\NormalFont\ShortTitle{Misé}

{\MT Misé

\par }{\MTB Ná-Sɛʋɛi

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP Misé ná-GALA gooiti ka ti sɛʋɛi nii zu. Misé ɠɛni ga Zuda laa wolai ta zu nu, taai naa laaseigi ɠɛni ga Molesɛte (1:1; Zel 26:18). Misé ɠɛni GALA gooi wosu Zuda masagi niiti ta-ziɛgiti su: Yotame, Aɠaze, ta Ezekiase. Naa ɠa é bosu ga ná-botii ma yeeɠɛɠalai ɠa zoo ɠɛɛzu kona undɔfela puulɔɔlugɔiti zɔɠɔzuʋɛ ta undɔfelai (750-700), aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ. Naama yeeɠɛɠalai maaɓuɠaʋɛ Ezayi ta Wozé ta-ƓALA goo wo siɛgiti ba. Nu la kwɛɛ ni Misé ɓɔɠɔgo ɠa é ná-GALA gooiti sɛʋɛai, ɓaa ná-kaladopoi ta ɠa é ti zɛʋɛai. GALA goo wo nui Zelemi laaʋilɛgɛ Misé Ná-Sɛʋɛi ʋa (Zel 26:18).

\par }{\IP Misé ná-GALA gooiti ta ɓɔɛzu é lo GALA ná-tukpɔɠaaleʋeiti ba ta ná-kizo fai. Misé ɠa Izilayɛle ta Zuda ʋeelalazu ga ta bala nuiti maanɔɠɔzu, naa ʋoluma ta ga wali wɔin nu wolaiti (2:2). É ta-ƓALA goo wo nuiti ɓalaa peelala tɔɔzei ta ga lobɛanii zo nuiti (3:5). É ɠɛ ti ma GALA ka ʋaazu ta-laa wolaiti koloɠolosu (1:6; 3:12), ta toɠa ʋaazu liizu mɔunpa ga Izilayɛle nuiti duɔlai zu, naa ʋoluma Zuda geleiti ɓalaa. Kɛlɛ GALA ka ʋaazu ɠitoozu ná-minazeɠegi zu, é ɠaaɠale ma ga kidaaleʋe nu goa nɔ (4:6). GALA ge minazeɠeni ɓalaa ga toɠa totuɠɔ leʋe, nii a ɠɛ ga Ɓɛteleyɛme nu, Mesi, nii é ʋaazu masadai ɠɛɛzu Izilayɛle unda ta eteai pɛ unda (5:2-4). Misé Ná-Sɛʋɛi ɠaaɓelagɛ ga kitoosui é lo GALA ná-minazeɠegi ʋa Abalaame ta Zakɔɓe ʋɛ. GALA ná-nɛɛbɛi ta ná-wooɠɛɠiladai ta vɔni ná-ziiɠaawanai ma.

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. Ada mɔungi togai tukpɔɠaaleʋei ta unmɔɔgi ʋa (1:1—2:13).

\par }{\IO 2. Ada velesiɛi togai tukpɔɠaaleʋei ta unmɔɔgi ʋa (3:1—5:14).

\par }{\IO 3. Ada zaʋasiɛi togai tukpɔɠaaleʋei ta unmɔɔgi ʋa (6:1—7:20).



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Wooiti ka ga niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti laazeelini Molesɛte nui Misé ma, Zuda masa saʋagɔiti ta-yeeɠɛɠalaiti, Yotame, ta Aɠaze ta Ezekiase. Kulakɛlɛmai naati ti ʋilɛni taa wolaiti ba, ti ga, Samali ta Zeluzalɛme.


\par }{\SH GALA ná-tukpɔɠaaleʋeai Izilayɛle laalɔɠɔma
\par }
{\Q \VS{2}Nuɓusɛiti pɛ à woilo!

\par }{\Q Zooi ta wɔiti wo zooi ɠa, à ɠida bu!

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yɛsu seizu ɲadegai,

\par }{\Q é zeele wooi wo wo laalɔɠɔma!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Wɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠana ɠula seizuʋɛ,

\par }{\Q é yei, é ɗa ɠɔɠɔziɛ zalaɠa ɠula adaʋɛti su.


\par }{\Q \VS{4}Gizeiti ti ɗa ɓusɛ kɔɠɔwu,

\par }{\Q pɛtugiti sulaa ɗa lao,

\par }{\Q eɠɛ kedoi ɠaa ɠa ɠɛ wuunsu abui ɠa,

\par }{\Q eɠɛ ziɛ a ɠɛ gizei yeizu.


\par }{\Q \VS{5}Naa pɛ ka ga Zakɔɓe mavofodaiti ta-lɔ koloɠologi,

\par }{\Q Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei ná-kotoi maaʋele ma.

\par }{\Q Ɓɛ ɠa é Zakɔɓe liizu tɔ koloɠologi ma?

\par }{\Q Ná-taa wolai Samali laade ɓaa?

\par }{\Q Ɓɛ ɠa é Zuda liizu ani ɠɔɔ vaiti ma?

\par }{\Q Zeluzalɛme laade ɓaa?


\par }{\Q \VS{6}Maliɠii ɠɛni ma: «Naa ma, nà Samali ɠɛɛzu ga kɔtu ziɠigi dɔɓɔi zu,

\par }{\Q ti ɗa leezɛn ɓelei la ma,

\par }{\Q nà ná-kɔtuiti kilikili, ti la nɛmɛi zu,

\par }{\Q gè kpale ná, ma wuulaagiti ti maaɠala.


\par }{\Q \VS{7}Ná-kɔɔɠɔ gani kpɛtɛaiti su ɠa ɠaleɠale,

\par }{\Q ná-tɔnɔ ɲɔiti pɛ ti ɠala.

\par }{\Q Ná-vololiba zaɠaaiti, gè naati suɓulukpulu,

\par }{\Q tɔɔzei naati ti ɓɛtɛni ga ná-koloɠologi ma ɠulanumai,

\par }{\Q ta ʋaazu ɠɛɛzu ga koloɠologi taɠiligaa ma ɠulanumai.»


