3
ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ದ್ಯವಾಳೊ ಯೋಹಾನನೆ ಬೋಲಿವತಾಳ್ಯೋತೆ
(ಮತ್ತಾಯ 3:1-12; ಮಾರ್ಕ 1:1-18; ಯೋಹಾನ 1:19-28)
1 ತಿಬೇರಿಯಸ್ ಕೈಸರ್* ಅದಿಕಾರ್ ಚ಼ಲಾವ್‍ ಕರ್ತೊಥೋತೆ ಪಂಧ್ರಾನೆ ವರಖ್ಹ್‌ಮ, ಪೊಂತ್ಯ ಪಿಲಾತ ಯೂದಾಯ ತಬರ್‌ಖಾನೊ ರಾಜ್ಯಪಾಲ್ ಹುಯಿರ‍್ಹೋಥೊ, ಹೆರೋದ ಗಲಿಲಾಯ ತಬರ್‌ಖಾನ ಚ಼ಲಾವವಾಳೊ ಹುಯಿರೋಥೊ ಅಜು಼ ಇನೊ ನ್ಹಾನೊ ಭೈ ಫಿಲಿಪ್ಪ ಇತುರಾಯ ಅಜು಼ ತ್ರಕೋನಿತಿ ಕರಿ ಮುಲಕ್ನ ಚ಼ಲಾವ್‍ಕರ್ತೋಥೊ. ಲೂಸನ್ಯ ಅಬಿಲೇನೆ ಮುಲಕ್ನ ಚ಼ಲಾವ್‍ಕರ್ತೊಥೋತೆ ವಖ್ಹತ್‌ಮ, 2 ಅನ್ನ ಅಜು಼ ಕಾಯಫ ಮಹಾಯಾಜಕ ಹುಯಿರ‍್ಹೊಥೋತೆ ಹಗಾಮ್ಮ, ಜಕರೀಯಾನೊ ಛಿಯ್ಯೊ ಯೋಹಾನ ಉಜ್ಜಾ಼ಡಿ ಝ಼ಗೋಮ ದೇವ್ನಿ ವಚನ್‍ ಬೋಲಾಯು. 3 ಇನೆ ಯೊರ್ದನ್‌ ನದ್ದಿನು ಅಶ್‌ಪಿಶ್‍ ಥೂತೆ ಖ್ಹಾರ ತಬರ್‌ಖಾಮ ಜೈ಼ನ್ ಅದ್ಮಿವೋನ “ತುಮೆ ಪಾಪ್‌ ಕರಾನು ಮ್ಹೇಲಿನ್, ದೇವ್‌ಭಣಿ ಫರೊ ಅಜು಼ ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ಲೇವೊ, ತದೆ ದೇವ್ ತುಮಾರು ಪಾಪ್ ಮಾಪ್‌ ಕರ್ಶೆ” ಕರಿ ಬೋಲ್ತೊನಿಕ್‌ಳ್ಯೊ.
4 ಆ ಖ್ಹಾರು ಯೆಶಾಯ ಕರಿ ಪ್ರವಾದಿನ ದಪ್ತರ್‌ಮ ಲೀಖೈರ‍್ಹೂತೆ ಇಮ್ಮಸ್ ಚಾ಼ಲ್ಯು:
ಯೋ ಶಾತ್‌ಕತೊ, ಏಕ್‌ ಜ಼ಣಾನಿ ಅವಾಜ಼್ ಉಜ್ಜಾ಼ಡಿ ಝ಼ಗೋಮ ಅಮ್ ಚಿಕ್ರುಕರಾಸ್:
‘ಪ್ರಭುನಿ ವಾಟ್ನ ಖ್ಹವಾರೊ,
ಇನಿ ವಾಟ್ನ ಖ್ಹೂದು ಕರೊ.
5 ಹರೇಕ್ ಖಾಡೊಗುಂಟೊ ಮೂಚೈ಼ಜಾ಼ಶೆ,
ಹರೇಕ್ ಪಹಾಡ್-ಪರ್ಭತ್ ಶದ್ದರ್ ಹುಯಿಜಾ಼ಶೆ,
ಬಿಂಗೊ ಮಾರಗ್ ಅಖ್ಖು ಖ್ಹತ್ತಡ್‍ ಉಶೆ,
ಖಡ್‌ದೊಂಗ್‌ಡು† ವಾಟ್‌ಖ್ಹಾರು ಶದ್ದರ್ ಉಶೆ,
6 ತಮಾಮ್‌ ‡ಅದ್ಮಿ ದೇವ್ನಿ ರಕ್ಷಣೆನ§ ದೇಕ್‌ಶೆ” ಕರಿ ಯೋ ಅವಾಜ಼್ ಹುಯಿರ‍್ಹೂಸ್.
