\NormalFont\ShortTitle{Zozuwe}

{\MT Zozuwe

\par }{\MTB Ná-Sɛʋɛi

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP Zozuwe Ná-Sɛʋɛi ɠa Izilayɛle nuɓusɛiti ta-wɔlɔwɔlɔ vai lɔɔzeizu ʋolu, Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi ʋoluma. Izilayɛle nuɓusɛiti ti tɔɔzeiʋɛ Zuludɛn ʋoluʋɛ folo ɠulazu ʋelei. Zozuwe Ná-Sɛʋɛi ɠa dɛɛzu, ʋelei ti Zuludɛn maaɓudɛai la, ta ʋelei Zozuwe nii é ɠɛɛni ga Moize maaleʋegi, naa loni la ti luɠɔ, ti Kanaan yooi zo. Ti naa ɠɛɛni, mazɔlɔɔ GALA ka é ma levei veeni ti ya. Naama vai ʋɔ GALA ge ɠɛni minazeɠegi laazeelizu, nii é kɛɛni ga toɠa Kanaan yooi ve Abalaame vofodaiti bɛ (Zen 12:7).

\par }{\IP Nu la kwɛɛ ɓɛ ɠa é Zozuwe Ná-Sɛʋɛi ɠɛai, ɓaa é gaalɛai ba. Ná tanigaa sɛʋɛi ɠɛɛ nui ɠa ɓɔɛzu eɠɛ faiti ta ziɛ gaazu, siɛgi zu ti ɠɛni ɠɛɛzu la (eɠɛʋelei
5:1, 6 la). Naa maaʋele ma, faaɠwɛ nu wolai tanigaa laaʋɛ da ga Zozuwe ɓɔɠɔi ɠa é sɛʋɛi bɔɔlɔzuʋɛ zɛʋɛai. Naa pɛ ge ɠɛɛ ʋa, koleʋɛ ga nu ɠili ge sɛʋɛi nii ná tanigaa zɛʋɛʋɛ, é ɠula Zozuwe ʋolu, eɠɛʋelei Zozuwe ná-maaɠulu fai la (24:29). Faaɠwɛ nu wolai tanigaa ti ɠɛ, fai niiti ti wogai sɛʋɛi nii zu, ma vaiti teʋegɛ kona undɔsaʋa (800) ɠulasu pɛ sɛʋɛi ʋa ɠɛ. Kɛɛʋɛ eɠɛ faiti ti Zozuwe Ná-Sɛʋɛi zu, ti leʋegɛ kona waagila unfelegɔ puulɔɔlugɔ (1.250) ziɛgi zu, aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ, naa ɠa dɛɛzu ga kona ʋuunaanigɔ (40) leʋegai ma, Lamesɛse ná-masadai ʋoluma Ezipete yooi zu. Lamesɛse ɠa é ga masagi nii nu kaazu ga tɔ ɠa é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Izilayɛle nuiti kula ziɛgi zu Ezipete ʋa (Ɛgz 1:11).

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. Izilayɛle nuiti ti Zuludɛn maaɓudɛni ta ti lɔɔni Kanaan yooi zu (1:1—5:12).

\par }{\IO 2. Kanaan yooi zo fai Izilayɛle nuiti bɛ (5:13—12:24).

\par }{\IO 3. Kanaan yooi ɠaaɠwɛ vai Izilayɛle wolodamaiti zɔɠɔzu (13:1—21:45).

\par }{\IO 4. Izilayɛle wolodamai tanigaa ɠalema vai ʋolu, ti li Zuludɛn ʋoluʋɛ folo ɠulazu ʋelei, Zozuwe ná-falimai ta maaɠulu vaa, naa ʋoluma ʋelei minazeɠegi é Izilayɛle ta GALA ti yɔɠɔzu, naa niinɛni la ʋolu (22:1—24:33).



\par }\ChapOne{1}{\SH Zozuwe zei vai \newline  nuɓusɛiti unda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize zaa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Nun ná-doun zunui Zozuwe ma, Moize ná-kpɔba nui:

\VS{2}«Nà-botiɠɛ nui Moize zaa. Niizu, ɠɛʋele ɓɛtɛna, ɗa-o, niima nuɓusɛiti-yo, wo Zuludɛn ɓudɛ, wo lɔ zooi naa zu, nii gè feezu Izilayɛle nuiti zea.

\VS{3}Adaʋɛ nɔpɛ wo-ɠɔɠɔi a lona ná ma, gè miná vea wo ʋɛ, eɠɛʋelei gè boni la Moize ma.

\VS{4}Wa-yooi ɠa zo teʋebai ma, eyɛsu é zeeli Liɓan ɠizeiti ma, ta ziɛ wolai Efelate, Ɠɛte nuiti ta-yooi kpein ka ɠɛ su, é zei Kpoloɗɛ Wolai ʋa, folo liizu ʋelei.

\VS{5}Nu nɔpɛ ge la loga è luɠɔ, è-zii ma voloi pɛ su. Nà ɠɛ è ʋa, eɠɛʋelei gè ɠɛni la Moize ʋa, gè la yeeɓega è ʋa pɛ, gè la ɠɛlɛa è ʋa ɲɛgɛlɛin.

\VS{6}Yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe, mazɔlɔɔ è-zaalai zu ɠa niima nuɓusɛiti ti zooi zɔlɔɔsu da ga tɔnɔ, nii gè ma minazeɠe boni ti-mɛmɛwolani bɛ, ga nà feezu ti ya.

\VS{7}Kɛni nɔ è yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe ga pagɔ, è ɠolo tɔ gooi kpein bɛ, nii nà-botiɠɛ nui Moize sɛʋɛni è ʋɛ, è ziɛ la, è mina zeɠe ba, è ʋa li ga yeeza, ɓaa ɠɔʋɛi, naazu ɗa zobo sɔlɔɔ fai kpein su, è kɛɛzu.

\VS{8}È ɗa tɔ sɛʋɛi nii ɠala, è ɗa yɛpɛ ga su wooiti, è ɠisiɛ ti zu folo ʋɛɛ kpidi ʋa, naa ɠa a kɛ è ɠolo su wooi pɛ bɛ, mazɔlɔɔ názu ɠa è-ɠɛɛ vaiti suɓɛtɛzu la, è zobo sɔlɔɔ fai kpein su, è kɛɛzu.

\VS{9}Gè la boni è ma ɓaa ga, yiilɔɔ, è zɛbɛzeɠe? Mina lua ani nɔpɛ ba, è zasu mina ɓali, mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI, nà ɠɛ è ʋa, ʋɛ nɔpɛ è liizu ná.»


\par }{\SH Zuludɛn ɓudɛ vai \newline  ma ɠɛʋele ɓɛtɛi
\par }
{\PP \VS{10}Zozuwe niima leveiti feeni nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti zea, é ɠɛ ti ma:

\VS{11}«À ziɛ ade-ʋuuzuʋɛ ná pɛ, wo devei ve nuɓusɛiti zea, ga ti daamianigi ɠɛʋele ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, mazɔlɔɔ folo saʋagɔ ʋoluma, wa Zuludɛn nii ɓudɛzu, wo li, wo zooi zeɠe ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feezu.»


\par }{\PP \VS{12}Zozuwe ɓɔɛni Luɓɛn ná-bolodai ʋɔ, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, é ɠɛ ti ma:

\VS{13}«À ɠizɛ devei zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize feeni wo ya, é ɠɛ wo ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI zooi vea wo ya, é dooɠogi ve wo ya.›

\VS{14}Wo-anzaiti, ta wo-lointi, ta wa-loganiiti ta yɛ Zuludɛn ʋoluʋɛ folo ɠulazu ʋelei, zooi naa zu nii Moize feeni wo ya, kɛlɛ zunuiti kpein, ti ga kɔɔɠɔ nuiti, wa ɓudɛ, wo lo wo-ɠɛɛleaiti untuɠɔ kɔɔmaʋɛ, wo yeeve ti ʋɛ,

\VS{15}eyɛsu Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dooɠo fe ti ʋɛ ga wo ɠɛʋele, ti zooi naa zɔlɔɔ, nii é feezu ti ʋɛ. Naa ʋoluma, wa ɠale ma niina wɔnɔ ma yooi zu, wo zei ná pɛ, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize boni la.»


\par }{\PP \VS{16}Ti Zozuwe wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Devei kpein è fea, gá naa kpein so, ʋɛ nɔpɛ è gi leʋesu ná, gá li miná.

\VS{17}Gá ɠolo è ʋɛ, eɠɛʋelei gi ɠoloni la Moize ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI ɠɛ è ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛni la Moize ʋa.

\VS{18}Zɔi nɔpɛ a ɓakana ɗa-ɠundiɠilai laalɔɠɔma, é la ɠoloni ɗa-leveiti kpein bɛ, ta naama nui ʋaa. Yiilɔɔ nɔ, è zɛbɛzeɠe!»




\par }\Chap{2}{\SH Zeliko zuʋɛtɛ fai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nun ná-doun zunui Zozuwe nɛnɛ felegɔ leʋeni dɔɔɠuzu, ti zeɠe Akasia nɛmɛi zu, é ɠɛ ti ma: «À li, wo zooi zuʋɛtɛ, ta Zeliko ɓɔɔɓɔ.» Ti liini, ti ɲi koloɠolo anzanui ta ná-pɛlɛi wu, nii daaseigi ɠɛni ga Laɠaɓe.


\par }{\PP \VS{2}Ti ɠɛni Zeliko masagi ma: «Wɛlɛ, Izilayɛle nuiti seeliʋɛ ʋɛ kpidii, ga ti zooi zuʋɛtɛ.»

\VS{3}Zeliko masagi keelai leʋeni Laɠaɓe ma, é ɠɛ ma: «Zunuiti fe gi ya, ti ɲiai ɗa-ʋɛlɛi wu, mazɔlɔɔ zooi zuʋɛtɛ fai ɠa ti ʋaai ma.»

\VS{4}Kɛlɛ anzanui zunu felegɔiti seɠeni, é ti lɔɔɠu, é ɠɛ ma: «Gaamazu, zunui naati ti ʋaani pɔ̀ bɛ, kɛlɛ gè la ɠɛni ti-zeɠezu ɠwɛɛ.

\VS{5}Siɠi daaʋɛ laaɠulu ziɛgi zu, fitilimaʋɛ, ma zunuiti ti ɠulani, ti li, gè la kwɛɛ, ʋɛ ti liai ná. À suvilɛ, wo ʋilɛ ti ʋolu, wa ti ɠɔɠɔzumɛɛnsu.»


\par }{\PP \VS{6}Tɔun é ti lɛɛni pɛlɛ ɠɔmaʋɛ dooɠo bosuʋɛ, é ti lɔɔɠu geze ɓaku ziɠigi wu, nii é kɛʋele ɓɛtɛni ɓɔɠɔ ʋɛ ná-pɛlɛ ɠɔmaʋɛ.

\VS{7}Masagi ná-keelaiti ti ʋilɛni ti ʋolu pelei naa zu, nii é liizu Zuludɛn maaleʋesu ʋelei. Ti ɠulani nɔ taai ʋa feya, ti siɠigi laaɠulu ti ʋoluʋelei.


\par }{\SH Laɠaɓe ta nɛnɛ felegɔiti \newline  ta-woolaamai
\par }
{\PP \VS{8}Laɠaɓe lɛɛni pɛlɛ ɠɔmaʋɛ dooɠo bosuʋɛ, é ma wɛɛinti ka, aisa ti ʋa la.

\VS{9}É ɠɛni ti ma: «Gè kwɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI niima yooi veeʋɛ wo ʋɛ, dualuagi gi zoga, ʋɛ yɔɠɔzuʋɛ nuɓusɛiti kpein sasu ɠa ɓalizu wo luɠɔ.

\VS{10}Mazɔlɔɔ gi mɛnini ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Seeli Kpoloɗɛi vɔɔni su wo luɠɔ, siɛgi zu wo ɠulani la Ezipete yooi ʋa. Gi naa mɛnini, ʋelei wo Amool nuiti ta-masa felegɔiti soni da, Siɠon ta Wɔge, ti ɠɛni masadai ɠɛɛzu Zuludɛn ʋoluʋelei, folo ɠulazu ʋelei, wo ti zuwuɠaaleʋe ta ta-nuɓusɛiti, wo ta-yooi ɠoloɠolo.

\VS{11}Gi naama vaiti mɛnigai ma, gi iɲɔ ge leʋea. Nu nɔpɛ zii la lɔa, é ʋa lo wo luɠɔ. Tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é ga GALA, geeɠɔlɔgi zu ta zooi ma.

\VS{12}Niizu, à ɠonana bɛ̀, Ɠɔoɠɔ GALAGI laaseigi zu, ga nuɓɔɠɔlai gè kɛai wo ʋɛ, wa buuɠwɛɛ, wa ɓalaagi wo nuɓɔɠɔlai ɠɛ nà-pɛlɛyeɠei ʋɛ. À poogi ta ve zèa, nii nà la da.

\VS{13}À minazeɠe bɛ̀ ga wa kɛ̀ɛ yɛ vulua, ta dèe, ta kɛ̀ɛ ná-dointi, ta tɔnɔiti kpein, wo la vaa bu, gi ʋa za.»

\VS{14}Zunui niiti ti ɠɛni ma: «Ni nɔ wo la gi maalɔɔni, gi ɠonaa gi-yɛnvui ma, gá ɠɛ ga wooɠɛɠila nu gá-minazeɠegi zu, gá ɠɛ ga faanɛɛ wuuɠwɛɛ nu è ʋɛ, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi veezu la gi ʋɛ.»


\par }{\PP \VS{15}Laɠaɓe ná-pɛlɛi ɠɛni loni taai ma ziɠigi ʋa, siɠigi ɠoozuʋɛ ɓɔɠɔi ɠa é ɠɛni zeini ná. Naa ɠa é kɛɛni, é zooni é zunu felegɔiti kula fenɛtɛlɛi laaʋɛ, é ti yei ga galui.

\VS{16}É ɠɛni ti ma: «À li ga gize yooi zu ʋelei, ni naa laade, wo la ɠulaa wo ɓɛɛ nuiti zea. À lɔɔɠu ná folo saʋagɔ laawu, eyɛsu ti ɠale ma. Naa ʋolu, wa pele zo niina.»

\VS{17}Zunu felegɔi naati ti ɠɛni ma: «Wɛlɛ, ʋelei gá minazeɠegi a yɛ ma la, nii è boga ga gi kɛ è ʋɛ, faa la ɠɛa gi ʋa:

\VS{18}Aisa gi ʋa ʋa zooi zu, galu ɓɔigi nii ɠili fenɛtɛlɛi laaʋɛ, nii gi ɠulaai daaʋɛ, gi ʋilɛ, è è-ɠɛɛ, ta è-lee, ta è-ɠɛɛleaiti, ta ɗa-ʋɛlɛyeɠei kpein gaalɛ ba ɗa-ʋɛlɛi wu.

\VS{19}Nu nɔpɛ a ɓudɛna ɗa-ʋɛlɛi ma ɓofalagi maazu, é ɠula eteaʋɛ, naa ma ɲamai ɠa la tɔ ɓɔɠɔi unma, faa la ɠɛa gi ʋa. Kɛlɛ ni gá yeevɔɔɠuna naa taɠila kpalaa ba, niiti ti è ʋa pɛlɛi wu, naa ma ɲamai ɠa la gi unma.

\VS{20}Ni ɗa gi maalɔɔna, faa la gi ʋa, é lo konai ʋa, gi bogai è ʋɛ.»

\VS{21}É ɠɛni ti ma: «É ɠɛ, eɠɛʋelei wa-minazeɠegi la!» É ɓeni ti ʋa, ti li. É galu ɓɔigi ɠilini ná-fenɛtɛlɛi laaʋɛ.


\par }{\PP \VS{22}Ti liini, ti zeeli gize yooi zu, ti yɛ ná, eyɛsu folo saʋagɔ, eyɛsu ti ɠaiziɛ nuiti ti ɠale ma. Ti ɠaiziɛ nuiti ti ti ɠaiziɛni pele ɠobaʋɛ ná pɛ, ti la ti ɠaani.

\VS{23}Zunu felegɔiti ti yeini ʋolu, ti zeɠe gize yooi zu, ti Zuludɛn ɓudɛ. Ti zeelini Zozuwe ʋɔ bɛ, Nun ná-doun zunui, ti ʋoluvaawo ma ga nii kpein é ziɛni.

\VS{24}Ti ɠɛni Zozuwe ma: «Gaama ʋe, Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi kpein feeʋɛ ade ʋɛ, mazɔlɔɔ zooi zu nuɓusɛiti kpein sasu ɠa ɓalizu ade luɠɔ.»




\par }\Chap{3}{\SH Zuludɛn ɓudɛ vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zozuwe wuzeɠeni poluma zobui, ta Izilayɛle nuiti kpein ti zeɠe ti-ʋuuzuʋɛ Akasia nɛmɛi zu, ti li, ti ʋu Zuludɛn ziɛlaʋɛ, ti ɲi miná, aisa ti ʋa ɓudɛ.

\VS{2}Folo saʋagɔ ʋoluma, nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti ti-ʋuuzuʋɛ maaɠakuni,

\VS{3}ti devei niiti fe ti ya: «Siɛgi zu wa zalaɠa ɠula nuiti kaana la, Levi nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠeai, wa zeɠe niina wo-ʋuuzuʋɛ wo ná, wo ʋilɛ ti ʋolu.

\VS{4}Wa zɔɠɔzu ɠɛ ɓɔɠɔ ʋa wa minazeɠe kesui, ga kilo ɠila. À mina maaɓuɠa ba. Wa pelei ɠwɛɛ naazu, nii wa ziɛ la, mazɔlɔɔ kaipa wo la dɛ ziɛni ga ná ʋelei.»


\par }{\PP \VS{5}Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À ɓɔɠɔ ɲade, mazɔlɔɔ lina, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa laavɔɔ vaa wolaiti kɛɛzu wo zaama.»

\VS{6}É ɠɛni zalaɠa ɠula nuiti ma: «À minazeɠe kesui zeɠe, wo lo nuɓusɛiti tuɠɔ siɛi zu.» Ti minazeɠe kesui zeɠeni, ti lo nuɓusɛiti tuɠɔ.


\par }{\PP \VS{7}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Za nɔ, nà tɔɔzeizu ga è wɔɔlɔa Izilayɛle nuiti gaazu, ti kwɛɛ ga nà ɠɛɛzu è ʋa, eɠɛʋelei gè ɠɛni la Moize ʋa.

\VS{8}Devei nii ve zalaɠa ɠula nuiti zea, niiti ti minazeɠe kesui zeɠezu, ga ta zeelina Zuludɛn ziɛ wolai laaʋɛ, ti-ɠɔɠɔi a lona ziɛi wu, ti lo miná.»


\par }{\PP \VS{9}Zozuwe ɓɔɛni Izilayɛle nuiti kpein pɔ, é ɠɛ ti ma: «À maaɓuɠa, wo woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI laawooiti ma.

\VS{10}Pɛtɛ ʋelei wa kwɛɛ da ga zɛnvu su ƓALAGI, toɠa wo zaama, toɠa Kanaan nuiti kpɛ wo luɠɔ, ta Ɠɛte nuiti, ta Ɠeve nuiti, ta Felɛze nuiti, ta Giilegase nuiti, ta Amool nuiti, ta Yeɓuse nuiti:

\VS{11}Eteai pɛ Maliɠii ná-minazeɠe kesui ɠa Zuludɛn ɓudɛzu wo ɠaazu.

\VS{12}À yeelo zunu puugɔ maazu felegɔ (12) ʋa niina, Izilayɛle wolodaiti su, boloda ɠila, nu ɠila.

\VS{13}Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI, eteai pɛ Maliɠii ná-minazeɠe kesui zeɠezu, naati ti-ɠɔɠɔi ʋilɛsu la Zuludɛn wu, ziɛ wolai ɠa leʋesu fele, ziɛi é zeɠezu maazu ʋelei, naa ɠa lo, gaalɛ ba eɠɛ siɠigi.»


\par }{\PP \VS{14}Nuɓusɛiti ti ta-zeɠe ɠotaiti pɛɛni su, Zuludɛn ɓudɛ vai zu. Zalaɠa ɠula nuiti ti minazeɠe kesui zeɠeni, ti lo ti luɠɔ.

\VS{15}Molo leʋe ziɛgi zu ɠɛni de, Zuludɛn a ɗa ve la yeenɔpɛ, é ɓudɛ ma ɠakeiti maazu. Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti ti minazeɠe kesui zeɠezu la, ti-ɠɔɠɔi maayɛɓɛni la ziɛi wu,

\VS{16}ziɛi nii é ɠɛni yeizu, é ɗa zeɠe maazu ʋelei, naa zuzoni, é la mɔ ɠɛni yeizu, é loni gaaɠooza eɠɛ siɠigi, é li ɠoozama, é zo Adame taai ma, é li Saletan ʋele. Kɛlɛ tɔun, buu ʋelei, ziɛi nii é yeizu Kpoloɗɛ Wanai ʋɔ pelei, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, naa ɠɛni yeizu, eyɛsu é vɔ. Nuɓusɛiti ti leʋeni Zeliko letemaʋɛ.

\VS{17}Zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠezu, ti loni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, ná vɔai. Ti yɛni loni ná kpaan, eyɛsu nuiti kpein ti leʋe, ti-ɠɔɠɔi maavɔai.




\par }\Chap{4}{\SH Kizɛsu ɠɔtu \newline  puugɔ maazu felegɔiti (12)
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nuɓusɛiti kpein kpegai ma ga Zuludɛn ɓudɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma:

\VS{2}«À yeelo zunu puugɔ maazu felegɔ (12) ʋa, boloda ɠila, nu ɠila.

\VS{3}À bo ti ma, ti li, ti kɔtu puugɔ maazu felegɔ (12) zeɠe, Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, ʋɛ zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛa loni ná, wo li ga tiye adaʋɛ wo ɲiizu ná, za ɓidii.»


