\NormalFont\ShortTitle{1 Zan}

{\MT Zan Ná-Sɛʋɛ Mɔungi

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP GALA keelai Zan ɠa é Zan Ná-Sɛʋɛ Mɔungi zɛʋɛai kona ʋuulɔsaʋa maazu lɔɔlugɔi zɔɠɔzuʋɛ ta puutaaʋuugɔi (85-90), Kilista zɔlɔɔgai ʋoluma. Zan la ɓɔɠɔ lɛɛni ga tɔ ɠa é sɛʋɛi ɠɛai, kɛlɛ gaaɠwɛsu mɔungi ɠa dɛɛzu ga é ɠɛni ga Yesu ná-eteai ta buzeɠe vai é ɠula saai ya naama zeele ɠiteɠitegi ta (1:1-3). Zan Ná-Sɛʋɛ Mɔungi ɠɛɛ ʋelei wola ɠulaʋɛ ga Zan ná-Woo Niinɛ Ʋagɔi zɛʋɛ ʋelei. Kisiɛi wogɛ ga Zan ɠa é Woo Niinɛ Ʋagɔi zɛʋɛa, naa ʋɛɛ Zan Ná-Sɛʋɛ Mɔungi, Felesiɛi, ta Saʋasiɛi ʋa, siɛgi zu é ɠɛni la Efɛze.

\par }{\IP Zan sɛʋɛi nii ɠɛɛni keletiɛinti pɛ ma siɛgi ta zu, yeeɠɛɠalai ta nii Egilisii ɠɛni kpɔlɔi zɔlɔɔsu da, kpɔgi ta yea nii daaseigi ɠɛni ga «Ɲɔsetike». Naama nuiti kidaaleʋeni ga Yesu ɠɛni nɔ ɲɛgɛlɛin ga GALA, kɛlɛ é la ɠɛni ga nu vulu kɔlɔ ge ʋa ɠɛ ma ta ɲama ʋa ɠɛ su, siɛgi zu é ɠɛni la zooi ma. Naa maaʋele ɠa é kɛa Zan sɛʋɛi ɠɛai la, é dɛɛ ga é ɠɛni ga Yesu ná-eteai ma zeele ɠiteɠitegi ta, ta tɔ ɓɔɠɔi fɔɔɠuʋɛ naa ʋa ga kpɔɠɔ yeeiti (1:1-3). Sɛʋɛi nii ɠɛɛ ungi Zan ʋɛ, naa ɠa ga ada-ɠoozunɛɛi laazeeli (1:4), pele leʋe kidaaleʋe nuiti tuɠɔ kotoi ɠɛɛ vai zu (2:1), é ɓaa kidaaleʋe nuiti maazu zɛɛ ɠalabo peleiti daalɔɠɔma (2:26), ta é ladalai ve kidaaleʋe nuiti zea ga ɠɔoɠɔ zɛnvui ɠa ti ya (5:13).

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. Zan ná-sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ lɛɛʋɛ, naa ʋoluma é ná-sɛʋɛi ɠɛɛ ungi lɛɛ (1:1-4).

\par }{\IO 2. É naa yɔɠɔzuʋɛ zuɠula, ʋelei GALA ge la ga wozakalagi, ta é dɛɛ ga ade maanɛɛʋɛ ga ade eteai ziɛ ʋelei Yesu kɛɛni la (1:5—3:10).

\par }{\IO 3. Naa ʋolu é ade ɠitoo devei naa zu, nii é ga ade ɓɔɠɔ nɛɛ vai ʋɛ de ɠilagilagi pɛ (3:11—5:12).

\par }{\IO 4. É ná-sɛʋɛi ɠaaɓelagɛ (5:13-21).



\par }\ChapOne{1}{\SH Zɛnvu Wooi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gá Zɛnvu Wooi ná-fai laazeelizu wo ma, nii é ɠɛni ná tɔɔzeizu mɔunpa. Gi gooi mɛnini, gi ka ga ɠaazuʋɛ, gi maaɓɛ ga pagɔ, gi-yeeiti fɔɔɠu ba.

\VS{2}Zɔi é ga zɛnvui, é ɠulani kɛlɛma, gi ka, gá ɓɔɛzu bɛ ga zeeleiti, ɠɔoɠɔ zɛnvui ná-fai ɠa gi daazeelizu wo ma, nii é ɠɛni Ɠɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, é ɠulani kɛlɛma gi ʋɛ.

