\NormalFont\ShortTitle{1 Tesalonike}

{\MTB Baluwa ya Mwaluko ya Paoli kwa wanhu wa

\par }{\MT Tesalonike

\par }{\IMT Chilongole

\par }{\IP Baluwa ya mwaluko kwa Watesalonike nayandichigwa na mtumigwa Paoli (1:1). Hanji yowa ndo baluwa ya mwaluko Paoli yandiche naiwele mli Bibiliya, nayandichigwa kuli mhela wa makumi gahano na umwe Yesu naloyavumbuche. Paoli nayali ako Kolinto loyandiche baluwa ayi kwa chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Tesaloniya, chilundo nachoyaluche kuli majendo ga keli kuli mbuli ya kumkolela mijito Nguluwi (Madito 17:1-10). Yangulonga mli chitabu cha Madito kota chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu, kwali na Wayahudi wamwe na Wagilichi.

\par }{\IP Paoli nahawele na mhumhu ya kikala ako Tesaloniya, mhela loyaluche acho chilundo, ndo mina nakawandichila baluwa ya kuwakangaza nhumbula wanhu walingumkunda Kilistu ako. Baluwa yangusima mbuli nyinji na malanguso menji galinguganigwa kukoleka kwa wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu. Kahi kangulonga kwa ugazi mbuli ya kuhiluka kwa Yesu Kilistu. Hanji wanhu walingumkunda Kilistu ako Tesalonike nawahagana ng'hatu honhu halingusima mbuli ayi ya kuhiluka kwa Kilistu. Paoli nakalonga mbuli ya kuhiluka kwa Yesu Kilistu kota chinhu chiwadita wanhu kikala kwa kumnojeza Nguluwi (5:6-8).

\par }{\IOT Gali Mgati

\par }{\IO Paoli kangwaluka baluwa kwa ulamso na kuta malumbo Nguluwi kwa hewo (1).

\par }{\IO Hamba kangutang'hula madito ga heye na usenga woyegale. Timoteyi (2-3).

\par }{\IO Kahi Paoli kangulavya malajizo kwa weng'ha ndaze vyoilinguganigwa kikala kuli lumuli kwa chiwalo cha kuhiluka kwa Yesu Kilistu (4:1-5:15).

\par }{\IO Paoli kangugomanjiza kwa kuwalamsa wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu na kahi kuwauza kota chila munhu mli chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu kota chila yumwe yasomile baluwa.



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Heni Paoli hamwe na Silivani na Timoteyi, twanguwandichilani hemwe chilundo cha wanhu walingumkunda Kilistu ako Tesalonike, muwele ndo wanhu wa heye Nguluwi Mhaza, na wa Mkulu Yesu Kilistu. Twangukuganilani kunoga kwa Nguluwi na kikala goya.


\par }{\SH Kikala na Makundo ga Watesalonike
\par }
{\PP \VS{2}Twanguta malumbo Nguluwi mazuwa gose kwa chiwalo cha hemwe mweng'ha na kuwakumbukani mazuwa gose kuli kulanda kwa hetwe.

\VS{3}Wala hatulinguleka kukumbuka hali Nguluwi Mhaza wa hetwe, vila vyomlingulajila makundo ga hemwe kwa madito, navyomlinguyila mijito kwa chiwalo cha igano lya hemwe, na twangukumbuka utumbilo wa hemwe vyowimile nzinzili kuli Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu.

\VS{4}Wang'holozangu, tuvizela kota Nguluwi kanguwaganani na kuwahagula muwe wanhu wa heye,

\VS{5}mina mhela wotudamle yila Mbuli Inojile na haiwele kwa mlomo hela, ila kahi kwa mong'ho na kwa Muhe Yelile, tuwele tuvizelele ng'hatu kota usenga awo nawali wa kukomya. Mvizela vila navyotikale hamwe na hemwe, natikala kwa kuwatanza hemwe.

\VS{6}Hemwe mwangutuwinza kota vyotulingudita hetwe, kahi navyoyalingudita Mkulu. Hanga namgazigwa ng'hatu, namuubochela usenga awo kwa usangalalo ulingulawa kwa Muhe Yelile.

\VS{7}Lelo hemwe mwangudita vinojile, na wanhu wamkundile Kilistu wa Makedoniya na Akaya wanguwawinza hemwe.