\par }{\PP \VS{4}Zozuwe zunu puugɔ maazu felegɔiti (12) tolini, niiti é yeeloni ti ʋa, Izilayɛle nuiti saama, boloda ɠila, nu ɠila,

\VS{5}é ɠɛ ti ma: «À leʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, wo li Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, wo ɠilagilagi kɔtui ɠaiziɛ, é da ɠɔma, wo seɠe ga Izilayɛle wolodai liegɔi,

\VS{6}naa ɠa a kɛ, é ɠɛ ga poogi wo zaama. Siɛnɔpɛ su wo-loun zunuiti ta wo ɠaazaɠana la ga: ‹Niima ɠɔtuiti ta ga leeni wo ʋɛ?›,

\VS{7}wa ɠɛ ti ma: ‹Zuludɛn leʋeni su fele Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ, siɛgi zu é ɠɛni ziɛ wolai ɓudɛzu la. Niima ɠɔtuiti ta ga ɠizɛsui Izilayɛle nuiti kpein bɛ eyɛsu ɠɔ, é dɛɛ ga Zuludɛn leʋeni su fele.› »


\par }{\PP \VS{8}Izilayɛle nuiti ti naa ɠɛɛni, nii Zozuwe boni ti ma. Ti kɔtu puugɔ maazu felegɔ (12) zeɠeni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, kɔtu ɠilagila Izilayɛle wolodai ɠilagilagi ʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI dɛɛni la ga Zozuwe. Ti liini ga tiye ti-ʋuuzuʋɛ, ti ti la ná.

\VS{9}Zozuwe kɔtu puugɔ maazu felegɔ (12) ɠiligaa loni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, ʋɛ zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni loni ná, niiti minazeɠe kesui ɠɛni ti ya. Kɔtui naati ta ná zaaɠaza.


\par }{\PP \VS{10}Zalaɠa ɠula nuiti ti ɠɛni minazeɠe kesui zeɠezu, ti yɛni loni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, eyɛsu devei nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI boni Zozuwe ma, nuɓusɛiti ti naati kpein kɛ. Zozuwe deveiti kpein kɛɛni, eɠɛʋelei Moize feeni la zea. Nuɓusɛiti ti ɠaazuvilɛni, ti leʋe.

\VS{11}Siɛgi zu nuɓusɛiti kpein ti leʋeni da ziɛ ʋoluʋelei, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ta zalaɠa ɠula nuiti ti leʋeni, ti lo nuɓusɛiti untuɠɔ.

\VS{12}Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, naati ta-zunuiti ti ɠɛni ziɛzu Izilayɛle nui zɔiti tuɠɔ, ti maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, eɠɛʋelei Moize ma levei veeni la ti ya.

\VS{13}Kɔɔɠɔ nu waaʋuunaanigɔ (40.000) ɠɛɠala, ti maaɠiliai ga kɔɔɠɔ zɔɔlaiti, naati ka ti liini kɔɔɠɔ vai ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, Zeliko nɛmɛi zu.

\VS{14}Naama voloi, Ɠɔoɠɔ GALAGI Zozuwe wɔɔlɔni Izilayɛle nuiti gaazu, ti unfema veeni ná-kundiɠilai ʋɛ, eɠɛʋelei nɔ ti kɛɛni la Moize ʋɛ, sii ma voloi pɛ su.


\par }{\PP \VS{15}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma:

\VS{16}«Devei ve zalaɠa ɠula nuiti zea, ti zeele woo ɠesui zeɠezu, ti lɛ, ti ɠula Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ.»

\VS{17}Zozuwe naama levei veeni zalaɠa ɠula nuiti zea, é ɠɛ ti ma: «À lɛ, wo ɠula Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ.»

\VS{18}Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠezu, ti ɠulani la ziɛ laazuʋɛ, ti-ɠɔɠɔi lo kakei ma, Zuludɛn ɗɛi laani su ʋolu, é náti pɛ daave, é ɗa yei, eɠɛʋelei é ɠɛni la pɔlɔmazu.


\par }{\PP \VS{19}Nuɓusɛiti ti Zuludɛn ɓudɛni, alu mɔungi ma volo puugɔi ma. Ti liini, ti ʋu Gilegale, Zeliko ɠwɛpelemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei.

\VS{20}Kɔtu puugɔ maazu felegɔiti (12) ti ti zeɠeni Zuludɛn ziɛ laazuʋɛ, Zozuwe naati toni Gilegale.

\VS{21}Naa ʋolu é ɠɛni Izilayɛle nuiti ma: «Ni yeei ta, wo-mavofodaiti ti ti-ɠɛɛni gaazaɠasu da ga kɔtui niiti ta ga leeni?

\VS{22}Wa gaalɛ ga tiye, ʋelei Izilayɛle nuɓusɛiti ti Zuludɛn ɓudɛni la ga ɠɔɠɔa vɔɔi,

\VS{23}mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI Zuludɛn vɔɔni su daazuʋɛ, eyɛsu wo leʋe, eɠɛʋelei é kɛɛni la ga Seeli Kpoloɗɛi gi luɠɔ, nii a kɛ gi ɓudɛ.

\VS{24}É naa ɠɛɛni, nii a kɛ eteai zu nuɓusɛiti kpein ti kwɛɛ ʋelei ná-zɛbɛi wɔɔlɔai la, naa ɠa a kɛ wa ɓalaagi wo lua Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa, wo ɗa dɛbi.»




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Amool nuiti ta-masagiti kpein ti zeini Zuludɛn folo liizu ʋelei, ta Kanaan masagiti ti zeini Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ, ti mɛnini ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Zuludɛn vɔɔni su Izilayɛle nuiti tuɠɔ, eyɛsu ti leʋe. Ti iɲɔ ge leʋeni, nu nɔpɛ zii la ɠɛni lɔɔni, é ʋa lo Izilayɛle nuiti tuɠɔ.


\par }{\SH Buzeɠe niinɛgiti \newline  tati fai pɛlɛʋolu
\par }
{\PP \VS{2}Naama ziɛgi zu nɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Kɔtuiti kpɛtɛ ga boɠai, é tatipɛlɛʋolu vai lɔɔzei ʋolu Izilayɛle nu niinɛi niiti ta-vaa zu.»


\par }{\PP \VS{3}Zozuwe kɔtuiti kpɛtɛni ga boɠai, é Izilayɛle nuiti tatini pɛlɛʋolu gizei ɠobaʋɛ, Alalɔte (nii poluʋɛ ga «tatipɛlɛʋolui»).

\VS{4}Pɛtɛ, lee vaa zu Zozuwe ti latini pɛlɛʋolu: Zunui nii kpein ná-konagi zeelini kɔɔɠɔ vai ma, ti ɠulani Ezipete yooi zu, naati pɛ ti zaani pelei zu, teʋebai zu, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa.

\VS{5}Ti pɛ ti latini pɛlɛʋolu. Kɛlɛ zunu loin kpein é zɔlɔɔni pelei zu, teʋebai ɓudɛ ziɛgi zu, ti ɠulaai ma Ezipete yooi ʋa, nu la ɠɛni naa tanɔpɛ tatini pɛlɛʋolu.

\VS{6}Izilayɛle nuiti ti yɛni ziɛzu teʋebai zu, é ɠɛ ga kona ʋuunaanigɔ (40), eyɛsu zunuiti, ma ɠɛɠalamaiti, niiti ti zeelini kɔɔɠɔ vai ma, ti ɠulazuʋɛ Ezipete yooi ʋa, naati ti za. Tɔɔzei ti la ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi zoni. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠonani ga é la ti yɛga ná, ti ʋa zooi naa ɠa ga ɠaazu, nii é minazeɠeni, é ɠona ná-faa zu ti-mɛmɛwolani bɛ, ga é fe ade ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná.

\VS{7}Ti-loun zunuiti ka é ti zeini ti-ʋotogi zu. Zozuwe ti latini pɛlɛʋolu, tɔɔzei ti la ɠɛni dɛ latini pɛlɛʋolu, ta-ziɛ wo siɛgi zu teʋebai zu.


\par }{\PP \VS{8}Siɛgi zu ti zunuiti pɛ tatini da pɛlɛʋolu, ti yɛni ada ɠilagi, ti-ʋuuzuʋɛ, eyɛsu ti ɠɛdɛ.

\VS{9}Naa ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Za, gè Ezipete unfegi zeɠea wo ɠaazu.»

\par }{\PP Naa ɠa é ba, adaʋɛ ná laaseigi ʋɛɛni ga Gilegale.\FTNT{*}{{\FR 5:9 }{\FR{5:9
}}{\FK{Gilegale}}{\FT{: Daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «seɠeai».}}} Daaseigi naa ɠa é ba zaaɠaza.


\par }{\SH Pake fɛtii \newline  ta manegi ɓe fai
\par }
{\PP \VS{10}Siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti ɠɛni ʋuuni la Gilegale, ti Pake fɛtii ɠulani alugi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ma ɓɔkɔi, Zeliko nɛmɛi zu.

\VS{11}Poluma voloi nɔ, ti zooi ʋaalɔnɔgi ta miini, ɓului nii lɛʋɛ la su, ta ani ɠae ɠeegai.

\VS{12}Poluma voloi nɔ ɠa manegi ɓeteʋeni la ʋuu vai ʋa, tɔɔzei ti ɠɛni zoosu ti ɠɔnɔ sɔlɔɔ ga zooi zu ziinziin ganigiti ma waaiti. Mane ge la mɔ ɠɛni ná Izilayɛle nuiti bɛ, ti ɠɛni niina Kanaan yooi zu ziinziin ganigiti miizu naama ɠonagi.


\par }{\SH Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ ɠundiɠii \newline  ʋaa vai
\par }
{\PP \VS{13}Foloi ta, Zozuwe ɠɛni Zeliko ɠobaʋɛ, é ɠaazuwuzeɠeni, é zunui ta ɠa, é loni kakalaʋɛ, ná-boɠa zɔkpɔi ɠulaai maalaɠagi zu, é zoni zea. Zozuwe maaɓuɠani ba, é gaazaɠa, é ɠɛ ma: «Ɗa ga gá-nui ta, ɓaa gi zili nuiti ti ta?»

\VS{14}Zunui gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɓa-o. Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ ɠundiɠii, unkula ʋele ɠa gè su.»

\par }{\PP Zozuwe nɔkɔni, é unpilɛ zooi ma, é ɠɛ ma: «Màliɠii, nà ga ɗa-wotiɠɛ nui, ɗa-levei ɠa ga ɓɛgeleni?»

\VS{15}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-kɔɔ ɠundiɠii gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Ɗa-zaʋalagiti kula ɠɔɠɔa, mazɔlɔɔ adaʋɛ è loni ná, naa ɲadegɛ.» Zozuwe gooi zoni, é kɛ ɠana.




\par }\Chap{6}{\SH Zeliko zo fai \newline  Izilayɛle nuiti bɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zeliko taai laaɠuluni kpekpe, Izilayɛle nuiti maaʋele ma. Nu la ɠɛni lɛɛzu, nu la ɠɛni ɠulazu.

\VS{2}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Wɛlɛ, gè Zeliko lɔa è yeezu, ta ná-masagi, ta ná-kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti kpein.

\VS{3}Folo lɔzita laawu, ɗa-o, ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti-yo, folo-o-folo wa ɗa lati taai ma, ná ɠɛ ɠila folo ɠila.

\VS{4}Zalaɠa ɠula nu lɔfela, niiti baala minɛ ʋuʋugi ti ɠilagilagi ya, naati ta lo minazeɠe kesui luɠɔ. Folo lɔfelasiɛi, wa lati taai ma, ná ɠɛ lɔfela, zalaɠa ɠula nuiti ta puʋugi vɛ niina.

\VS{5}Siɛgi zu nuɓusɛiti ti baala sinɛ ʋuʋugi vɛ wooi mɛnisu da suɠoozaai, ɛsɛ pɛ ka kpeei loo ʋɔɔma, taai ma ziɠigiti ta wolo gaamago nɔ. Nuɓusɛiti ta taai zo, ɛsɛ ge lɔ ga letegi.»


\par }{\PP \VS{6}Nun ná-doun zunui Zozuwe zalaɠa ɠula nuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «À minazeɠe kesui zeɠe, zalaɠa ɠula nu lɔfela baala sinɛ ʋuʋu dɔfela zeɠe, ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ.»

\VS{7}Naa ʋoluma é ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À li, wo lati taai ma, kɔɔɠɔ zunu ɠɛzɛɠɛzɛgiti kpein ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ.»


\par }{\PP \VS{8}Nuɓusɛiti ti kɛɛni, eɠɛʋelei Zozuwe devei veeni la. Zalaɠa ɠula nu lɔfelaiti, ti puʋu dɔfelaiti seɠeni, kpɛtɛai ga baala sinɛ minɛiti. Ti loni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ, ti tɔɔzei ga puʋugi vɛa. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ʋilɛni ti ʋolu.

\VS{9}Kɔɔɠɔ nui tanigaa ti ɠɛni loni zalaɠa ɠula nuiti tuɠɔ, niiti ti ɠɛni puʋugi vɛɛzu, ta kɔɔɠɔ nui zɔiti ti ʋilɛni kesui ʋolu. Ti ɠɛni ziɛzu puʋugi wooi ma.

\VS{10}Zozuwe naama levei veeni nuɓusɛiti zea, é ɠɛ ti ma: «À mina kpee loo pa, nu mina wo woomɛni, woo ɠila kpalaa mina ɠula wo-laaʋɛ, eyɛsu foloi nà devei ve la wo ya, ga wo kpeei loo. Wa wooɠula niina.»

\VS{11}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui latini taai ma, ná ɠɛ ɠila. Naa ʋolu ti liini ti-ʋuuzuʋɛ, ti ɲi ná kpidii.


\par }{\PP \VS{12}Zozuwe wuzeɠeni ga sobuzobui. Zalaɠa ɠula nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠeni.

\VS{13}Zalaɠa ɠula nu lɔfelaiti, ti puʋu dɔfelaiti seɠeni, niiti ti ɓɛtɛai ga baala sinɛ minɛiti, naati ti ʋilɛni pelei zu mɔnɔ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui luɠɔ, ti ɗa ti vɛ. Kɔɔɠɔ nui tanigaa ti loni ti luɠɔ, kɔɔɠɔ nui zɔiti ti ʋilɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ʋolu. Ti ɠɛni ziɛzu puʋugi wooi nɔ ma.

\VS{14}Ti latini taai ma, ná ɠɛ ɠila, foloi velesiɛi. Naa ʋolu ti ɠale ma ti-ʋuuzuʋɛ. Ti kɛɛni ɠana nɔ folo lɔzitai kpein su.


\par }{\PP \VS{15}Foloi lɔfelasiɛi ma, ti wuzeɠeni ga gosui, ti lati taai ma, ná ɠɛ lɔfela ɠana nɔ. Naama volo ɠila kpegi nɔ ti latini taai ma ga dɔfela.

\VS{16}Dɔfelasiɛi ma, zalaɠa ɠula nuiti ti puʋugi vɛɛni, Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «À kpeei loo, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI taai vea wo ʋɛ!

\VS{17}Taai ɠa ɠulazu ga zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta su aniiti kpein. Kɛni koloɠolo anzanui Laɠaɓe ɠila kpe nɔ ɠa a yɛ vulua, ta niiti kpein ta ɠɛ ba ná-pɛlɛi wu, mazɔlɔɔ tɔ ɠa é zunuiti dɔɔɠuni, niiti ade ti leʋeni.

\VS{18}Kɛlɛ à dama! À ɓɔɠɔ zo, wo dama ga nii maaɲɛɛi ba Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. À mina naa tanɔpɛ seɠe, nii maaɲɛɛi ba, wo ʋa Izilayɛle ʋuuzuʋɛ lɔ nimizai zu, wo ʋa maanɔɠɔi ʋɛɛ ba.

\VS{19}Walii kpein, ta zanugi, ta kɔlu ɓɔi sɔɔlaiti, ta kɔlu zɔɔlaiti, naa kpein feeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ. Ta ʋuuzu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-naavolo makɛsuʋɛ.»


\par }{\PP \VS{20}Ti puʋugi vɛɛni. Nuɓusɛiti ti mɛnigai ma, ti kpeei looni, ti wooɠula la, siɠigi woloni gaamago nɔ. Nuɓusɛiti ti ʋilini taazuʋɛ, ɛsɛ ge lɔ ga letegi, ti taai zo.

\VS{21}Ti taai zu nuɓusɛiti pɛ suwuɠaaleʋeni, zunuiti ta anzanuiti, nu niinɛiti ta nu wɔlɔiti. Anɛɛ nikɛiti pɛ ka ti ti zuwuɠaaleʋeni, ta baalagiti, ta soovalegiti.


\par }{\SH Laɠaɓe ta ná-nuiti makɛ vai
\par }
{\PP \VS{22}Zozuwe ɠɛni zunu felegɔiti ma, niiti ti zooi zuʋɛtɛni: «À li koloɠolo anzanui ná-pɛlɛi wu, wo anzanui naa ɠula, ta nɔnɔiti kpein, eɠɛʋelei wo minazeɠeni la bɛ, wo ɠona.»

\VS{23}Zunu felegɔiti ti liini zou zuʋɛtɛ fai ma, naati ti liini, ti Laɠaɓe ɠula, ta kɛɛɠɛ, ta dee, ta kɛɛɠɛleaiti, ta nɔnɔiti kpein, ti ná-nuiti pɛ kula. Ti ɓaa ti maazu, ti ti ʋu Izilayɛle nuiti puuzuʋɛ ʋoluʋɛ.

\VS{24}Ti taai ɠalani, ta nii kpein é ɠɛni ná. Kɛni walii, ta zanugi, ta kɔlu ɓɔi sɔɔlaiti, ta kɔlu zɔɔlaiti, ti naati puuni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-naavolo makɛsuʋɛ.

\VS{25}Zozuwe koloɠolo anzanui Laɠaɓe yɛnvui makɛni, ta ná-pɛlɛyeɠei, ta niiti kpein ti ɠɛni ga nɔnɔ. É zeini Izilayɛle nuiti saama eyɛsu zaaɠaza. Mazɔlɔɔ é keelaiti dɔɔɠuni ga pagɔ, niiti Zozuwe ti leʋeni Zeliko ʋɛtɛ fai ma.


\par }{\PP \VS{26}Naama ziɛgi zu, Zozuwe niima ɠonai woni, é ɠɛ ma:

\par }{\Q «Naama zunui ɠa ga foovoo nu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu,

\par }{\Q nii a wuzeɠe, é ɠɛ é Zeliko taai lo ʋolu.

\par }{\Q Ná-doun zunu mɔungi yɛnvui ɠa

\par }{\Q a yɛ buulaagi ma yeɠei wɔɔ vai zu.

\par }{\Q Ná-doun zunu ɠaaɓelagi yɛnvui ɠa

\par }{\Q a yɛ kpogiti too vai zu.»


\par }{\PP \VS{27}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ʋa, tɔɠɔi ɠulani zooi pɛ su.




\par }\Chap{7}{\SH Akan ná-kotoi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izilayɛle nuiti ti wooʋalada vaa wola ɠɛɛni, é lo aniiti ba, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ʋɛɛni ti ʋa, ga nu mina ta zeɠe. Zuda ná-bolodai zu nui ta, nii daa ga Akan, Kaalemi ná-doun zunui, nii é ga Zaɓidi ná-doun zunui, Zaɓedi nɔnɔ ma ɠɛɛɠɛi ɠɛni ga Zela. Akan naa ɠa é ma anii tanigaa zeɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI wola yiiɠaawanani Izilayɛle nuiti ma.


\par }{\PP \VS{2}Zozuwe yɛni Zeliko, é zunuiti teʋe Ayi taazuʋɛ, Ɓɛte-Avɛn ɠobaʋɛ, Ɓetɛle folo ɠulazu ʋelei, é valini ti ma ga ti ma yooi zuʋɛtɛ. Nɛnɛgi naati ti liini, ti Ayi ʋɛtɛ.

\VS{3}Ti ɠaleni ma Zozuwe ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Nuɓusɛi kpein ge mina li, zunu waafelegɔ (2.000) ɓaa waasaʋagɔ (3.000) nɔ li, ta vɔni Ayi ma. Mina nuɓusɛi kpein kpɔlɔ, de-zakpeɲɔɠɔiti ti la mɔinni.»


\par }{\PP \VS{4}Naa ɠa é kɛɛni ti kɔɔɠɔ nu waasaʋagɔ (3.000) leʋeni, ti li, ti laalɛ taai wu, kɛlɛ Ayi laaʋeaiti ti ti ɓɛɛni.

\VS{5}Ayi nuiti ti zunu ʋuusaʋagɔ maazu lɔzita (36) ɠɛɠala ʋaani ti ʋa. Ti ʋilɛni zɔiti polu, ti zeɠe nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ. Ti vɔnini ti ma taai ma ɠizei yeizuʋɛ, eyɛsu ti zeeli zanu kulazuʋɛ. Nuɓusɛiti ti iɲɔ ge leʋeni, ti ʋala ta-zobogi pɛ ma.


\par }{\PP \VS{6}Zozuwe ta Izilayɛle ɠɛwolaiti ti ta-zeɠeiti balini ga kidaaʋiligi maaʋele ma, ti fufiligi ʋu tɔungiti ma, ti la zooi ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, ti yɛni ná, kpɔkɔi zeeli.

\VS{7}Zozuwe ɠɛni ma: «Ee, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, lee vaa zu è Zuludɛn maazuɓudɛai ga niima nuɓusɛiti, gi lɔɔ vai ʋe Amool nuiti zeezu ɓaa, ga ti gi undaaʋili? Ni gi yɛni suɠila Zuludɛn ziɛ wolai ʋoluʋelei!

\VS{8}Nɔ̀un nà, Màliɠii, leeni ɠa nà bo, niizu Izilayɛle nuiti ti ʋelaa ti zili nuiti ba?

\VS{9}Kanaan nuiti ta zii zɔiti ti zeini zooi zu, ta suɠwɛɛsu, ta gi maaɠoolizu, ti gi-laaseigi ɠaaʋa, é ɠula zooi ɠa. Naazu leeni ɠa è kɛɛzu ga è-laasei golai?»


\par }{\PP \VS{10}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Wuzeɠe! Lee vaa zu è yɛsu laani zooi ma, è laaɓadɔai?

\VS{11}Izilayɛle kotoi ɠɛɛʋɛ. Ti minazeɠegi ɠoloɠologɛ, nii gè boni ti ʋɛ. Ti maaɲɛɛba aniiti seɠeʋɛ, ti ga nɔ̀nɔiti, ti ti unma, ti zɛɛi wo, ti dɔ ɓɔɠɔ aniiti saama.

