\NormalFont\ShortTitle{Tite}

{\MTB Pɔle Ná-Sɛʋɛi \newline  É Teʋeni

\par }{\MT Tite Ma

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP Tite ná-sɛʋɛi nii ɠa sɛʋɛ naanigɔiti saama niiti Pɔle ti leʋega nu ɠilagilagiti ma, kɛlɛ é la teʋeni Egilisi ma. Zɔ saʋagɔiti ta ga: Timɔte ná-sɛʋɛ mɔungi ta felesiɛi, naa ʋɛɛ Filemɔn nɔnɔi ʋa. Pɔle sɛʋɛi nii ɠɛɛni Tite ma, kɛlɛ é kɛɛni ɓalaa eɠɛ sɛʋɛi nii a zoo ɠalasu kpɔgi zu. Ada naa ɠwɛɛsu ga kɛʋelei niiti ti dɛɛzu ga toɠa ga keelai ta, naati suɠula vai maaʋele, tɔɔzei Tite mu ge ɠɛni naa ɠwɛɛ niina. Tanisu Pɔle sɛʋɛi nii ɠɛɛni kona ʋuulɔzita maazu saʋagɔiti zɔɠɔzuʋɛ ta puulɔzita maazu lɔɔlugɔi (63-65), Kilista zɔlɔɔgai ʋoluma.

\par }{\IP Pɔle Tite ɠalani ga ʋelei maanɛɛni é lo da Egilisiiti tuɠɔ, niiti ti ɠɛni ziɛ zaama yooi zu, daa ga Kelɛte. Pɔle sɛʋɛi nii ɠɛɛni, nii a kɛ é Tite ɠala ga ʋelei a Egilisi lotuɠɔiti suwɛɛn da, ta ʋelei a ti ɠala da. É kalagi naa ma ziiti feeni ná-sɛʋɛiti su, niiti é ti leʋeni Timɔte ma. Ná-sɛʋɛi ɠa naa lɛɛzu ʋelei Egilisi lotuɠɔiti maanɛai la, ti ɠɛ nuiti peelalazu la ti ʋa. Za, yeeɠɛɠalai nii zu, Egilisiiti ta ta-lotuɠɔiti maanɛɛʋɛ ga kɛʋelei niiti kala ga pagɔ, é ʋilɛ totuɠɔiti ba.

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. Pɔle devei veeni Tite ya ga é yeelo totuɠɔiti ba, ti ga GALA gaazuluaba nuiti (1:1-16).

\par }{\IO 2. Naa ʋoluma, é devei ve naa ya ga é nuiti kala ga ti eteai ziɛ GALA gaazuluabai zu (2:1—3:11).

\par }{\IO 3. Pɔle gaaɓelagɛ ga é ná-faazeikpasui tanigaa lɛɛ la, ta é ná-tuʋɔ gooiti daazeeli ma (3:12-15).



\par }\ChapOne{1}{\SH Kalagiti ti logai kidaaleʋe ʋelei ziɛ vai ʋa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nɛ̀i gè ga Pɔle, gè ga GALA ná-botiɠɛ nui ta Yesu Kilista ná-keelai, nà ɠa gè nii wosu. Zɔiti GALA ge yiimazeɠeni ga tiye, é tèʋegɛ ga gè ʋa ga tiye, ti ɠidaaleʋe, ti gaamai ɠwɛɛ, nii a kɛ ti eteai ziɛ wooɠɛɠiladai zu GALA bɛ,

\VS{2}ga ti ɠɔoɠɔ zɛnvui ma ɠitogi zɔlɔɔ. Naama yɛnvui ma minazeɠegi woni ade ʋɛ kaite aisa wɔlɔwɔlɔi, GALA zea, nii é la zɛɛ woga.

\VS{3}Ziima yeeɠɛɠalai zeeliai ma, é daawooi ʋilɛni su, ga keela wooi nii é kalivaani mà, gè daazeelizu ga GALA ná-devei, de Ɠizo Nui.

\VS{4}Nà è luʋɔsu, dòun ɠitei Tite, de ɠidaaleʋe ʋelei vai zu faa zii ɠilagi nɔ ma. Ɠɛɛɠɛ GALA ta de Ɠizo Nui Yesu Kilista, ti zaalai la è ma, ti ziilɛigi ve è ʋɛ.


