\NormalFont\ShortTitle{Ezekiyɛle}

{\MT Ezekiyɛle

\par }{\MTB Ná-Sɛʋɛi

\par }{\IMT Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti

\par }{\IP Ezekiyɛle Ná-Sɛʋɛi ɠa ga GALA goo zɛʋɛi é lo Izilayɛle loo vai ʋa bu, ta buzeɠe vai ʋolu. Nii kpein nu a kwɛɛ Ezekiyɛle ɓɔɠɔi ná-faa zu, naa pɛ ka zɔlɔɔsu sɛʋɛi nii ɓɔɠɔi nɔ zu. É kɛɛni GALA goo wo botii zu ga kona ʋuufelegɔ maazu felegɔ (22), kona dɔfela aisa Zeluzalɛme ʋa ɠoloɠolo, kona undɔɔlugɔ puulɔsaʋa maazu lɔzitai (586) ma aisa Yesu Kilista ʋa zɔlɔɔ, ta é kona puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15) ɠiligaa ɠɛɛni Zeluzalɛme koloɠologai ʋoluma. GALA ge ɠɛni Ezekiyɛle ma kɛni poogiti pɔ, é faa mɔinmɔin gaalɛɛ ga pagɔ, fai niiti ti ʋaazu zeelizu Izilayɛle ma. Naama ʋoogi gila ka gaaɠwɛsu lɔɔlugɔi zu, ʋɛ GALA ge ɠɛɛzu ná, é kpɛlɛi wo, é ma leɠai ɠaaɠwɛ su ga saʋagɔ, é dɛɛ naa ʋɔ ga fai nii é ʋaazu zeelizu Zeluzalɛme ma (5:1-17).

\par }{\IP Ezekiyɛle Ná-Sɛʋɛi ɠaaɠwɛɛʋɛ su ga saʋagɔ: Izilayɛle lukpɔɠaaleʋe vai, Izilayɛle maaɠoolizu zii ɠiligiti tukpɔɠaaleʋe vai, ta Izilayɛle zei vai ʋolu ga niinɛ. Naama vaiti pɛ su, woo ɓii gola ɠila ka ná, naa ɠa ga naama vaiti ta ɓɔ ade ʋa ɠale, ade GALA kwɛɛ. Ezekiyɛle Ná-Sɛʋɛi zu, mɔinʋɛ puulɔzita (60) ma, é ɗa niima woo ɠilagi zɛʋɛ: «Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.» É ɠɛni ga GALA ge ná-nuɓusɛiti lukpɔɠaaleʋe, ɓaa é ti zei ʋele ɓɛtɛ ʋolu, ada zoo kalagi zɔlɔɔsu, é lo tɔun ba, ta nii wɔin ma ada-vaa zu.

\par }{\IOT Unsosuʋɛ

\par }{\IO 1. GALA ka Izilayɛle lukpɔɠaaleʋe (1:1—24:27).

\par }{\IO 2. GALA ka zii ɠiligiti tukpɔɠaaleʋe, niiti ti Izilayɛle maaɠoolizu (25:1—32:32).

\par }{\IO 3. Ezekiyɛle GALA gooi woni é lo Izilayɛle zei vai ʋa ʋolu ga niinɛ (33:1—48:35).



\par }{\MS Izilayɛle Lukpɔɠaaleʋe Vai

\par }\ChapOne{1}{\MR (1:1—24:27)

\par }{\SH Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠula vai kɛlɛma \newline  Ezekiyɛle ʋɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona ʋuuzaʋasiɛi (30) ma alu naanigɔi ma volo lɔɔlugɔi ma, gè ɠɛni Zuifuiti saama niiti ti ti ɠulani zooi ʋa, gi ziɛ wolai Keɓaal ɠobaʋɛ. Geeɠɔlɔgi laalaoni, GALA ge kulakɛlɛmaiti teʋeni mà.

\VS{2}Masagi Yeɠoyakin ná-kona dɔɔlusiɛi ma kasoi ɠa,

\VS{3}miná, Ɓaɓilɔne nuiti ta-yooi zu, ziɛ wolai Keɓaal ɠobaʋɛ ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀ ná, ná-zɛbɛi yei mà, nà Ezekiyɛle, zalaɠa ɠula nui Ɓuzi ná-doun zunui.


\par }{\PP \VS{4}Gè wɛlɛni, gaamanɔ gè tɔngɔlɔ fiilɛi ɠa, é ɗa zeɠe ga lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei, é ɗa zɔɔ tonaɓiin golai ʋa, mainmain ɗa saɠa su. Tonaɓiingi naa maalatini ga wozakalagi, é ɗa nu ɠaazuɓɔi. Saamaʋɛ zu ɠɛni volozu eɠɛ kɔlu ɓɔigi é abui ɠa.

\VS{5}Zaamazuʋɛ tɔna nɔ, zɛnvu ani naanigɔ ɠɛni ná, ti vulua, ti ɠulaai ga nuɓusɛi.

\VS{6}Gaazuʋɛ ɠɛni ti ɠilagilagi ʋa ga naanigɔ, koʋegi ɠɛ ti ɠilagilagi ʋa ga naanigɔ.

\VS{7}Ti-ɠɔɠɔiti ti zɔleni, ti-ɠɔɠɔzapalagiti ti ɠɛni ga nikɛ yiʋo zinɛi ʋolokagi ɠɛʋele, ti ɗa volo eɠɛ kɔlu ɓɔigi kpɛlɛai.

\VS{8}Nuɓusɛi yeei ɠɛni ti naanigɔ pɛ ti ɠoʋegiti bu, ʋepema naanigɔi pɛ ma. Ti naanigɔiti pɛ ɛsɛ gaazu ɠɛni ba ta koʋegiti.

\VS{9}Ti-ɠoʋegiti ti ɠɛni loni ɓɔɠɔ ʋa, ti ɠɛni zɔlesu, ti ɗa li ga ɠakala ʋelei, ti la ɠɛni ti-ɓusɛi latisu.

\VS{10}Ti-ɠaazuʋɛ ɠulani ga zunu ɠaazuʋɛ, zala ɠaazui ɠɛni ti naanigɔ pɛ ba ti yeezazuʋɛ, nikɛ zinɛ ɠaazui ɠɛ ti ʋa ti ɠɔʋɛzuʋɛ, koɠɛ ɠaazui ɠɛ ti ʋa.

\VS{11}Ti-ɠoʋegiti felegɔi ti lɛɛni geezu ʋelei, naati ti ʋilini ɓɔɠɔ zu, ti ɗa ti-ɓusɛiti maalɔɔɠu ga felegɔiti.

\VS{12}Ti ɠilagilagiti pɛ ti ɠɛni zɔlesu, ti ɗa li ga ɠakala ʋelei, ti ɗa li ʋɛ ʋele zɛnvui ɠɛni liizu ga tiye ná, ti ɓɛdɛ la ba ga ti lati.

\VS{13}Nu ɠɛni abulekaiti kaazu zɛnvu aniiti saama, ti ɗa ɲiikpi eɠɛ sɔmɔgi ma ziiti. Abui ɠɛni nu ɠaazuɓɔizu, ta mainmain ɠɛni ɠulazu su, é ɗa vaza.

\VS{14}Zɛnvu anii naati ti ɠɛni ɓizɛzu, ti ɗa li, ti ɗa ʋa ga suvilɛi, eɠɛ geeɓadɛi.


\par }{\PP \VS{15}Gè wɛlɛni zɛnvu anii naati ba, gè ani ɠɔɠɔ ɠiliɠiligi ɠaa ti ɠilagilagi ɠobaʋɛ, é zei zooi ʋa.

\VS{16}Ma ɠɔɠɔ ɠiliɠili naanigɔi pɛ ge ɠɛni ga ɠɛʋele, ti ɗa volo ga kɔtu zɔngɔ ɓaagi ɠɛʋele. Ti ɠulani ga ʋe, ti ɓɛtɛni, ti lɔ ɓɔɠɔ zu ti pɛ.

\VS{17}Ta la ɠɛna ziaa, ta la zoo liizu ʋepema naanigɔiti pɛ. Ʋɛ ná nɛai ti ʋɛ, miná ʋele ɠa ti ɠɛni liizu la, ti ɓɛdɛ la ba ga ti ʋa lati.

\VS{18}Ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti niiti ti ɠɛni zeizu ti ɠa, naati gaaɠoozani nu ɗa lua ba, ti-ɠaazuɠɛzɛiti ti ti maaʋɛ pɛ.

\VS{19}Siɛgi zu zɛnvu aniiti ta la ɠɛna ziaa la, ti-ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti ɠɛni latisu ti ɠoba. Ta la wuzeɠena zooi ma, ti-ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti wuzeɠe ɓalaa.

\VS{20}Ʋɛ zɛnvui a la ɠɛ ti li ná, miná ɠa ti ɠɛni liizu ná. Ti ɠɛni ɓaɠasu ʋɔɔma nɔ ta ti-ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti, mazɔlɔɔ zɛnvui é ɠɛni zɛnvu aniiti su, naa nɔ ɠa é ɠɛni ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti su.

\VS{21}Siɛgi zu zɛnvu aniiti ta la ɠɛna lia la, ɓaa ti lo, ɓaa ti wuzeɠe, ti zɛlɛ zooi maazu, ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti ɓena kɛ ga ti ɠɛʋele, ti li, ɓaa ti lo, ɓaa ti wuzeɠe, ti zɛlɛ zooi maazu, mazɔlɔɔ zɛnvui é ɠɛni zɛnvu aniiti devezu, tɔnɔ ɠa é ɠɛni ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti devezu ɓalaa.


\par }{\PP \VS{22}Anii ta ɠɛni zɛlɛni zɛnvu aniiti tɔungi maazu, eɠɛ geei ɠaaʋɛ, é ɗa volo gola eɠɛ sanu ʋɛɛlɛi.

\VS{23}Geei ɠaaʋɛ tɔna bu, zɛnvu ani ɠilagilagi pɛ ge ɠoʋe felegɔiti sumaaleni, ti ti zei da ta zɔiti, tama felegɔi zɔiti, ti ɗa ɓɔɠɔ maalɔɔɠu ga naati.

\VS{24}Gè ti-ɠoʋegi lugi mɛnini, siɛgi zu ti ɠɛni ɠoʋesu da. Maalugi ɠɛni eɠɛ kpoloɗɛi lugi, eɠɛ GALA Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii wooi, ɓaa mu eɠɛ kɔɔɠɔ nuiti ti mɔinɗa gola, ti zɔngɔ wooi. Ta la lona, ti-ɠoʋegiti pɛɛ su.

\VS{25}Geei ɠaaʋɛ é ɠɛni zɛlɛni ti maazuʋɛ, naa maazuʋɛ, zɔngɔ wooi ɠɛni miná ɓalaa.


\par }{\PP \VS{26}Geei ɠaaʋɛ tɔna maazuʋɛ, anii ta ɠɛni ná eɠɛ kɔtu zɔngɔ ɓaagi é ga ma ɓiinii, kɛai eɠɛ masa kpɔkpɔgi. Naa maazuʋɛ ná ɠaaɠoozaai, anii ɠazaʋigi ta ɠɛni ná, eɠɛ nu vulu.

\VS{27}Gè anii ɠazaʋigi naa ɠaani é ɗa volo eɠɛ kɔlu ɓɔi maaloungai, maaɠooliai ga abui. Ɗa sɔligi ʋɛtɛna, maazu ʋelei ta buu ʋelei, gè kaani eɠɛ abui ma voloi ɠa kakugai ma.

\VS{28}Wozakalagi é ɠakuni ma, é ɠulani ga kpazamanamanagi é volozu tonaɓiingi zu, foloi tonai puuzu la. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa ʋaaɠulabai ɠana. Gè naa ɠaai ma, gè looni zooi ma, gè laaʋɛɛ. Názu ɠa gè nui ta woomɛnini da, é ɗa ɓɔɛ pɔ̀.




\par }\Chap{2}{\SH Ezekiyɛle leʋe fai Izilayɛle nuiti pɔ bɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, wuzeɠe, è lo, nà ɓɔɛzu è ʋɔ.»

\VS{2}Siɛgi zu é ɠɛni ɓɔɛzu la pɔ̀ ɠana, GALA Zɛnvui lɔɔni zìimaʋɛ, é bùzeɠe. Zɔi é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, gè gooi mɛnini.


\par }{\PP \VS{3}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, nà ɠa gè è leʋesu Izilayɛle nuiti pɔ bɛ, kololala nuiti, ti wuzeɠeni dàalɔɠɔma. Eɠɛʋelei nɔ ti-mɛmɛwolani ti ɠɛni la, ti la ɠɛni ɓeni kololalai ʋa ga ze.

\VS{4}Nui niiti ti unsuvɔai, ti ɠigi ɓaa, naati ka gè è leʋesu ti ma, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa.›

\VS{5}Ti woiloni è-woo ma, ɓaa ti ɠɛlɛni, tɔɔzei kololala nuɓusɛiti be, ta kwɛɛ ga GALA goo wo nu ɠa ti zaama.


\par }{\PP \VS{6}«Ɗa ʋe, zunui, mina lua ti ʋa pa, mina lua ta-ɓɔɛzuɠulaiti ba. Ta è zakpe, toɠa ɠɛ eɠɛ ɗa zei ɠaingiti saama, ta akuɠɔtɔkaaliiti. Anɛɛ naa ʋe, ti-laawooi ɓaa ti-ɠaazuʋɛ mina è zasuɓali, tɔɔzei kololala nuɓusɛiti be.

\VS{7}Ɗa dàawooiti bo ti ma, ti woiloni è-woo ma, ɓaa ti ɠɛlɛni, tɔɔzei kololala nuɓusɛiti be.


\par }{\PP \VS{8}«Ɗa ʋe, zunui, woilo naa ma, gè ʋaazu bosu è ma. Mina ɠɛ ga kololala nu, eɠɛʋelei kololala nuɓusɛi niiti ti la. Laalao, è naa mi, nii gè feezu è ya.»


\par }{\SH Sɛʋɛ ɓiligi ma ɠulakɛlɛmai
\par }
{\PP \VS{9}Gè wɛlɛni, gè nui yeei maalegai ɠa mà, sɛʋɛ ɓiligi zoni zea.

\VS{10}É suvieni gàazu, sɛʋɛi ɠɛɛni koozuʋɛ ta poluʋɛ ná felegɔ pɛ. Niiti ti zɛʋɛni su, naati ti ɠɛni ga kpeeiti, ta maawɔin wuyeiti, naa ʋɛɛ kpalagiti ba.




\par }\Chap{3}{\SH Ɠɔoɠɔ GALAGI \newline  nà-GALA goo wo nui iɲɔdɔɔ vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zɔi é ɠɛni ɓɔɛzu pɔ̀, é ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, nii feai è ya, mi, sɛʋɛ ɓiligi tɛi kpɔle, naa ʋolu è li, è ɓɔɛ Izilayɛle nuiti pɔ.»

\VS{2}Gè laalaoni, é sɛʋɛ ɓiligi lɔ dà, gè mi.

\VS{3}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, è-ɠogi ɠɔnɔkula, è yiɠo ga sɛʋɛ ɓiligi tɛi gè feezu è ya.» Gè miini, é nɛɛni dàaʋɛ eɠɛ kɔin gulɔ.


\par }{\PP \VS{4}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, li Izilayɛle nuiti pɔ bɛ, è dàawooi wo ti ma.

\VS{5}Gè la è leʋesu nuɓusaa ma ti zii woo ɠili bosu, ta ti-laawooi ɠaaɠaazu ɓaai, kɛlɛ Izilayɛle nuɓusɛiti be.

\VS{6}Gè la è leʋeni nuɓusɛ mɔinmɔingaa ʋɔ bɛ, ti zii woo ɠili bosu, ta ti-laawooi ɠaaɠaazu ɓaai, nii ɗɔun è la kwɛni. Tama nà la è leʋena naati ma, ta la woilo è-wooi ma.

\VS{7}Kɛlɛ Izilayɛle nuiti ti la kɛa ti ʋa woilo è-woo ma, tɔɔzei ti la pɔ ti ʋa woilo gòo ma. Ti unsuvɔɔʋɛ, ti ɠikpa.

\VS{8}Nà è ɠaazuɓaazu ga ti ɠɛʋele, gè è unsuvɔ ga ti ɠɛʋele.

\VS{9}Nà è ɠaazuɓaazu ga diamai ɠɛʋele, é ɓaa é leʋe fasai ʋa. Mina lua ti ʋa pa, è zasu mina ɓali ti ɠaazu, anɛɛ ni ta ga kololala nuɓusɛiti.»


\par }{\PP \VS{10}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, kpɔɛiti kpein gè bosu è ma, woilo ti ma ga è-woiyeɠei, è ti makɛ è-yiimaʋɛ ga pagɔ.

\VS{11}Li è ma ziiti pɔ bɛ, ti ʋɛ ga kula zou ʋa nuiti. Ti woiloni è-woo ma, ɓaa ti ɠɛlɛni, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa.› »


\par }{\PP \VS{12}Zɛnvui bùzeɠeni zooi ma, gè zɔngɔ woo wolai mɛnini pòluʋelei ga: «Tuya ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ʋɛ, ʋɛ é zeini ná!»

\VS{13}Gè zɛnvu aniiti koʋegiti tugi mɛnini, ti ɗa loɠa ɓɔɠɔ ʋa, ta naama ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti ti ɠoba, naati tugiti, ta zɔngɔ woo wolai.

\VS{14}Zɛnvui é bùzeɠeni zooi ma, naa liini ga ze. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zɛbɛi sòni, gè la zooga gè ʋa ɠula zea. Gè liini, kòozu la nɛɛni, zìiɓɔlɔni.

\VS{15}Pele ɠana gè zeelini la kula zou ʋa nuiti pɔ bɛ Tɛle-Avive, ti zeini ziɛ wolai Keɓaal ɠobaʋɛ, mazɔlɔɔ miná ɠa ti zeini ná. Gè kɛɛni ti ʋɔ bɛ ga folo lɔfela, kìdaaʋilini nɔ ti zaama.


\par }{\SH GALA goo wo nui é ga gwɛlɛma nui
\par }
{\PP \VS{16}Foloi lɔfelasiɛi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{17}«Ɗa ʋe, zunui, gè è ɠɛa ga Izilayɛle nuɓusɛiti maaɓɛɛ nui. Siɛgi zu wooi ta a ɠula la dà, è mɛni, ɗa Izilayɛle nuiti tɛnɛ da bɛ̀.

\VS{18}Siɛgi zu gè ɠɛɛzu la faa ɲɔu ɠɛ nui ma: ‹Ɗa ʋaazu zaazu,› ni è la tɛnɛni, ni è la ɓɔɛni è ʋa faa ɲɔu ɠɛ nui naa lɛnɛ, è ʋa bo ma ga é ɓe ná-tuʋa ʋele ɲɔi ʋa, é ʋa zɛnvui wo, naazu faa ɲɔu ɠɛ nui naa ɠa za ná-faaɠaaza golai vaa zu, kɛlɛ nà ná-saa vai ma ungi maaɠaazaɠabo è ma.

\VS{19}Kɛlɛ ni ɗa faa ɲɔu ɠɛ nui lɛnɛna, é la ɓeteʋeni ná-faa ɲɔi ʋa ta ná-tuʋa ʋele ɲɔi, toɠa za ná-faaɠaaza golaiti faa zu, kɛlɛ ɗɔun ɗa, ná-kasɔ la laa è unma, è-yɛnvui maazu ɠa ɓaa.


\par }{\PP \VS{20}«Zenɔ ɠana, ni telebo nui a zeɠena tuʋa ʋele ʋagɔi ʋolu, é ɗa faa ɲɔi ɠɛ, naazu nà kɔɠɔziɠa vai tanigaa la tuɠɔ, ni a zaana tɔɔzei è la tɛnɛni, gaamazu ná-faa ɲɔi vaa ɠa é zaazu su, siɛ ʋele ʋagɔi é boni kaite, nu la mɔ naa ʋɛtɛga, kɛlɛ nà ná-saa vai ma ungi maaɠaazaɠabo è ma.

\VS{21}Kɛlɛ ni ɗa telebo nui tɔna tɛnɛna ga é mina faa ɲɔu ɠɛ, tama gaamazu, é la faa ɲɔu nɔpɛ kɛɛni, naazu toɠa zɛnvui wo, ɗa-lɛnɛ gooi maaʋele ma é sogai, naazu ɗa ɓalaa, ɗa è-yɛnvui unmɔɔ.»


\par }{\SH Maaɠɛkpɔ siɛgi zu
\par }
{\PP \VS{22}Ɠɔoɠɔ GALAGI yeei ɠɛni bà mɔnɔ naama adaʋɛ, é ɠɛ mà: «Wuzeɠe, ɠula, è li pɛtugi zu, miná ɠa gè ɓɔɛzu ná è ʋɔ.»

\VS{23}Gè wuzeɠeni deɠɛmu, gè ɠula, gè li pɛtugi ʋɔ pelei. Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠulani ná kɛlɛma, eɠɛ nɔ ʋelei gè kaani la ziɛ wolai Keɓaal laaʋɛ. Gè looni zooi ma, gè laaʋɛɛ.

\VS{24}Zɛnvui ʋaani pɔ̀, é gàalɔ kɔ̀ɠɔiti ga, é ɠɛni mà: «Li, è ɗa-ʋɛlɛi laaɠulu ɓɔɠɔ ma.

\VS{25}Ɗa ʋe, zunui, ta galui losu è ʋa miná, ti è ɠili, è la zooga ɗa ʋa ɠula kɛlɛzu ɗa-nuɓusɛiti saama.

\VS{26}Nà è-nɛgi ɠatasu è-laaɠoozuʋɛ ʋa, è ɠɛ ga ɓoɓoi, è la zooga è ʋa zelilo niima nuɓusɛiti ma, mazɔlɔɔ ta ga kololala nuɓusɛiti.

\VS{27}Kɛlɛ siɛgi zu fai ta a ɠɛ dà la ga gè bo è ma, è bo ti ma, nà kpɔɛ wo zobogi ve è ʋɛ, è ɓɔɛ. Názu ɗa ɓɔɛ ti ʋɔ, è ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa.› Zɔi é wɔinni é woilo ma, é woilo, zɔi é la wɔinni é ʋa woilo ma, é mina woilo ma. Mazɔlɔɔ ta ga kololala nuɓusɛiti.»




\par }\Chap{4}{\SH Ezekiyɛle ta Zeluzalɛme zei vai kɛlɛ su
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ɗa ʋe, zunui, ɓiliki ɠila seɠe. Da è ɠakalaʋɛ, è taai ma ɠazaʋigi zeɠe ma ga Zeluzalɛme.

\VS{2}Naa ʋolu dɛɛ ga seiʋɛ na kɛlɛ su. Nuiti puuzuʋɛti zeɠei zu, naati kpɛtɛ daalɔɠɔma, pɔlɔ ziɠigiti to daalɔɠɔma, kɔɔlaaɠai ʋuuzuʋɛti ta kɔɔɠɔ zɔɔlaiti ti latigai ma.

\VS{3}Ɗa kɔlu ɠokolo golai zeɠe niina, è to ga siɠigi wo yɔɠɔzu wa taai. Ɠaazulo taai ʋa, seiʋɛ na kɛlɛ su, ɗa ɠa è seizu kɛlɛ su. Naa ɠa é ga poogi Izilayɛle nuɓusɛiti bɛ.


\par }{\PP \VS{4}«La naa ʋolu è-ɠɔʋɛi ma, ta è Izilayɛle masadai ná-kotoi ma ɠasɔi la náʋɛ ma. Ta-vaaɠaazagi ma ɠasɔi ɠana è seɠezu foloi liegɔi pɛ daawu è kɛɛzu laani è-yee ɠilagi ma.

\VS{5}Nà naama voloi liegɔi laazu è ma, naa ɠa é ga Izilayɛle ná-masadai ná-faaɠaaza golai ma ɠonagi liegɔi. Toɠa ga folo unsaʋagɔ puutaaʋuugɔ (390), naa ɠa è kɛɛzu è ɗa ná-faaɠaaza golaiti ma ɠasɔi zeɠe.

\VS{6}Siɛgi zu è naama voloiti kpesu da, ɗa la è-yeezai ma, ɗa Zuda masadai ná-faaɠaaza golai ma ɠasɔi zeɠe folo ʋuunaanigɔ (40) laawu. Folo ɠilagi ɠa é ga kona gilagi ma ɠasɔi gè daazu è unma.

\VS{7}Naa ʋolu wɛlɛ Zeluzalɛme ʋa, seiɗai kɛlɛ su, è-yeei maaɲakai letema, è GALA gooi wo daalɔɠɔma.

\VS{8}Nà ʋaazu è ɠilizu ga galuiti, ga è mina zoo è ʋa lati, è ʋa zeɠe zɔɔma yeei ma, è ʋa la zɔi ma, eyɛsu è ɗa-zeikɛlɛsu voloiti kpe.


\par }{\PP \VS{9}«Moloi zeɠe, ta wɔɔlezegi, ta tɔɠɔ ɓaazagi, ta tɔɠɔ ʋɛlɛʋɛlɛgi, ta suzui, naa ʋɛɛ dɔɔlɔi ʋa, ti pɛ kpɔsu, è pu aniɲakai zu, è kpɛtɛ ga ɓului. Tɔ ɠa é ɠɛɛzu ga è-ɠɔnɔgi folo unsaʋagɔ puutaaʋuugɔ (390) kpein daawu, è kɛɛzu laani yee ma.

\VS{10}Nii ɗa ɠɛ miizu folo-o-folo, toɠa ɠɛ ga galamu unfelegɔ puufele (220), naa ɠa maanɛai é kula ɠɛ ga ɗe eyɛsu polumai.

\VS{11}Ɗa-ɓɔɔle ɗɛi liegɔi ɠa ɠɔɠɔsu, toɠa ɠɛ ga litɛlɛ ɠila ɗɛi folo-o-folo.

\VS{12}È-ɠɔnɔgi ɠa ɠɛ eɠɛ wɔɔlezegi ma ɓului, ɗa gee nuɓusɛiti pɛ gaazu, ma abui laai ga nuɓusɛ ɓooi.»

\VS{13}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ: «Ʋele ɠana Izilayɛle nuiti ti ʋaazu kɔzɔba laamianigiti miizu la, zou ɠiligiti su, nà ti ɓɛɛna ʋɛti ti liizu náti.»


\par }{\PP \VS{14}Gè kpeei looni, gè ɠɛ ma: «Ee, Màliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI, kaipa gè la dɛ ɓɔɠɔ ɠɔzɔni! Kaipa mà loungo yee, eyɛsu za, gè la dɛ saa ɓɔɠɔ ʋɛ zua miini, ɓaa suai nii sua ɠili ge paai, kɔzɔba zua nɔpɛ ge la dɛ lɔɔni dàaʋɛ tɛi.»

\VS{15}É ɠɛni ma: «Wɛlɛ, gè vaa bu è nuɓusɛ ɓooi maavalibo ga nikɛ zaa ma ɓooi, è abui la ga naa, è ɗa-laamianigi ɠili la.»