\VS{12}Naa ɠa é ba, Izilayɛle nuiti ti la loga ti zili nuiti tuɠɔ, ti ʋa ziɛ ti wu. Ta yɛ ʋelazu nɔ ɠɔ ti zili nuiti ba, mazɔlɔɔ tiya ɓɔɠɔi ti ɠɛa ga maaɲɛɛba anii. Gè la yɛsu ɠɔ ɠɛɛzu wo ʋa, ni wo la naa ɠoloɠoloni, nii é wo zaama ga maaɲɛɛba anii.

\VS{13}Wuzeɠe, è nuɓusɛiti toli, è ti ɲade. Bo ti ma ga ti ɓɔɠɔ ɲade lina vaa ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: Maaɲɛɛba anii ɠa wo zaama, Izilayɛle nuiti. Wo la zooga wo ʋa ziɛ wo zili nuiti bu, ni wo la naa ɠulani ɓɔɠɔ zaama.

\VS{14}Lina sobu, wa ʋaazu, wo lo gàazu ga boloda ʋelei. Naa ʋolu bolodai nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelona ba, naati ta ɓɔɠɔ lɛ ga koi ʋelei. Pɛlɛyeɠei nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelona ba, naama zunuiti ta ɓɔɠɔ lɛ niina ga gilagila.

\VS{15}Zɔi nɔpɛ a zona ga sɔba nui, ga tɔ ɠa é maaɲɛɛba anii zeɠeai, toɠa ɠala ta nɔnɔiti kpein, tɔɔzei é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi ɠoloɠologɛ, é ɓaaɠulama vaa ɠɛa Izilayɛle nuiti saama.»


\par }{\SH Akan ná-kotoi ma zalai \newline  zɔlɔɔ fai
\par }
{\PP \VS{16}Poluma zobui, Zozuwe wuzeɠeni ga sobui, é Izilayɛle nuiti toli ga boloda ʋelei. Zuda ná-bolodai ɠa é zoni.

\VS{17}É ti lolini ga koi ʋelei. Zela ná-koii ɠa é zoni. É Zela ná-koii lolini. Zaɓidi ná-pɛlɛyeɠei ɠa é zoni.

\VS{18}É naama ʋɛlɛyeɠei lolini ga zunui ɠilagilagi. Akan ɠa é zoni, Kaalemi ná-doun zunui, nii é ga Zaɓidi ná-doun zunui, Zaɓidi nɔnɔ ma ɠɛɛɠɛi ɠɛni ga Zela, Zuda ná-bolodai zu.


\par }{\PP \VS{19}Zozuwe ɠɛni Akan ma: «Dòun zunu, lɛbiyai ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izilayɛle ná-GALAGI, unfemai ve bɛ, naa lɛ ga ze, nii è kɛai, mina dɔɔɠu bà.»


\par }{\PP \VS{20}Akan Zozuwe wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gaama ʋe, gè kotoi ɠɛɛʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, Izilayɛle ná-GALAGI. Wɛlɛ nii ɠa gè kɛai:

\VS{21}Gè seɠeungi ɠaani Ɓaɓilɔne zeɠei, pagai gola, é kɔɔzoganiiti saama, ta wali ɠae unfelegɔ (200), ta zanu pagɔi nii buɲɛgi ga galamu undɔɔlugɔ (500), gàazuɠulani ti ʋa, gè ti zeɠe. Ti lɔɔɠuʋɛ niina zooi wu, nà-seɠe ɠotai wu, wali ɠaei ɠa bu.»


\par }{\PP \VS{22}Zozuwe numaa leʋeni Akan ná-seɠe ɠotai wu. Ti ɓizɛni, ti li, ti aniiti dɔɔɠuai ɠa seɠe ɠotai wu, wali ɠaei laani bu.

\VS{23}Ti ti pɛ kulani seɠe ɠotai wu, ti ʋaa la Zozuwe ʋɔ, ta Izilayɛle nuiti pɛ, ti ti ʋu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala.

\VS{24}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti Zela ná-dounloin Akan zoni, ta walii, ta seɠeungi, ta zanu kpui, ta ná-doun zunuiti, ta ná-doun anzanuiti, ta ná-nikɛiti, ta ná-soovalegiti, ta ná-baalagiti, ta ná-seɠe ɠotai, é ɓɔ zeaɠɔligi kpein ba, ti li ga tiye Akɔɔl nɛmɛi zu.\FTNT{*}{{\FR 7:24 }{\FR{7:24
}}{\FK{Akɔɔl}}{\FT{: Daaseigi nii ti maaɓuɠaai ʋa ta «maanɔɠɔi».}}}

\VS{25}Zozuwe ɠɛni Akan ma: «Lee vaa zu è maanɔɠɔi zeiɗai gi ma? Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɔɠɔi zei è ma za!» Gaamanɔ Izilayɛle nuiti pɛ ti sɔɔni ga kɔtui, é za. Ti ná-nuiti pɛ sɔɔni ga kɔtui, ti za. Naa ʋolu, ti ti pɛ gala ta zeaɠɔligiti.

\VS{26}Naa ʋoluma ti kɔtu ziɠigi loni maazu, nii é ná zaaɠaza. Ɠɔoɠɔ GALAGI yeeɠulani ná-ziiɠaawanai zu. Naa ɠa é kɛa naama adaʋɛ laasei pɛai la ga Akɔɔl nɛmɛi zu, daaseigi naa ɠa é ba zaaɠaza.




\par }\Chap{8}{\SH Ayi taai zo fai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Mina lua, è zasu mina ɓali ɲɛgɛlɛin. Kɔɔɠɔ nuiti kpein seɠe, wo li, wo laalɛ Ayi taai wu. Mazɔlɔɔ gè Ayi masagi lɔa è yeezu, ta ná-nuɓusɛiti kpein, ná-taai ta ná-zooi pɛ.

\VS{2}Ɗa Ayi zo ta ná-masagi, eɠɛʋelei è Zeliko ta ná-masagi zoni da. Kɛlɛ niizu, niiti ta ɠɛ ga wɔnɔ kɔɔzoganii zu, naa ɠa ɠɛ ga ti-yeaɠɔligiti, ta ta-loganiiti. Kɔɔɠɔ nui tanigaa lɔɔɠu taa ʋoluʋɛ.»


\par }{\PP \VS{3}Zozuwe ná-kɔɔɠɔ nuiti kpein seɠeni, ti ʋilɛ pelei ma, ti li, ti laalɛ Ayi taai wu. Zozuwe yeeloni kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛ waaʋuusaʋagɔ (30.000) ʋa, é ti leʋe kpidii.

\VS{4}É niima levei veeni ti ya, é ɠɛ ma: «À li, wo lɔɔɠu taai ʋoluʋɛ. À mina maaɠooza gola taai ʋa, wo ɠɛʋele ɓɛtɛ wo pɛ.

\VS{5}Nɔ̀un nà, gá nuɓusɛiti ti bà, gá maaɓuɠazu taai ʋa. Ayi nuiti ta ɠulana gi laaɠomisu, eɠɛʋelei ti kɛɛni la mɔungi, gá ʋelazu ti ʋa.

\VS{6}Ta ɠula, ti ʋilɛ gi ʋolu, eyɛsu gi ti yeeleʋe taai ʋa, mazɔlɔɔ ta ɠɛ ma: ‹Ta ʋelazu gi ʋa, eɠɛʋelei é ɠɛɛni la zɔizu.›

\VS{7}Wa ɠula dɔɔɠu ʋelei zu, wo taai zo. Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dɔa wo yeezu.

\VS{8}Siɛgi zu wo vɔnisu da taai ma, wa abui lo ba. Wa kɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi la. À ziɛ ga devei, nii gè fea wo ya.»

\VS{9}Zozuwe ti leʋeni, ti li, ti lɔɔɠu Ɓetɛleni zɔɠɔzuʋɛ ta Ayi, Ayi folo liizu ʋelei. Zozuwe yɛni nuɓusɛiti saama naama ɓidii.


\par }{\PP \VS{10}Zozuwe wuzeɠeni sobuzobui, é ná-kɔɔɠɔ nuiti pɛtɛ, naa ʋolu é loni ti untuɠɔ, ta Izilayɛle ɠundiɠiiti, ti li Ayi laalɔɠɔma.

\VS{11}Kɔɔɠɔ nuiti kpein ti ʋilɛni polu, ti yɛni liizu ɠana, eyɛsu ti zeeli taai letemaʋɛ. Ti ʋuuni Ayi lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, nɛmɛi ɠɛni ti yɔɠɔzu ta Ayi.

\VS{12}Zozuwe zunu waadɔɔlugɔ (5.000) zeɠeni, é ti lɔɔɠu Ɓetɛle ta Ayi ti yɔɠɔzuʋɛ, taa ʋoluʋɛ folo liizu ʋelei.

\VS{13}Kɔɔɠɔ nuiti ti zeini ti-ʋuuzu ɓiigi, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. Niiti ti ɠɛni ti makɛsu ʋoluzu ʋelei, naati ti ɠɛni taa ʋoluʋɛ folo liizu ʋelei. Zozuwe ɲiini naama ɓidii nɛmɛi zaamaʋɛ.


\par }{\PP \VS{14}Siɛgi zu Ayi masagi suɠwɛɛni da, é ná-zunuiti buzeɠeni gaamanɔ, ti suvilɛ, ti ɠula taai ʋa, ti li kɔɔɠɔzuʋɛ, ti lo Izilayɛle laalɔɠɔma, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi letemaʋɛ. Masagi ɠi ge la ɠɛni ba ga ni nua lɔɔɠuʋɛ taa ʋoluʋɛ tɔun daalɔɠɔma.

\VS{15}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti kɛɛni eɠɛ ta vɔni ti ma, ti ʋela, ti li ga teʋebai zu ʋele.

\VS{16}Ti taazu nuɓusɛiti kpein tolini ga ti ʋilɛ ti ʋolu. Ti ʋilɛni Zozuwe ʋolu, ti yeeleʋe taai ʋa.

\VS{17}Nu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni Ayi ta Ɓetɛle taazuʋɛti, nii é la ɠɛni ɠulani, é ʋa li Izilayɛle nuiti kpɛɛzuʋɛ. Ti taa laalaogai yɛni, ti ʋilɛ Izilayɛle nuiti polu.


\par }{\PP \VS{18}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Ɗa-ɓɛɛin maale Ayi letema ʋelei, mazɔlɔɔ nà dɔɔzu è yeezu.» Zozuwe kpɛɛin maaleni taai letegi.

\VS{19}Zozuwe yeemaalegai ma nɔ feya, zunuiti ti lɔɔɠuni, naati ti ɠulani, ti ʋili taai zu. Ti lɛɛni, ti so, ti abui ʋili ba.


\par }{\PP \VS{20}Ayi nuɓusɛiti ti wɛlɛni ʋoluʋelei, ti duului ɠa, é ɗa ɠula taai ʋa, é ɗa lɛ geezuʋɛ. Ti la mɔ ɠɛni zobo nɔpɛ sɔlɔɔni, ti ʋa ʋela ga yeezazu ʋele ɓaa ɠɔʋɛzu ʋele. Pele leʋeni ti luɠɔ ná pɛ, mazɔlɔɔ Izilayɛle nuiti ti ɠɛni ʋelazu, ti ɗa li ga teʋebai zu ʋele, naati ti ɠaleni ma ti ɓɛɛ nuiti daalɔɠɔma.

\VS{21}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti kpein ti kaai ma ga zunuiti ti lɔɔɠuni, naati ti ɠulaa, ti taai zo, taai ɠala luului ɠɛni lɛɛzu, ti ɠaaʋoteni Ayi nuiti ma, ti laalɛ ti wu.

\VS{22}Kɔɔɠɔ nui zɔiti ɓalaa, ti ɠulani taai ʋa, ti li, ti ʋɛɛ zɔiti ba. Izilayɛle nuiti ti Ayi nuiti kalini. Ti zobo sɔlɔɔni ti ma, nu ɠila kpalaa ge la ɠulani, ti la gila kpalaa zɛni vulua.

\VS{23}Kɛlɛ ti Ayi masagi ma vului zoni, ti ʋaa la Zozuwe ʋɔ.


\par }{\PP \VS{24}Izilayɛle nuiti ti Ayi nuiti kpein paani, niiti ti ɠɛni ɓalaɠaiti su, ta teʋebai zu, ʋɛti ti ʋilɛni ti ʋolu náti, ti ti pɛ paani ga ta-woɠa zɔkpɔiti, é zeeli ma ɠaaɓelagi ma. Naa ʋoluma, Izilayɛle zunuiti kpein ti lɛɛni taazuʋɛ, ti taazu nuɓusɛiti mɔta zuwuɠaaleʋe.

\VS{25}Ʋele ɠana, naama voloi, nu waapuugɔ maazu felegɔ (12.000) undaaʋilini da, zunu, anzanu, nii kpein é ɠɛni ga Ayi nuɓusɛ.

\VS{26}Zozuwe ná-kpɛɛin maalegai yɛni de, eyɛsu Ayi nuɓusɛiti kpein suwuɠaaleʋe.

\VS{27}Anɛɛ naa ʋe, Izilayɛle nuiti ti toganiiti ta ani ʋagɔiti soni ga kɔɔzoganiiti, niiti ti ɠɛni taazuʋɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Zozuwe ya.


\par }{\PP \VS{28}Zozuwe Ayi ɠalani, é ná ɠoloɠolo, ná ɠɛ ga teʋebai eyɛsu ɠɔ, zekana ná la zaaɠaza.

\VS{29}Ti Ayi masagi zɛlɛni gului ʋa, é yɛni ná eyɛsu kpɔkɔi zeeli. Foloi ɠɛai ma daazu, Zozuwe devei veeni ga ti ma ʋooma yei, ti kula gului ma. Ti pilini ya nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ, ti kɔtu ziɠigi ʋuuni ma, naa ɠa ná zaaɠaza.


\par }{\SH Tɔ sɛʋɛi ɠala fai \newline  nuɓusɛi kpein gaazu
\par }
{\PP \VS{30}Zozuwe zalaɠa ɠulazuʋɛ loni Eɓale gizei ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izilayɛle ná-GALAGI.

\VS{31}É toni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ma levei veeni la Izilayɛle nuiti zea, niiti ti zɛʋɛai Moize ná-tɔgi zu: zalaɠa ɠulazuʋɛ nii togai ga kɔtuiti, niiti kɔlu ani la vɔɔɠuni ti ʋa. Ti gala zalaɠaiti ta ziilɛi zalaɠaiti kulani ná Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

\VS{32}Tɔgi nii Moize sɛʋɛni, Zozuwe naa zu wooiti sɛʋɛni kɔtuiti ma, Izilayɛle nuiti gaazu.

\VS{33}Naama ziɛgi kpein su, Izilayɛle nuiti kpein, kɛwolaiti, ta kundiɠiiti, ta tukpɔɠaaleʋe nuiti, ti ɠɛni loni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui maaɠoolii zu, Levi nuiti ti ga zalaɠa ɠula nuiti naati gaazu, tɛiti ti seɠezu. Seikɔɠɔma nuiti ta Izilayɛle nu ɓɔɔɓɔgiti, ti ɠɛni ná. Ti ɠilazuʋɛ ɠɛni loni Galizime gizei letemaʋɛ, ti ɠilazuʋɛ ɠɛni Eɓale gizei letemaʋɛ, eɠɛʋelei Moize, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui boni la kaite, ga ti ɗa tuyai loo la Izilayɛle nuɓusɛiti bɛ.


\par }{\PP \VS{34}Naa ʋoluma, Zozuwe tɔ gooiti kpein kalani, tuya loo ɓɔɛiti ta foovoo geleiti, eɠɛʋelei nɔ é ɠɛni la tɔgi ma zɛʋɛi zu.

\VS{35}Zozuwe ti pɛ kalani Izilayɛle nu ʋɛbɛiti kpein gaazu, nii kpein nɔ Moize feeni ga devei, é la tanɔpɛ zɛni ʋoluzu, naa ɠɛni anzaiti gaazu, ta doungoiti, ta seikɔɠɔma nuiti.




\par }\Chap{9}{\SH Gaɓaɠɔn nuiti ta-ɠeleɠele ɲɔi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ma wooi zeelini masagiti kpein ma, niiti ti zeini zooiti su niiti ti Zuludɛn folo liizu ʋelei, gize yooiti su, ta Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ ma nɛmɛi, eyɛsu é zeeli Liɓan yooi ma ɠizeiti ma. Ɠɛte masagiti, ta Amool geleiti, ta Kanaan geleiti, ta Felɛze geleiti, ta Ɠeve geleiti, ta Yeɓuse geleiti,

\VS{2}ti ɠaalɛɛni ba, ti zoloo su ga ti laalɛ Zozuwe ta Izilayɛle nuiti bu.


\par }{\PP \VS{3}Gaɓaɠɔn nuiti ti naa kpein mɛnini, nii Zozuwe kɛɛni ga Zeliko ta Ayi.

\VS{4}Ti keleɠele ɲɔi ɓɛtɛni, ti li, eɠɛ ta ti leʋe siɛ ma, ti ɓɔlɔ zaɠaiti pɛɛ ta-zoovalegiti kɔma, ti kɔlɔ woole wɔlɔzaɠagiti seɠe, baliai ga, ti daɠa.

\VS{5}Saʋala pɔlɔmaiti ti ɠɛni ti ɠɔɠɔa, ti ti laɠagai, ti ɓɔɠɔ maaɠili ga seɠe wɔlɔmaiti. Ɓuluiti ti ti ɓɛtɛni, naati ti vɔɔni niina, ti vuinfuin.

\VS{6}Ti ʋaani Gilegale, ti Zozuwe ʋɛtɛ, ti ɓɔɛ ti ʋɔ ta Izilayɛle zunuiti, ti ɠɛ ma: «Gi zeɠeʋɛ ɠoozama zooi ta zu, gi ʋa, gi wo maanɛɛnɛ ga ade minazeɠe bo yɔɠɔzu.»


\par }{\PP \VS{7}Izilayɛle zunuiti ti Ɠeve nui naati gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ti ma: «Ɓɛ ɠa é kwɛɛ, ni wo la ga gi-zeiɲɔɠɔiti ta? Niizu gi la zooga gi ʋa minazeɠe bo wo ʋɛ.»


\par }{\PP \VS{8}Ti ɠɛni Zozuwe ma: «Gá pɔ gi ɠɛ ga ɗa-wotiɠɛ nuiti.» Zozuwe ɠɛni ti ma: «Ɓɛ ɠa ga woye, mini ɠa wo zeɠeai ná?»


\par }{\PP \VS{9}Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɗa-wotiɠɛ nuiti gi zeɠeʋɛ zooi ta zu, ɠoozama, gi ʋa, tɔɔzei Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI maawooi ʋa. Gi maawooi mɛnigɛ, ta nii kpein é kɛɛni Ezipete yooi zu,

\VS{10}ʋelei é Amool nuiti ta-masagiti soni da, niiti ti ɠɛni masadai ɠɛɛzu Zuludɛn ʋoluʋelei, Ɠɛsɛɓon masagi Siɠon, ta Ɓasan masagi Wɔge, nii é ɠɛni zeini Asatalɔte.

\VS{11}Gá-ɠɛwolaiti, ta gá-you zu nuiti kpein ti ɠɛni gi ma: ‹À siɛ ɠɔnɔgiti seɠe ya, wo li, wo Izilayɛle nuiti ka, wo ɠɛ ti ma: Gá pɔ gi ɠɛ ga wa-wotiɠɛ nuiti. Ade minazeɠe bo yɔɠɔzu.›

\VS{12}Gá-ɓuluiti pɛtɛ, ti ɓadia ɠɛni de, siɛgi zu gi ti zeɠeni la ga siɛ ɠɔnɔgi, gi ɗa ɠula gá-ʋɛlɛiti bu, foloi gi siɛi lɔɔzeini la, ga gi ʋa wo ʋɔ bɛ. Wɛlɛ, niizu ti vɔa, ti ɗa vuinfuin.

\VS{13}Niima lɔɔ wooleiti pɛtɛ, ti ma niinɛ ɠɛɛʋɛ de, gi ti laave, ti ʋalia ga. Gá-zeɠeiti pɛtɛ, ta gá-zaʋalagiti, ti pɛ ti wɔlɔzaɠaga, tɔɔzei siɛ ɠoozagi ʋa.»


\par }{\PP \VS{14}Izilayɛle nuiti ti ta-laamianigiti seɠeni, kɛlɛ ti la ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazaɠani.

\VS{15}Zozuwe ziilɛi fai ma minazeɠegi ɠɛɛni ti yɔɠɔzu, é ɓaa ti-yɛnvui maazu. Nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti minazeɠeni, ti ɠona.


\par }{\PP \VS{16}Folo saʋagɔ leʋegai ma, minazeɠegi woga ʋoluma ti ʋɛ, pɛtɛ nii é ɠɛɛni, Izilayɛle nuiti ti kwɛɛni ga ti-zeiɲɔɠɔiti be, ti ɠɛni zeini ɠoba.

\VS{17}Izilayɛle nuiti ti zeɠeni ti-zeizuʋɛ, ti folo saʋagɔ ziɛ wo, ti zeeli ta-laazuʋɛti. Naama laaiti ta ga: Gaɓaɠɔn, Kefila, Ɓeyelɔte, ta Kiliyate-Yeyalime.

\VS{18}Izilayɛle nuiti ti la ɠɛni ti ʋaani, tɔɔzei konai ʋa bɛbɛiti ta-ɠundiɠiiti ti boni, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI laaseigi zu. Kɛlɛ nuɓusɛiti ti unsuyelii loni kundiɠiiti daalɔɠɔma.

\VS{19}Kundiɠiiti kpein ti dɛɛni ga nuɓusɛiti, ti ɠɛ ti ma: «Giya ɠa gi konai woni ti ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI laaseigi zu, niizu ade la zooga ade ʋa vɔɔɠu ti ʋa.

\VS{20}À wɛlɛ, ʋelei ade ʋaazu ti zosu da, da ti yɛsu vulua, de mina Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu ɲɔu lo ɓɔɠɔ ʋa, tɔɔzei konai ʋa, gi boni ti ʋɛ.»

\VS{21}Kundiɠiiti ti ɠɛ ti ma: «Ta yɛsu vulua. Kɛlɛ kɛni ti ɗa koʋii ɠale, ti ɗa ziɛi zaɠa nuɓusɛiti kpein bɛ.» Naa ɠa é ɠɛni ga kundiɠiiti ta-levei.


\par }{\PP \VS{22}Zozuwe Gaɓaɠɔn nuiti tolini, é ɠɛ ti ma: «Leeni vaa zu wo gi yaavani, wo kula eɠɛ wa ɠɛ ɠɛni zeini ɠoozama, tama wo zeini gi ɠobaʋɛ nɔ?