\par }{\SH GALA goo wo nui ná-gɔlɔi
\par }
{\Q \VS{8}Naa ɠa é kɛɛzu gè ɠaalɛizu, gè ɗa wɔlɔ,

\par }{\Q gè ɗa ziɛ ga ɠɔɠɔa ɲakai, kɔ̀ba ɲakai,

\par }{\Q gè ɗa kpeei loo eɠɛ koʋei,

\par }{\Q gè ɗa kpalagi wo eɠɛ saa wɔnigi.


\par }{\Q \VS{9}Mazɔlɔɔ maanɔɠɔi seeliai Samali ma, é la ɠulaa su pɛ.

\par }{\Q É zeelia Zuda yooi ma ta Zeluzalɛme taa ziɠidaʋɛ,

\par }{\Q ʋɛ nà-nuɓusɛiti ti zeini ná.


\par }{\Q \VS{10}\FTNT{*}{{\FR 1:10 }{\FR{1:10-15
}}{\FT{Puuzui niiti su, GALA goo wo nui ɠa taaiti daaseigiti ta pɛɛ ungi lɛɛzu. Naama ʋoogi ta ɠa ga: Ɓɛte-Leafala ʋoluʋɛ ɠa ga «fufili pɛlɛi». Naa ɠa é kɛa, Eɓulu wooi zu, puuzu 10 ɠaaɓelasuʋɛ ɠɛ ma: «Fufili pɛlɛi wu nuiti, à ɠilikili fufiligi zu».}}}À mina daazeeli Gate taazuʋɛ, à mina wɔlɔ!

\par }{\Q Ɓɛte-Leafala nuiti, à ɠilikili fufiligi zu!


\par }{\Q \VS{11}Safiil nuiti, à leʋe ga ɠɔba ɲakai ta wa-unfegi!

\par }{\Q Saanan nuiti ti la zoosu ti ʋa ɠula taa ʋa.

\par }{\Q Gɔlɔi ɠa wosu Ɓɛte-Ɠayɛsɛle taazuʋɛ,

\par }{\Q kpɔba zobo ge la mɔ ná.


\par }{\Q \VS{12}Malote taaʋeaiti sasu ɠa ɓalizu ta-ɠulanumaiti ma vaa zu.

\par }{\Q Mazɔlɔɔ nimiza vai Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋegai

\par }{\Q é zeelia Zeluzalɛme taa ziɠidaʋɛ ma.


\par }{\Q \VS{13}Lakise laaʋeaiti, à wa-ɠɔɔɠɔ wotoloiti ta sooiti kɛʋele ɓɛtɛ.

\par }{\Q Wo ʋokɔɠɔni Izilayɛle ná-wooʋaladai ma,

\par }{\Q wo Zeluzalɛme lɔ tɔ koloɠologiti su.


\par }{\Q \VS{14}Naa ma, Zuda nuɓusɛiti à bali ma wa Molesɛte-Gate nuiti.

\par }{\Q Akiziɓe taa wolai la ɠɛa ga

\par }{\Q kula faa zu ani Izilayɛle nuɓusɛiti ta-masagiti bɛ.


\par }{\Q \VS{15}Maliɠii ɠa wo lɔɔzu nu niinɛ yeezu Malesa nuiti.

\par }{\Q Izilayɛle ɠundiɠiiti ti lɔɠɔɠulaai,

\par }{\Q ta ʋelazuʋɛ ɠaiziɛ Adulame ʋugi zu.


\par }{\Q \VS{16}À wɔungiti bo, wo ti ɓuye ma, Zeluzalɛme taaʋeaiti,

\par }{\Q kpaanagi ɠɛ wo-unmaʋɛ, eɠɛ ɗuai nɔungi,

\par }{\Q à wo yiima lointi ta-wɔlɔi wo,

\par }{\Q mazɔlɔɔ ta liizu ga tiye duɔlai zu, ti maaɠooza wo ʋa.




\par }\Chap{2}{\SH Tooma nuiti
\par }
{\Q \VerseOne{1}Maanɔɠɔ ɠa naati tuɠɔ, niiti ti telebotala vai ɠɛʋele ɓɛtɛzu,

\par }{\Q ti ɗa ɠisiɛ faa ɲɔi zu, ta ɠɛna laani kpidii!

\par }{\Q Geelaa a laona, ti ʋilɛ kɛɛ vai ʋolu,

\par }{\Q siɛgi zu ma zobogi ti ʋɛ la.


\par }{\Q \VS{2}Ti ɗa ɠaazuɠula kpalagiti ba, ti ɗa ti zeɠe,

\par }{\Q ta pɛlɛiti, ti ɗa ti zeɠe.

\par }{\Q Ti ɗa loo nuiti ma, ti ɗa ta-ʋɛlɛ wu zɔɔlaiti seɠe,

\par }{\Q ti ɗa ta-yooiti kula ti ya.


\par }{\Q \VS{3}Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q «Nà maanɔɠɔi ɠɛʋele ɓɛtɛzu niima nu ziiti daalɔɠɔma,

\par }{\Q wo la zooga wo ʋa ɠɔgi ɠula bu,

\par }{\Q wa ɠɛna ziaa, kɛni wo wɔungi ʋilɛ,

\par }{\Q mazɔlɔɔ yeeɠɛɠalai é ʋaazu toɠa ga nimiza ziɛgi.»


\par }{\Q \VS{4}Naama volo ná, ta wo laalɔ guyei zu,

\par }{\Q ti ɗa maawɔin wuyei loo wo ma ga:

\par }{\Q «Giya ɠa gi ɠoloɠologai mɛtu!

\par }{\Q Gá-nuɓusɛiti ti ʋalaga ta-yooiti ma!

\par }{\Q Zɔiti ta gi ɓɛɛzu gá-ɓalagaʋɛti,

\par }{\Q ti ɗa ti ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa!

\par }{\Q Leeni vaa zu ti loozu gi ma?»