7 ಅದ್ಮಿನಿ ಝೂ಼ಂಡೆಖ್ಹಾರು ಯೋಹಾನ್ನ ಹಾತೇಥಿ ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ಕರೈಲ್ಯವಾನಟೇಕೆ ಆಯು. ತದೆ ಯೋಹಾನನೆ ಇವ್ಣುನ, “ಅಲಾ ಖ್ಹಾಪ್‌ನಿ ಪಿಳ್ಗಿವಾಳವೊ! ಖ್ಹಾಮ್ಣೆ ಉಳ್ಯಾವತೆ ದೇವ್ನ ಇರಾದೇಥಿ* ಛು಼ಕಿಜಾ಼ವಾನಿಮತ್, ತುಮುನ ಝೇತಾಯುತೆ ಕೋಣ್? 8 ತುಮೆ ತುಮಾರು ಪಾಪ್‌ಖ್ಹಾರು ಮ್ಹೇಲಿನ್ ದೇವ್ ಭಣಿ ಫರಿಗಯ ಉಶೇತೊ, ಇನ ಬರಾಬರ್‌ಥಿ ಚಾ಼ಲ್‌ಮ ವತಾಳೊ. ಅಜು಼ ಹಮೆ ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ನಿ ಪಿಳ್ಗಿವಾಳ ಕರಿ ತುಮಾರು ತುಮೇಸ್ ಬಡೈ ನಕೊ ಮಾರಿಲೆವೊ. ಮೇ ಬೋಲುಸ್ಕಿ, ದೇವ್‌ ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ನಖ್ಹಾಜೆ ಆ ಬಂಡೇವ್‌ಥಿಬಿ ಲಡ್ಕಾವ್ನ ಉಬ್‍ಜಾ಼ವ್‍ಶೆ ಕರಿ ತುಮೂನ ಬೋಲುಸ್ 9 ಹಮ್ಕೇಸ್ ಕತ್ರಾನಟೇಕೆ ಝಾ಼ಡಾವ್‍ನಿ ಜ಼ಡ್‌ಪರ್‌ ಕುರ‍್ಹಾಡಿ ಮ್ಹೇಲೈರ‍್ಹಿಸ್. ಅಛ್ಛು಼ ಪಂಡು ದೇಯಿಕೊಂತೆ ಹರೇಕ್ ಝಾ಼ಡಾವ್‌ನ ಕತ್ರಿನ್‌ ಆಗ್‌ಮ ನಾಕ್‌ಶೆ” ಕರಿ ಬೋಲ್ಯೊ.
10 ತದೆ ಯೋ ಅದ್ಮಿಖ್ಹಾರು, “ಇಮ್‌ ಕತೊ, ಹಮೆ ಶಾತ್ ಕರ‍್ನು?” ಕರಿ ಪುಛಾ಼ಯು.
11 ತದೆ ಯೋಹಾನನೆ, “ತುಮಾರಾಮ ಕಿನಾಕನ ಬೇ ಕುಡ್‌ತಾ ಛಾ಼ಕಿ ಇವ್ಣೆ, ಕೊಯ್ನಿತೆ ಅದ್ಮಿನ ದ್ಯವಾದೆ; ಖಾಣು ರ‍್ಹವಾಳು ವಾಟಪಾಡಿ ದೇವ್ಣು” ಕರಿ ಜವಾಬ್‌ ದಿದೊ.
12 ಶುಂಕ ವಶೂಲ್ ಕರಾವಾಳು ಥೋಡು ಜ಼ಣು ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ಕರಿಲೇವ್ಣುಕರಿ ಆಯಿನ್, “ಗುರು, ಹಮೆ ಶಾತ್‌ ಕರ‍್ನು?” ಕರಿ ಇನ ಪುಛಾ಼ಯು.
13 ತದೆ ಯೋಹಾನನೆ ಇವ್ಣುನ, “ತುಮೂನ ಬೋಲಿರಾಖ್ಯುತೆ ಇನೇಥಿ ಜಾ಼ಖ್ಹತ್, ತುಮೆ ವಶೂಲ್ ನಕೊ ಕರೊ” ಕರಿ ಬೋಲ್ಯೊ.