\VS{16}É ɠɛni mà mɔnɔ: «Ɗa ʋe, zunui, nà daamiani makɛ vaiti koloɠolosu Zeluzalɛme. Ta ɗa daamianigi ɠɔɠɔ ta kpɔɔle ɗɛi pɛ, ti ʋa sɔlɔɔ, ti ɠoozu ɠa ʋili gola.

\VS{17}Ɓului ta ziɛi ɠa ʋala ná, ti pɛ ti zasu ɠa ɓali gola, ti ɠilagilagi ɠa vɔ, tɔɔzei ta-ɠotoiti faa ʋa.»




\par }\Chap{5}{\SH GALA ka ʋaazu Izilayɛle zalazu
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ɗa ʋe, zunui, boɠa zɔkpɔ ɠaaligi ta zeɠe, è kɛ ga kpekai. Ɗɔungi wo da ta è-ɓɛlɛi. Naa ʋolu kiloi zeɠe, è ɗɔundeɠai ta è-ma leɠaiti kɔɠɔ ga, è seizei su, é mɔin.

\VS{2}Siɛgi zu seikɛlɛsu vai ɓesu la, ɗa seizu su saʋa, gilazuʋɛ ɠala abui ɠa taa zaamaʋɛ. È gilazuʋɛ velesiɛi zeɠe, è yɛ doɠazu ga boɠa zɔkpɔi, è taai maalati da. È seizu ɠaaɓelagi zeɠe, è naa vaza fiilɛi zu, nɔ̀un nà ʋilɛ naa ʋolu ga nà-boɠa zɔkpɔi.

\VS{3}Kɛlɛ tama, ɗa tago zeɠe ba, è pu ɗa-zeɠei la, è makɛ.

\VS{4}Ɗa ta zeɠe naati ba, è pili abui ɠa, è gala abui ɠa. Abu ɠa ɠula su, nii a so Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei pɛ ba.»


\par }{\PP \VS{5}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «Naa ɠa é ʋaazu ɠɛɛzu ga Zeluzalɛme, taa wolai gè pilɛni ziiti saama, gè zou ɠiligiti kɛ maaɠoolii zu.

\VS{6}Su nuɓusɛiti ti la ɠoloni tɔgiti bɛ ta deveiti gè ti veeni ti ya. Ti faa ɲɔi ɠɛɛni tɔun é leʋe ti ɠoba yooiti ta ti ɠoba nuɓusɛiti ba. Tɔun ti ɠɛlɛni nà-tɔgiti ba, ti ɠɛlɛ ga ti mina ziɛ ga nà-deveiti.»

\VS{7}Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «Tɔɔzei wo ɠɛa ga kololala nuiti, wo leʋe zii ɠiligiti ba ti wo-maaɠoolii zu, wo la ɠoloni nà-tɔgiti bɛ, wo la ziɛni ga nà-deveiti, wo luʋa ʋelei la zɔleni vɔlɔ ga wo-maaɠoolii ma nuɓusɛiti kɛʋele,

\VS{8}naa maaʋele ma, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ɓalaagi nà wuzeɠezu wo laalɔɠɔma, Zeluzalɛme ʋeaiti. Nà nà-tukpɔɠaaleʋei ɠɛ wo zaama, taa zaamaʋɛ, zii ɠiligiti ti ka ga ɠaazuʋɛ.

\VS{9}Nà faa ɠɛ wo laalɔɠɔma, nii gè la dɛ kɛɠala ɠɛɛni, ta gè la kɛɠala ɠɛa mɔnɔ pɛ, tɔɔzei wa-ɠɔzɔba vaiti ba.

\VS{10}Taazuʋɛ, doun kɛɛɠɛiti ta ti-lointi mi, dointi ti ti-ɠɛɛni mi. Nà nà-tukpɔi laalɛ wo wu. Niiti ti yɛsu vulua wo zu, nà naati faza fiilɛi zu ná pɛ.»


\par }{\PP \VS{11}«Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, tɔɔzei wo sèizu ɲadegai ɠɔzɔa ga wa-ɠɔɔɠɔ gani kɔzɔɠɔzɔgiti ta wa-ɠɔzɔba vaiti, nà ɓalaagi, nà kpekai ziɛzu wo ma. Gè la wo ɠaazumaawɔinɠaa, gè la wo makɛga,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{12}«Taaʋeaiti seizu saʋagɔi ɠilazuʋɛ ɠa za ga ɗɔfɔ zeeɓɛi ɓaa pului taazuʋɛ, seizu velesiɛi za ga boɠa zɔkpɔi taai maaɠoolii zu, gè seizu zaʋasiɛi zuvaza fiilɛi zu ná pɛ, gè ʋilɛ ti ʋolu ga nà-boɠa zɔkpɔi.

\VS{13}Nà yeeɓe nà-ziiɠaawanai ʋa, gè li ga nà-ziiɠulagi, gè zeeli la kwɛma, gè wanaɠula ti ʋa, názu ta suɠwɛɛ ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai nà-toloi zu, gè li ga nà-ziiɠulagi, gè zeeli la kwɛma ti laalɔɠɔma.

\VS{14}Zou ɠiligiti ti wo-maaɠoolii zu ta nuɓusɛiti pɛ ta ɠɛ leʋesu ná, ta ka ga gè Zeluzalɛme ɠɛa ga taai koloɠologai, ɓaaɠula ma mɛtu.

\VS{15}Nà nà-tukpɔi laalɛ bu, ta ziiɠaawana wolai, gè kpɔlɔ ga zeliloma wolaiti. Nuɓusɛiti ti maaɠoolii zu, naati ta taa wolai tɛi kɛ ga ɲɛɛɠulasu anii, ta poomu ganii, é ɠɛ ti ʋɛ ɓalaa ga tɛnɛgi, ta maalua zaɓui. Nà ʋe, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè ɓɔɛzu.


\par }{\PP \VS{16}«Nà mɛɛn ɲɔi ʋilisu wo ma ga pului é ga saa gelei, wo-ma zuwu ɠaaleʋe vai ma. Nà pului naa yeeɠaaɓaa, gè wa-laamiani sɔlɔɔsuʋɛti ta makɛsuʋɛti pɛ su ɓale.

\VS{17}Pului nà teʋe wo ma, ta sua ɲɔiti nà yeeɓe ti ʋa wo laalɔɠɔma, ta wo ʋaa. Ɗɔfɔ zeeɓɛi ta toomai, naa ʋɛɛ kɔɔi ʋa, naati ta wo ɠoloɠolo, gè boɠa zɔkpɔi leʋe wo laalɔɠɔma. Nà ʋe, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè ɓɔɛzu.»




\par }\Chap{6}{\SH GALA gooi é woni \newline  Izilayɛle yooi laalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote Izilayɛle ɠizeiti ma, è GALA gooi wo ti laalɔɠɔma.

\VS{3}Ɠɛ ti ma: ‹Izilayɛle ɠizeiti, à woilo Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ma. Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa gizeiti ma, ta gize nɛmɛiti, naa ʋɛɛ pɛtugiti ba, ta nɛmɛiti: Nà ʋaazu ga kɔɔi wo laalɔɠɔma, é wa-zalaɠa ɠula adaʋɛti koloɠolo.

\VS{4}Wa-zalaɠa ɠulazuʋɛti daa ɠa loo, wa-ansansegiti ma zalaɠa ɠalazuʋɛti ti wolowolo, wo zaama ma mɔinmɔin ka loo, ti za wa-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kakalaʋɛ.

\VS{5}Nà Izilayɛle nuiti ma ʋoomaiti suvaza ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kakalaʋɛti, gè wo-ma ɠaeiti suvaza ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti maaɠooliiti su.

\VS{6}Wa-yooi ɠɔlɔkɔlɔma ná pɛ, taa wolaiti ta ɠolo, zalaɠa ɠulazuʋɛti daaloo, nii a kɛ wa-zalaɠa ɠula adaʋɛti ti ɠoloɠolo, wa-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti suɠaleɠale, gaaʋala ti ʋa, wa-ansanse gala aniɲakaiti ti ɠolo, ta nii dɔin wo kpɛtɛni, tanɔpɛ ge la yɛga ná.

\VS{7}Ma mɔinmɔin ka za wo zaama. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Anɛɛ naa ʋe, nà tanigaani zɛ ná wo zaama, kɔɔi la ti ʋaa, mɔta goi naati ta vaza zou ɠiligiti su.

\VS{9}Kula zou ʋa nui mɔtai naati ta yɛ zou ɠiligiti su, ti ɠisiɛ nɔ̀un su. Ti-ɠigi ɠa loo sù, ʋelei gè ta-wooʋalada yii ɠoloɠoloni da, tɔɔzei ta-ɠoloɠolo kisiɛiti ti zeɠeni nɔ̀un ba, ti ɠaazulo kpaan kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ba. Naazu ti wɔin ɠa zeɠe ɓɔɠɔ ma tiya ɓɔɠɔi, tɔɔzei tuʋa ʋele ɲɔiti ba ti ti ɠɛɛni, ti ga kɔzɔba vaiti.

\VS{10}Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè la ɠɛni ɓɔɛni ti ʋɔ wafuun, siɛgi zu gè ɓaazaɠani la ti ma, ga nà nimizai zeizu ti ma.› »


\par }{\PP \VS{11}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «À yee loo ɓɛtɛaga ga kiteʋei, wo ɠɔɠɔa loɠa, wo kpeei loo, tɔɔzei Izilayɛle ná-kɔzɔba vaa ɲɔiti ba é ti ʋolu. Ti-ma zuwu ɠaa ɠa ʋaazu leʋezu ga kɔɔi, ta pului, naa ʋɛɛ ɗɔfɔ zeeɓɛi ʋa.

\VS{12}Zɔi a ɠɛ ɠoozama, naa ɠa za ga ɗɔfɔ zeeɓɛi, zɔi maaɓuɠaai, naa za kɔɔi zu, zɔi a yɛ ʋoluzu, naa ɠa zei kɛlɛ su, é za ga pului. Nà zeeli nà-ziiɠulagi ɠwɛgi ma ti laalɔɠɔma.

\VS{13}Ta-nu ʋoomaiti ta vaza zooi ma ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti saama, ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti maaɠooliiti su, gize wolaiti ta gize goiti ma, naa ʋɛɛ gulu wolaiti bu ʋa, niiti ti ɠaa ɓiiliai, ta adaʋɛti pɛ ʋɛti ti ɠɛni zalaɠaiti kulazu ná ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bɛ. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{14}Nà yeewuzeɠe ti laalɔɠɔma. Nà ta-yooi zuwo, ná ɠaalɛi eɠɛʋelei Liɓila teʋebai zu la, ʋɛ pɛ ti zeini ná. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»




\par }\Chap{7}{\SH Folo ɠaaɓelagi ɠa ʋaazu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:


\par }{\Q \VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa Izilayɛle nuɓusɛiti ma:

\par }{\Q ‹Wɛlɛ, yeeɠɛɠala ɠaaɓelagi ɠaa!

\par }{\Q Ma ɠaaɓelagi zeelia zooi ma zoko naanigɔi pɛ bɛ.


\par }{\Q \VS{3}Niizu wɔnɔi ɓega,

\par }{\Q nà nà-ziiɠaawanai lɛɛzu ga woye,

\par }{\Q gè wo-ziɛ ʋelei ma lukpɔi ɠaaleʋe,

\par }{\Q gè wo zala, é zoloo wa-ɠɔzɔba vaiti ma.


\par }{\Q \VS{4}Gè la wo ɠaazumaawɔinɠaa, gè la wo makɛga.

\par }{\Q Nà wo zala ga wo-ziɛ ʋelei ta wa-ɠɔzɔba vaiti

\par }{\Q wo ɠatani ti ɠɛɛ vai ʋa.

\par }{\Q Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.›


\par }{\Q \VS{5}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q ‹Nimizai, nimiza ɠila kpegi,

\par }{\Q kɛɠala la ná, naa ɠa é ʋaazu!


\par }{\Q \VS{6}Gaaɓela foloi zeelia.

\par }{\Q Gaama ʋe, é zeelia,

\par }{\Q wɔnɔi ɓega, toɠa nuu é ʋaazu.


\par }{\Q \VS{7}Wo ɠoloɠolo foloi ʋaa, zooi ɠaa nuɓusɛiti!

\par }{\Q Ungo, yeeɠɛɠalai zeelia, foloi maaɓuɠa.

\par }{\Q Wɛlɛ, kidaaʋili fai ɠa é gizeiti ma,

\par }{\Q koozunɛɛi ʋotogi zu.


\par }{\Q \VS{8}Niizu gaamago nɔ, nà nà-ziiɠaawanai lɔɔzu wo unga,

\par }{\Q nà zeelizu nà-ziiɠulagi ɠwɛgi ma wo laalɔɠɔma.

\par }{\Q Nà wo lukpɔɠaaleʋezu é zoloo wo-ziɛ ʋeleiti ma,

\par }{\Q gè wo zala ga wa-ɠɔzɔba vaiti pɛ.


\par }{\Q \VS{9}Gè la wo ɠaazumaawɔinɠaa, gè la wo makɛga.

\par }{\Q Nà wo zala ga wo-ziɛ ʋelei ta wa-ɠɔzɔba vaiti

\par }{\Q wo ɠatani ti ɠɛɛ vai ʋa.

\par }{\Q Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, é wo loɠazu.› »


\par }{\SH Faa ɠoloɠologi ɠɛʋele ɓɛtɛa
\par }
{\Q \VS{10}«Wɛlɛ tukpɔɠaaleʋe voloi ʋa,

\par }{\Q faa zuɠoloɠologi ɠɛʋele ɓɛtɛa.

\par }{\Q Doɠa ɓakɔi ɠɛʋele ɓɛtɛa!

\par }{\Q Wasogi zuwɔɔlɔa!


\par }{\Q \VS{11}Toomai wuzeɠea,

\par }{\Q ga é ɠɛ ga kpakɔi é lo faa ɲɔu ɠɛɛ vai ʋa.

\par }{\Q Tanɔpɛ ge la yɛga ná ɲɛgɛlɛin,

\par }{\Q anɛɛ niima nuɓusɛiti su,

\par }{\Q ɓaa bɛbɛ wolai nii é zɔngɔzu,

\par }{\Q ɓaa ti wɔɔlɔ ʋelei ta ta-lɛbiyai.


\par }{\Q \VS{12}Yeeɠɛɠalai ɠana zeeli,

\par }{\Q ma voloi maaɓuɠaa,

\par }{\Q ani ɠeya nui la mɔ ɠoozunɛa,

\par }{\Q zɔi é ani ʋɔdizu, naa la mɔ ɠaazuɠilia,

\par }{\Q mazɔlɔɔ nà-ziiɠaawanai ɠa nuɓusɛi pɛ daalɔɠɔma.


\par }{\Q \VS{13}Ani ʋɔdi nui la zooga é ʋa ná-sɔɔlai zɔlɔɔ ʋolu,

\par }{\Q anɛɛ ni toɠa yɛ vulua.

\par }{\Q Tɔɔzei fai deveai nuɓusɛiti pɛ ma, é la zeɠea ma.

\par }{\Q Ti pɛ ta eteai ziɛzu faazupui zu,

\par }{\Q tanɔpɛ ge la zooga é ʋa yɛ vulua.


\par }{\Q \VS{14}Ta yɛ puʋugi vɛɛzu ɠɔ, ti fai pɛ kpɛtɛ,

\par }{\Q kɛlɛ zunu nɔpɛ ge la lia kɔɔmaʋɛ,

\par }{\Q mazɔlɔɔ nà-ziiɠaawanai ɠa nuɓusɛiti pɛ daalɔɠɔma.»


\par }{\SH Kula ɠeleɠele ge la ná
\par }
{\Q \VS{15}«Kɔɔi ɠa ɓɔi taazuʋɛ,

\par }{\Q ɗɔfɔ zeeɓɛi ta pului ɠɛ pɛlɛyeɠeiti bu.

\par }{\Q Zɔiti ta ɠɛ ɓalaɠaiti su,

\par }{\Q naati ta za kɔɔi zu,

\par }{\Q niiti ti taazuʋɛ,

\par }{\Q naati ti loo bu ga pului ta ɗɔfɔ zeeɓɛi.


\par }{\Q \VS{16}Niiti ta yɛ vulua, ta ʋela, ti li gizeiti ma.

\par }{\Q Eɠɛʋelei poopogi a ɗa kpalagi wo da,

\par }{\Q ti pɛ ta kpalagi wo ta-vaaɠaaza golaiti faa zu.


\par }{\Q \VS{17}Ti-yeeiti su ɠa ɠɛ yɔɔɠɛ,

\par }{\Q ti-ɲiibiiti su ɗa ɓali.


\par }{\Q \VS{18}Ta saa wɔlɔ wo seɠeiti too ɠɔba,

\par }{\Q ti zasu ɗa ɓali ga dualuagi,

\par }{\Q ti-ɠaazuʋɛ maalɔɔɠu ga unfegi,

\par }{\Q tɔungiti pɛ kpuyegai.


\par }{\Q \VS{19}Ta ta-waliiti pili ya taazuʋɛti,

\par }{\Q ta ta-zanugiti deve ga kɔzɔba aniiti,

\par }{\Q mazɔlɔɔ walii ɓaa zanugi la zooga é ʋa ti ɠizo,

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana voloi zu.

\par }{\Q Ani la mɔ ɠɛa ti ya a kula ɠɛ ti-ɠɔdayeɠei zu,

\par }{\Q ɓaa a ti-ɠogiti sulaave,

\par }{\Q mazɔlɔɔ walii ta zanugiti ka ti ɠɛni ga

\par }{\Q ti ɠɔɠɔziɠa ɠɔtui ta-vaaɠaaza golaiti faa zu.


\par }{\Q \VS{20}Ta-ɠɔbu ani pagɔiti ka ti ti ɠɛɛni ga ta-waso ganii,

\par }{\Q ti naati kpɛtɛni ga kɔɔɠɔ ganigiti, ti ɠɔzɔai, ti maayo ge zeɠe.

\par }{\Q Naa ɠa é ba, nà naa ɠɛɛzu ga ti ɠɔzɔ anii.


\par }{\Q \VS{21}Nà wɛɛinti zɛsu na, ti ʋa, ti loo ma naavoloi zu,

\par }{\Q zooi zu nu ɲɔiti ti kɛ ga kɔɔzoganii,

\par }{\Q ti ɓega ʋoluma ga kɔzɔ.


\par }{\Q \VS{22}Nà ʋoluave ti ʋa,

\par }{\Q ta nà nɛ̀ɛbɛ adaʋɛ yɛ ná, ti ná ɠɔzɔ,

\par }{\Q toosu nuiti ta lɛ ná, ti kɔzɔ.


\par }{\Q \VS{23}Kɔlu yɔlɔɠɔi ɠɛʋele ɓɛtɛ,

\par }{\Q mazɔlɔɔ zooi zulaavega ga ɲama ʋuu lukpɔɠaaleʋei,

\par }{\Q taai zulaavega ga toomai.


\par }{\Q \VS{24}Nà ʋaazu ga zii ɠiligiti ti ziliai gola,

\par }{\Q ti ta-ʋɛlɛiti so.

\par }{\Q Gè zobobɛ nuiti ta-wasogi ɠwɛteʋe,

\par }{\Q ta-zalaɠa ɠulazuʋɛti ti ɠɔzɔ.


\par }{\Q \VS{25}Kidaaʋiligi ʋaa!

\par }{\Q Ta ziilɛigi ɠaiziɛzu, kɛlɛ ti la sɔlɔɔsu.


\par }{\Q \VS{26}Maanɔɠɔi ɠa ʋa, é la maanɔɠɔi ma,

\par }{\Q woo ɲɔi ʋa, é la woo ɲɔi maazu,

\par }{\Q ti ɗa GALA goo wo nui maanɛɛnɛ ga é kulakɛlɛmai ta lɛ.

\par }{\Q Zalaɠa ɠula nui la mɔ nu ɠalaga,

\par }{\Q kɛwolaiti ti la mɔ nu lɛnɛga.


\par }{\Q \VS{27}Masagi ɠa zei gaazuɗɛʋui zu,

\par }{\Q kundiɠii ɠɛ kidaaʋiligi zu,

\par }{\Q nuɓusɛiti sasu ɗa ɓali ga duai.

\par }{\Q Nà ʋaazu ti zosu, eɠɛʋelei ti luʋa ʋeleiti ti la,

\par }{\Q gè ti lukpɔɠaaleʋe, eɠɛʋelei soloogai la ti ma.

\par }{\Q Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»




\par }\Chap{8}{\SH Kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai GALA sei ʋɛlɛi wu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yeeɠɛɠalai gi ɠɛni la Ɓaɓilɔne, naama ɠonagi lɔzitasiɛi, ma alu dɔzitasiɛi, ma volo lɔɔlusiɛi ma, gè ɠɛni zeini nà-pɛlɛi wu, Zuda ɠɛwolaiti ti ɠɛni zeini kàkalaʋɛ. Miná ɠa Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zɛbɛi yeini mà ná gaamago nɔ.


\par }{\PP \VS{2}Gè wɛlɛni, gè fuluanii ta ɠa, kulaai ga zunui. É zo saamaʋɛ é yei, miná ɠɛ eɠɛ abui, maazu ʋelei ɗa volo eɠɛ kɔlu ɓɔigi, ma ɓeɓelai ɗa ʋu.

\VS{3}Zunui naa anii ta maaleni eɠɛ zee, é sò nɔ̀undeɠai ʋa. Kulakɛlɛmai naa zu nii GALA ge teʋeni zɛnvui lɛɛni ga ze fiilɛi zu, é li ga ze Zeluzalɛme. Gè ɓɔɠɔ ɠaani nu lɛɛzuʋɛ siɠidaʋɛ é buu ʋelei, lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ʋɛ kɔɔɠɔ ganigi ta ɠɛni ʋilɛni ná, nii é GALA ná-ziiɠaawanai wuzeɠezu.

\VS{4}Izilayɛle ná-GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa ɠɛni náʋɛ, eɠɛʋelei nɔ gè kaani la nɛmɛi zu.


\par }{\PP \VS{5}GALA ge ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, wɛlɛ lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei.» Naa ɠa gè kɛɛni. Nu ɠɔʋɛzuʋɛ kpogi ʋɔ bɛ, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɛni ná, gè kɔɔɠɔ ganigi naa ɠaani, nii é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawanai wuzeɠezu, é nu lɛɛzuʋɛ ɠobaʋɛ.

\VS{6}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, è pɛtɛga nii ti kɛɛzu? Gaamazu Izilayɛle nuiti ti ɓɔɠɔ vea kɔzɔba vaa ɠɛɛ vai ya, ga ti màaɠooza sèizu ɲadegai ʋa. Kɛlɛ ɗa ʋaazu kɔzɔba vaiti kaazu, ti wɔɔlɔai niiti ba.»


\par }{\PP \VS{7}É liini ga ze nu lɛɛzuʋɛ GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ. Gè wɛlɛni, gè zeɠei ɠa siɠigi ʋa.

\VS{8}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, siɠigi ɓota.» Gè siɠigi ɓotani, pɛtɛ, nu ɠulazuʋɛ ɠɛni ba.

\VS{9}É ɠɛ mà: «Lɛ, è kɔzɔba ɠɛɛwoti ɲɔiti ka, nii niima nuiti ti kɛɛzu ʋɛ!»

\VS{10}Gè lɛɛni, pɛtɛ nii gè kaani: anii ma zii pɛ maaniinigi zaɠaai ga yeei siɠigi ma koozuʋɛ: kpokpo ganiiti, ta kɔzɔba zuaiti, naa ʋɛɛ Izilayɛle nuiti ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔi ma zii pɛ ba.

\VS{11}Izilayɛle nuɓusɛiti ta-ɠɛwolaiti saama nu ʋuulɔfela (70) ɠaalɔni, ti lo kɔɔɠɔ ganigi niiti kakala. Ansanse gala liɠii zoni ti ɠilagilagi ya, ansansegiti gala luului ɗa wuzeɠe eɠɛ tonaɓiingi. Safan\FTNT{*}{{\FR 8:11 }{\FR{8:11
}}{\FT{Wɛlɛ ʋɛ:
}}{\XT{2DS 34:8-19}}{\FT{.}}} ná-doun zunui Yaazania ɠɛni loni ti zaama.

\VS{12}Maliɠii ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, è kaa, nii Izilayɛle nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ti kɛɛzu dɔɔɠuzu, ti ɠilagilagi ta-ɠɔɔɠɔ gani pɛlɛiti bu? Ti ɗa woozuɠula ga: Ɠɔoɠɔ GALAGI la gi ɠaazu, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛlɛa zooi ʋa.»

\VS{13}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋaazu kɔzɔba vaiti kaazu ti ti ɠɛɛzu, ti wɔɔlɔai niiti ba.»


\par }{\PP \VS{14}É liini ga ze nu lɛɛzuʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, nu ɠɔʋɛzu ʋelei. Anzanuiti ti zeini ná, ti ɗa galagi Tamuze\FTNT{†}{{\FR 8:14 }{\FR{8:14
}}{\FK{Tamuze}}{\FT{: Mezopotami ɠalagi ta ʋe, Ɓaɓilɔne nuiti ta-yooi. Naati ti ɠɛni ná-saa wɔlɔi wosu kona-o-kona.}}} ná-saa wɔlɔi wo.

\VS{15}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, è kaa? Ɗa ʋaazu kɔzɔba vaiti kaazu, ti wɔɔlɔai niiti ba.»


\par }{\PP \VS{16}É liini ga ze Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ buu ʋelei. Nu lɛɛzuʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai, dooɠo bosuʋɛ ta zalaɠa ɠulazuʋɛ ti yɔɠɔzuʋɛ, zunu ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25) ɠɛɠala ɠɛni miná. Ti ʋoluavegai Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai ʋa, ti ɠaaʋote folo ɠulazu ʋelei, ti ɗa ʋilɛ ɲiibiɠa, ga ti nɔkɔ foloi wu.

\VS{17}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, è kaa? Kɔzɔba vai nii kpein Zuda nuɓusɛiti ti kɛɛzu ʋɛ, naa la dɛ kula ɠɛɛni ga tiye ɓaa? Kɛni pɛ ti zooi zulaave ga toomai, ti mina ɓe zìiɠaawana vaiti ba? Tiya ɠanu niina, ti gulu ɓekegi maaɓuɠazu ti-zokpai ʋa.

\VS{18}Nà ɓalaagi nà ti zalazu nà-ziiɠaawana wolai zu. Gè la ti ɠaazumaawɔinɠaa, gè la ti makɛga. Ti unbɔliga ɓeei loo ʋa ga gè ɓɔ ti ʋa, gè la woiloga ma.»




\par }\Chap{9}{\SH Zeluzalɛme maaɠolo vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa ʋolu gè Maliɠii wooi mɛnini, é bo ga woo wola, é ɠɛ ma: «À ʋa, wɔiti wo leveai ga wo potokulai wo taai ma, à wa-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti seɠe, ada ɠoloɠolo keleiti!»

\VS{2}Gè zunu lɔzita ɠaani, ti ɗa ʋa, ti zeɠe ga maazu ʋele ʋɛlɛla ʋelei nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ɛsɛ ná-kɔɔɠɔ zɔɔlai zoni zea, ada ɠoloɠolo kelei. Zunui ta ɠɛni ti zaama, maaɠiliai ga geze zeɠei, sɛʋɛ ɠɛ anii ɠɛni ná-saamaɠiligi ʋa. Ti pɛ ti ʋaani, ti lo zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠobaʋɛ, é ga kɔlu ɓɔigi.

