kuechi ja ka saꞌi yun.
REV 16:20 Te ni ka naa ndiꞌi ñuu ja ka oo maꞌñu ndute mar, vi suni ni ka naa yuku.
REV 16:21 Te ni kuun ñiñi naꞌnu siki ñayiu ja vee uu xiko kilo. Te ni ka kaneꞌe ñayiu jin ia Dios, ja siun ni kuun ndevaꞌa ñiñi, chi in tnundoꞌo ndevaꞌa ni kuu.
REV 17:1 Yun te ni kii in ia neꞌu ndi uja ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka nee ya ndi uja vasu. Te ni kaꞌan ya nuu san, te kachi ya: ―Neꞌe yaꞌa, te na xneꞌe rin naxa koo tnundoꞌo kii siki ñaꞌa kuu nijaꞌnu ja xiko maa ja nukoo ña yuꞌu nuu jika kuaꞌa ndute.
REV 17:2 Chi taka rey ñuyiu, na kuinio ja ni ka saꞌa de kuechi ñuyiu jin ña, chi ni ka saꞌa de janeꞌe jayichi. Te ni saꞌa ña ja na kuinio ni ka jini ñayiu ñuyiu jin taka janeꞌe jayichi saꞌa ña ―kachi ya.
REV 17:3 Yun te ni skuni ña Espíritu ia Dios jin san, te ni jaka ña ia jinokuechi yun ja kuaꞌan san ndee nuu ñuꞌu teꞌa. Te yun ni jini san in ñaꞌa yoso kiti xeen, in kiti kuaꞌa, te nii ti ndee sivi ja kaneꞌe ña jin ia Dios. Te oo uja xini ti jin uxi ndiki ti.
REV 17:4 Te ñaꞌa yun niꞌnu ña saꞌun kuaꞌa nditnuu, te ni ndukutu ña jin kaa ja kuu oro vi yuu vii ndevaꞌa vi perla. Te yindaꞌa ña in vasu ja kuu oro nuu ñuꞌu chitu jakueꞌe jasuaꞌa jin janeꞌe jayichi ni saꞌa ña.
REV 17:5 Te tnee ña ndee in sivi ja kuu in tnoꞌo oyuꞌu ja tu na in jinkuiꞌnu ini, te suaꞌa kaꞌan: “Ñuu kaꞌnu Babilonia, nana siꞌi ñayiu ka xiko maa vi ñayiu ka saꞌa janeꞌe jayichi ñuyiu yaꞌa” kachi tnoꞌo yun.
REV 17:6 Yun te ni jini san ña ja jini ña, chi na kuinio ja ni jiꞌi ña niñi ñayiu maa ia Dios vi ñayiu ni ka jiꞌi ja ni ka ndakani tnoꞌo Jesús. Te nuu ni jini san ña, te vi ni saꞌu kuii ini san.
REV 17:7 Te kachi ia jinokuechi nuu Dios: ―¿Nau ja vi ni saꞌu kuii ini ron, ndiaꞌa ron? Te kaxtnoꞌo maa rin naxa kei kaꞌan tnoꞌo yiyuꞌu siki ñaꞌa yun jin siki kiti oo uja xini jin uxi ndiki ja yoso ña yun.
REV 17:8 Te kiti xeen ja ni jini ron yun kuu in kiti ni oteku ndee ama ka, su vitna, chi tu ka ti oo. Su ja oo yatni ja nana tuku ti nuu yau kunu ndevaꞌa yun, ama ka ja kiꞌin ti nuu naa saꞌun ti. Te ñayiu ñuyiu ja tu na sivi ka yoso nuu liuru teku ndee nuu ni jinkoo ñuyiu, vi saꞌu kuii ini nuu vi kuni kiti xeen ja ni oteku ndee ama ka, te tu ka ti oo, su ndajiokuiin tuku ti.
REV 17:9 Yaꞌa oo in tnoꞌo ja jinkuiꞌnu ini ñayiu ndichi. Ndi uja xini ti yun kuu na kuinio uja yuku nuu nukoo ñaꞌa yun.
REV 17:10 Te ndi uja xini yun, suni ka kuu na kuinio uja rey. Te uꞌun rey yun ja ni ka naa de, te in ni ka de tatnuni vitna, su inka de chi kuini ka ja kii de. Su nuu na kii de, te nini kuu ja joo ni tiempu koo de.
REV 17:11 Te kiti xeen ja ni oteku ndee ama ka, te tu ka ti oo vitna, suni suu ti kuu rey kuu una, visi ja ni oo ti neꞌu rey kuu uja yun, te kiꞌin ichi ti kuaꞌan ti ja naa saꞌun ti.
REV 17:12 ’Te ndi uxi ndiki ja ni jini ron yun, ka kuu uxi rey ja ka kuini de ja vi kotatnuni de. Su ndesaa ni tiempu vi niꞌi tniuu de jin kiti xeen yun ja vi kotatnuni de.
REV 17:13 Te ndi uxi rey yun inuu ni ka ndakani ini de, te vi ndakuñaꞌa de tniuu kaꞌnu ka ndiso de nuu kiti xeen yun.
REV 17:14 Te vi ndakoo de vi kaxin tnaꞌa de jin Lelu ia Dios, su kundee Lelu ya. Chi maa ya kuu Jitoꞌo nuu taka jitoꞌo, te maa ya kuu Rey nuu taka rey. Te ñayiu ka oo jin ya, chi ñayiu ni kaji maa ia Dios vi ni kana ña ya vi ka skunkuu guaꞌi ―kachi ia jinokuechi nuu Dios.
REV 17:15 Te suni kachi ia jinokuechi nuu Dios: ―Ndute kuaꞌa ja ni jini ron jika nuu nukoo ñaꞌa xiko maa, ka kuu ñayiu kuaꞌa ndevaꞌa ñuu naꞌnu vi ñuu kueli vi saꞌan ka kaꞌin.
