\NormalFont\ShortTitle{2 Piyɛlɛ}

{\MT Piyɛlɛ Ná-Sɛʋɛi Velesiɛi

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP Toɠa ɠalasu Piyɛlɛ Ná-Sɛʋɛi Velesiɛi zu ga Keelai Piyɛlɛ ɠa é sɛʋɛa, kɛlɛ ada-yeeɠɛɠalai nii zu, faaɠwɛ nu mɔinmɔin ka bosu ga tɔ lɛi é ʋa sɛʋɛ. Kɛɛʋɛ eɠɛ nu ɠili ka é sɛʋɛai Piyɛlɛ laaseigi zu. Gaama ʋe ga sɛʋɛi nii ma nui ɠɛ, toɠa ga Yesu ná-eteai ma zeele ɠiteɠite, ma un ge daa ma mɛɛ ga naa ɠaazuʋɛ valibo fai gizei ma (1:17-18). Ni Piyɛlɛ ɠa é sɛʋɛi nii ɠɛai, é kɛɛni su la ɠoozani é za, tanisu kona ʋuulɔzita maazu lɔɔlugɔiti zɔɠɔzuʋɛ ta puulɔzita maazu taaʋuugɔi (65-69). Piyɛlɛ ɠa bosu ga ná-sɛʋɛi velesiɛi ʋe (3:1), naa ɠa é vaazu bu nu nii ɠɛɛ yeeɠɛɠalai ʋilɛ Piyɛlɛ ná-sɛʋɛ mɔungi ʋoluʋelei. Naa nɔnɔ ma zɛʋɛi leʋegɛ keletiɛinti pɛ ma.

\par }{\IP Piyɛlɛ sɛʋɛi nii ɠɛɛʋɛ nii a kɛ é kidaaleʋe nuiti iɲɔdɔ ga ti eteai ziɛ sɔledai zu, é ti ɠitoo su ga ti mina ʋilɛ zɛɛ ɠalamɔinti polu. É ti iɲɔdɔɔni ga ti mina woilo nuiti goo ma, niiti ti ɠɛɛzu ma Yesu yeeɠɛɠa zuɠooza kɛa é la ʋaazu ʋolu. Piyɛlɛ mu ge dɛɛni ga GALA ge la nɛkɛni, ta toɠa pɔ ga ɛsɛ pɛ ge ɠizo (3:8-9). Naa maaʋele ɠa é kɛɛzu nu eteai ziɛzu la ga kɛʋelei ta nii zeliloma la ba (3:14).

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. Piyɛlɛ ɓɔɠɔ lɛɛʋɛ ta é ɓɔɛ ná-sɛʋɛi ɠala nuiti pɔ (1:1-2).

\par }{\IO 2. Naa ʋolu é ti loo ɠisu ga ti eteai ziɛ sɔledai zu tɔɔzei GALA naama zobogi veeʋɛ ti ya (1:3-21).

\par }{\IO 3. É zɛba é ti loo ɠisu mɔnɔ zɛɛ ɠalamɔinti daalɔɠɔma, é naa wo ma yeeluɠɔ nii é ʋaazu ɠɛɛzu ga naati etea ɠaaɓela foloi (2:1-22).

\par }{\IO 4. Naa pɛ poluma Piyɛlɛ ná-sɛʋɛi ɠaaɓelagɛ ga é kidaaleʋe nuiti iɲɔdɔ ga ti eteai ziɛ peelalazu mina ɠɛ ba, nii a kɛ ti Yesu ʋaa laa velesiɛi ɠɛʋele ɓɛtɛ (3:1-18).



\par }\ChapOne{1}{\SH Tuʋɔ gooiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nɛ̀i gè ga Simon Piyɛlɛ, gè ga Yesu Kilista ná-botiɠɛ nui ta ná-keelai, nà ɠa gè sɛʋɛi nii leʋesu naati ma, adɛiti de kidaaleʋe ɠilagi zɔlɔɔgai, sɔngɔi ɓaai, da-ƓALAGI é ga de Ɠizo Nui Yesu Kilista, ná-telebodai maaʋele ma.