\VS{3}Názu ɠa Izilayɛle ná-GALAGI ná-lɛbiyai wuzeɠeni la, é zeɠe seeluɓɛin maazu, é li GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛ. Maliɠii zunui lolini nii maaɠilini ga geze zeɠei, sɛʋɛ ɠɛ anii ná-saamaɠiligi ʋa.

\VS{4}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ ma: «Leʋe Zeluzalɛme taazuʋɛ ná pɛ, é poogi ʋɛɛ naati pɛ toʋalaʋɛ, zɔiti pɛ ti kpalagi wosu, ti ɗa ɠaazuɠili tɔɔzei kɔzɔba vaiti ba ti ɠɛɛzu ná.»


\par }{\PP \VS{5}Naa ʋolu gè goomɛnini, é devei ve zɔiti zea, é ɠɛ ma: «À ʋilɛ zunui tɛi polu, wo taaʋeaiti paa. À mina nu ɠaazumaawɔinɠa, à mina nu makɛ!

\VS{6}À ti pɛ paa, wo ti-ma zuwu ɠaaleʋe, kɛwola wɔlɔiti, zinipoiti, anzalopoiti, doungoiti, anzanuiti. Kɛlɛ à mina vɔɔɠu naati ti tanɔpɛ ba, niiti poogi ti-loʋalaʋɛ. À tɔɔzei sèizu ɲadegai ʋa.» Ti tɔɔzeini ga kɛwolaiti ese paa, ti ɠɛni GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛ.

\VS{7}É ɠɛni ti ma: «À GALA sei ʋɛlɛi ɠɔzɔ, wo ma eteaʋɛ zulaave ga nu ʋoomai, naa ʋolu à li ɠoozama.» Ti liini, ti ɗa nu ʋaai ɠɛ taazuʋɛ.


\par }{\PP \VS{8}Siɛgi zu ti ɠɛni nuiti paazu la, nà ɠila ko nɔ ɠa gè yɛni loni. Gè looni zooi ma, gè kpeei loo, gè ɠɛ ma: «Ee, Màliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI, è ɗa-yiiɠaawanai lopiga Zeluzalɛme ma, Izilayɛle nui mɔtaiti ti yɛgai, ɗa pɔ è naati ma zuwu ɠaaleʋe ɓaa?»

\VS{9}É gòoɠaaʋoteni, é ɠɛ mà: «Kotoiti ti ɠɛɛni Izilayɛle ta Zuda ta-masadai ma ziɛgiti su, ti zuwɔɔlɔni ga gola. Zooi zulaavega ga ɲamaba vaiti, taai zulaave ga telebotala vaiti. Nuiti ta ɠɛɛzu ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛlɛa zooi ʋa, é la gi ɠaazu pa!›

\VS{10}Nà ɓalaagi, gè la ti ɠaazumaawɔinɠaa, gè la ti makɛga, kɛlɛ zɔi soloogai ti luʋa ʋelei ma, naa ɠa nà da ti unma.»


\par }{\PP \VS{11}Názu zunui maaɠilini ga geze zeɠei, sɛʋɛ ɠɛ anii ɠɛni ná-saamaɠiligi ʋa, é ʋaani, é ná-poluvaawogi wo ga: «Devei è boni mà, gè ti pɛ kɛa.»




\par }\Chap{10}{\SH GALA ná-lɛbiyai zeɠe vai sei ʋɛlɛi ʋa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gè wɛlɛni geei ɠaaʋɛ seeluɓɛinti tɔungi maazuʋɛ. Anii ta ɠɛni ná eɠɛ kɔtu zɔngɔ ɓaagi daa ga safiilegi, é ɠɛni ti maazuʋɛ, kulaai ga masa kpɔkpɔgi.

\VS{2}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni zunui ma, nii maaɠilini ga geze zeɠei: «Lɔ seeluɓɛinti kɔɠɔ ɠiliɠiligiti zɔɠɔzu, yeelaave ga abulekai, è seɠe seeluɓɛinti saama, è li, è faza taai ma.»

\par }{\PP Zunui liini gàazu, é naa ɠɛ.

\VS{3}Tama seeluɓɛinti ti ɠɛni loni GALA sei ʋɛlɛi yeezazuʋɛ, siɛgi zu zunui liai ma ti ʋɔ pelei. Pɛlɛ ɠoozuʋɛ pɛ daaveni ga tonaɓiingi.

\VS{4}Naa ʋolu GALAGI ná-lɛbiyai wuzeɠeni, é zeɠe seeluɓɛinti maazu niiti ti zɛlɛni minazeɠe kesui ma lakulugi maazuʋɛ, é li GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛ. Tonaɓiingi ʋaani, é GALA sei ʋɛlɛi wuulaave eyɛsu eteaʋɛ pɛ ge ɗa volo ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai.

\VS{5}Seeluɓɛinti koʋegi lugi ɠɛni mɛnisu eyɛsu etea ʋelei koi ʋoluʋɛ, eɠɛ GALA gooi, Zɛbɛi-Pɛ-Maliɠii, siɛgi zu é ɓɔɛzu la.


\par }{\PP \VS{6}Zunui maaɠilini ga geze zeɠei, é ɠɛni loni ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligi gila kobaʋɛ nɔ, siɛgi zu GALA ge devei veeni la zea ga é li, é abui zeɠe ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti zɔɠɔzu, seeluɓɛinti saama.

\VS{7}Seeluɓɛinti taɠila ge yeemaaleni abui ma, nii maaɓuɠaai ba. É ma lekaiti kula, é zunui yeelaave da, nii maaɠilini ga geze zeɠei, naa ɠula, é li ga tiye.

\VS{8}Nu ɠɛni nuɓusɛi yeei ma zii ɠaazu seeluɓɛinti koʋegi wu.


\par }{\PP \VS{9}Gè pɛtɛni ga ma ɠɔɠɔ ɠiliɠili naanigɔ ɠɛni ná, gilagila ge seeluɓɛin ɠilagilagi ɠobaʋɛ. Naama ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti ɠɛni volozu eɠɛ kɔtu zɔngɔ ɓaagi.

\VS{10}Ti naanigɔ pɛ ti ɠaazuʋɛti ti ɠulani ga ʋe, eɠɛ ti pɛ ta lɔ ɓɔɠɔ zu, ti ɠilagilagi pɛ.

\VS{11}Ta la ɠɛna ziaa, ta la zoo liizu lɛkpɛma naanigɔiti pɛ, ʋɛ ná nɛai ti ʋɛ, miná ʋele ɠa ti ɠɛni liizu la, ti ɓɛdɛ la ba ga ti ʋa lati. Ʋɛ ʋelei nɔ seeluɓɛinti tɔungi a lati ná, miná ʋele nɔ ɠa ti ɓena li ná, ti li, ti lati faa la ba.

\VS{12}Seeluɓɛinti gaazuɠɛzɛiti ti ɠɛni ti-ɓusɛi ʋa ná pɛ, ti-ʋoluʋɛ, ti-yeeiti, ti-ɠoʋegiti, ta ma ɠɔɠɔ ɠiliɠili naanigɔiti pɛ.

\VS{13}Gè mɛnini, ti daaseigi ʋɛɛni ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ba ga «tɔngɔlɔ fiilɛi».

\VS{14}Seeluɓɛinti pɛ ti-ɠaazuʋɛ ɠɛni ti ʋa ga naaninaani, gaazu mɔungi ɠɛni eɠɛ seeluɓɛin ɠaazuʋɛ, gaazuʋɛ velesiɛi ɠɛni eɠɛ zunui ɠaazuʋɛ, gaazuʋɛ zaʋasiɛi ɠɛni eɠɛ zalai ɠaazuʋɛ, gaazuʋɛ naanisiɛi ɠɛni eɠɛ koɠɛi ɠaazuʋɛ.


\par }{\PP \VS{15}Seeluɓɛinti ti wuzeɠeni. Ti ɠɛni ga zɛnvu aniiti nɔ gè ti ɠaani ziɛ wolai Keɓaal laaʋɛ.

\VS{16}Siɛgi zu seeluɓɛinti ta la ɠɛna ziaa la, ti-ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti ɠɛni latisu ti ɠoba. Siɛgi zu ti wuzeɠezu la zooi ma ga ti-ɠoʋe, ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti la ɠɛni ɠulazu ti ʋa.

\VS{17}Siɛgi zu ti losu da, naati ɓalaa ti lo, ni ta wuzeɠena zooi ma, naati ti wuzeɠe ɠana nɔ, mazɔlɔɔ zɛnvui é ɠɛni zɛnvu aniiti su, naa nɔ ɠa é ɠɛni ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti su.


\par }{\PP \VS{18}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa zeɠeni GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛ, é li, é zɛlɛ seeluɓɛinti maazu.

\VS{19}Seeluɓɛinti ti ɠoʋe fai lɔɔzeini, ti wuzeɠe zooi ma gàazu, tiya-o, ti-ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti-yo ʋɔɔma. Ti loni Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi laaʋɛ folo ɠulazu ʋelei. Izilayɛle ná-GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa ɠɛni ti ʋa, é zɛlɛni maazu.

\VS{20}Zɛnvu ani naanigɔiti kɛni de, gè ti ɠaani Izilayɛle nà-GALAGI ɠɔɠɔwu, ziɛ wolai Keɓaal ɠobaʋɛ. Gè kwɛɛni ga seeluɓɛinti kɛni de.

\VS{21}Ti ɠilagilagi pɛ gaazuʋɛ ɠɛni naani, koʋe naanigɔ, nuɓusɛi yeei ma zii ɠɛni ti ʋa ti-ɠoʋegiti bu.

\VS{22}Ti-ɠaazuʋɛti ti ɠulani ga zɛnvu anii naati gaazuʋɛ, niiti gè ti ɠaani ziɛ wolai Keɓaal ɠobaʋɛ, tiya ɓɔɠɔi nɔ ɠɛni de. Ɛsɛ ge ɠɛni zɔlesu, é ɗa li ga ɠakala ʋelei nɔ.




\par }\Chap{11}{\SH Zeluzalɛme lukpɔɠaa ɠa leʋe \newline  ná-ɲama ʋuu vai zu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zɛnvui bùzeɠeni zooi ma, é li ga ze Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi laaʋɛ folo ɠulazu ʋelei. Nu lɛɛzuʋɛ siɠidaʋɛ, gè zunu ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25) ɠaani. Gè nu felegɔ ɠwɛɛni ti zaama, ti ɠɛni ga nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti, Azuul ná-doun zunui Yaazania, ta Ɓenaya ná-doun zunui Pelatiya.

\VS{2}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, zunuiti ka, ti faa ɲɔi ɠɛɛzu, ti ɗa tɛnɛ ɲɔiti bo taai tɛi su.

\VS{3}Ti ɗa ɠɛ ma: ‹Eyɛsu yeeɠɛɠala zeeli, ade la dɛ pɛlɛa loga ʋɛ. Taa ɠɛɛʋɛ eɠɛ kɔlu liɠii, ade ɠɛ ʋuuni su eɠɛ suai.›

\VS{4}Naa ɠa é ba, GALA gooi wo ti laalɔɠɔma, GALA gooi wo, ɗa ʋe, zunui!»


\par }{\PP \VS{5}Názu ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-Zɛnvui ʋaani pɔ̀. É ɠɛ mà: «Ɗa ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Gè naa ɠwɛɛga, nii wo bosu, Izilayɛle nuiti! Kisiɛi é lɔɔzu wo-yiimaʋɛ, gè naa ɠwɛɛ.

\VS{6}Wo nu ʋaai wola ɠɛa taai tɛi su, wo koi yɔɠɔzu ʋeleiti pɛ sulaavega ga nu ʋoomaiti.

\VS{7}Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Taai ɠɛa ga kɔlu liɠii, kɛlɛ suai ɠa ga niiti wo ti ʋaai. Kɛlɛ wɔun, nà wo ɓɛɛzu, wo ɠula ná ʋa.

\VS{8}Wa luazu kɔɔi ʋa ɓaa? Tama, nà kɔɔi leʋesu wo ma,› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{9}‹Nà wo ɓɛɛzu, wo ɠula taai ʋa, gè wo lɔ wɛɛinti zeezu, gè nà-tukpɔi loo wo ma.

\VS{10}Nà wo lukpɔ Izilayɛle zooi ɠoozuʋɛ, wa za kɔɔi zu ga boɠa zɔkpɔi, wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{11}Taai tɛi ge la ɠɛa wo ʋɛ ga kɔlu liɠii, wo ʋa ɠɛ ga suai é makɛsu su, kɛlɛ nà wo lukpɔzu Izilayɛle yooi ɠoozuʋɛ.

\VS{12}Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, zɔi wo la ná-tɔgiti soni, wo la ziɛni ga ná-deveiti, tɔɔzei wo ziɛni nɔ ga zii ɠiligiti siɛ ʋelei, ti wo-maaɠoolii zu.› »


\par }{\PP \VS{13}Gè yɛni nɔ GALA gooi wosu, Ɓenaya ná-doun zunui Pelatiya za. Gè looni zooi ma, gè laaʋɛɛ, gè kpeei loo, gè ɠɛ ma: «Ee, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI! Ɗa ɠa è Izilayɛle nui mɔtai ma zuwu ɠaaleʋezu!»


\par }{\SH Minazeɠegi é woni kula zou ʋa nuiti bɛ
\par }
{\PP \VS{14}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{15}«Ɗa ʋe, zunui, niiti ti ga è-ma ziiti, è-ɠɛɛlointi, ti ga ɗa-nuiti, Izilayɛle nuɓusɛi niiti pɛ ti ti ɠulaai zou ʋa, naati ka Zeluzalɛme taaʋeaiti ti ɠɛɛzu ti ma: ‹À yɛ ɠoozama, wo maaɠooza Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, mazɔlɔɔ giya ɠa zooi tɛi feai gi ya ga gɔnɔ!›

\VS{16}Naa ɠa é ba, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Anɛɛ ni gè ti maaɠoozani, ti li zii ɠiligiti saama, gè ti vazani zou ɠiligiti su, kɛlɛ nà ɠɛɛzu ti zaama miná yeeɠɛɠalai tanigaa laawu eɠɛ ada ɲadegai naama yooiti su, ʋɛti ti náti.›

\VS{17}Naa ɠa é ba, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà wo ɠaalɛɛzu ba, wo ɠula nuɓusɛiti saama, gè wo zuzo, wo ɠula zooiti su wo vazagai ti zu, nà Izilayɛle yooi ve wo ʋɛ.›

\VS{18}Ta ʋaana, ti zeɠe miná, ta kɔɔɠɔ gani kɔɔ vaiti pɛ seɠe ga, ta kɔzɔba vaiti pɛ.

\VS{19}Nà wo pɛ wo ɓɔ ɠi gilagi ma, gè zɛnvu niinɛ ɠilagi ve wo pɛ zea. Wo-ɠigi kpaai eɠɛ kɔtui, gè naa ɠula wo ɠoozu, gè maavalibo ga faaɠaaɠaa ɠigi,

\VS{20}naa ɠa a kɛ wo ziɛ ga nà-deveiti, wo woilo nà-tɔgiti ma, wo ti zo, wo ziɛ ga tiye, wo ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, gè ɠɛ ga wa-ƓALAGI.

\VS{21}Kɛlɛ zɔiti ti-yii ɠatagai kɔɔɠɔ gani kɔɔ vaiti ba ta kɔzɔba vaiti, nà ti-ziɛ ʋelei ma ɠasɔi la ti unma,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH GALA ná-lɛbiyai zeɠe vai Zeluzalɛme ʋa
\par }
{\PP \VS{22}Seeluɓɛinti ti koʋegi lɔɔzeini, ma ɠɔɠɔ ɠiliɠiligiti ti ɗa lati ti ʋɔ, Izilayɛle ná-GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa ɠɛni ti maazuʋɛ.

\VS{23}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai wuzeɠeni taa zaamaʋɛ, é li, é lo gizei maazu, é Zeluzalɛme folo ɠulazu ʋelei.

\VS{24}Zɛnvui ʋuuni bù, é li ga ze Ɓaɓilɔne kula zou ʋa nuiti pɔ bɛ. Naa ɠɛɛni kulakɛlɛmai zu GALA Zɛnvui feeni. Kulakɛlɛmai gè kaani, naa zeɠeni pòlu niina.

\VS{25}Nii kpein Ɠɔoɠɔ GALAGI dɛɛni ga ze, gè naati pɛ dɛɛni ga kula zou ʋa nuiti.




\par }\Chap{12}{\SH Kula zou ʋa vai ma ʋoogiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:


\par }{\PP \VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɗa zeini nuɓusɛiti saama, ti ɠaazulɛai. Gaazuɠɛzɛi ɠa ti ʋa ga ti wozaɠa, kɛlɛ ti la wozaɠaazu pɛ, goiyeɠei ɠa ti ʋa, ga ti faa mɛni, kɛlɛ ti la faa mɛnisu pɛ, tɔɔzei ta ga gaazulɛɛ nuɓusɛiti.

\VS{3}Ɗa ʋe, zunui, kula zou ʋa ɠasɔi ɠɛʋele ɓɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, è ɗa-ziɛi ɓɛtɛ kɛlɛmaʋɛ, nui pɛ gaazu. Ʋɛ è zeini ná, zeɠe miná, è li ada ɠili. Naa ɠɛ ɛsɛ pɛ gaazu, tanisu ta gaaɠa naazu ga ta ga gaazulɛɛ nuɓusɛiti.

\VS{4}Ɗa-ɠula zou ʋa ɠasɔi ɠula foloi ti ɠaazu, ɗa ɓɔɠɔi è ɠula kɛlɛmaʋɛ ti ɠaazu kpɔkɔi, è ɗa li, eɠɛʋelei kula zou ʋa nui a ɗa lii la.

\VS{5}Ɗa ɗa-ʋɛlɛi ma ziɠigi ʋaaɓota ti pɛ gaazu, è ɗa-ɠasɔiti kula ma yeɠei zu.

\VS{6}Ɗa kasɔi la ɠɔma ti pɛ gaazu, è ɠula la kpidii zu, ɗa ani ʋɛɛ ɠaazu, è mina wɛlɛ zooi ʋa. Mazɔlɔɔ nà pɔ è ɠɛ ga poogi Izilayɛle nuiti bɛ, é ʋilɛ naa ʋa, nii é ʋaazu ɠɛɛzu.»

\VS{7}Gè naa ɠɛɛni, nii Maliɠii deveni mà. Gè kasɔi ɠulani kɛlɛmaʋɛ, eɠɛ kasɔi nii soloogai kula zou ʋa nui ma. Kpɔkɔi gè siɠigi ʋaaɓotani ga zèei, gè kasɔi ɠula kpidii zu, gè da ɠɔma nuiti pɛ gaazu.


\par }{\PP \VS{8}Poluma zobui, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{9}«Ɗa ʋe, zunui, Izilayɛle nuɓusɛiti, gaazulɛɛ nuɓusɛi tɛiti, ti la è ɠaazaɠani ga: ‹Leeni ɠa è kɛɛzu?›

\VS{10}Ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI nii ɠɛɛʋɛ ga tɛnɛ gooi, kundiɠii ʋɛ é Zeluzalɛme unda, ta Izilayɛle nuiti bɛ ti zeini ná.›

\VS{11}Bo ti ma ga, è nii ɠɛɛʋɛ, é ɠɛ ti ʋɛ ga poogi, naa ɠa é ʋaazu ɠɛɛzu ga tiye, ta liizu ga tiye Ɓaɓilɔne.

\VS{12}Zɔi é ti unda ga kundiɠii, naa ɠa ná-kasɔiti da ɠɔma kpidii zu, é ɠula taai ʋa. Ta zeɠei wɔ siɠigi ʋa, é ʋa ɠula ná. Toɠa ani ʋɛɛ ɠaazu ga é mina zooi zu ɠa.

\VS{13}Nà nà-tumɔi lɔ unga, toɠa ɠɔ ga nà-balii, nà lii la Ɓaɓilɔne, Kaledé nuiti ta-yooi zu, é la naa ɠaa ga ɠaazuʋɛ, kɛlɛ ná ɠa a za ná.

\VS{14}Nà maaɠoolii ma nuiti pɛ faza mini-o-mini, makɛ nuiti, ta ná-kɔɔɠɔ nuiti, naa ʋolu gè ʋilɛ ti ʋolu ga nà-boɠa zɔkpɔi.

\VS{15}Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu nà ti vazana da zii ɠiligiti saama, siɛgi zu nà ti zuvaza da zou ɠiligiti su.

\VS{16}Anɛɛ naa ʋe, nà zunui tanigaani zɛ ná, ti ɠula kɔɔi zu, ta pului, ta ɗɔfɔ zeeɓɛi. Naati ka ta ɠɛ kɔzɔba vaiti bosu ziiti saama, ʋɛ ta li ná. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»


\par }{\PP \VS{17}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{18}«Ɗa ʋe, zunui, ɗa è-ɠɔnɔgi mi ga sasuɓalii, è ɗa-ɗɛi ɓɔle ga dualuagi ta ziizoolɛi.

\VS{19}Ɗa bo zooi zu nuɓusɛiti ma ga: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa é wosu Zeluzalɛme nuɓusɛiti ma ti zeini Izilayɛle yooi zu: Ta ti-ɠɔnɔgi mi dualuagi zu, ti ta-ɗɛi ɓɔle ziizoolɛi zu. Mazɔlɔɔ ta-yooi ɠaaɠaalɛi, é ʋala gaa aniiti pɛ ma, tɔɔzei zou nuiti ta-lopele ɲɔi ʋa.

\VS{20}Taa wolaiti su ɠa wo ga nuɓusɛiti, dɔɓɔi zu ɠɛ ga teʋebai zu. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\SH Maliɠii laawooi ɠa ʋilɛ su
\par }
{\PP \VS{21}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{22}«Ɗa ʋe, zunui, faalaalii ɓɛgele ɠa ga nii é wo la Izilayɛle yooi zu ga: ‹Yeeɠɛɠalai ɗa leʋe, kulakɛlɛma ɠila kpalaa ge la ɠɛɛzu›?

\VS{23}Bo Izilayɛle nuiti ma ga: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà naama vaalaalii ɓe, nu la mɔ ta woga Izilayɛle yooi zu.› Ɠɛ ti ma tɔun: ‹Yeeɠɛɠalai maaɓuɠaa, yeei kulakɛlɛmaiti pɛ ti ʋilɛsu su la.›

\VS{24}Mazɔlɔɔ zɛɛ ɠulakɛlɛma nɔpɛ ge la mɔ ɠɛa Izilayɛle, ɓaa yaava ungaiziɛ vaa.

\VS{25}Mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà naa wo, nii é bɛ̀ ga gè bo, tama naa ɠa ʋilɛ su, su la ɠoozaa. Gaazulɛɛ nuɓusɛiti, wa yɛsu vulua, gè kpɔɛi tɛi bo, wo yɛ vulua, é ʋilɛ su,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{26}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{27}«Ɗa ʋe, zunui, wɛlɛ nii ɠa Izilayɛle nuiti ti bosu ɗa-vaa zu, ti ɠɛ, ɗa-ɠulakɛlɛmaiti kɛ voloiti maaɠoozaʋɛ dɛ, nii gè bosu è ma ga è bo ti ma, naa ɠa ga siɛgi zu vaa nii maaɠoozaai.

\VS{28}Naa ɠa é ba, ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wooi niiti kpein nà ti wo, su la ɠooza é ʋilɛ su,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI gooi ɠana.




\par }\Chap{13}{\SH Zɛɛ ɠala goo wo nuiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, gòoi laazeeli Izilayɛle ƓALA goo wo nuiti ma, niiti ti GALA gooiti bosu ga ti ɠisu vai nɔ, ɠɛ ti ma: ‹À woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma!›

\VS{3}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Maanɔɠɔi ɠa ɠimalala ƓALA goo wo nuiti tuɠɔ, ti ʋilɛgai ti ɓɔɠɔ ɠisiɛiti polu, ti la kulakɛlɛma nɔpɛ kaani!

\VS{4}Ee! Izilayɛle, ɗa-ƓALA goo wo nui tɛiti kɛɛʋɛ eɠɛ koʋeiti ti ʋuuni adaʋɛ ná ɠoloɠologai!

\VS{5}Wa ʋe, GALA goo wo nuiti, wo la liini wo ʋa lo siɠigi ma yeɠeiti da, wo la siɠigi loni ga wo ʋa Izilayɛle nuiti makɛ, é ʋa lo kpaan kɔɔmaʋɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-ziiɠaawana voloi.

\VS{6}Zɛɛ ɠulakɛlɛmai ɠa ti kaazu, ta-vaawokɛɛyeeluɠɔiti ta ga yaava geleiti. Ti ɗa ɠɛ ma: Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana! Tama Ɠɔoɠɔ GALAGI laade é ʋa ti leʋe, ti ɗa ɠito ba ga ti-laawooi ɠa ʋilɛ su.

\VS{7}Ta ga zɛɛi, wa-ɠulakɛlɛmaiti wo ti ɠaazu! Ta ga yaavai, wa-ɓɔɛiti wo zezezu ga tiye siɛgi zu wo ɠɛɛzu la ga: Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana, tama nà laade gè ʋa ɓɔɛ!›


\par }{\PP \VS{8}«Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Tɔɔzei wo-laawooi ɠa ga yaava ɓɔɛi, zɛɛ ɠulakɛlɛmaiti ka wo ti ɠaazu, nà ga ʋa wo laalɔɠɔma,› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{9}‹Nà yeewuzeɠezu GALA goo wo nuiti daalɔɠɔma, ti kpɛtɛ kisu ɠulakɛlɛma vaiti bosu, ti ɗa zɛɛ vaawokɛɛyeeluɠɔ vaiti bo. Seizu la vea ti ʋɛ nà-nuɓusɛiti ta-lotuɠɔiti saama, ti la zɛʋɛa Izilayɛle nuɓusɛiti saama, ti la vɔlɔ ɠalega ma, ti ʋa zeeli Izilayɛle yooi zu. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{10}Tɔɔzei ta nà-nuɓusɛiti kakasu, ti ɗa ɠɛ ma: Ziilɛigi, siɛgi zu ziilɛi ge la ná la. Nà-nuɓusɛiti ti siɠigi loni, tiya ma ti kobegi ziɛ ma.

\VS{11}Ɠɛ kobe siɛ nuiti ma: Siɠigi ɠa ʋuuzu ya! Sabala golai ɠa ʋaazu, sakɔtui ʋu, fiilɛ wolai tokoleʋe.

\VS{12}Siɠigi a ʋuuna ya, ti la wo ɠaazaɠaga ɓaa, ga: Kobegi wo siɛni ma, tosuʋɛ ɠa mini?›


\par }{\PP \VS{13}«Naa ma ka Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà-ziiɠaawanai ɠa lokoleʋezu eɠɛ fiilɛ wolai, nà-ziiɠulagi ʋa eɠɛ sabala golai. Nà sakɔtuiti pu nà-ziimaleʋei zu, ti anii pɛ suɠoloɠolo.

