\NormalFont\ShortTitle{Malachi}

{\MT Malachi

\par }{\IMT Chilongole

\par }{\IP Chitabu achi china uloli wa Malachi. Itagwa ali Malachi kwa Chiebulaniya lina mana ya “Msenga wa heni.” Kwa chiwalo achi, wasomile wangukunda kota Malachi ndo ulonzi ulinguwala mijito ja munhu honhu ha itagwa. Lyangutumika kulonga kuwala mloli kwa nzila ayo kuli 2:7. Uloli wa kuli chitabu achi nawali kwa chiwalo cha wanhu wa Isilaeli lowahiluche kulawa kuli isi ya chijenzi ako Babuloni na lowasindile kuzenga ng'handa ya Mkulu Nguluwi.

\par }{\IP Usenga wa Malachi una kitwanza hali Nguluwi na wanhu wa Isilaeli. Kuli kitwanza ako, Nguluwi kangulajila ndaze Waisilaeli vyohawawele wakukundigwa kwa kudita mbuli kota kwa kulavya nhambiko zihile (1:8) na kuhesa wadala walingujifugamila jimalukolo (2:11). Ila nakwali na Waisilaeli wachefu wawele nawamgalamchila Mkulu Nguluwi kulawa kuli gehile ga hewo. Usenga wa Malachi wangulonga kota zuwa lya utaguso wa Mkulu lyahalyuyile. Kuli zuwa alyo, watanganiche wosangalala, ila wehile wolakazwa.

\par }{\IOT Gali mgati

\par }{\IO 1. Sula ya 1:1 ndo chilongole chilinguwala uloli wa Malachi.

\par }{\IO 2. Sula ya 1:2 mbaka 3:18 zina mbuli zilinguwala kitwanza hali Nguluwi na wanhu wa Isilaeli.

\par }{\IO 3. Sula ya 4 yanguwikula kuwala kuya kwa zuwa lya utaguso wa Mkulu.



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ulonzi wa Mkulu Nguluwi naumuyila Malachi yawalonjele Waisilaeli.


\par }{\SH Mkulu Nguluwi kanguwagana Waisilaeli.
\par }
{\PP \VS{2}Mkulu Nguluwi kangulonga, “Nandiwagana hemwe.” Ila wanhu wa Isilaeli wanguuza, “Nakutugana ndaze?” Mkulu Nguluwi kanguwedichila, “Ndaze, Esau hawele mng'holoze Yakobo? Nandimhagula Yakobo,

\VS{3}ila nandimlema Esau, nani nandividita vidunda vya heye viwe uchiwa na uhalizi wa heye nandijilechela mikanhu.”

\VS{4}Esau, yawele ndo Edomu, kangulonga, “Hanga natuhondigwa, togazenga kahi mahame.” Ila Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kangulonga hino, “Woweza kugazenga kahi, ila ndogabomola. Wochemigwa wanhu wa isi yihile, mazuwa gose wa kuli ng'halazi ya heni Mkulu Nguluwi.”

\VS{5}Hemwe homgona ago kwa meho ga hemwe, movizela na kulonga, “Ukulu wa Mkulu Nguluwi naupuluta kuli mbaka ja isi ya Isilaeli.”


\par }{\SH Mkulu Nguluwi kanguwang'hanuchila watambika
\par }
{\PP \VS{6}Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kanguwalonjela hino hemwe watambika mlingumbeza, “Mwana kangumhulichizaga mhaza wa heye na chitumagwa kangumdumbaga mkulu wa heye. Wone heni nda mhaza wa hemwe, lekachoni hamlingunyhulichiza? Wone heni nda Mkulu wa hemwe, lekachoni hamlingundumba? Mwanguuza, ‘Natukubeza ndaze?’

\VS{7}Mwangumbeza kwa kundavila nhambiko ya chilyo chohambe chikundigwe hali honhu ha kulavila nhambiko ha heni. Ila hemwe mwanguuza, ‘Natukuzudiza ndaze?’ Mwangunzudiza kwa kuhazudila honhu ha heni ha kulavila nhambiko.

\VS{8}Homndavila nhambiko ya igongolo lyohambe lilole ama chete ama lilingutamika, ndaze, awo hauwele wihe? Ndaze, chilongozi konojezwa ama kokuditila ganojile wone komha ndolendole ya igongolo kota alyo? Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.”


\par }{\PP \VS{9}Ahyo lelo hemwe watambika mumlande Nguluwi leka yatonele isungu. Wone mwangumlavila ndolendole kota azo, ndaze, kowakunda hemwe?