\par }{\Q \VS{5}Tama, wo tanɔpɛ ge la mɔ nɔnɔ zɔlɔɔga zooi zu,

\par }{\Q nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti ti gaaɠwɛɛzu.


\par }{\SH Zɔiti ti GALA goo wo nui wooi zakpesu
\par }
{\Q \VS{6}Ta zɛɛ ɓɔɛi wosu, ti ɗa ɠɛ ma:

\par }{\Q «À mina zɛɛ ɓɔɛi wo fuun.

\par }{\Q Nu mina zɛɛ ɓɔɛi wo ga naama zii ga:

\par }{\Q Ɓaaɠulama vai la zeɠea ma!


\par }{\Q \VS{7}Anɛɛ naa ʋe, leeni ɠa é wosu Zakɔɓe ná-nuɓusɛiti saama?

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI yiiɠaawana fala ɓaa?

\par }{\Q Ná-faa ɠɛʋele ɠa nɛi ɓaa?»

\par }{\Q GALA ge ɠɛ ma: «Dàawooiti ti la zolooni ga pagɔ,

\par }{\Q naama nui ʋɛ, nii é telebodai ɠɛɛzu ɓaa?


\par }{\Q \VS{8}Kɛlɛ wogi mɔnɔ, wo nà-nuɓusɛiti kɛɛni ga wo zili nuiti.

\par }{\Q Wa seɠe wolai ɠulazu seɠewuzeɠeiti maazu,

\par }{\Q naati kɔba ti leʋesu wo ɠoba ziilɛigi zu, ti ɗa zeɠe kɔɔmaʋɛ.


\par }{\Q \VS{9}Wa nà-nuɓusɛiti ti-anzaiti kpɛɛzu ti zaama,

\par }{\Q wo ti ɠula ti yiima ʋɛlɛiti bu,

\par }{\Q lɛbiya ʋoganii gè feai ti ya,

\par }{\Q wa naa ɠulazu ti ya, ti la sɔlɔɔga pɛ.


\par }{\Q \VS{10}À wuzeɠe! À liina!

\par }{\Q Mazɔlɔɔ niima yooi la ga dooɠo bosu,

\par }{\Q tɔɔzei ná-kɔzɔi maaʋele ma, toɠa ʋaazu ɠoloɠolosu ga gola.


\par }{\Q \VS{11}Nui ta a ʋaana, é ɗa kpizɛ ɲakai wo,

\par }{\Q é ɗa zɛɛ ɓɔɛiti bo ga:

\par }{\Q ‹Nà bosu wo ma,

\par }{\Q wa ʋaazu dɔɔi zɔlɔɔsu ta gaazulati ganiiti.›

\par }{\Q Zɛɛ ɓɔɛ wo nui naa ɠa soloogai niima nuɓusɛiti ma!»


\par }{\SH GALA ka Izilayɛle nu vului mɔtaiti gaalɛ ba
\par }
{\Q \VS{12}«Nà ʋaazu wo pɛ wo ɠaalɛɛzu ba, Zakɔɓe mavofodaiti,

\par }{\Q nà ʋaazu wo ɠaalɛɛzu ba, Izilayɛle nu vului mɔtaiti,

\par }{\Q nà wo ɠaalɛ ba, eɠɛ baalagiti ti sasa ɠilagi zu,

\par }{\Q eɠɛ baala kpulugiti ti laamiizu ada ɠila.

\par }{\Q Nu ɠa ɠɛ bɛbɛ wolai zɔngɔ wooi mɛnisu.»


\par }{\Q \VS{13}Zɔi é pelei ɠulazu, naa ɠa lo ti luɠɔ.

\par }{\Q Ta pelei ɠula, ti ɠaaɓa,

\par }{\Q ti leʋe siɠidaʋɛ, ti ɠula ga ná ʋelei.

\par }{\Q Ta-masagi ɠa lo ti luɠɔ,

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa a ɠɛ ti untuɠɔ.




\par }\Chap{3}{\SH Izilayɛle ɠundiɠiiti ta-lopele ɲɔi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gè ɠɛ ma:

\par }{\Q «À woilo, Zakɔɓe mavofodai ma ɠundiɠiiti,

\par }{\Q wɔi wo zeini Izilayɛle nuɓusɛiti unda!

\par }{\Q Wo-losuʋɛ la ga wo ʋa ziɛ ga sɔledai ɓaa?


\par }{\Q \VS{2}Wa ɠɛlɛzu faa ʋagɔi ʋa,

\par }{\Q faa ɲɔi ɠa nɛai wo ʋɛ,

\par }{\Q wa nuiti kɔlɔgi ɠulazu ti ma,

\par }{\Q wo ti ma zuai ɠula ti-ɠaeiti ma.»


\par }{\Q \VS{3}Ti-laamianigi ɠa nɔnɔ ga nà-nuɓusɛiti ma zuai.

\par }{\Q Ta ti-ɠɔlɔgi ɠulazu ti ma,

\par }{\Q ti ti-ɠaeiti galeɠale.

\par }{\Q Ti ti zuɓulukpulu,

\par }{\Q eɠɛ suai, nu gilizu kɔlu liɠii zu.


\par }{\Q \VS{4}Naa ɠa é ba, ta wooɠulana Ɠɔoɠɔ GALAGI ma ga é ɓɔ ti ʋa,

\par }{\Q Maliɠii la ti wooɠaaʋotega pɛ,

\par }{\Q kɛlɛ toɠa ʋoluave ti ʋa,

\par }{\Q tɔɔzei faa ɲɔi ʋa, ti kɛɛni.


\par }{\SH GALA goo wo nuiti ti Izilayɛle yaavazu
\par }
{\Q \VS{5}Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa, é ga nii,

\par }{\Q GALA goo wo nuiti ta-vaa zu,

\par }{\Q niiti ti ná-nuɓusɛiti kakasu, é ɠɛ ma:

\par }{\Q «Ni ta ani lɔɔna ti-la,

\par }{\Q ta ɗa ɠɛ ma naazu fai pɛ ge zolooga,

\par }{\Q kɛlɛ ta ɗa kɔɔi ʋɛɛ naati ba,

\par }{\Q zɔiti ti la ani lɔɔni ti-la.