\VS{2}Zaalai ta ziilɛigi ɠɛ wo ma ga gola, GALA ta de-Maliɠii Yesu ɠwɛɛgai maaʋele zu.


\par }{\SH GALA ná-toligi ta su vaiti
\par }
{\PP \VS{3}Ná-galadai ma zɛbɛi naa pɛ feeʋɛ de ya, nii kpein de ɓɛdɛi ba, de ʋa zɛnvui wo, de ɠiliai yɛ de GALA ba, é naa lɛ ga deye, zɔi é de loliga, ga de dɔnɔ zɔlɔɔ tɔ ɓɔɠɔi ná-lɛbiyai zu ta ná-nuɓɔɠɔlai.

\VS{4}Naati maaʋele ɠa é minazeɠegiti kɛa la ade ʋɛ niiti ti wola vizɔgai, ta ti wola ʋagai, naa ɠa a kɛ, niiti é minazeɠea ga tiye, wa naati sɔlɔɔna, wo zoo wo ɠula eteai zu vaa luulaiti zea, ti ɠɛɛzu ga ɓɔɠɔyiimai, wo wɔnɔ zɔlɔɔ ná-galadai zu.


\par }{\PP \VS{5}Naa maaʋele ma, à ɠaaɓa gola, wo tuʋa ʋele ʋagɔi la wa-ɠidaaleʋei ma, wo faaɠwɛgi la wa-luʋa ʋele ʋagɔi ma,

\VS{6}wo ɓɔɠɔzogi la faaɠwɛgi ma, wo to kpaangi la ɓɔɠɔzogi ma, wo GALA gaazuluabai la to kpaangi ma,

\VS{7}wo ɠɛɛɠɛloun wɔinlai la GALA gaazuluabai ma, wo nɛɛbɛi la ɠɛɛɠɛloun wɔinlai ma.

\VS{8}Ni niima vaiti ta wo-yiimaʋɛ, ti naa laave, ti la wo yɛga ná, wo ʋa ɠɛ ga nu ɲakaa, ɓaa niiti kulanuma la ti ʋa, wo lii vai zu luɠɔma de-Maliɠii Yesu Kilista ɠwɛɛgai zu.

\VS{9}Kɛlɛ zɔi ti la zea, naa ná-wozaɠaai la liini ɠoozama, toɠa ga gaazuɠole nu, zeemaʋɛ ga ná-koto wɔlɔmaiti gbaʋɛ, é ɲade.


\par }{\PP \VS{10}Naa ɠa é ba, kɛ̀ɛleaiti, à ɠaaɓa gola, wo ɠili kpaan wo loli fai ʋa, ta ziimazeɠegi ʋa bogai ga woye, mazɔlɔɔ wa naa ɠɛɛna, wo la loa eyɛsu pɛ.

\VS{11}Pele ɠana, daa ɠa lao la wo luɠɔ ga gola, wo lɛ ade-Maliɠii ta de Ɠizo Nui Yesu Kilista ná-ɠɔoɠɔ masadai zu.


\par }{\SH Kalagi soloogai gaamai ma
\par }
{\PP \VS{12}Naa ɠa é kɛɛzu, gè niima vaiti toozu la wo ɠisu yeenɔpɛ, anɛɛ ni wo ti ɠwɛɛ pɔlɔma, ta wo ɠiliʋɛ kpaan gaamai ʋa nii wo sɔlɔɔni.

\VS{13}Gè pɛtɛgɛ ga soloogɛ, siɛgi zu gè vulua la dɛ, wo yɛ ɠaazu ɠa, nà-tookisuiti maaʋele ma,

\VS{14}mazɔlɔɔ gè kwɛɛ ga nágo ʋe niina, gè ʋa ɠula kpusɛi nii zu é zaazu, eɠɛʋelei de-Maliɠii Yesu Kilista boni la mà.

\VS{15}Kɛlɛ nà daazu ma kpɛ, gè sòoda vai ɠɛ, dìa ʋoluma, wo zoo wo ɠizɛ fai niiti pɛ su yeenɔpɛ.