\VS{10}Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kangulonga, “Nandali ndigana ng'hatu wone yahawele na munhu yumwe hali hemwe, yawele yahahindile lwizi ja ng'handa ya heni leka mleche kubwina chiluli chohambe chitanze chinhu hali honhu ha kulavila nhambiko ha heni! Silingunojezwa na hemwe na sizikunda nhambiko za hemwe zomlingundavila.

\VS{11}Wanhu wa isi zeng'ha kulawa kolilawilaga isanya mbaka kolizinjilaga isanya, wangulitogola itagwa lya heni na chila honhu wangufunyizila heni ubani na kundavila nhambiko zilinguganigwa, kwa vila itagwa lya heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, lyangutogoligwa hali wanhu wa isi zeng'ha.

\VS{12}Ila mwangulidita itagwa lya heni libezigwe kwa kijesa kota chisaga cha heni choweza kuditigwa chiwe chikokomoche na chilyo chake nachibezigwa.

\VS{13}Mwangumbeza kwa kulonga, ‘Mbuli azi nazitudita tutoche ng'hatu.’ Mwangungalila nhambiko za migongolo jomjipatile kwa kuboka ama jiwele vyete ama jilingutamika. Ndaze, mbochele nhambiko azo kulawa kwa hemwe? Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, ndanguuza.

\VS{14}Yapanjilwe munhu yoneche yalingujeza kunyhada, yalingulagana kwa chilaho kota kongalila nhambiko ya igongolo ilume liwele goya kulawa kuli chilundo cha heye cha migongolo, ila kangundavila nhambiko ya igongolo lilumile. Ulole, heni nda mndewa mkulu na wanhu wa isi zeng'ha wangundumba. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.”




\par }\Chap{2}{\SH Watambika wangukanyigwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kanguwalonjela hino watambika, “Lelo malajizo aga ndo kwa chiwalo cha hemwe watambika.

\VS{2}Mwanguganigwa kuleka kulibeza itagwa lya heni, wone hamnyhulichiza, ndowapanjila, ndoupanjila utambichizo wa hemwe. Ena, nandiupanjila kwa vila hamlingugawinza malajizo ga heni.

\VS{3}Lole, ndowagaza wana wa hemwe na kubakaliza midohe ja migongolo ja hemwe ja nhambiko kumeho kwa hemwe. Ndowawinga leka muwe kutali na heni.

\VS{4}Ahyo movizela kota nandiwapa hemwe mzilo awu leka ilagano lya heni na nhanzi ya Lawi likale mhela winji. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.


\par }{\PP \VS{5}“Kuli ilagano alyo, nandilagana na hewo kota wowa na ukomu na kikala goya, nani nandiwapa geng'ha, leka wandumbe na kunyhulichiza, nawo nawandumba na kulidumba itagwa lya heni.

\VS{6}Malanguso ga hewo nagali ga kukomya na hawalanguse udesi. Heni na hewo natikala kwa kikala goya. Haiwele kota nawadita hachi hela, ila nawawalangusa wanji kuleka kudita gehile.

\VS{7}Watambika wanguganigwa kuwalangusa wanhu uwanzi wa kukomya kuwala Nguluwi. Wanhu walutilile kilangusa gondilingugana kwa hewo, kwa vila watambika ndo wasenga wa Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho.


\par }{\PP \VS{8}“Ila hemwe watambika namgalamka na kuileka nzila ya hachi. Malanguso ga hemwe nagawalongoza wanhu wenji kuli kudita gehile. Namlibena ilagano lyondiliditile na hemwe. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.

\VS{9}Lelo nandiwambuza mbezigwe na kuditigwa mdeule hali wanhu weng'ha, kwa vila hamziwinzile nzila za heni, ila namlajila uganililo kuli mbuli za malajizo.”


\par }{\SH Wanhu wa Yuda hawawele wa kukundigwa kwa wache wa hewo
\par }
{\PP \VS{10}Ndaze, hetwe tweng'ha hatuwele wana wa mhaza yumwe? Ndaze, hetwe tweng'ha hatulumbigwe na Nguluwi yumwe? Lekachoni lelo twangihada twetwe kwa kulibeza ilagano lya Mkulu Nguluwi lyoyaliditile na wasekulu wa hetwe?