\VS{8}Mina, kwa kikangaza kwa hemwe usenga wa Mkulu uhulikwa haiwele ako Makedoniya na Akaya hela, ila makundo ga hemwe kwa Nguluwi genela kweng'ha. Kahi hambe tugane konjeza choneche kwa alyo,

\VS{9}kwa vila wanhu awo wangusima vila navyomtubochela hala hotuwajendelani, vila navyomlechile kufugamila jimalukolo na kumgalamchila na kumkolela mijito Nguluwi yawele ngikala na wa kukomya.

\VS{10}Na kahi wangutulonjela, mwangumbeteza Mwanage kulawa kilanga, heye Yesu, yawele yazilipuligwe na Nguluwi na yawele yatulohole kuli kuzudila kwa Nguluwi kulinguya.




\par }\Chap{2}{\SH Mijito ya Paoli ako Tesalonike
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wang'holozangu, mwemwe baho mvizela kota kuwajendela hemwe kwa hela chinhu.

\VS{2}Mvizela kota vyotugazigwe na kulijigwa kula Filipi lotung'hali fika kwa hemwe Tesalonike. Hanga kwali na kitwanza kwinji, Nguluwi wa hetwe nakatudita tuleche kudumba kuwadamlilani Mbuli Inojile.

\VS{3}Mbuli yotulingukangaza kwa hemwe haiwele mbuli ilingitumbila udesi ama majesa gehile na hatuviganile kumhada munhu yoneche.

\VS{4}Ila, mazuwa gose hetwe twangulonga kota vila Nguluwi vyoyalingugana kwa vila nakatona kota toweza na katupa kudamla ayi Mbuli Inojile. Hatulingugana kuwanojeza wanhu ne hado, ila twangugana kumnojeza Nguluwi yawele yavizelele nhumbula za hetwe vyozili mbaka mgati.

\VS{5}Nguluwi ndo mlolezi, kota vyomvizelele, hetwe hatulonjile kwa kuwadedeza leka kuvisa maya ga hetwe gehile ga kugana kupegwa lufufu kwa uviso,

\VS{6}Hatupalile kutogoligwa na wanhu, hanji kulawa kwa hemwe ama kulawa kwa munhu yoneche.

\VS{7}Hetwe tuwele watumigwa wa Kilistu, twahajezile kulanda vinhu vinji kwa hemwe, ila hetwe twali waliholile hali hemwe kota vyoyawele mamo vyoyalinguwalela wanage.

\VS{8}Na tuwagana hemwe ng'hatu natona inoga kuwegalila Mbuli Inojile yotupegwe na Nguluwi, haiwele ahyo hela, ila kahi na ukomu wa hetwe. Kwa vila hemwe ndo wanhu tulinguwagana ng'hatu.


\par }{\PP \VS{9}Wang'holozetu, mwangukumbuka vila vyotukolile mijito na kitunya. Hala hotuwadamlile Mbuli Inojile ya Nguluwi, tukola mijito nemisi na nechilo leka tuleche kumha munhu yoneche mijito ya kutulela.

\VS{10}Hemwe mwanguweza kuwa walolezi, na Nguluwi kahi ka mlolezi, kota madito ga hetwe hali hemwe mlingukunda Kilistu nagali ganojile, galingumnojeza Nguluwi na galihela nongwa.

\VS{11}Mvizela kota hetwe natumditila chila yumwe wa hemwe kota hila mhaza vyoyawele nguwaditila wana wa heye yuye.

\VS{12}Hetwe natuwakanya na tuwakangaza nhumbula na kuwadedeza ng'hatu, leka mikale kota vyoyalingugana Nguluwi yawele nguwachemani muwe hamwe kuli undewa na ukulu wa heye.


\par }{\PP \VS{13}Kahi twanayo mbuli inji ya kuta malumbo Nguluwi, vyotuwagalile usenga wa Nguluwi, hemwe namuuhulika na muubochela. Haiwele kota vila usenga wa munhu, ila kota usenga wa Nguluwi, ndangukomya ndo vyouwele. Mina ulonzi wa Nguluwi ndo ulingukola mijito chila zuwa mgati mwa hemwe mlingukunda.