\VS{23}Niizu, wo voovooʋɛ, wo la mɔ ɠula duɔlai zu, eyɛsu ɠɔ, wa koʋii ɠale, wo ɗa ziɛi zaɠa, nà-GALAGI ná-pɛlɛi wu.»


\par }{\PP \VS{24}Gaɓaɠɔn nuiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gi kɛɛni ɠana, tɔɔzei ti gi ɠobavaawoni, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI devei veeni ná-botiɠɛ nui Moize ya, ga toɠa zooi kpein feezu wo ya, é ɠɛ wo gaa nui kpein undaaʋili, wa ɠɛna lia ga zeiɗa ga. Wo ʋaazuʋɛ, gi wola luani, é lo gi-yɛnvui ʋa. Naa ɠa é kɛɛni, gi naa ɠɛɛni.

\VS{25}Gá niina è yeezu, gi zo, eɠɛʋelei soloogai la è ɠaazu, nii sɔlegai.»


\par }{\PP \VS{26}Pele ɠana Zozuwe ɓaani la ti maazu, ga Izilayɛle nuiti ti mina ti ʋaa.

\VS{27}É ti losuʋɛ ɠɛɛni ga ti ɗa koʋii ɠale, ti ɗa ziɛi zaɠa nuɓusɛiti bɛ, ta Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ, naama adaʋɛ, ʋɛ é ʋaazu yeelosu ná ʋa. Naa ɠa ti yɛgai kɛɛzu eyɛsu zaaɠaza.




\par }\Chap{10}{\SH Kɔɔi é ɠɔɔni Gaɓaɠɔn \newline  ta maaɠoolii zu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zeluzalɛme masagi Adoni-Sedɛke mɛnini ga Zozuwe taai zoga, nii é ga Ayi, é koloɠolo mɛtu, nii é kɛɛni ga Zeliko taai ta ná-masagi, naa ɠɛɠalai ɠa é kɛɛni ga Ayi ta ná-masagi. É mɛnini ɓalaa ga Gaɓaɠɔn nuiti ti yɔɠɔzuɓɛtɛni ta Izilayɛle nuiti, ta zeini ti zaama.

\VS{2}É wola luani, mazɔlɔɔ Gaɓaɠɔn ɠɛni ga taa ɓii gola, eɠɛʋelei nɔ masa taaiti ti la, é wɔɔlɔni Ayi ʋa, naa ʋɛɛ, zunuiti kpein ti ɠɛni ga kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti.

\VS{3}Naa ɠa é kɛɛni, Zeluzalɛme masagi Adoni-Sedɛke keelaiti teʋeni Eɓelɔn masagi Woɠame ma, ta Yaalemute masagi Pileyame, ta Lakise masagi Yafia, ta Egelon masagi Deɓiil, ga é wo ti ma ga:

\VS{4}«À ʋa, wo yeeve bɛ̀, ade Gaɓaɠɔn zakpe, tɔɔzei ná-nuiti ti ziilɛi minazeɠegi woga yɔɠɔzu ta Zozuwe, ta Izilayɛle nuiti.»


\par }{\PP \VS{5}Naa ɠa é kɛɛni, Amool nuiti ta-masa dɔɔlugɔiti, ti woolaani ma, Zeluzalɛme gelei, ta Eɓelɔn gelei, ta Yaalemute gelei, ta Lakise gelei, ta Egelon gelei, ti lo ta-zalaʋusuiti untuɠɔ, ti li Gaɓaɠɔn laalɔɠɔma. Ti Gaɓaɠɔn zeini kɛlɛ su, ti laalɛ taai wu.


\par }{\PP \VS{6}Gaɓaɠɔn nuiti ti keelaiti teʋeni Zozuwe ma ti-ʋuuzuʋɛ Gilegale, ti ɠɛ ma: «Mina ɠɛlɛ ɗa-wotiɠɛ nuiti gi ʋa. Ʋa fala, è ɓɔ gi ʋa, è gi ɠizo, mazɔlɔɔ Amool nuiti ta-masagiti ti zeini gize yooi zu, ti yeezoga, ti ʋa gi laalɔɠɔma.»


\par }{\PP \VS{7}Zozuwe ta kɔɔɠɔ nuiti kpein ti lɛɛni, ti zeɠe Gilegale, ta ná-kɔɔɠɔ nu ɠɛzɛɠɛzɛgiti.

\VS{8}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Mina lua naama masagiti ba, mazɔlɔɔ gè zobogi vea è ʋɛ, è vɔni ti ma, ti taɠila kpalaa ge la zooga é ʋa è zakpe.»


\par }{\PP \VS{9}Zozuwe ɲiini piin ziɛzu, é zo Gilegale. É ɠulani ti viliba, é loo ti ma.

\VS{10}Ɠɔoɠɔ GALAGI ti zuvazani Izilayɛle nuiti tuɠɔ, kɔɔi ɠoloɠoloni ti ya Gaɓaɠɔn ɠakalaʋɛ. Izilayɛle nuiti ti pilɛ sɔlɔɔni ti ma, ti ʋilɛ ti ʋolu pelei zu, é lɛɛzu gize yɔɠɔzuʋɛ Ɓɛte-Ɠolon, eyɛsu ti zeeli Azeka ta Makeda.

\VS{11}Siɛgi zu Amool nuiti ti ɠɛni ʋelazu la Izilayɛle nuiti ba, ti ɗa yei ga pelei, é gize yɔɠɔzuʋɛ Ɓɛte-Ɠolon, Ɠɔoɠɔ GALAGI sakɔtu wolai yeini ti ma, é zeɠe geezuʋɛ, é ɗa ʋu ti ma, eyɛsu é zeeli Azeka. Naa nui wola ʋaani, é leʋe Izilayɛle nuiti ta-nu ʋaai ʋa ga boɠa zɔkpɔi.


\par }{\PP \VS{12}Naama volo ná, Zozuwe wooɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, yeei Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni la Izilayɛle nuiti bɛ ga ti pilɛ sɔlɔɔ Amool nuiti ma. Zozuwe wooɠulani Izilayɛle nuiti kpein gaazu, é ɠɛ ma:

\par }{\Q «Foloi, lo kpɛ Gaɓaɠɔn maazuʋɛ!

\par }{\Q Alugi, lo Ayalon nɛmɛi maazuʋɛ!»


\par }{\PP \VS{13}Foloi loni, é la ɲiikpini. Alugi ɓalaa loni, eyɛsu nuɓusɛiti ti potokulai ɠɛ ti zili nuiti ma. Naa zɛʋɛʋɛ «Telebo nui ná-sɛʋɛi» zu. Foloi loni, é tɛai ma, é la daani eyɛsu folo ɠila kpalain.

\VS{14}Folo ɠila kpalaa ge la dɛ ɠɛɛni ga naama voloi ɠɛʋele, naa luɠɔ ɓaa naa ʋoluma, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa woilo nui woo ma ɠana, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu Izilayɛle nuiti bɛ.


\par }{\PP \VS{15}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti kpein ti ɠaleni ma ti-ʋuuzuʋɛ Gilegale.


\par }{\SH Zozuwe masagiti paa vai
\par }
{\PP \VS{16}Masa dɔɔlugɔi naati ti ʋelani, ti lɔɔɠu Makeda, pugi zu.

\VS{17}Nui tanigaani ti Zozuwe ɠobavaawoni, ti ɠɛ ma: «Masa dɔɔlugɔiti dɔɔɠuʋɛ Makeda, pugi zu.»

\VS{18}Zozuwe ɠɛni ma: «À kɔtu wolaiti kilikili, wo da pugi laaʋɛ, wo zunuiti sei ná, ti naa makɛ.

\VS{19}Wɔun wa, à mina looɠo, à ʋilɛ wo zili nuiti polu, à pele leʋe ti luɠɔ, ti mina lɛ ta-laazuʋɛti, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti lɔa wo yeezu.»


\par }{\PP \VS{20}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti ɓeni ga yeezeeli ti ma, nágo ti ʋa ti-ma zuwu ɠaaleʋe, kɛni pela geleiti nɔ, niiti ti liini ta-laaiti su, niiti siɠigi ti ma.

\VS{21}Naa ʋolu, nuɓusɛiti kpein gaazɔlegai ʋaani ga pagɔ ti-ʋuuzuʋɛ, Zozuwe ʋɔ bɛ, Makeda. Naa ʋoluma, ma yooi kpein su, nu nɔpɛ ge la mɔ ɠɛni ɓɔɛzu Izilayɛle nuiti daalɔɠɔma.


\par }{\PP \VS{22}Zozuwe ɠɛni ti ma: «À pugi laalao, wo masa dɔɔlugɔiti kula su, wo ʋa ga tiye pɔ̀.»

\VS{23}Zekana ti kɛɛni la, ti masa dɔɔlugɔiti kulani pugi zu, ti li ga tiye pɔ, Zeluzalɛme masagi, Eɓelɔn masagi, ta Yaalemute masagi, naa ʋɛɛ Lakise masagi ʋa, ta Egelon masagi.

\VS{24}Siɛgi zu ti masagi naati kulani la, ti ʋa ga tiye Zozuwe ʋɔ, Zozuwe Izilayɛle zunuiti kpein tolini, ta kɔɔɠɔ nu ɠundiɠiiti niiti ti ɓɔni ba kɔɔɠɔzuʋɛ, é ɠɛ ti ma: «À maaɓuɠa bà, wo ɠɔɠɔlo masagi niiti kɔda.» Ti maaɓuɠani ba, ti ɠɔɠɔlo ti-ɠɔdaʋɛti.

\VS{25}Zozuwe ɠɛni ti ma: «À mina lua, wo zasu mina ɓali. À yiilɔɔ, wo zɛbɛzeɠe, mazɔlɔɔ ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI wo zili nuiti sosu da, niiti wo ʋaazu ti zakpesu.»


\par }{\PP \VS{26}Naa ʋoluma, Zozuwe ti ʋaani, é ti zɛlɛ gulu lɔɔlugɔiti ba. Ti yɛni zɛlɛni ná eyɛsu kpɔkɔi.

\VS{27}Foloi daa ziɛgi zu, Zozuwe devei veeni, ga ti ti-ma ʋoomaiti kula guluiti ba, ti ti ʋili ya pugi zu, ʋɛ masagiti ti lɔɔɠuni ná. Naa ʋoluma, ti daaɠulu ga kɔtu wolaiti. Naati ta ná zaaɠaza.


\par }{\SH Zooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ \newline  zo fai
\par }
{\PP \VS{28}Zozuwe Makeda zoni naama voloi nɔ. É taaʋeaiti kpein suwuɠaaleʋeni ta ta-masagi, é la ɠɛni gila kpalaa zɛni vulua. É Makeda masagi zoni, eɠɛʋelei é Zeliko masagi zoni da.


\par }{\PP \VS{29}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti zeɠeni Makeda, ti li Liɓina, ti laalɛ bu.

\VS{30}Ɠɔoɠɔ GALAGI taai naa ta taa masagi lɔɔni Izilayɛle nuiti zeezu. Ti taaʋeaiti kpein suwuɠaaleʋeni, ti la gila kpalaa zɛni vulua. Zozuwe ma masagi zoni, eɠɛʋelei é Zeliko masagi zoni da.


\par }{\PP \VS{31}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti zeɠeni Liɓina, ti li Lakise. Ti seini kɛlɛ su, ti laalɛ bu.

\VS{32}Ɠɔoɠɔ GALAGI Lakise lɔɔni ti yeezu, ti naa zoni foloi velesiɛi. Ti taaʋeaiti kpein suwuɠaaleʋe, niiti ti ɠɛni ná, eɠɛʋelei ti kɛɛni la ga Liɓina.

\VS{33}Gezɛɛl masagi Wolame ʋaani Lakise maalobosu. Kɛlɛ Zozuwe vɔnini ma, ta ná-nuɓusɛiti, é la gila kpalaa zɛni vulua.


\par }{\PP \VS{34}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti zeɠeni Lakise, ti li Egelon. Ti seini kɛlɛ su, ti laalɛ bu.

\VS{35}Ti soni ma volo ɠilagi nɔ. Ti taaʋeaiti kpein suwuɠaaleʋeni, niiti ti ɠɛni ná. Zozuwe ná zuɠoloɠoloni ma yee nɔ, eɠɛʋelei é kɛɛni la ga Lakise.


\par }{\PP \VS{36}Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti zeɠeni Egelon, ti li Eɓelɔn, ti laalɛ bu.

\VS{37}Ti taai zoni, ti masagi ta nuɓusɛiti pɛ suwuɠaaleʋe, ta taa goiti ti ɠɛni ba, naati su nuɓusɛiti, eɠɛʋelei ti kɛɛni la ga Egelon. Zozuwe taai ɠoloɠoloni mɛtu, é la ɠɛni nu ɠila kpalaa zɛni vulua.


\par }{\PP \VS{38}Naa ʋoluma, Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti ɠaleni ma Deɓiil ʋele, ti laalɛ bu.

\VS{39}Ti taai zoni, ti taa masagi zo, ta taa goiti kpein ti ɠɛni ba. Ti nuɓusɛi kpein suwuɠaaleʋeni, niiti ti ɠɛni ná, ti la gila kpalaa zɛni vulua. Zozuwe Deɓiil ta ná-masagi zoni, eɠɛʋelei é Eɓelɔn zoni da, ta ná-masagi, ta Liɓina ta ná-masagi.


\par }{\PP \VS{40}Zozuwe zooi pɛ soni, é pilɛ sɔlɔɔni masagiti ma, ti ɠɛni gize yooi zu, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi, ta niiti ti ɠɛni gize ɠaaɠoozagiti ma. É nu vului kpein suwuɠaaleʋeni, é la nuɓusɛi ɠila kpalaa zɛni ná, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI ma levei veeni la.

\VS{41}É naa yɔɠɔzuʋɛ ma yooi pɛ soni, é zo Kadɛse-Ɓaaleneya, é zeeli Gaza, ta Gosɛn lugi zu, é zeeli Gaɓaɠɔn.

\VS{42}Kula laa ɠila kpegi nɔ zu, é zobo sɔlɔɔni masagiti kpein ma, é ta-yooiti pɛ so, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu ná-nuɓusɛiti bɛ.


\par }{\PP \VS{43}Naa ʋoluma, Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti ɠaleni ma ti-ʋuuzuʋɛ Gilegale.




\par }\Chap{11}{\SH Kɔɔ wolai ɠɔɔ vai \newline  Melɔme ɗɛi ɠobaʋɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Siɛgi zu Ɠasɔɔl masagi Yaɓin mɛnini da ga Zozuwe pilɛ sɔlɔɔgɛ, é keelaiti teʋeni Madon masagi Yoɓaɓe ma, ta Similon masagi, ta Akasafe masagi,

\VS{2}ta naati ma ti ɠɛni zeini gize yooi zu lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ta Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, ziɛ wolai Zenezalɛte lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi zu, ta folo liizu ʋelei, Dɔɔl yooi zu.

\VS{3}É ta leʋeni Kanaan nuiti ma, folo ɠulazu ʋelei, ta folo liizu ʋelei, ta Amool nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ta Felɛze nuiti, ta Yeɓuse nuiti ti gize yooi zu, ta Ɠeve nuiti ti Ɠɛɛlɛmɔn gizei ɠɔɠɔaʋɛ, Misepa yooi zu.

\VS{4}Naama masagiti ta ta-ɠɔɔɠɔ nuiti kpein ti ɠulani. Ti ɠɛni ga bɛbɛi nii mɔinɗai, eɠɛ kpoloɗɛi ɠoba ɲaɠaegi. Soo ɓulugi ta wotoloiti ti ɠɛni ti ya, ti wola mɔinni gola.

\VS{5}Naama masagiti kpein ti yeezoni, ti li, ti-ʋuuzuʋɛ ɓɛtɛ Melɔme ɗɛi ɠobaʋɛ, ga ti kɔɔi ɠɔ Izilayɛle laalɔɠɔma.


\par }{\PP \VS{6}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Mina lua ti ʋa, mazɔlɔɔ lina, niima yeeɠɛɠalai ma, nà ti lɔɔzu Izilayɛle nuiti zeezu, ti maawana, ti za. Ɗa ta-zooiti kɔɠɔʋolu ɲatai leʋe, è ta-wotoloiti gala.»


\par }{\PP \VS{7}Zozuwe ta ná-kɔɔɠɔ nuiti ti ɠulani ti viliba, ti laalɛ ti wu Melɔme ɗɛi ɠobaʋɛ.

\VS{8}Ɠɔoɠɔ GALAGI ti lɔɔni Izilayɛle nuiti zeezu, ti vɔni ti ma, ti ʋilɛ ti ʋolu, eyɛsu ti zeeli Sidɔn taa wolai ʋɔ bɛ, eyɛsu ti zeeli Miselefɔte-Mayime, eyɛsu ti zeeli Misepé nɛmɛi zu, folo ɠulazu ʋelei. Ti pilɛ sɔlɔɔni ti ma, eyɛsu ti la nu vulu ɠila kpalaa zɛni ná.

\VS{9}Zozuwe ti zoni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la zea. É ta-zooiti kɔɠɔʋolu ɲataiti teʋeni, é ta-wotoloiti gala.


\par }{\SH Masagiti ta-laaiti so fai
\par }
{\PP \VS{10}Naama ziɛgi zu, Zozuwe ɠalesuʋɛ ma ga ʋogi, é Ɠasɔɔl zoni, é ma masagi ʋaa ga boɠa zɔkpɔi. Tɔun, mɔungi Ɠasɔɔl ɠa é ɠɛni ga masadai naati kpein ma laa wolai.

\VS{11}Ti naa ɠoloɠoloni, ti nuɓusɛi kpein suwuɠaaleʋe, nu vulu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni ná. Ti Ɠasɔɔl ɠalani.

\VS{12}Zozuwe masagi naati ta-laa wolaiti kpein soni ɓalaa, é ti ɠoloɠolo, é ma masagiti ta ta-nuɓusɛiti kpein suwuɠaaleʋe, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ma levei veeni la.

\VS{13}Anɛɛ naa ʋe, Izilayɛle nuiti ti la ɠɛni taa wolai taɠila kpalaa galani, niiti ti ʋuuni gizeiti ma, kɛni Ɠasɔɔl nɔ, nii Zozuwe galani.

\VS{14}Izilayɛle nuiti ti naavoloi kpein seɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ, ta taazuʋɛ ma loganiiti, kɛlɛ ti nuɓusɛi kpein ma zuwu ɠaaleʋeni, ti la nu vulu ɠila kpalaa zɛni ná.

\VS{15}Devei nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI feeni ná-botiɠɛ nui Moize ya, Moize feeni ɠana nɔ Zozuwe ya, naa ma ge ti pɛ kɛɛni ɠana nɔ. É la ɠɛni devei naa tanɔpɛ soni ga faaʋalagaazu vaa.


\par }{\SH Zooi niiti Zozuwe ti zoni
\par }
{\PP \VS{16}Zozuwe zooi kpein soni: gize yooi, ta zooi nii é lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, ta Gosɛn yooi kpein, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi kpein, ta Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi, ta gize yooi pɛ, ta lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ ma nɛmɛi pɛ.

\VS{17}É masagiti soni, é ti ʋaa, é zo Ɠalake gizei, nii é Seyiil ɠobaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, eyɛsu é zeeli Ɓaale-Gade, Liɓan ʋɛtugi zu, Ɠɛɛlɛmɔn gizei ɠɔɠɔaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.

\VS{18}Kɔɔi naa Zozuwe pɛɛni naama masagiti ba, ti lɛbini ga ga gola.

\VS{19}Taa nɔpɛ ge la ɠɛni ná, niiti ti zolooni ziilɛi faa ma ta Izilayɛle nuiti, kɛni Gaɓaɠɔn, ʋɛ Ɠeve nuiti ti ɠɛni zeini ná. Izilayɛle nuiti ti kɔɔi ɠɔɔni, ti taai pɛ so.

\VS{20}Ti-ɠigiti kpaa vai zeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ, ga ti kɔɔi ɠɔ Izilayɛle laalɔɠɔma, nii a kɛ naa ti ʋaa, é mina ti maawɔinɠa, kɛlɛ kɛni é ti zuwuɠaaleʋe, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.


\par }{\PP \VS{21}Naama ziɛgi nɔ zu, Zozuwe liini, é Anake mavofodaiti sakpe, niiti ti ɠɛni zeini Eɓelɔn ɠizeiti ma, ta Deɓiil, ta Anaɓe, ta Zuda ɠize yooi zu, ta Izilayɛle ɠize yooi zu. É ti zuwuɠaaleʋeni, é ta-laa wolaiti koloɠolo.

\VS{22}Zii nii é ga Anake, naama nu nɔpɛ ge la ɠɛni yɛni Izilayɛle yooi zu ɲɛgɛlɛin. Tanigaani ti ɠɛni zeini nɔ Gaza laai zu, ta Gate, ta Asadɔde.

\VS{23}Zozuwe zooiti pɛ seɠeni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI faiti kpein boni la Moize ma. Zozuwe feeni Izilayɛle nuiti bɛ ga tɔnɔ, é gaaɠwɛ ti ʋa, ga ti zei ʋelei bolodaiti su. Ziilɛigi lɔɔni zooi zu, kɔɔɠɔ vai ɓe.




\par }\Chap{12}{\SH Masagiti niiti Moize vɔnini ti ma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Masagiti pɛtɛ, niiti Izilayɛle nuiti ti vɔnini ti ma, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, ti zei ta-yooiti su, é zo ziɛ wolai Aalanɔn ma, eyɛsu é zeeli Ɠɛɛlɛmɔn gizei ma, folo ɠulazu ʋelei, Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu.

\VS{2}Ma mɔungi ɠɛni ga Siɠon, Amool nuiti ta-masagi, nii é ɠɛni zeini Ɠɛsɛɓon, ná-masadai zoni Alowɛɛl ma, nii é ziɛ wolai Aalanɔn ma ʋɛtugi laaʋɛ, é zeeli Galaade yooi ɠilazuʋɛ, eyɛsu ziɛ wolai Yaɓɔke ʋɔ bɛ, nii é ɠɛni ga Amɔn nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ.

\VS{3}Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi ɠɛni zea, folo ɠulazu ʋelei, ta ziɛ wolai Zenezalɛte, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zei Kpoloɗɛ Wanai ʋa, Ɓɛte-Yesimɔte ɠobaʋɛ, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, zooi nii é Pizega ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ.


