5
Üzümzar naxshisi
1 Men öz söygen yarimgha,
Méning söyümlüküm üchün öz üzümzari toghruluq bir küy éytip bérey;
Söyümlükümning munbet bir döng üstide üzümzari bar idi; ◼
2 U hemme yérini kolap tashlarni élip tashlidi,
Eng ésil üzüm téli tikti;
U üzümzar otturisigha közitish munari saldi,
Üzümzar ichidimu sharap kölchiki qazdi,
Andin üzümdin yaxshi hosul kütti;
Biraq buning ornigha, üzümzar achchiq üzümlernila berdi. ◼
3 Qéni, i Yérusalémdikiler we Yehudaning ademliri,
Men bilen üzümzarimning otturisidin höküm chiqiringlar!
4 Méning üzümzarimda qilghudek yene néme ishim qaldi?
Yaxshi üzümlerni kütkinimde,
Némishqa peqet achchiq üzümnila chiqirip berdi? ◘
5 Emdi hazir Öz üzümzarimni néme qilidighinimni silerge éytip bérey: —
Uning chitlaqlirini élip tashlaymen, u yutuwétilidu;
Uning tamlirini chéqip ghulitimen, u cheylinidu. ◼ ◘
6 Men uni chöllükke aylandurimen;
Héchkim uni chatap-putap, perwish qilmaydu;
Jighanlar we tikenler uningda ösüp chiqidu;
Bulutlargha uning üstige héch yamghur yaghdurmanglar dep buyruymen.
7 Chünki samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigarning üzümzari — Israil jemeti,
Uning xushalliqi bolghan ösümlük bolsa — Yehudadikilerdur;
U adalet méwisini kütken,
Biraq mana emdi zulum kördi;
Heqqaniyliqni kütken,
Biraq mana emdi nale-peryad boldi! ◼ ◘
8 Xeqlerge héch orun qaldurmay öyni-öyge, étizni-étizgha ulighanlargha way!
Özünglarni yalghuz zéminda qaldurmaqchimusiler? ◘
9 Samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigar méning quliqimgha mundaq dédi: —
«Köpligen öyler,
Derweqe heywetlik, heshemetlik öyler ademzatsiz, xarab bolidu.
10 Berheq, qiriq moluq üzümzar peqet alte küp sharab béridu,
Ottuz küre dan bolsa peqet üch küre hosul béridu. ◼
11 Mey ichishke aldirap tang atqanda ornidin turghanlargha,
Qarangghu chüshishige qarimay, sharabtin keyp bolghuche bésip olturghanlargha way! ◘
12 Ularning ziyapetliride chiltar we lira, tembur we ney, sharabmu bar;
Biraq ular Perwerdigarning qilghanlirigha we qol ishlirigha héch étiwar qilmaydu. ◼
13 Shu sewebtin öz xelqim bilimdin xewersiz bolghanliqi tüpeylidin sürgün bolup kétidu;
Ésilzadiliri échirqiship,
Puqraliri ussuzluqtin qurup kétidu. ◘
14 Shunga tehtisara nepsini yoghinitip,
Aghzini hang achidu;
Ularning shöhretliri, top-top ademliri, qiqas-süren kötürgüchiliri we neghme oynighuchiliri biraqla ichige chüshüp kétidu. ◼
15 Puqralar égildürülidu,
Mötiwerlermu töwen qilinidu,
Tekebburlarning közliri yerge qaritilidu;
16 Biraq samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigar adalet yürgüzginide üstün dep medhiyilinidu,
Pak-muqeddes bolghuchi Tengri heqqaniyliqidin pak-muqeddes dep bilinidu.
17 Shu chaghda qozilar öz yaylaqlirida turghandek otlaydu,
Musapirlarmu baylarning weyrane öyliride ozuqlinidu. ◼ ◘
18 Qebihlikni aldamchiliqning yipliri bilen,
Gunahni harwa arghamchisi bilen tartqanlargha way! ◼
19 Yeni: «Xuda aldirisun!
Ishlirini Özi ittikrek ada qilsun,
Shuning bilen biz uni köreleymiz!
«Israildiki Muqeddes Bolghuchi»ning niyet qilghini yéqinliship ishqa ashurulghay,
Biz uni biliwalayli!» — dégenlerge way! ◼
20 Yamanni yaxshi, yaxshini yaman dégüchilerge,
Qarangghuluqni nurning, nurni qarangghuluqning ornigha qoyghuchilargha,
Achchiqni tatliqning, tatliqni achchiqning ornigha qoyghuchilargha way!
21 Özlirini dana dep chaghlighanlargha,
Öz neziride özlirini eqilliq dep qarighanlargha way! ◘
22 Sharab ichishke batur bolghanlargha,
Haraqni ebjesh qilishta qehriman bolghanlargha, ◼
23 Yeni para üchün rezillerni aqlap,
Shuning bilen heqqaniylarning adalitini ret qilghuchilargha way! ◘
24 Shunga, ot yalqunliri samanlarni yutuwetkendek,
Yalqunlarda menggenler soliship yoqalghandek,
Ularning yiltizliri chirip kétidu,
Gül-chéchekliri chang-tozangdek tozup kétidu;
Chünki ular samawi qoshunlarning Serdari bolghan Perwerdigarning yolyoruq-qanunini chetke qaqqan,
Israildiki Muqeddes Bolghuchining söz-kalamini közge ilmighanidi. ◘
25 Shunga Perwerdigarning ghezipi Öz xelqige qarap qaynaydu,
U ulargha qarap qolini kötürüp, ularni urup yiqitidu.
