30
Agurning pend-nesihetliri
1 Töwendikiler Yakehning oghli Agurgha wehiy bilen kelgen sözlerdur:
Bu adem Itiyelge, yeni Itiyel bilen Ukalgha mundaq sözlerni dégen: — ◼
2 Men derweqe insanlar arisidiki eng nadini, haywan’gha oxshashturmen;
Mende insan eqli yoq.
3 Danaliqni héch ögenmidim;
Biraq Eng Pak-Muqeddes Bolghuchi heqqide sawatqa ige boldum. ◼
4 Kim ershke kötürülgen, yaki ershtin chüshken?
Kim shamalni qollirida tutqan?
Kim sularni Öz tonigha yögep qoyghan?
Kim yer-zéminning chégralirini belgiligen?
Uning ismi néme? Uning Oghlining ismi néme? Bilemsen-yoq? ◘
5 Tengrining herbir sözi sinilip ispatlinip kelgendur;
U Özige tayan’ghanlarning hemmisini qoghdaydighan qalqandur. ◘
6 Uning sözlirige héch nerse qoshma;
Undaq qilsang, U séni eyibleydu,
Séning yalghanchiliqing ashkarilinidu. ◘
7 I Xudayim, Sendin ikki nersini tileymen;
Men ölgüche bularni mendin ayimighaysen: —
8 Saxtiliq we yalghanchiliqni mendin yiraq qilghaysen;
Méni gadaymu qilmay, baymu qilmay, belki éhtiyajimgha layiqla riziq bergeysen.
9 Chünki ziyade toyup ketsem, Sendin yénip: «Perwerdigar dégen kim?» — dep qélishim mumkin.
Yaki gaday bolup qalsam, oghriliq qilip, Sen Xudayimning namigha dagh keltürüshim mumkin.
10 Xojayinining aldida uning quli üstidin shikayet qilma,
Bolmisa u séni qarghap lenet qilidu, eyibkar bolisen.
11 Öz atisini qarghaydighan,
Öz anisigha bext tilimeydighan bir dewr bar,
12 Özini pak chaghlaydighan, emeliyette meynetchilikidin héch yuyulmighan bir dewr bar,
13 Bir dewr bar — ah, kibirlikidin neziri némidégen üstün,
Hakawurluqidin hali némidégen chong! ◼ ◘
14 Uning ajizlar we yoqsullarni yalmap yutuwétidighan chishliri qilichtek,
Éziq chishliri pichaqtek bolghan bir dewr bar! ◘
15 Zülükning ikki qizi bar, ular herdaim: «Bergin, bergin» dep towlishar.
Hergiz toyunmaydighan üch nerse bar, hergiz qanaetlenmeydighan töt nerse bar, ular bolsimu: — ◼
16 Gör, tughmas xotunning qarni,
Sugha toyunmighan qurghaq Yer.
We hergiz «boldi, toydum» démeydighan ottin ibaret. ◼
17 Atisini mesxire qilidighan,
Anisini kemsitidighan közni bolsa,
Qagha-quzghunlar choqular,
Bürkütning balilirimu uni yer.
18 Men üchün intayin tilsimat üch nerse bar;
Shundaq, men chüshinelmeydighan töt ish bar: —
19 Bürkütning asmandiki uchush yoli,
Yilanning tashta béghirlap mangidighan yoli,
Kémining déngizdiki yoli we yigitning qizgha ashiq bolushtiki yolidur.
20 Zinaxor xotunning yolimu shundaqtur;
U bir némini yep bolup aghzini sürtüwetken kishidek: «Men héchqandaq yamanliqni qilmidim!» — deydu. ◼
21 Yer-zémin üch nerse astida biaram bolar;
U kötürelmeydighan töt ish bar: —
22 Padishah bolghan qul,
Tamaqqa toyghan hamaqet,
23 Nepretke patqan, erge tegken xotun,
Öz xanimining ornini basqan dédek. ◼
24 Yer yüzide téni kichik, lékin intayin eqilliq töt xil janiwar bar: —
25 Chömüliler küchlük xelq bolmisimu, biraq yazda ozuq teyyarliwélishni bilidu; ◘
26 Sughurlar özi ajiz bir qowm bolsimu, xada tashlarning arisigha uwa salidu;
27 Chéketkilerning padishahi bolmisimu, lékin qatar tizilip retlik mangidu;
28 Keslenchükni qol bilen tutuwalghili bolidu,
Lékin xan ordilirida yashaydu.