\par }{\Q \VS{6}Wa ɠɛ niina kpidii zu,

\par }{\Q wo la mɔ kulakɛlɛma ɠaa!

\par }{\Q Ʋelela ʋele vaiti bo fai ɓega!

\par }{\Q Kpidii ɠa ʋɛɛ niina wo ma, eɠɛ foloi a daana,

\par }{\Q foloi zu ɠa ɓidi wo ʋɛ.»


\par }{\Q \VS{7}Zɔiti ti faiti bosu ma yeeluɠɔ, ɓaa ɠa ɠula ti ma,

\par }{\Q ungaiziɛ nuiti ta unfe!

\par }{\Q Ti pɛ ta ɠaazulɔɔɠu,

\par }{\Q mazɔlɔɔ GALA ge la ti wooɠaaʋotega pɛ.


\par }{\Q \VS{8}Kɛlɛ nɔ̀un, dàavegɛ ga gaaɓaai ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui,

\par }{\Q ta sɔledai, ta zɛbɛi,

\par }{\Q ga gè Zakɔɓe mavofodai ná-tɔ koloɠologiti dɛɛ la,

\par }{\Q ta gè Izilayɛle ná-kotoi lɛɛ la.


\par }{\SH Zeluzalɛme ɠoloɠolo fai
\par }
{\Q \VS{9}À woilo deɠɛmu nii ma,

\par }{\Q Zakɔɓe mavofodai ma ɠundiɠiiti,

\par }{\Q wɔi wo zeini Izilayɛle nuɓusɛiti unda!

\par }{\Q Wa sɔle fai wɔinzeɠezu,

\par }{\Q wo telebodai maaʋe.


\par }{\Q \VS{10}Wa Siyɔn losu ga nu ʋaai,

\par }{\Q wo Zeluzalɛme lo ga suɲɔi.


\par }{\Q \VS{11}Ta-ɠundiɠiiti ta tukpɔi ɠaaleʋezu lobɛanii maazu.

\par }{\Q Kɛni ti ta-zalaɠa ɠula nuiti sala pɛ, ti ʋa nuiti kala ga tɔ gooi.

\par }{\Q Kɛni ti ta-ƓALA goo wo nuiti sala pɛ ga walii, ti ʋa ʋelela ʋele vaa wo.

\par }{\Q Ti ɗa ʋoluzei Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti ɗa ɠɛ ma:

\par }{\Q «Ɠɔoɠɔ GALAGI la gi zaama ɓaa?

\par }{\Q Ɗa ma, maanɔɠɔ nɔpɛ ge la zeelia gi ma.»


\par }{\Q \VS{12}Naa ɠa é ba, wo maaʋele ma,

\par }{\Q Siyɔn ɠa woli, eɠɛ kpalagi,

\par }{\Q Zeluzalɛme ɠa ɠolo, é ɠɛ ga kɔtu ziɠigi,

\par }{\Q dɔɓɔi ɠa GALA sei ʋɛlɛi ma ɠizei maaɓɔle.




\par }\Chap{4}{\SH GALA ka masadai ɠɛ Siyɔn
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yeeɠɛɠala ɠaaɓelagiti ta zeelina,

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ma ɠizei ɠaa ɠa ɠooza, é lo gizeiti pɛ maazu,

\par }{\Q toɠa lo gize goiti pɛ maazu,

\par }{\Q nuɓusɛ ʋɛbɛi ɠa ɠɛ liizu pɔ bɛ.


\par }{\Q \VS{2}Zii ɠiligiti ta ɠɛ liizu ná, ti ɗa ɠɛ ma:

\par }{\Q «À ʋa ade lɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-gizei ma,

\par }{\Q Zakɔɓe ná-GALAGI zei ʋɛlɛi wu,

\par }{\Q naa ɠa a kɛ, é ná-peleiti dɛɛ ga adeye,

\par }{\Q ade ʋa ziɛ ga ná-peleiti.»

\par }{\Q Mazɔlɔɔ Siyɔn ɠa tɔgi a zeɠe ná,

\par }{\Q ta Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ɠa zɔlɔɔ Zeluzalɛme nɔ.


\par }{\Q \VS{3}Toɠa zaamazu logi wo nuɓusɛ mɔinmɔin zɔɠɔzu,

\par }{\Q toɠa ɠɛ ga zii wolaiti ta-lukpɔɠaaleʋe nui, anɛɛ zɔiti ti maaɠoozaai.

\par }{\Q Ta ta-ɠɔɔɠɔ woɠa zɔkpɔiti kɛ ga kaliiti,

\par }{\Q ti ta-ɓɛɛinti kɛ ga molo leʋe woɠaiti.

\par }{\Q Zii la mɔ valaa zii ʋa,

\par }{\Q nu la mɔ kɔɔɠɔ vaa ma ɠala boga.


\par }{\Q \VS{4}Ɛsɛ ka ná-leezɛn ɓelei la ziilɛigi zu, ta ná-kooleɠoole gulu ɓelei,

\par }{\Q nu nɔpɛ ge la bɔɔla maalua mɔnɔ,

\par }{\Q mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii, ɠa é boga.


\par }{\Q \VS{5}Zɔɔma nuɓusɛiti ta ziɛzu ta-ɠalagiti daaseigi zu,

\par }{\Q kɛlɛ giya ma, gá yɛ ziɛzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ada-ƓALAGI laaseigi zu, eyɛsu ɠɔ.


\par }{\SH GALA ka ná-baala kpulugi ɠaalɛ ba
\par }
{\Q \VS{6}«Naama volo ná, nà nà-baalagiti gaalɛ ba,

\par }{\Q zɔiti ti maalɛɠɛfɛgai, ta zɔiti ti zuvazagai,

\par }{\Q niiti gè ti zopele ɲɔuni,»

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\Q \VS{7}«Zɔiti ti maalɛɠɛfɛgai, nà naa mɔtaiti makɛ,

\par }{\Q zɔiti ti maaɠoozani, gè naati kɛ ga zii wola.