\VS{14}Nà siɠigi wolozu, nii wo kobegi ziaai ma, nà faza zooi ma, ma wuulaagi ɠula kɛlɛma. Toɠa ʋu ya, wo undaa ɠa ʋili naama vaiti saama, wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{15}Nà nà-ziiɠaawanai ɠula ɠɔbu ɠana siɠigi laalɔɠɔma, ta zɔiti ti kobegi ziɛni ma. Nà ɠɛ wo ma naazu: Mini ɠa mu siɠigi ná, mini ɠa naama nuiti ti ná, ti ɠɛni kobegi ziɛzu ma?

\VS{16}Izilayɛle ƓALA goo wo nui tanɔpɛ ge la mɔ ná, tɛiti ti ɠɛni ɓɔɛzu é ʋilɛ Zeluzalɛme ʋa, ti ɗa ná-ziilɛigi ma vai wo, siɛgi zu ziilɛi ge la ná la!› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.»


\par }{\SH Pote faa ɠɛ anzanuiti
\par }
{\PP \VS{17}«Ɗa ʋe, zunui, ɓɔɛ anzanuiti pɔ ɗa-nuɓusɛiti saama, ti kulakɛlɛma vaiti bosu ga ti ɠisu vai nɔ, GALA gooi wo ti laalɔɠɔma,

\VS{18}ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Maanɔɠɔi ɠa zeelizu wo ma, wɔiti wo seɠe zakpaiti zeeɠɔdaʋɛti pɛ puuzu, wo bɔɔlɔgi ɓɛtɛ nui ma zii zɔligɔi pɛ bɛ, wo vɔni ti-yɛnvui ma! Wo wɔinni wo nà-nuɓusɛiti zɛnvui ɠɛ ga wɔnɔ, wo wɔnɔ ma yɛnvui makɛ?

\VS{19}Wa ɓaaɠulazu mà nà-nuɓusɛiti gaazu ga moloi ma yeelaavegi ta ɓulu ɓuɠaiti, wo ɗa nuiti paa, maa la nɛɛni ti ʋa za, wo ɗa naati zɛ vulua, niiti ti maa la nɛɛni ti ʋa yɛ vulua, siɛgi zu wo zɛɛi wosu da nà-nuɓusɛiti ma, ti ɗa woilo ma.


\par }{\PP \VS{20}« ‹Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà wa-zeɠe zakpaiti daalɔɠɔma, wo nuiti sosu da eɠɛ wɔniiti. Nà ti ʋalizu ga gè ti ɠula wo-yeeɠɔdaʋɛti, gè nuiti fie, wo ti zosu balii ɠa, ga ti ɠoʋe eɠɛ wɔnia.

\VS{21}Nà wa-wɔɔlɔgiti balizu ga gè nà-nuɓusɛiti fie, ti ɠula wa-zobogi wu. Wo la mɔ zooga wo ʋa ti zo ga baliiti. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{22}Wa telebo nuiti iɲɔteʋezu ga wa-yɛɛ wogaiti, niiti gè la ɠɛni faa ɲɔu ɓɛtɛni ti laalɔɠɔma, wo faa ɲɔu ɠɛ nuiti iɲɔdɔ, ti yɛ ti-ziɛ ʋele ɲɔi ʋolu ti-yɛnvui undaaʋili fai zu.

\VS{23}Naa maaʋele ma, wo la mɔ kisu ɠulakɛlɛma ɠaa, wo la mɔ ɓɔɠɔ lɔa ungaiziɛ wo faa zu. Nà nà-nuɓusɛiti unmɔɔsu, gè ti ɠula wa-zobogi wu. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{14}{\SH Woovele nuiti ta-vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Foloi ta, Izilayɛle ɠɛwolai tanigaa ti ʋaani pɔ̀ bɛ, ti ʋu kàkala.

\VS{2}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{3}«Ɗa ʋe, zunui, nui niiti ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ta ti ya ti-yiimaʋɛ, ti ɠaazulogɛ naa nɔ, nii é ti loozu kotoi zu. Nà va bu nɛi ga ti gàazaɠa ɓaa?

\VS{4}Naa ɠa é ba, ɓɔɛ ti ʋɔ, è ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ni Izilayɛle nui ta a ɠɛna ná, ná-kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ti ziimaʋɛ, gaazulogai naa ʋa, nii é toozu kotoi zu, é ʋa é GALA goo wo nui ɠaazaɠa, nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa nà gooɠaaʋotegi ve zea, é zoloo ná-kɔɔɠɔ gani nɔɠɔ mɔinmɔingiti tosuʋɛ ma.

\VS{5}Naa maaʋele ma, nà Izilayɛle nuɓusɛiti pɛ kigi maazɔlɔɔ ʋolu, tɛiti ti ʋoluavegai bà, ti ɠaaʋote ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ma.›


\par }{\PP \VS{6}«Naa ɠa é ba, ɠɛ Izilayɛle nuiti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: À ʋa pɔ̀ ʋolu, wo ɠɛlɛ wa-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ba, à zeɠe kɔzɔba vaiti polu, wo ti ɠɛɛzu!›

\VS{7}Ni Izilayɛle nui ta ɓaa seikɔɠɔma nui ta a ɠɛna ná, ná-kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ti ziimaʋɛ, gaazulogai naa ʋa, nii é toozu kotoi zu, é ʋa é GALA goo wo nui ta ɠaazaɠa, nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa nà gooɠaaʋotegi ve zea.

\VS{8}Nà wuzeɠe naama nui laalɔɠɔma, nà kɛ ga poogi, é ɗa wo faalaalii zu, nà kpeteʋe nà-nuɓusɛiti ba. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{9}«Ni GALA goo wo nui a ɓena ɓɔɠɔ ʋa é ɠaka, é ɗa ɓɔɠɔ ɓɔɛi wo, nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa gè diai kakagi ma. Nà nà-zobogi lɛɛ la, gè teʋe ga, gè kula nà-nuɓusɛiti saama, Izilayɛle nuiti.

\VS{10}Ti felegɔ pɛ ta-vaaɠaazagi ma ɠasɔi ɠa la ti unma, GALA goo wo nui, ta zɔi é ʋaazu é gaazaɠa,

\VS{11}naa ɠa a kɛ, Izilayɛle nuiti ti mina loo ya, ti ʋa maaɠooza bà, ti ʋa ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga ta-lɔ koloɠologiti, ti ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, gè ɠɛ ga ta-ƓALAGI,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Faa nɔpɛ \newline  ge la GALA ná-tukpɔi zeɠea daazu
\par }
{\PP \VS{12}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{13}«Ɗa ʋe, zunui, ni zou a kotoi ɠɛɛna dàalɔɠɔma, é la ɠɛɛni bɛ̀ ga wooɠɛɠila nu, nà nà-zobogi ɠula kɛlɛma daalɔɠɔma. Nà daamianigi zɔlɔɔ pelei ɠoloɠolo ti ma, gè pului leʋe ti ma, gè nuɓusɛiti ta suaiti suwuɠaaleʋe zooi ɠa.

\VS{14}Anɛɛ ni zunu saʋagɔi niiti ta la ɠɛ ti zaama, Nowe, Daniyɛle ta Zɔɓe, naati ta-lelebodai a la tiya ɓɔɠɔi nɔ ti-yɛnvui ɠizo,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{15}«Ɓaa mu ni nà sua ɲɔiti puuna ma yooi zu, ti ná zuwo, nuɓusɛi ɠula ná ʋa, zooi zu ɠɛ ga teʋebai, mazɔlɔɔ suaiti ta ná nuiti pɛ paa, nu nɔpɛ ge la mɔ zooga é ʋa zei ná, duai maaʋele ma,

\VS{16}zunu saʋagɔiti ti-laaseigi wogai, anɛɛ ni naati ta la ɠɛ ná, tiya ɠila nɔ ɠa ti-yɛnvui a la ɠizo. Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, ti la ɓena zoo ti ʋa ti ɓɔɠɔ loin taɠila kpalaa kizo, zunu ɓaa anzanu, zooi a la ɠɛ nɔ ga teʋebai zu,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{17}«Ɓaa mu gè ʋa ga kɔɔi niima nuɓusɛiti daalɔɠɔma, gè deve ve ga kɔɔi laalɛ zooi wu, é koloɠolo, ti nuiti ma zuwu ɠaaleʋe ta suaiti,

\VS{18}zunu saʋagɔiti ti-laaseigi wogai, anɛɛ ni naati ta la ɠɛ ná, eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, ti la ɓena zoo ti ʋa ti ɓɔɠɔ loin taɠila kpalaa kizo, zunu ɓaa anzanu, tiya ɠila nɔ ɠa ta ɠizo,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{19}«Ɓaa mu ni nà ɗɔfɔ zeeɓɛi leʋena nuɓusɛiti saama zooi zu, gè nà-ziiɠaawanai yei ti ma ga saai, é nuɓusɛiti ma zuwu ɠaaleʋe ta suaiti zooi ɠa,

\VS{20}anɛɛ ni Nowe, ta Daniyɛle ta Zɔɓeni ka ta la ɠɛ ná, naati ta-lelebodai a la tiya ɓɔɠɔi nɔ ti-yɛnvui ɠizo. Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, ti la ɓena zoo ti ʋa ti ɓɔɠɔ loin taɠila kpalaa kizo, zunu ɓaa anzanu,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{21}«Mazɔlɔɔ Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Gè faa ɓɔi naanigɔ zeini Zeluzalɛme ma, kɔɔi, ta pului, ta sua ɲɔiti, naa ʋɛɛ ɗɔfɔ zeeɓɛi ʋa, ga é nuiti ma zuwu ɠaaleʋe ta suaiti.

\VS{22}Anɛɛ naa ʋe tanigaa nɔ ɠa ta yɛ vulua zunuiti su ta anzanuiti. Ta ti ɠulana taai ʋa, ta ʋa wo ʋɔ bɛ. Siɛgi zu wo ti-ziɛ ʋelei ɲɔi ʋɛtɛsu da, ta ti luʋa ʋelei ɲɔi, wa ɓɔɠɔ ɠaanɛɛnɛ é ʋilɛ maanɔɠɔi ʋa, nii gè seini Zeluzalɛme ma, ta fai nii kpein gè daani ma.

\VS{23}Wo-yii ɠa la názu, siɛgi zu wa ti-ziɛ ʋelei ta ti luʋa ʋelei ɠaana la, wa suɠwɛɛ naazu ga nii kpein gè kɛɛni ga taai tɛi, gè la ɠɛni kɛɛni wafuun,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{15}{\SH Dɔɔɓɔi kpelei abui logai ba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, leezɛn ansaɠɔgi losuʋɛ wɔɔlɔʋɛ zɔɔma wulu ɠiligiti ba ɓaa? Ma ɓekegiti fizɔgɛ dɔɓɔzu wului zɔiti tɔnɔiti ba ɓaa?

\VS{3}Nu ɠa zoo nɛi è ma wului ta zeɠe, è kpɛtɛ ga ani? Nu ɠa zoo nɛi è ta ɓɛtɛ ga kalagi, ani a zoo zɛlɛsu ga?

\VS{4}Pagɛ nɔ ga é ɠɛ ga abui ɠɔnɔgi. Siɛgi zu abui ɓesu la ga gaaɓelazuʋɛ felegɔiti gala, zaamazuʋɛ ɓɔɠɔi mu abui zogi miná ʋa, toɠa zoo ɠɛɛzu ga ani mɔnɔ ɓaa?

\VS{5}Pɛtɛ, siɛgi zu faa la ɠɛa ba la dɛ, nu la ɠɛa ɓɛdɛzu ma, tɔun abui a galana, é koloɠolo, nu ɓɛdɛ ɠa ɠɛ ba nɛi ga è faa ɠɛ la?


\par }{\PP \VS{6}«Deɠɛmu, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Gè leezɛn ansaɠɔgi ʋili abui zu, naa vizɔgɛ dɔɓɔzu wulu ɠiligiti pili fai ʋa abui zu, zekana nà Zeluzalɛme nuiti pili da abui zu.

\VS{7}Nà wuzeɠezu ti laalɔɠɔma, ta kaazu ga ti ʋela abui ʋa, kɛlɛ abui taɠili ka ti ɠoloɠolo. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu gè wuzeɠezu la ti laalɔɠɔma.

\VS{8}Nà ta-yooi zu ɠɛɛzu ga teʋebai zu, tɔɔzei ti lɔɔni wooveledai zu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{16}{\SH Zeluzalɛme ná-kotoiti fai
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:


\par }{\PP \VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, dɛɛ ga Zeluzalɛme ga siɛ ʋelei ɠa ga kɔzɔba vaa.

\VS{3}Ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa, Zeluzalɛme: È-lɔkulugi, è zɔlɔɔ pelei zu, ɗa ga Kanaan yooi zu nui, è-ɠɛɛ ɠɛni ga Amool nui, è-lee ɠɛ ga Ɠɛte nui.

\VS{4}È-zɔlɔɔsuʋɛ, foloi è zɔlɔɔni da, ti la ɠɛni è-wɔinkpaboi leʋeni, è maa la gbani ga ziɛi è ʋa ɲade, ti la ɠɛni kpolo ziɛni è ma, ti la seɠea veleveleni è ma.

\VS{5}Nu nɔpɛ ge la ɠɛni maawɔinɠa wɛlɛ woni è ʋa, é ʋa niima vaiti tanɔpɛ kɛ è ʋɛ. Kɛlɛ è wɔinzeɠeni ti ma, è maaɲakai ʋilini ya dɔɓɔi zu, è zɔlɔɔ foloi.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Gè leʋeni è ɠobaʋɛ, gè è ɠaani, è ɗa maaɠɔɔ ɲamai zu. Anɛɛ ni ɲamai ɠɛni è ma, gè ɠɛni è ma kɛni è zɛnvui wo, ungo, gè ɠɛni è ma kɛni è zɛnvui wo.

\VS{7}Gè è ɠulani su, eɠɛ siinziin gani é dɔɓɔi zu. È wɔɔlɔni, è ɠulani ɓasu, ɗa-ʋadai laazeeli gola, è-ɲiimiiti ti la, ɗɔundeɠaiti ti ɠula. Kɛlɛ ná pɛ su è ɠabei ɠɛni de nɔ.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Gè leʋeni è ɠobaʋɛ mɔnɔ, gè pɛtɛni ga è zeelia nɛɛbɛ yeeɠɛɠalai ma. Názu ɠa gè nà-seɠe wolai ʋɛɛni la è ma, é è ɠabei maalɔɔɠu. Gè kona woni è ʋɛ, gè minazeɠe kɛ de yɔɠɔzu. Ʋele ɠana è ɠɛni la ga nɔ̀nɔ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{9}« ‹Gè ziɛi zeɠeni, gè ɲamai gba la è ma, gè gulɔ maku nɛɛnɛgi ziɛ è ma.

\VS{10}Gè seɠeiti feeni è ya, ti zuʋuai, ta saʋalagiti ti ga sua ɠɔlɔi, ta geze ʋagɔi ma zaamaɠiligi, gè è maaɠili ga soa zeɠei.

\VS{11}Gè è maaɠilini ga ani ɓii pagɔiti, gè balaiti dɔɔni è-yeeiti ba, gè kɔbu anii loo è ɠɔbu,

\VS{12}gè balaɠaegi lɔ è-zokpai ʋa, ta goizu anigiti è-woiiti ba, masa bɔɔlɔgi é volozu, gè naa lɔ è unba.

\VS{13}Ʋele ɠana è maaɠilini la ga zanugi ta walii, è-maazeɠei ɠɛ ga geze ʋagɔi, ta soa zeɠei, ta seɠeiti ti zuʋuai. Ɓulu vukɔ ʋagɔi ɠa é ɠɛni ga è-ɠɔnɔgi ta kɔin gulɔi, ta gulɔi. Naa ɠa é kɛa è ʋaga gola, è zoloo masadai zɔlɔɔ fai ma.

\VS{14}È-maawoo ziaa eteai zu ná pɛ, ɗa-ʋagi maaʋele ma, daazeeliai, mazɔlɔɔ gè è maaɠilini ga è ɗa volo,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{15}« ‹Kɛlɛ è yeelaani ɗa-ʋadai ma, ta ɗa-lɔɠɔɠulagi, è ɓɔɠɔ lɔ koloɠologi zu. È ɓɔɠɔ veeni koloɠologi ya, eyɛsu è ɓɔɠɔ ve teʋe nui ma zii pɛ zea.

\VS{16}È ɗa-zeɠei tanigaa zeɠeni, è li, è zalaɠa ɠulazuʋɛ maaɠili ga tiye, è ɗa koloɠologi ɠɛ ti zu, naa ɠɛɠala vaa la ɠɛni dɛ ɠɛɛni, tama naa ta la mɔ ɠɛa pɛ!

\VS{17}È ɗa-maaɠili zɔɔla ʋagɔiti seɠeni, nà-zanugi ta nà-walii niiti gè ti veeni è ʋɛ, naati ka è kɔɔɠɔ gani zinɛiti kpɛtɛni ga tiye, è ɓɔɠɔ lɔ koloɠologi zu ti zaama.

\VS{18}È ɗa-zeɠe zuʋuaiti seɠeʋɛ, è pɛɛ ti ma, è gulɔi ve ti ya, ta ansansegiti è ti zɔlɔɔni zèa.

\VS{19}Daamiani pagɔi kpein gè feeni è ya, ɓulu vukɔ ʋagɔi, ta gulɔi, ta kɔin gulɔi, gè ɠɛni è ɠɔnɔkulazu, è naa ɠɛa ga zalaɠai nii makugi nɛai, è fe ti ya,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{20}« ‹È è-loun zunuiti ta è-loun anzanuiti seɠeni, niiti è ti zɔlɔɔni bɛ̀, è ti ɠulani ga zalaɠai, kɔɔɠɔ ganigi naati bɛ, ti ti mi. Ɗa-ɠoloɠologi la dɛ kula ɠɛɛni ga ɗe ɓaa?

\VS{21}È dòun zunuiti kɔdaaleʋeni, è ti ɠulani ga zalaɠai, nii abui galaai, kɔɔɠɔ ganigi naati bɛ.

\VS{22}Naama ɠonagiti kpein daawu, è ɓɔɠɔ lɔɔni kɔzɔba vaiti su, ta koloɠologi, è la ɠitooni è ma loungoyai zu, siɛgi zu è ɠabei ɠɛni de la, è laani, è ɗa maaɠɔɔ ɗa ɓɔɠɔi è-ma ɲamai zu.


\par }{\PP \VS{23}« ‹È luʋa ʋele ɲɔi pɛ poluma, è maanɔɠɔa, maanɔɠɔ ʋe è ʋɛ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana,

\VS{24}« ‹è losuʋɛti kpɛtɛa, naama ada ɠaaɠoozagiti ta è ya gaalɛba wosuʋɛti pɛ.

\VS{25}È-losuʋɛti ta pele zaɠalaʋɛti pɛ, è ɓaaɠulaa ɗa-ʋadai ma, è ɓɔɠɔ veeni teʋe nuiti pɛ zea, è ɗa-ɠoloɠologi zuwɔɔlɔa.

\VS{26}È koloɠologi ɠɛɛni ta Ezipete nuiti, è-zeiɲɔɠɔiti ti-ɓusɛiti bɔɔlɔai, è ɗa-ɠoloɠologi lateʋeni ga è zìiɠaawana.


\par }{\PP \VS{27}« ‹Naa ma, gè wuzeɠeni è laalɔɠɔma, gè ta ɠulani ɗa-yooi la, gè è lɔɔni è zili nuiti ziimai zu, Filisiti laa wolaiti, tiya ɓɔɠɔi ti wanani su ga ɗa-ɠoloɠologi ma ziɛ ʋele ɲɔi, é ga tɔɠɔ ɠoloɠologi.

\VS{28}Kɛlɛ è yiima vai laa la ɠɛni dɛ zeelini, è koloɠologi ɠɛɛni wa Asiili nuiti. Anɛɛ naa ʋe, è-yii la ɠɛni lɛini.

\VS{29}È ɗa-ɠoloɠologi lateʋeni wa Ɓaɓilɔne nuiti, niiti ti ga yaaɠoiti, kɛlɛ gaa la ɠaani è-yiimai laa ʋa zeeli.


\par }{\PP \VS{30}« ‹Kpɛ, ɓaaʋalagɛ è zu ga gola,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. « ‹È-ziɛ ʋelei ɲɔuʋɛ koloɠolo anzanu ziɛ ʋele ʋa, nii gola ɲɔuɗai koloɠolo anzanuiti kpein saama.

\VS{31}È koloɠolo pɛlɛiti toni ɓɔɠɔ ʋɛ pele zaɠalaʋɛti, è ada ɓɛtɛ, naati buzeɠeai, ti è ya gaalɛba wosuʋɛti pɛ. È la è-zala maalolisu, eɠɛʋelei koloɠolo anzanu a kɛ la!

\VS{32}È ɠulani ga wɛɛnziɛ anzanui, é yeezeizu zunu ɠiligiti bu sinigi ʋotogi zu.

\VS{33}Ta ɗa koloɠolo anzanuiti pɛ sala, kɛlɛ ɗɔnɔi, ɗa faanɛɛi ɠɛɛzu ɗa-wɛɛinti bɛ, è ti zalani, ti ʋa zeɠe adaʋɛ pɛ, ti ʋa ti ɗa la ga ɗe.

\VS{34}Ɗa-ɠoloɠologi zu, ɗa-vai ɠulani kazemazu, é la ga koloɠolo anzanui zɔiti tɔnɔi ɠɛʋele. Nu la è ɠaiziɛzu, é ʋa è zala, kɛlɛ ɗɔun ka è nuiti salazu. Naa ma è faiti maavaliboni.› »


\par }{\SH Kotoi ma zalai
\par }
{\PP \VS{35}«Naa ɠa é ba, koloɠolo anzanui, woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ma.

\VS{36}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹È è ɠabei lɛa mɛtu, è è-ɓusɛi ʋaalobazuʋɛ pɛ dɛa, è ɓɔɠɔ vee vai zu koloɠologi ya, ɗa-wɛɛinti zea, ta ɗa-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti. È è-lointi ma ɲamai ʋuuni, è ti ɠulani ga zalaɠai ɗa-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bɛ.

\VS{37}Naa ɠa é ba, nà ɗa-wɛɛinti pɛ gaalɛɛzu ba, zɔiti è ɓɔɠɔ veeni ti ya, niiti pɛ è ti nɛɛni ʋɛ, ta zɔiti è ti wɔinzeɠeni, gè naati pɛ kpɔ ti ʋa. Nà ti ɠaalɛɛzu ba è ma, ti zeɠe adaʋɛ pɛ, gè è ɠabei ʋilɛ, ti pɛ ti pɛtɛ mɛtu.

\VS{38}Nà è lukpɔzu ga kasɔi é laazu wɛɛnziɛ anzanuiti unma ta nu ʋaa nuiti, gè naa la è unma. Nà è lɔ ɲamai zu, mazɔlɔɔ nà faa zei è ma, nà-ziiɠaawanai ta nà-toloi zu.

\VS{39}Nà è lɔ ti yeezu, ti ɗa-ɠoloɠolo pɛlɛiti kpezeɠele, ti è-lɛɛzuʋɛti koloɠolo, è naati kpɛtɛni. Ta è maaɲakai ɠula, ti loo è zu, ti ɗa-maaɠili zɔɔlaiti seɠe, ti è ɠabei ʋilɛ.

\VS{40}Ta bɛbɛi wuzeɠe è laalɔɠɔma, ti è zɔɔ ga kɔtuiti, ti è zuleʋeleʋe ga ta-woɠa zɔkpɔiti,

\VS{41}ta ɗa-ʋɛlɛiti gala ga abui, ɗa-lukpɔi gaaleʋeai, naa ɠa ti daazeelizu anzanu ʋɛbɛi ɠaazu. Miná ɠa nà ɗa-wɛɛnziɛ eteai ɓela ná, eyɛsu pɛ è la mɔ ɗa-wɛɛn zala.

\VS{42}Nà nà-ziiɠulagi zu vai laazeeli è laalɔɠɔma, siɛgi zu nà kaa la ga nà-tolo ɠula un taade niina, nà maaɠɛ kpɔ, gè la mɔ yiiɠaawana pɛ.

\VS{43}È la ɠizɛni ɗa-loungo ziɛgi zu, è zìiɠaawana ga ɗa-ɠɛɛwotiiti. Tama è luʋa ʋele ɲɔi ma lɔnɔgi ɠa gè feezu è ya,› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. ‹È la unfetala ɠoloɠologi laani kɔzɔba vaiti maazu ɓaa?


\par }{\PP \VS{44}« ‹Wɛlɛ faalaali wo nuiti pɛ ta nii wo è ma: Doun deei ɠɛʋelei, ná-doun anzanui ɠɛʋelei!

\VS{45}Ɗa ga è-lee ná-doun anzanui, nii sinigi ta ná-dointi wɔinzeɠeni ma. È ɠulaʋɛ ga è-ʋaazeela anzanuiti, ti ti-zinigiti wɔinzeɠeni ta ti-lointi. Wo-lee ɠɛni ga Ɠɛte nui, wo-ɠɛɛ ɠɛ ga Amool nui.

\VS{46}È-liɛ anzanui é zeini è ɠɔʋɛzuʋɛ, naa ɠa é ga Samali ta ná-anzanu lointi. È-leɠe anzanui é zeini è yeezazuʋɛ, naa ɠa é ga Sɔdɔme ta ná-anzanu lointi.


\par }{\PP \VS{47}« ‹È ziɛ vai ga ti-ziɛ ʋelei, è ʋokɔɠɔ ta-ɠɔzɔba vaiti ma, naa la ɠɛni è yiilɛini, naa lɔini è ɠaazu! Kɛlɛ è-ziɛ ʋelei ɲɔuni é leʋe tɔnɔi ʋa!

\VS{48}Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, è-ʋaazeelai Sɔdɔme ta ná-doun anzanuiti kaipa ti la ɠɛni naa ɠɛɛni, nii wo kɛɛni, ɗa-o, è-loun anzanuiti-yo,› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{49}‹Wɛlɛ nii ɠa é ɠɛni ga è-ʋaazeelai Sɔdɔme ná-faaɠaazagi: Ta ná-doun anzanuiti ti ɠɛni ta-eteai ziɛzu wasogi zu, daamianigi ti ya, ti gaanɛɛi zu, ziizoolɛ la ti ma. Kɛlɛ ti la ɠɛni ɓɔni bala nu ʋa, ti la yeeveeni maanɔɠɔ nu ʋɛ.

\VS{50}Ti yɛni ɠɛɛzu ga waso nuiti, ti kɔzɔba vai ɠɛ gàazu. Gè ti-ma zuwu ɠaaleʋeni, gè ti ɠula eteai zu, eɠɛʋelei è kwɛɛ da.

\VS{51}Ɗa-ɠotoiti è ti ɠɛɛni, Samali la ti ma ʋalisaama ɠɛɛni ga è ɠɛʋele! È kɔzɔba vai wola ɠɛɛni, é leʋe tɔun ba. È-ʋaazeelaiti, Sɔdɔme ta Samali, wo yɔɠɔzu ma, ti vizɔgɛ è ʋa!