REV 17:16 Te ndi uxi ndiki ja ni jini ron xini kiti xeen yun, ka kuu ndi uxi rey ja vi kotatnuni jin ti. Te vi kuni uꞌu de jin ñaꞌa xiko maa yun, te vi skendoo ndaꞌu de jin ña, vi tavichi tiaꞌa ña de, te vi kaa de kuñu ña, te vi teñuꞌu de jin ña.
REV 17:17 Chi maa ia Dios ni keꞌe anu de ja vi saꞌa de nagua kuini maa ya, ja inuu ni ka ndakani ini de, te vi ndakuñaꞌa de tniuu kaꞌnu ka ndiso de ja ka kuu de rey nuu kiti xeen yun, guaa ndee na skunkuu tnoꞌo ni kaꞌan ia Dios.
REV 17:18 Te ñaꞌa ja ni jini ron yun, kuu ñuu kaꞌnu ja tatnuni nuu taka rey ja ka oo nii ñuyiu ―kachi ia jinokuechi nuu Dios.
REV 18:1 Te nuu ni yaꞌa yun, te ni jini tuku san inka ia jinokuechi nuu Dios ja makuun ya ichi andivi jin jakaꞌnu ndevaꞌa ya, te vi ni yeꞌe niꞌnu ninii ñuyiu jin jayeꞌe tajan ya.
REV 18:2 Te kana jaa ndevaꞌa ya, te kachi ya: Ja ni jinokau ñuu kaꞌnu Babilonia, te ni nduu veꞌe nuu ka oo tachi, nuu ka yiꞌi ndiꞌi espíritu kueꞌe, nuu ka oo chioko vi ndiꞌi kiti tneꞌe ja ka ndagua ja ka kuu kini ndevaꞌa inio.
REV 18:3 Chi ñuu yun kuu na kuinio ñaꞌa xiko maa, te ni saꞌa ña ja na kuinio ni ka ndajini ñayiu ndiꞌi ñuu, ja ka saꞌi kuechi ñuyiu, vi ndiꞌi rey ñuyiu, na kuinio ja ni ka saꞌa de kuechi ñuyiu jin ña. Te ñayiu ja ka xiko ñuu yun ni ka kuu kuikai jin kuaꞌa xuꞌun ja jaꞌa ñasiꞌi yun.
REV 18:4 Yun te ni onini san inka tnoꞌo ndee ichi andivi ja kachi: Roon ja ka kuu ron ñayiu ñuu maa rin, kekuei nuu ñuu jian, nagua ja ma vi tavi kuechi ron yika kuechi ja ka saꞌa ñayiu ñuu jian, te ni ma vi tnaꞌa ron tnundoꞌo ja vi tnaꞌi.
REV 18:5 Chi ja ni kaya ndevaꞌa yika kuechi ka saꞌi, te ja ni jinonta ndee andivi, te ja ni ndakaꞌan ia Dios ndiꞌi jakueꞌe ka saꞌi.
REV 18:6 Vi ndasaꞌa jin nagua ni ka saꞌa ñai jin maa ron, vi ndakuñaꞌa uu tnundoꞌo guaꞌa ka saa nagua ni ka saꞌa ña mai, te vi ndasaka tnaꞌa uu jichi ndakui ka ja na vi koꞌo mai saa nagua ni ka sakai ja ni ka jiꞌi inka ñayiu.
REV 18:7 Te ni saꞌa teyii ndevaꞌa ñuu yun mai ja kuaꞌa ndatniuu ni niꞌi jin kuaꞌa xuꞌun ja ni xnai, te vi kuñaꞌa tnundoꞌo nui ja na vi ndaꞌi vi kanai, chi ka ndakani ini jin anui: “Yaꞌa nukoo na kuinio in ñaꞌa tatnuni, te masu ni ndondaꞌuo, ni ma kunio tnundoꞌo”. Kachi jin anui.
REV 18:8 Te yun kuu ja vi invaa ni kiuu, te kii kuaꞌa tnundoꞌo siki ñuu yun, chi vi kuu ñayiu, te koo ndevaꞌa tnoꞌo suchi ini, vi koo tnama, te kai ñuu yun jin ñuꞌu, chi ia ndakui ndevaꞌa kuu Jitoꞌo Dios, te ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ya, ja sandaa ya kuechi ñayiu ñuu yun. Kachi ya ndee andivi.
REV 18:9 Te taka rey ñuyiu ja ni ka saꞌa janeꞌe jayichi jin ña vi ni ka kusii ini ndevaꞌa jin ña, vi ndaꞌi vi kana ja jaꞌa ñuu yun, nuu na vi kuni ja kana ñuaꞌa kai.
REV 18:10 Te vi jinkuiin jika de ja ka yuꞌu ndevaꞌa de ja siun tnaꞌa ndevaꞌa ñuu yun tnundoꞌo, te vi kachi de: ―¡Su ndaꞌu ni ka ñuu kaꞌnu Babilonia! Chi in ñuu ndakui ndevaꞌa ni okuu, te vitna, chi vi nunuu suaꞌa ni, te ni kenta tnundoꞌo ja ni tnaꞌa ―vi kachi de.
REV 18:11 Te taka ñayiu ñuyiu ja jaꞌankuei ka xiko ñuu yun, suni vi ndaꞌi vi kanai ja jaꞌa ñuu yun, chi tu ka na ñayiu vi kiꞌin ndatniuu ka xikoi.