\par }{\SH Zeeleiti niiti ti-ɠaazuʋɛ \newline  Kilista ná-lɛbiyai ɠaani
\par }
{\PP \VS{16}Tama gi la ʋoluzeini nuɓusɛiti ta-vaalaali maaɓɛtɛaiti ba, gi ʋa ade-Maliɠii Yesu Kilista ná-zɛbɛi ta paa laa velesiɛi lɛ ga woye, kɛlɛ gá ɓɔɠɔi gi ná-lɛbiya wolai ɠaani ga gi-ɠaazuʋɛ.

\VS{17}Mazɔlɔɔ Ɠɛɛɠɛ GALA ge bɔɔlɔni, é lɛbiyai ve bɛ, siɛgi zu ná-lɛbiya wolai zu, é niima wooi woni ma la ga: «Nii ɠa é ga nɛ̀ɛbɛ Loun Zunui, nii é gòla yiilaazu.»\FTNT{*}{{\FR 1:17 }{\FR{1:17
}}{\FT{}}{\XT{Mat 17:5}}{\FT{.}}}

\VS{18}Giya ɓɔɠɔi gi naama wooi mɛnini, é zeɠe geezuʋɛ, siɛgi zu gi ɠɛni tɔun ba la gize ɲadegai ma.


\par }{\PP \VS{19}Naa ɠa é ba, gi wola laaʋɛ GALA goo wo nuiti gooi la, ti boni. Toɠa zoloo, wa ɓalaagi wo ɠida bu, mazɔlɔɔ toɠa ga lanboi é volozu adaʋɛ ná ɓidiai, eyɛsu foloi ɠula, geelaalaosu zomideɠai volo wo-yiimaʋɛti.

\VS{20}À nii ɠwɛɛ mɔunpa, ga GALA goo wo fai GALA Sɛʋɛi zu, nu la naa tanɔpɛ poluɠwɛɛga ɓɔɠɔ ʋɛ.

\VS{21}Mazɔlɔɔ GALA goo wo fai gila kpalaa ge la ʋaani ga nuɓusɛi yiimai yeeɠɛɠala ɠila kpalaa su, kɛlɛ Zɛnvu Ɲadegai ɠa é puuni nuiti da, ti ɓɔɛni GALA daaseigi zu.




\par }\Chap{2}{\SH Zɛɛ ɠalamɔinti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zɛɛ ɠala goo wo nuiti ti ɠɛni nuɓusɛiti saama mɔungi. Zenɔ ɠana niizu, zɛɛ ɠalamɔinti ta lɔ wo zaama ga undaaʋili kala ɲɔiti. Ta ɠɛlɛ Maliɠii ʋa, é ti unmɔɔni. Ta undaaʋiligi mɛɛnsu ɓɔɠɔ ma ga gaazuvilɛi.

\VS{2}Ma mɔinmɔin ka ʋilɛ ti ʋolu ta-ɓaaɠulama vaiti su. Ti maaʋele ma, woo ɲɔi ɠa wo gaama ʋelei laalɔɠɔma.

\VS{3}Koozu yii maaʋele ma, ta wo ɠɛ ga ta-wali zɔlɔɔ saɓui, ga yaava ɓɔɛiti, tiya ɓɔɠɔi ti ti ɓɛtɛai. Kɛlɛ kaite suɠooza ta-ʋeelala vai ɠɛʋele ɓɛtɛʋɛ ná ga é loo ti ma, ta-undaaʋiligi ɠa ti ɠaiziɛzu.


\par }{\PP \VS{4}Mazɔlɔɔ GALA ge la ɠɛni geezuɠeelaiti gaazumaazasani niiti ti kotoi ɠɛɛni, kɛlɛ é ti ʋilini undaaʋili adaʋɛ, ʋɛ é ti makɛgai ná, é ti ɠili ga yɔlɔɠɔi kpidii zu, eyɛsu tukpɔɠaaleʋe voloi.

\VS{5}É la ɠɛni etea wɔlɔmai ɠaazumaazasani, kɛlɛ é ʋaani ga ziɛve golai GALA gaazuluabalala nuiti ta-eteai naa zu. É Nowe nɔ ɠizoni, nii é telebodai ma lɛnɛgi wosu, ta nu lɔfela ɠiligaa.