\VS{14}Wang'holozangu, hemwe namting'hana na mbuli zizila zowating'hane nazo wanhu wa Nguluwi kula Yudeya na vilundo vya wanhu walingumkunda Yesu Kilistu. Hemwe na mgazigwa na wanhu wayenu kota vila hewo navyowagazigwe na wayawo Wayahudi,

\VS{15}nawamkopole Mkulu Yesu na waloli, na watugaza na hetwe natwe. Wanhu awo wangumzudiza Nguluwi, kahi ndo wang'honyo wa chila munhu!

\VS{16}Mbaka nawajeza kutulemeza kuwadamlila wanhu hawawele Wayahudi usenga uzanguwagalila ulohozi, ahyo ndo vyowamemezwe gehile gowaditile mazuwa gose. Ila sambi kuzudila kwa Nguluwi kuwagwila.


\par }{\SH Kugana kuwajendela kahi wanhu wa Tesalonike
\par }
{\PP \VS{17}Wang'holozangu, kileka kwa hemwe na hetwe, kwali kwa mhela udo hela, kahi kileka ako kwali kwa lukuli hela na haiwele chimuhe. Mhela udo hamba, natwali tugana kiwona na hemwe kahi.

\VS{18}Ahyo, natugana kuwajendela kahi. Na heni Paoli, nanjeza kuya kwa hemwe mala nyinji ila Limazoga nalitudita tulemwele kuya.


\par }{\PP \VS{19}Ndaze, hotukwima hali Mkulu Yesu mhela hoyokuya, chipembelo cha kulajila kusumya kwa hetwe chowa choni? Yowa ndo hemwe mwemwe, muwele ndo utumbilo wa hetwe na usangalalo wa hetwe.

\VS{20}Ena, hemwe ndo ukulu na usangalalo wa hetwe!




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Mwiso hatuwezile kwimilila ng'hatu. Lelo natwamula kupona tuliyeng'ha kukula Asene,

\VS{2}na kumlajiza kwa hemwe mng'holozetu Timoteyi, yawele ndo mkola mijito muyetu kwa chiwalo cha Nguluwi kuli kudamla Mbuli Inojile ya Kilistu. Natumlajiza leka yawakangaze nhumbula na kuwakangaza kuli makundo ga hemwe,

\VS{3}leka makundo ga munhu yoneche hali hemwe galeche kutigasika kwa chiwalo cha magazo ago. Hemwe mvizela kota twanguganigwa kupegwa magazo.

\VS{4}Mina nalotuwele hamwe na hemwe, natuwalonjela kota togazigwa, na kota mvizelele, ndo navyoilawile.

\VS{5}Ahyo, na ndemwa kwamilila kahi, ndo mina nandimlajiza Timoteyi kwa hemwe, ndivizele mbuli za makundo ga hemwe. Ileche kuwa hanji mwihe nakawajeza na mijito yeng'ha yotuditile hali hemwe yajilile hela!


\par }{\PP \VS{6}Sambi Timoteyi mina kahiluka, na heye katulonjela mbuli zinojile kwa chiwalo cha makundo na igano lye hemwe. Katulonjela kota mwangutujesela ganojile mazuwa gose, na kota mwangugana kutona hetwe kota hetwe vyotuwele kugana ng'hatu kuwonani.

\VS{7}Lelo wang'holozangu, kwa mbuli ya makundo ga hemwe gatukangaza nhumbula heko, kuli nongwa na magazo ga hetwe geng'ha,

\VS{8}mina sambi twangikala ng'hatu wone hemwe mwangwima nzinzili kuli kilumba na Mkulu.

\VS{9}Sambi toweza kuta malumbo Nguluwi wa hetwe kwa chiwalo cha hemwe. Twanguta malumbo kwa kusangalala kotuwele nako hali heye kwa chiwalo cha hemwe.

\VS{10}Twangulutilila kumlanda Nguluwi nechilo na nemisi kwa nhumbula ya hetwe yeng'ha leka tuwe na mhumu ya kuwonani hemwe meho kwa meho leka tujeze kuwika goya gapunguche kuli makundo ga hemwe.


\par }{\PP \VS{11}Twangumlanda Nguluwi, Mhaza wa hetwe, na Mkulu wa hetwe Yesu, yatuchumulile nzila ya kuya ako kwa hemwe.

\VS{12}Mkulu yawadahize hemwe igano lyenu wonjezeche ng'hatu na kuwagana wanhu weng'ha lukami, kota vila hetwe vyotulinguwagana hemwe.

