\NormalFont\ShortTitle{Tito}

{\MTB Baluwa ya Paoli kwa

\par }{\MT Tito

\par }{\IMT Chilongole

\par }{\IP Chitabu cha Tito ndo imwe ya baluwa zila zine kulawila kwa Paoli zandichigwe kwa munhu nahaiwele kwa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. Baluwa zinji zidatu ndo Timoteyi ya mwaluko na Timoteyi ya keli na baluwa kwa Filimeni. Paoli nayali yomwandichila Tito, ila kahi nakandika kota baluwa isomigwe kwa lizi likulu hali wanhu weng'ha. Tovizela ahi kwa vila nakasima heye yuye nakakundigwa kota nayali mtumigwa, chinhu Tito nayachizelele katali. Paoli hanji nakandika baluwa ayi hanji hagati mwa mhela wa makumi sita na gadatu mbaka makumi sita na gahano loyavumbuche Yesu.

\par }{\IP Paoli nakamlajiza Tito yalongoze chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu nachiwele kuli chihilwa cha Kilete. Paoli nakandika baluwa ayo leka yamlajize kuli kuhagula na kulangusa vilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu. Nakandika hiho kuli baluwa yamwandichile Timoteyi. Baluwa ya heye naitang'ula vila vilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu vyowalinguganigwa kikangaza kulongoza goya ng'hatu. Vilundo vya wanhu walingumkunda Kilistu na vilongozi wa hewo wa lelo wekangaze kuwinza nzila iwele goya kuli mijito ya kulongoza kota vyoyandichigwe kuli chitabu achi.

\par }{\IOT Gali Mgati

\par }{\IO Paoli kangumlajiza Tito yahagule vilongozi walingumnojeza Nguluwi (1:1-16).

\par }{\IO Hamba kangumlajiza Tito yawalanguse wanhu kikala kwa kumnojeza Nguluwi (2:1-3:11).

\par }{\IO Mwiso Paoli kangugongomanya kwa kihanza mipango ja heye na kuwalamsa (3:12-15).



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Heni Paoli, mtumigwa wa Nguluwi na msenga wa Yesu Kilistu ndangwandika. Heni nyhaguligwa kutanza kuzenga makundo ga wahaguligwe na Nguluwi, leka kuwalongoza wavizele kukomya na kikala kwa kumnojeza Nguluwi,

\VS{2}kukomya ako kwangutigalila utumbilo wa ukomu wa mazuwa gose. Nguluwi yawele hambe yalonje udesi, nayalagane hala isi hainalumbigwa, kotigalila ukomu awo,

\VS{3}na mhela utanganiche loufichile. Nakaugubula usenga wa heye kwa kudamla, na heni namhegwa kwa kukundigwa usenga awo ndiudamle kota navyoyalajize Nguluwi, mlohozi wa hetwe.


\par }{\PP \VS{4}Ndangukwandichila hegwe Tito, mwanangu wa kukomya kuli makundo ga hetwe. Nguluwi Mhaza, na Kilistu Yesu mlohozi wa hetwe, wakupe isungu lyawo na kikala goya.


\par }{\SH Mijito ya Tito akula Kilete
\par }
{\PP \VS{5}Nandikuleka Kilete leka uwiche goya zila mbuli nalozing'hali kugongomanywa goya, na kuwahagula wasekulu vilongozi wa chilundo cha wanhu walingukunda Kilistu kuli chila muji kota vyondikulajize.

\VS{6}Sekulu chilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, imlapa yawe munhu yawele hela nongwa, yawele na mdala yumwe hela, na wana wa heye wanguganigwa wawe walingumkunda Kilistu hawalinguzeleka kota wajuvi ama wawele wohambe wahulichize.

\VS{7}Mina kwa vila chilongozi wa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, ndo yalingulola mijito ya Nguluwi, imlapa yawe munhu yawele hela nongwa. Yawe yohambe yedaye na yohambe yazudile himahima na yohambe yagale ujimbi na kitowanga ama maya gehile ga kugana lufufu.

\VS{8}Imgana yawe na nhumbula ya kuwabochela wajenzi na yalingugana mbuli zinojile. Yangumlapa yawe na luhala na yalingudita mbuli kota vyoilinguganigwa na yalingudita galingumnojeza Nguluwi, yelile na yawele na madito ganojile na yalingilongoza yuye.