\VS{6}GALA ge taa wolaiti peelalani, ti ga Sɔdɔme ta Gomɔɔl, é ti ɠoloɠolo ga abui, ti ɠɛ ga zuʋui, é ti ɠɛ ga poogi GALA gaazuluabalala nuiti bɛ, é ʋilɛ faiti ba ti ʋaazu.

\VS{7}É telebo nui Lote ɠizoni, nii zii ɠɛni ɓɔlɔzu gola ga faa ɲɔu ɠɛ nuiti ta-ɓaaɠulama vaiti.

\VS{8}Mazɔlɔɔ telebo nui tɛi ɠɛni zeini ti zaama, é ɗa faiti ka, é ɗa ti mɛni, ti ɗa ziiɓɔlɔ folo-o-folo ga ta-lɔ koloɠologiti.

\VS{9}Tama, Maliɠii zoogɛ GALA gaazuluaba nuiti kulazu ʋoluɠulai zu, ta é kwɛɛ ʋele a telebotala nuiti makɛ da, é ʋa ti nimiza tukpɔɠaaleʋe voloi,

\VS{10}ma un ge daa ma mɛɛ ga naati, niiti ti ʋilɛsu kɔzɔba ɠisiɛiti polu, nii a kɛ ti ɗa ti-ɓusɛi yiimai vai ɠɛ, ti ɗa maliɠilai ʋɛlɛʋili.

\par }{\PP Ɓɔɠɔlɛsu nui naati, ti ga waso nuiti, ti la unfema veezu lɛbiya yɛnvuiti bɛ ti geezuʋɛ, kɛni ti ɗa ti ʋoomu.

\VS{11}Anɛɛ geezuɠeelaiti, ti-zɛbɛi wɔɔlɔai ta ta-zobogi zɛɛ ɠalamɔinti ba, ti la ɗa ga maalɔɔ ʋoomu goo woga ti ma Maliɠii ɠaazu.

\VS{12}Kɛlɛ numai naati ta ʋilɛsu nɔ ti-wɔinma vai nɔ ʋolu, ti ɠulaʋɛ ga dɔɓɔ zuaiti, niiti ɠi ge la ti ma, ti zoloogɛ ga ti zo, ti ti ʋaa. Nii ti la kwɛɛ, naa ɠa ta ɗa poomu. Ti undaa ɠa ʋili ɓalaa, eɠɛʋelei suaiti undaa a ɗa ʋili da.

\VS{13}Faa ɲɔi nii ti kɛai, naa ma zii ɠa a ɠɛ ga ti-zalai. Ti-yiimai ɠa ga ti ɗa koloɠologi ɠɛ kɛlɛmaʋɛ. Ta ɠɛna wo zaama, ta wa-vɛtii ɠɔzɔzu, ti ɓaaɠula ma, keleɠele ɲɔi nɛɛ ti ʋɛ.

\VS{14}Wɛɛnziɛ gaazuʋɛ ɠa é ti unma, ti la ɓɔlɔa ga kotoi ɠɛɛ vai. Nuiti ti zɛbɛ la lɔɔni ga pagɔ, ta naati sosu ga balii, ti-yii laavegɛ ga naavolo wɔin lateʋegai. GALA ná-foovooi ɠa ti ʋa.

\VS{15}Ti zeɠea ʋoluma pele zɔlegi ʋa, ti ɓɔɠɔ ɠakani ti ʋilɛ fai zu Ɓozɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame ná-pelei ma, nii telebotala wali mii vai nɛɛni bɛ.

\VS{16}Kɛlɛ zelii loni ma, tɔ ɓɔɠɔi ná-tɔ koloɠologi maaʋele ma. Soovale saai nii daa la bɛ, naa ɓɔɛni pɔ ga nuɓusɛ ɓɔɛ wooi, é GALA goo wo nui Ɓalaame ná-keleɠeletalai ɠwɛteʋe.


\par }{\PP \VS{17}Ta ga ziɛyeɠeiti niiti ziɛ la ti zu, ti ɠɛ ga tonaɓiingiti tɔngɔlɔ fiilɛi ti ɓɛɛzu ga. Kpidi ɓɔii ɠa makɛgai ti laalɔɠɔma.