\VS{13}Ahyo komha ludali mnhumbula za hemwe, namwe mowa mlihela nongwa na mwelile hali Nguluwi na Mhaza wa hetwe mhela wa Mkulu wa hetwe Yesu hoyokuya hamwe na wanhu wa heye weng'ha.




\par }\Chap{4}{\SH Kikala kwa kumnojeza Nguluwi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ahyo, wang'holozangu, milangusa kulawa kwa hetwe vila vyomlinguganigwa kikala leka kumnojeza Nguluwi. Na mkomya, namwali mchikala ahyo. Sambi twangukulandani na kuwalonjelani kwa itagwa lya Mkulu Yesu mdite vinojile kupuluta avyo.

\VS{2}Mina mvizela gala malanguso gotuwapele natuwapa kwa ludali lwa Mkulu Yesu.

\VS{3}Nguluwi kangugana hemwe muwe welile na miyuse ng'hatu na mbuli ya ung'hondwa.

\VS{4}Chila yumwe wa hemwe, kanguganigwa kuvizela kikala goya na mdala wa heye kuli kwela na kutanganika,

\VS{5}na haiwele kwa maya gehile kota wanhu wanji wohambe wamzele Nguluwi.

\VS{6}Lelo wang'holozangu, munhu yoneche yaleche kumditila vibi ama kumhada miyage kwa mbuli ayi. Namina tuwalonjela ago na kuwafundani kota Mkulu kowagaza walingudita mbuli azo.

\VS{7}Nguluwi hatuchemile tikale kuli uhonzolomo, ila tikale kota wanhu welile.

\VS{8}Kwa ahyo lelo, yawele ngubeza malanguso ago hambe yambeze munhu, ila kangumbeza Nguluwi yuye yawele nguwapani Muhe Yelile.


\par }{\PP \VS{9}Kuduhu mbuli ya kuwandichilani chiwalo cha kuwagana wang'holozenu walingumkunda Kilistu. Mwemwe baho mlanguswa na Nguluwi vila vyomlinguganigwa kigana.

\VS{10}Namwali muwaditila ahyo wang'holozenu weng'ha chila honhu kuli Makedoniya. Lelo wang'holozangu, twangukulandani mdite vinojile ng'hatu kupuluta ago.

\VS{11}Mikangaze kikala goya ng'hatu ne kubilima aku na aku, chila yogaila mbuli za heye yuye na yakole mijito kwa moko ga heye yuye kota navyotuwalajize hala hamwande.

\VS{12}Kwa mbuli ayo, mopegwa lutogo kulawila kwa wala hawawele ngumkunda Kilistu na hamuwa na mbuli ya kugana kitumbila wanji kwa gala gomlingugana.


\par }{\SH Kuhiluka kahi kwa Mkulu
\par }
{\PP \VS{13}Wang'holozangu, twangugana mvizele kukomya kwa chiwalo cha wala wabagame, leka mleche kisinza kota wanhu wanji walihela chinhu cha kitumbila.

\VS{14}Hetwe twangukunda kota Yesu nakabagama na kazilipuka, ahyo hetwe twangukunda kota Nguluwi kowegala hamwe na Yesu hoyohiluka, wala weng'ha wabagame wawele womkunda.


\par }{\PP \VS{15}Ali lotulinguwalonjelani ndo ulonzi wa Mkulu, hetwe tulingikala sambi, lotowa tuponile wakomu mhela Mkulu hoyokuya, ndangukomya hatuwalongola wala mina wabagame.

\VS{16}Mina holavigwa ilajizo, lizi lya mhilisi mkulu na lizi lya mhalamhanda ya Nguluwi, na heye Mkulu kodulika hasi kulawilla kilanga. Ndo wala wabagame wawele womkunda Kilistu wozilipuligwa tandi.

\VS{17}Hamba hetwe tuwele wakomu, tuponile, mhela awo tokungajizwa hamwe na hewo kuli ng'hungugu kumting'aniza Mkulu kulanga. Ahyo towa hamwe ng'hatu na Mkulu.

\VS{18}Lelo migane na mikangaze nhumbula kwa ulonzi awu.




\par }\Chap{5}{\SH Miwiche goya kwa kuhiluka kwa Mkulu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wang'holozangu, silinguganigwa kuwandichilani kwa hemwe, mhela na mihela mbuli azi hozilawila.

