\NormalFont\ShortTitle{Filipe}

{\MTB Pɔle Ná-Sɛʋɛi \newline  É Teʋeni

\par }{\MT Filipe Nuiti Ma

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP Pɔle sɛʋɛi ɠɛɛni, é teʋe kidaaleʋe nuiti ma ti Filipe taazuʋɛ, kona ʋuulɔzita maazu ɠila (61) kɛɠala leʋegai ma, Kilista zɔlɔɔga ʋoluma. É kɛɛni siɛgi zu é ɠɛni la kasoi ɠa (1:13). Filipe nuiti ta-zɛʋɛi, ta Efɛze nuiti tɔnɔi, ta Kolɔse nuiti tɔnɔi, naa ʋɛɛ Filemɔn nɔnɔi ʋa, ti-laasei pɛɛʋɛ ga kasoɠa zɛʋɛiti, tɔɔzei é ti zɛʋɛni siɛgi zu é ɠɛni la kasoi ɠa. Sɛʋɛi ɠɛɛʋɛ é leʋe Egilisii ma, nii é ɠɛni Filipe taazuʋɛ. Ada zoo fai tanigaa ɠwɛɛsu é lo Filipe ʋa, Keelaiti Kɛɛwotii zɛʋɛi zu. Filipe ɠa é ɠɛni ga Masedoane ɠoʋii ma laa wolai. Tɔ ɠa ɓalaa é ɠɛni ga Egilisi mɔungi Masedoane ɠoʋii ma. Pɔle ta Silase ɠa ti ma Egilisii laaɠulani ʋɔɔma, ti kpidi ɠila kaso ɠɛ vɔlɔ, ti ɠɛai ma ná (KKw 16:11-40).

\par }{\IP Kɛɛʋɛ eɠɛ faa mɔinmɔin ka Pɔle ɠisiɛni ti zu, é ɗa sɛʋɛi nii ɠɛ. É naama yeeɠɛɠalai zeɠeni ɓalaa, é mamagi ve Egilisii ʋɛ, vebɛanii vaa zu ti teʋeni ma, siɛgi zu ti ná-kasoɠa vai mɛnini da (4:10-19). É ti ɠitoo ɓalaa kɛʋelei zu, nii é ɠɛni su kasoi ɠa, é zɛba é Timɔteni ta Epafolodite ɠaliva Egilisii ma (2:19-30), nii a kɛ ti yeezei naati bu, ti unfe ti ma, ʋelei maanɛai é ɠɛɛ la totuɠɔiti bɛ.

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. Pɔle sɛʋɛi lɔɔzeiʋɛ ga é ná-tuʋɔ gooiti daazeeli Egilisii ma, é Filipe taazuʋɛ (1:1-3).

\par }{\IO 2. Naa ʋoluma Pɔle ná-kɛʋeleiti suɠulani ti ma, naa ʋɛɛ ziizoolɛi tanigaa ʋa ti ɠɛni ma (1:30—2:30).

\par }{\IO 3. É zɛba, é kala mɔinmɔin fe, é lo keletiɛn ʋelei ziɛ ʋelei ʋa (3:1—4:9).

\par }{\IO 4. Pɔle gaaɓelagɛ ga é Filipe Egilisii mama, ta-vebɛanii vaa zu ti teʋeni ma, ta é ná-tuʋɔ gooiti daazeeli ti ma (4:10-23).



\par }\ChapOne{1}{\SH Tuʋɔ gooiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nɛ̀i gè ga Pɔle, gá Timɔte, gi ga Yesu Kilista ná-botiɠɛ nua, gá wo luʋɔsu, wɔi wo Filipe taazuʋɛ ga GALA ná-nuɓusɛiti wa-ɠilibalai zu wa Kilista, ta Egilisi ɠundiɠiiti ta ma wotiɠɛ nuiti.

\VS{2}Ade-Ɠɛɛ GALA ta de-Maliɠii Yesu Kilista ti zaalai la wo ma, ti ziilɛigi ve wo ʋɛ.


\par }{\SH Pɔle ná-GALA falii
\par }
{\PP \VS{3}Nà nà-GALAGI mamasu wa-vaa zu, siɛnɔpɛ su nà ɠisiɛna wo zu.