\VS{52}Niizu, daaloga ɗa è unfe kasɔi zeɠe, nii è ɠɛni daazu è-ʋaazeela anzanuiti ma, ɗɛigi kotoiti maaʋele ma è ti ɠɛɛni, ti ga kɔzɔba vaa, é leʋe tɔnɔiti ba, naa dɛa ga è-ʋaazeela anzanuiti sɔlegɛ è ʋa. Ɗɔnɔ ma yeeɠɛɠalai zeelia, è ɠaazuɓɔi su, è unfe kasɔi zeɠe, tɔɔzei è-ziɛ ʋelei dɛa ga è-ʋaazeela anzanuiti sɔlegɛ è ʋa.


\par }{\PP \VS{53}« ‹Nà taa wolai tɛiti kpɛtɛ ʋolu, nà Sɔdɔme ɓɛtɛ ʋolu ta ná-doun anzanuiti, nà Samali ɓɛtɛ ʋolu ta ná-doun anzanuiti. Ɗa ɓalaagi, nà è ɓɛtɛ ʋolu ti zaama,

\VS{54}naa ɠa a kɛ è ɓaaɠulama ɠasɔi zeɠe, è unfe ga è-ɠɛɛ vai pɛ, naa ɠa ɠɛ ga ti yiilaa vaa.

\VS{55}È-ʋaazeelai Sɔdɔme ta ná-doun anzanuiti, ta vɔni ti ɠɛʋele wɔlɔmai zu. Samali ta ná-doun anzanuiti, ta vɔni ti ɠɛʋele wɔlɔmai zu. Ɗa ɓalaagi, wa è-loun anzanuiti, wa vɔni wo ɠɛʋele wɔlɔmai zu.

\VS{56}Siɛgi zu è ɠɛni ɲaɠai ɠulazu la ga ɓɔɠɔ, è la ɠɛni è-ʋaazeelai Sɔdɔme ʋɛlɛʋilisu ɓaa?

\VS{57}Naa ɠɛɛni, aisa ɗa ɓɔɠɔi è-zɔ ɲɔi ʋa ɠula kɛlɛma. Daaloga è ʋa niina ga Edɔme laa wolaiti ta ti-maaɠoolii zu laaiti ta-ɲɛɛɠulasui zeeli è ma, naa ʋɛɛ Filisiti laaiti ta-ʋoomugiti ba, niiti ti ta-ʋɛlɛlalai ɠulazu kɛlɛma pele ungi pɛ ma.

\VS{58}Ɗa-unfetala vaiti ta kɔzɔba vaiti è ti ɠɛɛni, naati ma ɠasɔi ɠa è seɠezu,› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{59}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Naa ɠa é ba, ʋelei è kɛa la ga ze, ʋele nɔ ɠana gè ʋaazu kɛɛzu la ga ɗe. È la ɠizɛni ɗa-ɠona wooi zu, kɛlɛ è minazeɠegi ɠoloɠoloni.

\VS{60}Anɛɛ naa ʋe, nɔ̀un nà, nà ɠizɛ minazeɠegi zu gè boni è ʋɛ, è ma loungo ziɛgi zu. Nà minazeɠe bo è ʋɛ, é ga ɠɔoɠɔ kelei.

\VS{61}Ɗa ʋaazu ɠisiɛzu è-ziɛ ʋelei zu, ɗa unfe da, siɛgi zu è ʋaazu yeezeizu la è-ʋaazeela anzanuiti bu, ma mɔungiti ta ma goiti, nà ti lɔɔzu è yeezu, eɠɛ è-loun anzanua, anɛɛ ni naa la minazeɠegi zu bogai è ʋɛ.

\VS{62}Nà nà-minazeɠegi niinɛzu è ʋɛ, ɗa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{63}Naazu ɗa ɠitoo ʋoluzu ʋelei vaiti su, è unfe, è ɠaazuɓɔi su, è la zooga è ʋa ɓɔɛ, kɛlɛ nɔ̀un nà, nà è zuvaayɛ ga faa ɲɔi pɛ è kɛɛni,› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.»




\par }\Chap{17}{\SH Koɠɛ wolai ta leezɛn ɓelei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, faalaalii ta wo Izilayɛle nuiti ma, è wɔlɔwɔlɔ vai ta wo ti ma.

\VS{3}Ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Koɠɛ wolai, koʋegiti koozaai, koʋe deɠaiti koozaai, maaleɠai ɗufukulu, é ʋɔnɛ, naa ɠa é ɠoʋeni, é li Liɓan ɠizei ma, é sɛdelegi ma wului unsu ɠale.

\VS{4}É ma ɓekegi ɠale ba nii gaaɠoozani ti pɛ ba. É liini la yaaɠo yooi ta zu, é da yaaɠoiti ta-laai ta zu.

\VS{5}Naa ʋolu é Izilayɛle yooi zu wulu ʋɔnɔgi ta zeɠeni, é li, é tɔɔ lɔ adaʋɛ ta, ʋɛ a yɛ ná tago ɓaɠo, é siinni zooi ma ziɛ wolai laaʋɛ, eɠɛ pɔnɔba ani.

\VS{6}Ani ʋɔnɔgi naa wuzeɠeni, é ɠɛ ga leezɛn ansaɠɔgi, é ɓɔvɔ. Ma ɓekegiti gaaʋoteni koɠɛi ʋɔ pelei, ma zapeiti ti ɗa ziɛ bu. Leezɛn ansaɠɔgi ɠɛni ma ɓeke niinɛ ɠulazu nɔ ɠɔ.


\par }{\PP \VS{7}« ‹Koɠɛi taɠili ge ɠɛni ná, bɔɔlɔai, koʋega leɠaiti koozaai, maaleɠai ɗufukulu. Leezɛn ansaɠɔgi ma zapeiti gaaʋoteni ma, é ma ɓekegiti dii ga pɔ pelei. É ɠɛni kaazu ga toɠa ziɛ zɔlɔɔ naazu, é leʋe ʋɛ ʋa siingai ná.

\VS{8}Siinga ɠɛni de zou ʋagɔi zu, ziɛ wolai ɠobaʋɛ, nii a kɛ ma ɓekegi mɔin, é gwaai wo, é ɠɛ ga leezɛn ansaɠɔgi maanɛai.›


\par }{\PP \VS{9}«Ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Gaa ɠa wɔɔlɔ nɛi? Koɠɛ mɔungi la ʋa nɛi, é ʋa ma zapeiti tɔɔɠula, é ma waaiti koloɠolo, é ɠaaɓa ga ma ʋɔnɔ niinɛiti ti vɔ? Kpɛdɛ la ba ga kɛni zɛbɛ wolai, ɓaa kɔɔɠɔ nua ti mɔin pɛ, ti ʋa tɔɔɠula.

\VS{10}Leezɛn ansaɠɔgi ziingɛ ga pagɔ, kɛlɛ é la zooga gaa ʋa wɔɔlɔ. Folo ɠulazu ʋele viilɛi ɠa loɠa ba nɔ feya, toɠa vɔ gaamanɔ mɛtu. Ʋɛ é ʋɔnɔni ná zooi ma, toɠa vɔɔzu ná nɔ.› »


\par }{\PP \VS{11}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{12}«Ɠɛ kololala nui tɛiti ma: ‹Wo la naa ʋoluʋɛ ɠwɛɛ ɓaa?› Ti loo ɠisu ga ʋelei Ɓaɓilɔne masagi liini la Zeluzalɛme, é masagi zo, ta kundiɠiiti, é li ga tiye ná-zooi zu.

\VS{13}Naa ʋoluma é nu ɠila seɠeni masa pɛlɛyeɠei wu, é minazeɠe bo bɛ, é ɠɛ naa ma kɛni è gooɠɛɠiladai ma ɠonai wo bɛ. É liini ga nu wolaiti pɛ, é ti maaɠooza zooi ʋa,

\VS{14}naa ɠa a kɛ masadai ɠaalɛɠɛ, buzeɠe zobo ge mina ɠɛ ná, nii a kɛ é minazeɠegi makɛ kpaan, ziilɛigi ɠɛ ná.

\VS{15}Kɛlɛ naa mu ge wuzeɠeni Ɓaɓilɔne masagi laalɔɠɔma, é keelaiti teʋe Ezipete yooi zu, ga ti sooiti teʋe ma, ta salaʋusu ɓulugiti. Toɠa zobo sɔlɔɔ nɛi ɓaa? Zɔi é naa ɠɛai, toɠa ɓɔɠɔ ɠula su ɓaa? É minazeɠegi ɠoloɠologa, toɠa ɓɔɠɔ ɠula su?

\VS{16}Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, masagi tɛi ka za masagi naa ná-zooi zu, nii é seini masa kpɔkpɔgi ɠa. É la ɠɛni ɠizɛni minazeɠegi zu é boni, é minazeɠegi ɠoloɠoloni. Toɠa za naa ʋɔ bɛ Ɓaɓilɔne yooi zu, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{17}‹Falaɠɔn la zooga é ʋa ɓɔ ba, é ʋa ɓɔɠɔ maaɠɔkɔ, anɛɛ ni naa ɠa salaʋusuiti ta kɔɔɠɔ zɔɔlaiti feezu ti mɔin, siɛgi zu Ɓaɓilɔne nuiti ti kɔɔlaaɠai ɓɛtɛzu la, ti zeɠeiti bɔ, ti lɔɔɠu su, ti ɗa nuiti undaaʋili.

\VS{18}É la ɠizɛni konai zu é boni, é minazeɠegi ɠoloɠoloni, tama tɔ ɠa é vaani bu. Naama vaaɠaazagi ɠɛa ʋoluma, kula ɠeleɠele ge la ná naa zu.›


\par }{\PP \VS{19}«Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, konai é boni dàaseigi zu, naa ɠa é seɠeni ma, é nà-minazeɠegi ɠoloɠolo, nà ma ɓɔlɔi la unma.

\VS{20}Nà nà-tumɔi lɔɔzu unga, toɠa ɠɔ ga nà-balii. Nà lii la Ɓaɓilɔne, nà tukpɔ miná, é ʋilɛ ná-yaava vai ʋa, é kɛɛni ga ze.

\VS{21}Ná-salaʋusu zɔɓelamaiti pɛ ta za kɔɔɠɔzuʋɛ, zɔiti ta yɛ vulua, naati ta vaza adaʋɛ pɛ. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai.› »


\par }{\SH Maliɠii ná-minazeɠegiti
\par }
{\PP \VS{22}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «Nà ɓɔɠɔi, nà ma ɓeke niinɛ goi ta leʋezu sɛdele gului ma ɓekegi zokpai ʋa, nà kula ma ɓekegiti gaaɓelazuʋɛ, gè sin gize ɠaaɠooza golai ma.

\VS{23}Nà sin Izilayɛle ɠize ɠaaɠoozagi gila ma. Toɠa ma ɓekegiti suvie, é waa, é ɠɛ ga sɛdele gului maayikiai. Wɔni ma zii pɛ ka ɠɛ laɠagi losu ma ɓekegiti su, ti ɗa looɠo ma ɓekegiti ma niinigi wu.

\VS{24}Názu dɔɓɔi zu wuluiti pɛ ta suɠwɛɛ ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, é gului ɠaayeizu nii gaaɠoozaai, gului gaaɓuɠaai é naa ɠaaɠooza, é gulu wundui vɔ, zɔi fɔai é naa wundu su. Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai, nà kɛ nɔ.»




\par }\Chap{18}{\SH GALA ka ɛsɛ tukpɔɠaaleʋe, \newline  é zoloo tuʋa ʋelei ma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Leeni vaa zu wo niima vaalaalii wosu Izilayɛle yooi zu ga: ‹Doun kɛɛɠɛiti ti leezɛn ɓoei miini, ti-lointi ɲiigai ɠaalaɓa›?

\VS{3}Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, wo la mɔ naama vaalaalii ta woga pɛ Izilayɛle yooi zu!» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{4}«Tama, zɛnvui pɛ ka ga nɔ̀nɔ, doun zɔlɔɔ nuiti zɛnvui ta dointi zɛnvui. Nui a kotoi ɠɛ, naa ɠa a za.


\par }{\PP \VS{5}«Zunui ta ʋɛtɛ, telebogai, é ziɛzu ga sɔledai ta telebodai.

\VS{6}É la gize ɠɔɔ zalaɠa miizu, é la Izilayɛle nuiti ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔi ta ɠɔɔzu. É la ɠaazuɠulazu seiɲɔɠɔi anza ʋa, é la laa ga anzanu, naa a ɠɛna alugi ɠaa.

\VS{7}É la nu zuziɠaa. A kuye ʋɛɛna nu ma, kpɔunmai naa seizu ma, toɠa naa ɠaaɠale ma. É la unma wosu. Zɔi pului ma, é ná-daamianigi ve naa ya. Zɔi seɠe la zea, é ta ve naa ya.

\VS{8}É la ná-walii lɔɔzu ga lɔdɔ, ta ʋa la ma, ɓaa tɔnɔ sɔlɔɔ faa. Zee la telebotala vaa nɔpɛ su, é ɗa tukpɔi ɠaaleʋe ga gaamai nuiti zɔɠɔzu.

\VS{9}É ɠolo deveiti bɛ ta tɔgiti gè ti zeiɗai, é ziɛ ga gaamai. Niima nu zii ɠa ga telebo nu, gaamazu toɠa zɛnvui wo,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{10}«Ni a doun zunu zɔlɔɔna, é ga toosu nui, nu ʋaa nui, ɓaa é tuʋa ʋele ɲɔi ma zii pɛ kɛɛzu,

\VS{11}tama kɛɛɠɛ la naa tanɔpɛ kɛɛni, é gize ɠɔɔ zalaɠaiti mia, é ʋilɛga seiɲɔɠɔi anzai ʋolu,

\VS{12}é maanɔɠɔ nuiti suziɠaa, ta bala nuiti, é nuiti unmaa, é la kpɔunma ɠaaɠalega ma kuye zeɠe nui ma, é ɓɔɠɔ ve kɔɔɠɔ gani nɔɠɔ ɠɔɔ vaiti zea, é kɔzɔba vaiti kɛa,

\VS{13}é kuye ʋɛa ga talamai tɔnɔ fai ma. Naama nu zii maanɛɛʋɛ é yɛ vulua ɓaa? É mina yɛ vulua pɛ! É kɔzɔba vai ma zii pɛ kɛa, gaamazu kɛni é za nɔ. Ma ɲamai ɠa yɛ tɔ ɓɔɠɔi unma.


\par }{\PP \VS{14}«Kɛlɛ ni zunui naa a doun zunui ta zɔlɔɔna, kotoi kpein kɛɛɠɛ kɛai, é naati pɛ ka, kɛlɛ é la kɛɛni é ʋa ziɛ ga naa ziɛ ʋelei.

\VS{15}É la gize ɠɔɔ zalaɠa miizu, é la Izilayɛle nuiti ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔi ta ɠɔɔzu. É la ʋilɛsu seiɲɔɠɔi anza ʋolu.

\VS{16}É la nu zuziɠaa. A kuye ʋɛɛna nu ma, é la yeezeizu kpɔunma wu. É la unma wosu. Zɔi pului ma, é ná-daamianigi ve naa ya. Zɔi seɠe la zea, é ta ve naa ya.

\VS{17}É la yeelɔa telebotala vaa zu, é la kuye ʋɛa talama vaa zu, ɓaa tɔnɔ faa. Toɠa ɠolo ɠana deveiti ta tɔgiti bɛ gè ti zeini. Ná-doun zunui la zaa kɛɛɠɛ ná-faaɠaazagiti faa zu, gaamazu toɠa zɛnvui wo.

\VS{18}Kɛɛɠɛ ɠa é nuiti nimizaa, é seiɲɔɠɔiti unmaa, é loa maaɠoolii zu nuiti ma, naa ɠa é ba, tɔ ɓɔɠɔi ɠa za ná-faaɠaazagiti faa zu.


\par }{\PP \VS{19}«Wa gaazaɠagi wosu ga, leeni vaa zu doun kɛɛɠɛi ná-faaɠaazagi ma ɠuyei la sala ná-doun zunui ma? Toɠa ga, doun zunui ziɛ ʋelei zolooni sɔledai ma ta telebodai, é ɠoloni nà-tɔgiti bɛ. Gaamazu toɠa zɛnvui wo.

\VS{20}Zɔi a kotoi ɠɛ, naa ɠa a za. Dointi ti la ti zɔlɔɔ nuiti ta-vaaɠaazagi ma ɠasɔi zeɠea ti ʋɛ, dointi sɔlɔɔ nuiti ti la ti-lointi ta-vaaɠaazagiti ma ɠasɔi zeɠea ti ʋɛ. Zɔi telebogai, ná-sɔledai ɠa leve unma, faa ɲɔu ɠɛ nui ɠa ná-faa ɲɔi ma ɠasɔi ɠa la unma.


\par }{\PP \VS{21}«Ni faa ɲɔu ɠɛ nui a zeɠena tuʋa ʋele ɲɔiti polu, é nà-tɔgiti so, é ziɛ ga sɔledai é zoloo telebodai ma, gaamazu toɠa zɛnvui wo, é la zaa.

\VS{22}Tɔ koloɠologiti kpein é kɛɛni, naa la mɔ levea, toɠa zɛnvui wo tɔɔzei telebodai ʋa, nii é kɛɛzu.

\VS{23}Wa kaazu ga faa ɲɔu ɠɛ nui zaa vai ɠa nɛai bɛ̀ ɓaa? Nii wɔ̀inɗai la, naa ɠa ga é siɛ ʋelei maavalibo, é zɛnvui wo,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{24}«Kɛlɛ ni telebo nui a ɠɛlɛna ná-sɔledai ʋa, é ɗa faa ɲɔi ɠɛ, é ʋokɔɠɔ faa ɲɔu ɠɛ nui ma kɔzɔba ɠɛɛwotiiti su, wa kaazu ga toɠa zɛnvui wo? Nu la mɔ kɛɛwoti ʋagɔi tanɔpɛ devea, é ti ɠɛɛni mɔungi, toɠa za ná-kololalai vaa zu ta ná-faaɠaazagiti.


\par }{\PP \VS{25}«Wa ɠɛɛzu ma: ‹Maliɠii ziɛ ʋelei la zolooni.› À woilo dɛɛ deɠɛmu, Izilayɛle nuiti, sìɛ ʋelei ɠa é la zolooni ɓaa? Tɔun wo-ziɛ ʋeleiti tɛi ti la zolooni ɓaa?

\VS{26}Ni telebo nui a ɠɛlɛna sɔledai ʋa, é ʋilɛ ga faa ɲɔi ɠɛa, a zaana naazu. Faa ɲɔi é kɛai, naa maaʋele ma ɠa é ʋalasu da zɛnvui ma.

\VS{27}Ni tama faa ɲɔu ɠɛ nui a ɠɛlɛna tuʋa ʋele ɲɔi ʋa, é ziɛ ga sɔledai, é zoloo telebodai ma, toɠa zɛnvui ɠizo.

\VS{28}Tɛi é ná-tɔ koloɠologiti kwɛɛga niiti é ti ɠɛɛni, é ɠɛlɛ ti ʋa, toɠa zɛnvui wo, é la zaa pɛ.

\VS{29}Kɛlɛ Izilayɛle nuiti ta ɠɛɛzu ma: ‹Maliɠii ziɛ ʋelei la zolooni.› Nɔ̀un siɛ ʋelei ɠa é la zolooni, Izilayɛle nuiti? Wo-ziɛ ʋeleiti tɛi ti la zolooni tɔun ɓaa?


\par }{\PP \VS{30}«Naa ɠa é ba, deɠɛmu, nà wo ɠilagilagi lukpɔɠaaleʋe ga wo-ziɛ ʋeleiti, Izilayɛle nuiti,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. «À wo-ziɛ ʋelei maavalibo deɠɛmu, wo ɠɛlɛ tɔ koloɠologi pɛ ba, wa-vaaɠaazagi mina ɠɛ ga wo undaaʋili saɓui.

\VS{31}À tɔ koloɠologiti pɛ pili ya, niiti wo ti ɠɛɛni dàalɔɠɔma, wo ti maaɠooza ɓɔɠɔ ʋa. À wo-ɠigiti niinɛ, wo-yɛnvuiti ti niinɛ, mazɔlɔɔ lee vaa zu wo pɔ wo za, Izilayɛle nuiti?

\VS{32}Tɔɔzei nɔ̀un ziima vaa la ga gè nu nɔpɛ ka é ɗa za. Naa ɠa é ba, à wo-ziɛ ʋeleiti falibo, nii a kɛ wo yɛ vulua,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{19}{\SH Maawɔin wuyei
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ɗa ʋe, maawɔin wuyei loo Izilayɛle ɠundiɠiiti ma.

\VS{2}Ɗa ɠɛ ti ma:

\par }{\Q ‹Wo-lee ɠɛni ga zala zaai.

\par }{\Q É ʋɛɛni sakpamaalegai zala zinɛiti saama,

\par }{\Q zala yiʋoiti saama é ná-ziʋoiti kulazu su ná.


\par }{\Q \VS{3}É ná-ziʋoi taɠila maaɠoloni,

\par }{\Q naa ɠɛni ga zala ɓokpagi.

\par }{\Q É zooni daamianigi zosu,

\par }{\Q é ɗa nuiti suʋaliʋali.


\par }{\Q \VS{4}Zii ɠiligiti ti maawooi mɛnini.

\par }{\Q Ti soni ga ta-ʋalii,

\par }{\Q ti kalagi lɔ sokpayeɠei zu.

\par }{\Q Ti liini la Ezipete yooi zu.


\par }{\Q \VS{5}Siɛgi zu zala zaai kaani la ga

\par }{\Q ná-maaɓɔungi zuɠooza wafuun,

\par }{\Q kitosuʋɛ ɠoloɠologa.

\par }{\Q É ná-ziʋoi taɠili seɠeni,

\par }{\Q é kpɛtɛ ga zala ɓokpagi.


\par }{\Q \VS{6}É ɠɛni leʋeteʋesu zalaiti saama,

\par }{\Q é ɠɛni ga zala ɓokpagi.

\par }{\Q É zooni daamianigi zosu,

\par }{\Q é ɗa nuiti suʋaliʋali.


\par }{\Q \VS{7}É ta-masa pɛlɛi woloni,

\par }{\Q é ta-laa wolai ɠoloɠolo.

\par }{\Q Zooi ta gaa nuɓusɛiti ti luani

\par }{\Q sikɔ lugi ʋa ti mɛnini.


\par }{\Q \VS{8}Zii ɠiligiti ti maaɠoolii zu,

\par }{\Q ti wuzeɠeni daalɔɠɔma.

\par }{\Q Ti maaɠoolini ga ta-lumɔiti,

\par }{\Q ti soni ga ta-ʋaliiti.


\par }{\Q \VS{9}Ti kalagi ʋilini sokpa zu,

\par }{\Q ti pili sasa goi zu kɛai eɠɛ sekagi.

\par }{\Q Ti liini la Ɓaɓilɔne masagi ʋɔ.

\par }{\Q Ti pilini kasoi ɠa, nu a ʋa goomɛni,

\par }{\Q é ɗa zikɔ Izilayɛle ɠizeiti ma.› »


\par }{\SH Dɔɔɓɔi gului ta ma ɓekegiti
\par }
{\Q \VS{10}« ‹Wo-lee ɠɛni eɠɛ leezɛn ansaɠɔgi siingai ziɛlaʋɛ.

\par }{\Q Ma waaiti ti ɠɛni ga ta gaalaagiti,

\par }{\Q ziɛi zaɓu zu é ɠɛni sɔlɔɔsu.


\par }{\Q \VS{11}Ma ɓekegiti ti ɠɛ ba, ti maayikiai,

\par }{\Q naati ti ɠɛɛni ga masa tukpɔiti.

\par }{\Q É loni gulu wolaiti maazu.

\par }{\Q Gaaɠooza ʋelei ta ma ɓekegiti mɔin ʋelei

\par }{\Q ɛsɛ pɛ ge ɠɛni kaazu.


\par }{\Q \VS{12}Kɛlɛ tɔɔɠulani ga ziiɠaawanai,

\par }{\Q é ʋili ya zooi ma.

\par }{\Q Folo ɠulazu ʋele viilɛi fɔɔni ta ma waaiti,

\par }{\Q naati ti looni bu.

\par }{\Q Ma ɓekegiti ti maayikini, ti vɔɔni,

\par }{\Q abui ti ɠalani.


\par }{\Q \VS{13}Leezɛn ansaɠɔgi tɛi siinga ɠɛni de teʋebai zu,

\par }{\Q zou vɔɔi zu, ziɛ la ná.


\par }{\Q \VS{14}Abui ɠulani ma lɔkulugi zu,

\par }{\Q é ma ɓekegiti ta ma waaiti koloɠolo.

\par }{\Q Ma ɓeke maayikia la mɔ ba,

\par }{\Q nii a ɠɛ ga masa tukpɔi.› »

\par }{\PP Maawɔin wuyei ɠana, maanɛai é loo ɠana.




\par }\Chap{20}{\SH Izilayɛle ná-kɔɔɠɔ gani kɔɔ vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona dɔfelasiɛi ma alu dɔɔlusiɛi ma volo puugɔi ma, Izilayɛle ɠɛwolai tanigaani ti ʋaani ti gàazaɠa, ti Ɠɔoɠɔ GALAGI yiimai ɠwɛɛ. Ti zeini kàkala.

\VS{2}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{3}«Ɗa ʋe, zunui, ɓɔɛ Izilayɛle ɠɛwolaiti pɔ, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wo yiilɔɔʋɛ ʋaazu gàazaɠasu? Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, gè la vaa bu, wo ʋa gaazaɠa!› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{4}«Ɗa ʋe, zunui, ta-lukpɔi ɠaaleʋe! Mina inɛinɛ è naa ɠɛ! Ti-mɛmɛwolani ta luʋa ʋele ɲɔiti, kɔzɔba vaiti ti ti ɠɛɛni, ti ɠula kɛlɛma!

\VS{5}Ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Siɛgi zu gè yiimazeɠeni la ga Izilayɛle, gè minazeɠeni Zakɔɓe mavofodaiti pɛ bɛ. Gè ɓɔɠɔ lɛɛni ga tiye Ezipete yooi zu, gè minazeɠe ti ʋɛ, gè ɠɛ ti ma: Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.

\VS{6}Naama volo ná, gè yeewuzeɠeni, gè ɠona ti ʋɛ, ga nà ti ɠulazu Ezipete yooi ʋa, gè lo ti luɠɔ, ti li zooi naa zu nii gè kɛʋele ɓɛtɛai ti ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, pagai zooi pɛ ba.

\VS{7}Gè ɠɛni ti ma: Wo pɛ à kɔzɔba vaiti pili ya wo ɠaazulogai ti ʋa, à mina mɔ ɓɔɠɔ ɠɔzɔ pɛ ga Ezipete ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kɔɔ vai. Nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Kɛlɛ ti ɓakani zèa, ti la ɠɛni kɛɛni ti ʋa ɠolo bɛ̀. Ti tanɔpɛ ge la ɠɛni ɠɛlɛni kɔzɔba ɠalagiti ba ti ɠaazuloni ba, ti la ɠɛni ɠɛlɛni Ezipete ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti ba. Gè ɠigaiziɛni ga gè nà-ziiɠaawanai yei ti ma, gè zeeli kwɛgi ma Ezipete yooi nɔ zu.