\par }{\PP \VS{4}Ɓasan nuiti ta-masagi Wɔge, nii é ɠɛni ga Lefa mavofodai ma ɠaaɓelagi ta, é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Asatalɔte ta Edeleyi unda.

\VS{5}É ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠɛɛlɛmɔn gizei ta Saleka ta Ɓasan yooi pɛ unda, eyɛsu é zei Gesuul nuiti ta Maakate nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ ʋa, ta Galaade ɠilazuʋɛ unda, eyɛsu é zei Ɠɛsɛɓon masagi Siɠon ná-kwɛpelemaʋɛ ʋa.


\par }{\PP \VS{6}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ta Izilayɛle nuiti ti vɔnini naama masa felegɔiti ma. Moize ta-yooi veeni ga tɔnɔ Luɓɛn ná-bolodai ya, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ.


\par }{\SH Masagiti niiti Zozuwe vɔnini ti ma
\par }
{\PP \VS{7}Masagiti pɛtɛ, niiti Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti vɔnini ti ma Zuludɛn folo liizu ʋelei, é zo Ɓaale-Gade, Liɓan ʋɛtugi zu, é zeeli Ɠalake gizei ma, nii buzeɠeai Seyiil ʋele. Zozuwe ti veeni Izilayɛle wolodaiti zea ga tɔnɔ, é gaaɠwɛ ti ʋa.

\VS{8}Naama yooiti ti ɠɛni gize yooi, ta ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi, ta Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi, ta gize wolaiti ma, ta teʋebai zu, ta lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu. Zooi naati ti ɠɛni ga Ɠɛte nuiti ta-yooiti, ta Amool nuiti, naa ʋɛɛ Kanaan nuiti ta Felɛze nuiti ba, ta Ɠeve nuiti, ta Yeɓuse nuiti.

\VS{9}Masagiti ti pilɛ sɔlɔɔni ti ma, ti ɠɛni ga niiti: Zeliko masagi, Ayi masagi Ɓetɛle ɠobaʋɛ,

\VS{10}Zeluzalɛme masagi, Eɓelɔn masagi,

\VS{11}Yaalemute masagi, Lakise masagi,

\VS{12}Egelon masagi, Gezɛɛl masagi,

\VS{13}Deɓiil masagi, Geedɛɛl masagi,

\VS{14}Ɠɔɔlema masagi, Alade masagi,

\VS{15}Liɓina masagi, Adulame masagi,

\VS{16}Makeda masagi, Ɓetɛle masagi,

\VS{17}Tapua masagi, Ɠefɛɛl masagi,

\VS{18}Afɛke masagi, Lasalon masagi,

\VS{19}Madon masagi, Ɠasɔɔl masagi,

\VS{20}Similon-Melon masagi, Akasafe masagi,

\VS{21}Taanake masagi, Megido masagi,

\VS{22}Kedɛse masagi, Yokeneyame masagi é ɠɛni Kaalamɛle,

\VS{23}Dɔɔl masagi é ɠɛni Dɔɔl yooi zu, Gɔyime masagi é ɠɛni Gilegale ɠobaʋɛ,

\VS{24}Tiilesa masagi. Masagiti tiegɔi ɠɛni ga nu ʋuusaʋagɔ maazu ɠila (31).




\par }\Chap{13}{\SH Zooi niiti ti la dɛ zoni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zozuwe wɔlɔzaɠani niina. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: «Wɛlɛ, è wɔlɔzaɠaga, tama zooi wɔɔlɔʋɛ dɛ ná, nii é la dɛ zoni.

\VS{2}Zooi ʋɛtɛ, zɛgai ná: Filisiti nuiti ta-yooiti kpein, ta Gesuul nuiti ta-yooi kpein.

\VS{3}É zo Siɠɔɔl ɗɛi ma, é yeizu Ezipete yooi zu ʋele, Ekelɔn kwɛmaʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naama adaʋɛ pɛ ka levezu ga Kanaan nuiti ta-yooi. Miná ɠa Filisiti nuiti ta-masada lɔɔlugɔiti ma laa wolaiti ti ná, Gaza, Asadɔde, Asekalɔn, Gate, ta Ekelɔn, ta Ava nuiti ta-yooi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.

\VS{4}Kanaan yooi pɛ ka dɛ ná ɓalaa, maanɛai é zo, é zo Meyala ma, nii é ga Sidɔn nuiti tɔnɔi, eyɛsu é zeeli Afɛke, Amool nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ,

\VS{5}ta Geɓale nuiti ta-yooi, ta Liɓan kpein, folo ɠulazu ʋelei, é zo Ɓaale-Gade, Ɠɛɛlɛmɔn gizei ɠɔɠɔaʋɛ, eyɛsu é zeeli Leɓo-Ɠamate,

\VS{6}nuiti kpein ti zeini gize yooi zu, é zo Liɓan, é zeeli Miselefɔte-Mayime, Sidɔn nuiti kpein. Nà ti ɓɛɛzu Izilayɛle nuiti tuɠɔ. Naa ɠa é ba, naati kpein fe Izilayɛle ya ga kpakutoomai, eɠɛʋelei gè ma levei veeni la,

\VS{7}zooi tɛi gaaɠwɛɛna, è fe boloda taaʋuugɔiti zea, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ.»


\par }{\SH Zooi ɠaaɠwɛɛ vai \newline  Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei
\par }
{\PP \VS{8}Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ zɔi ta Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade nɔnɔi, naati ti ta-yooi zɔlɔɔni. Ɠɔoɠɔ GALA ná-botiɠɛ nui Moize feeni ti ya Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei,

\VS{9}é zo Alowɛɛl, ziɛ wolai Aalanɔn laaʋɛ, eyɛsu é zeeli taa wolai ma, é pɛtugi zaamaʋɛ, é ɓɔ gize nɛmɛi kpein ba, é zo Medeɓa, eyɛsu é zeeli Diɓon,

\VS{10}ta Amool nuiti ta-masagi Siɠon, nii é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠɛsɛɓon, naa ná-taa wolaiti kpein, é zeeli Amɔn nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ.

\VS{11}É ɓɔ Galaade yooi ɓalaagi ʋa, ta Gesuul nuiti ta-yooi, ta Maakate nuiti, ta Ɠɛɛlɛmɔn gizei, ta Ɓasan kpein é zeeli Saleka,

\VS{12}ta Wɔge ná-masadai kpein Ɓasan yooi zu, nii é ɠɛni ga Lefa mavofodai ma ɠaaɓelagi, é masadai ɠɛɛni Asatalɔte ta Edeleyi. Moize zobogi zɔlɔɔni niima masagiti ma, é ti ɓɛ ta-yooi ɠa.

\VS{13}Kɛlɛ Izilayɛle nuiti ti la ɠɛni Gesuul nuiti ta Maakate nuiti kpɛɛni, naa ɠa é kɛa ti zeini Izilayɛle nuiti saama, zaaɠaza.


\par }{\PP \VS{14}Levi ná-bolodai ɠila kpe ka é la ɠɛni zou zɔlɔɔni ga nɔnɔ. Kɛlɛ gala zalaɠaiti, ti ga Ɠɔoɠɔ GALAGI Izilayɛle ná-GALAGI nɔnɔi, naa ɠa é ga tɔnɔi, eɠɛʋelei é woni la tɔun ma.


\par }{\SH Luɓɛn ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{15}Moize Luɓɛn ná-bolodai nɔnɔi veeni zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{16}Zooi ti sɔlɔɔni, é zoni Alowɛɛl, ziɛ wolai Aalanɔn laaʋɛ, ta taa wolai é pɛtugi zaamaʋɛ, gize nɛmɛi kpein ma Medeɓa ɠobaʋɛ,

\VS{17}é li Ɠɛsɛɓon, ta ma laa wolai kpein ti gize nɛmɛi ma: Diɓon, Ɓamɔte-Ɓaale, Ɓɛte-Ɓaale-Meyon,

\VS{18}Yasa, Kedemɔte, Mefaate,

\VS{19}Kiliyatayime, Siɓima, Seelɛte-Ɠasaɠaal pɛtugi ma ɠizei ma,

\VS{20}Ɓɛte-Peyɔɔl, Pizega ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ, ta Ɓɛte-Yesimɔte.

\VS{21}Gize nɛmɛi maaʋɛ laa wolai naati kpein poluma, ti Amool nuiti ta masagi Siɠon ná-masadai ma yooi kpein sɔlɔɔni, nii é ɠɛni masadai ɠɛɛzu Ɠɛsɛɓon. Moize zobogi zɔlɔɔni Siɠon ma, ta Madiyan ɠundiɠiiti, ti ɠoloni Siɠon ʋɛ, ti zeini zooi zu: Evi, Lekɛme, Suul, Ɠuul, ta Leɓa.

\VS{22}Ungaiziɛ nui Ɓalaame, Ɓeyɔɔl ná-doun zunui ɠɛni naati saama, niiti Izilayɛle nuiti ti ti ʋaani ga boɠa zɔkpɔi.

\VS{23}Luɓɛn mavofodaiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ ɠɛni ga Zuludɛn, ta ziɛlaʋɛ.

\par }{\PP Luɓɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Gade ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{24}Moize Gade ná-bolodai nɔnɔi veeni zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{25}Nii ti sɔlɔɔni ga zooi ná ɠɛni ga: Yazɛɛl, ta Galaade laa wolaiti kpein, ta Amɔn nuiti ta-yooi ɠilazuʋɛ, é zeeli Alowɛɛl, Laɓa letemaʋɛ,

\VS{26}é zo Ɠɛsɛɓon, é zeeli Lamate-Misepé, ta Ɓetonime, é zo Maɠanayime, é zeeli Deɓiil ɠwɛpelemaʋɛ,

\VS{27}ta nɛmɛi zu, Ɓɛte-Ɠalame, Ɓɛte-Nimala, Sukɔte, ta Safon, Ɠɛsɛɓon masagi Siɠon ná-masadai ma yooi mɔtai. Naama yooi kpein é ɠɛni ziɛ wolai Zuludɛn ʋoluʋɛ. Zuludɛn ɠɛni zou ɠwɛpelemaʋɛ, nii é folo liizu ʋelei, eyɛsu é zeeli ziɛ wolai Zenezalɛte ɠaaɓelazuʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{28}Gade mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi, \newline  nii é folo ɠulazu ʋelei
\par }
{\PP \VS{29}Naa ʋoluma, Moize Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ nɔnɔi veeni zea, gaaɠwɛ ti ʋa, ʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{30}Zooi ti sɔlɔɔni, naa ɠɛni ga Ɓasan, é zo Maɠanayime, Ɓasan masagi Wɔge ná-masadai ma yooi kpein, ta Yayiil ná-taa go ʋuulɔzita (60), ti kpein ti ʋuuni ma yooi zu.

\VS{31}Naa ʋoluma, ti Galaade yooi ɠilazuʋɛ zɔlɔɔni, ta Asatalɔte ta Edeleyi, Ɓasan masagi Wɔge ná-masadai ma laa wolaiti. Ti ti pɛ gaaɠwɛ Makiil mavofodaiti ba, Manasé ná-doun zunui, ʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.


\par }{\PP \VS{32}Zooi ɠana, nii Moize feeni Moaɓe yooi ma nɛmɛiti su, Zuludɛn ʋoluʋelei, Zeliko letemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei.

\VS{33}Moize la ɠɛni zou veeni Levi mavofodaiti zea. Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI ɠa é ga tɔnɔi, eɠɛʋelei é boni la ti ma.




\par }\Chap{14}{\SH Kanaan yooi ɠaaɠwɛɛ vai \newline  Zuludɛn folo liizu ʋelei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wɛlɛ nii Izilayɛle nuiti ti sɔlɔɔni ga tɔnɔ, Kanaan yooi zu, nii zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, ta boloda ʋɛlɛyeɠeiti ta-ɠundiɠiiti ti feeni ti ya.

\VS{2}Zou ɠaaɠwɛɛ vai ná, boloda taaʋuugɔi ta ma lukpɛgi ʋa, naa ɠɛɛni ga kpakutoomai, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.

\VS{3}Mazɔlɔɔ Moize zooi veeni niina boloda felegɔiti ta ma lukpɛgi ya, Zuludɛn ʋoluʋelei, folo ɠulazu ʋelei, é la ɠɛni ta veeni Levi nuiti zea.

\VS{4}Zozɛfe mavofodaiti ti ɠɛni ga boloda felegɔ, Manasé ta Efelayime, kɛlɛ ti la ɠɛni zou veeni Levi nuiti zea, kɛni nɔ ta-laaiti, ta ná maaɠooliiti, ta-loganiiti faa zu, ta ʋɛ ta ti-ɠɔligiti makɛ ná.

\VS{5}Izilayɛle nuiti ti kɛɛni, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya, ti zooi ɠaaɠwɛɛni.


\par }{\SH Eɓelɔn laai ta ma yooi \newline  vee vai Kalɛɓe ya
\par }
{\PP \VS{6}Zuda ná-bolodamaiti ti maaɓuɠani Zozuwe ʋa Gilegale. Kalɛɓe, Yefuné ná-doun zunui, nii é ɠɛni ga Kenize nui, naa ɠɛni ma: «È naa ɠwɛɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI boni GALA nui Moize ma, nɔ̀un nà-faa zu, ta ɗɔun ɗa-vaa zu, siɛgi zu ade ɠɛni la Kadɛse-Ɓaaleneya.

\VS{7}Gè kona ʋuunaanigɔ (40) zɔlɔɔni niina, siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize tèʋeni la, gè zeɠe Kadɛse-Ɓaaleneya, gè li zooi zuʋɛtɛ fai ma. Gè ʋoluvaawoni ma, ga sɔledai zìimaʋɛ.

\VS{8}Kɛlɛ zunuiti ti ɠɛni bà, naati ti nuɓusɛiti iɲɔteʋeni. Kɛlɛ nɔ̀un nà, gè ziɛni ga wooɠɛɠiladai Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà-GALAGI ná-pelei.

\VS{9}Naama volo ná, Moize niima ɠonai woni, é ɠɛ ma: ‹Gaamazu, zooi nii è ziaa su, naa ɠa ɠɛ ga ɗɔnɔi, wa è-mavofodai, eyɛsu ɠɔ, tɔɔzei è ziɛʋɛ wooɠɛɠiladai zu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-ƓALAGI ná-pelei.›

\VS{10}Niizu pɛtɛ, é ɠɛa ga kona ʋuunaanigɔ maazu lɔɔlugɔ (45), siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni la Moize ʋɔ, Izilayɛle ɠɛai ma siɛi wosu teʋebai zu, é mà vului makɛga ga ná-minazeɠegi maaʋele. Za, gè kona ʋuulɔsaʋa maazu lɔɔlugɔ (85) zɔlɔɔga.

\VS{11}Sùlogɛ dɛ, eɠɛ naama voloi nɔ, yeei Moize tèʋeni da siɛi ma, zɛbɛi ɠa dɛ bà kɔɔɠɔ vaa zu, eɠɛʋelei é ɠɛni bà la naama ziɛgi zu, nà zoo dɛ gè ɗa li, gè ɗa ʋa.

\VS{12}Niizu, gize yooi naa ve zèa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ma minazeɠegi woni bɛ̀ ma volo ná. Mazɔlɔɔ è mɛnini naama voloi nɔ ga Anake mavofodaiti ta ná, taa wolaiti ta ná, siɠigi ti ma. Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ bà nɔ, nà ti ɓɛ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la.»


\par }{\PP \VS{13}Zozuwe tuya looni Kalɛɓe ʋɛ, Yefuné ná-doun zunui, é Eɓelɔn ve zea ga nɔnɔ.

\VS{14}Ʋele ɠana Kalɛɓe, Yefuné ná-doun zunui, Kenize nui, Eɓelɔn zɔlɔɔni da ga nɔnɔ eyɛsu zaaɠaza, tɔɔzei é ziɛni ga wooɠɛɠiladai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-pelei zu, Izilayɛle ná-GALAGI.

\VS{15}Mɔungi, Eɓelɔn laaseigi ɠɛni ga Kiliyate-Aaleɓa. Aaleɓa ɠɛni ga zunui nii unfemai ɠɛni bɛ gola, Anake mavofodaiti saama.

\par }{\PP É zo názuʋɛ ma niina, kɔɔi ɓeni zooi zu, ziilɛigi ɠɛni ná pɛ.




\par }\Chap{15}{\SH Zuda ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zooi nii kpakutoomai feeni Zuda ná-bolodai ma ʋɛlɛyeɠeiti zea, é zeelini Edɔme ɠwɛpelemaʋɛ Sin teʋebai zu, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.

\VS{2}Pele ɠana, ta-ɠwɛpelemaʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa liini la Kpoloɗɛ Wanai ɠaaɓelazuʋɛ, é zei lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi ʋa,

\VS{3}é li, é too ma lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, gize yɔɠɔzuʋɛ Akelaɓime, é leʋe ga Sin ʋele, é lɛ lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ Kadɛse-Ɓaaleneya, é leʋe miná ga Ɠɛsɛlon ʋele, é lɛ Adaal, é lati Kaalekaa ʋele,

\VS{4}é leʋe naa ʋolu ga Asamon ʋele, é lo Ezipete ɠɔtuɗɛi ʋa, kwɛpelegi loni Kpoloɗɛ Wolai ʋa. Naa ɠa é ga wo-ɠwɛgi lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.


\par }{\PP \VS{5}Folo ɠulazu ʋelei, kwɛpelemaʋɛ ɠɛni ga Kpoloɗɛ Wanai, eyɛsu é zei ti loolaʋɛ ʋa ta Zuludɛn.

\par }{\PP Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, kwɛmaʋɛ zoni kpoloɗɛi zuzeizuʋɛ, nii é ti loolaʋɛ ta Zuludɛn.

\VS{6}É lɛɛni ga Ɓɛte-Ɠogela ʋele, é leʋe Ɓɛte-Alaɓa, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lo kɔtui ʋa, ti ɠɛɛzu ma Ɓoɠan, Luɓɛn ná-doun zunui taɠila daasei kana,

\VS{7}kwɛpelemaʋɛ liini Deɓiil, é leʋe Akɔɔl nɛmɛi zu, é li lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei Gilegale, é gize yɔɠɔzuʋɛ Adumime letemaʋɛ, kɔtuɗɛi ʋɔ bɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Naa ʋolu é leʋe En-Semɛse ziɛungiti pɔ bɛ, é too ma En-Lɔgɛle.

\VS{8}Kwɛpelegi lɛɛni, é leʋe ga Ɓɛne-Ɠinɔme ʋɛtugi zu ʋele, Yeɓuse nuiti ta-ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ, nii é ga Zeluzalɛme, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Kwɛpelegi untɛɛni gizei ma, nii é ʋuuni folo liizu ʋelei, Ɠinɔme ʋɛtugi zu, Lefayime ʋɛtugi ɠaaɓelazuʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.

\VS{9}É zo gize unmaʋɛ, é yei, é zeeli Nɛfetoa ɗɛungiti ma, é li Efelon gizei ma laaiti pɔ pelei, aisa é ʋa li ga Ɓaala ʋele, nii é ga Kiliyate-Yeyalime.

\VS{10}É zo Ɓaala, kwɛpelemaʋɛ, é lati folo liizu ʋelei, Seyiil ɠizeiti pɔ pelei, é leʋe Dɔɓɔ ɠizei ɠɔɠɔaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naa ɠa é ga Kesalon, é yei Ɓɛte-Semɛse, é leʋe Timina.

\VS{11}É zeɠe miná, é zeeli Ekelɔn ɠize ɠɔɠɔaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é ʋa Sikelon, é leʋe Ɓaala gizei ʋɔ bɛ, é li Yaɓeneyɛle, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa.


\par }{\PP \VS{12}Folo liizu ʋelei ma ɠwɛmaʋɛ ɠɛni ga Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ. Ʋele ɠana kwɛpelemaʋɛti ti ɠɛni la, é lo zooi ʋa, é veeni Zuda mavofodaiti zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.


\par }{\SH Kalɛɓe ná-zooi zo fai ɓɔɠɔ ʋɛ
\par }
{\R (Tukpɔɠaaleʋe Nuiti 1:10-15)

\par }{\PP \VS{13}Ti Yefuné ná-doun zunui Kalɛɓe nɔnɔi veeni zea Zuda mavofodaiti saama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Zozuwe ya: Kiliyate-Aaleɓa, nii é ga Eɓelɔn. Aaleɓa ɠɛni ga Anake mɛmɛwolai.

\VS{14}Kalɛɓe Anake mavofodaiti kpɛɛni: Sesayi nuiti, Ayiman nuiti, ta Talamayi nuiti.

\VS{15}É zeɠeni miná, é li é Deɓiil nuiti sakpe. Mɔungi Deɓiil laaseigi ɠɛni ga Kiliyate-Seefɛɛl.

\VS{16}Kalɛɓe ɠɛni ma: «Nà dòun anzanui Akasa ve naama nui ʋɛ ga anza, nii a Kiliyate-Seefɛɛl zakpe, é so.»

\VS{17}Kalɛɓe kɛɛɠɛloin Kenaze ná-doun zunui Woteniyɛle ɠa é ná zoni. Kalɛɓe ná-doun anzanui Akasa veeni bɛ ga anza.


\par }{\PP \VS{18}Seeliai ma sinigi ʋɔ bɛ, é dɛɛni ga naa, ga naa kpalagi ta vali kɛɛɠɛ Kalɛɓe ma. Naa ʋolu, Akesa ʋilini, é zeɠe ná-soovalegi ɠɔma. Kalɛɓe gaazaɠani, é ɠɛ ma: «Leeni ɠa wɔin è ma?»

\VS{19}É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Faanɛɛ ɠɛ bɛ̀! Ziɛungaa ve bɛ̀, mazɔlɔɔ zooi è sèiɗai su, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa vɔɔʋɛ.» Kalɛɓe ziɛungiti feeni bɛ maazu ʋelei, ta buu ʋelei.