\VS{4}Siɛnɔpɛ su nà ɠɛna GALA falii ɠɛa la wo ʋɛ, nà ɗa kɛ ga koozunɛɛi,

\VS{5}tɔɔzei é zo folo mɔungi ma yeei wo yeezeini la Woo Niinɛ Ʋagɔi wu, eyɛsu é zeeli za ma, wa losuʋɛ ɠɛɛzu faza fai zu.

\VS{6}Dàaʋɛ da ga zɔi é boti ʋagɔi lɔɔzeiɗa wo-yiimaʋɛ, toɠa yeeyɛ ba, eyɛsu é gaaɓela Yesu Kilista ná-foloi.


\par }{\PP \VS{7}Soloogɛ ga naa ɠɛɠala ɠisiɛiti ti ɠɛ zìimaʋɛ wo pɛ wa-vaa zu. Wa-vai ɠa zìima gola, mazɔlɔɔ wo wɔnɔ zɔlɔɔga zaalai naa zu, nii feai zèa, nà-kasoɠa vai zu, ta Woo Niinɛ Ʋagɔi maalobo fai, ta ná-gaamai ɠula vai zu kɛlɛma.

\VS{8}Mazɔlɔɔ GALA ka ga nà-zeelei, ga gè wo pɛ nɛɛʋɛ ʋɛ, ga Yesu Kilista ná-wɔinla wolai.


\par }{\PP \VS{9}Nii gè falizu GALA ma wa-vaa zu, naa ɠa ga, wa-nɛɛbɛi li ga wɔɔlɔa nɔ ɠɔ, é wɔɔlɔ ga faaɠwɛ kitei ta faaɠaaɠaa laazeeliai,

\VS{10}naa ɠa a kɛ, wo zoo yiimazeɠezu ga faa ʋagɔi. Naazu wa ɲade, peelalazu mina ɠɛ wo ʋa Kilista ná-foloi,

\VS{11}wo laave ga telebodai ná-kulanumai, nii é zɔlɔɔsu Yesu Kilista zaalai zu, GALA ná-lɛbiyai ta ná-maamusɛi ma vaa ma.


\par }{\SH Pɔle ta ná-botii maawooi
\par }
{\PP \VS{12}Kɛ̀ɛleaiti, nà pɔ ga wo ɠɛ suɠwɛɛ ga nii seeliai mà, naa ɠɛɛʋɛ ga Woo Niinɛ Ʋagɔi li zaɓu luɠɔma.

\VS{13}Masa pɛlɛi wu zalaʋusuiti pɛ, ta taɠiligaani pɛ ti kwɛɛ ga nà kasoi ɠa, tɔɔzei nà botii ɠɛɛzu Kilista ʋɛ.

\VS{14}Naa ʋolu, nà-kasoɠa vai kɛɛleaiti ma mɔinmɔin iɲɔdɔɔʋɛ, ti la Maliɠii la mɔnɔ, ti ɗa GALA daawooi laazeeli ga zɛbɛi, maaɠili la ti ma tago ɓalaa.


\par }{\PP \VS{15}Gaama ʋe, tanigaani ta ná, ta Kilista ná-fai laazeelizu toloi ta maaɠaalii maaʋele ma, kɛlɛ tanigaani ta daazeelizu kɛʋele ʋagɔi zu.

\VS{16}Naati ta kɛɛzu nɛɛbɛi maaʋele ma, ti suɠwɛɛ ga nà ʋɛ Woo Niinɛ Ʋagɔi maalobo fai ma.

\VS{17}Kɛlɛ ma mɔungiti, ta Kilista ná-fai laazeelizu maaɠaalii maaʋele ma, ti ɠoozu ɠisiɛi la ʋani: Ta ɠigaiziɛzu ga ta kpɔlɔi ta laazu nà-kpɔlɔi ma, nii gè su kasoi ɠa.