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa masadai ɠɛ ti unda, Siyɔn gizei ma,

\par }{\Q é zo názuʋɛ ma, eyɛsu ɠɔ.


\par }{\Q \VS{8}Ɗa ʋe, Zeluzalɛme ɠizei, è wɛlɛzu nuɓusɛiti ma,

\par }{\Q eɠɛ baala makɛ nui é wɛlɛ baala kpulugi ma,

\par }{\Q ɗa ga ʋa ɗa-masadai zɔlɔɔsu ʋolu, nii é ɠɛni è ya mɔungi.

\par }{\Q Zeluzalɛme ɠa ɠɛ ʋolu ga masadai ma laa wolai.»


\par }{\SH Zeluzalɛme ná-ʋoluɠulai ta unmɔɔ fai
\par }
{\Q \VS{9}Lee ɓee ɠa wo toozu niizu, niizu Zeluzalɛme nuɓusɛiti?

\par }{\Q Masa ge la mɔ wo ʋɛ ɓaa?

\par }{\Q Wo lɛnɛ nui zaa ɓaa,

\par }{\Q taɓai wo zosu ɠani, eɠɛ anzanu a ɠɛ doun zɔlɔɔsu?


\par }{\Q \VS{10}Siyɔn laaʋeaiti, à ɓɔɠɔ zuɓili ga taɓai,

\par }{\Q wo kpalagi wo, eɠɛ anzanui é doin zɔlɔɔsu!

\par }{\Q Mazɔlɔɔ wa ɠulazu taai ʋa,

\par }{\Q wo zei dɔɓɔ wolai zu,

\par }{\Q wa liizu, eyɛsu wo zeeli Ɓaɓilɔne.

\par }{\Q Kɛlɛ miná ɠa wa unmɔɔgi zɔlɔɔ ná,

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa wo ɠeya ʋolu,

\par }{\Q é wo ɠula wo zili nuiti zea.


\par }{\Q \VS{11}Kɛlɛ niizuʋɛ, zii mɔinmɔin ge ɠaalɛa ba wo laalɔɠɔma,

\par }{\Q ti ɗa ɠɛ ma:

\par }{\Q «Ɓaaɠula faan wa-laai ma!

\par }{\Q Ade Siyɔn taai tɛi koloɠolosuʋɛ ɠa!»


\par }{\Q \VS{12}Kɛlɛ ti la Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠwɛɛ,

\par }{\Q ti la kisu vaiti gaaɠaazu,

\par }{\Q ti la kwɛɛ ga é ti ɠaalɛɛʋɛ ba,

\par }{\Q eɠɛ molo ɠiliiti, é ti ʋu ti-loɠazuʋɛ.


\par }{\Q \VS{13}Siyɔn nuiti, à wuzeɠe, wo moloi loɠa!

\par }{\Q Nà minɛi losu wo ʋa, é ga kɔlui,

\par }{\Q gè wo-ʋolokagi ɠɛ eɠɛ kɔlu ɓɔigi,

\par }{\Q wa nuɓusɛ mɔinmɔin dɛɛvɛ ɠɔɠɔwu,

\par }{\Q wa ti-yeaɠɔligi kpein kɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ,

\par }{\Q ta-naavoloi kpein ka ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ, eteai pɛ Maliɠii.


\par }{\Q \VS{14}Kɛlɛ niizu, à wa-ɠɔɔɠɔ nuiti gaalɛ ba, Siyɔn nuiti!

\par }{\Q Ta ga ade zei kɛlɛ su,

\par }{\Q ti Izilayɛle ná-kundiɠii loɠa gaazuʋɛ ga tukpɔi.




\par }\Chap{5}{\SH Masagi ɠa zɔlɔɔ Ɓɛteleyɛme
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɗɔun ɗa ʋe, Ɓɛteleyɛme Efelata,

\par }{\Q ɗɛi è ga taa goi Zuda laa wolaiti saama,

\par }{\Q è ʋɔ bɛ ɠa nu ɠulazu ná bɛ̀,

\par }{\Q zɔi a zei Izilayɛle nuɓusɛiti unda,

\par }{\Q nii ná-fai lɔɔzeizuʋɛ ɠulaai wɔlɔwɔlɔi ma ziɛgi zu,

\par }{\Q yeeɠɛɠalaiti ti leʋegai kaite.


\par }{\Q \VS{2}Naa ɠa é ba, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa dɛ a ɠaazuzeɠe ná-nuɓusɛiti ba,

\par }{\Q eyɛsu naama yeei zeeli, yeei anzanui naa,

\par }{\Q nii maanɛai é doin zɔlɔɔ, naa sɔlɔɔ.

\par }{\Q Kɛɛɠɛleai mɔtaiti ti yɛsu duɔlai zu,

\par }{\Q naati ti ʋa ʋolu, ti ʋu Izilayɛle nui zɔiti ma.


\par }{\Q \VS{3}Tɔun ka zei ga pagɔ,

\par }{\Q é lo ná-baala kpulugiti tuɠɔ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zobogi,

\par }{\Q ga Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲiagi, nii é ga ná-GALAGI.

\par }{\Q Ná-nuɓusɛiti ta zɛnvui wo ziilɛigi zu,

\par }{\Q mazɔlɔɔ ɛsɛ pɛ ka bɔɔlɔ adaʋɛ pɛ,

\par }{\Q eyɛsu zou ɓela ga ná pɛ.


\par }{\Q \VS{4}Naa ɠa ɠɛ ga ziilɛigi!

\par }{\BB \par }
{\Q Siɛgi zu Asiili nuiti ta ʋaa la, ti lɔ gá-yooi zu,

\par }{\Q ti lɔ gá-ʋɛlɛ ʋagɔiti bu,

\par }{\Q gá totuɠɔiti ta kundiɠi mɔinmɔin teʋe ti laalɔɠɔma.