REV 18:12 Te ndatniuu ja ka xikoi kuu oro, vi kaa ja kuu plata, vi yuu vii, vi perla, vi saꞌun kuijin vii ndevaꞌa ja kuu lino, vi saꞌun kuaꞌa nditnuu, vi saꞌun seda ja ndiꞌi vi jakuaꞌa, vi ndiꞌi nuu yutnu ja ka jaꞌan xiko asin, vi taka ndatniuu ja ni kuvaꞌa jin yuu finu nani marfil, vi yutnu vii, vi kaa ja kuu bronce, vi hierro vi yuu kuijin yeyeꞌe nani mármol.
REV 18:13 Te suni ka xikoi canela vi taka ja jaꞌan xiko asin, vi suja vixin vi suja tnuyuja, vi tatna xiko, vi nduxi uva vi texeꞌen vi yuchi triu, vi triu nii, vi kiti jiso, vi ndikachi, vi kuai vi carreta, vi ka xikoi ñayiu ja vi kunukuechi.
REV 18:14 Te vi kachi jin ñuu yun: ―Ja ni ka kujioo ndiꞌi kiti vixin ja ni ojioꞌo ndevaꞌa ron, te ja ni naa ndiꞌi javii javaꞌa vi jakuika ni onevaꞌa ron, te ma ndaniꞌi saꞌun ka ron ―vi kachi.
REV 18:15 Te ñayiu ni ojaꞌankuei ni ka oxiko ndatniuu, te ni ka kuu kuikai ja jaꞌa ñuu yun, vi jinkuiin jikai, chi ka yuꞌi ja kana saa vi tnaꞌi tnundoꞌo ja tnaꞌa ñuu yun, te vi ndaꞌi vi kanai.
REV 18:16 Te vi kachi: Su ndaꞌu ni ka ñuu kaꞌnu yun, chi kuu na kuinio in ñaꞌa ni oniꞌnu saꞌun kuijin vii ndevaꞌa ja kuu lino, vi saꞌun nditnuu jin jakuaꞌa. Te ni ondukutu vii ña jin oro vi perla vi yuu vii ndevaꞌa.
REV 18:17 Te vi nunuu suaꞌa ni, te ni naa ndiꞌi taka jakuika ni oo nui. Vi kachi. Te vi kujioo jika ndiꞌi tee ka skaka barco vi ndiꞌi ñayiu ka jika nuu barco vi tee ka satniuu nuu barco yun vi ndiꞌi ñayiu ka satniuu nuu ndute mar.
REV 18:18 Te vi kuni ja kana ñuaꞌa kai ñuu yun, te vi kana koꞌi: ―¿Ndenu oo inka ñuu ja kintnaꞌa inuu jin ñuu kaꞌnu yaꞌa? ―vi kachi.
REV 18:19 Te vi kosoi ñuyaka xini, ja ka tnaꞌu ini, te vi ndaꞌi vi kanai, te vi kachi: Ndaꞌu ni ka ñuu kaꞌnu yaꞌa, chi jin jakuika ni oo ñuu yaꞌa ni ka kuu kuika ndiꞌi ñayiu ka nevaꞌa barco ja ka jiondita nuu ndute mar. Te vitna vi nunuu suaꞌa ni, te ni naa ndiꞌi. Vi kachi.
REV 18:20 Su vi kusii ini ron ja ka oo ron andivi, ja siun ni naa ñuu yun. Te vi kusii ini ron ja ka kuu ron ñayiu maa ia Dios, vi roon ja ni chitniuu ña Jesukristu, vi roon ja ni ka ndakani ron tnoꞌo ia Dios, chi ni sandaa ia Dios kuechi ja ni ka saꞌa ña ñayiu ñuu yun jin ron. Kachi tnoꞌo yun.
REV 18:21 Yun te in ia ndakui ndevaꞌa ja jinokuechi nuu Dios ni kiꞌin ya in kava kaꞌnu na kuinio in yoso molinu, te ni skunta ya makee nuu ndute mar, te kachi ya: Suni suaꞌa kanakau ñuu kaꞌnu Babilonia nagua ni kanakau kava yaꞌa, te ma vi ndakuni saꞌun ka.
REV 18:22 Te jiñaꞌa ya nuu ñuu yun: Ma kuni saꞌun ka ron yaa ja ka jita ñayiu ni ja ka tee jin arpa vi ni ja vi tiuu jin tnuyoo ndaꞌi ni trompeta. Te ni in ñayiu ma vi kosatniuu saꞌun ka nuu ron, te ni ma koniꞌi ka molinu nuu ron.
REV 18:23 Te ni ma kuni saꞌun ka ron ja koyeꞌe ñuꞌu lámpara nuu ron. Te ni ma kuni ka ron ja vi kana tee jin ñaꞌa ja ka kusii ini nuu ka tnandaꞌa. Chi ñayiu ka xiko ñuu ron, ni ka okuu ñayiu ni ka okuu nijaꞌnu ñuyiu, te ni xndaꞌu ron ndiꞌi ñuu jin tnoꞌo tasi ron. Jiñaꞌa ya.
REV 18:24 Chi tavi kuechi ñuu yun niñi ja ni ka jati ja ni ka jaꞌni tee ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios, vi ñayiu maa ia Dios, vi ndiꞌi ñayiu ni ka jiꞌi nii ñuyiu.
REV 19:1 Te nuu ni yaꞌa yun, te ni jini san na kuinio ja ka kaꞌan jaa kuakuaꞌa ñayiu ndee andivi, te ka kachi: Kaꞌnu kuu ia Dios, chi nuu maa Jitoꞌo Dios vaji ja skaku niꞌnu ña ya, vi oo jayeꞌe tajan ya vi jakaꞌnu ya.
REV 19:2 Chi maa ya guaa jandaa ja sandaa ndija ya kuechi, chi ni tetniuu ya tnundoꞌo siki ñuu yun ja kui na kuinio in ñaꞌa xiko maa, te jin ja xiko ñaꞌa yun maa ña te ni xtivi ña ñayiu ñuyiu, te ni ndaxtenaa ña ia Dios jin ña ja ni ka jiꞌi tee ni ka ojinokuechi nuu maa ya. Ka kachi.