29 Qedemliri heywetlik üch janiwar bar,
Kishige zoq bérip mangidighan töt nerse bar: —
30 Haywanatlar ichide eng küchlük, héch némidin qorqmas shir,
31 Zilwa beyge iti,
Téke,
We puqraliri qollaydighan padishahdur. ◼ ◘
32 Eger sen exmeqliq qilip özüngni bek yuqiri orun’gha qoyuwalghan bolsang,
We yaki telwe bir oyda bolghan bolsang,
Qolung bilen aghzingni yum! ◼ ◘
33 Kala süti qochulsa sériq may chiqar;
Birining burni mijilsa, qan chiqar;
Adawet qozghap intiqam oylisa jédel-majira chiqar. ◼
◼ 30:1 «wehiy bilen kelgen sözler» — ibraniy tilida «yüklen’gen sözler» dep ipadilinidu. Démek, Perwerdigarning Agurning dil-rohigha yükligen sözliri. «Bu adem» — Yakehning oghli Agur. «Agur» dégenning menisi «toplighuchi». Sulayman «Toplighuchi» dégen kitabta birnechche hékmet sözlerni toplighangha oxshash, Agur bu babta birnechche hékmet sözlerni toplighan. ◼ 30:3 «Eng Pak-Muqeddes Bolghuchi heqqide sawatqa ige boldum — bashqa birhil terjimisi: «Eng Pak-Muqeddes Bolghuchi heqqidimu sawatim yoqtur». Biz bu terjimini ⱪobul ⱪilmaymiz, chünki töwendiki ayetlerde éniⱪki, yazghuchi hǝqiqeten Xudani tonuydu. Bizningche uning tekitlimekchi bolghini, igebolghan sawati yalghuz Xudaning wehiysi bilenla kelgendur. ◘ 30:4 Ayup 38:4; Zeb. 104:3; Yesh. 40:12 ◘ 30:5 Zeb. 12:6-7; 18:30-31; 19:7-8; 119:140, 2Tim. 2:16 ◘ 30:6 Qan. 4:2; 12:32; Weh. 22:18 ◼ 30:13 «Hakawurluqidin hali némidégen chong!» — ibraniy tilida «Ularning qapaqliri némanche kötürülgen!». ◘ 30:13 Pend. 6:17 ◘ 30:14 Pend. 12:18 ◼ 30:15 «zülük» — su ichide yashaydighan qanxor bir xil parazittur. ◼ 30:16 «Gör» — mushu yerde «gör» ibraniy tilida «shéol», yeni «tehtisara», ölüklerning rohliri qiyamet künini kütidighan yerni körsitidu. ◼ 30:20 «Men héchqandaq yamanliqni qilmidim!» — zinaxor xotunning yolining ajayibliqi bolsa özining op’ochuq gunahini héch tonumaydighanliqidin ibaret. ◼ 30:23 «Nepretke patqan» — yaki «nepretlik», «nepretlen’gen». ◘ 30:25 Pend. 6:8 ◼ 30:31 «zilwa beyge iti» — yaki «beyge éti» — ibraniy tilida bu söz bek az uchraydu. «puqraliri qollaydighan padishahdur» — bashqa ikki xil terjimisi: «Aghdurulmas we örülmes padishahdur» yaki «Öz qoshunini bashlighan padishahdur». ◘ 30:31 Ayup 39:19-28 ◼ 30:32 «Qolung bilen aghzingni yum!» — belkim ibraniy tilida «boldi, bes!» dégen menini bérish mumkin. ◘ 30:32 Ayup 21:5 ◼ 30:33 «Kala süti qochulsa ... birining burni mijilsa.... adawet qozghap intiqam oylisa ...» — bu jümlidiki «qochulsa» «mijilsa» we «qozghap ... oylisa» ibraniy tilida oxshash bir péil bilen ipadilen’gen.