\NormalFont\ShortTitle{Petili}

{\MTB Baluwa ya Keli ya

\par }{\MT Petili

\par }{\IMT Chilongole

\par }{\IP Baluwa ya keli ya Petili yangulonga kota nayandichigwa na mtumigwa Petili ila wasomile wamwe wa lehano, hawalingijesa kota yangukomya. Yangoneka kota kwali na munhu yunji yandiche baluwa ayi honhu ha Petili, yandiche yuye nakamona Yesu nayawelengikala hano muisi na ng'hatu hala loyagaluche kumeho (1:17-18). Wone ndo iwe Petili ndo yandiche baluwa ayi, lelo kowa nakandichila Loma loyang'hali kubagama kuli mhela wa makumi sita na gahano na makumi sita na saba Yesu loyavumbuche. Petili kahi nakaichema ayi baluwa ya keli kwa kuwika mhela loyandiche kulawa yila ya mwaluko. Nakandika baluwa kwa wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu (3:1).

\par }{\IP Petili nakandika baluwa ayi kwa chiwalo cha kuwakangaza nhumbula wanhu walingumkunda Kilistu kwa kikala goya na kuwakanya hewo waleche kuwawinza walangusa wa udesi (2). Nakawakangaza nhumbula hewo kwa kuwazela na kwimilila kwa wala wanhu walingulonga kota Yesu kangukawila kuhiluka. Ila heye nakawalonjela kota Nguluwi halingukawila, ila kangugana chila yumwe yaloholigwe (3:8-9). Achi ndo chiwalo cha kikala kuli ukomu ulingumnojeza Nguluwi (3:14).

\par }{\IOT Gali Mgati

\par }{\IO Petili kangizelesa yuye na kuwalamsa walingusoma (1:1-2).

\par }{\IO Hamba kanguwakumbusa hewo kikala kwa kumnojeza Nguluwi, kwa vila Nguluwi kangutudita hetwe tuwe ahyo (1:3-21).

\par }{\IO Hamba kangulajiza waleche kuwahulichiza walangusa wa udesi na kulonjela choni chowalawila walangusa wa udesi mhela wa kuduma kwa isi (2:1-22).

\par }{\IO Kulawila ahyo, Petili kangugongomanya kwa kuwakangaza mnhumbula weng'ha walingumkunda Kilistu kikala kwa kumnojeza Nguluwi kwa kiwika goya kwa kumbochela Yesu hoyokuya lwa keli (3:1-17).



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Heni Simoni Petili mbele chitumagwa na mtumigwa wa Yesu Kilistu, ndanguwandichila hemwe mpegwe makundo ganojile ng'hatu kota gotupegwe hetwe kwa kukolela kwa kunoga kwa heye Nguluwi na Mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu.


\par }{\PP \VS{2}Ndanguwaganilani mpegwe kunoga kwa Nguluwi na kikala goya metemete kuli kumzela Nguluwi na Yesu Mkulu wa hetwe.


\par }{\SH Mchemigwa na kuhaguligwa na Nguluwi
\par }
{\PP \VS{3}Kwa ludali lwa Nguluwi, katigalila mbuli yeng'ha tulingugana leka tikale kuli ukomu wa kumnojeza heye na kwa kumzela heye yatuchemile tuwe hamwe kuli ukulu na kunoga kwa heye yuye.

\VS{4}Kwa mbuli ayo, katugalila ndolendole ng'hulu na za katogo nazoyalagane, leka kwa ndolendole azo, miyuse ng'hatu na maya gawelenguwifya amu muisi na kuwa na honhu kuli uchinguluwi wa heye.

\VS{5}Kwa chiwalo acho, mikangaze kwa konjeza makundo ga hemwe kwa kunoga ng'hatu na kunoga kwa hemwe kwa uwanzi,

\VS{6}uwanzi wa hemwe kwa kilongoza gwegwe na kwa kilongoza wonjeze kwimilila na kwimilila kwa hemwe kwa kudita galingumnojeza Nguluwi,

\VS{7}kuli mbuli za kudita galingumnojeza Nguluwi, wonjeze igano kwa wayago walingumkunda Kilistu, na menji ga ago, wonjeze igano kwa wanhu weng'ha.

\VS{8}Homuwa na mbuli azo kwa winji, hamuwa wagata ila mowa mnojile ng'hatu kuli kumzela Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu.

\VS{9}Ila munhu yasowile mbuli azo kawa hambe yalole na howeza kona goya na kasemwa kota nakahovugwa gehile ga heye ga katali.