REV 19:3 Yun te ni ka ndajiokuiin ni ka kaꞌan tukui: Kaꞌnu kuu ia Dios, chi nikuii nikani kokana ñuaꞌa ñuu yun ja kokai. Ka kachi.
REV 19:4 Te ndi oko kuun tee nijaꞌnu jin ndi kuun ia ka teku ni ka jinkuiin jiti de, te ni ka chindei de xini de ndee nuu ñuꞌu, te ni ka chiñuꞌu de ia Dios ja nukoo ya nuu mesa nuu tatnuni ya. Te ka jiñaꞌa de: ―Saa na kokuu. Kaꞌnu kuu ia Dios.
REV 19:5 Te ndee nuu mesa nuu tatnuni ya ni kee in tnoꞌo ja kaꞌan suaꞌa: Vi kaꞌan yiñuꞌu nuu ia Dios mao, ndiꞌi roon ja ka jinokuechi ron nuu ya, vi roon ja ka yuꞌu niꞌnu ron ya, a kuu ron ñayiu naꞌnu a ñayiu kueli. Kachi.
REV 19:6 Te suni ni onini san ja na tnoꞌo ka kana kuakuaꞌa ñayiu, axi na kuinio ja jiso nuu jika kuaꞌa ndute, axi na kuinio ja niꞌi jiso kani tajan. Te ka jiñaꞌa: Kaꞌnu kuu ia Dios, chi ni jinkondee maa Jitoꞌo ja tatnuni ya, chi maa ya kuu ia Dios ndakui ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ya.
REV 19:7 Te na vi kokuu sii inio, te vi ja ka osii inio, te na vi chiñuꞌo ya, chi ja ni jino kiuu ja tnandaꞌa Lelu maa ia Dios, chi ja ka otuaꞌa ñayiu maa Dios ja vi kokui na kuinio suchi ja vi tnandaꞌi jin ya.
REV 19:8 Chi ni jandetu ia Dios ja vi kekuiꞌnui saꞌun kuijin ja kuu lino, saꞌun vii ja yeꞌe tajan. Ka kachi. Chi saꞌun vii yun kuu taka tniuu ndaa ja ni ka saꞌa ñayiu maa ia Dios.
REV 19:9 Te kachi ia jinokuechi nuu Dios: ―Tee tnoꞌo yaꞌa: “Na taꞌu na ndetu ñayiu ni kana ya ja vi koi nuu viko tnandaꞌa Lelu ia Dios”. Te kachi ka ya: ―Tnoꞌo yaꞌa kuu tnoꞌo ndaa ja ni kaꞌan maa ia Dios ―kachi ya.
REV 19:10 Te ni jinkuiin jiti san nuu jaꞌa ya ja chiñuꞌu san ya nuu siun. Te kachi ya: ―Ñaꞌa, ma saꞌa ron siun, chi suni jinokuechi rin nuu Dios nagua ka jinokuechi maa ron jin sava ka ñani ron ja ka ndikin ndaa ron tnoꞌo Jesús. Chiñuꞌu ia Dios, chi tnoꞌo ja ni kaꞌan Jesús kuu tnoꞌo ka ndiso tee ka ndakani tnoꞌo ya.
REV 19:11 Yun te ni jini san ja nune andivi. Te yun ni kenta in kuai kuijin, te ia yoso ti yun nani ia ndaa, ia skunkuu, chi saꞌa ndaa ya tniuu vi jaꞌnde ndaa ya kuechi, vi jaxin tnaꞌa ya.
REV 19:12 Te nduchi nuu ya, chi vi yeꞌe na kuinio yaa ñuꞌu, te ñuꞌu kuaꞌa corona xini ya, te ndee in sivi ja tu na in jini, chi maintnoꞌo maa ya guaa jini.
REV 19:13 Te niꞌnu ya in saꞌun ni indajin nuu niñi, te sivi ya kuu: Tnoꞌo maa ia Dios.
REV 19:14 Te yata ya ka ndikin kuaꞌa ña soldado ja ka oo andivi ka yoso de kuai kuijin, te ka niꞌnu de saꞌun finu ndevaꞌa ja kuu lino saꞌun kuijin vivii.
REV 19:15 Te yuꞌu ya ni kee in yuchi kani xenxeen, nagua ja jin yuchi kani yun kuñaꞌa ya tnundoꞌo vi tnaꞌa ñayiu taka ñuu. Te tatnuni xeen ya jin in xtnuxii ja kuu kaa, te sandaa ya kuechi na kuinio ja kuain niꞌnu ya uva, te taxin ti, te keneꞌe ya nduxi ti ja kuu tnundoꞌo ndevaꞌa tetniuu ya, ja kiti ini ndevaꞌa Dios, ia ndakui ndevaꞌa ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ya.
REV 19:16 Te nuu saꞌun ya jin nuu kuñu kokin siꞌin ya yoso in sivi ja kaꞌan suaꞌa: “Maa rin kuu Rey nuu taka rey, vi maa rin kuu Jitoꞌo nuu taka jitoꞌo”.
REV 19:17 Yun te ni jini san in ia jinokuechi nuu Dios ja nukuiin ya nuu nikandii. Te ni kana jaa ya nuu ndiꞌi kiti ndagua ja ka jiko ichi andivi ja ka jaa kuñu, te jiñaꞌa ya: ―Neꞌekuei te vi ndututu ron, nagua ja vi kaxini ron, chi saꞌa ia Dios in viko kaꞌnu,
REV 19:18 nagua ja vi kaa ron kuñu tee ka kuu rey vi tee ka kuu capitán, vi kuñu tee inu teyii ndevaꞌa, vi kuñu kuai, vi kuñu tee ka yoso ti, kuñu ndiꞌi ñayiu ka jinokuechi vi ñayiu tu ka jinokuechi, ñayiu naꞌnu vi ñayiu kueli ―jiñaꞌa ya.