\par }{\Q \VS{5}Ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti saɓui zu,

\par }{\Q ta-zobogi ɠa ɠɛ Asiili yooi ma, Nimelɔde yooi.

\par }{\Q Tɔ ɓɔɠɔi toɠa gi ɠula Asiili nuiti zeezu,

\par }{\Q siɛgi zu ta gá-you ɠwɛpelemaʋɛ maazuɓudɛna la, ti lɔ gá-yooi zu.


\par }{\SH Izilayɛle nuɓusɛiti ti zii ɠiligiti su
\par }
{\Q \VS{6}Izilayɛle nuɓusɛi mɔtaiti ta yɛ nuɓusɛ mɔinmɔin saama,

\par }{\Q ta ɠɛ eɠɛ nɔɗa pagɔi Ɠɔoɠɔ GALAGI teʋesu,

\par }{\Q ɓaa eɠɛ sabalagi é ʋuuzu tufai ɠa,

\par }{\Q zee la laani nu nɔpɛ ma,

\par }{\Q ki ge la loni nuɓusɛ ʋa.


\par }{\Q \VS{7}Izilayɛle nuɓusɛi mɔtaiti ta yɛ ziiti saama,

\par }{\Q nuɓusɛ mɔinmɔin saama,

\par }{\Q ti zu ɠa ɓaa, eɠɛ zalai é dɔɓɔ zuaiti saama,

\par }{\Q ɓaa eɠɛ zala ɓokpagi é toganiiti saama.

\par }{\Q Siɛgi zu é leʋesu da, é ɗa ɠɔɠɔlo ti ma, é ɗa ti ʋali ga,

\par }{\Q nu nɔpɛ ge la kulaa zea.


\par }{\Q \VS{8}À yeeʋɛɛ wo-ɓɔɛɲɔɠɔiti ma,

\par }{\Q ta mɔnɔ wo zili nuiti pɛ ti ɠoloɠolo!


\par }{\SH GALA ka ná-nuɓusɛiti ɲade
\par }
{\Q \VS{9}«Naama volo ná,

\par }{\Q nà wa-ɠɔɔɠɔ zooiti pɛ kula zooi ʋa,

\par }{\Q gè wa-ɠɔɔɠɔ wotoloiti pɛ koloɠolo,»

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\Q \VS{10}«Nà wa-yooi ma laa wolaiti pɛ koloɠolo,

\par }{\Q gè ada ɓiigiti suvaza, ʋɛti wo ʋoluzeiɗai naati ba.


\par }{\Q \VS{11}Nà zoɠo vaiti pɛ kula wo zaama,

\par }{\Q ungaiziɛ nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa wo yeema.


\par }{\Q \VS{12}Nà kɔɔɠɔ ganigiti kula wo zaama,

\par }{\Q gulu zaɠaaiti ta kɔtu ziɠigiti,

\par }{\Q wo la mɔ nɔkɔga ani nɔpɛ bu, nii wo kpɛtɛai ga yeei.


\par }{\Q \VS{13}Nà wa-zale wuluiti tɔɔɠula,

\par }{\Q gè wa-laaiti koloɠolo.


\par }{\Q \VS{14}Nà potokulai ɠɛ zii ɠiligiti ma, ti la ɠoloni bɛ̀,

\par }{\Q ga ziiɠaawanai ta ziiɠulagi.»




\par }\Chap{6}{\SH Tukpɔi é Maliɠii ta ná-nuɓusɛiti zɔɠɔzu
\par }
{\Q \VerseOne{1}À woilo deɠɛmu naa ma, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI bosu:

\par }{\Q Wuzeɠe, è lukpɔ gizeiti kakala,

\par }{\Q gize goiti ti è-wooi mɛni!


\par }{\Q \VS{2}À woilo, wa ʋe, gizeiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-tukpɔɠaaleʋeai ma,

\par }{\Q wa ɓalaa zooi wu ɓɛdɛgiti ti la ɲiikpiga pɛ!

\par }{\Q Mazɔlɔɔ tukpɔi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ta ná-nuɓusɛiti zɔɠɔzu,

\par }{\Q kpɔɛi ɠa ti yɔɠɔzu ta Izilayɛle nuiti.


\par }{\Q \VS{3}Maliɠii ɠɛ ma: «Nà-nuɓusɛiti, leeni ɠa gè kɛai ga woye?

\par }{\Q Leeni ɠa gè wo ɓɔlɔni la?

\par }{\Q À gòoi ɠaaʋote dɛɛ!


\par }{\Q \VS{4}Tɔɔzei gè wo ɠulani Ezipete yooi ʋa, wo ʋa ʋɛ.

\par }{\Q Gè wo unmɔɔni, gè wo ɠula duɔlai zu.

\par }{\Q Gè Moize ta Aalɔn ta Miliyameni toni wo luɠɔ.


\par }{\Q \VS{5}Nà-nuɓusɛiti, à ɠizɛ su ga,

\par }{\Q Moaɓe masagi Ɓalake faa ɲɔi leveni wo laalɔɠɔma,

\par }{\Q wo ɠizɛ naa zu, nii Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame gooɠaaʋoteni da.\FTNT{*}{{\FR 6:5 }{\FR{6:5
}}{\FT{Wɛlɛ ʋɛ:
}}{\XT{GlS 22:1—24:25}}{\FT{.}}}

\par }{\Q Gè yɛni wo ʋa, é zo Sitime é li Gilegale,

\par }{\Q wo kɛ̀ɛwotiiti kaani, niiti ti zɔlegai,

\par }{\Q nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»


\par }{\SH Nii Ɠɔoɠɔ GALAGI pɔ ga nuɓusɛi ɗa kɛ
\par }
{\Q \VS{6}Leeni ɠa nà li gè lo da, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu,

\par }{\Q siɛgi zu gè liizu nɔkɔsu da tɔun bu, GALAGI é Anii-Pɛ-Unda?

\par }{\Q Gala zalaɠaiti ka nà li ga tiye pɔ ɓaa,

\par }{\Q ti ga kona gila nikɛ yiʋoiti?