\par }{\PP \VS{5}Gè è yɛni Kelɛte, nii a kɛ faiti ti ɠaa la ɠulani ba, è naati gaaɠula ba, è Egilisi lotuɠɔiti sei taai ɠilagilagi pɛ su, é zoloo devei naa ma, nii gè feeni è ya.

\VS{6}Egilisi lotuɠɔiti ti ɠilagilagi ti maanɛɛʋɛ ti ɠɛ ga zunui nii peelalazu la ba, é ɠɛ ga anza ɠila kɛɛ nui, ná-dointi ti ɠɛ ga kidaaleʋe nuiti, ti mina ɠɛ ga tuʋa ʋele ɲɔu nuiti, ti-ziɛ ʋelei zu, ti mina ɠɛ ga kololala nuiti.

\VS{7}Mazɔlɔɔ kɛni Egilisi ɠundiɠii ɠɛ ga nui nii peelalazu la ba. Tɔ ɠa é makɛsu GALA ná-faiti ma. É mina ɠɛ ga gaazulɛɛ nu, ɓaa ziiʋilɛ nu, é mina ɓɔɠɔ ve dɔɔi ya, é mina ɠɛ ga kpɔɛleʋe nu, é mina naavolo ɠaiziɛ kazemazu.

\VS{8}Kɛni é ɠɛ ga wɛɛn zɛsɛbo nu. Nii pagai, naa nɛɛ bɛ. Kɛni é ɠɛ ga kidafaawu nu, é lelebo, é ɲade, é zoo ɓɔɠɔ zosu.

\VS{9}Kɛni é ɠili lada ɓɔɛi ʋa, nii soloogai kalagi ma é sɔlɔɔgai. Naazu toɠa zoo zɔiti iɲɔdɔɔzu gaamai ma ɠalagi zu, toɠa pilɛ sɔlɔɔ maaɠaali nuiti ma.


\par }{\PP \VS{10}Kololala nu mɔinmɔin ka kidaaleʋe nuiti saama, ma un ge daa ma mɛɛ ga niiti ti wola ɠilizu tati pɛlɛʋolu vai ʋa, nii a kɛ ti ʋa ɠizo, ti ga wafuun kpɔɛzuɠula nuiti, ti ga nuɓusɛiti kaka nuiti.

\VS{11}Kɛni è ti laaɠulu, mazɔlɔɔ ta ɗa pɛlɛyeɠeiti kɛ unga wuulee, ti ɗa kalagi wo, nii maa la nɛɛni, ga ti kazemazu anii zɔlɔɔ.

\VS{12}Ti zaama, ti ɓɔɠɔ nui ta, ti pɛtɛsu ga gala goo wo nui ta, naa ɠɛni ma: «Kelɛte nuiti ta ga zɛɛ wo nuiti yeenɔpɛ, sua ɲɔiti be, ɠulukpu nuiti, dɔɔʋɛ nuiti.»

\VS{13}Niima zeele wooi ɠa ga gaamai. Naa ɠa é ba, zelilo ti ma ɠɛzɛɠɛzɛ, naa ɠa a kɛ ti ɠili kidaaleʋe ɠiteɠitegi ʋa,

\VS{14}ti mina ɠili Zuifuiti ta-vaalaali wafuungiti ba, ti mina ɠili ɓalaa nuiti ta-leveiti ba, niiti ti ʋoluavegai gaamai ʋa.

\VS{15}Anii pɛ ɲadegɛ naati bɛ, niiti ti ɲadegai. Kɛlɛ ani nɔpɛ ge la ɲadeni naati bɛ, niiti ti ɠɔzɔai, ti ga kidaaleʋelala nuiti. Ta-ɠeleɠelegi ta ta-ɠisiɛi pɛ ka kɔzɔai.

\VS{16}Ta ɠɛɛzu ti GALA kwɛɛ, kɛlɛ ti-ziɛ ʋelei zu, ta ɠɛlɛzu ba. Ti wɔinzeɠeʋɛ, kololala nuiti, ti la zooga ti ʋa kɛɛwoti ʋagɔ nɔpɛ kɛ.




\par }\Chap{2}{\SH Gaama ɠalagi wo fai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗɔun ɗa, kalagi wo, é zoloo kala pagɔ ɠitei ma.

\VS{2}Bo zunu ɓakologiti ma, ga ti ɠɛ ga sɔɓelama nuiti, unfema nuiti, kidafaawu nuiti, ti loni kpaan kidaaleʋei zu, nɛɛbɛi zu, ta ziilɔɔi zu.