REV 19:19 Yun te ni jini san ja ni ka ndututu maa kiti xeen jin taka rey ka oo ñuyiu vi soldado de, ja vi kaxin tnaꞌa de jin ia yoso kuai vi soldado ya.
REV 19:20 Te ni ka kakuiko ya kiti xeen yun jin tee tnoꞌo ja ni ka ondakani tnoꞌo ia Dios ja ni ka osaꞌa de tniuu naꞌnu jin nuu maa kiti xeen yun. Chi jin tniuu naꞌnu yun ni ka xndaꞌu de ñayiu ja ni ka jandetui ka ndisoi tnuni maa kiti xeen yun. Te ni ka chiñuꞌi chuꞌchi ja ni ka ndaneꞌe nagua kaa maa ti. Yun te nduu kiti xeen yun jin tee ni ondakani tnoꞌo tnoꞌo yun, ni ka tnaa teku ña ya nuu in jitnu ja kai jin azufre.
REV 19:21 Te sava ka ñayiu yun, chi ni ka jiꞌi jin yuchi kani ja ni kee yuꞌu ia yoso kuai yun. Te ndiꞌi kiti ndagua ni ka jaa ti kuñu yun, guaa ndee ni ka ndenuu ini ti.
REV 20:1 Yun te ni jini san ja makuun in ia jinokuechi nuu Dios ichi andivi, te nee ya ndakaa ja ndakune ya yuꞌu yau kunu nuu kuu andeya vi nee ya in cadena kaꞌnu.
REV 20:2 Te ni kakuiko ya koo kaꞌnu ja oo ndee janaꞌa, ja suni kuu Tachi vi Satanás. Te ni juꞌni ña ya ja konuꞌni mil kuia.
REV 20:3 Te ni tnaa ña ya ja ma kee nuu yau kunu nuu kuu andeya, te ni jasi guaꞌa ya vi ni tee ya seyu ya yuꞌu yau yun, nagua ma kuu xndaꞌu ka ñayiu taka ñuu guaa ndee na jino mil kuia. Te nuu yaꞌa mil kuia, te ndajin ja kaka nuu ndee saa tiempu.
REV 20:4 Yun te ni jini san kuaꞌa mesa nuu tatnuni ja ka nukoo ñayiu ni ka niꞌi tniuu ja vi sandaa kuechi. Te suni ni jini san anu ñayiu ja ni ka kindoso yiki xini, ja jaꞌa ja ni ka kandija ndai Jesús, te ni ka ndakani tnoꞌo ia Dios. Te ñayiu yun, chi tu ni ka chiñuꞌi kiti xeen, ni ja ni ka ndaneꞌe nagua kaa ti, te ni tu ni ka jandetui ja jinkondee tnuni ti tnei axi ndaꞌi. Te ni ka ndatekui ja ka tatnuni jin Jesukristu mil kuia.
REV 20:5 Yaꞌa kuu jaxtnañuꞌu ja vi ndateku ndiyi, te sava ka ndiyi, chi tu ni ka ndatekui kiuu saa, chi guaa ndee na jino mil kuia ja tatnuni ya, saa vi ndatekui.
REV 20:6 Te na taꞌu na ndetu ñayiu ka oo vii anui nuu ia Dios, chi xtnañuꞌu kai vi ndateku. Te ma vi kuni uun kai ja vi kui jichi kuu uu, chi ma kundee ka kueꞌe siki ja kaꞌni ña jin, chi saa suaꞌa sutu vi kokui nuu ia Dios vi nuu Jesukristu, te vi kotatnuni jin ya mil kuia.
REV 20:7 Te nuu na jino mil kuia, te yaa Tachi nuu ndesi vekaa yun.
REV 20:8 Te kee kiꞌin ja xndaꞌu ñayiu taka ñuu ja ka oo ndi kuun lado ñuyiu, ja ka kuu ñayiu ñuu Gog vi ñayiu ñuu Magog, te xtutu kuaꞌa ndevaꞌa ñayiu na kuinio ñuti ja nduei yuꞌu ndute mar, ja vi kaxin tnaꞌa.
REV 20:9 Te ni ndontakuei de ninii nagua jite ñuyiu, te ni ka jionduu de nuu ka oo ñayiu maa ia Dios vi ñuu ja kutoo ya ja vi kaxin tnaꞌa jin de. Su ni tetniuu ia Dios ñuꞌu ja ni kuun ichi andivi, te ni teñuꞌu ña jin ndiꞌi de.
REV 20:10 Te Tachi ja ni oxndaꞌu taka ñayiu, chi ni tnaa ya nuu in jitnu ja kai jin azufre, nuu ja ka ñuꞌu kiti xeen vi tee tnoꞌo ja ni okaꞌan ja ndakani tnoꞌo ia Dios, te yun vi kokai vi kojinjin nikuii nikani.
REV 20:11 Yun te ni jini san in mesa kuijin kaꞌnu, vi maa ia nukoo ja tatnuni. Te ni ka kujioo ñuyiu vi andivi nuu ya, te ni tu naꞌa ka ndenu ni oo.
REV 20:12 Te ni jini san ndiyi kuu ja naꞌnu vi ja kueli ka nukuiin nuu ia Dios. Te ni ka ndanune nuu liuru, te suni ni ndanune nuu inka liuru ja kuu liuru nuu yoso sivi ñayiu vi koteku nikuii nikani. Te ni sandaa ya kuechi ndiyi yun, nakuu nakuu nagua ni ka saꞌa in in mai, naxa yoso nuu maa liuru yun.