\VS{3}Ungo, nii gi kaani, gi mɛni, naa ɠa gi daazeelizu wo ma, wa ɓalaagi, naa ɠa a kɛ wo ɠili gi ʋa kpɔfaamai zu, é gi yɔɠɔzu gá Ɠɛɛɠɛ ta ná-Doun Zunui Yesu Kilista.

\VS{4}Gá niima vaiti sɛʋɛzu, naa ɠa a kɛ gá-ɠoozunɛɛi laazeeli ga pagɔ.


\par }{\SH GALA ka ga wozakalagi
\par }
{\PP \VS{5}Wɛlɛ niima ɠeela wooi ɠa gi mɛnini Yesu Kilista la, ta gi daazeelizu wo ma. Naa ɠa ga, GALA ka ga wozakalagi, kpidi ɠila kpalaa ge la su.

\VS{6}Ni ada ɠɛɛna ma, da kpɔfaamai zu da tɔun, tama de ɗa ziɛ kpidii zu, da zɛɛi wosu, de la ziɛzu ga gaamai.

\VS{7}Kɛlɛ ni da ziɛzu wozakalagi zu, eɠɛʋelei GALA ɓɔɠɔi la wozakalagi zu, naazu da kpɔfaamai zu de ɠilagilagi, ná-Doun Zunui Yesu ma ɲamai ɠa kotoiti pɛ gba de ʋa.


\par }{\PP \VS{8}Ni da ɠɛɛna ma, koto nɔpɛ ge la de ʋa, da ɓɔɠɔ yaavazu da ɓɔɠɔi, gaama nɔpɛ ge la de ya.

\VS{9}Ni da laana zɔ ga ga da-ɠotoiti, toɠa ga wooɠɛɠila nu ta telebo nu, é da-ɠotoiti suvaayɛ de ʋɛ, é telebotalai pɛ gba de ʋa.

\VS{10}Ni da ɠɛɛna ma, de la koto ɠɛɛni, da tɔun kɛɛzu ga zɛɛ nu, daawooi la de-yiimaʋɛ.




\par }\Chap{2}{\SH Kilista ɠa ga da-Maalobo Nui
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dòungoiti, nà niima vai zɛʋɛzu, gè teʋe wo ma, naa ɠa a kɛ wo mina koto ɠɛ. Kɛlɛ tama ni nui ta a koto ɠɛɛna, de maalobo nui ɠa Ɠɛɛɠɛ ʋɔ bɛ, tɔ ɠa é ga telebo nui Yesu Kilista.

\VS{2}Mazɔlɔɔ Yesu Kilista ɓɔɠɔ veeni ga koto gba zalaɠai, da ɠila nɔ dɔnɔi laade, kɛlɛ eteai zu nuɓusɛiti pɛ tɔnɔi ɓalaa.


\par }{\PP \VS{3}Ni da ná-deveiti sona, naa ɠa de kwɛɛsu da ga de tɔun kwɛɛ.

\VS{4}Zɔi a ɠɛ, é kwɛni, kɛlɛ é la ná-deveiti sosu, naa ɠa ga zɛɛ nu, gaama nɔpɛ ge la zea.

\VS{5}Kɛlɛ zɔi a ɠolo daawooi ʋɛ, GALA ná-nɛɛbɛi ɠaavɔnigɛ naa yiimaʋɛ. Ʋele ɠana de kwɛɛsu da ga de ɠiliʋɛ GALA ba.

\VS{6}Zɔi a ɠɛ, giliʋɛ GALA ba, maanɛɛʋɛ é ná-eteai ziɛ eɠɛʋelei Kilista ná-eteai ziɛni la.


\par }{\SH Deve niinɛi
\par }
{\PP \VS{7}Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, deve niinɛ laade, gè ʋa ɠɛ ma vaa zɛʋɛzu wo ma. Toɠa ga deve wɔlɔmai, nii wo sɔlɔɔni tɔɔzeizu mɔunpa. Deve wɔlɔmai tɔna ɠa ga wooi wo mɛnini.

\VS{8}Anɛɛ naa ʋe, toɠa ga deve niinɛ, nii gè ma vai zɛʋɛzu wo ma, ma ɠaamai ɠulazu kɛlɛma ga Kilista maaʋele, ta wa ɓalaa wo maaʋele, tɔɔzei kpidii ɠana leʋe, wozakala kitei ɠana volozu niizu.