\par }{\SH Zuda mavofodaiti ta-laaiti
\par }
{\PP \VS{20}Zuda mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{21}Zuda mavofodaiti ta-laaiti ti ɠɛni lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, Edɔme ɠwɛpelemaʋɛ letegi, naati ti ɠɛni ga: Kaɓeseyɛle, Edɛɛl, Yaguul,

\VS{22}Kina, Dimona, Adada,

\VS{23}Kedɛse, Ɠasɔɔl, Yitinan,

\VS{24}Zife, Telɛme, Ɓealɔte,

\VS{25}Ɠasɔɔl-Ɠadata, Keliyɔte-Ɠɛselon, nii é ga Ɠasɔɔl,

\VS{26}Amame, Sema, Molada,

\VS{27}Ɠasaal-Gada, Ɠɛsɛmon, Ɓɛte-Palɛte,

\VS{28}Ɠasaal-Suale, Ɓeel-Seɓa, Ɓiziyotiya,

\VS{29}Ɓaala, Iyime, Asɛme,

\VS{30}Ɛlɛtolade, Kesile, Ɠɔɔlema,

\VS{31}Sikilage, Mademana, Sanesana,

\VS{32}Leɓayɔte, Siliɠime, Ayɛn, ta Limon. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga taa ʋuufelegɔ maazu taaʋuugɔ (29), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{33}Taai niiti ti ɠɛni ziɛlaʋɛ ma nɛmɛi zu, naati ti ɠɛni ga niiti: Esetawɔle, Soleya, Asena,

\VS{34}Zanoa, En-Ganime, Tapua, Ename,

\VS{35}Yaalemute, Adulame, Soko, Azeka,

\VS{36}Saalayime, Aditayime, Gedela, ta Gedelɔtayime. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu naanigɔ (14), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{37}Senan, Ɠadasa, Migedale-Gade.

\VS{38}Dileyan, Misepé, Yoketeyɛle,

\VS{39}Lakise, Ɓosekate, Egelon,

\VS{40}Kaɓon, Laamase, Kitelise,

\VS{41}Gedelɔte, Ɓɛte-Dagon, Naama, ta Makeda. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu lɔzita (16), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{42}Liɓina, Etɛɛl, Asan

\VS{43}Yifeta, Asena, Nesiɓe,

\VS{44}Keyila, Akiziɓe, ta Malesa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga taaʋuugɔ, ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{45}Ekelɔn ta ma laa goiti, ta ma ɓalaɠaiti,

\VS{46}taa wolai nii kpein é Asadɔde ɠobaʋɛ, ta ma laa goiti, Ekelɔn ta Kpoloɗɛ Wolai ti yɔɠɔzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{47}Asadɔde ta ma laa goiti, ta ma ɓalaɠaiti, ta Gaza ta ma laa goiti, ta ma ɓalaɠaiti, eyɛsu é zeeli Ezipete ɠɔtuɗɛi ma, é li Kpoloɗɛ Wolai laaʋɛ.


\par }{\PP \VS{48}Gize yooi ma ʋele geleiti ti ɠɛni ga: Samiil, Yatiil, Soko,

\VS{49}Dana, Kiliyate-Sana, nii é ga Deɓiil,

\VS{50}Anaɓe, Esetemo, Anime,

\VS{51}Gosɛn, Wolon, ta Gilo. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu ɠila (11), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{52}Alaɓe, Luma, Esɛyan,

\VS{53}Yanume, Ɓɛte-Tapua, Afeka,

\VS{54}Ɠumeta, Kiliyate-Aaleɓa, nii é ga Eɓelɔn, ta Siyɔɔl. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga taaʋuugɔ, ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{55}Maon, Kaalamɛle, Zife, Yuta,

\VS{56}Zizeleyɛle, Yokedeyame, Zanoa,

\VS{57}Kayɛn, Giɓea, ta Timina. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ, ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{58}Ɠalaɠule, Ɓɛte-Suul, Gedɔɔl,

\VS{59}Maalate, Ɓɛte-Anɔte, ta Ɛlɛtekon. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga dɔzita, ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{60}Kiliyate-Ɓaale nii é ga Kiliyate-Yeyalime, ta Laɓa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga felegɔ, ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{61}Teʋebai zu geleiti ti ɠɛni ga: Ɓɛte-Alaɓa, Midin, Sekaka,

\VS{62}Niɓesan, Iil-Mela, ta En-Gedi. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga dɔzita, ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{63}Zuda mavofodaiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa Yeɓuse nuiti kpɛ, niiti ti ɠɛni zeini Zeluzalɛme, naati ta dɛ zeini ná zaaɠaza ta Zuda nuiti.




\par }\Chap{16}{\SH Zozɛfe mavofodai ná-zooi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zozɛfe mavofodai ná-zooi é sɔlɔɔni ga kpakutoomai, ma ɠwɛpelei tɔɔzeini Zuludɛn ʋa, Zeliko ɠobaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei, ziɛungi letemaʋɛ, nii é kpɔɔle ɗɛi veezu taa nuiti zea. É zeɠeni miná, é lɛ ga gize yooi zu ʋelei, teʋebai zu, é li Ɓetɛle.

\VS{2}É zeɠeni Ɓetɛle, é li ga Luze ʋele, é leʋe Aaleke nuiti ta-ɠwɛpelemaʋɛ Atalɔte ʋele.

\VS{3}Naa ʋolu é yeini folo liizu ʋelei, ga Yafilɛte nuiti pɔ pelei, eyɛsu Ɓɛte-Ɠolon buu ʋelei, é zeeli Gezɛɛl, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa.

\VS{4}Zooi ɠana, nii é ɠɛni ga Zozɛfe mavofodaiti tɔnɔi, Manasé ta Efelayime.


\par }{\SH Efelayime ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{5}Zooi ʋɛtɛ, nii é veeni Efelayime mavofodaiti zea, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la: Folo ɠulazu ʋelei, ta-ɠwɛpelemaʋɛ zoni Atalɔte-Adaal, é zeeli Ɓɛte-Ɠolon ná maazu ʋelei.

\VS{6}É loni Kpoloɗɛ Wolai ʋa, folo liizu ʋelei. Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, kwɛpelemaʋɛ liini ga Mikemetate ʋele, é lati ga folo ɠulazu ʋelei, é Taanate-Silo maaleʋe, é li ga Yanoa ʋele.

\VS{7}Miná ɠa é yeini ná ga Atalɔte ʋele, ta Naalata, é lo Zeliko ʋa, é ʋilɛ Zuludɛn ʋa.

\VS{8}É zoni Tapua, é li folo liizu ʋelei, Kana kɔtuɗɛi ʋɔ bɛ, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa. Naa ɠa é ɠɛni ga Efelayime mavofodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la,

\VS{9}é ɓɔ taa wolaiti ba, ta ma laa goiti, niiti ti makɛni ti ʋɛ, Manasé mavofodai ná-zooi zu.

\VS{10}Efelayime nuiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa Kanaan nuiti kpɛ, niiti ti ɠɛni zeini Gezɛɛl. Naati ta zeini ti zaama, zaaɠaza, kɛlɛ Efelayime nuiti ti duɔla wotii kpein daani ti unma.




\par }\Chap{17}{\SH Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi, \newline  nii é folo liizu ʋelei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zooi ta veeni Manasé mavofodai ya, tɔ ɠa é ɠɛni ga Zozɛfe ná-doun zunu mɔungi. Makiil ɠɛni ga Manasé ná-doun zunu mɔungi, é ɠɛ ga Galaade kɛɛɠɛ, tɔ ɠa é Galaade ta Ɓasan yooiti sɔlɔɔni, Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei, mazɔlɔɔ é ɠɛni ga kɔɔɠɔ nu wola.

\VS{2}Manasé mavofodai zɔiti ti zooiti sɔlɔɔni, Zuludɛn folo liizu ʋelei, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Aɓiyezɛɛl mavofodaiti ti ta zɔlɔɔni, ta Ɠelɛke mavofodaiti, ta Asaliyɛle mavofodaiti, ta Sikɛme mavofodaiti, ta Ɠefɛɛl mavofodaiti, ta Semida mavofodaiti. Zozɛfe ná-doun zunui Manasé mavofodaiti kana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.


\par }{\PP \VS{3}Manasé wolodamai ta ɠɛni ná, daa ga Selofeɠade, doun zunu la ɠɛni zea, kɛni nɔ anzanu lointi, ti-laaseigiti kaa: Maala, Noa, Wogela, Milika, ta Tiilesa. Selofeɠade ɠɛni ga Ɠefɛɛl ná-doun zunui. Mɛmɛwolani ti ɠɛni ga Galaade, ta Makiil, ta Manasé.

\VS{4}Ná-doun anzanui naati ti ʋaani zalaɠa ɠula nui Eleazaal ʋɔ bɛ, ta Zozuwe, Nun ná-doun zunui, ta kundiɠiiti, ti ɠɛ ti ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni Moize ya, ga é zou ve gi ya, gi-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi saama.» Ti zou veeni ti ya, ti-ɠɛɛ kɛɛɠɛlointi saama, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la.

\VS{5}Manasé ná-bolodai zou puugɔ zɔlɔɔni, Galaade ta Ɓasan yooiti ti la naama ɠaalugi zu, niiti ti Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei,

\VS{6}mazɔlɔɔ Manasé ná-doun anzanuiti ti zou zɔlɔɔni ná-doun zunuiti saama. Galaade yooi ma ge ɠɛ ga Manasé ná-doun zunui zɔiti tɔnɔ.


\par }{\PP \VS{7}Manasé ná-kwɛpelemaʋɛ zoni Asɛɛl ma, é li Mikemetate nii é Sikɛme letemaʋɛ, é zeɠe miná, é yei Yamin ʋele, En-Tapua nuiti pɔ bɛ.

\VS{8}Tapua yooi ɠɛni ga Manasé mavofodaiti tɔnɔ, kɛlɛ Tapua taai, nii é ɠɛni Manasé kwɛpelemaʋɛ, miná ɠɛni ga Efelayime mavofodaiti tɔnɔ.

\VS{9}Kwɛpelemaʋɛ loni Kana kɔtuɗɛi ʋa nu yeezazuʋɛ. Kɛlɛ taa wolai niiti ti ɠɛni ga kɔtuɗɛi ʋoluʋelei nu yeezazuʋɛ, naati ti ɠɛni ga Efelayime nɔnɔ, anɛɛ ni ti ti ɠɛni Manasé yooi ma. Manasé ná-kwɛpelegi leʋeni kɔtuɗɛi ɠoba, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zei Kpoloɗɛ Wolai ʋa.

\VS{10}Naa ɠa é kɛɛni, Efelayime ná-zooi liini ga lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ, Manasé nɔnɔi ma ge li ga lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ. Kpoloɗɛ Wolai ɠɛni ga kwɛmaʋɛ, folo liizu ʋelei. Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é zeini Asɛɛl ʋa, folo ɠulazu ʋelei, é zei Isakaal ʋa.


\par }{\PP \VS{11}Manasé taa wola mɔinmɔin sɔlɔɔni ɓalaa Asɛɛl ná-zooi zu ta Isakaal. Ta ga Ɓɛte-Seyan ta ma laa goiti, Yiɓileyame ta ma laa goiti, é ʋɛɛ Dɔɔl ɓalaagi ʋa, ta ná-koʋi saʋagɔiti, niiti ti ga En-Dɔɔl, Taanake, ta Megido, ta ma nuɓusɛiti pɛ, ta ma laa goiti pɛ.

\VS{12}Anɛɛ naa ʋe, Manasé ná-nuiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa taa wolai naati su nuiti so, Kanaan nuiti ti yɛni zeini ma yooi zu.

\VS{13}Siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti zɛbɛi zɔlɔɔni da, ti Kanaan nuiti dɔɔni duɔla wotii ɠɛɛ vai zu, kɛlɛ ti la ɠɛni zooni ti ʋa ti ɓɛ.


\par }{\SH Ta ɓɔ fai Zozɛfe mavofodai ná-zooi ʋa
\par }
{\PP \VS{14}Zozɛfe mavofodaiti ti ʋaani, ti ɓaazaɠa Zozuwe ma, ti ɠɛ ma: «Leeni vaa zu è zooi tago nɔ veai gi ya, ga kpakutoomai? Tama Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loa gi ʋɛ gola, niizu gi wola mɔinɗa gola.»

\VS{15}Zozuwe ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Ni wo wola mɔinɗa gola, ni Efelayime ɠize yooi la mɔ kula ɠɛa wo ʋa, à li Felɛze nuiti ta-lɔɓɔiti su, ta Lefa mavofodaiti, wo ná ta maazaɠa ɓɔɠɔ ʋɛ.»

\VS{16}Zozɛfe mavofodaiti ti ɠɛni ma: «Gaamai ʋe gize yooi la kulaa gi ʋa, naa ʋolu kɔlu wotoloiti ta Kanaan nuiti zea, ti zeini pɛtugi zu, niiti ti Ɓɛte-Seyan, ta niiti ti logai ba, ta niiti ti zeini Zizeleyɛle pɛtugi zu.»

\VS{17}Zozuwe ɠɛni Efelayime nuiti ta Manasé nuiti ma, ti ga Zozɛfe mavofodaiti: «Wa ga nuɓusɛiti ti wola mɔinɗai, wo-zɛbɛi wɔɔlɔa, wo la mɔ vɔniga zou go nɔ ma.

\VS{18}Kɛlɛ wa gize yooi zeɠe, nii dɔɓɔi ma. Wa maazaɠa, wo zei ná pɛ. Wa Kanaan nuiti kpɛ, anɛɛ kɔlu wotoloiti ta ti ya, zɛbɛi ɠɛ ti ʋa.»




\par }\Chap{18}{\SH Zooi ɠaaɠwɛɛ vai \newline  boloda lɔfelai zɔiti ba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izilayɛle nuiti ti zooi zogai ma, ti maaɠolo, ti ɠaalɛɛni ba Silo. Ti GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi loni ná.

\VS{2}Boloda lɔfela ɠa é yɛni Izilayɛle nuiti saama, niiti ti la ɠɛni dɛ tɔnɔi zɔlɔɔni.


\par }{\PP \VS{3}Zozuwe ɠɛni naazu Izilayɛle nuiti ma: «Yeeɠɛɠala lielegɔ ɠa dɛ wo kɛɛzu faalakobai zu, wo ʋa li, wo ʋa zooi zeɠe ga wɔnɔ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI, wo-mɛmɛwolani ta-ƓALAGI feai wo ʋɛ?

\VS{4}À yeelo zunu saʋagɔ ʋa bolodai ɠilagilagi zu, nà ti leʋesu ada. Ta wuzeɠezu, ti zooi zuɓizɛ, ti ta-wolodamai nɔnɔi ʋɛtɛ, ti ná-fai zɛʋɛ, ti ʋaa la pɔ̀ bɛ.

\VS{5}Ta kɛɛzu su lɔfela, ti gaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa. Zuda ɠa yɛsu ná-kwɛpelemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ. Zozɛfe ná-pɛlɛyeɠei ɠa yɛsu ná-kwɛpelemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.

\VS{6}Wa zooi ɠaaɠwɛɛzu su lɔfela, wo ʋa ʋɛ pɔ̀ ga ma zɛʋɛi. Nà kpakutoomai ɠɛɛzu wo ʋɛ, ʋɛ nɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI ɠaazu.

\VS{7}Kɛlɛ Levi mavofodai la zou nɔpɛ sɔlɔɔga ga nɔnɔ wo zaama, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula vai ɠa é ga tɔnɔi. Nii é ga Gade ná-bolodai, ta Luɓɛn ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, naati ti tɔnɔi zɔlɔɔgɛ na, Zuludɛn ʋoluʋelei, folo ɠulazu ʋelei, nii Moize, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui feeni ti ya.»


\par }{\PP \VS{8}Zunuiti ti yeeloni ti ʋa ga ti zooi ɠaaɠwɛ, naati ti pele zoni. Aisa ti ʋa li, Zozuwe niima leveiti feeni ti ya, é ɠɛ ti ma: «À li, wo ziɛ zooi zu, wo gaaɠwɛ sɛʋɛi zu, naa ʋolu wo ɠale ma pɔ̀ bɛ. Silo ʋɛ nɔ ɠa, gè kpakutoomai ɠɛɛzu ná wo ʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu.»


\par }{\PP \VS{9}Zunui naati ti liini, ti ziɛ zooi zu, ti gaaɠwɛ sɛʋɛi zu, ti kɛ su lɔfela, eɠɛʋelei taa wolaiti ti la. Ti ɠaleni ma Zozuwe ʋɔ bɛ, ti-ʋuuzuʋɛ Silo.

\VS{10}Zozuwe zooi ɠaaɠwɛɛni Izilayɛle nuiti ba ga kpakutoomai Silo, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, é bolodai ɠilagilagi nɔnɔi ve zea.


\par }{\SH Ɓɛnzamɛn ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{11}Zooi ma mɔungi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Ná-zooi ɠwɛgi ɠɛni Zuda ná-bolodai ta Zozɛfe mavofodaiti ta-wolodaiti zɔɠɔzuʋɛ.

\VS{12}Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ti ɠwɛgi zoni Zuludɛn ʋa, é lɛ Zeliko ɠobaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lɛ gize yooi zu folo liizu ʋelei, é li, é ʋilɛ Ɓɛte-Avɛn leʋebai ʋa.

\VS{13}Kwɛpelemaʋɛ leʋeni ga Luze ʋele, nii daa ga Ɓetɛle, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, naa ʋolu é yeini ga Atalɔte-Adaal ʋele gize maazuʋɛ, nii é Ɓɛte-Ɠolon buu ʋelei, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ.

\VS{14}Folo ɠulazu ʋelei, kwɛpelemaʋɛ liini, é lati kpoloɗɛi ʋɔ pelei, é zo gizei ʋa, nii é Ɓɛte-Ɠolon letemaʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, é li, é lo Kiliyate-Ɓaale ʋa, nii é ga Kiliyate-Yeyalime, Zuda mavofodaiti ta-laa wolai. Folo liizu ʋele ɠwɛpelegi ɠana.


\par }{\PP \VS{15}Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei ma ɠwɛgi zoni Kiliyate-Yeyalime ʋa, é liini folo liizu ʋelei Nɛfetoa ɗɛungiti pɔ bɛ,

\VS{16}miná ɠa é yeini ná gize ɠɔɠɔaʋɛ, nii é zɛlɛni Ɓɛne-Ɠinɔme ʋɛtugi maazu, Lefayime ʋɛtugi zu, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ. É yeini Ɠinɔme ʋɛtugi zu, Yeɓuse nuiti ta-ɠize ɠobuʋɛ, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, eyɛsu é zeeli En-Lɔgɛle.

\VS{17}É latini lɛkpɛma ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é lo En-Semɛse ʋa, naa ʋolu é lo Gelilɔte ʋa, gize yɔɠɔzuʋɛ Adumime letemaʋɛ. É zo miná, é yeini kɔtui naa ʋɔ bɛ, nii daa ga Ɓoɠan, Luɓɛn ná-doun zunui taɠila daasei kana.

\VS{18}É leʋeni gizei ɠobuʋɛ lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, nii sɛlɛgai Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi maazu, é yeini pɛtu nɛmɛi zu.

\VS{19}É liini Ɓɛte-Ɠogela ɠoba, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, é li, é lo Kpoloɗɛ Wanai ʋa ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei tosuʋɛ Zuludɛn ʋa. Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ ʋele ɠwɛpelegi ɠana.


\par }{\PP \VS{20}Folo ɠulazu ʋelei, Zuludɛn ɠa é ɠɛni ga kwɛmaʋɛ.

\par }{\PP Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ta ta-ɠwɛpelemaʋɛti é lati ti ma.


\par }{\PP \VS{21}Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-laa wolaiti ti ɠɛni ga niiti, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la: Zeliko, Ɓɛte-Ɠogela, Emɛke-Kesise,

\VS{22}Ɓɛte-Alaɓa, Semalayime, Ɓetɛle,

\VS{23}Avime, Pala, Wofela,

\VS{24}Kefaal-Amonayi, Wɔfeni, ta Geɓa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu felegɔ (12), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{25}Gaɓaɠɔn, Lama, Ɓeyelɔte,

\VS{26}Misepé, Kefila, Mosa,

\VS{27}Lekɛme, Yiilepeyɛle, Taleyala,

\VS{28}Sela, Elɛfe, Yeɓuse, nii é ga Zeluzalɛme, Giɓeate, ta Kiliyate. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu naanigɔ (14), ta ma laa goiti.

\par }{\PP Ɓɛnzamɛn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.




\par }\Chap{19}{\SH Simiyɔn ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zooi velesiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Simiyɔn ná-bolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Ta-yooi ɠɛni Zuda nɔnɔi zaamaʋɛ.

\VS{2}Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Ɓeel-Seɓa, Seɓa, Molada,

\VS{3}Ɠasaal-Suale, Ɓala, Asɛme,

\VS{4}Ɛlɛtolade, Ɓetule, Ɠɔɔlema,

\VS{5}Sikilage, Ɓɛte-Maalekaɓɔte, Ɠasaal-Susa,

\VS{6}Ɓɛte-Leɓayɔte, ta Saluɠɛn. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu saʋagɔ (13), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{7}Ayɛn, Limon, Etɛɛl, ta Asan. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga naanigɔ, ta ma laa goiti,

\VS{8}ta taa goiti kpein ti naama laa wolaiti maaɠoolii zu, eyɛsu é zeeli Ɓaalate-Ɓeel, nii é ga Lamate, lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ yooi zu.

\par }{\PP Simiyɔn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{9}Simiyɔn mavofodai ná-zooi zeɠeni Zuda nuiti tɔnɔi ʋa, mazɔlɔɔ Zuda mavofodaiti ta-yooi ti sɔlɔɔni, gola ɓaɠoni ti ma. Naa ɠa é kɛɛni, Zuda ná-zooi Simiyɔn mavofodaiti maalatini.


\par }{\SH Zaɓulɔn ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{10}Zooi zaʋasiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Zaɓulɔn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la. Ta-yooi ma ɠwɛpelemaʋɛ zeelini Salide.

\VS{11}É lɛɛni folo liizu ʋelei, Maleyala ʋele, é zei Daɓesɛte ʋa, naa ʋolu kɔtuɗɛi nii é yeizu Yokeneyame ɠakalaʋɛ.

\VS{12}É zo Salide, é latini folo ɠulazu ʋelei, Kisilɔte-Taɓɔɔl ɠwɛpelemaʋɛ, é ʋilɛ Daɓelate ʋa, é lɛ Yafia.

\VS{13}É zeɠeni miná, é leʋe folo ɠulazu ʋelei ga Gita-Ɠefɛɛl ʋele ta Ita-Kasin, é lo Limon ʋa, é lati, é zeeli Neya.

\VS{14}Lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, kwɛpelemaʋɛ latini, é li Ɠanaton, é lo Yifeta-Ɛle ʋɛtugi ʋa.