\par }{\PP \VS{10}Ahyo, wang'holozangu, mtatamale ng'hatu kuidita ayo nyhemo ya hemwe yomchemigwe na Nguluwi iwe mbuli ya kukomya kuli ukomu wa hemwe na wone mikale ahyo, hamgwa ng'oo mli gehile.

\VS{11}Mina kwa kudita ahyo, mokundizwa ng'hatu kwinjila kuli undewa wa mazuwa gose wa Mkulu na Mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu.


\par }{\PP \VS{12}Ahyo, ndolutilila kuwakumbusani mazuwa geng'ha mbuli azi, hanga mina mgazela na mwima nzinzili kuli kukomya kumbochela.

\VS{13}Ndangijesa ndo mbuli inojile kwa heni, mhela weng'ha hondikala aha muisi, kuwakangazani nhumbula na kuwakumbusani mbuli azi.

\VS{14}Ndivizela kota ndahabehi kubagama na kuleka lukuli alu lulingubagama kota Mkulu Yesu Kilistu navyoyandonjele hazelu.

\VS{15}Lelo ndochikangaza leka hala hondibagama heni muweze kugakumbuka aga chila mhela.


\par }{\SH Natuwona unoje wa Kilistu
\par }
{\PP \VS{16}Mhela lotuwalanguseni mbuli ya ukulu wa kuya kwa heye Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu, nahatutumbile ndano zisimilwe hela na wanhu. Hetwe natona ukulu wa heye kwa meho ga twetwe baha.

\VS{17}Hetwe natwali baho mhela loyapegwe lutogo na ukulu kulawila kwa Nguluwi Mhaza, mhela lizi naloimuyile kulawila kwa heye yawele ukulu mkulu, ilonga, “Ayu ndo Mwana wa heni ndimganile na yanojezwe na heye.”

\VS{18}Kahi hetwe baha natuhulika lizi ayo kulawila kilanga mhela lotuwele hamwe na heye kuchanya mwa chila chidunda Chelile.


\par }{\PP \VS{19}Kahi, usenga wa waloli wangweneza mbuli ayo, namwe mwangudita goya homibatilila, mina ndo kota lumuli lulingulangaza honhu heng'ha hawele na jiza mbaka zuwa lila hoibwemwenzuka na lumuli lwa nhondwe ya lufuku holangaza mnhumbula za hemwe.

\VS{20}Menji ga ago, ila, mvizele kota kuduhu munhu yoneche yoweza kutang'hula kota vyoyalingugana yuye uloli uwele kuli Maandiko Matakatifu.

\VS{21}Mina kuduhu usenga wa chiuloli ulingulawa kwa kugana munhu, ila hamba wanhu nawalavya uloli navyowalongozwe na Muhe Yelile.




\par }\Chap{2}{\SH Walangusa wa udesi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nahalawila waloli wa udesi hali wanhu, na hihyo du walangusa wa udesi wolawila hali hemwe. Wanhu awo wokwinjiza kwa uviso malanguso ga kwajiliza na hambi kumbela Mkulu yawagombole na kwa nzila ayo wokwambuza baho du kudumigwa kwa hewo.

\VS{2}Kahi wanhu wenji woziwinza azo nzila za hewo za kubasa soni na kwa chiwalo cha hewo wanji woibeza nzila ya kukomya.

\VS{3}Kwa maya ga hewo gehile wowaholela sendi za hemwe kwa kuwalonjelani usenga wa udesi. Ila kwa mhela ulutilile sambi utaguso wa hewo na mina ulavigwa katali, na munhu yalinguwadumya hewo kameho!


\par }{\PP \VS{4}Wone wahilisi wa kilanga nalowaditile gehile, Nguluwi nahawonele isungu, nakawawika kuli magazo kuwele na jiza totolo, wawohigwe wobeteza zuwa yila ya utaguso.

\VS{5}Nguluwi nahaiyonele isungu isi ya aho katali, ila nakegala nhonya ng'hulu ng'hatu, naimemeze mazi tendema mchanya mwa isi yila ya wanhu nawawele wohambe wamhulichize Nguluwi, ila Nuhu nayawadamlile wanhu mbuli za kudita ganojile, heye nakamlohola hamwe na wanhu wanji saba.

\VS{6}Nguluwi nakajitagusa kwa wihe miji ja Sodoma na Gomola, nakajilakaza kwa chiluli mbaka nhimwa, nakajidita jiwe ulajilo wa mbuli ziwafika wanhu wohambe wamhulichize Nguluwi.