\VS{11}Wanhu wa Yuda wahela makundo kwa Nguluwi na kudita izudizo kuli Isilaeli na kuli muji wa Yelusalemu. Nawaidita ng'handa ya Mkulu Nguluwi yalinguigana ibezigwe. Kahi nawawahesa wadala walingujifugamila milungu.

\VS{12}Mkulu Nguluwi yawose kulawa kuli walelwa wa Yakobo wanhu walingudita mbuli ayo. Iwe kota ahyo mbaka howowa wolavya nhambiko hali Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho.


\par }{\PP \VS{13}Mzidi wa ago geng'ha, mwanguhagubika honhu ha kulavila nhambiko ha Mkulu Nguluwi kwa mahozi ga hemwe, mwangulila na kulombocheza kwa vila halinguzigana kahi nhambiko zomlingumlavila.

\VS{14}Mwanguuza, “Lekachoni halinguzikunda?” Mkulu Nguluwi halinguzikunda kwa vila kanguvizela hazelu kota nakulibena ilagano lya hegwe kwa mche wa usongolo wa hegwe. Hauwele wa kukundigwa kwa heye hanga nakulagana hali Nguluwi kota wahawele wa kukundigwa kwa heye.

\VS{15}Ndaze, Nguluwi hawaditile mweng'ha weli muwe lukuli lumwe na muhe yumwe? Ndaze, nayali yonuwila choni vyoyagaditile ago? Ndikomya nayali yonuwila hemwe mponde wana wawele womdumba heye. Ahyo milolele leka hawe haduhu ne yumwe hali hemwe yawele kowa kahela makundo kwa mche wake.

\VS{16}Mkulu Nguluwi, Nguluwi wa Isilaeli kangulonga, “Ndanguizudila kalatasi ya luleko. Ndanguzudila wone yumwe wa hemwe kangumditila vibi mche wake. Milolele leka hawe haduhu ne yumwe hali hemwe yawele kowa kahela makundo kwa mche wake. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.”


\par }{\SH Wanhu wa Yuda hawawele wa kukundigwa kwa kuleka kuwinza hachi
\par }
{\PP \VS{17}Namumtunya Mkulu Nguluwi kwa ulonzi wa hemwe. Namwe mwanguuza, “Natumtunya ndaze?” Namumtunya vyomlonjile, “Mkulu Nguluwi kanguwona kota wanhu walingudita gehile ndo wanoga na kanguwagana.” Ama homuuza, “Ka kohi yula Nguluwi yawele na hachi?”




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kangulonga, “Mlole ndangumlajiza msenga wa heni yalongole kumwando kwa heni kumbichila goya nzila. Mkulu yomlingumpala kokuya kuli ng'handa ya Nguluwi baho du. Msenga yomlingumbeteza kwa maya ng'hatu kokuya na kowikula ilagano lya heni.”


\par }{\PP \VS{2}Ila whaani yoweza kwimilila kuli zuwa alyo hoyokuya? Whaani yawele yokwima na kwimilila hoyolawila? Heye ndo kota chiluli ching'hang'hale chilingweliza chuma na kota sabuni ya yalinguhovuga nguwo.

\VS{3}Kokuya kutagusa kota munhu yalingweliza sendi. Koweliza walelwa wa Walawi, kota munhu yalingweliza zahabu ama sendi. Hamba Mkulu Nguluwi kowa na wanhu wawele womlavila nhambiko kwa nzila ya hachi.

\VS{4}Ahyo nhambiko za wanhu wa Yuda na wanhu wa Yelusalemu zomnojeza Mkulu Nguluwi kota nhambiko za wanhu wa katali, kota kuli miyaka ja katali.


\par }{\PP \VS{5}Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kangulonga, “Ndowahejelela hemwe leka kuwatagusa. Ndolavya ulolezi kwa wahawi na wang'hondwa na walingilaha kwa udesi na walinguwabunza wanhu walingukola mijito na walinguwabunza wadala wafililwe na walume wawo na walekwa na walinguwabunza hachi wajenzi, wala wohambe wandumbe.”


\par }{\SH Zaka na nhambiko
\par }
{\PP \VS{6}Mkulu Nguluwi kangulonga, “Heni ndo Mkulu Nguluwi, silingugaluka, kwa chiwalo acho hemwe walelwa wa Yakobo hamdumigwe.

\VS{7}Kulawa mhela wa wasekulu wa hemwe, namjibeza mizilo ja heni na kuleka kujiwinza. Lelo, heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho ndangulonga, ‘Mngalamchile, nani ndowagalamchila.’ Ila mwanguuza, ‘Tokugalamchila ndaze?’