\VS{9}Anɛɛ naa ʋe, dàaseigi maaʋele ɠa gè la naa ɠɛɛni la, ga tɔ̀ɠɔi a ʋa ɠoloɠolo zii ɠiligiti zea ti zeini ti zaama, mazɔlɔɔ gè ɓɔɠɔ lɛɛni ga tiye zii ɠiligi naati gaazu, ga nà ti ɠulazu Ezipete yooi ʋa.

\VS{10}Gè ti ɠulani Ezipete yooi ʋa, gè li ga tiye teʋebai zu.

\VS{11}Gè nà-tɔgiti feeni ti ya, gè nà-deveiti dɛɛni ga tiye, niiti ti zo fai zobo feezu nuiti bɛ, ti zɛnvui wo ga ti maaʋele.

\VS{12}Gè nà-dooɠo foloiti feeni ti ʋɛ, ti ɠɛ ga kpɔfaamai ma ʋoogi gi yɔɠɔzu, ga ti suɠwɛɛ ga nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, é ti ɲadesu.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Kɛlɛ Izilayɛle nuiti ti wuzeɠeni dàalɔɠɔma teʋebai zu. Ti la ɠɛni ziɛni ga nà-tɔgiti, nà-deveiti ti ʋɛlɛʋɛlɛni ti ɠaazu, niiti ti zo fai zobo feezu nuiti bɛ, ti zɛnvui wo ga ti maaʋele. Ti ɠɛni nà-dooɠo foloiti maaɲɛɛi ʋuuzu ma ga kɛʋele ɲɔu. Gè ɠigaiziɛni mɔnɔ ga gè nà-ziiɠaawanai yei ti ma teʋebai zu, gè ti-ma zuwu ɠaaleʋe.

\VS{14}Kɛlɛ dàaseigi ɠa gè luani la, ga tɔ̀ɠɔi a ʋa ɠoloɠolo zii ɠiligiti zea, niiti gè ti ɠulani Ezipete yooi ʋa ti ɠaazu.

\VS{15}Nà ɠa gè yeewuzeɠeni, gè ɠona ti ʋɛ teʋebai zu, ga gè la mɔ loga ti luɠɔ, gè ʋa li ga tiye zooi zu gè feeni ti ʋɛ, ʋɛ nɔnɔi ta kɔin gulɔi ʋooʋaai ná, pagai zooi pɛ ba.

\VS{16}Gè naama ɠonai woni, tɔɔzei ti la ɠɛni kɛɛni ti ʋa nà-deveiti so, ta nà-tɔgiti, ti ɠɛni nà-dooɠo foloiti maaɲɛɛi ʋuuzu ma, ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti faa ɠa é ʋilini ti-yii ʋolu.

\VS{17}Kɛlɛ ti maawɔin ɠa é sòni gola, gè la ti ɠoloɠoloni, gè la ɠɛni ti-ma zuwu ɠaaleʋeni teʋebai zu.› »


\par }{\SH Izilayɛle ɓetalai kololalai ʋa GALA bɛ
\par }
{\PP \VS{18}«Anɛɛ naa ʋe, gè ɠɛni ti-lointi ma teʋebai zu: ‹À mina ziɛ ga wo-ɠɛɛni ta-lɔgiti, ta ta-leveiti ti ti ɓɛtɛni ɓɔɠɔ ʋɛ, à mina ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kɔɔ vai.

\VS{19}Nà ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI. À ziɛ ga nà-tɔgiti, wo ɠolo nà-deveiti bɛ.

\VS{20}À dooɠo foloi maaɲɛ, é ga kpɔfaamai ade yɔɠɔzu, poogi à ɠwɛɛ da ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, wa-ƓALAGI.›


\par }{\PP \VS{21}«Kɛlɛ dointi ɓalaa ti ɓakani zèa. Ti la ziɛni ga nà-tɔgiti, ti la nà-deveiti soni, niiti ti zo fai zobo feezu nuiti bɛ, ti zɛnvui wo ga ti maaʋele. Ti nà-dooɠo foloiti maaɲɛɛi ʋuuni ma. Gè ɠigaiziɛni naazu ga gè nà-ziiɠaawanai yei ti ma, gè nà-ziiɠaawanai lɛ ga tiye teʋebai zu.

\VS{22}Anɛɛ naa ʋe, gè yeezeɠeni ma, gè la naa ɠɛɛni, dàaseigi maaʋele ma, tɔ̀ɠɔi a ʋa ɠoloɠolo zii ɠiligiti gaazu, niiti gè ti ɠulani Ezipete yooi ʋa ti ɠaazu.


\par }{\PP \VS{23}«Kɛlɛ anɛɛ naa ʋe, gè yeewuzeɠeni, gè ɠona ti ʋɛ teʋebai zu, ga nà ti vazasu nuɓusɛiti saama, zou ɠiligiti su.

\VS{24}Gè ɠonani, tɔɔzei ti la ɠɛni nà-deveiti soni, ta nà-tɔgiti, ti nà-dooɠo foloiti maaɲɛɛi ʋuuni ma, kɛlɛ ti-ɠɛɛni ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti nɔ ɠa ti ʋilini ti-yii ʋolu.

\VS{25}Naa ɓalaa ɠa é kɛɛni, gè tɔgiti feeni ti ya, é la faa ʋaa ti ma, gè deveiti fe ti ya, ti la ɓena zoo ti ʋa zɛnvui wo ga ti maaʋele.

\VS{26}Gè ti ɠɔzɔni ga ta-vebɛaniiti, nii é ɠɛni ga ti-loun mɔungiti gala vai ga zalaɠai. Naa ti lɔɔni kidaaʋili golai zu, ti suɠwɛɛni naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{27}«Naa ɠa é ba, ɗa ʋe, zunui, ɓɔɛ Izilayɛle nuɓusɛiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wo-mɛmɛwolani ti ɓaaɠoni mà, ti ɓɔɠɔ lɛ ga wooʋalada nuiti tètema.

\VS{28}Gè loni ti luɠɔ, gè li ga tiye naama yooi zu, gè ɠonani ga nà feezu ti ya. Ti gizeiti pɛtɛni miná, ta gulu wolaiti ti ɠaaɓiiliai. Miná ɠa ti ta-zalaɠaiti kulani ná. Ti zìiɠaawana vaiti kɛɛni ná, ta-vebɛani vaiti su, ta zalaɠaiti ti makugi nɛai, ta dɔɔ zalaɠaiti ti ɠɛni ti ʋuuzu ya.

\VS{29}Gè ɠɛni ti ma: Zalaɠa ɠula adaʋɛti wa ɗa li náti, naati ta ga leeni? É zo naama yee ma eyɛsu za, naama adaʋɛti daasei ka ga zalaɠa ɠula adaʋɛti.›


\par }{\PP \VS{30}«Naa ɠa é ba, bo Izilayɛle nuɓusɛiti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wo la ɓɔɠɔ ɠɔzɔzu nɛi ɓaa, ga wo-mɛmɛwolani kɛʋele? Wa bɛ̀ ga wooʋalada nuiti, wa koloɠologi ɠɛɛzu siɛgi zu wo ta-ɠɔɔɠɔ gani ɲɔiti dɛbizu la!

\VS{31}Niizu niina, wa ɓɔɠɔ ɠɔzɔzu, wa ʋaana ga zalaɠaiti ta wo wo-lointi kula ga zalaɠaiti kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bɛ. Naa maaʋele ma, Izilayɛle nuiti, wa kaazu ga nà vaa bu, wo gàazaɠa? Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, gè la vaa bu wo ʋa gàazaɠa pɛ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Faa niinɛi lɔɔzeigi
\par }
{\PP \VS{32}«Wa-ɠigaiziɛi wo bosu, naa la ʋaazu ɠɛɛzu, wo ɠɛɛzu ma: ‹Gá pɔ gi ɠɛ ga zooi zɔiti kɛʋele, gi ɠɛ ga zɔɔma nuɓusɛiti kɛʋele, gi ɗa kɔɔɠɔ ganigiti kɔ, ti ga guluiti ɓaa kɔtuiti.›

\VS{33}Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, nà masadai ɠɛ wo unda, gè sɛ̀bɛi ta nà-zobogi ɠula kɛlɛma, gè yeeɓe nà-ziiɠaawanai ʋa,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{34}«Nà wo ɠula nuɓusɛiti saama, gè wo ɠaalɛ ba, wo ɠula zooiti su, ʋɛti wo vazagai náti, gè sɛ̀bɛi ta nà-zobogi ɠula kɛlɛma, gè yeeɓe nà-ziiɠaawanai ʋa.

\VS{35}Nà li ga woye yɛ teʋebai zu, zɔɔma nuɓusɛiti gaazu ɠɔpoluma, ade lo ɠaazu, gè wo lukpɔ.

\VS{36}Ʋelei nɔ gè wo-mɛmɛwolani tukpɔni la teʋebai zu, Ezipete yooi ɠobaʋɛ, zekana nà kɛ la ga woye, wa ɓalaa,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa é boga.

\VS{37}«Nà wo leʋe nà-tukpɔi wu, gè li ga woye ʋolu nà-minazeɠegi ʋɔ bɛ.

\VS{38}Nà kololala nuiti kula wo zaama, niiti ti wuzeɠeni dàalɔɠɔma. Nà ti ɠula zooiti ba, ʋɛti ti náti seikɔɠɔmai zu, kɛlɛ ti la ɠalega ma Izilayɛle yooi zu pɛ. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{39}«Wa ʋe, Izilayɛle nuiti, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹À liina, wo wa-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti dɛbi! Kɛlɛ naa ʋoluma, kɛni nɔ wo ɠolo bɛ̀, wo ɓe dàasei ɲadegai ɠoloɠolosu ga wa-vebɛaniiti wo ti ɠulazu ga zalaɠaiti kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bɛ.

\VS{40}Tama Izilayɛle yooi zu nuɓusɛiti pɛ ta lɛbiyai ve bɛ̀ nà-gize ɲadegai ma, Izilayɛle ná-gize ɠaaɠoozagi ma. Nà yeezei wo wu miná ga pagɔ, gè bo wo ma ga wo ʋa ga anii pɛ pɔ̀ niiti wo ti veezu bɛ̀, ta wa-vebɛani mɔungiti, ani ʋagɔi kpein,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{41}« ‹Nà wo ɠula nuɓusɛiti saama, gè wo ɠaalɛ ba, wo ɠula zooiti su, ʋɛti wo vazagai náti. Wa zìima eɠɛ gulɔ maku nɛɛnɛgi. Nà nà-ɲadedai ɠula kɛlɛma ga wo maaʋele zii ɠiligiti gaazu.

\VS{42}Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu gè ʋaazu la ga woye ʋolu Izilayɛle yooi zu, gè ma ɠona woni wo-mɛmɛwolani bɛ ga nà fe wo ya.

\VS{43}Miná ɠa wa ɠisiɛ ná wo-ziɛ ʋele wɔlɔmaiti su, ta wo luʋa ʋeleiti ti wo ɠɔzɔni. Wa lɛɠɛ ɓɔɠɔ zu, tɔɔzei faa ɲɔi pɛ ba wo kɛɛni.

\VS{44}Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu gè wo zosu da ɠana, dàaseigi maaʋele ma, gè la ʋaazu wo zosu ga wo luʋa ʋelei ta wo-ziɛ ʋele ɲɔiti, Izilayɛle nuɓusɛiti,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{21}{\SH Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-boɠa zɔkpɔi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei, ɠaazulo zooi ʋa lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ. Zelii lo dɔɓɔi ma lɛkpɛma ʋelei nu yeezazuʋɛ.

\VS{3}Ɗa ɠɛ nu yeezazu lɔɓɔi ma: ‹Woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ma! Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ɠa gè abui ɠaazosu è ʋa, toɠa gulu wundui pɛ gala ta gulu vɔɔi pɛ. Ani nɔpɛ ge la zooga ma abuzogi ʋaazu, toɠa vaza é zo lɛkpɛma nu yeezazuʋɛ, é li lɛkpɛma nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ná pɛ, ná-galai ɠa zeeli ɛsɛ pɛ ma.

\VS{4}Ɛsɛ pɛ ka ka ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa gè abui ɠaazogai, ani la zooga é ʋa paa pɛ.› »

\VS{5}Gè gooɠaaʋoteni, gè ɠɛ ma: «Ee, Màliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI! Ta ɓɔɛzu unsu ga ze, ti ɗa ɠɛ ma: ‹Faalaali wo nu nɔ ʋe.› »


\par }{\PP \VS{6}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{7}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaazu lati Zeluzalɛme ma, zelii lo zalaɠa ɠulazuʋɛti ma. GALA goo wo Izilayɛle yooi laalɔɠɔma.

\VS{8}Ɠɛ Izilayɛle yooi ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà laalɛɛzu è wu, nà nà-boɠa zɔkpɔi ɠulazu ma laɠagi zu, gè telebo nuiti ta faa ɲɔu ɠɛ nuiti tɔɔɠula wo zaama.

\VS{9}Telebo nuiti ta faa ɲɔu ɠɛ nuiti suwuɠaaleʋe vai ɠa é kɛɛzu gè nà-boɠa zɔkpɔi ɠulazu la ma laɠagi zu, gè pili ɛsɛ pɛ ma, é zo lɛkpɛma nu yeezazuʋɛ, é li lɛkpɛma nu ɠɔʋɛzuʋɛ.

\VS{10}Ɛsɛ pɛ ka suɠwɛɛ ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè nà-boɠa zɔkpɔi ɠulani ma laɠagi zu. Gè la mɔnɔ dɔa su pɛ.› »


\par }{\PP \VS{11}«Ɗa ʋe, zunui, maaʋɛɛ kiteʋe ɠasɔi wu, è ɗa ɓala ti pɛ gaazu ga ziizoolɛi.

\VS{12}Siɛgi zu ti è ɠaazaɠasu da ga: ‹Lee vaa zu è ɓalasu?› ɗa ti wooɠaaʋote, è ɠɛ ti ma: ‹Gè woo ɲɔu mɛnigɛ, toɠa ʋaazu ʋilɛsu su. Ɛsɛ pɛ iɲɔ ka leʋe, ti yeezu ɠɛ yɔɔɠɛ, ti yiiɓɔlɔ, ti ɲiibiiti suɓɔlɔ, ti ɗa ziɠa ɓɔɠɔ ʋa. Adea ɠaa! Naa ɠa ʋaazu ɠɛɛzu niina!› Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.»


\par }{\PP \VS{13}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{14}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo! Ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii wooi ɠaa:

\par }{\Q Wɛlɛ boɠa zɔkpɔi ʋa,

\par }{\Q gaaliai, é ɗa volo.


\par }{\Q \VS{15}Gaaliʋɛ paa wo fai ma,

\par }{\Q toɠa volozu, é ʋa ɗa mainmain zaɠa.

\par }{\Q Da zoo nɛi de ɠoozunɛ

\par }{\Q dòun zunui masagi ná-tukpɔi ma?

\par }{\Q Boɠa zɔkpɔi ɠa ɗa gulu ɓuɠai naama zii wɔinzeɠe.


\par }{\Q \VS{16}Gè feeni ga maaloun

\par }{\Q ga so daa ʋa nɛɛ,

\par }{\Q gaalini maaloun,

\par }{\Q ga é ve paa wo nui ya.


\par }{\Q \VS{17}Kidaaʋili kpeei loo, ɗa ʋe, zunui!

\par }{\Q Boɠa zɔkpɔi tɛi ka liizu nà-nuɓusɛiti daalɔɠɔma,

\par }{\Q ta Izilayɛle ɠundiɠiiti,

\par }{\Q ti pɛ ti undaaʋilisu ʋɔɔma.

\par }{\Q Yeeloo ɓɛtɛaga ga kidaaʋiligi!


\par }{\Q \VS{18}Mazɔlɔɔ ʋoluɠula wola ɠana.

\par }{\Q Ni masagi ná-tukpɔi nii boɠa zɔkpɔi wɔinzeɠezu, naa a ɲɛɛlɛna,

\par }{\Q leeni ɠa a ɠɛ?›

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\Q \VS{19}Deɠɛmu, ɗa ʋe, zunui, GALA goo wo,

\par }{\Q yee felegɔiti gaaloɠa,

\par }{\Q mazɔlɔɔ boɠa zɔkpɔi ʋili, daa ɠa ɠɛ fele, saʋa!

\par }{\Q Mazɔlɔɔ nu ʋaa woɠa zɔkpɔi ʋe,

\par }{\Q nu mɔinmɔin paa woɠa zɔkpɔi ʋe

\par }{\Q a ʋilɛ ti ʋolu adaʋɛ pɛ.


\par }{\Q \VS{20}É iɲɔteʋei lɔ ɛsɛ ziimaʋɛ,

\par }{\Q é nui pɛ ziiɓali.

\par }{\Q Nà nu ʋaa woɠa zɔkpɔi la siɠidaʋɛti pɛ,

\par }{\Q é ɗa volo eɠɛ mainmain,

\par }{\Q kɛʋele ɓɛtɛai ga é paai wo.


\par }{\Q \VS{21}Boɠa zɔkpɔ ɠaaligi, è-ɠaaʋɛɛ naa ɠaaliai,

\par }{\Q ʋili è yeezazuʋɛ, ʋili è ɠɔʋɛzuʋɛ!

\par }{\Q Ɠaaʋɛɛ lati adaʋɛ pɛ!


\par }{\Q \VS{22}Nà ɓalaagi nà yealoɠa,

\par }{\Q gè nà-ziiɠulagi laazeeli.

\par }{\Q Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè boga.»


\par }{\SH Zeluzalɛme zo fai
\par }
{\PP \VS{23}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:


\par }{\PP \VS{24}«Ɗa ʋe, zunui, pele felegɔ la ti ɠula zou ɠilagi zu, nii Ɓaɓilɔne masagi a ziɛ la, é ʋa ga ná-boɠa zɔkpɔi. Ɗa poogi ʋilɛ ma ʋele undaʋɛti, é taa wolai ɠilagilagi letema lɛɛzu.

\VS{25}Pele ɠilagi ɠa li ga Ɓaɓilɔne ɠɔɔɓɔgi Amɔn nuiti ta-laa wolai zu é ga Laɓa, zɔi li Zeluzalɛme, siɠigi ma, Zuda yooi zu.

\VS{26}Mazɔlɔɔ Ɓaɓilɔne masagi ɠa lo pele felegɔiti saɠalaʋɛ ga ungaiziɛi. É ɗa ná-mɛɛinti pili, é ɗa ná-pɛlɛ wu zaleiti gaazaɠa, é ɗa ma mɔɛin ʋɛtɛ.

\VS{27}Mɛɛin é Zeluzalɛme zoni, naa looni zeezai ɠa, ʋɛ ta kɔɔɠɔ zɔɔlaiti to ná, ti nu ʋaa wolai ɠɛ ná, ti kɔɔ ɓeei loo, ti wooɠula la. Ti kɔɔɠɔ zɔɔlaiti gili ná kpogiti ba, ti kɔɔɠɔ yeɠeiti bɔ, ti lɔɔɠuzuʋɛti kpɛtɛ ná.

\VS{28}Zeluzalɛme nuiti ti ɠɛni ɠigaiziɛzu ga ungaiziɛi naa la faa nɔpɛ kɛa ga tiye, tɔɔzei minazeɠe ka ná é ti makɛsu. Kɛlɛ Ɓaɓilɔne masagi ɠa ta-vaaɠaazagi lɛɛzu ga tiye, é ti lɛnɛ ga ta zosu.

\VS{29}Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Wa kitoozu yeenɔpɛ wa-vaaɠaazagi zu ga wa-lɔ koloɠologi maaʋele, gaaɠalagai, wa dɛɛzu wa-ɠɛɛwotiiti pɛ su ga wa ga sɔba nuiti. Tama, tɔɔzei wo faiti gaazuloga ɓɔɠɔ ʋa, wa lɔ wo zili nui yeezu.


\par }{\PP \VS{30}« ‹Ɗa ʋe, Izilayɛle ɠundiɠii, tɔɠɔ ɠoloɠolo nui, nu ɲɔi, ɗa-voloi ɠa zeeli, yeei ɗa-vaaɠaazagiti pɛ gaaɓelazu la.

\VS{31}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɗa ʋala ɗa-masadai ma ʋoogi ma, ti ɗa-masa bɔɔlɔgi zeɠe. Faiti ta valibo! Zɔi é ɓɔɠɔmaayeizu, naa wɔɔlɔ, zɔi é ɓɔɠɔ wɔɔlɔzu, naa ɠaayei.

\VS{32}Faa zuɠoloɠologi, faa zuɠoloɠologi! Nà naa zuɠoloɠolo, nii kɛɠala la dɛ ɠɛɛni, eyɛsu naa ʋa, zɔi nɔnɔ ga tukpɔɠaaleʋei, zɔi gè naa ɠalivaazu ma.› »


\par }{\SH Amɔn nuiti sala vai
\par }
{\PP \VS{33}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo, ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa Amɔn nuiti ma, é ʋilɛ ta-ɓaaɠulama vaiti ba. Ɠɛ ti ma: Boɠa zɔkpɔi ɠulaa ma laɠagi zu, paa wo fai ma, toɠa volozu, é ʋa teʋei wo, é ʋa mainmainti kula.

\VS{34}Siɛgi zu ti zɛɛ ɠulakɛlɛmaiti bosu la wo ma, ta faawokɛɛyeeluɠɔ yɛɛ ɓɔɛiti, boɠa zɔkpɔi ɠa ʋaazu GALA kwɛɛtala nuiti unteʋezu ta nu ɲɔiti, ta-vaaɠaazagi ɠaaɓela foloi zeelia.


\par }{\PP \VS{35}« ‹Boɠa zɔkpɔi lɔɔna ma laɠagi zu. Ʋɛ è ɓɛtɛni ná, zooi ti è zɔlɔɔni su, miná ɠa gè è lukpɔzu ná.

\VS{36}Nà nà-ziiɠaawanai lɛ ga ɗe, gè nà-ziiɠula abui lo è ʋa, nà è lɔ toosu nuiti zeezu, ti zoogai faa zuɠoloɠologi la.

\VS{37}Ɗa ɠɛ ga abuzogi laamianigi, è-ɲamai ɠa ʋu zooi zu ná pɛ. Nu nɔpɛ ki ge la mɔ loa è zu pɛ. Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai.› »




\par }\Chap{22}{\SH Zeluzalɛme ɲamaba vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠɛʋele ɓɛtɛ è Zeluzalɛme taai lukpɔɠaaleʋe, sulaavegɛ ga nu ʋaa vai, mina inɛinɛ! È ná-kɔzɔba vaiti dɛɛ la.

\VS{3}Ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɗa ɗa-nuɓusɛiti zɛsu ná, ti ɗa nu ʋaa vai ɠɛ, ti ɗa ti ɠoloɠolo foloi ɠɛʋele ɓɛtɛ ɠana, ti ɗa kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kpɛtɛ ɓɔɠɔ ʋɛ, ti ɗa ɓɔɠɔ ɠɔzɔ.

\VS{4}È-laazɔgi ɠa nu ʋaa vai naati pɛ su, è ɓɔɠɔ ɠɔzɔni ga kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti è ti ɓɛtɛni. È è ɠoloɠolo foloiti suɓuɠaa, ɗa-ɠonagiti kpe geei zeelia. Naa ɠa é ba, nà ɓaaɠulazu è ma zii ɠiligiti pɛ gaazu, è ɠɛ ga ɲɛɛɠulasu anii zooiti pɛ zea.

\VS{5}È-lɔɠɔi ɠoloɠologa, ɗa-vaiti ti zupu. Zooiti ti è ɠoba, ta zooiti ti maaɠoozaai è ʋa, ti pɛ ta ɲɛɛɠula è zu.


\par }{\PP \VS{6}« ‹È ʋɔ bɛ ɠa Izilayɛle ɠundiɠiiti ti yeelaazu ná ta-zobogi ma, ti ɗa nu ʋaa vaiti kɛ.

\VS{7}È ʋɔ bɛ ɠa ti ti-ɠɛɛni pɛlɛʋɛlɛsu ná ta ti-leeni, è ʋɔ bɛ nɔ ɠa ti seikɔɠɔma nuiti suziɠazu ná, ti ɗa podointi ta poanzaiti kpɔnɔ ná.

\VS{8}Ti la unfema veezu nà-ada ɲadegaiti bɛ, ti ɗa dooɠo foloiti maaɲɛɛi ʋu ma.

\VS{9}È ʋɔ bɛ, nuiti ta tɔɠɔ ɠoloɠolo faiti kɛɛzu, ti ʋa nui ʋaa. Ɗa-nuɓusɛiti ta zalaɠaiti miizu gizeiti ma, ti ɗa ɓɔɠɔ ve koloɠologi ya.

\VS{10}È ʋɔ bɛ ɠa tanigaa ti laazu ná ga ti-ɠɛɛ anzai. È ʋɔ bɛ ɠa ti ʋuuzu ná anzanui ma ná-alu kaa ziɛgi zu.

\VS{11}È ʋɔ bɛ, tanigaa ta wɛɛnziɛgi wosu ga ti-zeiɲɔɠɔi anzai, tanigaa ti ɓɔɠɔ ɠɔzɔ ga ti la ga ti-loun anzai, ɓaa ti-ʋaazeelai.

\VS{12}È ʋɔ bɛ, ta ɗa lobɛanii zo ga ti nui ʋaa. Ta ɗa walii ve, ti maalamai ʋooʋa ma, ti ɗa loo ti-zeiɲɔɠɔiti ma, ti ʋa ɓɛtɛ. Nɛ̀i gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ti yeema nɔ̀un ma mɛtu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Wɛlɛ nà ʋaazu yealoɠazu è ma, tɔɔzei tɔnɔ ɲɔi ʋa è sɔlɔɔni, ta nu ʋaa vai ʋa kɛai è ʋɔ bɛ.

\VS{14}È-yii ɠa lɔɔ nɛi ɓaa, zobo ge ɠɛ è ya, naama volo ná, nà wuzeɠena è laalɔɠɔma? Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai, nà kɛ nɔ.

\VS{15}Nà wo vaza zii ɠiligiti saama, gè wo leʋe wɛɛn yooiti su, gè ɲadetalai ɠula wo zaama mɛtu.

\VS{16}Ɓaai ɠa ɠula wo ma zii ɠiligiti gaazu. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\PP \VS{17}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{18}«Ɗa ʋe, zunui, Izilayɛle nuiti ti ɠɛa gàazu ga kɔlui kɔzɔi ba. Ti ɠɛa eɠɛ kɔlu ɓɔigi, ɓaa foɠagi, ɓaa kɔlui, ɓaa bɔbɔgi, ti ɠɛa eɠɛ kɔzɔi é walii ʋa.

\VS{19}Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Wo pɛ wo ɠɛa ga kɔlui kɔzɔi ba. Nà ʋaazu wo ɠaalɛɛzu ba Zeluzalɛme taazuʋɛ.