REV 20:13 Yun te ni ndakuñaꞌa ndute mar ndiyi ja ni ka jiꞌi nuu, vi ni ka ndakuñaꞌa jajaꞌni vi ñuu jiꞌi ndiyi ja ka oo nuu, te ndiꞌi ni sandaa ya kuechi, nakuu nakuu nagua ni ka saꞌa in in mai.
REV 20:14 Yun te ni tnaa ya ja jaꞌni vi ñuu jiꞌi nuu jitnu ja kai jin azufre ja vi kokai vi kojinjin nuu ñuꞌu, te yun kuu jichi kuu uu ja vi kuu.
REV 20:15 Te nuu jitnu kai yun ni tnaa ya ñayiu ja tu na sivi ka yoso nuu liuru ja vi kotekui.
REV 21:1 Yun te ni jini san in andivi jaa vi in ñuyiu jaa. Chi ja ni ka naa andivi vi ñuyiu xtnañuꞌu, te suni ja ni naa ndute mar.
REV 21:2 Te maa san kuu Juan ja ni jini san in ñuu ii ja kuu Jerusalén jaa, ja makuun ichi andivi nuu xika maa ia Dios. Te luu ndevaꞌa kaa na kuinio in suchi siꞌi ja ni ndasaꞌa kutu vii mai ja tnandaꞌi jin yii.
REV 21:3 Te ni jini san in tnoꞌo ja kana jaa ndee nuu mesa nuu tatnuni, te kachi: ―Vi kondiaꞌa chi vitna, te oo ndiaꞌa ia Dios neꞌu ñayiu. Koo ya jin ñayiu, te mai vi kokuu ñayiu ñuu ya, te koo maa ya jin, nagua ja kokuu ya ia Dios mai.
REV 21:4 Te ndasichi maa ia Dios ndiꞌi ndute nui, te ma koo saꞌun ka kueꞌe ja vi kui, ni ma koo ka tnoꞌo suchi ini ja vi kokuakui, te ni ma vi kondaꞌi vi kokanai, ni ma vi kojatu vi kojaniꞌni, chi ja ni ndiꞌi taka tnundoꞌo yun ja ni yaꞌa ―kachi tnoꞌo yun.
REV 21:5 Yun te ni kaꞌan ia nukoo nuu mesa nuu tatnuni ya, te kachi ya: ―Vi kondiaꞌa, chi ndasaꞌa jaa rin ndiꞌi ja oo yaꞌa. Te suni kachi ya: ―Tee tnoꞌo yaꞌa, chi tnoꞌo ndaa kuu ja kukanu ini ron ―kachi ya.
REV 21:6 Yun te kachi ka ya: ―Ja ni jino ndiꞌi. Te maa rin kuu jaxtnañuꞌu vi jasandiꞌi, ja ni skejaꞌa vi jaxndiꞌi. Te na ñayiu yichi, te suaꞌa ni kuñaꞌa uun rin ndute ja kee yaꞌa koꞌi, te kotekui nikuii nikani.
REV 21:7 Te na ñayiu kundee nuu jakueꞌe, te niꞌi ndiꞌi yaꞌa ja saꞌa jajin, te kokuu rin ia Dios mai, te mai kokuu seꞌe rin.
REV 21:8 Su ndia ñayiu inu ioo vi ñayiu tu ka kandija, vi ñayiu ka saꞌa jatneꞌe ndevaꞌa, vi ñayiu ka jaꞌni ndiyi, vi ñayiu ka saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, vi ñayiu tasi, vi ñayiu ka chiñuꞌu chuꞌchi, vi ñayiu tnoꞌo ja ka xndaꞌu ñayiu, te ndiꞌi ñayiu yun guaa kiꞌinkuei nuu jitnu ja kai jin azufre. Te yun kuu jichi kuu uu ja vi kui ―kachi ya.
REV 21:9 Yun te ni kii in ia neꞌu ndi uja ia ka jinokuechi nuu Dios ja ka nee ya ndi uja vasu ja ka ñuꞌu chitu ndi uja tnundoꞌo sandiꞌi ni ka, te kachi ya nuu san: ―Neꞌe yaꞌa, te na xneꞌe rin suchi vi tnandaꞌa jin Lelu ia Dios ja kokuu ñasiꞌi ya ―kachi ya.
REV 21:10 Te ni skuni ña Espíritu ia Dios ja ni jaka ña ia jinokuechi nuu ya in nuu yuku kaꞌnu vi sukun. Te ni xneꞌe ya nuu san ñuu kaꞌnu ñuu ii ja kuu Jerusalén ja makuun ichi andivi nuu xika maa ia Dios.
REV 21:11 Te vi yeꞌe jika ñuu yun jin jayeꞌe maa ia Dios. Te jayeꞌe ñuu yun kuu nagua yeꞌe in yuu vii ndevaꞌa, nagua yeꞌe in yuu yeyeꞌe ja kaa na kaa vidrio.
REV 21:12 Te yuꞌu ñuu yun ni jionduu ninii ndesi in muro kaꞌnu vi sukun, te oo uxi uu yeꞌe, te in in yeꞌe yun ka oo in in ia ka jinokuechi nuu Dios. Te in in yeꞌe yun ka yoso in in sivi ndi uxi uu tatatnoꞌo Israel.
REV 21:13 Te ichi nuu kee nikandii oo uni yeꞌe, te ichi nuu kana ya oo uni ka yeꞌe, te ichi lado kuaꞌa oo uni yeꞌe, vi ichi lado satni oo uni ka yeꞌe.
REV 21:14 Te jaꞌa muro ja ndesi ñuu yun ka oo uxi uu kava naꞌnu ja ka yituu guaꞌa ña, te nuu in in kava yun ka yoso in in sivi ndi uxi uu tee ni chitniuu Jesús, ia kuu Lelu maa ia Dios.