14 ತದೆ ಥೋಡು ಜ಼ಣು ಶಿಪಾಯಿಖ್ಹಾರುಬಿ ಆಯಿನ್, “ಹಮೆ ಶಾತ್‌ ಕರ‍್ನು?” ಕರಿ ಬೋಲಾಖ್ಹತರ್,
ಇನೆ, “ಕಿನಾಪರ್‌ಬಿ ಜು಼ಲಮ್ಜ಼ಸ್ತಿ ಕರಿನ್ ಪೈಶಾ ಛಿನಾವಾನು ರ‍್ಹವೊ, ಕಿನಾಪರ್‌ಬಿ ಜ್ಹೂ಼ಟು ಇಂಜಾ಼ಮ್ ಲಗಾಡನು ರ‍್ಹವೊ ನಕೊ ಕರೊ. ತುಮೂನ ಮಳಾತೆ ಶಂಬ್‌ಳಾಮ ಖ್ಹುಶೀಥಿ ರ‍್ಹವೊ” ಕರಿ ಬೋಲ್ಯೊ.
15 ಅಮ್ ರ‍್ಹಾವಾನಿ ವಖ್ಹತ್‌ಮ, ಇಸ್ರಾಯೇಲ್‌ನು ಅದ್ಮಿಖ್ಹಾರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಆವ್‍ಶೆಕರಿ ಜ಼ಪೀರ‍್ಹೂಥೂತೆ ಇನಖ್ಹಾಜೆ, ಯೋಹಾನ್ನಿ ಬಾರೇಮ ಆಶ್ಚರ್ಯಖೈನ್, “ಆಸ್ ಕ್ರಿಸ್ತ ಹುಯಿರ‍್ಹೋಸ್ಕಿ ಶುಕಿ” ಕರಿ ಇವ್ಣ ಮನ್‌ಮ ಖ್ಹಯಾಲ್ ಕರ್ಲಿದು. 16 ತದೆ ಯೋಹಾನನೆ ಇವ್ಣುನ, “ಮೇತೊ ತುಮೂನ ಪಾಣಿಥಿ ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ದೆವ್‍ಕರೂಸ್; ಕತೋಬಿ ಮಾರೇಥಿಬಿ ಶಕತ್‌ವಾಳೊ ವಳ್ಯಾವಸ್, ಇನಿ ಖೋಖ್ಹ್‌ಡಾನಿ ಡೋರಿ ಛೋ಼ಡಾನಾಬಿ ಮೇ ಲ್ಹಾಯೇಕ್‍ಕೊಯ್ನಿ. ಯೋ ತುಮೂನ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮಥಿಬಿ ಅಗ್‌ಥೀಬಿ ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ದಿಶೆ. 17 ಇನ ಹಾತ್‌ಮ ಖ್ಹುಪ್‌ಡು ಧರಿರಾಖ್ಯೋಸ್‌, ಇನ ಖಳಾಮಾನು ಘವ್‌ನಿ ರಾಶ್‌ನ ತೂರಿನ್‌, ಅಛ಼್ಛ ಕರೀನ್, ಘವ್‌ನ ಕಣ್ಗಿಮ ಭರಿಲಿಶೆ, ಕತೋಬಿ ಪೊಟ್ಟಾನ ಉಝಾ಼ವಕೊಂತೆ ಆಗ್‌ಮ ಬಾಳಿನಾಕ್‌ಷೆ” ಕರಿ ಜವಾಬ್‌ ದಿದೊ.