\VS{7}Nakamlohola Loti, munhu yatanganiche, yawele yang'ung'ute ng'hatu kwa madito gehile ga wanhu awo waditile gehile.

\VS{8}Lutu nakekala hali wanhu awo na kwa mazuwa menji nhumbula ya heye inojile, nayali igazika ng'hatu naloyahuliche na kugona madito ga hewo gehile.

\VS{9}Ahyo, lelo Mkulu kavizela vila vyoyowalohola kuli majezo wanhu walingumnojeza Nguluwi na vyoyowawika wanhu wohambe wamhulichize Nguluwi kuli magazo mbaka zuwa yila ya utaguso,

\VS{10}ndo wala walinguwinza maya gehile ga lukuli na kubeza ulongozi.

\par }{\PP Walangusa awo wa udesi ndo wajuvi na wawele kidaya, wanguviliga na hawalinguvidumba vilumbigwe vya kuchanya viwele na ukulu.

\VS{11}Ila na awo wahilisi wa kilanga wawele na ludali na mong'ho kusinda walangusa wa udesi, hawowatagusa ne kuwaliga awo hali Mkulu.

\VS{12}Wanhu awo walinguliga choneche chila chohambe wachizele, iwhana na migongolo jisowile nyhala jilinguleligwa na hamba jangibatigwa na kuchinjigwa. Wodumigwa kwa kuwifya kwa hewo wawo,

\VS{13}na wohilusilwa magazo kwa magazo gowambuze. Wangusangalala kugutiza maya ga hewo ga chilukuli na kugala, kahi iwele misi ng'hatu. Awo wanguwadita hemwe mbezigwe na mbaswe soni kuli chilundo cha hemwe mhela howochihanza na hemwe kuli mnvina za hemwe, aku wosangalala kwa nzila za hewo za wihe.

\VS{14}Meho ga hewo gamema maya ga ung'hondwa na ludali lwao lwa kudita gehile halulinguduma. Wanguwalongoza wanhu wawele ng'hochele mbaka kuli midiwa ja gehile. Nhumbula za hewo zizowela kuwa na maya ga lufufu. Wanhu awo wapanjilwa na Nguluwi.

\VS{15}Waileka nzila igoloche, wajilila na kuwinza nzila yoyawinzile Balaamu, mwana wa Baoli yawele yaganile kupegwa lufufu kwa kudita uhadi,

\VS{16}nakang'hanuchilwa kwa chiwalo cha wihe wa heye. Idogowi halilingulonga, nalilonga kwa lizi ya munhu, nalidumya lukwale kwa ayo mloli.


\par }{\PP \VS{17}Walangusa awo wa udesi ndo kota nzasa zikalile, na kota ng'hungugu ilingukundujizwa na chimbunga, honhu howawichilwe kikala ndo honhu hawele na jiza totolo!

\VS{18}Wangulonga ulonzi wa kidaya na hauwele utanganiche na kwa maya ga hewo gehile ga chilukuli kuwahada wala wawele ngwaluka kukunda hihi behi kulawa kwa wanhu walingikala kuli uhadi.

\VS{19}Wangulagana na wanhu wanji kota wowa welejehe, aku wawo baho ndo wapogozi wa wajililo, mina munhu ndo mpogozi wa choneche chila chilingumlongoza.

\VS{20}Wanhu wasulupuche kuli kwajilila kwa isi kwa kumzela Mkulu na Mlohozi wa hetwe Yesu Kilistu, hamba nawakunda kugwilizwa na kulongozwa kahi na kwajilila ako, wowa vibi ng'hatu kusinda aho mwaluko.

\VS{21}Nayahawele kuba kwa hewo wone nahawavizelele ng'oo nzila ayo ya kutanganika, kusinda kuizela na hamba kuileka na kwajiliza mzilo welile nawowabochele.

\VS{22}Yabaho nhelo ilingulonga, Libwa lihiluchilaga goyadechile yuye, na yinji ilingulonga, igubi mina lihovujigwe ligalawataga kahi mli nhope! Ndo vyoili sambi kwa hewo.




\par }\Chap{3}{\SH Zuwa lya kuhiluka kwa Mkulu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wang'holozangu, ayi sambi ndo baluwa ya keli yondiwandichile. Kuli baluwa azo mbili njeza kulilimla majesa ganojile mluhala lwenu kwa kuwakumbusani mbuli azi.