\VS{2}Mina mwemwe baho mvizela kota zuwa lya Mkulu hoyohiluka baho du kota mhizi vyoyalinguya nechilo.

\VS{3}Wanhu vyowoza ngulonga, “Hekala goya na chila chinhu cha goya.” Ndo kuwifya vyokuwagwililani baho du! Mbuli azo zolawila baho du kota usungu ulingumuyila mdala yalingulela mwana, wala wanhu hawoweza kuibilima.

\VS{4}Ila hemwe, wang'holozangu hamuwele kutitu, na zuwa alyo hailinguganigwa kukuyilani hemwe baho du kota vila muhizi vyoyalinguya.

\VS{5}Hemwe mweng'ha mwa wanhu muwele ngikala kuli lumuli, wanhu wa nemisi. Hetwe hatuwele wanhu wa nechilo ne wala wa kutitu.

\VS{6}Lelo tuleche kuwasa kota wanji, twanguganigwa kikala meho na kilongoza twetwe baha.

\VS{7}Walinguwasa, wanguwasa nechilo, na walingugala, wangugala nechilo.

\VS{8}Ila hetwe twa wanhu wa nemisi na twanguganigwa tuwe tuchilongoza twetwe baha hado. Twanguganigwa kuvala makundo na igano kota nguwo ya kigubika mmambaga, na kitumbila kwa hetwe kwa ulohozi kota kofiya ya lyuma.

\VS{9}Mina Nguluwi hatuhagule leka tusumigwe na kuzudila kwa heye, ila tupegwe ulohozi kukolela Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu,

\VS{10}yula nayabagame kwa chiwalo cha hetwe, leka tikale hamwe na heye, tuwele wakomu ama tubagame hala hoyohiluka.

\VS{11}Ahyo mikangaze nhumbula hemwe kwa hemwe na kitanza kota vyomlingudita sambi.


\par }{\SH Makanyo ga kuduma na ulamso
\par }
{\PP \VS{12}Wang'holozangu, twangukulandani muwahulichize vilongozi wa hemwe, wala walinguwalongoza na kuwakanya kuli ukomu kwa kilumba na Mkulu.

\VS{13}Muwe mtanganiche ng'hatu na kuwalajila igano kwa mbuli ya mijito yowalingukola. Muwe mikala goya hali hemwe.


\par }{\PP \VS{14}Wang'holozangu, twanguwalandani muwakanye wagata, muwakangaze nhumbula wanhu wawele wazunwa na muwatanze wanhu wawele ng'hochele na muwemilile wanhu weng'ha.

\VS{15}Mloleleni munhu yoneche yaleche kumhilusila miyage wihe kwa wanhu wawaditile wihe, ila majesa ga hemwe gawe kiditila ganojile na kuwaditila wanhu weng'ha ganojile.


\par }{\PP \VS{16}Msangalale mazuwa gose,

\VS{17}mumlande Nguluwi chila zuwa,

\VS{18}na tute malumbo kuli chila mbuli. Ago ndo yalingugana Nguluwi kuli ukomu wa hemwe kuli kilumba na Kilistu Yesu.

\VS{19}Mleche kulemeza mijito ya Muhe Yelile,

\VS{20}mleche kubeza usenga ulingulawa kwa Nguluwi.

\VS{21}Ila mjeze chila chinhu na mgakunde gala gawele ganojile,

\VS{22}na mikale kutali na chila chinhu chihile.


\par }{\PP \VS{23}Heye Nguluwi yalingutudita tikale goya, yawahovuje ng'hatu kwa chila nzila na kwamila ukomu wa hemwe weng'ha, uwele ndo muhe na nhumbula na lukuli lwa hemwe, leka moneche mlihela nongwa yoneche mhela wa kuya kwa heye Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu.

\VS{24}Heye yalinguwachema hemwe kodita ahyo, kwa vila ndo wakukundigwa.


\par }{\PP \VS{25}Wang'holozangu, mtulandile kwa Nguluwi na hetwe kahi.


\par }{\PP \VS{26}Muwalamuse wang'holozenu weng'ha kwa igano na kwa kiyamba moko.


\par }{\PP \VS{27}Ndanguwalajizani kwa itagwa lya Mkulu, muwasomele lyandiko ali wanhu weng'ha walingumkunda Kilistu.


\par }{\PP \VS{28}Isungu lya Mkulu wa hetwe Yesu Kilistu liwe na hemwe.

\par }