REV 21:15 Te ia jinokuechi nuu Dios ja ni kaꞌan nuu san, nee ya in ndoo ja kuu oro ja chikuaꞌa ya maa ñuu yun vi taka yuyeꞌe vi muro ja ndesi ñuu yun.
REV 21:16 Te ñuu yun, chi oo tikute, chi inuu ni yikuaꞌa ja kani vi ja jite. Te ni chikuaꞌa ia jinokuechi yun jin ndoo ja nee ya yun maa ñuu yun. Te ni kee ja oo uu mil uu ciento kilómetro ja kani vi ja jite vi ja sukun, inuu ni ka yikuaꞌa ndiꞌi ni lado.
REV 21:17 Yun te ni chikuaꞌa ya muro ja ndesi ñuu yun, te ni jino in ciento kuun xiko kuun yiki ja sukun nagua ka chikuaꞌa ñayiu ñuyiu, suni saa ni chikuaꞌa ia jinokuechi nuu Dios.
REV 21:18 Te ndimaa yuu yeyeꞌe ni kuvaꞌa jin muro yun, te maa ñuu yun, chi vi oro ninoꞌo kuu na kuinio in vidrio vii ndevaꞌa.
REV 21:19 Te kava naꞌnu ja ka yituu muro yun, chi ni ka ndukutu jin ndiꞌi taka yuu vii ndevaꞌa. Yuu xtnañuꞌu kuu yuu yeyeꞌe, te yuu kuu uu kuu yuu ndindiꞌi, te yuu kuu uni kuu yuu pintu, te yuu kuu kuun kuu yuu kuikuii.
REV 21:20 Te yuu kuu uꞌun kuu yuu pintu lirenu, te yuu kuu iñu kuu yuu kuakuaꞌa, te yuu kuu uja kuu yuu kuaan ndikuii, te yuu kuu una kuu yuu ndiꞌi ndikuii, te yuu kuu iin kuu yuu kuaan, te yuu kuu uxi kuu yuu kuii na kuinio manzana, te yuu kuu uxi in kuu yuu ndiꞌi nditnuu, te yuu kuu uxi uu kuu yuu ndiꞌi ndikuaꞌa axi morado.
REV 21:21 Te ndi uxi uu yeꞌe yun kuu uxi uu perla, chi in in yeꞌe yun ni kuvaꞌa jin in in perla, te kayi kaꞌnu maa ñuu yun kuu oro ninoꞌo ja yeꞌe tajan na kuinio vidrio.
REV 21:22 Te tu ni jini san ni in veñuꞌu ñuu yun, chi veñuꞌu kuu maa Jitoꞌo Dios, ia ndakui ndevaꞌa ja ndiꞌi ni ja kuu ja saꞌa ya jin Lelu ya.
REV 21:23 Te ñuu yun, tu jiniuꞌu nikandii ni yoo ja koyeꞌe nuu, chi jayeꞌe maa ia Dios sieꞌe ñuu yun, te suni yeꞌe Lelu maa ya ñuu yun.
REV 21:24 Te ndiꞌi ñayiu taka ñuu ja ni ka kaku niꞌnui vi kokakai nuu yeꞌe niꞌnu ñuu yun. Te taka rey ñuyiu kiukuei de ñuu yun jin jakuika vi jayiñuꞌu ja ka nevaꞌa de.
REV 21:25 Te taka yeꞌe ñuu yun, ma vi ndandesi saꞌun tnoꞌo nduu, chi tu na jakuaa koo ñuu yun.
REV 21:26 Te jakuika vi jayiñuꞌu taka ñuu vi koo nuu ñuu yun.
REV 21:27 Su ma kuu saꞌun kiuu in jatneꞌe. Te ni ma kuu kiuu ñayiu saꞌa janeꞌe jayichi axi ja xndaꞌui inka ñayiu, chi maa ni ñayiu ka yoso sivi nuu liuru ja vi kotekui ja nevaꞌa Lelu maa ia Dios, guaa kuu ja kiukuei.
REV 22:1 Yun te ni xneꞌe ia jinokuechi nuu Dios in yute ja oo vii ndevaꞌa, te ndute yun taa ja kotekuo. Te ndute yeyeꞌe kuu de, na kuinio vidrio, te ni kee de nuu oo mesa nuu tatnuni maa ia Dios jin ia kuu Lelu ya.
REV 22:2 Te jika ndute yun maꞌñu sagua kayi kaꞌnu maa ñuu yun, te nduu jioo yuꞌu yute yun, ka nukuiin yutnu kuii ja taa ja kotekuo. Te kuun kiti vixin tnu uxi uu jichi ja kuia, chi nuu yoo nuu yoo kuun kiti vixin tnu. Te ndaꞌa yuku tnu yun kuu tatna ja ka nduvaꞌa ñayiu taka ñuu.
REV 22:3 Te ma koo ka nagua ni xtau tniaꞌa ia Dios ñuu yun. Te maa ini ñuu yun koo mesa nuu tatnuni ya jin ia kuu Lelu ya. Te yun vi koo ñayiu ka jinokuechi nuu ya vi kochiñuꞌu ñai jin ya.
REV 22:4 Te vi kuni yunuu ya, te tnei vi kondisoi sivi ya.
REV 22:5 Te ma koo ka jakuaa ñuu yun, te ma vi kojiniuꞌu ka ñayiu vi koo yun ñuꞌu ja koyeꞌe nui, ni ndaꞌa nikandii ja koyeꞌe, chi maa Jitoꞌo Dios kosieꞌe, te vi kotatnuni nikuii nikani.