\VS{9}Zɔi é ɠɛɛzu ma, toɠa ziɛzu wozakalagi zu, tama é ɗa kɛɛɠɛloin wɔinzeɠe, naa ɠa dɛ kpidii zu.

\VS{10}Zɔi é kɛɛɠɛloin nɛɛzu ʋɛ, naa ɠa wozakalagi zu, kaka saɓu nɔpɛ ge la ziimaʋɛ, nii a too.

\VS{11}Kɛlɛ zɔi a kɛɛɠɛloin wɔinzeɠe, naa ɠa dɛ kpidii zu, toɠa ziɛzu kpidii zu. Ʋɛ é liizu ná, é la naa ɠwɛɛ, tɔɔzei kpidii gaazuʋɛ ʋɛa ma.


\par }{\PP \VS{12}Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, dòungoiti, tɔɔzei wa-ɠotoiti suvaayɛga Yesu laaseigi maaʋele ma.

\VS{13}Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, ɠɛɛɠɛiti, tɔɔzei wo naa ɠwɛɛ, zɔi é ná kaite tɔɔzeizu. Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, nu niinɛiti, tɔɔzei wo pilɛ sɔlɔɔga Inɛgi ma.


\par }{\PP \VS{14}Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, dòungoiti, tɔɔzei wo Ɠɛɛɠɛ ɠwɛɛ. Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, ɠɛɛɠɛiti, tɔɔzei wo naa ɠwɛɛ, zɔi é ná kaite tɔɔzeizu. Nà sɛʋɛi ɠɛɛzu wo ma, nu niinɛiti, tɔɔzei wo zuɓaaʋɛ, GALA daawooi ɠa zeini wo-yiimaʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔga Inɛgi ma.


\par }{\SH Nu ziɛ ʋelei eteai ɲɔi zu \newline  ta Kilista zili nuiti gaazu
\par }
{\PP \VS{15}À mina eteai nɛɛ ʋɛ, ɓaa eteai zu vai tanɔpɛ. Ni nui ta a eteai nɛɛna ʋɛ, Ɠɛɛɠɛ ná-nɛɛbɛi la ziimaʋɛ.

\VS{16}Mazɔlɔɔ nii dɔin é eteai zu, naa ɠa é ga, ɓɔɠɔyiimaɠɛɛ wɔin, nu ɠaazuʋɛ ná-gaazuɠulapɔi, ta eteai ziɛ vai ma wasogi, naa ta la ʋaani é ʋa zeɠe Ɠɛɛɠɛ ʋɔ, kɛlɛ ta zeɠezu eteai nɔ zu.

\VS{17}Eteai ɠana leʋe, ta ná-faiti nuɓusɛi ɠaazuɠulazu ti ʋa ɓalaagi, kɛlɛ zɔi a ziɛ ga GALA ziimai, naa ɠa yɛ ná ɠɔ.


\par }{\PP \VS{18}Dòungoiti, yeeɠɛɠala ɠaaɓelagi ɠa é zeelia. Wo mɛnini ga kɛni Kilista zili nui ʋa, Kilista zili nu mɔinmɔin ka niina ná. De kwɛɛgɛ naa maaʋele ma ga yeeɠɛɠala ɠaaɓelagi ɠa.

\VS{19}Naama nuiti ti zeɠeni ade ʋa, kɛlɛ ti la ɠɛni ga de ta ɠiteɠite. Ni ti ɠɛni ga de ta, ta la yɛ ade ʋa. Kɛlɛ ti zeɠeni ade ʋa, naa ɠa a kɛ é ɠole ga ti taɠila kpalaa ge la ɠɛni ga dɔnɔ.


\par }{\PP \VS{20}Wɔun wa, wo Zɛnvu Ɲadegai zɔlɔɔni, nii Kilista zeini wo ma, naa ma wo pɛ wo gaamai ɠwɛɛ.

\VS{21}Deɠɛmu, ni gè sɛʋɛi ɠɛa wo ma, é la ga wo la gaamai ɠwɛɛ, kɛlɛ tɔun tɔɔzei wo kwɛɛ, wo kwɛɛ ɓalaa ga zɛɛ nɔpɛ ge la ɠulazu gaamai zu.