\VS{20}Eɠɛʋelei nu a ɗa pɔlɔi ɠaalɛ ba la, nii walii su, ta kɔlu ɓɔigi, ta kɔlui, ta bɔbɔgi, ɓaa foɠagi, é pu ani ɠaawuun aniɲakai ta zu, é abui zei bu ga gaawuun, ʋele ɠana nà wo ɠaalɛ ba la nà-ziiɠaawanai zu, zìi a ɠulana, gè wo ɠaalɛ ba, wo ɠaawuun abui ɠa!

\VS{21}Zeluzalɛme ɓɔɠɔi nɔ ɠa nà wo ɠaalɛ ba ná, gè nà-ziiɠaawana abui zei wo wu, wo ɠaawuun.

\VS{22}Eɠɛʋelei walii ɠaa a ɗa wuun da zeɠei zu, ʋele ɠana wo ɠaawuunsu da Zeluzalɛme taa zaamaʋɛ. Wa suɠwɛɛ naazu ga, nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa zìiɠaawanaai wo ma.› »


\par }{\PP \VS{23}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{24}«Ɗa ʋe, zunui, ɠɛ Zeluzalɛme ma: ‹Ɗa ga zooi é la ɲadeni, zooi tona la ɠɛni ʋuuni su nà-ziiɠaawana voloi.

\VS{25}Ná-kundiɠiiti ta yaavai lɔɔzu, eɠɛ zalai é zikɔzu, é ɗa daamianigi ʋali ga, ti ɗa nuiti paa, ti loo waliiti su ta ti-zeiɲɔɠɔiti zeaɠɔligiti, ti anzanui bɔɔlɔzu ɠɛ ga poanzaiti.

\VS{26}Ná-zalaɠa ɠula nuiti ta nà-tɔgiti koloɠolosu, ti la unfesu nà-zalaɠa ɠulazu ɲadegaiti ma. Ti la zoosu zeeɠaaɠwɛɛzu ɠwɛɛsu ani ɲadegai ta ɲadetala gelei ʋa, naa ʋɛɛ nii ʋa kɔzɔai ta nii é la ɠɔzɔni. Ta ɠaazuzeɠezu nà-dooɠo foloiti ba, nu nɔpɛ ge la mɔ unfesu mà ti zaama.

\VS{27}Nuɓusɛiti ta-ɠundiɠiiti ta ga ɲama ʋuu nuiti, eɠɛ zuluɓuiti ti ti-laamianigi ʋalizu ga, ti nui ʋaazu, ti ʋa ɓɛtɛ.

\VS{28}Ná-GALA goo wo nuiti ta naa pɛ maalɔɔɠuzu kobe siaai wu, ti ɗa kpɛtɛ kisu ɠulakɛlɛma vaiti bo, ti ɗa zɛɛ vaawokɛɛyeeluɠɔ vaiti bo, ti ɗa ɠɛ ma: Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa, tama Ɠɔoɠɔ GALAGI laade é ʋa ɓɔɛ ti ʋɔ.

\VS{29}Zooi zu ná pɛ, ta toomai wosu, ta unmai, ti ɗa maawɔin nuiti suziɠa, ta bala nuiti, ti ɗa loo seikɔɠɔma nuiti ma ti ʋee vai zu.


\par }{\PP \VS{30}« ‹Gè wɛlɛni ti zaama fɔ nà nu ɠila ka, a siɠigi lo ti ma, é lo siɠigi ma yeɠeiti daaʋɛ bɛ̀, é zooi maalobo, nà ʋa koloɠolo, kɛlɛ gè la nu nɔpɛ sɔlɔɔni.

\VS{31}Naazu gè nà-ziiɠulagi laazeelia ti ma, gè ti ɠoloɠolo nà-ziiɠaawana abui zu, gè ti luʋa ʋelei ma ɠasɔi la ti unma,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{23}{\SH Zeluzalɛme ta Samali ta-nɛɛbɛ ɲɔi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, anzanu felegɔ ɠɛni ná, ti zɔlɔɔgai anzanu ɠilagi ʋa.

\VS{3}Ti ɓɔɠɔ lɔɔni koloɠologi zu Ezipete yooi zu ti ma nu niinɛlai zu. Miná ɠa mɔunpa ti yeeziɛni ná ti-yiilaʋɛ ma, anzalopo ɲiimii é ɠɛni ti ʋa, ti naa maaɲɔfɔni ná.

\VS{4}Ma mɔungi laaseigi ɠɛni ga Woɠola, deɠe anzanui laa ɠɛ ga Woɠoliɓa. Ma mɔungi ɠa é ga Samali, felesiɛi ɠɛ ga Zeluzalɛme. Ti pɛ ti ɠɛni ga nɔ̀nɔ, ti doun zunuiti ta doun anzanuiti sɔlɔɔni bɛ̀.


\par }{\PP \VS{5}«Kɛlɛ Woɠola koloɠologi ɠɛɛni, anɛɛ ni é ɠɛni ga nɔ̀nɔ. É ɠaazuɠulani seiɲɔɠɔiti ba, Asiili nuiti, é wɛɛnɠaa zoni ti zaama.

\VS{6}Ti maaɠiliai ga seɠe ɓɔigiti, zou zɛʋɛ maazu vaawo nuiti ta kundiɠiiti, buzeɠe niinɛgiti ti ɠaazuɠulaai, kɔɔɠɔ nuiti ti sooiti kɔma.

\VS{7}Woɠola ɓɔɠɔ lɔɔni koloɠologi zu Asiili nu wolaiti zea. Siɛnɔpɛ su a la ɓɔɠɔ veena la ti ta ya, é ɠɛni ɓɔɠɔ ɠɔzɔzu ga é ɗa nɔkɔ ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bu.

\VS{8}Zɛgɛ ná-wɛɛnziɛ fai ʋolu, nii é tɔɔzeini Ezipete yooi zu. É ɠɛni miná ga doungo, zunuiti ti ɗa laa la, ti ɗa anzalopo ɲiimii maaɲɔfɔ, ti ta-ɠoloɠologi pɛ puuni ma.

\VS{9}Naa ɠa é ba, gè dɔa ná-wɛɛinti zeezu, Asiili nuiti, gola wɔinɗai ga tiye.

\VS{10}Naati ti kabei ɠulani, ti ná-doun zunuiti so ta ná-doun anzanuiti, ti tɔ ɓɔɠɔi ʋaa ga boɠa zɔkpɔi. É zalai zɔlɔɔni ga tukpɔi naa, é ɠɛ ga poogi anzanuiti bɛ.


\par }{\PP \VS{11}«Ná-seelai Woɠoliɓa naa pɛ kaani, kɛlɛ tɔun ge ɠoloɠoloni ná-gaazuɠulapɔi zu, ná-koloɠologi ɲɔu é leʋe ná-seelai nɔnɔi ʋa.

\VS{12}Tɔ ɓalaagi ɠaazuɠulani Asiili nuiti ba, zou zɛʋɛ maazu vaawo nuiti ta kundiɠiiti, ti maaɠiliai ga pagɔ, kɔɔɠɔ nuiti ti sooiti kɔma, buzeɠe niinɛgiti ti ɠaazuɠulaai.

\VS{13}Gè kaani ga é ɓɔɠɔ ɠɔzɔni koloɠologi zu. Ti felegɔ pɛ ti-ziɛ ʋelei ɠɛni ga ɠɛʋele.


\par }{\PP \VS{14}«Woɠoliɓa ta ɓɔni mɔnɔ ná-koloɠologi ʋa. É nuiti maaniinigi ɠaani seɠeai ga yeei siɠigi ma, kpɔiɗai, Ɓaɓilɔne nuiti maaniinigi ɠɛni de.

\VS{15}Ti zaamaɠiliai ga saamaɠiligiti, seɠe zakpai velevelegai tɔungiti ma, ti ɠaazulo pelei dɛɛzu ga ta ga kɔɔɠɔ nuiti. Ɓaɓilɔne nuiti maaniini kiteɠitegi ʋe, ʋelei ti la Kaledé, ta-yooi ɓɔɠɔi zu.

\VS{16}Woɠoliɓa ti ɠaai ma, gaazuɠulani ti ʋa, é keelai leʋeni ti ma ta-yooi zu.

\VS{17}Naa ma, Ɓaɓilɔne nuiti ti liini, ti laa la. Ti kɔzɔni ga ta-ɠoloɠologi. Ti ɓegai ma ga ɓaaɠulaai ma mɛtu, ta-vai wɔinzeɠeni ma.

\VS{18}É ná-koloɠolo fai ɠulani kɛlɛma ɛsɛ pɛ bɛ, é ɓɔɠɔ ɠabei lɛɛni, eyɛsu ná-fai wɔinzeɠe mà, eɠɛʋelei nɔ ná-seelai ná-fai wɔinzeɠeni mà la.

\VS{19}Kɛlɛ é ná-koloɠologi zuwɔɔlɔni, eɠɛʋelei nɔ ná-nu niinɛlai zu ɠɛɛni la, siɛgi zu é ɠɛni koloɠologi ɠɛɛzu la Ezipete yooi zu.

\VS{20}Gaazuɠulani koloɠolo zunuiti ba, é wɔin ga tiye, niiti ti-wuu wɔɔlɔai ga soovalegiti kɛʋele, ta ti ma ɗɛi ʋuuzu ga sooiti tɔnɔi ɠɛʋele.

\VS{21}È ɗa-nu niinɛlai ma ɠoloɠologi lɔɔzeiɗa ʋolu, siɛgi zu Ezipete nuiti ti ɠɛni è-yiilaʋɛ maaɲɔfɔsu la, ti yeeziɛ ɗa-anzalopo ɲiimii ma.


\par }{\PP \VS{22}«Naa ɠa é ba, Woɠoliɓa, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ɗa-wɛɛinti buzeɠezu è laalɔɠɔma. Niiti ta-vai wɔinzeɠeni è ma, nà ʋaazu ga tiye è laalɔɠɔma, ti zeɠe adaʋɛ pɛ.

\VS{23}Nà Ɓaɓilɔne nuiti buzeɠezu è laalɔɠɔma, Kaledé nuiti pɛ, ta Pekɔde nuiti, ta Soa nuiti, ta Koa nuiti, Asiili nuiti pɛ ta ʋɛɛ ti ʋa. Nà buzeɠe niinɛgiti gaalɛ ba, nu ɠaazu a ɠula ti ʋa, zou zɛʋɛ maazu vaawo nuiti, ta kundiɠiiti, kɔɔɠuluɓaiti ti zoogai, kundiɠi wolaiti, kɔɔɠɔ nuiti ti sooiti kɔma.

\VS{24}Ta ʋa è laalɔɠɔma ga ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti pɛ, ta kɔɔɠɔ wotoloiti, ta kɔɔɓɔgi nu la gaaluga. Ti ɓɔɠɔ makɛ ga kɔɔɠɔ ɠɔlu zɛpɛ koiti ta ma wolaiti, ta bɔɔlɔgiti, ta è maalati mini-o-mini. Nà è lukpɔ vai yɛ ti yeezu, ta è lukpɔɠaaleʋe, é zoloo tiya ɓɔɠɔi ta-lɔgiti ma.

\VS{25}Nà-ziiɠaawanai gè su è laalɔɠɔma, nà è yɛ ná, ti è zopele ɲɔu. Ta è-zokpai leʋe ta è-woiiti, zɔiti ta yɛ vulua, ta loo bu ga ta-woɠa zɔkpɔiti. Ta è-loun zunuiti seɠe ta è-loun anzanuiti, ta zɔiti ta yɛ vulua, ti ti ma vului ɠala abui zu.

\VS{26}Ta ɗa-zeɠeiti kula è ma ta ɗa-maaɠili zɔɔlaiti.

\VS{27}Ɗa-eteai è siɛni koloɠologi zu, koloɠologi è tɔɔzeini Ezipete yooi zu, naa ɠa ɓe niina. È ɠaazu la mɔ ɠulaa nu nɔpɛ ba, è-ɠi ge la mɔ ʋilɛga Ezipete nuiti ba eyɛsu pɛ.


\par }{\PP \VS{28}« ‹Mazɔlɔɔ Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ʋaazu ɠɛlɛzu ɗa, è yɛ naati zea niiti ti wɔinzeɠeai è ma, è lɔ naati zeezu niiti ti la è yiimani.

\VS{29}Ta è zo ga sili zogi, ta è-mɔɔlɛzu anii pɛ seɠe, ti è maaɲakai ɠula eɠɛ koloɠolo anzanui. Ɗa-ɠoloɠologi ta ɗa-wɛɛnziɛgi ɠana,

\VS{30}ta è zo ɠana, mazɔlɔɔ è koloɠologi ɠɛɛni wa zii ɠiligiti, è ɓɔɠɔ ɠɔzɔni ga ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti.

\VS{31}È ziɛni ga è-ʋaazeelai ziɛ ʋelei. Tɔ-o, ɗa-o, wa ɓɔɔle ga nà-ziiɠaawana ɗaawɔi.


\par }{\PP \VS{32}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Ɗa ɓɔɔle ga ziawɔ ɠilagi naa nɔ è-ʋaazeelai ɓɔɔleni la,

\par }{\Q ziawɔ be bɔɔlɔai, kpogi ɠooza,

\par }{\Q toɠa ɠɛ ga ɲɛɛɠulasu ɠani, ta ɓaaɠulamai,

\par }{\Q mazɔlɔɔ su vai wola mɔinʋɛ.


\par }{\Q \VS{33}È laa ɠa ve ga dɔɔzodai ta ziizoolɛi.

\par }{\Q Ziawɔi nii ɠa ga faa zuɠoloɠologi ta maalua anii,

\par }{\Q ɗa-zeelai Samali ná-ziawɔi ʋe.


\par }{\Q \VS{34}Ɗa ɓɔɔle la, è suwo,

\par }{\Q ɗa golowolo ga è-ɲiigaiti,

\par }{\Q è è-ɠakazuʋɛ maawana ga ma ɓuɠaiti.

\par }{\Q Mazɔlɔɔ nà ɠa gè boga,› »

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{35}« ‹Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Mazɔlɔɔ è yeemani mà, è ʋoluaveni bà, è pìli ya ʋoluʋelei, ɗa ɗa-wɛɛnziɛgi ta ɗa-ɠoloɠologi zuɓoloi ɠɔmɔ.› »


\par }{\SH GALA ge zelii lo fai \newline  Samali ta Zeluzalɛme ma
\par }
{\PP \VS{36}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, ɠɛʋele ɓɛtɛ, è Woɠola ta Woɠoliɓa lukpɔɠaaleʋe. Ta-ɠɔzɔba vaiti dɛɛ ga tiye, ti ti ɠɛɛni.

\VS{37}Mazɔlɔɔ ti ɓɔɠɔ lɔɔni wɛɛnziɛgi zu, ti yee ɠa ɲama ʋuu vai zu. Ti koloɠologi ɠɛɛni ga ti nɔkɔ fai kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bu, ti nu ʋaai ɠɛ, ti-loun zunuiti ti ti veeni bɛ̀, naati kula vai zu kɔɔɠɔ ganigiti bɛ ga zalaɠai.

\VS{38}Wɛlɛ nii ɠa mɔnɔ ti kɛɛni ga ze! Folo ɠilagi nɔ, ti sèizu ɲadegai ɠɔzɔni, ti nà-dooɠo foloiti maaɲɛɛi ʋu ma.

\VS{39}Tama ti ti-loun zunuiti kulaai ma ga zalaɠai ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bɛ, naama voloi nɔ ɠa ti liini la sèizu ɲadegai, ga ti ná ɠɔzɔ. Naa ɠa ti kɛɛni sèi ʋɛlɛ ɲadegai ɓɔɠɔi wu.


\par }{\PP \VS{40}«Tiya ɓɔɠɔi ti keelai leʋeni, ti zunuiti gaiziɛ, ti ti loli, ti zeɠe ɠoozama, ti ʋa. Gaamago nɔ, naati ti keela wooi zɔlɔɔni, ti ɓizɛ, ti ʋa ti ʋɔ bɛ. Ta-vaa ɠa, ti ɓɔɠɔ maagbani la, ti aniiti siɛ ɠaazuʋɛti, ti balaiti dɔ.

\VS{41}Naa ʋolu ti zeini bete ʋagɔ wolai ma, ti taɓalii ʋilɛ ɠakalaʋɛ, ti nà-ansansegi ta nà-gulɔiti sei ga.

\VS{42}Nu mɔinmɔin ge ʋaani ti ʋɔ bɛ, bɛbɛi ɠɛni zɔɔlɛzu ná, maaɠili la ti ma. Zunu ɓulu golai ʋaani, ti ɠula teʋebai zu ná pɛ. Ti balaiti dɔ zeela nu felegɔiti zeeiti ba, ti masa bɔɔlɔ pagɔiti dɔ tɔungiti ba.


\par }{\PP \VS{43}«Názu ɠa gè ɓɔɠɔ ɠaazaɠani da, gè ɠɛ ma: ‹Anzanui pɔlɔzaɠagai ná wɛɛnziɛgi zu, naa ɠa dɛ ɓɔɠɔ lɔɔzu koloɠologi zu!

\VS{44}Zunuiti ta ʋilɛsu polu, eɠɛʋelei ti ʋilɛsu la koloɠolo anzanui ʋolu! Ʋele ɠana ti ʋilɛsu la Woɠola ʋolu ta Woɠoliɓa, koloɠolo anzanui tɛiti!›

\VS{45}Kɛlɛ zunuiti ti lelebogai, naati ka ta anzanuiti tukpɔɠaaleʋe, eɠɛʋelei ta ɗa wɛɛnziɛ anzanuiti tukpɔɠaaleʋe la, ta anzanuiti niiti ti-yee ɲama ʋuu vai zu! Mazɔlɔɔ ta ga wɛɛnziɛ anzanuiti, naa ʋoluma ɲamai ɠa ti-yeeiti ma.»


\par }{\PP \VS{46}«Mazɔlɔɔ Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹À bɛbɛi ɠaalɛ ba, ti li ti laalɔɠɔma, ti ti lɔ kidaaʋiligi zu, ti loo ti zu, ti ti maavo.

\VS{47}Bɛbɛi naa ɠa ti zɔɔ ga kɔtuiti, ti ti ɓulukpulu ga boɠa zɔkpɔi, ti ti-loun zunuiti paa, ta ti-loun anzanuiti, ti ta-ʋɛlɛiti gala ga abui.

\VS{48}Nà koloɠologi ɠula ɠana zooi ʋa. Anzanuiti ta lɛnɛ naazu, ti la mɔ ʋokɔɠɔga ti-ʋaazeela felegɔiti ma koloɠologi zu.

\VS{49}Anzanui tɛiti ta ta-wɛɛnziɛgi ma zalai zɔlɔɔ, ta ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kɔɔ vai ma ɠotoi zuɓoloi ɠɔmɔ. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{24}{\SH Zeluzalɛme ʋokɔɠɔ fai \newline  kɔlu liɠii ma koikoigi sogai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Konagi laaʋuusiɛi ma alu puugɔi ma volo puugɔi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, za voloi zɛʋɛ, mazɔlɔɔ za voloi ɠa Ɓaɓilɔne masagi tɔɔzeizu la ga Zeluzalɛme zeiɗa kɛlɛ su.

\VS{3}Faalaalii ta wo kololala nuɓusɛiti ma, ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Kɔlu liɠi ɠila kpɛtɛ.

\par }{\Q Ziɛi ʋu su.


\par }{\Q \VS{4}Sua ɓulukpulugiti pu su,

\par }{\Q ma ɓulukpulu pagɔiti, ma ɓalai, ma ɓakigi,

\par }{\Q daave ga ma ɠae ʋagɔiti.


\par }{\Q \VS{5}Baalagi zeɠe pagai gola ma ɓulugiti saama,

\par }{\Q koʋii ʋu diɠii wu,

\par }{\Q è ti pɛ gili ga abu wolai,

\par }{\Q mazɔlɔɔ kɛni ma ɠaeiti ɓalaa ti ɠili.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Maanɔɠɔi ɠa nu ʋaa laai luɠɔ, kulaʋɛ ga diɠii koikoigai, nu la zooga é ʋa gba, é ʋa ɠula ba! Ma ɓuɠaiti kula su ga gilagila, ta la yɛga su ga kpakutooma vaa.

\VS{7}Mazɔlɔɔ ɲamai é puuni, toɠa dɛ ná. É ʋuuni kɔtu ɲakai ma, é la puuni zooi ma, fufiligi ʋa ʋɛɛ gaazu.\FTNT{*}{{\FR 24:7 }{\FR{24:7
}}{\FT{Wɛlɛ ʋɛ:
}}{\XT{Lev 7:13-14}}{\FT{.}}}

\VS{8}Gè ɲamai naa yɛni kɔtu ɲakai ma, ʋɛ é la zooga lɔɔɠuzu ná, nii a kɛ é nà-ziiɠaawana wolai wuzeɠe, é kìtoo su ga kɛni gè potokulai ɠɛ.


\par }{\PP \VS{9}« ‹Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Maanɔɠɔi ɠa nu ʋaa laai luɠɔ! Mazɔlɔɔ nà ɓalaagi nà koʋi lukpe wolai ʋuuzu ná.

\VS{10}Koʋii ɠaalɛ ba gola, è abui ɠaazo, suai ɠili vai ɠaaɓela, tufa maku nɛɛnɛgiti pu ma, ma ɠaeiti ti ɠala.

\VS{11}Diɠi ɲakai zei abulekai ɠa, naa ɠa a kɛ é ɓadi, kɔlui ɓɔi. Naazu nɔɠɔi é su, naa ɠa ɲɛɛlɛ su, koikoigi ɠa ɠala.

\VS{12}Boti wafuun ka ga naa pɛ! Koikoigi liegɔi é ba, abu laade a naa ɠula ba.

\VS{13}Zeluzalɛme, è ɠɔzɔni ga ɗa-ɠoloɠolo kɛɛwotiiti. Gè ɠɛni pɔ gè è ɲade, kɛlɛ è la ɠɛni kɛɛni. È la mɔ ɲadega ɲɛgɛlɛin ɗa-ɠɔzɔba vai zu, eyɛsu è nà-ziiɠaawanai zuɓoloi ɠɔmɔ.

\VS{14}Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai. Tama yeeɠɛɠalai zeelia, nà kɛ nɔ. Gè la seɠea ma, gè la maawɔinɠaa ɠɛa, gè la nà-devei zeɠea ma. Ta è lukpɔɠaaleʋe é zoloo è luʋa ʋelei ma ta ɗa-ɠɛɛwotiiti.› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Ezekiyɛle ná-gɔlɔi
\par }
{\PP \VS{15}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{16}«Ɗa ʋe, zunui, nà ʋaazu anzanui naa ɠulazu è ya ga kulafiliba zaai, zɔi è ɠaazulosu ba, è ɗa ɠoozunɛ. Kɛlɛ mina saa gba, mina wɔlɔ, mina va bu è-ɠaazuɗɛi ʋa ʋu pa.

\VS{17}Ɗa zoo è ɗa ɓala ɠɔ bu, kɛlɛ mina saa gba vaa ɠɛ. Ɗa-zeɠe zakpai velevele unma, è ɗa-zaʋalagiti dɔ. Mina è-ɓɛlɛi maalɔɔɠu. Mina daamiani mi nii è-zeiɲɔɠɔiti ti feezu è ya saa vai zu.»


\par }{\PP \VS{18}Gè ɓɔɛni nuɓusɛiti pɔ sobui, ma ɓɔkɔi nɔ ànzai za. Poluma zobui, gè naa ɠɛɛni, nii é veeni zèa ga devei.

\VS{19}Nuiti ti ɠɛni mà: «È luʋa ʋelei naa è kɛɛzu, bo dɛɛ gi ma, poluʋɛ ɠa ga leeni gi ʋɛ?»

\VS{20}Gè ti wooɠaaʋoteni ga: «Ɠɔoɠɔ GALAGI keela wooi veeʋɛ zèa

\VS{21}Izilayɛle nuiti wa-vaa zu ga: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà sèizu ɲadegai yɛsu ná ɓaaɠula ma, wa-ɓɔɠɔlɛsu anii, wo-ɠaazuʋɛ ɠoozunɛɛzu ma, wa-ɠito ganii. Wo-loun zunuiti ta wo-loun anzanuiti ti yɛsu Zeluzalɛme, ta ti ʋaazu.

\VS{22}Wa kɛ eɠɛʋelei gè kɛɛni la. Wo la ɓɛlɛiti maalɔɔɠua, wo la daamiani mia nii wo-zeiɲɔɠɔiti ti feezu wo ya saa vai zu.

\VS{23}Wa wa-zeɠe zakpaiti felevele unba, wa-zaʋalagiti ti yɛ wo ɠɔɠɔa. Wo la saa gbaa, wo la wɔlɔa. Kɛlɛ wa vɔ ɠae ma ga wa-ɠotoiti, wa ɠɛ kpalagi wosu yɔɠɔzu.

\VS{24}Nii Ezekiyɛle kɛa, poogi ɠana wo ʋɛ, nii wo ʋaazu kɛɛzu. Wa kɛ nɔ eɠɛʋelei nɔ é kɛɛni la. Siɛgi zu fai niiti ti wogai ta ɠɛɛna la, wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.›


\par }{\PP \VS{25}«Ɗa ʋe, zunui, siɛgi zu, foloi gè ʋaazu la ti ʋalasu da, GALA seizu ɲadegai ma, é ga ti-ʋoluzeizuʋɛ, ti-ɠaazuʋɛ ɠoozunɛɛzu ma, ta-ɓɔɠɔlɛsu anii, ta-ɠito ganii, nà ti ʋala ti-loun zunuiti ta ti-loun anzanuiti ma.

\VS{26}Naama volo ná, nui nii a yɛ vulua, toɠa ʋa, é naama vaiti bo è ma, è mɛni.

\VS{27}Naama volo ná nɔ, è-laaʋɛ ɠa vie, è ɠula ɓoɓoyai zu, è ɗa ɓɔɛ, wa yɛpɛ wa nui zɛgai vulua. È ɠɛ nuɓusɛiti ʋɛ ga poogi, ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»




\par }{\MS Zii Ɠiligiti Tukpɔɠaaleʋe Vai, \newline  Niiti Ti Izilayɛle Maaɠoolizu

\par }\Chap{25}{\MR (25:1—32:32)

\par }{\SH Amɔn nuiti daalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote Amɔn nuiti pɔ pelei, è GALA gooi wo ti laalɔɠɔma.

\VS{3}Bo Amɔn nuiti ma: ‹À woilo Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ma: Wo ɲɛɛi woni, siɛgi zu sèizu ɲadegai ɠɔzɔni la, siɛgi zu Izilayɛle yooi zuwoni da, ti ɗa li ga Zuda nuiti Ɓaɓilɔne.

\VS{4}Naa maaʋele ma, nà ɓesu folo ɠulazu ʋele nuiti ba, ti ɗa-yooi zeɠe ga tɔnɔ, ta ta-ɠɔɔlaaɠai ʋu ɗa-yooi ɠa, ta ta-zeɠe ɠotaiti to ná. Tiya ɠa ta ɗa-yooi ma lɔnɔgi pɛ mi, nɔnɔiti ti ga ɗɔnɔiti, ti naati kpɔle.