\par }{\PP \VS{18}Naa la gàazu ga faa nɔpɛ! Ʋele-o-ʋele, é ɠɛni ga kisiɛ ɲɔu, ɓaa ma ʋagɔ maazu, Kilista ná-fai laa ɠa zeelizu nɔ ɠɔ, nà ɠoozunɛɛzu. Nà ʋaazu ɠoozunɛɛzu mɔnɔ,

\VS{19}mazɔlɔɔ gè kwɛɛ, gè ɠɛ, naa ɠa latisu, é ɠɛ ga nà-kizo fai, wa-ƓALA falii zaɓui zu ta Yesu Kilista ná-Zɛnvui ná-kpɔbai maaʋele ma, é bosu,

\VS{20}eɠɛʋelei ma wɔin mà la, ta nà-kitogi, gè la unfega ga faa nɔpɛ. Tɔun ɠite, niizu ta eyɛsu ɠɔ, ladalai ɠa zìimaʋɛ ɠɔ, Kilista ɠa lɛbiyai zɔlɔɔ kpùsɛi zu, gè yɛni vulua, ɓaa gè zaani.

\VS{21}Mazɔlɔɔ ni nà yɛna vulua, Kilista ʋe, ni nà zaana, naa ɠa ga kulanumai bɛ̀.

\VS{22}Kɛlɛ ni nà yɛna vulua kpusɛi zu, nà zoo dɛ gè waa nà-botiiti su. Nii maanɛai gè yiimazeɠe la, gè la naa ɠwɛɛ.

\VS{23}Kòozuʋiligɛ ga faa felegɔ. Wɔin ɠa mà, gè ɠula kpusɛi nii zu, gè li, gè yɛ Kilista ʋa, naa ɠa fizɔgai gola,

\VS{24}kɛlɛ wa-vaa ma, fizɔgɛ ga gè yɛ dɛ kpusɛi zu.

\VS{25}Kìsuɠalagɛ naa ma, gè kwɛɛ ga nà yɛsu vulua, nà yɛsu wo zaama, gè ɓɔ wo ʋa, wo li luɠɔma, wo ɠoozunɛ kidaaleʋei zu.

\VS{26}Siɛgi zu gè ɠalesu ma la, gè ʋa wo ʋɔ bɛ, nɔ̀un maaʋele ma, wa ɠoozunɛ mɔnɔ ga gola wa-ɠilibalai zu wa Yesu Kilista.


\par }{\SH Kidaaleʋei ma ɠɔɔi
\par }
{\PP \VS{27}Kɛlɛ kɛni wo-ziɛ ʋelei zoloo Woo Niinɛ Ʋagɔi ma, nii pilɛgai Kilista ʋa, naa ɠa a kɛ, gè ʋaani wo ʋɛtɛsu, ɓaa gè yɛni ada ɠili, gè ɗa wo-maawooi mɛni ga wa loni kpaan, wo ɠili ʋa kisiɛ ɠilagi zu, wo ɗa kɔɔi ɠɔ ɠi gilagi zu ʋɔɔma, Woo Niinɛ Ʋagɔi ma ɠidaaleʋei ʋɛ.

\VS{28}À mina va bu, wo zili nuiti ti ʋa wo maalua ga faa nɔpɛ. Naa ɠa ti ʋɛ ga poogi ga ti undaa ɠa ʋilisu, é ɠɛ wɔun wo ʋɛ ga poogi ga wa ɠizosu, naa ma, seɠeʋɛ GALA pɔ.

\VS{29}Mazɔlɔɔ GALA ge ná-faanɛɛi ɠɛɛʋɛ wo ʋɛ. É la nɔ ga tɛi wo ɠidaaleʋea nɔ Kilista ma, kɛlɛ wa ɠɛna ɓɔlɔa ɓalaa tɔun bɛ.

\VS{30}Kɔɔi ɠa wo kɔɔzu, naati ta ga faa ɠila ta nii wo kàani, gè ɗa kɔ, wa mɛnisu ɓalaa ga nà dɛ kɔɔzu niizu.




\par }\Chap{2}{\SH Kilista ná-ɓɔɠɔmaayeii ta ná-bɔɔlɔi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wo la iɲɔdɔɔi zɔlɔɔni wa-ɠilibalai zu wa Kilista ɓaa? Ná-nɛɛbɛi ɠa wo ɠaanɛɛnɛzu nɛi? Kpɔfaama ɠa nɛi wo yɔɠɔzu wa Zɛnvu Ɲadegai? Wo ɠilagilagiti nɛɛbɛ la wo yɔɠɔzu ɓaa, ta maawɔinɠai?