REV 22:6 Yun te kachi ia jinokuechi nuu Dios: ―Tnoꞌo ja ni jini ron yaꞌa, chi tnoꞌo ndaa ja kukanu ini ron kuu. Te maa Jitoꞌo Dios ja ni jiñaꞌa ya Espíritu ya nuu tee ni ka ndakani tnoꞌo ya, kuu ia ni tetniuu ia ka jinokuechi nuu ya, nagua ja vi xneꞌe nuu ñayiu ka jinokuechi nuu maa ya nagua kuu ja oo yatni ja kokuu ―kachi ya.
REV 22:7 Te kachi Jesús: ―Vi kinuu guaꞌa, chi ñama ndii rin, te na taꞌu na ndetu ñayiu tavaꞌa tnoꞌo ia Dios ja yoso nuu liuru yaꞌa ja kaxtnoꞌo nagua kokuu ―kachi ya.
REV 22:8 Te maa san kuu Juan ja ni jini san vi ni onini san taka tnoꞌo yaꞌa. Te nuu ni ndiꞌi ni jini san vi ni onini san, te jinkuiin jiti san nuu jaꞌa ia jinokuechi nuu Dios ja xneꞌe taka tniuu yun nuu san ja chiñuꞌu san ya nuu siun.
REV 22:9 Su yun te kachi ya: ―Ma saꞌa ron siun, chi suni jinokuechi rin nuu ia Dios, nagua ka jinokuechi maa ron jin ñani ron ja ka ndakani ron tnoꞌo ia Dios, vi ndiꞌi ñayiu ka tavaꞌa tnoꞌo ya ja yoso nuu liuru yaꞌa. Te maintnoꞌo maa ia Dios guaa chiñuꞌu ron ―kachi ya.
REV 22:10 Te suni kachi ka ya: ―Ma tayuꞌu ron tnoꞌo ia Dios ja yoso nuu liuru yaꞌa ja kaxtnoꞌo nagua kokuu, chi ja oo yatni tiempu ja skunkuu.
REV 22:11 Te ma kondiꞌni ron nagua ka saꞌa ñayiu, chi na ñayiu saꞌa jakueꞌe, te na kosaꞌa mai jakueꞌe yun. Te na ñayiu oo tneꞌe anu, te na kosaꞌa tneꞌe ka mai anui. Su na ñayiu saꞌa ndaa, te na kosaꞌa mai tniuu ndaa. Te ñayiu oo vii anui nuu ia Dios, te na kondasavii kai mai ―kachi ya.
REV 22:12 Yun te kachi Jesús: ―Vi kinuu guaꞌa, chi ñama ndii rin, te kindaꞌa rin ja vi kutaꞌu in in ñayiu, nakuu nakuu na tniuu ni ka saꞌi.
REV 22:13 Te maa rin kuu jaxtnañuꞌu vi jasandiꞌi, ja ni skejaꞌa vi jaxndiꞌi, nuu jinkondee vi nuu skundiꞌi ―kachi ya.
REV 22:14 Te na taꞌu na ndetu ñayiu ka ndakate saꞌuin ja vi koo vii nuu yika kuechi, chi vi niꞌi kiti vixin kuun yutnu taa ja kotekuo ja vi kai, te kuu kiukuei yeꞌe ja vi koi ñuu yun.
REV 22:15 Su ichi yeꞌe vi kendoo ñayiu ka saꞌa jakueꞌe ja ka kuu na kuinio tiꞌina, vi ñayiu tasi, vi ñayiu ka saꞌa kuechi ñuyiu jin inka ñayiu, vi ñayiu jaꞌni ndiyi, vi ñayiu chiñuꞌu chuꞌchi, vi ñayiu too ja xndaꞌui inka ñayiu.
REV 22:16 Maa rin kuu Jesús, te ni tetniuu rin ia jinokuechi nuu rin nagua ja ndakani ya ndiꞌi tnoꞌo yaꞌa nuu ñayiu ka skuaꞌa. Te maa rin kuu yoꞌo ja kuu ndikin tata rey David. Maa rin kuu kimi ndii ja yeꞌe vivii tnoꞌo neꞌe.
REV 22:17 Te Espíritu ia Dios vi ñayiu maa ya ka kui na kuinio suchi siꞌi ja vi tnandaꞌa jin Lelu ya ka kachi: ―Neꞌe ni. Te na ñayiu nini tnoꞌo yaꞌa na kaꞌin: ―Neꞌe ni. Te na ñayiu yichi, te kuini ja koꞌi ndute, na kiꞌin nuu ya, te suaꞌa ni niꞌi uin ndute koꞌi, te kotekui nikuii nikani.
REV 22:18 Te ndiꞌi ñayiu ka nini tnoꞌo ia Dios ja yoso nuu liuru yaꞌa ja kaxtnoꞌo nagua kokuu, chindetu san jin, ja nuu ja ndee ñayiu ndasonee ka in uu tnoꞌo saa nagua yoso nuu liuru yaꞌa, te konaꞌi ja suni saa ndasonee ka ia Dios tnundoꞌo tnaꞌi saa nagua yoso nuu liuru yaꞌa.
REV 22:19 Te nuu ja ndee ñayiu kindee in uu tnoꞌo ja yoso nuu liuru yaꞌa ja kaxtnoꞌo nagua kokuu, te suni saa ni ndakindee ia Dios kiti vixin kuun nuu yutnu taa ja kotekuo ja ma kuu vi kai, te ma kuandetu ya ja kiukuei ñuu ii, nagua yoso nuu liuru yaꞌa.
REV 22:20 Te ia ndakani ndaa tnoꞌo yaꞌa kachi: ―Ja ndaa ndija ja ñama ndii rin. Saa na kokuu. Neꞌe ni, vi Jitoꞌo san Jesús.
REV 22:21 Te maa Jitoꞌo Jesukristu na koto na kuni ña ya jin ndiꞌi ni. Saa na kokuu.