\par }{\Q \VS{7}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yeezei nɛi, baala sinɛ ɓulugiti bu?

\par }{\Q Ɓaa gulɔi ma ɓoigi la eɠɛ ziɛ wolaiti?

\par }{\Q Ɓaa gè dòun mɔungi ve nà-tɔ koloɠologiti faa zu,

\par }{\Q nii a kɛ é nà-kotoiti suvaayɛ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ee, ɗa ʋe nui, ti è ɠalagɛ ga tuʋa ʋele ʋagɔi,

\par }{\Q ta nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wɔinni ga è kɛ,

\par }{\Q toɠa ga è ziɛ ga sɔledai,

\par }{\Q wooɠɛɠiladai nɛɛ è ʋɛ, è ɗa ziɛ la,

\par }{\Q è ziɛ ga pagɔ unmaayei zu, ga ɗa-ƓALAGI yiima ʋelei.


\par }{\SH GALA ka yaavai ta toomai zala
\par }
{\Q \VS{9}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ɓɔɛzu taa wolai ʋɔ,

\par }{\Q ɠimalai ɠa ga nu unfe daaseigi ma:

\par }{\Q «À woilo zelii ma, é losu wo ma, wo maaɠolo vai zu,

\par }{\Q wo woilo naa wooi ma, zɔi é devei wosu!


\par }{\Q \VS{10}Nà zoo nɛi gè va bu ga faa ɲɔu ɠɛ nuiti

\par }{\Q ti ta-ʋɛlɛiti buulaave ga naavoloi sɔlɔɔgai yaavai zu?

\par }{\Q Ta zɛɛ ɠɔɠɔ bo ganiiti, ti la kula ɠɛɛni su, naati wɔin la mà?


\par }{\Q \VS{11}Gè la zeliloga naati ma ɓaa,

\par }{\Q zɔiti ti zɛɛ ɠɔɠɔ ganiiti seɠezu ta-ɓɔlɔi zu,

\par }{\Q ti ɗa nuiti yaava la?


\par }{\Q \VS{12}Taai tɛi su naavolo nuiti ta ga tooma nuiti,

\par }{\Q taaʋeai tɛiti ta ɗa zɛɛi wo, yaava nɛgi ɠa é ti-la.


\par }{\Q \VS{13}Naa ɠa é ba, nà wo zopele ɲɔuzu eyɛsu wo zeeɓɛ,

\par }{\Q gè wo ɠoloɠolo wa-ɠotoiti faa zu.


\par }{\Q \VS{14}Wa daami wo, wo la yiɠoa,

\par }{\Q pului la zeɠea wo ma.

\par }{\Q Zɔi wa makɛ, naa la makɛga.

\par }{\Q Zɔi wa ɓaa maazu,

\par }{\Q nà naa ɠoloɠolo ga kɔɔi.


\par }{\Q \VS{15}Wa faza, kɛlɛ wo la teʋea.

\par }{\Q Wa wolive wulɔi ɓɛtɛ, wo la wo-maavaa ɠɛa ga ta,

\par }{\Q wa dɔɔɓɔigi ɓɛtɛ, kɛlɛ wo la ma lɔɔi ta pa kpɔlea.


\par }{\Q \VS{16}Wa ziɛzu ga pele ɲɔi masagi Womeli dɛɛni,

\par }{\Q ta Akaɓe ná-pɛlɛyeɠei ziɛ ʋelei ɠa wo ziɛzu la.

\par }{\Q Naa ɠa é ba, nà ʋaazu ga wa-laai ɠoloɠolo saɓui.

\par }{\Q Nà wo ɠɛ ga ɲɛɛɠulasu anii,

\par }{\Q nà-nuɓusɛiti ta-unfegi ma ɠasɔi ɠa la wo unma.»




\par }\Chap{7}{\SH GALA keelai wɔlɔ vai \newline  nuɓusɛiti ta-yaava vai zu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ee! Màanɔɠɔa! Gè ɠɛa ga naama nui,

\par }{\Q é ʋaazu gulu waa ɠulazuʋɛ, ti ɓega ʋoluma ga ti ɠula ga,

\par }{\Q eɠɛ zɔi é gulu waa ɠɔpɔgiti gaiziɛzu kula nuiti poluʋelei.

\par }{\Q Kɛlɛ leezɛn ɠila kpalaa ge la ná, nu a mi,

\par }{\Q kooleɠoole gwaa ma nɛɛnɛ gila kpalaa,

\par }{\Q nii gòla wɔinɗai ma.


\par }{\Q \VS{2}Wooɠɛɠila nuiti ti ɓega zooi ɠa,

\par }{\Q sɔle nu nɔpɛ ge la mɔ ná.

\par }{\Q Nu ʋaa ɠisiɛi nɔ ɠa é ti pɛ ziimaʋɛ,

\par }{\Q ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaaʋɛɛnɛ, ti ɠilagilagiti pɛ.


\par }{\Q \VS{3}Ti ɠeleɠelegɛ faa ɲɔi ɠɛɛzu, ti yee la ɠulaa su.

\par }{\Q Kundiɠiiti ta tukpɔɠaaleʋe nuiti ta lobɛanii ɠulazu nuiti zea ga maaɓaai,

\par }{\Q nu wolaiti ti ɗa ti yiima vai wo ti ma,

\par }{\Q ti pɛ ta zoloosu faa ɠila ma.


\par }{\Q \VS{4}Zɔi pagai ti zaama, naa ɠɛɛʋɛ eɠɛ ɠaingiti ti ɠaalɛai ba,

\par }{\Q ti zaama, zɔi sɔlegai ti pɛ ba, naa ɲɔu é leʋe ɠaingi ma lɔɓɔɠɛlɛgi ʋa.

\par }{\BB \par }
{\Q Wɛlɛ, wo zala voloi ɠana ʋa,

\par }{\Q nii wo makɛ nuiti ti boni, GALA goo wo nuiti.

\par }{\Q Niizu, wa niina kiteʋei zu.