\VS{2}Deɠɛmu, à nà-koozunɛɛi laazeeli ga pagɔ, wo zoloo su, nɛɛ ɠilagi nɔ ɠɛ wo zaama, wo ɠili ʋa zɛnvu ɠilagi ta kisiɛ ɠilagi zu.

\VS{3}À mina faa nɔpɛ kɛ ga maaɠɔɔ faa, ɓaa nii wa kɛ wo lɔɠɔɠula, kɛlɛ kɛni wo ɓɔɠɔmaayei, wo deve ga zɔiti fizɔgɛ wo ʋa wa ɓɔɠɔi.

\VS{4}Wo tanɔpɛ ge mina ɠisiɛ tɔ ɓɔɠɔi ná-faa nɔ zu, kɛni wo ɗa ɠisiɛ ɓalaa zɔiti ta-vaa zu.

\VS{5}Kisiɛi é ɠɛni Yesu Kilista ma, naa ɠɛɠalai ɠɛ wo ma:


\par }{\Q \VS{6}Tɔun kɛʋelei ɠɛni ga GALA kɛʋelei,

\par }{\Q kɛlɛ é la ɠɛni naa ʋɛtɛni

\par }{\Q ga fai nii a yeeɓata ma.


\par }{\Q \VS{7}Kɛlɛ, tɔun é ɓɔɠɔ ɠɛʋelei pɛ zɛni ná,

\par }{\Q é botiɠɛ nui ɠɛʋelei zeɠe,

\par }{\Q é ɠɛ ga nuɓusɛiti kɛʋele,

\par }{\Q é dɛɛ ga toɠa ga nuɓusɛi ɠɛʋelei.


\par }{\Q \VS{8}É vaani bu, é ɓɔɠɔmaayei,

\par }{\Q é ɠoloni eyɛsu saai,

\par }{\Q é za vɔlɔ saa wului ma.


\par }{\Q \VS{9}Naa ɠa é kɛai, GALA ge bɔɔlɔai la gola,

\par }{\Q é daaseigi ʋɛɛ ba, nii é daaseigi pɛ unda,


\par }{\Q \VS{10}naa ɠa a kɛ, ɲiibii pɛ ge nɔkɔ pilɛ Yesu laaseigi wɔɔlɔ vai ma,

\par }{\Q niiti ti geeɠɔlɔgi zu, ta zooi ma, ta zooi wu,


\par }{\Q \VS{11}ta nɛgi pɛ ge la ga, ti ɠɛ ma:

\par }{\Q «Yesu Kilista ɠa é ga Maliɠii,»

\par }{\Q Ɠɛɛɠɛ GALA ná-lɛbiyai ma vaa ma.


\par }{\SH Kidaaleʋe nuiti tosuʋɛ eteai zu
\par }
{\PP \VS{12}Naa ɠa é ba, nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, wo ɠɛni woozogi ɠɛɛzu yeenɔpɛ, siɛgi zu gè ɠɛni la wo ʋɔ bɛ, à wa-ɠizo fai ɠula kɛlɛma ga botii, wo lua GALA ba unfemai zu, é la nɔ ga kɛ̀ai ma wo ʋɔ bɛ, kɛlɛ anɛɛ niizu mɔnɔ pòluʋelei.

\VS{13}Mazɔlɔɔ GALA ka botii ɠɛɛzu wo yiima, é ziimai ta zobogi ve wo ʋɛ, wo naati daazeeli, eɠɛʋelei tɔ ɓɔɠɔi ná-faazeikpasui la.


\par }{\PP \VS{14}À faiti pɛ kɛ, unsuyeli mina ɠɛ su, maaɠaali mina ɠɛ su,

\VS{15}ga peelalazu mina ɠɛ wo ʋa, wo ɲade, wo ɠɛ ga GALA dointi, kɔzɔzu la ti ʋa, sɔletala nuɓusɛi niiti saama, ti ga yaava nuiti. À volo ti zaama eteai zu eɠɛ wozakalagi,

\VS{16}wo ɗa li ti ʋɔ ga zɛnvui ma wooi.\FTNT{*}{{\FR 2:16 }{\FR{2:16
}}{\FQ{wo ɗa li ti ʋɔ ga zɛnvui ma wooi}}{\FT{: Tati pelei taɠili ɓalaa ka ga nii:
}}{\FQA{zɛnvui ma wooi ɠɛ wo ya}}} Naa ɠa a ɠɛ ga nà-lɛbiyai ma ungi Kilista ná-foloi, naa ɠa a dɛɛ ga gè la ɠɛni ɓizɛni wafuun, gè ʋa botii ɠɛ wafuun.


\par }{\PP \VS{17}Anɛɛ ni nà ɠɛɛzu ga puya zalaɠai, é ɓɔ zalaɠai ʋa, wa-ɠidaaleʋei feezu GALA zea, kòozunɛɛʋɛ, nà wo ʋɔɔpɛɛzu nà-koozunɛɛi ʋa.

\VS{18}Zenɔ ɠana é la, wa ɓalaagi wo maanɛɛʋɛ wo ɠoozunɛ, wo nà ɓalaa pɔ̀ɔpɛɛ wa-ɠoozunɛɛi ʋa.


\par }{\SH Timɔte ta Epafolodite \newline  ti leʋe fai siɛi ma
\par }
{\PP \VS{19}Toɠa kìsu ga Maliɠii Yesu a laana ga, su mina mɔ ɠooza, gè Timɔte leʋe wo ma, naa ɠa a kɛ a ɠalena ma, é wo-maawooiti bo mà, ìɲɔ ge lɔ.

\VS{20}Mazɔlɔɔ nu nɔpɛ ge la zèa ʋɛ, gi-ɠigi ga ɠɛʋele, nii a yiizoolɛ gola ga wa-vaa.

\VS{21}Ti pɛ ta ta-undaanɛɛi nɔ ɠaiziɛzu, ti la Yesu Kilista nɔnɔ ɠaiziɛzu.

\VS{22}Wo kwɛni ga Timɔte losuʋɛ ɠulaʋɛ kɛlɛma, ʋelei gi botii ɠɛɛni la ʋɔɔma gá tɔ, eɠɛ doun ta kɛɛɠɛ, Woo Niinɛ Ʋagɔi ma wotii zu.

\VS{23}Nà ɠisiɛzu ga gè teʋe wo ma, siɛgi zu nɔ feya gè nà-faiti kɛʋele ʋɛtɛsu da ga pagɔ.

\VS{24}Dàaʋɛ da Maliɠii zaɓui zu, ga nà ɓɔɠɔi ɓalaa, su la mɔ ɠoozazu, gè ʋa wo ʋɔ bɛ.


\par }{\PP \VS{25}Gè deveʋɛ ga gè kɛ̀ɛloin Epafolodite leʋe wo ma, gá tɔ ɠa gi botii ɠɛɛzu ʋɔɔma, gi kɔɔi ɠɔ ʋɔɔma, wa-ɠeelai wo teʋeni mà, é ʋa pɔ̀ ga wa-ɓɔbai màavaiti faa zu.

\VS{26}Wɔin ɠɛni ma gola ga é wo pɛ wo ʋɛtɛ. Ziiɓɔlɔni gola, tɔɔzei wo ná-seeɓɛi ma woo mɛnini.

\VS{27}É zeeɓɛni gola, ná tago é ʋa za, kɛlɛ GALA ge maawɔinɠaani. Tɔ ɠila nɔ laade, kɛlɛ nà ɓalaagi, nii a kɛ gè mina lɔ mɔnɔ ziiɓɔlɔ wolai zu.

\VS{28}Naa ɠa é kɛai, gè ɠaaɓaa, gè teʋe fala wo ma, wa kaana, wo ʋa ɠoozunɛ, naa ɠa a kɛ, nà ɓalaagi nà-ziizoolɛi ta zeɠe ba.

\VS{29}À suzo ga pagɔ koozunɛɛi zu, tɛi é ga Maliɠii nɔnɔi, wo unfemai ve naa ɠɛɠala nuiti bɛ,

\VS{30}mazɔlɔɔ é ɠɛnina saai maazɔlɔɔsu Kilista ná-botii ma vaa zu, é ɠikulani zɛnvui zu, é ʋa kpɔbai ɠɛ bɛ̀, nii wa ɓɔɠɔi wo la ɓena zoo kɛɛzu.




\par }\Chap{3}{\SH Nii é ga teleboda ɠitei GALA gaazu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kɛ̀ɛleaiti, gaaɓelagi ɠa ga: À ɠoozunɛ wo ɠili vai zu Maliɠii ʋa. É la ɓaani nɔ̀un ma, ga gè naa wo ʋolu wo ma, nii gè sɛʋɛni, naa zoloogɛ wo ma.