18 ಯೋಹಾನನೆ ಬಿಜೂ಼ಬಿ ಘಣಿ ತರಿಕಾಥಿ ಅದ್ಮಿ ಖ್ಹಾರಾನ ಅಛ್ಛಿ ಖಬರ್‌ನ ಬೋಲಿದೇತೊಹುಯಿನ್‌, ತುಮಾರಿ ಸೋಚ್ನ† ಬದ್‌ಲೈಲೇವ್ಣು ಕರಿ ಇವ್ಣುನ ಖ್ಹಮ್‌ಜಾ಼ಡ್‌ತೊಥೊ. 19 ರಾಜ್ಯಪಾಲ್ ಹುಯಿರ‍್ಹೋತೆ ಹೆರೋದನೆ ಇನಿ ಭೈನಿ ಬಾವಣ್‍ ಹುಯಿರ‍್ಹೀತೆ ಹೆರೋದ್ಯನ ಕರಿಲಿದೊಥೋತೆ ಅಜು಼ ಇನೆ ಕರ‍್ಯೊಥೋತೆ ಬಿಜಾ಼ಖ್ಹಾರ ಖರಾಬ್ ಕಾಮ್ನಟೇಕೆ ಯೋಹಾನನೆ ಇನ ಬರಾಬರ್‌ಥಿ ಗುರ್‌ಕಾಯೊ. 20 ಇನಖ್ಹಾಜೆ ಹೆರೋದನೆ ಯೋಹಾನ್ನ ಧರೈನ್ ಜೇಲ್‌ಮ ಕೋಂಡಿ ಘಲಾಯೊ, ಅನೇಥಿ ಇನು ಖರಾಬ್ ಕಾಮ್ ಬಿಜೂ಼ಬಿ ಜಾ಼ಖ್ಹತ್ ಹುಯು.
ಯೇಸು ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ಕರೈಲಿದೋತೆ
(ಮತ್ತಾಯ 3:13-17; ಮಾರ್ಕ 1:9-11; ಯೋಹಾನ 1:32-34)
21 ಅದ್ಮಿಖ್ಹಾರು ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ಕರೈಲ್ಯವಾನ ಬಾದ್‌ಮ, ಯೇಸುಬಿ ಬ್ಯಾಪ್ತಿಸ್ಮ ಕರೈಲಿದೊ. ಯೋ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಕರುಕರಾನಿ ವಖ್ಹತ್‌ಮ, ಸೊರ್ಗ ನಿಕ್‌ಳ್ಯು, 22 ಅಜು಼ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮ ಶರೀರ್‌ನಿ ರೂಪ್‍ಹುಯಿನ್ ಪರ‍್ಯಾವಾನಿಘೋಣಿ ಇನಾಪರ್‌ ಉತ್‌ರ‍್ಯು. ತದೆ ಪರಲೋಕ್‌ಮಾಥು, “ತೂ ಮಾರೊ ಲಾಡ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ತಾರೇಥಿ ಮೇ ಘಣು ಖ್ಹುಶಿ ಛೂ಼” ಕರಿ ಏಕ್‌ ಆವಾಜ಼್ ಆಯು.
ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನಿ ಗುರುಗುರಬ್‍ಲ್ಯಾನಿ ಪಟ್ಟಿ
(ಮತ್ತಾಯ 1:1-17)
23 ಯೇಸು ಸೇವೆ ಕರಾನ ಶುರುಕರ‍್ಯೊತೆ ತದೆ, ಯೋ ಡೋಡಿಖ್ಹ್‌ ವರಖ್ಹ್‌ನೊ ಥೊ. ಅದ್ಮಿನ ಡೋಳಾಮ ಯೇಸು ಯೋಸೇಫನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೋಸೇಫ ಹೇಲಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 24 ಹೇಲಿ ಮತ್ಥಾತನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮತ್ಥಾತಿ ಲೇವಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಲೇವಿ ಮೆಲ್ಕಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮೆಲ್ಕಿ ಯನ್ನಾಯನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯನ್ನಾಯ ಯೋಸೇಫನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 25 ಯೋಸೇಫ ಮತ್ತಥಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮತ್ತಥಿ ಆಮೋಸನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಆಮೋಸ ನಹೂಮನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ನಹೂಮ ಎಸ್ಲಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಎಸ್ಲಿ ನಗ್ಗಾಯನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 26 ನಗ್ಗಾಯ ಮಹಾಥನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮಹಾಥ ಮತ್ತಾಥಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮತ್ತಾಥಿಯ ಶಿಮಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಶಿಮಿ ಯೋಸೇಖನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೋಸೇಖ ಯೂದಾನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 27 ಯೂದ ಯೋಹಾನನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೋಹಾನ ರೇಸನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ರೇಸ್‍ ಜೆರುಬ್ಬಾಬೇಲ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಜೆರುಬ್ಬಾಬೇಲ್‌ ಸಲಾಥಿಯೇಲ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಸಲಾಥಿಯೇಲ್ ನೇರಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 28 ನೇರಿ ಮೆಲ್ಕಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮೆಲ್ಕಿ ಅದ್ದಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ. ಅದ್ದಿ ಕೋಸಾಮನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಕೋಸಾಮ ಎಲ್ಮದಾಮನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಎಲ್ಮದಾಮ ಏರ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 29 ಏರ್‌ ಯೆಹೋಶುವನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೆಹೋಶುವ ಎಲಿಯೇಜರನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಎಲಿಯೇಜರ್ ಯೋರೈಮನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೋರೈಮನ್‌ ಮತ್ತಾತಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮತ್ತಾತಿ ಲೇವಿನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 30 ಲೇವಿ ಸಿಮೆಯೋನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಸಿಮಿಯೋನ್ ಯೂದಾನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೂದ ಯೋಸೇಫ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೋಸೇಫ ಯೋನಾಮ್‍ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೋನಾಮ್ ಎಲಿಯಕೀಮ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 31 ಎಲಿಯಕೀಮ್‌ ಮೆಲೆಯಾನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮೆಲೆಯಾನ್ ಮೆನ್ನಾನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮೆನ್ನಾನ್‌ ಮತ್ತಾಥನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮತ್ತಾಥ ನಾತಾನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ನಾತಾನ್ ದಾವೀದನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 32 ದಾವೀದ ಇಷಯನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಇಷಯ ಓಬೇದನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಓಬೇದ್‌ ಬೋವಜನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಬೋವಜ ಸಲ್ಮೋನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಸಲ್ಮೋನ್‌ ನಹಸ್ಸೋನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 33 ನಹಸ್ಸೋನ ಅಮ್ಮಿನಾದಾಬನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಅಮ್ಮಿನಾದಾಬ ಅದ್ಮಿನ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಅದ್ಮಿನ್‌ ಅರ್‌ನೈನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಅರ್‌ನೈನ್‌ ಎಸ್ರೋನ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಎಸ್ರೋನ್‌ ಪೆರೆಸನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಪೆರೆಸ ಯೂದಾನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 34 ಯೂದ ಯಾಕೋಬನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯಾಕೋಬ ಇಸಾಕನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಇಸಾಕ್ ಅಬ್ರಹಾಮನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ ತೆರಹನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ತೆರಹ ನಾಹೋರನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 35 ನಾಹೋರ ಸೆರೂಗನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಸೆರೂಗ ರೆಗೂವನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ರೆಗೂವ ಪೆಲೆಗನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಪೆಲೆಗ ಹೆಬೇರನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಹೆಬೇರ ಸಾಲನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 36 ಸಾಲ ಕಾಯಿನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಕಾಯಿನ್ ಅರ್‌ಫಾಕ್ಷದನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಅರ್‌ಫಾಕ್ಷದನ್‌ ಶೇಮ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಶೇಮ್‍ ನೋಹಾನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ನೋಹ ಲಾಮೆಕನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 37 ಲಾಮೆಕ ಮತೂಷಲನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮತೂಷಲ ಹನೋಕನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಹನೋಕ ಯೆರೆದ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಯೆರೆದ್ ಮಹಲಲೇಲ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಮಹಲಲೇಲ್ ಕಾಯಿನ್ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, 38 ಕಾಯಿನ ಎನೋಷನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಎನೋಷ ಸೇತನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಸೇತ್‌ ಆದಾಮನೊ ಛಿಯ್ಯೊ, ಅದಾಮ್‌ ದೇವ್‌ನೊ ಛಿಯ್ಯೊ.
* 3:1 ಚಕರ್‌ವರ್ತಿ † 3:5 ವಾಕೊಚೂ಼ಕೊ ಮಾರಗ್ ‡ 3:6 ಜ಼ಮೀನ್‌ಪರ್ ಛಾ಼ತೆ ಖ್ಹಾರುಸ್ ಕರಿ ಮತ್‌ಲಬ್. § 3:6 ರಕ್ಷಣೆ ಕತೊ-ಬಚಾ಼ಡಾನಿ ತರೀಕ ಕರಿ ಮತ್‌ಲಬ್. * 3:7 ಕತೊ ದೇವ್ನಿ ದಂಡ್‌ಥಿ ಕರಿ. † 3:18 ಕತೊ ಜಿ಼ಂದ್‌ಗೀನ, ಜಿವಾನಿ ತರಿಕಾನ ಕರಿ ಮತ್‌ಲಬ್.