\VS{22}Ɓɛ ɠa é ga zɛɛ nui? Toɠa ga zɔi é bosu ga Yesu la ga Kilista. Naama nui ɠa é ga Kilista zili nui, nii é ɠɛlɛzu Ɠɛɛɠɛ ʋa ta Doun Zunui.

\VS{23}Tama zɔi é ɠɛlɛzu Doun Zunui ʋa, naa la ɠilini Ɠɛɛɠɛ ʋa. Zɔi ma é Doun Zunui ɠwɛɛsu, naa ɠa ɠilizu Ɠɛɛɠɛ ɓalaa ba.


\par }{\PP \VS{24}Naa ɠa é ba, wooi wo mɛniga tɔɔzeizu mɔunpa, à ɠaaɓa, wo naa makɛ wo-yiimaʋɛ. Ni tama nii wo mɛnini tɔɔzeizu mɔunpa, naa ɠa wo-yiimaʋɛ, wo ɠiliai ɠa yɛ Doun Zunui ʋa ta Ɠɛɛɠɛ.

\VS{25}Wɛlɛ nii ɠa Kilista minazeɠea ga é fe ade ʋɛ: ɠɔoɠɔ zɛnvui.


\par }{\PP \VS{26}Gè niima vaiti sɛʋɛʋɛ wo ma naati ta-vaa zu, niiti ti wɔinni ti wo ɠaka.

\VS{27}Wɔun wa, Zɛnvui nii Kilista zeini wo ma, naa ɠa wo-yiimaʋɛ. Eɠɛʋelei ná-Zɛnvui wo ʋa la, wo ɓɛdɛ la mɔ ba ga nu wo ɠala. Tama Zɛnvui ɠa wo ɠalasu ga fai pɛ, nii ma é wo ɠalasu da, naa ɠa ga gaamai, nii zɛɛ vaa nɔpɛ ge la su. À ɠolo Zɛnvui ná-kalagi ʋɛ, wo ɠiliai yɛ de Kilista ʋa.


\par }{\PP \VS{28}Ungo, dòungoiti, wo ɠiliai yɛ de Kilista ʋa, naa ɠa a kɛ, da-ladalai laazeeli, siɛgi zu é ɠulazu la kɛlɛma, unfegi mina de maaɓɔle gaazu, voloi é ʋaazu la.

\VS{29}Wo suɠwɛɛ ga Kilista lelebogɛ, naa ma, à suɠwɛɛ ɓalaa ga nu-o-nu é sɔle fai ɠɛɛzu, naa zɔlɔɔgɛ tɔun ba.




\par }\Chap{3}{\SH GALA dointi
\par }
{\PP \VerseOne{1}À wɛlɛ ʋelei Ɠɛɛɠɛ ade nɛai la ʋɛ! Ná-nɛɛbɛi ɠa é kɛa ade lolisu ga GALA dointi. Tama da ga naati gaamazu. Wɛlɛ nii ɠa é kɛa eteai la de ɠwɛɛ: É la GALA kwɛɛni.

\VS{2}Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, ada niina ga GALA dointi, kɛlɛ ʋelei da ɠɛ la, naa la dɛ ɠulani kɛlɛma. Tama de nii ɠwɛɛ: Siɛgi zu Kilista ɠulazu la kɛlɛma, da ɠɛ ga tɔun kɛʋele, tɔɔzei da ka, ʋelei é la.

\VS{3}Nu-o-nu naama ɠitogi ziimaʋɛ, é lo Kilista ʋa, naa ɠa ɓɔɠɔ ɲade ga Kilista ɠɛʋele.


\par }{\PP \VS{4}Nu nɔpɛ é kotoi ɠɛɛzu, naa ɠa GALA ná-tɔgi ɠoloɠolosu, mazɔlɔɔ kotoi ɠa é ga tɔ koloɠolo fai.

\VS{5}Wo suɠwɛɛ ga Yesu Kilista ɠulani kɛlɛma ga é kotoiti kpe, koto nɔpɛ ge la tɔun ba.

\VS{6}Naa ma, zɔi giliai yɛsu Kilista ʋa, naa ɠa ɓe kotoi ɠɛɛ vai ʋa. Zɔi é yɛsu kotoi ɠɛɛzu, naa la kaani, é la kwɛɛni.


\par }{\PP \VS{7}Dòungoiti, à mina va bu nu ʋa wo yaava. Zɔi é telebo fai ɠɛɛzu, naa ɓɔɠɔi lelebogɛ, eɠɛʋelei Yesu Kilista lelebogai la.