\VS{2}À dama ga botiɠɛ nu ɲɔiti: gilɛi naati ti ɠiliai gola tatipɛlɛʋolu vai ʋa!

\VS{3}Mazɔlɔɔ ada ɠa de ga tatipɛlɛʋolu nu ɠiteɠitegiti, dɛi de GALA dɛbizu GALA Zɛnvui zaɓui zu, de ɓɔɠɔ wɔɔlɔzu ga Yesu Kilista ná-fai, dɛi de la ʋoluzeizu kpusɛi zu vaiti ba.


\par }{\PP \VS{4}Anɛɛ naa ʋe, nà ɓɔɠɔi nà la zoo, gè ʋoluzei kpusɛi zu vaiti ba. Ni nui ta a ɠisiɛna ga toɠa waso ga kpusɛi zu vaiti, nɔ̀un nà, gaama ɠa ɠɛ zèa, gè leʋe naama nui ʋa.

\VS{5}Gè latini pɛlɛʋolu foloi lɔsaʋasiɛi ma, sɔlɔɔdai ma, nà ga Izilayɛle nui ɓɔɔɓɔgi, nà ga Ɓɛnzamɛn ná-bolodai zu nui, nà ga Eɓulu nui, Eɓulu nuiti ti sɔlɔɔgai. Tɔgi letemazu, gè ɠɛni ga Faliziɛn.

\VS{6}GALA fai ma yiizoolɛi letemazu, gè Egilisii wɔinzeɠeni. Tɔgi ma lelebodai letemazu, nu la ɓena zoo pèelalazu.


\par }{\PP \VS{7}Kɛlɛ naama aniiti ti ɠɛni bɛ̀ ga kulanumai, nà naati pɛtɛsu niina ga wafuun gani, Kilista maaʋele ma.

\VS{8}Tɔun ɠite, gè anii pɛ pɛtɛga ga wafuun gani, Màliɠii Yesu Kilista ɠwɛɛ fai maaʋele ma, nii fizɔgai. Tɔun maaʋele ma, gè vaani bu ga gè ʋala ti pɛ ma, gè ti pɛ pɛtɛ ga kaʋai, nii a kɛ gè Kilista zɔlɔɔ,

\VS{9}gè ɠili tɔun ba ga pagɔ. Teleboda la mɔ zèa, nii é zɔlɔɔsu tɔgi zo fai zu, kɛni nii é zɔlɔɔsu ga kidaaleʋei maaʋele Kilista ma, telebodai nii é zɔlɔɔsu GALA zea, é feezu naati zea, niiti ti ɠidaaleʋezu.

\VS{10}Nii wɔin mà, naa ɠa ga gè Kilista ɠwɛɛ, ta zɛbɛi nii é buzeɠeni, é kula saai ya, gè nɔ̀nɔ zɔlɔɔ kpɔlɔiti su, é ti zɔlɔɔni, gè ʋokɔɠɔ ma ná-saai zu,

\VS{11}naa ɠa a kɛ, gè zoo ʋele-o-ʋele, gè wuzeɠe, gè ɠula saai ya.


\par }{\SH Kpizɛi wo ungi
\par }
{\PP \VS{12}É la ga gè zeelia ma ungi ma, ɓaa dàazeelia. Kɛlɛ nà ɠaaɓaazu gola, zèe ʋa zeeli kpizɛi ma ungi ma, gè sɔlɔɔ, tɔɔzei Yesu Kilista sɔ̀lɔɔga.

\VS{13}Kɛ̀ɛleaiti, gè la ɠisiɛzu ga gè ɓega ga ma zalai zɔlɔɔ, kɛlɛ faa ɠila ka gè kɛɛzu: Gè yeema pòluʋele vaiti ma, gè ɠaaɓa, zèezeeli kàkala ʋele gelei ma.

\VS{14}Nà nà-kpizɛi ʋa, gè ɗa li ma ungi ʋɔ pelei, naa ɠa a kɛ gè ma zalai zɔlɔɔ, nii GALA ge ade lolisu ma ga Yesu Kilista maaʋele, geeɠɔlɔgi zu.