\VS{9}Imgana yebatilile goya usenga ula wa kukomya kota vyoulingulanguswa. Ndo vyoyoweza kuwakangaza nhumbula wanhu wanji kwa ulanguso ulingukomya ng'hatu na kuziwika hazelu nongwa za wala wohambe wakunde ulanguso awo.


\par }{\PP \VS{10}Mina wabaho wanhu wenji wala walawile kuli chilundo cha Chiyahudi wawele ngumkunda Kilistu, wawele ndo wajuvi, na walinguwajiliza wanji kwa upoka wawo.

\VS{11}Igana kuwang'hanuchila waleche ulonzi wa hewo, kwa vila wanguwifya lukolo lweng'ha kwa kulangusa mbuli zohaziganigwe kulanguswa, wangudita ahyo leka wapegwe sendi.

\VS{12}Na yumwe wa waloli wa hewo, yawele Mkilete, nakalonga, “Wakilete wangulonga udesi mazuwa gose, wafanda kota migongolo jihile, migata na jilingugana kulya lukami!”

\VS{13}Mbuli ayo ndo ya kukomya, na kwa chiwalo acho, uwang'hanuchile ng'hatu leka wawe wemile nzinzili kuli makundo.

\VS{14}Waleche kulutilila kuhulichiza ndano za udesi hela za chiyahudi na malajizo ga chiwunhu galingulawila kwa wanhu walemile kukomya.

\VS{15}Chila chinhu chelile, kwa wanhu welile hali meho ga Nguluwi, ila kuduhu chinhu chelile kwa wanhu wehile na wohambe wamkunde Nguluwi, kwa vila ludali lwa hewo lwa kuhagula ganojile ama gehile gawifigwa.

\VS{16}Wanhu kota awo wangidaya kota wamzela Nguluwi, ila kwa madito gawo wangumbeza. Ndo wanhu wa kuzudiza ng'hatu na wajuvi, hawawele wanojile kuli kudita mbuli yoneche inojile.




\par }\Chap{2}{\SH Ulanguse ulonzi wa kukomya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ila hegwe ikugana kudamla ulanguso wa wakukomya.

\VS{2}Uwalonjele wasekulu kota wanguganigwa wawe woweza kilongoza, wawe na luhala na walinguhulichizwa na wanhu weng'ha na wawe wemile nzinzili kuli makundo gawo na igano na kwimilila.


\par }{\PP \VS{3}Hihila kahi walonjele wadala walalile wawe na madito galingumnojeza Nguluwi na waleche kuwa wasonjelezi ama wopogozi wa ujimbi, ila wanguganigwa kulangusa mbuli zinojile,

\VS{4}leka kuwakanya wahinza waholigwe kuwagana walume wa hewo na wana wawo,

\VS{5}waweze kilongoza na wawe welile mnhumbula, walole goya ng'handa za hewo, na wawele na madito ganojile na wawahulichize walume wa hewo, leka usenga wa Nguluwi uleche kukovuligwa.


\par }{\PP \VS{6}Hihila, wawahimilize wasongolo waweze kilongoza.

\VS{7}Kuli mbuli zeng'ha gwegwe baho kwanguganigwa kuwa na lwila lwa madito ganojile. Na kuli malanguso ga hegwe gawe ga kukomya na galeche kuwa ga mdawalo.

\VS{8}Ulonzi wa hegwe uleche kuwa na wihe woneche leka wang'honyo wa hegwe wone soni, lowowa wahela choneche chihile cha kulonga kwa mbuli ya hetwe.


\par }{\PP \VS{9}Wapogozi wanguganigwa kuwahulichiza wakulu wawo na kuwanojeza kuli mbuli zeng'ha. Waleche kitwanza na hewo,

\VS{10}ama kuhiza vinhu vyawo. Ila wanguganigwa kulajila kota wanoga na wa kukundigwa ng'hatu, leka kwa madito gawo geng'ha, wagadite malanguso ga Nguluwi mlohozi wa hetwe kota gela na ga kunojeza kwa chila nzila.


\par }{\PP \VS{11}Mina isungu lya Nguluwi lilingigala ulohozi kwa wanhu weng'ha, ligubuligwa.