\VS{8}Zɔi é yɛsu kotoi ɠɛɛzu, naa ɠa ga Inɛgi nɔnɔ, mazɔlɔɔ Inɛgi kotoi ɠɛɛni tɔɔzeizu mɔunpa. GALA Doun Zunui ɠulani kɛlɛma ɠiteɠite su ga é Inɛgi ná-kɛɛwotiiti koloɠolo.


\par }{\PP \VS{9}Nu-o-nu é ga GALA doun, naa ɠa ɓe kotoi ɠɛɛ vai ʋa, mazɔlɔɔ zɛnvui ná-zobogi é zɔlɔɔsu GALA zea, naa ɠa ziimaʋɛ, tɔɔzei GALA ka ga Kɛɛɠɛ, é la zooga é ʋa yɛ kotoi ɠɛɛzu.

\VS{10}Naa ɠa é zeeɠaaɠwɛɛi ɠɛɛzu ga pagɔ GALA dointi ta Inɛgi ná-dointi zɔɠɔzu. Zɔi nɔpɛ é la ziɛzu ga telebodai, ɓaa é la kɛɛɠɛloin nɛɛzu ʋɛ, naa la ga GALA doun.


\par }{\SH Ɛsɛ gilagilagi bɔɔlai nɛɛ ʋɛ
\par }
{\PP \VS{11}Wɛlɛ keela wooi nii ɠa wo mɛnini tɔɔzeizu mɔunpa: Ade ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ ade ɠilagilagi pɛ.

\VS{12}Ade mina ɠɛ ga Kayɛn ɠɛʋele, nii é ɠɛni ga Inɛgi nɔnɔi, é deɠei ʋaani. Lee vaa zu é paani? Tɔɔzei Kayɛn ɲɔuni ná-kɛɛwotiiti su, tama deɠei leleboni nɔnɔiti su.


\par }{\PP \VS{13}Wo laa mina vɔ, kɛ̀ɛleaiti, ni eteai zu nuiti ta wo wɔinzeɠena.

\VS{14}Ade kwɛɛ ga de ɓudɛa saai maazu, de lɔ zɛnvui zu, tɔɔzei da de-ɠɛɛleaiti nɛɛzu ʋɛ. Zɔi nɔpɛ é la ziɛzu ga nɛɛbɛi, naa ɠa dɛ zeini saai laawu.

\VS{15}Nu nɔpɛ é kɛɛɠɛloin wɔinzeɠezu, naa ɠa ga nu ʋaa nu, wo suɠwɛɛ ga ɠɔoɠɔ zɛnvui la nu ʋaa nu ya, é ʋa zei ziimaʋɛ.

\VS{16}Wɛlɛ ʋelei de nɛɛbɛi ɠwɛɛgai la: Yesu Kilista zɛnvui veeni da-vaa zu. Da ɓalaagi, de maanɛɛʋɛ de de-yɛnvui ve de-ɠɛɛleaiti ta-vaa zu.

\VS{17}Ni nu a eteai zu naavoloi zɔlɔɔna, é wɛlɛ, é ɗa kɛɛɠɛloin ɠa kpalai zu, é ɠaazumaavɔ la, toɠa zoo ɠɛɛzu ma ɠale, GALA ná-nɛɛbɛi ɠa zeini ziimaʋɛ?

\VS{18}Dòungoiti, ade mina nɛɛbɛi ɠɛ ga kpɔɛzuɠulai nɔ, ɓaa de-nɛgi nɔ, kɛlɛ kɛni é ɠɛ ga nɛɛbɛ ɠitei, é ɠulazu kɛlɛma ga kɛɛwotiiti.


\par }{\SH Ladalai GALA gaazu
\par }
{\PP \VS{19}Ni naa ɠa ɠɛɛna, da kwɛɛ ga da gaamai zu, de ladalai ɠɛ de-yiimaʋɛ GALA gaazu.

\VS{20}Ni de-yiimaʋɛ a de ʋeelalana, GALA bɔɔlɔʋɛ de-yiimaʋɛ ʋa, é faiti pɛ kwɛɛ.

\VS{21}Naa ma, nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, ni de-yiimaʋɛ la de ʋeelalani, ladalai ɠa de ya GALA gaazu.