\VS{18}Ta-waso kpɔɛ wafuungiti maaʋele ma, ta naati yaavazu ga kpusɛi zu ani wɔin ɲɔi, niiti ti ɠulaai nɔ feya nuiti zea niiti ti kaka pelei ziɛzu.

\VS{19}Ti ɗa minazeɠe ga nuiti ta-wɔɔlɔya vai, tama tiya ɓɔɠɔi ti ga duɔiti faa luulaiti zea, mazɔlɔɔ zɔi é pilɛ sɔlɔɔsu è ma, ɗa ga naa ná-duɔi.


\par }{\PP \VS{20}Tama, ni nuiti kulaa ʋoluma eteai ná-kɔzɔba vaiti su, de-Maliɠii, de Ɠizo Nui Yesu Kilista ɠwɛɛgai maaʋele ma, ni ta lɔɔna etea vaiti su ʋolu ga niinɛ, ti ɓɔɠɔ yɛ ná naati ti vɔni ti ma, ti-ɠaaɓelazuʋɛ ɠa ɲɔu, é leʋe ma mɔungi ʋa.

\VS{21}Mazɔlɔɔ a la vizɔ ti ma ga ti mina telebo pelei ɠwɛɛ, é leʋe kwɛɛgai ʋa, ti ʋa zeɠe ba, ti ɠale ma, ti zeɠe deve ɲadegai ʋa, nii é veeni ti ya.

\VS{22}Nii kɛai ga tiye, naa ɠa faalaalii naa ná-gaamai lɛɛzu ga: «Gilɛi ɠalega ma ná-unpiligi ma, boigi maagbaai feya, é ɠalega ma, é ɠilikili palaʋalai zu».\FTNT{*}{{\FR 2:22 }{\FR{2:22
}}{\FT{}}{\XT{TFa 26:11}}{\FT{.}}}




\par }\Chap{3}{\SH Maliɠii ʋaa laa velesiɛi ma minazeɠegi
\par }
{\PP \VerseOne{1}À pɛtɛ, nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, sɛʋɛi velesiɛi ɠa gè teʋesu wo ma. Ti felegɔ pɛ su, nà wo-ɠi pagɔi maaloɠazu, gè wo ɠitoo kalagi naati su wo ti zɔlɔɔni,

\VS{2}naa ɠa a kɛ wo ɠizɛ GALA goo wo nu ɲadegaiti gooiti su, ti boni ma yeeluɠɔ, ta de-Maliɠii, de Ɠizo Nui ná-devei, wo sɔlɔɔni wa-ɠeelaiti zea.

\VS{3}À nii ɠwɛɛ mɔunpa, ga folo ɠaaɓelagiti su, ɲɛɛɠulasu nuiti ta ʋa, ti ziɛzu nɔ ga ti ɓɔɠɔyiimai, ɲɛɛɠulasui zu,

\VS{4}ti ɗa ɠɛ ma: «É minazeɠeni ga toɠa ʋaazu ʋolu, kɛlɛ? Mini ɠa é ná? Kaipa ade-mɛmɛwolani ti zaani, faiti pɛ ta ɠɛʋele ma, eɠɛ mɔungi eteai ɓɛtɛai ma!»


\par }{\PP \VS{5}Ta yeemazu nii ma ga kɛɛɠɛi, ga kaite wɔlɔwɔlɔ GALA ge ɓɔɛni nɔ, geeɠɔlɔgi ta zooi ti ɓɛtɛ. Zooi ɠulani ziɛ zaamaʋɛ, é ɓɛtɛ ga ziɛi zaɓu,

\VS{6}tama zenɔ ɠana, ziɛve golai ɠa é etea mɔungi maaɓɔleni, é koloɠolo.

\VS{7}Kɛlɛ geeɠɔlɔgi ta zooi niiti ti ná niizu, naati makɛgɛ GALA daawoo ɠilagi naa nɔ maaʋele ma, ga ti undaa ʋa ʋili ga abui. Ti makɛgɛ eyɛsu tukpɔɠaaleʋe voloi zeeli, nii é ga GALA gaazuluabalala nuiti undaaʋili foloi.