\VS{3}Bo ɠana nɔ anzanu ɓakologiti ma, ga ti-ziɛ ʋelei zoloo ɲadedai ma. Ti mina nu lɔɠɔ ɠoloɠolo faa ɠɛ, ti mina ɓɔɠɔ ve dɔɔi ya. Ti maanɛɛʋɛ, ti ɗa tɛnɛ pagɔiti bo,

\VS{4}naa ɠa a kɛ ti anzalopoiti kala ga ti ti-zinigiti nɛɛ ʋɛ, ta ti-lointi,

\VS{5}ta ti ɠɛ ga kidafaawu nuiti, ti ɲade, ti ɠaaɓa ta-ʋɛlɛi ma, ti ɠɛ ga nu ʋagɔ, ti ɓɔɠɔmaayei ti ɓɔɠɔ zinigiti bɛ, naa ɠa a kɛ nu mina woo ɲɔu wo GALA daawooi laalɔɠɔma.


\par }{\PP \VS{6}Zinipoiti tɛnɛ ɓalaa ga ti ɠɛ ga kidafaawu nuiti fai pɛ su.

\VS{7}Ɓɔɠɔ lɛ ɗa ɓɔɠɔi ga poogi, kɛɛwoti ʋagɔi pɛ faa zu. Ɗa-ɠalagi è bosu, é ɠɛ ga sɔɓelama vaa, unfemai ɠɛ su,

\VS{8}kpɔɛiti bo niiti ti zɔlegai, nu la zooga é ʋa baaɠula, naa ɠa a kɛ è zili nuiti ti unfe, tɔɔzei ti la woo ɲɔu nɔpɛ sɔlɔɔga, nii ta bo ade laalɔɠɔma.


\par }{\PP \VS{9}Duɔiti tɛnɛ ga ti ɓɔɠɔmaayei ta-luɔ kɛɛɠɛiti bɛ, ti ti ɛnɛkɛ fai pɛ su. Ti maa la nɛɛni, ti ʋa ɗa naati maaɠaali,

\VS{10}ti mina ani nɔpɛ unma ti ya, kɛlɛ ti dɛɛ yeenɔpɛ ga ta ga nu ʋagɔ, ti ɠɛ ga wooɠɛɠila nuiti, naa ɠa a kɛ ti lɛbiyai ve ade Ɠizo Nui GALA ná-kalagi ʋɛ fai pɛ su.


\par }{\PP \VS{11}Mazɔlɔɔ GALA ge ná-zaalai ɠulani kɛlɛma, nii é kizogi veezu nuɓusɛiti pɛ bɛ.

\VS{12}Toɠa de ɠalasu ga de ɠɛlɛ GALA gaazuluabalala vaiti ba, ta eteai ma ɠaazuɠulapɔ vaiti, de niima eteai ziɛ kidafaawui ta telebodai zu, de eteai ziɛ GALA gaazuluabai zu.

\VS{13}Pele ɠana de maanɛai de undaanɛ voloi maaɓɔun da, nii de ɠitogai ba, yeei ada-ƓALA golai nii é ga de Ɠizo Nui Yesu Kilista ná-lɛbiyai ɠulazu la kɛlɛma.

\VS{14}Yesu Kilista naa ɠa é ɓɔɠɔ veeni ada-vaa zu, é de unmɔɔ, é de ɠula tɔ koloɠolo fai pɛ zea, é de ɠɛ ga nuɓusɛiti é ti ɲadegai, ti ɠɛ ga nɔnɔiti, ti zɛbɛzeɠezu, ti ɗa kɛɛwoti ʋagɔi ɠɛ.


\par }{\PP \VS{15}Niima vaiti ka maanɛai è kalagi wo ti zu ga zobogi pɛ, ga niiti ti woilosu è-woo ma, è ti iɲɔdɔ, ɓaa è zelilo ti ma. Mina nu nɔpɛ zɛ ná ti zaama, é ʋa è ʋɛlɛlala.




\par }\Chap{3}{\SH Kidaaleʋe nui ziɛ ʋelei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kidaaleʋe nuiti kitoo su, ga ti maanɛɛʋɛ ti ɓɔɠɔmaayei kundiɠiiti bɛ, ta zobobɛ nuiti, ti maanɛɛʋɛ ti woozogi ɠɛ, ti ɠɛʋele ɓɛtɛ kɛɛwoti ʋagɔi pɛ kɛɛ vai ma.