\VS{22}Nii nɔpɛ de falizu ma, da naa zɔlɔɔsu, tɔɔzei da ɠolozu ná-deveiti bɛ, de ɗa naa ɠɛ, nii nɛai bɛ.

\VS{23}Nii ɠa é ga devei é feezu de ya: de ɠidaaleʋe ná-Doun Zunui Yesu Kilista laaseigi ma, de ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ de ɠilagilagi pɛ, eɠɛʋelei é ma levei veeni la de ya.

\VS{24}Zɔi é ɠolozu GALA ná-deveiti bɛ, naa ɠa yɛsu GALA ba, GALA ge yɛ tɔ ɓalaa ba. Wɛlɛ ʋelei de kwɛɛsu da ga GALA ka yɛsu de ʋa: Da kwɛɛsu ga Zɛnvu Ɲadegai maaʋele, nii é feeni ade ya.




\par }\Chap{4}{\SH Zɛɛ ɠalamɔinti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, à mina la zɛnvui pɛ da, kɛni wo ti ʋoluɠula, nii a kɛ wo ɠɛ kwɛɛ ni ti zeɠeʋɛ GALA pɔ. Mazɔlɔɔ zɛɛ ɠala goo wo nu mɔinmɔin ge vazaga eteai zu.

\VS{2}Wɛlɛ ʋelei wa kwɛɛ da ga GALA Zɛnvui ʋe: Zɛnvui nɔpɛ é kulazu laa, é ɠɛ ma: «Yesu Kilista ʋaani ga ɠite kpusɛi zu,» GALA nɔnɔi ɠa ga naa.

\VS{3}Kɛlɛ zɛnvui nɔpɛ é la laani Yesu Kilista ná-fai la, é ʋa kula laa, é bo, zɛnvui naa la ga GALA nɔnɔ. Zɛnvui naa ɠa ga Kilista zili nui nɔnɔi, nii wo ná-fai mɛnini ga toɠa ʋaazu, tama toɠa niina eteai zu niizu.


\par }{\PP \VS{4}Kɛlɛ wɔun, dòungoiti, wa ga GALA nɔnɔiti, wo zobo sɔlɔɔga zɛɛ ɠala goo wo nuiti ma, mazɔlɔɔ nii é wo-yiimaʋɛ, naa wɔɔlɔʋɛ, é leʋe naa ʋa, nii é etea nuiti ziimaʋɛ.

\VS{5}Zɛɛ ɠala goo wo nuiti ta ga eteai nɔnɔiti, ta ɓɔɛzu ga eteai ɠɛʋelei, etea nuiti ti ɗa woilo ti-woo ma.

\VS{6}Dɔun da, da ga GALA nɔnɔiti. Zɔi é GALA kwɛɛ, naa ɠa woilosu de-woo ma. Zɔi é la ga GALA nɔnɔ, naa la woilosu de-woo ma. Zekana de gaama yɛnvui ta kaka zɛnvuiti zɔɠɔzuɠaazu la.


\par }{\SH GALA ka ga nɛɛbɛi
\par }
{\PP \VS{7}Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, ade ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ de ɠilagilagi pɛ, mazɔlɔɔ nɛɛbɛi zeɠeʋɛ GALA pɔ. Nu-o-nu a nɛɛbɛi ziɛ, naa ɠa ga GALA doun, é GALA kwɛɛ.

\VS{8}Zɔi é la ziɛzu ga nɛɛbɛi, naa la GALA kwɛɛ, mazɔlɔɔ GALA ka ga nɛɛbɛi.

\VS{9}Wɛlɛ ʋelei GALA ná-nɛɛbɛi ɠulani la kɛlɛma ade ʋɛ: GALA ge ná-Doun Zunu ɠila kpegi leʋeni eteai zu, nii a kɛ de zɛnvui wo ga tɔun maaʋele.

\VS{10}Nɛɛbɛi ɠa ga nii: É la ga dɔun ka de GALA nɛai ʋɛ, kɛlɛ tɔun ka é ade nɛɛni ʋɛ, é ná-Doun Zunui leʋe, é ɠɛ ga da-ɠotoiti gba zalaɠai.


\par }{\PP \VS{11}Nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, tɛi GALA ge ade nɛa ʋɛ ɠana, de maanɛɛʋɛ, da ɓalaa, de ɓɔɠɔ nɛɛ ʋɛ de ɠilagilagi pɛ.