\par }{\PP \VS{8}Kɛlɛ nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, maa la nɛɛni wo ʋa yeema niima vaa ɠilagi ma ga: Maliɠii ɠaazu, folo ɠilagi ɠɛɛʋɛ eɠɛ kona waagila (1.000), kona waagilagiti (1.000) ti ɠɛ eɠɛ folo ɠila.

\VS{9}Maliɠii la nɛkɛni ná-minazeɠegi laazeeli vai zu, eɠɛʋelei tanigaani ti ɠisiɛzu la. Kɛlɛ toɠa yiilɔɔzu nɔ wo ma vaa ma, mazɔlɔɔ é la pɔ ga tanɔpɛ undaaʋili, kɛlɛ toɠa pɔ ga ɛsɛ pɛ ge ná zɔlɔɔ, é siɛ ʋelei maavalibo.


\par }{\PP \VS{10}Anɛɛ naa ʋe, Maliɠii ná-foloi ɠa ʋa, eɠɛʋelei unma nui a ɗa ʋa la. Geeɠɔlɔgi ɠa ɓili, é ɲɛɛlɛ ga maalu golai, abui so gaa aniiti ba, ti ɠaawuun, eteai ta su aniiti ti la mɔ ɠɛa ná.

\VS{11}Tɛi tama anii pɛ ge ʋaazu ɠoloɠolosu ga naama zii, à gaaɠa ga pagɔ ʋelei wo-ziɛ ʋele maanɛai é ɠɛ la. Maanɛɛʋɛ wo luʋa ʋelei ɲade, wo ɠili GALA ba kpaan.

\VS{12}GALA ná-foloi wo paa vai maaɓɔunsu, à losuʋɛ pɛ kɛ é ʋa fala, naama voloi, yeei abui geeɠɔlɔgi ɠalazu la, é ɠoloɠolo, gaa aniiti ti ɠala, ti ɠaawuun ga abuzogi ma liegi.

\VS{13}Kɛlɛ adɔun da, eɠɛʋelei GALA ná-minazeɠegi la, da geeɠɔlɔ niinɛi maaɓɔunsu ta zou niinɛi, ʋɛ telebodai zeini ná.


\par }{\SH Tɛnɛgi é ʋilɛ wɛlɛ ɓɔɠɔmai ʋa
\par }
{\PP \VS{14}Naa ɠa é ba, nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, naama maaɓɔungi wo bosu, à ɠaaɓa wo ɲade, kɔzɔzu mina ɠɛ wo ʋa GALA gaazu, ziilɛigi zu.

\VS{15}À suɠwɛɛ ga ade-Maliɠii ná-ziilɔɔi ma ungi ɠa ga wo ɠizo fai, eɠɛʋelei ade-ɠɛɛloin, de-nɛɛɲɔɠɔi Pɔle sɛʋɛni la wo ma, ga naama ɠimalai nii GALA ge feeni bɛ.

\VS{16}Zekana é kɛɛzu la sɛʋɛiti pɛ su, ʋɛti é ɓɔɛzu náti, é ʋilɛ naama vaiti ba. Fai tanigaani ta naama zɛʋɛiti su, ti ɠaaɠaazu ɓaai. Faaɠwɛtala nuiti, sɛbɛlɔɔlala nuiti, ta ɗa naati poluʋɛ valibo, eɠɛʋelei ti kɛɛzu la ga GALA Sɛʋɛi taɠiligaani. Ta naama kɛɛzu ga tiya ɓɔɠɔi ti undaaʋili fai.


\par }{\PP \VS{17}Wɔun wa, nɛ̀ɛɲɔɠɔiti, wo looʋɛ na ɠisu. À dama, wo mina ʋilɛ tɔ koloɠolo nuiti polu ta-ɠaka peleiti su, wo ʋa ʋala wo-losu ʋagɔi ma, wo su.

\VS{18}Kɛlɛ à yɛ wɔɔlɔzu ade-Maliɠii, de Ɠizo Nui Yesu Kilista ná-zaalai wu, kwɛɛgai zu. Lɛbiyai ɠa tɔun bɛ, niizu, ta eyɛsu ɠɔ! Amina!

\par }