\VS{2}Ti mina ɠɛ ga nu nɔpɛ tɔɠɔ ɠoloɠolo nu, ti mina ɠɛ ga kpɔɛleʋe nu, ti ɠɛ ga nu zɛsɛbo nu, ti ɠɛ ga ɓɔɠɔmaayei nu nuiti pɛ bɛ.

\VS{3}Mazɔlɔɔ da ɓalaagi de ɠɛni ga ɠimalala nuiti mɔungi zu, de ɗa kololalai ɠɛ, de ɠɛni kaka pelei zu. De ɠɛni ga duɔiti gaazuɠulapɔi ma zii pɛ su, ɓɔɠɔyiimai zu. De ɠɛni eteai ziɛzu nu ɲɔulai zu, ta tolo ɲɔi zu, nuiti ti ɗa de maayoseɠe, de ɗa ɓɔɠɔ maayoseɠe.

\VS{4}Kɛlɛ, ade Ɠizo Nui GALA ná-nuɓɔɠɔlai ta ná-nɛɛbɛi nuɓusɛiti pɛ faa ma, naati kulaai ma kɛlɛma,

\VS{5}é ade ɠizoni, naa la ɠɛni ɠɛɛni da-ɠɛɛwotii ma lelebodai maaʋele ma, kɛlɛ tɛi é ade maawɔinɠaai. É ade ɠizogɛ ga gbagi, nii Zɛnvu Ɲadegai sɔlɔɔ niinɛ daai ta zɛnvu niinɛi veezu de ʋɛ ga maaʋele.

\VS{6}É naama Yɛnvui veeʋɛ ade ya ga bɔɔlɔa ga Yesu Kilista de Ɠizo Nui maaʋele,

\VS{7}naa ɠa a kɛ de ɠɛ ga telebo nuiti ga ná-zaalai maaʋele, de ɠɔoɠɔ zɛnvui zɔlɔɔ ga poganii, nii de ɠitogai ba.


\par }{\PP \VS{8}Naama wooiti ta ga lada ɓɔɛi. Nà pɔ ga è ɠili ti wo fai ʋa gola, naa ɠa a kɛ, zɔiti ti ɠidaaleʋeai GALA ma, naati ti ɠaaɓa, ti ɗa kɛɛwoti ʋagɔiti kɛ. Tama naa ɠa pagai, fizɔgai nuiti ma.

\VS{9}Kɛlɛ ɓe ɠimalala maaɠaaliiti ba, ta boloda lɔlɔ faiti, ta sakpegiti, ta tɔgi ma ɓɔɛzuɠulai ma maaɠaaliiti. Mazɔlɔɔ naati ta ga wafuun faa, tɔnɔ ge la ti ʋa.

\VS{10}Ni nui ta a zeeɠaaɠwɛɛ vaa ɠɛɛna, tɛnɛ ná zeizu ɠɛ ɠila, ɓaa felegɔ, naa ʋoluma maaɠooza ba.

\VS{11}Suɠwɛɛ ga naama nu zii ɠakagɛ. Toɠa ɓɔɠɔ ʋeelalazu ga kotoi giliai kɛɛ vai ʋa.


\par }{\SH Fali ɠaaɓelagiti ta tuʋɔ gooiti
\par }
{\PP \VS{12}Nà Aaletemase leʋena nɔ feya è ma, ɓaa Tisike, ɠaaɓa, è ʋa pɔ̀ bɛ Nikopolise, mazɔlɔɔ gè deveʋɛ ga gè samai ɠɛ ná.

\VS{13}Ɠaaɓa gola, è ɓɔ tɔ kalamɔin Zenase ta Apolɔse ʋa ta-ziɛi ma vaa zu, ti mina ʋala ani nɔpɛ ma.

\VS{14}Da-nuiti ɓalaa maanɛɛʋɛ, ti kɛɛwoti ʋagɔiti maalɛlɛ ga pagɔ, naa ɠa a kɛ, ti ɗa losu ɠɛ nu ɓɛdɛma vaiti su, ta ʋa ɠɛ ga kulanumalala nua.


\par }{\PP \VS{15}Zɔiti pɛ ti bà ʋɛ, ta è luʋɔsu. De-wɔɔlaiti tuʋɔ, ti kidaaleʋei zu.

\par }{\PP GALA ná-zaalai yɛ wo pɛ wo ʋa.

\par }