\VS{12}Nu nɔpɛ ge la dɛ GALA kaani pɛ. Ni da ɓɔɠɔ nɛɛna ʋɛ de ɠilagilagi pɛ, GALA ka zeini de-yiimaʋɛ, ná-nɛɛbɛi ɠaavɔnigɛ ga pagɔ de-yiimaʋɛ.


\par }{\PP \VS{13}Wɛlɛ ʋelei de kwɛɛsu da ga da GALA ba, ta toɠa zeini de-yiimaʋɛ: É ná-Zɛnvui veeni ade ya.

\VS{14}Gɔun gi kaani, gá zeele wooi wosu ga, Ɠɛɛɠɛ ná-Doun Zunui leʋeni, é ɠɛ ga eteai Ɠizo Nui.

\VS{15}Zɔi nɔpɛ é kulazu laa, é ɠɛ ma: «Yesu ɠa ga GALA Doun Zunui,» GALA ka zeini naa yiimaʋɛ, tɔ ɓalaa ɠiliʋɛ GALA ba.

\VS{16}Adɔun de GALA ná-nɛɛbɛi ɠwɛɛgɛ, é zea de ma vaa ma, tama, de ɠidaaleʋe naama nɛɛbɛi ma. GALA ka ga nɛɛbɛi, zɔi é ziɛzu ga nɛɛbɛi, naa ɠiliʋɛ GALA ba, GALA ka zeini ziimaʋɛ.

\VS{17}Ni nɛɛbɛi ɠaavɔnigɛ ade-yiimaʋɛ, ladala laazeeliai ɠa de ya tukpɔɠaaleʋe voloi, tɔɔzei zɛnvui de bosu eteai zu, naa ɠɛɛʋɛ eɠɛʋelei Yesu Kilista nɔnɔi la.

\VS{18}Dualua ge la nɛɛbɛi zu, kɛlɛ nɛɛbɛi ɠaavɔnigai ɠa ɗa dualuagi ɓe. Naa ma, zɔi é lualuasu, nɛɛbɛi ɠaa la vɔnini naa ya, mazɔlɔɔ dualuagi ɠiliʋɛ maaɠolo vai ma maaɓɔungi ʋa.


\par }{\PP \VS{19}Adɔun ada nɛɛbɛi wosu, tɔɔzei GALA ka é ade nɛɛni ʋɛ mɔunpa.

\VS{20}Ni nu nɔpɛ a ɠɛɛna ma: «Gè GALA nɛɛʋɛ ʋɛ,» é ɗa kɛɛɠɛloin wɔinzeɠe, toɠa ga zɛɛ nu. Mazɔlɔɔ zɔi é la kɛɛɠɛloin nɛɛni ʋɛ, nii é kaazu, é la zooga é ʋa GALA nɛɛ ʋɛ, nii é la kaazu.

\VS{21}Tama GALA ge niima levei veeni ade ya: Zɔi a GALA nɛɛ ʋɛ, é kɛɛɠɛloin ɓalaa nɛɛ ʋɛ.




\par }\Chap{5}{\SH Pilɛ sɔlɔɔ fai eteai ma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nu-o-nu a la da ga Yesu ɠa ga Kilista, naa ɠa ga GALA doun. Zɔi a doun kɛɛɠɛi nɛɛna ʋɛ, toɠa naa ná-dointi nɛɛʋɛ ɓalaagi.

\VS{2}Wɛlɛ ʋelei de kwɛɛsu da ga de GALA dointi nɛɛʋɛ ʋɛ: Ni da GALA nɛɛna ʋɛ, de ɗa ziɛ ga ná-deveiti.

\VS{3}Mazɔlɔɔ ni da GALA nɛɛna ʋɛ, naa ɠa é ga, kɛni de ná-deveiti so. Ná-deveiti ti la ɓaani,

\VS{4}mazɔlɔɔ GALA doin pɛ ka zoo é pilɛ sɔlɔɔ eteai ma. Wɛlɛ nii ɠa é ga zobogi, da pilɛ sɔlɔɔ da eteai ma: da-ɠidaaleʋei.

\VS{5}Ɓɛ ɠa a zoo é pilɛ sɔlɔɔ eteai ma? Kɛni zɔi ɠila kpe kidaaleʋeai ga Yesu ɠa ga GALA Doun Zunui.