\VS{8}Nani ndanguwauza, ‘Ndaze, ndo goya munhu kumsukula Nguluwi? Ila hemwe mwangusukula heni.’ Ila mwanguuza, ‘Twangukusukula ndaze?’ Ena! Mwangusukula heni zaka na nhambiko.

\VS{9}Hemwe na wanhu wa isi ya hemwe yeng'ha nampanjilwa kwa chiwalo cha kusukula heni.

\VS{10}Migale zaka zeng'ha kuli ng'hano za heni, leka haluga ha heni hawe na chilyo cha kuhega. Mnjeze kwa mbuli ayo, namwe mokona kota sichumula mitubuli ja kilanga na kuwamizila utambichizo winji. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.

\VS{11}Ndojilemeza minhu jilinguwifya leka jileche kuwifya kahi mbena za hemwe. Mizabibu ja hemwe kuli migunda hajileka kulela mafuza. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.

\VS{12}Wanhu wa isi zeng'ha wowachema hemwe wanhu watambichizwe, kwa vila isi ya hemwe yowa isi ya kusangalala. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.”


\par }{\PP \VS{13}Mkulu Nguluwi kangulutilila kulonga, “Ulonzi wa hemwe nawali ung'hang'hale kwa heni. Ila mwangulonga, ‘Natulonga choni hali hegwe?’

\VS{14}Hemwe namlonga, ‘Kumkolela mijito Nguluwi kwahela chinhu cha mzidi. Hana chinhu chachi cha mzidi kibatilila malajizo ga heye na kujenda kota wanhu walingulombocheza hali heye Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho?

\VS{15}Vyotulingona, kota walingidaya ndo walingusangalala mazuwa gose. Kwa wehile, wangulutilila goya. Wangumjeza Nguluwi, ila hawalingugazigwa.’ ”


\par }{\PP \VS{16}Wanhu walingumdumba Mkulu Nguluwi nawalongasa hewo kwa hewo, naye Mkulu Nguluwi nakahulika kulongasa kwa hewo. Kumwando kwa heye nachiwichigwa chitabu cha kukumbuchila, chiwele nachandichigwa kuwala wala wawele nawali womdumba Mkulu Nguluwi na kulitogola itagwa lya heye.

\VS{17}Nayandichingwa hino, “Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kangulonga, ‘Wowa wanhu wa heni. Wowa ng'hano ya heni ya chiuyeng'ha kuli zuwa lila hondikwima na kudita chondilingunuwila. Siwaditila vibi kota vila mhaza vyoyowa yohambe yamditile vibi mwanage yalingumkolela mijito.

\VS{18}Aho movizela kahi kulivinji kuwele hali watanganiche na wehile, ena, hali wanhu walingumkolela mijito Nguluwi na wala wohambe wamkolele mijito.’ ”




\par }\Chap{4}{\SH Zuwa lya Mkulu Nguluwi lyanguya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mkulu Nguluwi Yawele na Mong'ho kangulonga, “Ndikomya zuwa lyanguya. Nalyo lyangwaka kota itanulu. Walingidaya na wehile weng'ha wotozigwa amo na kulakazwa kota mibeleje jikalile, wolakazwa ng'hatu mbaka hawe haduhu ne ulajilo.

\VS{2}Ila kwa chiwalo cha hemwe mlingundumba, isanya lya hachi lyokuya kwa hemwe, liwele na ludali lwa kulohola kuli ivuche lyake. Namwe molawa mgati kuno mnyonzokanyonzoka kota ilogota lilechelwe kulawa kuli ibani.

\VS{3}Zuwa alyo mowabiganga wehile, nawo wowa kota mivu hasi ha nzayo za hemwe zuwa lila hodindita mbuli azo. Heni Mkulu Nguluwi Mbele na Mong'ho, nandonga.

\VS{4}Mkumbuchile malajizo na mizilo ja heni jondimlajize Musa, chitumagwa wa heni kula kuli chidunda cha Holebu, leka yawalajize wanhu weng'ha wa Isilaeli.


\par }{\PP \VS{5}“Lole, ndomlajiza kwa hemwe mloli Eliya kung'hali zuwa lila likulu na lya kukabusa lya Mkulu Nguluwi halinafika.

\VS{6}Mloli Eliya kowahanyisa wasekulu na wana wa hewo, wone haiwa ahyo, ndokuya na kuidumya isi ya hemwe.”

\par }