\VS{2}Ndangugana mkumbuche ulonzi ulonjigwe na waloli welile na wula mzilo wa Mkulu na Mlohozi wompegwe na watumigwa wa hemwe.

\VS{3}Tandi ndangugana mvizele kota mazuwa ga kuduma gokuya, wanhu wawele madito ga hewo gangulongozwa na maya ga hewo gehile. Wowaseka kota wanhu wapoka,

\VS{4}na kulonga, “Nakalagana na hetwe kota kokuya! Ndaze, sambi kakohi? Mbuli ndo zizila kulawila wasekulu wa hetwe nalowabagame, vinhu ndo vivila kota naviwele mwaluko wa isi vyoilumbigwe!”

\VS{5}Wanhu awo, kwa kugana kwa hewo hela wangusemwa kota katali Nguluwi nakalonga, nako kilanga na isi nazilumbigwa. Isi nailumbigwa kulawila kuli mazi, naiditikwa kwa mazi.

\VS{6}Na kwa mazi ago, gala mazi nagamemile tendema gaiditile isi ya mhela ula idumigwe.

\VS{7}Ila kilanga na isi za sambi zanguwichigwa kwa ulonzi wuwula wa Nguluwi kwa chiwalo cha kuwifigwa kwa chiluli. Ziwichigwa kwa chiwalo cha zuwa lila iwele wanhu wohambe wamhulichize Nguluwi wotagusigwa na kudumigwa.


\par }{\PP \VS{8}Ila, wang'holozangu, mleche kusemwa chinhu chimwe! Kwa Mkulu zuwa imwe ya kota mihela elufu, na mihela elufu ya kota zuwa imwe.

\VS{9}Mkulu halingukawa kuditila gala goyalagane kota wanhu wanji vyowalingijesa kota kokawila. Ila heye kangwimilila kwa chiwalo cha hemwe, mina, halingugana ne yumwe wa hemwe yajilile, ila kanguwakwega weng'ha wamgalamchile Nguluwi.


\par }{\PP \VS{10}Zuwa lya mkulu yokuya kota mhizi. Zuwa alyo, ulanga wokuka kwa lizi ng'hulu luu! Vinhu vyake vya kilanga vyokwaga havikoneka kahi, nayo isi yokuka hamwe na chila chinhu chiwele mgati mwake.

\VS{11}Lelo kwa vila chila chinhu chowifigwa kota ahyo, ndaze, hemwe mwanguganigwa kuwa wanhu wa nhanzi yachi? Mwanguganigwa kikala mwelile na kumnojeza Nguluwi,

\VS{12}homuibeteza zuwa lila lya Nguluwi na kuidita yuye himahima zuwa iwele kilanga kulakazwa nimwa na kuwifigwa na vinhu vyake vya kilanga vyosungumuligwa kwa ivuche.

\VS{13}Ila hetwe twangikala, kwa kulola kula kulagana kwa heye, twangubeteza kilanga kunyale na isi inyale, iwele imemile kutanganika.


\par }{\PP \VS{14}Ahyo wang'holozangu, homuwa muibeteza zuwa lila, mikangaze kuwa mnojile ng'hatu ne wihe hali Nguluwi, na muwe mchikala goya na heye.

\VS{15}Mwanguganigwa kona kwimilila kwa Mkulu kuwa ndo mhumhu walingupegwa wanhu leka waloholigwe, kota Paoli mng'holozetu yotumganile navyoyawandichile kwa luhala kota navyoyapegwe na Nguluwi.

\VS{16}Ago ndo yalingulonga kuli baluwa za heye zeng'ha hoyosimila mbuli ayo. Zabaho mbuli zinji kuli baluwa za heye zohaziwele ubewe kuzizela, mbuli iwele wanhu wapoka, wohawemile nzinzili, wagagalulaga kota vyowalingugagalusa honhu hanji ha Maandiko Matakatifu. Ahyo wangigalila kudumigwa kwa hewo wawo.


\par }{\PP \VS{17}Ila hemwe, wang'holozangu, mvizela mbuli ayi. Lelo muwe milolela mleche kugaluswa na nongwa za wanhu wehile na kugwa kulawila kuli kwima nzinzili kwa hemwe.

\VS{18}Ila mlutilile kukula kuli kunoga kwa Nguluwi na kuli kumzela Mkulu wa hetwe na mlohozi Yesu Kilistu. Ukulu uwe kwa heye, sambi na mbaka mazuwa gose! Ena.

\par }