\par }{\PP \VS{15}Adɛiti de zuzeeliai na GALA fai zu, naama ɠisiɛi ɠɛ ade-yiimaʋɛ. Ni tanigaa ta wo zu, kisiɛ ɠili ge ti-yiimaʋɛ, GALA ka wo ɠisuɠala naa zu.

\VS{16}Tama, ʋɛ ade zeeliai ná, ade ɠaazulosu ɠɛ gila nɔ, de ɗa ziɛ ʋɔɔma.


\par }{\PP \VS{17}Kɛ̀ɛleaiti, wo pɛ à ʋokɔɠɔ mà. Gi ɠɛa ga poogi wo ʋɛ. À ɠaazulo naati ba, niiti ti ziɛzu ga gi ziɛ ʋelei wo pɛtɛgai.

\VS{18}Ma mɔinmɔin ka ziɛzu, ti ga Kilista zaa wului zili nuiti. Gè ta-vai woni wo ma, nà bosu wo ma mɔnɔ, toɠa bɛ̀ ga gɔlɔ vaa.

\VS{19}Ti-ɠaaɓelagi ɠa ɠɛɛzu ga undaaʋiligi, mazɔlɔɔ ti-ɠogi ɠa é ga ta-ɠalagi, ta ɓɔɠɔ lɛɛzu su ga faiti ti ga ti unfe faiti, etea vaiti nɔ ɠa ti ɠigaiziɛzu ti zu.

\VS{20}Adɔun da ga taazeigiti geeɠɔlɔgi zu, da de Ɠizo Nui maaɓɔunsu gola, ga é ʋa, é zeɠe geeɠɔlɔgi zu, Maliɠii Yesu Kilista ya.

\VS{21}Maawɔin ɓusɛi é de ɠɔba, toɠa falibo, é pokɔɠɔ ná-lɛbiya ɓusɛi ma, naama zɛbɛi zu é zea, é aniiti pɛ kolozu la ná-zobogi wu.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Naa ɠa é ba, nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, à lo kpaan wa-ɠilibalai zu wa Maliɠii. Kɛ̀ɛleaiti, wɔiti gè wo nɛai ʋɛ, wɔin ɠa mà gola ga gè ɠaazula wo ma, wɔi wa ɗa gòla ɠoozunɛ, nà ɗa ɓakimaalɛ ga woye.


\par }{\SH Falimai ta tɛnɛgiti
\par }
{\PP \VS{2}Nà Evodi ta Sɛntike maanɛɛnɛzu ga ti zoloo su ta-ɠilibalai zu ta Maliɠii.

\VS{3}Ɗa ɓalaa, bɔ̀ɔlai, è ga wooɠɛɠila nui, nà bosu è ma ga è ɓɔ ti ʋa, mazɔlɔɔ gá anzanui naati ka, gi ɲɛpii ɠɔɔni ʋɔɔma, Woo Niinɛ Ʋagɔi ma vaa zu, gá Kilemanni, ta gá-wotiɠɛɲɔɠɔi zɔiti, naati daaseigi ɠa zɛnvu zɛʋɛi zu.


\par }{\PP \VS{4}À ɠoozunɛ yeenɔpɛ wo ɠili vai zu Maliɠii ʋa. Nà bosu ʋolu, à ɠoozunɛ!

\VS{5}À wo luʋa ʋele ʋagɔi lɛ ga ɛsɛ pɛ. Maliɠii maaɓuɠaa.

\VS{6}À mina yiizoolɛ ga faa nɔpɛ, kɛlɛ fai pɛ su, à wo-maavaiti dɛɛ ga GALA, falii ta maanɛɛnɛiti su, naa ʋɛɛ mamagiti ba.

\VS{7}GALA ná-ziilɛigi, kpudɛai nuɓusɛi ná-faaɠaaɠai pɛ maazu, naa ɠa wo-yiiti ta wa-ɠisiɛiti makɛ, wa-ɠilibalai zu wa Yesu Kilista.


\par }{\PP \VS{8}Kɛ̀ɛleaiti, gaaɓelagi ɠa ga: Fai pɛ é ga gaama, fai pɛ ɓaalamai su, fai pɛ sɔlegai, fai pɛ ɲadegai, fai pɛ a nu ɛnɛkɛ, fai pɛ lɔɠɔ ʋagɔi ba, fai pɛ nii gola ʋagai, ta fai pɛ soloogai maamusɛi ma, à ɗa ɠisiɛ naati su.

