24
Miskinlik we jinayet
1 — Némishqa Hemmige Qadir soraq künlirini békitmeydu?
Némishqa Uni tonughanlar Uning shu künlirini bikardin-bikar kütidu?
2 Mana, ademler pasil qilin’ghan tashlarni yötkiwétidu;
Ular zorawanliq bilen bashqilarning padilirini bulap-talap özliri ochuq-ashkara baqidu; ◼ ◘
3 Ular yétim-yésirlarning éshikini bulap heydep kétidu;
Ular tul xotunning kalisini képillik üchün éliwalidu. ◼
4 Ular miskinlerni yoldin néri ittiriwétidu;
Shuning bilen zémindiki ézilgenlerning hemmisi möküshüwalidu. ◘
5 Mana, ular desht-bayawanlardiki yawayi ésheklerdek,
Tang seherde olja izdesh «xizmiti»ge chiqidu;
Janggal ular we ularning baliliri üchün yémeklik teminleydu. ◼
6 Ular yamanning kaliliri üchün dalada ot-chöp oridu,
Uning üchün ashqan-tashqan üzümlirini téridu; ◼
7 Ular kéchini kiyimsiz yalang ötküzidu,
Soghuqta bolsa yépin’ghudek kiyimi yoqtur.
8 Ular taghqa yaghqan yamghurlar bilen süzme bolup kétidu,
Panahsizliqidin tashni quchaqlishidu.
9 Ademler atisiz balilarni emchektin bulap kétidu,
Ular miskinlerdin bowaqlarni képillikke alidu. ◼
10 Miskinler bolsa kiyimsiz, yéling ötidu,
Bashqilar üchün bughday baghlirini kötürsimu, yenila ach qalidu; ◘
11 Ular bashqilarning öyide zeytunlarni cheylep yagh chiqarghan bolsimu,
Hoylilirida sharab kölchikini cheyligen bolsimu,
Yenila ussuzluqta qalidu. ◘
12 Sheherdin ademlerning ah-zarliri chiqip turidu,
Qilich yégenlerning janliri nale-peryad kötüridu;
Biraq Tengri héchkimning iplasliqini eyiblimeydu. ◼
13 — Nurgha qarshi isyan kötüridighanlarmu bar;
Ular nurning yollirini bilmeydu,
Uning teriqiliride turmaydu.
14 Qatil tang nuri kélishi bilen ornidin turup,
Kembegheller we miskinlerni öltüridu;
Kéchide u oghridek yüridu. ◼ ◘
15 Zinaxormu «Méni héch köz körmeydu» dep zawal waqtini kütidu,
Bashqilar méni tonumisun dep ayalning chümbilini yüzige tartiwalidu. ◘
16 Qarangghuluqta oghrilar öyning tamlirini kolap téshidu;
Kündüzde ular özlirini öz öyige qamap qoyidu;
Ular nurni tonumaydu. ◘
17 Ular üchün tang seher ölüm sayisidek tuyulidu;
Ular qap-qarangghuluqning wehimilirini dost tutidu. ◼
18 Ular sularning yüzidiki köpüklerdek yoqap ketsun!
Ularning yer-zémindiki nésiwisi lenet qilin’ghanki,
Shunga ulardin héchkim üzümzarliqqa yene mangmisun! ◼
19 Qurghaqchiliq hem tomuz issiq qar sulirinimu yep tügitidu;
Tehtisaramu oxshashla gunah qilghanlarni yep tügetsun!
20 Uni, tughqan anisimu untusun!
Qurt shölgeylirini éqitip uni yésun!
Eske héch élinmisun!
Shuning bilen heqqaniysizliq derextek késilsun! ◼
21 U balisi yoq tughmaslardin olja alidu,
U tul xotunlarghimu héch shepqet körsetmeydu.
22 Biraq Xuda Öz qudriti bilen mundaq küch-hoquqi barlarning künini uzartidu;
Ular hetta hayatidin ümidsizlensimu qaytidin ornidin turidu. ◼
23 Xuda yenila ularni amanliqta muqimlashturidu,
Shunga ular xatirjem bolidu;
U ularning yollirini közde tutqan emesmu? ◼
24 Ularning mertiwisi birdemlik östürülidu,
Andin ular yoq bolidu;
Ular ongda qaldurulidu, andin bashqa ademlerge oxshashla yighip élip kétilidu;
Ular peqetla pishqan serxil bughday bashaqliridek késilip kétidu. ◼
25 Bu ishlar mundaq bolmisa, qéni kim méni yalghanchi dep ispatliyalaydu.
Méning geplirimni kim quruq gep déyeleydu?».