\par }{\Q \VS{5}Mina la è-wɔɔla la,

\par }{\Q mina ʋoluzei è-nɛɛɲɔɠɔ ʋa.

\par }{\Q Dama, è mina laalao è ɓɔɠɔ anzai ɠaazu.


\par }{\Q \VS{6}Mazɔlɔɔ doun zunui ɠa kɛɛɠɛ wɔinzeɠe,

\par }{\Q doun anzanui wuzeɠe dee laalɔɠɔma,

\par }{\Q leemɔɔin ná-doun anzai wuzeɠe daalɔɠɔma,

\par }{\Q ɛsɛ sili nui ɠa ɠɛ ga tɔ ɓɔɠɔi ná-pɛlɛyeɠei wu nuiti.


\par }{\SH Nu la GALA ná-maawɔinɠai la
\par }
{\Q \VS{7}Nɔ̀un nà, nà wɛlɛzu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ pelei,

\par }{\Q nà ɠitosu nà-kizo GALAGI ʋa,

\par }{\Q nà-GALAGI ɠa gòoɠaaʋote.


\par }{\Q \VS{8}Sìli nui, mina ɠoozunɛ nà-faa zu!

\par }{\Q Mazɔlɔɔ ni nà loona, nà wuzeɠe ʋolu.

\par }{\Q Ni nà zeini kpidii zu,

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa bɛ̀ ga wozakalagi.


\par }{\Q \VS{9}Nà va Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai wu,

\par }{\Q tɔɔzei gè kotoi ɠɛɛni daalɔɠɔma.

\par }{\Q Kɛlɛ yeeta toɠa màalogi wo,

\par }{\Q é ɠula ga ze, é tò wozakalagi ɠa,

\par }{\Q nà ná-telebodai ma ɠɛɛwotii ɠa.


\par }{\Q \VS{10}Toɠa ɠɛ sìli nuiti gaazu, unfegi lɔ ti ɠaazu,

\par }{\Q tɛiti ti ɠɛni ɠɛɛzu mà:

\par }{\Q «Mini ɠa deɠɛmu ɗa-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná?»

\par }{\Q Ta ti lɛɛvɛ ɠɔɠɔwu, eɠɛ taazuʋɛ ʋalaʋalagi, nà ti ʋɛtɛ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Wɛlɛ, naama voloi ɠana ʋa,

\par }{\Q yeei wa-laa wolai ma ziɠigiti ti losu da.

\par }{\Q Wɛlɛ, naama volo ná,

\par }{\Q ta ɠa ɓɔ wa-yooi ʋa, kwɛmaʋɛti.


\par }{\Q \VS{12}Naama volo ná, nuiti ta ʋa è ʋɔ bɛ,

\par }{\Q ti zeɠe Asiili yooi zu, ti zeɠe Ezipete yooi zu,

\par }{\Q ti zeɠe ziɛ wolai ma,

\par }{\Q ti zeɠe kpoloɗɛi ma ná pɛ,

\par }{\Q ti zeɠe gizeiti ma.


\par }{\Q \VS{13}Zooi mɔta zu ɠa wo, gaa nuiti maaʋele ma,

\par }{\Q naa ɠa ɠɛ ga ta-ɠɛɛwoti ɲɔiti ma zalai.


\par }{\Q \VS{14}Lo ɗa-nuɓusɛiti untuɠɔ ga ɗa-lukpɔi,

\par }{\Q baala kpulugiti be ti ga ɗɔnɔi,

\par }{\Q ti ya ɠila be ti zeini dɔɓɔi zu, Kaalamɛle gizei ma!

\par }{\Q Ti zoo ti laami Ɓasan lufa lɛnugiti su, ta Galaade gizei ma,

\par }{\Q eɠɛʋelei é ɠɛni la, mɔungi ma voloiti su!


\par }{\Q \VS{15}Eɠɛ foloi è gi ɠulani la Ezipete yooi ʋa,

\par }{\Q laavɔɔ vaiti kɛ gi ʋɛ.


\par }{\Q \VS{16}Zii ɠiligiti ta ti ʋɛtɛ, ti wola unfe,

\par }{\Q anɛɛ zobogi pɛ ka ti ya.

\par }{\Q Ta yeeʋɛɛ la, ti laavɔɔ vai ma,

\par }{\Q ti-woizuʋɛti ta ɓɔlɔ.


\par }{\Q \VS{17}Ta fufiligi ɠɔmɔ eɠɛ kaalii,

\par }{\Q eɠɛ kpokpo aniiti ti zooi ɠa.

\par }{\Q Ta ɠula ga duai ti-lɔɔɠuzuʋɛti,

\par }{\Q ti ʋa ga sasuɓalii Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, gá-ƓALAGI,

\par }{\Q ta lua ɗa-zobogi ʋa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}GALA, ɓɛ ɠa é ga è ɠɛʋele,

\par }{\Q a zoo é faaɠaaza golai ɓe, é tɔ koloɠologi zuvaayɛ,

\par }{\Q ɗa-nuɓusɛi mɔtaiti bɛ, ti ga ɗa-nuiti?

\par }{\Q Ɗɛi è la ɗa ga yɛ ziiɠaawanai zu eyɛsu ɠɔ,

\par }{\Q mazɔlɔɔ è-yiimai ɠa ga è wooɠɛɠiladai ɠɛ.


\par }{\Q \VS{19}Ɗa gi maawɔinɠaazu mɔnɔ,

\par }{\Q è la gá-vaaɠaaza golaiti pɛtɛga,

\par }{\Q ɗa gá-ɠotoiti kpein pili ya kpoloɗɛi ma ʋalii zu.


\par }{\Q \VS{20}Ungo, ɗa ɗa-wooɠɛɠiladai ɠula kɛlɛma Zakɔɓe mavofodaiti bɛ.

\par }{\Q È è-zaalai ɠula kɛlɛma Abalaame mavofodaiti bɛ,

\par }{\Q eɠɛʋelei è ma minazeɠegi woni da kaite wɔlɔwɔlɔi gi-mɛmɛwolani bɛ.

\par }