Taghlar tewrinip kétidu;
Ölükler exletlerdek kochilar otturisida döwe-döwe bolidu.
Mushundaq ishlar bolsimu,
Uning ghezipi yenila yanmaydu,
Sozghan qoli yenila qayturulmay turidu. ◘
26 U yiraqtiki ellerni chaqirip tughni kötüridu,
U yer yüzining chet yaqisidin bir elni üshqirtip chaqiridu;
Mana ular tézdin aldirap kélidu!
27 Ulardin héchbiri charchap ketmeydu,
Putlishipmu ketmeydu.
Héchbiri mügdimeydu, uxlimaydu,
Baghlighan belwaghliridin héchbiri boshimaydu,
Choruqlirining boghquchliridin héchbiri üzülmeydu;
28 Ularning oqliri ittik,
Barliq oqyalirining kirichliri tartilip teyyar turidu,
Atlirining tuyaqliri chaqmaq téshidek bolidu,
Jeng harwilirining chaqliri quyuntazdek aylinidu;
29 Ularning hörkireshliri shirningkidek bolidu,
Ular arslanlardek hörkirishidu,
Derweqe, ular owgha érishkende ghazh-ghuzh qilip hörpiyishidu;
Owni qutquzghudek héchkim bolmay,
Ular uni élip kétidu.
30 Shu küni ular déngizlar hörkürigendek owgha hörkirishidu;
Eger birersi yer-zémin’gha qarighudek bolsa,
Peqet qarangghuluq, derd-elemnila köridu!
Herqandaq nur bulut-tuman teripidin ghuwalishidu. ◼ ◘
◼ 5:1 «Men öz söygen yarimgha... bir küy éytip bérey» — peyghemberning éytqan «yar»i bolsa Xudadur. «munbet bir döng üstide...» — ibraniy tilida «bir münggüz, zeytun meylik oghul üstide...» ◼ 5:2 «...üzümzar achchiq üzümlernila berdi» — mushu yerde «achchiq» ibraniy tilidiki «sésiq»ni bildüridu. ◘ 5:4 Yer. 2:5; Mik. 6:3, 8 ◼ 5:5 «Uning chitlaqlirini élip tashlaymen, u yutuwétilidu» — bashqa birxil terjimisi: — «Uning chitlaqlirini élip tashlaymen, u köydürülidu». ◘ 5:5 Zeb. 80:12-13 ◼ 5:7 «mana emdi nale-peryad boldi!» — mushu ayette wehiy-xewerni tekitlesh üchün ibraniy tilida ahangdash sözler ishlitilidu: «adalet» — «mishpat», «zulum» — «mishpaq»; «heqqaniyliq» — «tsedeqah», «nale-peryad» — «zedekah». Yeshaya peyghember herdaim mushundaq söz oyuni qilidu. ◘ 5:7 Zeb. 80:8-9 ◘ 5:8 Mik. 2:2 ◼ 5:10 «Berheq, qiriq moluq üzümzar peqet alte küp sharab béridu» — mushu ayettiki «qiriq moluq yer» ibraniy tilida «on qosh kaliliq yer» dégenlik bolup, on qosh kala bir kün ichide aghduralaydighan yer. «alte küp» — ibraniy tilida «bir bat», belkim 27 litrge toghra kélidu. «ottuz küre» — bir «küre» bir kor, yeni 20 litr. «30 küre» bolsa ibraniy tilida «bir xomir» (300 litr), «3 küre» ibraniy tilida «bir efah» (30 litr). ◘ 5:11 Pend. 23:29,30 ◼ 5:12 «lira» — bir xil tarliq saz. «Perwerdigarning qilghanliri...» — bu ibare belkim bipayan alemning yaritilishi we ajayibliqlirini, «qol ishliri» bolsa belkim uning Israillargha körsetken nijatliq möjizilirini közde tutidu. ◘ 5:13 Am. 6:7 ◼ 5:14 «tehtisara» — ibraniy tilida «shéol» dégen yer, «yer astidiki saray» (yeni, «tekt saray»), ölgenlerning rohliri baridighan, qiyamet künini kütidighan jayni körsitidu. ◼ 5:17 «qozilar... otlaydu,... musapirlar... ozuqlinidu» — démek, zémin bosh, quruq bolup ketkechke, qoylar hem yat ademler erkinlik bilen hetta baylarning öyliridin ozuqluq tapidu. ◘ 5:17 Yesh. 14:30 ◼ 5:18 «Gunahni harwa arghamchisi bilen tartqanlargha way!» — démek, ular gunahlirini hetta öz ténide kötürelmeydu, kebihlikliri intayin köp hem opuchuqtur. ◼ 5:19 «Israildiki Muqeddes Bolghuchi» — 1:4diki izahatni körüng. ◘ 5:21 Pend. 3:7; Rim. 12:16 ◼ 5:22 «Haraqni ebjesh qilishta qehriman bolghanlar...» — mushular kinayilik söz, elwette. ◘ 5:23 Pend. 17:15; 24:24 ◘ 5:24 Mis. 15:7; Yesh. 9:18 ◘ 5:25 Yesh. 9:11, 16, 20; 10:4, 6 ◼ 5:30 «...ular déngizlar hörkürigendek owgha hörkirishidu» — ibraniy tilida «...ular déngizlar hörkürigendek uninggha hörkirishidu». Ularning owlaydighini bolsa Israildur. ◘ 5:30 Yesh. 8:22