\VS{12}Isungu lya Nguluwi lyangutudita tuleme wihe weng'ha na maya ga isi, tuweze kilongoza, tikale kwa kutanganika na kikala kwa kumhulichiza Nguluwi kuli isi ayi ya sambi,

\VS{13}tuwele tubeteza zuwa lila lya kusangalala ng'hatu lyotulingitumbila, mhela houlawila ukulu wa Nguluwi mkulu na mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu.

\VS{14}Heye nakelavya kwa mbuli ya hetwe leka yatugombole kulawa kuli wihe weng'ha na kutudita tuwe wanhu welile wa heye, wanhu wawelengugana kudita ganojile.


\par }{\PP \VS{15}Lelo ulanguse mbuli azo zeng'ha na utumiye ludali lwako lweng'ha na kuwahimiliza na kuwalonjela welolele walingukuhulichiza hegwe. Munhu yoneche yaleche kukubeza hegwe.




\par }\Chap{3}{\SH Kudita ganojile
\par }
{\PP \VerseOne{1}Muwakumbuse wanhu kuwahulichiza vilongozi wawele na ludali, kuwahulichiza na wadahe kudita mbuli zeng'ha zinojile.

\VS{2}Walonjele waleche kumliga munhu yoneche, ila wekale goya na kihulichiza mazuwa gose, wawe chila mhela waholile kwa chila munhu.

\VS{3}Mina, aho katali hetwe natwali wapoka na wajuvi na twajilile. Natwali wapogozi wa maya na chila mbuli za kugana kinojeza. Natikala mli ukomu wa wihe na fihi, wanhu nawatuzudila natwe natuwazudila.

\VS{4}Ila mhela isungu na igano lyake Nguluwi Mlohozi wa hetwe lougubuligwe,

\VS{5}nakatulohola hetwe. Haiwele kwa mbuli yoneche inojile yotuditile, ila kwa isungu lyake nakatulohola hetwe, kukolela Muhe Yelile yatuditile tuwe wanage wa kupondigwa lwa keli na kumha ukomu unyale kwa kutuhovuga kwa mazi.

\VS{6}Nguluwi nakatugalila Muhe Yelile kwa winji ng'hatu kwa kukolela Yesu Kilistu, Mlohozi wa hetwe,

\VS{7}leka kwa kunoga kwa Nguluwi, tukundigwe kuwa tunojile hali meho gake na kuubochela ukomu wa mazuwa gose wotulingitumbila.

\VS{8}Mbuli ayi ndo ya kukomya.

\par }{\PP Ndangukugana uzibatilile mbuli azi, leka wala wawele ngumkunda Nguluwi welavye wawo kudita ganojile, mbuli azi zinoga na zina utanzi kwa wanhu weng'ha.

\VS{9}Ila wiyuse na kitwanza kwa chipoka na kilewa kwa mbuli ya kuvizela matagwa menji ga lulelo lwa wasekulu. Mbuli azi zahela utanzi woneche ndo ga hihi hela.

\VS{10}Munhu yalingwambuza kibagula umng'hanuchile kwa mwaluko na lwa keli, hamba umleme.

\VS{11}Kuvizela kota munhu yafandile kota ayo kajilila ng'hatu na gehile ga heye gangutawiza kota kawifya.


\par }{\SH Ulonzi wa kugwisa chilasi
\par }
{\PP \VS{12}Londimlajiza kwa hegwe Alitema ama Tukiko, wikangaze kuya aku Nikopoli undole, mina nangana kikala ako mhela wa mbeho.

\VS{13}Wikangaze kumtanza Senasi yawele mlangusa wa malajizo na Apolo leka waweze kwaluka majendo ga hewo, na uwalole kota wana chila chinhu chowalingugana.

\VS{14}Yanguwalapa wanhu wa hetwe welanguse kudita ganojile mhela weng'ha leka wawe na vinhu vyowalingugana kuli ukomu wa hewo, waleche kikala hihi hela.


\par }{\PP \VS{15}Wanhu weng'ha wawele hamwe na heni wanguwalamsani. Uwalamse wang'holozetu kuli makundo.

\par }{\PP Kunoga kwa heye Nguluwi kuwe na hemwe mweng'ha.

\par }