◼ 24:2 «Mana, ademler pasil qilin’ghan tashlarni yötkiwétidu» — mushu bab 1-12-ayettiki «ademler» belkim chöl-bayawanda turuwatqan miskin jinayetchilerni körsitidu (bolupmu 5-12-ayetlerni körüng). «...tashlarni yötkiwétidu» — yaki «tashlarni yötkep kétidu». ◘ 24:2 Qan. 19:14; 27:17; Pend. 22:28; 23:10 ◼ 24:3 «Ular tul xotunning kalisini képillik üchün éliwalidu» — bu kalisi belkim hem süt üchün hem yer heydesh üchünmu ishlitilidu. ◘ 24:4 Pend. 28:28 ◼ 24:5 «...ular desht-bayawanlardiki yawayi ésheklerdek,...» — bu yaman ademler sheher-yézilardin heydiwétilgen bolup, desht-bayawanda jan béqishtin bashqa amali yoq idi. ◼ 24:6 «Ular yamanning kaliliri üchün dalada ot-chöp oridu, uning üchün ashqan-tashqan üzümlirini téridu» — roshenki, yer igisi bolghan mushu rezil adem bu «chüprendiler»ge öz ashliq hosulini élishta yaki üzüm hosulini üzüshte héch ishenmeydu. ◼ 24:9 «Ular miskinlerdin bowaqlarni képillikke alidu» — yaki «Ular miskinlerdin képillik alidu». ◘ 24:10 Law. 19:13 ◘ 24:11 Qan. 25:4; Yaq. 5:4 ◼ 24:12 «... Biraq Tengri héchkimning iplasliqini eyiblimeydu» — kéyin Ayup bu sözidin hem mushuninggha oxshash bashqa sözliridin towa qilip: «Nesihetni tuturuqisiz sözler bilen xireleshtürgen kim?» dep sözidin yanidu (42-bab). Biraq bu babtiki 1-12-ayetlerdin roshen chüshinimizki, u mundaq kishilerning, hetta uningdin yiraq turghan ézilgüchilerning ehwaligha ichini aghritip köngül böletti. ◼ 24:14 «Qatil tang nuri kélishi bilen ornidin turup, kembegheller we miskinlerni öltüridu» — belkim tang seherdiki ghuwaliqtin hem kishining bixestelikidin paydilinip yoshurun zerbe qilip bulap-talaydu. ◘ 24:14 Zeb. 10:8, 9 ◘ 24:15 Zeb. 10:10-11; Pend. 7:8, 9 ◘ 24:16 Ayup 38:15; Yuh. 3:20 ◼ 24:17 «Ular üchün tang seher ölüm sayisidek tuyulidu» — yaki «Tang seher ular üchün qap-qarangghuluq bolidu». ◼ 24:18 «Ular sularning yüzidiki köpüklerdek yoqap ketsun!» — 18-20-ayetlerdiki péillarni buyruq sheklide yaki kelgüsi zaman sheklide terjime qilishqa bolidu. Shunga -18-20-ayetlerning bashqa birxil terjimisi: «Ular sularning yüzidiki köpüklerdek yoqap kétidu; ularning yer-zémindiki nésiwisi lenet qilin’ghan, shuning bilen ulardin héchkim üzümzarliqqa yene mangmaydu... qatarliq» bolidu. Biraq biz terjimimizni aldi-keynidiki ayetlerge maslashturup alduq. ◼ 24:20 «Qurt shölgeylirini éqitip uni yésun!» — yaki: «Qurt uning jorisi bolsun!». ◼ 24:22 «...Ular hetta hayatidin ümidsizlensimu qaytidin ornidin turidu» — bu ayettiki esli tékistni chüshinish sel tes. Bashqa xil terjimiliri uchrishi mumkin. ◼ 24:23 «U ularning yollirini közde tutqan emesmu?» — Ayup mushu yerde Xudaning yamanlarning yollirini közde tutqini bilen ularni alahide jazalimaydighanliqini, belki ularni adettikidek ölüm künige saqlaydighanliqini körsetmekchi bolushi mumkin. ◼ 24:24 «Ular , yeni yamanlar peqetla pishqan serxil bughday bashaqliridek késilip kétidu» — Ayup yenila, yamanlarning héch jazalanmay hayatning peyzini sürüp andin pishqan serxil bughdaydek héch azablanmay bu dunyadin kétidighanliqini körsetse kérek.