\VS{15}É ɓɔ Katate ʋa, ta Naɠalale, ta Similon, ta Yideyala, ta Ɓɛteleyɛme. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu felegɔ (12), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{16}Zaɓulɔn mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Isakaal ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{17}Zooi naanisiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Isakaal mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{18}Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Zizeleyɛle, Kesulɔte, Sunɛme,

\VS{19}Ɠafalayime, Siyon, Anaɠalate,

\VS{20}Laɓite, Kisiyon, Aɓɛse,

\VS{21}Lemɛte, En-Ganime, En-Ɠada, ta Ɓɛte-Pasɛse.

\VS{22}Ta-ɠwɛpelemaʋɛ loni Taɓɔɔl ʋa, Saɠasima, ta Ɓɛte-Semɛse, é lo Zuludɛn ʋa. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu lɔzita (16), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{23}Isakaal mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Asɛɛl ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{24}Zooi lɔɔlusiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Asɛɛl mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{25}Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Ɠɛlɛkate, Ɠali, Ɓetɛn, Akasafe,

\VS{26}Alamelɛke, Ameyade, Miseyale. Folo liizu ʋelei ta-ɠwɛpelemaʋɛ zeini Kaalamɛle ʋa, ta Siɠɔɔl-Liɓenate.

\VS{27}Naa ʋolu, folo ɠulazu ʋelei, é latini ga Ɓɛte-Dagon ʋele, é lo Zaɓulɔn yooi ʋa, ta Yifeta-Ɛle ʋɛtugi, é li lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei, é zeeli Ɓɛte-Emɛke ta Neyiyɛle, é loni Kaɓule ʋa nu ɠɔʋɛzuʋɛ,

\VS{28}Eɓelon ʋele, ta Leɠɔɓe, ta Ɠamon, ta Kana, eyɛsu é zeeli Sidɔn wolai ma.

\VS{29}Kwɛpelemaʋɛ lati mɔnɔ Lama ʋele, é lo Tiil taa wolai ʋa siɠigi ma, Woza ʋele, é li, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa, ga Akiziɓe yooi ʋɔ pelei,

\VS{30}é ɓɔ Uma ʋa, ta Afɛke, ta Leɠɔɓe. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puufelegɔ maazu felegɔ (22), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{31}Asɛɛl mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Nɛfɛtali ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{32}Zooi lɔzitasiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Nɛfɛtali mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{33}Ta-ɠwɛpelemaʋɛ zeelini Ɠelɛfe zɔli, é zo Saananime sɛne gului, ta Adami-Neekɛɓe, ta Yaɓeneyɛle, é zeeli Lakume, é lo Zuludɛn ʋa.

\VS{34}É latini folo liizu ʋelei, ga Azenɔte-Taɓɔɔl ʋele, é zeɠe miná, é li, é lo Ɠukɔke ʋa, é zei Zaɓulɔn yooi ʋa ga nu yeezazu ʋelei, é lo Asɛɛl yooi ʋa folo liizu ʋelei, ta Yeɠuda, Zuludɛn ɠɛni ga folo ɠulazu ʋelei.

\VS{35}Taa wolaiti siɠigi ɠɛni ti ma, naati ti ɠɛni ga: Sidime, Sɛɛl, Ɠamate, Lakate, Kinelɛte,

\VS{36}Adama, Lama, Ɠasɔɔl,

\VS{37}Kedɛse, Edeleyi, En-Ɠasɔɔl,

\VS{38}Yileyon, Migedale-Ɛle, Ɠɔlɛme, Ɓɛte-Anate, ta Ɓɛte-Semɛse. Taa wolai liegɔi ɠɛni ga puugɔ maazu taaʋuugɔ (19), ta ma laa goiti.


\par }{\PP \VS{39}Nɛfɛtali mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Dan ná-bolodai ná-zooi
\par }
{\PP \VS{40}Zooi lɔfelasiɛi kpakui looni ma, naa ɠɛni ga Dan mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la.

\VS{41}Ta-yooi zu laaiti ti ɠɛni ga niiti: Soleya, Esetawɔle, Iil-Semɛse,

\VS{42}Saalaɓin, Ayalon, Yitila,

\VS{43}Elon, Timinata, Ekelɔn,

\VS{44}Ɛlɛteké, Giɓeton, Ɓaalate,

\VS{45}Yeɠude, Ɓené-Ɓelake, Gate-Limon,

\VS{46}Yaalekon ɗɛi, ta Lakon, é ɓɔ zooi ʋa, é Zafa letemaʋɛ.


\par }{\PP \VS{47}Dan mavofodaiti ti ʋalani ta-yooi ma. Dan mavofodaiti ti lɛɛni naazu, ti kɔɔi ʋɛɛ Lesɛme ʋa. Ti vɔnini taai naa ma, ti su nuɓusɛi pɛ pa ga boɠa zɔkpɔi, ti seɠe ga tɔnɔ, ti zei ná. Ti ti-mɛmɛwolai Dan laaseigi ʋɛɛni Lesɛme ʋa.


\par }{\PP \VS{48}Dan mavofodaiti ta-wolodai nɔnɔi ɠana, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, taa wolaiti ta ma laa goiti.


\par }{\SH Timinate-Sela laai \newline  vee vai Zozuwe ya
\par }
{\PP \VS{49}Siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti ɓeni la ga zooi ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa, ti kwɛgiti da, ti zooi ta veeni Zozuwe ʋɛ, Nun ná-doun zunui, é ɠɛ ga nɔnɔi ti zaama.

\VS{50}Eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la, taa wolai é yiimazeɠeni la, naa ɠa ti feeni zea, Timinate-Sela, nii é ɠɛni Efelayime ɠize yooi zu. É taai naa loni ʋolu, é zei ná.


\par }{\PP \VS{51}Zooiti kana, niiti zalaɠa ɠula nui Eleazaal, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, ta pɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti ti Izilayɛle wolodaiti su, ti gaaɠwɛɛni ga kpakutoomai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu, Silo, GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi laaʋɛ. Pele ɠana ti zooi ɠaaɠwɛɛ vai ɠaaɓelani la.




\par }\Chap{20}{\SH Maaʋela wo taa lɔzitaiti
\par }
{\R (Gaalu Sɛʋɛi 35:9-34; \newline  Tɔ Sɛʋɛi Velesiɛi 4:41-43; \newline  19:1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni Zozuwe ʋɔ, é ɠɛ ma:

\VS{2}«Ɓɔɛ Izilayɛle nuiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹À taaiti kpɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ ga maaʋela laaiti, nii gè ma vai woni wo ma ga Moize maaʋele.

\VS{3}Nu ʋaa nui nii a nu ʋaana, é la gaaɠilini ma, é ga teʋezea vaa nɔ, toɠa zoo é ʋela, é li ná. Toɠa ɠɛ ga wo-ʋelazuʋɛ, ɲamai ʋotokula nui ʋa.

\VS{4}Nu ʋaa nui ɠa ʋela, é li ma laai taɠila su, toɠa lo siɠidaʋɛ, é ná-fai lɛ ga taa ɠundiɠiiti. Naati ta yeezei bu, é yɛ ti ʋɔ bɛ taazuʋɛ, ti ada ve zea, ʋɛ a yɛ ná.

\VS{5}Ɲamai ʋotokula nui a ʋilɛna polu, ti la nu ʋaa nui vea zea. Mazɔlɔɔ é la gaaɠilini ma, é ʋa seiɲɔɠɔi ʋa, é la ɠɛni ga naa zili nu pɔlɔmazu.

\VS{6}Toɠa yɛ naama laazuʋɛ, eyɛsu é ɠula kɛlɛma nuɓusɛiti gaazu, ti ná-tukpɔi ɠaaleʋe, ɓaa eyɛsu zalaɠa ɠula ɠundiɠi wolai, nii é botii zu naama yeeɠɛɠalai, naa za. Naama ziɛgi zu ɠa nu ʋaa nui a ɠale ma la ná-pɛlɛi wu, ná-taazuʋɛ, ʋɛ é ʋelani, é zeɠe ná.› »


\par }{\PP \VS{7}Ti yiimazeɠeni ga Kedɛse, taai nii é Galilé, Nɛfɛtali ɠize yooi zu, ta Sikɛme, nii é Efelayime ɠize yooi zu, ta Kiliyate-Aaleɓa, nii é lolisu ɓalaa ga Eɓelɔn, é Zuda ɠize yooi zu.

\VS{8}Zuludɛn ʋoluʋɛ, Zeliko folo ɠulazu ʋelei, ti yeeloni Ɓesɛɛl ʋa, é zɛlɛni teʋebai maazu, Luɓɛn yooi zu, ta Lamɔte, nii é Galaade, Gade yooi zu, ta Golan, nii é Ɓasan, Manasé yooi zu.

\VS{9}Taaiti kana, ti yeeloni ti ʋa, ti ɠɛ ga maaʋela laaiti, Izilayɛle nuiti bɛ, ta seikɔɠɔma nuiti ta ɠɛ ti zaama, nu-o-nu nii a nu ʋaana, é la gaaɠilini ma, naa ɠa zoo é ʋela, é li ná, ɲamai ʋotokula nui la pa, aisa é ʋa ɠula kɛlɛma nuɓusɛiti gaazu, ná-tukpɔi ɠaa ʋa leʋe.




\par }\Chap{21}{\SH Levi nuiti ta-laa wolaiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Levi nuiti ta-ʋɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti ti ʋaani zalaɠa ɠula nui Eleazaal ʋɔ bɛ, ta Nun ná-doun zunui Zozuwe, ta Izilayɛle wolodai zɔiti ta-ʋɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti,

\VS{2}Silo, Kanaan yooi zu. Ti ɓɔɛni ti ʋɔ, ti ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI devei veeni Moize ya, ga taaiti ti ve gi ya, ga gi zei ti zu, ta ti-maaɠooliiti, ʋɛ gá-loganiiti ta ɠɛ laamiizu ná.»

\VS{3}Izilayɛle nuiti ti taai tanigaa zeɠeni ta-yooiti su, ta ti-maaɠooliiti, ti fe Levi nuiti zea, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei ɠɛni la.


\par }{\PP \VS{4}Kpakutoomai zolooni mɔunpa su Keɠate mavofodaiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti ma. Ti zaama, Levi nuiti ti ɠɛni ga zalaɠa ɠula nui Aalɔn mavofodaiti, naati ti taa puugɔ maazu saʋagɔ (13) zɔlɔɔni kpakutoomai zu, niiti ti Zuda, Simiyɔn, ta Ɓɛnzamɛnni ta-wolodaiti ta-yooiti su.

\VS{5}Keɠate mavofodai zɔiti ti taa puugɔ zɔlɔɔni kpakutoomai zu, Efelayime ná-bolodai ná-zooi zu, ta Dan ná-bolodai ná-zooi zu, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu.


\par }{\PP \VS{6}Gɛɛlɛson mavofodaiti ti taa puugɔ maazu saʋagɔ (13) zɔlɔɔni kpakutoomai zu, Isakaal ná-bolodai ná-zooi zu, ta Asɛɛl ná-bolodai ná-zooi zu, ta Nɛfɛtali ná-bolodai ná-zooi zu, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu, nii é zeini Ɓasan yooi zu.


\par }{\PP \VS{7}Melali mavofodaiti, eɠɛʋelei ta-ʋɛlɛyeɠeiti ti la, ti taa puugɔ maazu felegɔ (12) zɔlɔɔni Luɓɛn ná-bolodai ná-zooi zu, ta Gade ná-bolodai ná-zooi zu, ta Zaɓulɔn ná-bolodai ná-zooi zu.


\par }{\PP \VS{8}Izilayɛle nuiti ti naama laaiti ta ti-maaɠooliiti feeni Levi nuiti zea ga kpakutoomai, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI ma levei veeni la Moize ya.


\par }{\SH Keɠate mavofodai ná-taa wolaiti
\par }
{\PP \VS{9}Zuda ná-bolodai ná-zooi zu, ta Simiyɔn ná-bolodai ná-zooi zu, taai niiti ti ti veeni naati zea, ti-laaseigiti kaa,

\VS{10}ti ɠɛni ga Keɠate ná-pɛlɛyeɠeiti tɔnɔ, Aalɔn mavofodaiti saama, Levi ná-bolodai zu. Mazɔlɔɔ tiya ɠa kpakutoomai ti zoni mɔunpa.

\VS{11}Ti Kiliyate-Aaleɓa veeni ti ya, nii é ga Eɓelɔn, Zuda ɠize yooi zu, ta maaɠoolii. Aaleɓa ɠɛni ga Anake kɛɛɠɛ.

\VS{12}Kɛlɛ kpalagiti ta taa goiti ti ɠilini ma laai ʋa, naati ti veeni Yefuné ná-doun zunui Kalɛɓe ya ga nɔnɔ.

\VS{13}Taai niiti ti veeni zalaɠa ɠula nui Aalɔn mavofodaiti zea, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Eɓelɔn, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, Liɓina,

\VS{14}Yatiil, Esetemoa,

\VS{15}Wolon, Deɓiil,

\VS{16}Ayɛn, Yuta, é ʋɛɛ Ɓɛte-Semɛse ʋa. Taa wola taaʋuugɔ ɠana, ti sɔlɔɔni Zudani ta Simiyɔn ta-wolodaiti ta-yooi zu.

\VS{17}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Ɓɛnzamɛn ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Gaɓaɠɔn, ta Geɓa,

\VS{18}é ʋɛɛ Anatɔte ʋa, ta Alamon, taa wola naanigɔ.

\VS{19}Taa wolai liegɔi zalaɠa ɠula nuiti Aalɔn mavofodaiti ti sɔlɔɔni, é ɠɛni ga taa wola puugɔ maazu saʋagɔ (13), é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.


\par }{\PP \VS{20}Levi nuiti ti ga Keɠate mavofodai zɔiti ta-ʋɛlɛyeɠeiti, naati ti taa wolaiti sɔlɔɔni ga kpakutoomai, Efelayime ná-bolodai ná-zooi zu.

\VS{21}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Sikɛme, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, Efelayime ɠize yooi zu, naa ʋɛɛ Gezɛɛl ʋa,

\VS{22}ta Kiɓisayime, é ʋɛɛ Ɓɛte-Ɠolon ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{23}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Dan ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Ɛlɛteké, ta Giɓeton,

\VS{24}ta Ayalon, é ʋɛɛ Gate-Limon ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{25}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Taanake, é ʋɛɛ Gate-Limon ʋa, taa wola felegɔ.

\VS{26}Taa wolai liegɔi Keɠate mavofodai zɔiti ti sɔlɔɔni, é ɠɛni ga taa wola puugɔ, é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.


\par }{\SH Gɛɛlɛsome mavofodai ná-taa wolaiti
\par }
{\PP \VS{27}Levi ʋɛlɛyeɠeiti ti ga Gɛɛlɛson mavofodaiti, taai niiti ti ti zɔlɔɔni Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Golan, nii é Ɓasan yooi zu, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, é ʋɛɛ Ɓeesetela ʋa, taa wola felegɔ.

\VS{28}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Isakaal ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Kisiyon, ta Daɓelate,

\VS{29}ta Yaalemute, é ʋɛɛ En-Ganime ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{30}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Asɛɛl ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Miseyale, Aɓedon,

\VS{31}Ɠɛlɛkate, é ʋɛɛ Leɠɔɓe ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{32}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Nɛfɛtali ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Kedɛse, nii é Galilé yooi zu, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, ta Ɠamɔte-Dɔɔl, é ʋɛɛ Kaaletan ʋa, taa wola saʋagɔ.

\VS{33}Taa wolai liegɔi Gɛɛlɛson mavofodaiti ti sɔlɔɔni, é ɠɛni ga taa wola puugɔ maazu saʋagɔ (13), é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.


\par }{\SH Melali mavofodai ná-taa wolaiti
\par }
{\PP \VS{34}Taai niiti ti ti veeni Levi ná-pɛlɛyeɠei mɔtaiti zea, ti ga Melali mavofodaiti, Zaɓulɔn ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Yokeneyame, Kaaleta,

\VS{35}ta Dimina, é ʋɛɛ Naɠalale ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{36}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Luɓɛn ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Ɓesɛɛl, Yasa,

\VS{37}ta Kedemɔte, é ʋɛɛ Mefaate ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{38}Taai niiti ti ti zɔlɔɔni Gade ná-bolodai ná-zooi zu, ta ti-maaɠooliiti, naati ti ɠɛni ga: Lamɔte, nii é Galaade yooi zu, taai naa ɠɛni ga nu ʋaa nuiti maaʋelazuʋɛ ta, ta Maɠanayime,

\VS{39}ta Ɠɛsɛɓon, é ʋɛɛ Yazɛɛl ʋa, taa wola naanigɔ.

\VS{40}Taa wolai liegɔi Melali mavofodaiti ti sɔlɔɔni kpakutoomai zu, ti ga Levi ná-pɛlɛyeɠei mɔtaiti, é ɠɛni ga taa wola puugɔ maazu felegɔ (12).


\par }{\PP \VS{41}Taa wolai liegɔi Levi nuiti ti sɔlɔɔni, Izilayɛle nui zɔiti saama, é ɠɛni ga taa wola ʋuunaanigɔ maazu lɔsaʋa (48), é ʋɛɛ ti-maaɠooliiti ba.

\VS{42}Taa wolai naa ɠilagilagi pɛ, zooi ɠɛni maaɠoolii zu, pele ɠana é ɠɛni la, é lo taa wolai naati kpein ba.


\par }{\SH GALA ge ná-minazeɠegi laazeeli vai
\par }
{\PP \VS{43}Ʋele ɠana Ɠɔoɠɔ GALAGI zooi kpein feeni la Izilayɛle nuiti bɛ, nii é ma ɠonai woni ti-mɛmɛwolani bɛ. Ti seɠeni ga tɔnɔ, ti zei ná.

\VS{44}Ɠɔoɠɔ GALAGI dooɠogi veeni ti ya ta-you ɠwɛmaʋɛti pɛ, eɠɛʋelei é ma ɠonai woni la ti-mɛmɛwolani bɛ. Ti zili nu nɔpɛ ge la vɔnini ti ma, é ɓɔni ti ʋa, ti pilɛ sɔlɔɔ ti zili nuiti kpein ma, ta la loni ti luɠɔ.

\VS{45}Faanɛɛi kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI ma minazeɠeni ga é kɛ Izilayɛle nuɓusɛiti bɛ, ʋele ɠana naa pɛ daazeelini la, tanɔpɛ suɲaka la ɠɛni yɛni.




\par }\Chap{22}{\SH Bolodai niiti ti zeini \newline  Zuludɛn folo ɠulazu ʋelei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zozuwe Luɓɛn zunuiti tolini ta Gade zunuiti, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ma zunuiti,

\VS{2}é ɠɛ ti ma: «Wo naa kpein kɛɛʋɛ, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize ma levei veeni wo ya, wo ɠoloʋɛ nà-devei kpein bɛ.

\VS{3}Wo la ɓeteʋeni wo-ɠɛɛleaiti ba siɛnɔpɛ su, eyɛsu zaaɠaza, wo devei naa zogɛ, wo ziɛ la, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feeni wo ya.

\VS{4}Niizu, Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI dooɠo fea wo-ɠɛɛleaiti bɛ, eɠɛʋelei é boni la ti ma. À pele zona, wo li wa-zeɠe ɠotaiti bu, wa-yooi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize feeni wo ya ga wɔnɔ, Zuludɛn ʋoluʋelei.

\VS{5}À dama, wo ziɛ ga devei, wo tɔgi zo, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui Moize feeni wo ya. À Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ, wo ziɛ ga ná-peleiti kpein, wo ná-deveiti so, wo ziɛ la, wo ɠili tɔun ba, wo dɛbi ga wo-yiimaʋɛ pɛ, ta wo-yɛnvui pɛ.»


\par }{\PP \VS{6}Zozuwe tuya looni ti ʋɛ, é ti ʋilɛ, ti li ta-laaiti su.

\VS{7}Moize zou veeni Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ya ga nɔnɔ, Ɓasan yooi zu. Zɔɔma lukpɛgi nɔnɔ ma yooi zɔlɔɔni Zuludɛn folo liizu ʋelei, ti zei ná ta ti-ɠɛɛleaiti. Siɛgi zu Zozuwe ti ʋilɛni da, ga ti li ta-zeɠe ɠotaiti bu, é tuya looni ti ʋɛ,

\VS{8}é ɠɛ ti ma: «À ɠale ma, wo li wa-zeɠe ɠotaiti bu ga naavolo wolaiti, ta togani ɓulu golaiti, ta wali mɔinmɔin gola, ta zanugi, ta kɔlu ɓɔigi, ta kɔlui, ta seɠeiti. Wa wo-ɠɛɛleaiti, à kɔɔzoganii ɠaaɠwɛ ʋa, nii wo kulaai wo zili nuiti zea.»


\par }{\PP \VS{9}Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, naa ʋɛɛ Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ ʋa, naati ti zeɠeni Izilayɛle nuiti pɔ bɛ Silo, Kanaan yooi zu, ti ɠale ma Galaade yooi zu, zooi nii ti sɔlɔɔni ga tɔnɔ Moize ya, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-devei zu.


\par }{\SH Zalaɠa ɠulazuʋɛ, \newline  é ɠɛni Zuludɛn ʋoluʋelei
\par }
{\PP \VS{10}Siɛgi zu ti zeelini la Zuludɛn laaʋɛ, ti ɠɛni dɛ Kanaan yooi zu ʋele, Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, ti zalaɠa ɠulazuʋɛ loni ziɛlaʋɛ, gola maayikini.

\VS{11}Izilayɛle nui zɔiti ti mɛnini ga Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, ti zalaɠa ɠulazuʋɛ logɛ Zuludɛn laaʋɛ, Kanaan yooi zu ʋele, Izilayɛle nui zɔiti koba ʋelei.


\par }{\PP \VS{12}Izilayɛle nui zɔiti ti mɛnigai ma, ti kpein ti ɠaalɛɛni ba Silo, ti ʋa li ga kɔɔi ti laalɔɠɔma.

\VS{13}Ti zunuiti teʋeni Luɓɛn ná-bolodai ʋɔ bɛ, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, Galaade yooi zu. Nuiti ti ti leʋeni, ta ɠɛni ga Fineyase, zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui,

\VS{14}kundiɠi puugɔ ɓɔni ba, boloda ɠila kundiɠi ɠila. Ti pɛ ti ɠɛni ga kundiɠii ta-ʋɛlɛyeɠeiti bu, Izilayɛle wolodamaiti su.