\VS{9}Nii wo kalaga zèa, wo mɛni, wo gòomɛni, gè ɗa bo, wo ka gè ɗa kɛ, à ziɛ ga naa. Ziilɛi fee ƓALAGI ɠa ɠɛ wo ʋa.


\par }{\SH Pɔle Filipe nuiti mama fai \newline  ta-vaanɛɛiti faa zu
\par }
{\PP \VS{10}Nà wola ɠoozunɛɛzu gá-ɠilibalai maaʋele ma gá Maliɠii, mazɔlɔɔ wo ɠizɛga sù ga niinɛ mɔnɔ. Gè la bosu ga wo ɠɛa na yeemani mà, ma zobogi ɠa é la ɠɛa dɛ wo ya.

\VS{11}Màavaiti kɛɛ vai laade, gè ʋa ɠɛ nii wosu da, mazɔlɔɔ gè naa maaɠɔliʋɛ ga ʋelei nɔpɛ gè ɓɔɠɔ ɠaazu la, naa ɛ̀nɛkɛ.

\VS{12}Sòogɛ zeizu zeaɲakalai zu, anii pɛ gaa ɠa vɔnina zèa, sòogɛ naama zei wosu. Sòogɛ ti pɛ da, mini-o-mini, daamianigi a mɔinna zèa, ɓaa pului a ɠɛna mà, anii a ʋooʋana zèa, ɓaa anii maa ɠa lɔina zèa.

\VS{13}Nà zoo fai pɛ da, ga Kilista maaʋele, nii é sɛ̀bɛlɔɔzu.


\par }{\PP \VS{14}Anɛɛ naa ʋe, wo kɛɛʋɛ ga pagɔ, wo ɓɔ bà nà-kpɔlɔiti su.

\VS{15}Wɔiti wo ga Filipe nuiti, wo naa zuɠwɛɛ ga pagɔ, Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli ziɛgi zu, siɛgi zu gè zeɠeni la Masedoane, é ɠula wa ɠila kpe wo ʋolu, Egilisi nɔpɛ ge la ɓɔni bà, fee vai ɓaa sɔlɔɔ fai zu.

\VS{16}Mazɔlɔɔ wo ani leʋeni mà Tesalonike, ná zeizu mɔin, nii ga kpɛ̀dɛma vaiti kɛɛ la.

\VS{17}Aniiti wo ti veezu bɛ̀, naati gaiziɛ vaa laade, kɛlɛ nii gè pɔ, naa ɠa ga tɔnɔgi ta ɓɛtɛ wo ʋɛ.

\VS{18}Nà bosu wo ma niima zɛʋɛi zu, ga gè wa-vebɛaniiti pɛ sɔlɔɔni, é ʋooʋa ma. Epafolodite ʋaani pɔ̀ ga wa-vebɛaniiti, nii kpein kpɛ̀dɛi ɠɛni ba, naa pɛ ka niina zèa. Wa-vebɛaniiti kɛɛʋɛ eɠɛ zalaɠai nii makugi nɛai, zalaɠai GALA ge yeezeizu bu, nii nɛai bɛ.

\VS{19}Nà-GALAGI ɠa wo-maavaiti pɛ kɛ, eɠɛʋelei ná-kpɛtɛi wola maanɛai la, ga Yesu Kilista maaʋele.

\VS{20}Lɛbiyai ɠɛ ade-Ɠɛɛ GALA bɛ, eyɛsu ɠɔ. Amina!


\par }{\SH Tuʋɔ goo ɠaaɓelagiti
\par }
{\PP \VS{21}À GALA ná-nuiti pɛ tuʋɔ, ti ɠiliai Yesu Kilista ʋa. Ade-ɠɛɛleaiti ti bà ʋɛ, ti pɛ ta wo luʋɔsu.

\VS{22}GALA ná-nuiti ti ʋɛ, ta wo luʋɔsu, ma un ge daa ma mɛɛ ga masa golai Sezaal ná-pɛlɛ wu geleiti.


\par }{\PP \VS{23}Ade-Maliɠii Yesu Kilista ná-zaalai yɛ wo ʋa.

\par }