\par }{\SH Zeele wooi é ʋilɛ Yesu Kilista ʋa
\par }
{\PP \VS{6}Tɔun be, Yesu Kilista ya, paai ga ziɛi ta ɲamai, é la ʋaani ga ziɛi letelegi nɔ, kɛlɛ ziɛi ta ɲamai. Zɛnvu Ɲadegai ɠa zeele wooi wosu, ga naa ɠa ga gaamai, mazɔlɔɔ Zɛnvu Ɲadegai ɠa ga gaamai.

\VS{7}Mazɔlɔɔ ta saʋa ti zeele wooi wosu:

\VS{8}Zɛnvu Ɲadegai ta ziɛi, ta ɲamai, ti saʋagɔ pɛ ti zoloogɛ ma.

\VS{9}Ni da ɗa nuiti ta-zeele wooi zo, GALA ná-zeele wooi wola wɔɔlɔʋɛ, naa ma ka é ga zeele wooi nii é boni ná-Doun Zunui vaa zu.

\VS{10}Naa ma, zɔi é ɠidaaleʋea GALA Doun Zunui ma, niima zeele wooi ɠa ziimaʋɛ. Kɛlɛ zɔi é la ɠidaaleʋeni GALA ma, naa ɠa GALA kɛɛzu ga zɛɛ nu, tɔɔzei é la laani zeele wooi la, nii GALA ge boga ná-Doun Zunui vaa zu.

\VS{11}Wɛlɛ naama zeele wooi ʋa: GALA ge ɠɔoɠɔ zɛnvui vea de ya, da naama yɛnvui zɔlɔɔsu ná-Doun Zunui ya.

\VS{12}Zɔi giliai Doun Zunui ʋa, zɛnvui ɠa naa ya. Zɔi é la ɠilini GALA Doun Zunui ʋa, zɛnvui la naa ya.


\par }{\SH Keletiɛin ná-ladalai
\par }
{\PP \VS{13}Wɔiti wo ɠidaaleʋea GALA Doun Zunui laaseigi ma, gè niima vaiti sɛʋɛʋɛ wo ma, naa ɠa a kɛ, wo kwɛɛ ga ɠɔoɠɔ zɛnvui ɠa wo ya.

\VS{14}Wɛlɛ niima ladalai ɠa de ya, é ʋilɛ GALA ba, ga nii nɔpɛ da fali ma, é ga ziimai, toɠa de woomɛni.

\VS{15}Ni de kwɛɛ ga toɠa de woomɛni, faa nɔpɛ de falizu ma, da kwɛɛ ga naama vai ma wooɠaaʋotegi ɠa niina de ya, nii da fali ma.


\par }{\PP \VS{16}Ni nui ta a kɛɛɠɛloin ɠaana, é ɗa kotoi ɠɛ nii é la liizu ga nu saai ʋɔ, kɛni é GALA fali, GALA ka zɛnvui ve kɛɛɠɛloin naa ya. Toɠa naati ta-vaa wosu, ti kotoi ɠɛɛzu nii é la liizu ga nu saai ʋɔ. Kɛlɛ kotoi ta ɠana, nii é liizu ga nu saai ʋɔ, naama ɠotoi ma zii laade, gè ʋa ɠɛ wo GALA fali su.

\VS{17}Telebotala vai pɛ ka ga kotoi, kɛlɛ kotoi ta ɠana, é la liizu ga nu saai ʋɔ.


\par }{\PP \VS{18}Ade kwɛɛ ga GALA doin la ɗa ga yɛ kotoi ɠɛɛzu, mazɔlɔɔ GALA Doun Zunui ɠa makɛsu, Inɛgi la zooga é ʋa faa nɔpɛ kɛ la.

\VS{19}De kwɛɛ ga da ga GALA nɔnɔiti, kɛlɛ eteai pɛ ka Inɛgi ná-zobogi wu.

\VS{20}De kwɛɛ ɓalaa ga GALA Doun Zunui ʋaani, é ɠimalai ve de ʋɛ, ga de gaama ƓALAGI ɠwɛɛ. Da yɛsu gilibalai zu GALA ba ada-ɠilibalai maaʋele ma da ná-Doun Zunui Yesu Kilista. Tɔ ɠa é ga gaama ƓALAGI, ta ɠɔoɠɔ zɛnvui.


\par }{\PP \VS{21}Dòungoiti, à dama ga ɓɔɠɔ é ʋilɛ kɔɔɠɔ gani faiti ba.

\par }