\par }{\PP \VS{15}Ti liini Luɓɛn ná-bolodai ʋɔ bɛ, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, Galaade yooi zu, ti ɓɔɛni ti ʋɔ, ti ɠɛ ti ma:

\VS{16}«Wɛlɛ nii ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti ti boga: Lee vaa zu wo wooʋaladai ɠɛɛzu, wo wuzeɠe Izilayɛle ná-GALAGI laalɔɠɔma? Lee vaa zu wo zeɠezu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋolu niizu? Mazɔlɔɔ wa zalaɠa ɠulazu lona ɓɔɠɔ ʋɛ za, wo la wuzeɠeni Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma ɓaa?

\VS{17}Ade faaɠaaza gola ɠɛɛni Peyɔɔl, de la dɛ ɓeni ga ɲade naa ma zaaɠaza, anɛɛ nii é kpɔlɔi laani de ma. Naa la kulani ɓaa?

\VS{18}Wa ga ʋoluave za Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa! Ni wa wuzeɠena za Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, lina, zii ɠa ɠula Izilayɛle nuɓusɛi kpein ma.

\VS{19}Zooi nii feai wo ya ga wɔnɔ, ni naa ɠɔzɔʋɛ wo ɠaazu, à ʋa naama yooi zu, nii é ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, ʋɛ ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɓɛtɛai ná, wo zei gi zaama. Kɛlɛ à mina wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, à mina wuzeɠe gi laalɔɠɔma, wo ʋa ɓɔɠɔ zalaɠa ɠulazu lo, é ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI da-ƓALAGI nɔnɔi ʋolu.

\VS{20}Siɛgi zu Zela ná-doun zunui Akan faaɠaaza golai ɠɛɛni la, é ʋilɛ aniiti ba, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ʋɛɛni ti ʋa, é ti zeɠeni, Izilayɛle nuɓusɛiti kpein ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai zɔlɔɔni, wo naa zuɠwɛɛ ga pagɔ. Tɔ ɠila ta ɠɛni de, undaa ʋa ʋili ná-faa ɲɔi vaa zu.»


\par }{\PP \VS{21}Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, ta Manasé ná-bolodai ɠilazuʋɛ, naati ti Izilayɛle wolodai zɔiti ta-ɠundiɠiiti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ti ma:

\VS{22}«Ɠɔoɠɔ GALAGI, GALAGI ɠɛɠala la ná, ungo GALAGI ɠɛɠala la ná, Ɠɔoɠɔ GALAGI naa ɠwɛɛ! Izilayɛle ɓalaa ka kwɛɛ! Ni kpaka faa ɠa gi kɛai ma, ɓaa wooʋalada vaa, é mina gi ɠizo za voloi!

\VS{23}Ni gi zalaɠa ɠulazuʋɛ logɛ, nii a kɛ gi zeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, gi ʋa ɗa gala zalaɠaiti kula ná, ta vebɛ zalaɠaiti, ta ziilɛi zalaɠaiti, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi gi zakpe!

\VS{24}Kɛlɛ ɓa-o, naa laade! Gi nii ɠɛɛʋɛ, gi ɠoozuʋilini, gi ɗa ɠisiɛ ga lina ɠa lina, wo-mavofodaiti ti mina ɠɛ gi-mavofodaiti ma: ‹Lee ɓɔfaama ɠa é wo yɔɠɔzu, wa Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI?

\VS{25}Luɓɛn ná-bolodai, ta Gade ná-bolodai, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɠɔi la Zuludɛn ɠɛɛni ga kwɛpelemaʋɛ ade yɔɠɔzu ɓaa? Wɔnɔ la Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faiti su!› Wo-mavofodaiti ta ɠɛ ga zaɓu, gi-mavofodaiti ti ɓeteʋe Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ʋa.

\VS{26}Naa ɠa é kɛɛni, gi ɠɛ ɓɔɠɔ ma: ‹Ade zalaɠa ɠulazuʋɛ lo.› É la ga gi ʋa ɠɛ gala zalaɠa ɠulazu ná, ɓaa zalaɠa ɠiligaa,

\VS{27}é ɠɛ nɔ ga zeele vaa ade yɔɠɔzu, ta ade-mavofodaiti zɔɠɔzu, ada zeɠena ná, gi Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai ɠɛ tɔ ɓɔɠɔi ɠaazu, ga gá-ɠala zalaɠaiti, ta gá-yiilɛi zalaɠaiti, ta gá-zalaɠa ɠiligiti. Nii gi pɔ ga é mina ɠɛ, naa ɠa ga, yeeta, wo-mavofodai mina ɠɛ gɔnɔi ma: ‹Wa-vaa la Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faa zu!›

\VS{28}Gi ɠɛni ma, ni yeeta ta naama ɓɔɛi wona gi ma, ɓaa gi-mavofodaiti ma, gá ti wooɠaaʋote, gi ɠɛ ti ma: ‹À Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ma zii ʋɛtɛ, nii gi-mɛmɛwolani ti kpɛtɛni, é la ga gala zalaɠaiti ti ʋa ɗa ɠula ná, ɓaa zalaɠa ɠiligaa, kɛlɛ é ɠɛ ga zeelei ade yɔɠɔzu.›

\VS{29}Naa maaɠooza gi ʋa, gi ʋa wuzeɠe Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, gi ʋa ʋoluave Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa za, gi ʋa zalaɠa ɠulazuʋɛ lo, gi ʋa ɗa gala zalaɠaiti kula ná, ta vebɛ zalaɠaiti, ta zalaɠa ɠiligiti, gi ʋa ɓudɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ maazu, nii é ná-seɠe ʋɛlɛ ɲadegai ɠakalaʋɛ.»


\par }{\PP \VS{30}Siɛgi zu zalaɠa ɠula nui Fineyase ta kundiɠiiti, ta pɛlɛyeɠe ɠundiɠiiti, ti naama woozuɠula gooiti kpein mɛnini da, nii Luɓɛn ná-nuiti ti boni ta Gade ná-nuiti, ta Manasé ná-nuiti, ti yiilɛini.

\VS{31}Zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui Fineyase ɠɛni Luɓɛn ná-nuiti ma, ta Gade ná-nuiti, ta Manasé ná-nuiti: «Gi kwɛɛga za ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ade zaama, tɔɔzei wo la wooʋalada vaa ɠɛɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma. Wo la Izilayɛle nuiti dɔɔni Ɠɔoɠɔ GALAGI yeezu, é ʋa faa ɲɔu ɠɛ ga tiye.»


\par }{\PP \VS{32}Zalaɠa ɠula nui Eleazaal ná-doun zunui Fineyase ta kundiɠiiti, ti zeɠeni Luɓɛn ná-nuiti pɔ bɛ, ta Gade ná-nuiti, Galaade yooi zu. Ti ʋaani Kanaan yooi zu, Izilayɛle nuiti pɔ bɛ, ti ʋoluvaawo.

\VS{33}Poluvaawogi naa Izilayɛle nuiti ziilɛini, ti GALA mama, ti la mɔ ɠɛni faa woni ga ti ʋa li, ti ʋa kɔɔ ʋɛɛ Luɓɛn ná-nuiti ba, ta Gade ná-nuiti, ti ʋa zooi naa ɠoloɠolo, nii ti zeini su.

\VS{34}Luɓɛn ná-nuiti ta Gade ná-nuiti ti daaseigi ʋɛɛni zalaɠa ɠulazuʋɛ naa ʋa, ga «zeelei», mazɔlɔɔ ti ɠɛni ma: «Toɠa ga zeelei ade yɔɠɔzu ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe ka é ga GALAGI.»




\par }\Chap{23}{\SH Zozuwe ná-falima woo ɠaaɓelagiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona mɔinmɔin ge leʋeni, Ɠɔoɠɔ GALAGI dooɠogi veai ma Izilayɛle nuiti zea, é ti ɠula ti zili nuiti zea, niiti ti ɠɛni ti-maaɠoolii zu. Zozuwe wola wɔlɔzaɠani niina.

\VS{2}Zozuwe Izilayɛle nuiti kpein tolini, ta-ɠɛwolaiti, ta-ɠundiɠiiti, ta-lukpɔɠaaleʋe nuiti, ta-ɠɔɔɠɔ nu ɠundiɠiiti. É ɠɛni ti ma: «Gè wola wɔlɔzaɠaga.

\VS{3}Wɔun, wo naa kpein kaa, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI kɛɛni ga zii ɠiligiti, wa-vaa zu. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠa é kɔɔi ɠɔɔni wo ʋɛ.

\VS{4}Wɛlɛ, gè zooi veeni wo ya ga kpakutoomai, eɠɛʋelei wa-wolodaiti ti la, zii naati ti zo fai yɛgai ʋoluzu, ta ziiti kpein gè ti-ma zuwu ɠaaleʋeni, é zo Zuludɛn ʋa, eyɛsu é zeeli Kpoloɗɛ Wolai ma, folo liizu ʋelei.

\VS{5}Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ti laaʋili, ti maaɠooza wo ʋa, é ti ɓɛ wo luɠɔ, wa ta-yooi zeɠe ga wɔnɔ, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI boni la wo ma.


\par }{\PP \VS{6}«À ɠaaɓa ga zɛbɛi pɛ, wo naa kpein so, wo ziɛ la, nii sɛʋɛai, Moize ná-tɔ sɛʋɛi zu, wo mina zeɠe ba ga yeezai, ɓaa ga ɠɔʋɛi.

\VS{7}À mina zupu, wa zii niiti ti yɛgai wo zaama. À mina ta-ɠalagiti daasei bo. À mina ta wo wa-ɠona wo faiti su. À mina ti lɛbi. À mina nɔkɔ ti wu.

\VS{8}Kɛlɛ à ɠili Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ʋa, eɠɛʋelei wo kɛɛzu la zaaɠaza.


\par }{\PP \VS{9}«Naazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa nuɓusɛ mɔinmɔingiti kpɛ wo luɠɔ, niiti ti zɛbɛi wola wɔɔlɔai, eyɛsu za zeeli, nu nɔpɛ ge la dɛ loni wo luɠɔ, é ʋa zoo wo la.

\VS{10}Wo zaama, nu ɠilagi ɠɛni nu waagilagi (1.000) ɓɛɛzu, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ɠɛni kɔɔi ɠɔɔzu wo ʋɛ, eɠɛʋelei é boni la.

\VS{11}À dama ga ɓɔɠɔ gola, à Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI nɛɛ ʋɛ.


\par }{\PP \VS{12}«Mazɔlɔɔ ni wa ʋoluavena tɔun ba, wo ɠili ziiti ba, ti dɛ wo zaama, wo vulu ɓɔɠɔ ma wa tiye, ni wa zupuna wa tiye,

\VS{13}à suɠwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI la yɛga zii niiti kpɛɛzu wo luɠɔ, kɛlɛ ta ɠɛ wo ʋɛ ga tumɔi, ta balii, ta kpakɔi é wo loɠazu, ta ɠaingi é wo-ɠaazuʋɛ, eyɛsu wo undaaʋili zou ʋagɔi zu, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI feeni wo ʋɛ.


\par }{\PP \VS{14}«Nɔ̀un nà, nà ga ʋa zaazu. Niizu à suɠwɛɛ ga pagɔ wo-yiimaʋɛ ta wa-ɠisiɛi zu, ga Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kpɔɛ ʋagɔiti ma wooi gila kpalaa suɲaka la yɛni. Ti pɛ daazeeliʋɛ wo ʋɛ, gila kpalaa suɲaka la yɛni.

\VS{15}Eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI ná-minazeɠe kpɔɛ ʋagɔiti boni la wo ma, ti laazeeli wo ʋɛ, toɠa maanɔɠɔ vaiti daazeeli wo laalɔɠɔma, eyɛsu é wo-ma zuwu ɠaaleʋe, wo ɠula zou ʋagɔi ɠa, nii é feai wo ʋɛ.

\VS{16}Ni wa minazeɠegi ɠoloɠolona, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI wa-ƓALAGI boni wo ʋɛ, wo li, wo ɗa gala kiligiti dɛbi, wo ɗa nɔkɔ ti wu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa yiiɠaawana wo ma, toɠa wo ɠula zou ʋagɔi naa ʋa, nii é feai wo ʋɛ, wo undaaʋili.»




\par }\Chap{24}{\SH Gaalɛba ɠaaɓelagi ti boni Sikɛme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zozuwe Izilayɛle wolodamaiti kpein gaalɛɛni ba Sikɛme. É Izilayɛle ɠɛwolaiti tolini, ta kundiɠiiti, ta tukpɔɠaaleʋe nuiti, ta kɔɔɠɔ nu ɠundiɠiiti. Ti loni GALA gaazu.


\par }{\PP \VS{2}Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti kpein ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: ‹Suɠooza gola, wo-mɛmɛwolani, Tela ɓɔɔɓɔ, Abalaame ta Naɠɔɔleni ti-ɠɛɛ, naati ti zeini ziɛ wolai Efelate ʋoluʋele yooi zu, ti ɠɛni gala kiligiti dɛbizu.

\VS{3}Gè wo-mɛmɛwola Abalaame zeɠeni ziɛ wolai Efelate ʋoluʋele yooi zu. Gè ziɛni la Kanaan yooi zu ná pɛ. Gè mavofodai mɔinni gola, gè Izaake ve zea ga doun zunui.

\VS{4}Gè Zakɔɓe ta Ezawu veeni Izaake ya. Gè Seyiil ɠize yooi veeni Ezawu ʋɛ ga nɔnɔ. Zakɔɓe ta ná-doun zunuiti ti liini Ezipete yooi zu.


\par }{\PP \VS{5}« ‹Suɠoozaai ma, gè Moizeni ta Aalɔn leʋeni, gè maanɔɠɔ vaa mɔinmɔin daa Ezipete yooi ma, naa ʋoluma gè wo ɠula ná.

\VS{6}Gè wo-mɛmɛwolani kulani Ezipete yooi ʋa, wo zeeli kpoloɗɛi ma. Ezipete nuiti ti ʋilɛni wo-mɛmɛwolani polu ga wotoloiti, ta soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ti zeeli Seeli Kpoloɗɛi ʋɔ bɛ.

\VS{7}Wo-mɛmɛwolani ti kpeei looni gòizu. Gè kpidii lɔɔni wo yɔɠɔzu wa Ezipete nuiti, gè kpoloɗɛi ɠaaɠale ma, gè pu ti ma, é ti maalɔɔɠu. Wo naa kpein suɠwɛɛ ga pagɔ, nii gè kɛɛni ga Ezipete nuiti. Wo yɛni zeini teʋebai zu, eyɛsu suɠooza.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Gè liini ga woye Amool nuiti ta-yooi zu, niiti ti zeini Zuludɛn ʋoluʋelei, folo ɠulazu ʋelei. Ti kɔɔi ʋɛɛni wo ʋa, kɛlɛ gè zobogi veeni wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ ti ma. Wo ta-yooi zeɠeni ga wɔnɔ, gè ti ɠoloɠoloni wo luɠɔ.

\VS{9}Sipɔɔl ná-doun zunui Ɓalake, Moaɓe masagi wuzeɠeni, é Izilayɛle zakpe. É Ɓeyɔɔl ná-doun zunui Ɓalaame lolini, ga é wo voovo.

\VS{10}Kɛlɛ gè la ɠɛni kɛɛni, gè ʋa woilo Ɓalaame wooi ma, tuyai ɠa é tooni wo ʋɛ. Gè wo ɠulani Ɓalake yeezu.


\par }{\PP \VS{11}« ‹Wo Zuludɛn maazuɓudɛni, wo ʋa Zeliko. Naama laa wolai zu nuiti ti wo zakpeni, gè zobogi ve wo ʋɛ, wo pilɛ sɔlɔɔ ti ma. Pele nɔ ɠana wo sɔlɔɔni la Amool nuiti ma, ta Felɛze nuiti, ta Kanaan nuiti, ta Ɠɛte nuiti, ta Giilegase nuiti, ta Ɠeve nuiti, ta Yeɓuse nuiti.

\VS{12}Gè kaogiti teʋeni wo luɠɔ, ti Amool nuiti ta-masa felegɔi tɛiti kpɛɛni wo luɠɔ, ti ti maaɠooza wo ʋa, wa-woɠa zɔkpɔi ɓaa wa-mɛɛin laade, wo ʋa ti ɓɛɛ la.

\VS{13}Gè zooi veeni wo ʋɛ, nii wo la tii ɠɛɛni ma, ta taa wolaiti wo la ti loni, wo zeizu ti zu, ta leezɛn ɓeleiti, ta wolive wuluiti, niiti wo la ti ziinni, kɛlɛ wo ma waaiti miizu.› »


\par }{\SH Izilayɛle nuiti ti yiimazeɠe vai \newline  ga Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vai
\par }
{\PP \VS{14}Zozuwe ɠɛni ti ma: «Niizu, à lua Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, wo dɛbi ga sɔledai ta wooɠɛɠiladai. À gala kiligiti kula ɓɔɠɔ zaama, niiti wo-mɛmɛwolani ti ɠɛni ti lɛbizu ziɛ wolai Efelate ʋoluʋelei ta Ezipete yooi zu. À Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi.

\VS{15}Ni é la nɛɛni wo ʋɛ ga wo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, à yiimazeɠe za ga galagi naa, nii wa dɛbi, ɓaa naati niiti wo-mɛmɛwolani ti ti lɛbini ziɛ wolai Efelate ʋoluʋele yooi zu, ɓaa Amool nuiti ta-ɠalagiti, niiti wo zeini ta-yooi zu. Nà-o, nà-pɛlɛyeɠei-yo, gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi.»


\par }{\PP \VS{16}Nuɓusɛiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Naama ɠisiɛi maaɠooza gi ʋa, gi ʋa ɠɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, gi ʋa gala kiligiti dɛbi!

\VS{17}Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI ɠa é gi ɠulani Ezipete yooi ʋa, gá gi-mɛmɛwolani, zooi nii gi ɠɛni su ga duɔiti. É poo golaiti kɛɛni gi ɠaazu, é gi makɛni pelei zu, ʋɛ kpein gi ziɛni ná, ta nuɓusɛiti kpein saama, niiti gi ta-yooi maazuɓudɛni.

\VS{18}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é nuɓusɛiti kpein kpɛɛni gi luɠɔ, ma un ge daa ma mɛɛ ga Amool nuiti ti ɠɛni zeini zooi tɛi su. Gá ɓalaagi, gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, mazɔlɔɔ toɠa ga gá-ƓALAGI.»


\par }{\PP \VS{19}Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Wo la zooga wo ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, mazɔlɔɔ GALAGI ʋe ɲadegai, GALAGI ʋe toloai, é la wa-lɔ koloɠologiti suvaayɛga, ta wa-ɠotoiti.

\VS{20}Wa ɠɛlɛna ba, wo ɗa gala kiligiti dɛbi, toɠa ɠale ma wo laalɔɠɔma, é faa ɲɔi ɠɛ ga woye. É faanɛɛi ɠɛa ʋoluma wo ʋɛ, toɠa wo-ma zuwu ɠaaleʋe.»


\par }{\PP \VS{21}Nuɓusɛiti ti Zozuwe wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Ɓa-o! Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa gá dɛbi.»

\VS{22}Zozuwe ɠɛni ti ma: «Wo ɠɛa ga zeeleiti, wa ɓɔɠɔi wo laalɔɠɔma, ga wa ɠa wo yiimazeɠea ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ga wo dɛbi.» Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá ga ma zeeleiti.»


\par }{\PP \VS{23}Zozuwe ɠɛni ti ma: «Ni naa ʋe, à ɓeteʋe gala kiligiti ba, ti wo zaama, wo lati Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, Izilayɛle ná-GALAGI, ga wo-yiimaʋɛ pɛ.»

\VS{24}Nuɓusɛiti ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Gá Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi, gá-ƓALAGI, gi ɠolo ná-deveiti bɛ.»


\par }{\SH Minazeɠegi unso fai
\par }
{\PP \VS{25}Naama volo ná Sikɛme, Zozuwe minazeɠegi unsoni nuɓusɛiti bɛ, é tɔgi ve ti ya, ta deveiti.

\VS{26}Zozuwe niima vaiti kpein sɛʋɛni GALA ná-tɔ sɛʋɛi zu. É kɔtu wolai zeɠeni, é gaalɔ sɛne gului wu, nii é ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai.

\VS{27}Zozuwe ɠɛni nuɓusɛiti ma: «Wɛlɛ, kɔtui nii ɠa ɠɛɛzu ga zeelei ade laalɔɠɔma, mazɔlɔɔ wooi kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI bogai ade ma, é naati pɛ mɛnigɛ. Ungo, toɠa ɠɛ ga zeelei wo laalɔɠɔma, ga wo mina ɠɛlɛ wa-ƓALAGI ʋa.»

\VS{28}Ti ɓegai ma, Zozuwe yeeɓeni nuɓusɛiti ba, ɛsɛ ge li, é zei ná-poganii unda.


\par }{\SH Zozuwe zaa vai
\par }
{\PP \VS{29}Naama vaiti poluma, Nun ná-doun zunui Zozuwe, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botiɠɛ nui zaani, ná-konagi ɠɛni ga kona ungila kona puugɔ (110).

\VS{30}Ti maaɠuluni zooi naa zu, nii é sɔlɔɔni ga nɔnɔ, Timinate-Sela, Efelayime ɠize yooi zu, Gaase gizei lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{31}Izilayɛle nuiti ti ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbizu, Zozuwe zii ma voloi pɛ su, saa ʋoluma ɓalaa, kɛwolai naati sii ma voloi pɛ su, niiti ti yɛni vulua Zozuwe ná-siɛgi kpein su, ti naama vaa wolaiti kpein kaai, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI ti ɠɛɛni Izilayɛle ʋɛ.


\par }{\PP \VS{32}Zozɛfe ma ɠaeiti Izilayɛle nuiti ti ʋaani ga tiye, ti zeɠe ga tiye Ezipete yooi zu, ti naati maaɠuluni Sikɛme taazuʋɛ, zou goi naa zu, nii Zakɔɓe geyani ga wali ɠae ungila (100), Ɠamɔɔl mavofodaiti ma, nii é ɠɛni ga Sikɛme kɛɛɠɛ. Ná ɠɛɛni ga Zozɛfe mavofodaiti tɔnɔ ma yooi ta.


\par }{\PP \VS{33}Aalɔn ná-doun zunui Eleazaal ɓalaagi zaani. Ti maaɠuluni gizei ma, nii é veeni ná-doun zunui Fineyase ya, Efelayime ɠize yooi zu.

\par }