\VS{5}Nà wa-laa wolai Laɓa ɠɛ ga ɲɔmɛiti daamiizuʋɛ, Amɔn nuiti ta-yooi pɛ ge ɠɛ ga baala sasai. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{6}Mazɔlɔɔ Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wo yealoɠani, wo ɠɔkɔ ga koozunɛɛi Izilayɛle ná-maanɔɠɔi vaa zu. Ʋele ɠana wo wa-wɔinzeɠemai ɠulaai la kɛlɛma é lo nà-nuɓusɛi Izilayɛle ʋa.

\VS{7}Naa ma, nà zobogi ɠulazu kɛlɛma wo laalɔɠɔma, gè wo lɔ zii ɠiligiti zeezu, ti wo yeavoo. Nà wo ɠoloɠolo mɛtu, wa ɲɛɛlɛ nuɓusɛiti saama, zou la mɔ ɠɛa wo ʋɛ. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\SH Moaɓe nuiti daalɔɠɔma
\par }
{\PP \VS{8}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa Moaɓe nuiti ta Seyiil nuiti daalɔɠɔma, niiti ti ɠɛni: ‹Zuda ʋɛlɛyeɠei ɠa ga nuɓusɛi, ga zii ɠiligiti kɛʋele.›

\VS{9}Naa ɠa é ba, nà Moaɓe laalaosu ná-taa wolaiti pɔ pelei, ta ná-kwɛpelemaʋɛ, ti pɛ ti ɠoloɠolo, anɛɛ niiti ti wola ʋagai, eɠɛʋelei Ɓɛte-Yesimɔte la, ta Ɓaale-Meyon, ta Kiliyatayime.

\VS{10}Nà daalaosu folo ɠulazu ʋele nuiti tuɠɔ, ti Moaɓe zeɠe ga tɔnɔ, eɠɛʋelei ti Amɔn zeɠeni la. Naazu ʋelela ʋelei nu nɔpɛ ge la mɔ ɠizɛga Amɔn zu.

\VS{11}Nà-tukpɔi ɠa loo Moaɓe nuiti ma, ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»


\par }{\SH Edɔme nuiti daalɔɠɔma
\par }
{\PP \VS{12}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Edɔme nuiti ti potokula ɲɔu ɠɛɛni Zuda nuɓusɛiti daalɔɠɔma, naa ɠa é ti ɠɛɛni ga sɔba nuiti.

\VS{13}Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà yeewuzeɠezu Edɔme laalɔɠɔma, nà nuiti ma zuwu ɠaaleʋezu ma yooi zu ta suaiti, gè ná valibo, é ɠɛ ga teʋebai zu, é zo Teman taa wolai ma, é zeeli Dedan, ná-nuɓusɛiti pɛ ta za kɔɔi zu.

\VS{14}Nà naa ɠaliva nà-nuɓusɛiti ma, Izilayɛle nuiti, ga ti nɔ̀nɔ ʋotokula Edɔme nuiti ma. Izilayɛle nuiti ta ti zo eɠɛʋelei nà-ziiɠaawanai ta nà-ziiɠulagi ti levezu la, ti ti ɠala ga nu a ɓaaɠona mà, ʋelei a ɗa zale la.› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Filisiti nuiti daalɔɠɔma
\par }
{\PP \VS{15}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Filisiti nuiti ti kɛɛʋɛ ga potokulai, ti tɔnɔi ʋotokula ti zili nu wɔlɔmaiti ma ga wɔinzeɠema wolai, ti naati suwuɠaaleʋe.

\VS{16}Naa maaʋele ma, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà yeeʋɛɛzu Filisiti nuiti ma. Zɔiti ti ʋaai, ti zeɠe Kelɛte, nà ti pɛ koloɠolosu, mɔtaiti ti zeini kpoloɗɛi laaʋɛ, nà naati pɛ undaaʋili.

\VS{17}Nà-potokulai ta nà-doɠaiti ta ɲɔu ti ma. Siɛgi zu naati ti zeelizu la ti ma, ta suɠwɛɛ ga nà ɠa gè ga Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{26}{\SH Tiil nuiti daalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona puugɔ maazu ɠilasiɛi (11), ma alugi ma volo mɔungi, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, tɔɔzei Tiil nuiti ti ɲɛɛɠulani Zeluzalɛme zu, ti ɗa ɠɛ ma: ‹A kela-o! É ɠoloɠologa, taa wolai ɛsɛ pɛ ge ɠɛni liizu pɔ! Tosuʋɛ ɠa ve niina gi ya, gá ɓɛtɛ niinɛ ʋolu, Zeluzalɛme zuwoga!›

\VS{3}Tama, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ʋaazu wuzeɠezu è laalɔɠɔma, Tiil taa wolai. Nà nuɓusɛ ʋɛbɛi wuzeɠezu è laalɔɠɔma eɠɛʋelei kpoloɗɛi a ɗa ma lakpatakpagiti buzeɠe la.

\VS{4}Ta Tiil ziɠigiti golo, ti ná-pɛlɛ ɠaaɠoozagi toka. Nà ma vufiligiti pɛ kpale, gè ná-kɔtui maaɲakai yɛ de.

\VS{5}Toɠa ɠɛ niina ga ziɛ zaama yooi nɔ, ʋɛ kale ɓɛɛ nuiti ta ɠɛ ta-lumɔiti fɔɔzu ná, mazɔlɔɔ nà ɠa gè boga,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. « ‹Zii ɠiligiti ta ʋa, ti loo taai zu.

\VS{6}Taa wolai niiti ti è-maaɠoolii zu, ti logai ziɛlaʋɛ, toɠa naati su nuɓusɛiti paa. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{7}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ʋaazu ga Ɓaɓilɔne masagi Neɓukadenɛzaal, Tiil taai laalɔɠɔma, masagi ná-zobogi wɔɔlɔai masagiti ta-zobogi ʋa, gè zeɠe la lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei. Toɠa ʋa, é laalɛ è wu ga sooiti ta kɔɔɠɔ wotoloiti, ta soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ta salaʋusu ɓulugiti.

\VS{8}Taa wolai niiti ti è-maaɠoolii zu, ti logai ziɛlaʋɛ, toɠa naati su nuɓusɛiti paa, é kɔɔɠɔ yeɠeiti bɔ è laalɔɠɔma. Toɠa kɔɔɠɔ ziɠigiti kpɛtɛ ta é kɔɔɠɔ ɠɔlu zɛpɛgiti to ga siɠigi è laalɔɠɔma.

\VS{9}Ta ɗa-ziɠigiti golo ga ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti, ta ɗa-ʋɛlɛ ɠaaɠoozagiti toka ga ta-ʋekasiiti.

\VS{10}Ná-soo ɓulugiti ta-vufili buzeɠeai ɠa ʋɛɛ è unga, é è maaɓɔle, soo ɓulu kɛɛ nuiti ta kɔɔɠɔ wotoloiti su lugi ɠa ɗa-ziɠigiti ɲiikpi, siɛgi zu ti lɛɛzu la ɗa-ziɠidaʋɛti, eɠɛʋelei nu a taai zei la kɛlɛ su é zeɠe wɔ siɠigi ʋa, é leʋe su é ɗa lɛ taai zu.

\VS{11}Ta ziɛ ga ta-zooiti ɗa-laazuʋɛ ná pɛ, ta ɗa-nuɓusɛiti paa ga boɠa zɔkpɔi, ɗa-ɠɔtu ziɠigiti ti loni ga ɗa-zobogi ma ʋoogi, ta naati suvaza zooi ma.

\VS{12}Ta ɗa-naavoloiti seɠe, ti loo è-ɠɔligiti su, ti siɠigiti golo ɗa-laaiti ma, ti ɗa-ʋɛlɛ ʋagɔiti golo, ta ɗa-ɠɔtuiti pili ya kpoloɗɛi wu, ta ɗa-wulu zɛʋɛiti, ta ɗa-vufiligiti.

\VS{13}Nà è ɓesu ɗa-wuye loo vaiti ba, nu la mɔ ɗa-ɠɔni goomɛniga.

\VS{14}Nà è ɠɛ ga kɔtui maaɲakai, nii kale ɓɛɛ nuiti ta ɠɛ ta-lumɔiti fɔɔzu maazu, è la mɔ loga ʋolu eyɛsu pɛ. Mazɔlɔɔ nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa gè boni,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Ziɛ zaama yooiti ta ɓali
\par }
{\PP \VS{15}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa Tiil taa wolai ma: ‹È loo lugi a ɠɛna ɠulaa, siɛgi zu nuiti ti saamaaɠɔgi wosu da, siɛgi zu nu ʋaai ɠɛɛzu la taa zaamaʋɛ, ziɛ zaama yooiti ta kpoloɗɛi laaʋɛ yooiti ti la ɲiikpiga ɓaa?

\VS{16}Kpoloɗɛlaʋɛ masagiti kpein ti ʋilɛ, ti zeɠe ta-masa kpɔkpɔgiti ga, ti ta-zeɠeungiti kula ɠɔba, ti ɠula ta-zeɠe ɠɔsuʋugiti su, ti ɓɔɠɔ maaɠili ga dualuagi, ti zei zooi ma, yeeɠɛɠalai pɛ su ti zasu ɗa ɓali, ti lua ʋelei ma ɗa-vaa zu.

\VS{17}Ta maawɔin wuyei nii loo è ma, ti ɠɛ ma:

\par }{\Q Ee, tooʋɛ bu ɠale,

\par }{\Q ɗɛi kpoloɗɛi ɠaa leʋe bo nuiti ti ɠɛni è maamɔinzu,

\par }{\Q tɔɠɔɠula taa wolai, ná-zobogi ɠɛni kpoloɗɛi ɠa,

\par }{\Q ta ná-nuɓusɛiti,

\par }{\Q nii ɠɛni maaɠoolii zu nuiti sasuɓalizu!


\par }{\Q \VS{18}Ziɛ zaama yooiti sasu ɠa ɓali niina,

\par }{\Q naama voloi è ɠoloɠolosu da.

\par }{\Q Kpoloɗɛi zaamaʋɛ yooiti ta lua gola

\par }{\Q yeei ɗa-vaiti ti ɓesu da.


\par }{\PP \VS{19}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Siɛgi zu gè è ɠɛɛzu la ga taa wolai koloɠologai, eɠɛ taa wolai naati nu la mɔ ti zu, siɛgi zu gè è lɔɔɠuzu la pali ɓomaʋɛ, ziɛ wolaiti ti è maaɓɔle,

\VS{20}nà yeizu ga ɗe naati pɔ bɛ, niiti ti yeiɗai zeɠezaɠai zu, wɔlɔwɔlɔ nuɓusɛiti pɔ bɛ, ɗa yɛ zeini zooi wu eɠɛ puulega ɠɔtu wɔlɔwɔlɔgiti ti zooi wu, wo ɠɛ ʋa wa gɔvɛiti ti liini è luɠɔ. È la mɔ ɠɛa ga taa nu a zei su, è la mɔ ʋuuzu zɔlɔɔga nu vuluiti ta-yooi ɠa.

\VS{21}Ɗa-vai ɠa nuɓusɛi pɛ maalua, mazɔlɔɔ ɗa ɠoloɠolo mɛtu. Nuiti ta è ɠaiziɛ, kɛlɛ ti la è ɠa mɔnɔ pɛ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{27}{\SH Tiil maawɔin wuyei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:


\par }{\Q \VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, maawɔin wuyei loo Tiil taa wolai ma.


\par }{\Q \VS{3}Ɗa ɠɛ Tiil ma: ‹Ee, ɗa ʋe è zeini kpoloɗɛi laaʋɛ,

\par }{\Q è yaaɠolai ɠɛɛzu wo yɔɠɔzu, wa ziɛla nuɓusɛiti pɛ,

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Ee, Tiil, ɗa ɠa è ɠɛni: Nà-pagi laazeeliʋɛ!


\par }{\Q \VS{4}Ɗa-you ɠwɛmaʋɛ zeeliʋɛ kpoloɗɛi zaamaʋɛ,

\par }{\Q è lo nuiti ti ɗa-ʋagi laazeelini mɛtu.


\par }{\Q \VS{5}Seniil\FTNT{*}{{\FR 27:5 }{\FR{27:5
}}{\FK{Seniil}}{\FT{: Ɠɛɛlɛmɔn gizei laaseigi taɠili be, Liɓan yooi zu.}}} sipɛlɛ guluiti ka ti è ɓɛtɛni ga tiye,

\par }{\Q è ɠakamaʋɛti pɛ kpɛtɛʋɛ ga naa.

\par }{\Q Ti Liɓan sɛdele gului ta zeɠeni,

\par }{\Q ti naa ɠɛ ga zaamazu wului.


\par }{\Q \VS{6}Ti Ɓasan sɛne gulu wolai ta zaɠani ga kein kpizɛ mitɛiti,

\par }{\Q è ziɛ vai zu.

\par }{\Q Ti ɗa-lakaiti kpɛtɛni ga

\par }{\Q Kitime ziɛ zaama yooiti ma sɛdele guluiti,

\par }{\Q see ɲiigai ʋɛai ti ʋa.


\par }{\Q \VS{7}Ɗa-zeɠe wolai fiilɛi zeizu su,

\par }{\Q naa ɠɛni ga geze ʋagɔi suʋuai, Ezipete gelei,

\par }{\Q è yɛsu ɠoozama, ti ɗa è ɠwɛɛ.

\par }{\Q Seɠei naati ti looni ga ma ɓiinii ta ma ɓɔigi,

\par }{\Q é zeɠe ziɛ zaama yooi zu, daa ga Sipele,

\par }{\Q tandai naati ka ti ɠɛni ɗa-zɔɔlaiti makɛsu.


\par }{\Q \VS{8}Sidɔn ta Aalevade nuiti ka

\par }{\Q è ɠɛni ti zeɠezu ga ɓato li nuiti.

\par }{\Q Tiil nuiti ti wola zooni,

\par }{\Q naati ka ti ɠɛni ga ɗa-ɓatoi ma ɠundiɠiiti.


\par }{\Q \VS{9}È ɠɛni botiɠɛ nuiti seɠezu, ti Ɓiɓelɔse ɠima nuiti,

\par }{\Q ga naama ɲɛɛliɠi nuiti ti ɗa ɓatoi ʋalizuʋɛti kpɛtɛ.

\par }{\Q Kpoloɗɛi ɠaaʋɛ ɓatoiti ta ma wotiɠɛ nuiti

\par }{\Q ti ɠɛni ɠomisu è ʋɔ bɛ, ti ɗa ɗa-zɔɔlaiti geya.


\par }{\Q \VS{10}Pɛɛlese zalaʋusuiti ta Lude geleiti, é ʋɛɛ Pute geleiti ba,

\par }{\Q ti ɠɛni botii ɠɛɛzu ɗa-zalaʋusui zu.

\par }{\Q Ti ɠɛni ga ɗa-ɠɔɔɠɔ nuiti,

\par }{\Q ti ɓena kɔɔɠɔ zɛpɛgiti ta ta-ɠɔlu wɔɔlɔgiti sɛlɛ è ʋɔ bɛ,

\par }{\Q ti ɠɛni ta ɓɔsu ɗa-lɔɠɔɠulagi ʋa.


\par }{\Q \VS{11}Aalevade nuiti ta ɗa-zalaʋusuiti

\par }{\Q ti ɠakuni ɗa-ziɠigiti ma, ti ɗa ti makɛ.

\par }{\Q Gamade nuiti ti ɠɛni wɛlɛzu taai ma,

\par }{\Q ti ɠɛni ta-ɠɔɔɠɔ zɛpɛgiti sɛlɛsu siɠigi ʋa, koozuʋɛ,

\par }{\Q ti ɠɛni ɗa-ʋadai laazeelizu.› »


\par }{\SH Yaaɠo laa wolai Tiil
\par }
{\PP \VS{12}« ‹Wa Taalasise nuiti wo ɠɛni yaaɠolai ɠɛɛzu yɔɠɔzu, è-zɔlɔɔ ganiiti pɛ su ti mɔinni è ya. Ti ɠɛni ɗa-yaaɠo zɔɔlaiti geyazu ga walii, ta kɔlui, ta kɔlu ɓɔigi, ta bɔbɔgi.

\VS{13}Wa Yavan nuiti ta Tuɓale nuiti, naa ʋɛɛ Mesɛke nuiti ba, wo ɠɛni yaaɠolai ɠɛɛzu yɔɠɔzu, ti ɗa duɔiti fe è ya ta kɔlu ɓɔigiti ga ɗa-yaaɠo zɔɔlaiti maavalibogi.

\VS{14}Ɓɛte-Togaalema nuiti ti ɠɛni kɔɔɠɔ zooiti teʋesu ɗa-lɔɔɠɔi zu, ta kɔɔɠɔ zoo ɓulugiti, ta soovale fuuluiti.

\VS{15}Wa Dedan nuiti wo ɠɛni yaaɠolai ɠɛɛzu yɔɠɔzu. Ziɛ zaama yooi bɔɔlɔzu ná-yaaɠolai ɠɛni ɠɛɛzu è yeezaama, ti ɠɛni ɗɔnɔ ma lɔnɔgi zalazu ga see ɲiigaiti ta ebɛne wuluiti.

\VS{16}Wa Siili yooi wo ɠɛni yaaɠolai ɠɛɛzu yɔɠɔzu, ti ɗa è yea aniiti geya, wo ɠɛni ti ɓɛtɛzu ga bɔɔlɔa. Ti ɠɛni ɗa-lɔɔɠɔiti sulaavesu ga kɔtu zɔngɔ ɓaagiti ti ga gelenategiti, ta seɠeiti ti loai ga ma ɓɔigi, ta seɠe zuʋuaiti, ta geze ʋagɔ zeɠeiti, ta kpɔzɔiti, ta kɔtu zɔngɔ ɓaagiti ti ga luɓiiti.

\VS{17}Wa Zuda ta Izilayɛle yooi wo yaaɠolai ɠɛɛni yɔɠɔzu, ti ɠɛni Minite moloi leʋesu è ma, ta gatoiti, naa ʋɛɛ kɔin gulɔi ta gulɔi ʋa, ta gulɔ maku nɛɛnɛgiti.

\VS{18}Wa Damase nuiti wo yaaɠolai ɠɛɛni yɔɠɔzu, ti ɗa wo-yeaɠɔligiti geya, wo ti ɓɛtɛni ga bɔɔlɔa, ti ɠɛni Ɠɛlebon lɔɔi veezu wo ya, ta Saɠaal ʋaala deɠa ɠolegi.

\VS{19}Vedan ta Yavan ta Uzale wa naati wo ɠɛni yaaɠolai ɠɛɛzu yɔɠɔzu, ga kɔlu ɠaingaiti niiti ti ɓɛtɛai mɛtu, ta kasegi, naa ʋɛɛ seeli kpaɠa maku nɛɛnɛgiti ba.

\VS{20}Wa Dedan wo ɠɛni yaaɠoi ɠɛɛzu yɔɠɔzu ga soo maaɠili zɔɔlaiti.

\VS{21}Wo yeezoni wa Alaɓuiti ta Kedaal you ɠundiɠiiti pɛ, ti ɠɛni pɔdii loozu è ma ga baala ziʋoiti, ta baala sinɛ wolaiti, ta boli zinɛiti.

\VS{22}Saɓa ta Layema yaaɠoiti ti ɠɛni pɔdii loozu è ma. Pɔdi anii ti ɠɛni teʋesu ɗa-lɔɔɠɔi zu, é ɠɛni ga tufa maku nɛɛnɛgi ma ʋagɔi ma zii pɛ, kɔtu zɔngɔ ɓaagi ma zii pɛ, ta zanugi.

\VS{23}Wo ɠɛni pɔdii loozu ɓɔɠɔ ma wa Ɠalan, Kané, ta Edɛn, taa wolai naati, ta Saɓa yaaɠoiti, ta Asiili, ta Kilimade.

\VS{24}Nii ti ɠɛni pɔdizu è ma, é ɠɛni ga seɠe laaɓaagiti, tookɔba wolaiti ma ɓɔigi, seɠe zuʋuaiti, seɠeiti ti ʋɛɛzu pɛlɛwuʋɛ, galu vɛlɛaiti ta ma maaɓiligiti, naati ti ɠɛni ɗa-lɔɔɠɔi zu.› »


\par }{\SH Maawɔin wuyei ma lodai é ʋilɛ Tiil ʋa
\par }
{\Q \VS{25}« ‹Taalasise ɓato wolaiti ka ti ɠɛni ɗa-zɔɔlaiti mɛɛnsu.

\par }{\Q È ʋɔ bɛ laaveni, è ɠasɔɠili ga pɔdi anii kpoloɗɛi zaamaʋɛ.


\par }{\Q \VS{26}Ɗa-ɠein dii nuiti ti liini ga ɗe ziɛ wuuzeigi zaamaʋɛ,

\par }{\Q folo ɠulazu ʋele viilɛi è zuɠaleɠaleni kpoloɗɛi zaamaʋɛ.


\par }{\Q \VS{27}Ɗa-naavoloiti, ɗa-laamianigiti, ta ɗa-ʋɔdi aniiti,

\par }{\Q naa ʋɛɛ ɗa-nuiti ba ti botii ɠɛɛzu ziɛi ɠa, ta ɗa-ɠein dii nuiti,

\par }{\Q ɲɛɛliɠi nuiti ti ɠɛni ɗa-ɠeingiti kpaalɛzu,

\par }{\Q ta yaaɠoiti ti ɠɛni ɗa-ʋɔdii loozu,

\par }{\Q naa ʋɛɛ ɗa-zunuiti kpein ba ti è ya ga salaʋusuiti,

\par }{\Q ta bɛbɛi gaalɛai ba è ma,

\par }{\Q ti pɛ ta ʋu ya kpoloɗɛi zaamaʋɛ,

\par }{\Q voloi è loozu bu la.


\par }{\Q \VS{28}Keingi zu wotiɠɛ nuiti ta-ɠidaaʋili kpeei ɠa

\par }{\Q ziɛla nuiti pɛ suɓali ɲɛgɛlɛin.


\par }{\Q \VS{29}Naazu zɔiti pɛ kein dii mitɛi ti ya,

\par }{\Q ta ɠula ta-ɓatoiti su.

\par }{\Q Kein su wotiɠɛ nuiti, kpoloɗɛi ɠaa ɠein dii nuiti pɛ,

\par }{\Q ta lo zooi ma.


\par }{\Q \VS{30}Ti pɛ ta ɓain ɗa-vaa zu,

\par }{\Q ta wɔlɔ ga gola.

\par }{\Q Ta fufiligi ʋu tɔungiti ma,

\par }{\Q ti ɗa ɠilikili zuʋui zu.


\par }{\Q \VS{31}Ta tɔungiti kpuye ɗa-vaa zu,

\par }{\Q ti saa wɔlɔ wo seɠeiti too ɠɔba,

\par }{\Q ti ɗa wɔlɔ è ma ta-yiiɠoloɠologi zu, ti ɗa zɔngɔ.


\par }{\Q \VS{32}Ta-yiiɓɔlɔi zu, ti ɗa gɔlɔi wo è ma ga maawɔin wuyei,

\par }{\Q ti ɗa saa wɔlɔi wo ga:

\par }{\Q Ɓɛ ɠa é ɠɛni ga Tiil ɠɛʋele,

\par }{\Q taai tɛi kɛʋele goloai kpoloɗɛi zaamaʋɛ?


\par }{\Q \VS{33}Siɛgi zu ɗa-ʋɔdi aniiti ti ɠɛni liizu la kpoloɗɛi ɠa,

\par }{\Q è ɠɛni nuɓusɛ mɔinmɔin maavaa ɠɛɛzu.

\par }{\Q È-zɔlɔɔgi ná-mɔin maaʋele ma ta ɗa-ʋɔdi zɔɔlai,

\par }{\Q è ɠɛni etea masagiti ta-ɓɛtɛi lɛɛzu su.


\par }{\Q \VS{34}Kɛlɛ wɛlɛ, ɗa ɠaa è zuɠaleɠaleai kpoloɗɛi ma lakpatakpagiti zea,

\par }{\Q è ʋilini ya ziɛi ɓoma munu.

\par }{\Q Ɗa-ʋɔdi aniiti ta wɔiti wo botii ɠɛɛzu ʋɔɔma,

\par }{\Q ti pɛ ti ungi yɛga kpoloɗɛi wu.


\par }{\Q \VS{35}Ziɛ zaama laaiti ma nuɓusɛiti sasuɓalia

\par }{\Q ga naama vaiti ti zeeliai è ma.

\par }{\Q Ta-masagiti sasu ɠa ɓalizu ga duai.

\par }{\Q Maaɠilii é ti ma, toɠa ɠaazu ti-ɠaazuʋɛti.


\par }{\Q \VS{36}Yaaɠoiti ti zii ɠiligiti saama, ta foei vɛɛzu è ma,

\par }{\Q è ɠɛa ga ti maalua anii,

\par }{\Q è ɠoloɠologa, è la mɔ wuzeɠea eyɛsu ɠɔ!› »




\par }\Chap{28}{\SH Tiil masagi loobu vai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, naa wo Tiil masagi ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: È-yiimaʋɛ laaveni ga wasogi, è ɠɛni: Nà ga gala, nà zeini galagiti ta-masa kpɔkpɔgi ɠa, kpoloɗɛi zaamaʋɛ! Kɛlɛ ɗɔun, ɗa ga nui, gala ta ga ɗe, ɗa ɗa-ɠisiɛi ɠaazu ga GALA ná-kisiɛi ʋe.

\VS{3}Ɗa ɓɔɠɔ ɠaazu ga ɠima nu è leʋe Daniyɛle ʋa, dɔɔɠuzu vaa la lɔɔɠua è ʋa.

\VS{4}Ɗa-ɠimalai ta ɗa-ɠeleɠelegi zu, è kulanumai ɠaalɛa ba, zanugi ta walii é ga naavoloi.

\VS{5}Ɗa-ɠimala wolai zu yaaɠo vai zu, è ɗa-naavoloi ɠaawɔɔlɔa, naama naavoloi è yiilaavega ga wasogi.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Tɔɔzei ɗa ɗa-ɠisiɛiti kaazu ga GALA ná-kisiɛiti be,

\VS{7}nà ʋaazu ga wɛɛinti è laalɔɠɔma, ti wola ziliai ziiti saama. Ta boɠa zɔkpɔi ʋili ɗa-ɠimalai ma lɔnɔ pagɔiti ma, ti ɗa-ʋadai ɠɔzɔ.

\VS{8}Ta è ʋili kabayeɠei zu, ɗa za ga maaɓaai kpoloɗɛi zaamaʋɛ.

\VS{9}Ɗa ɠɛna loni è ʋaa nui ɠakala, ɗa zoo è ɠɛ ma nɛi: Nà ga gala? Ɗa yɛ nɔ nuɓusɛlai zu, è la ɠɛa ga gala, naama nui yeezu nii é è ʋaazu.

\VS{10}Ɗa za ga tatipɛlɛʋolulala nuiti saa ʋelei, zii ɠiligiti zeezu, mazɔlɔɔ nà ɠa gè boga,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Mɔungi zu ta niizu
\par }
{\PP \VS{11}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{12}«Ɗa ʋe, zunui, maawɔin wuyei loo Tiil masagi ma, ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: È ɠɛni ga daazeelii ma ʋoo pagɔi, è laaveni ga ɠimalai, è laazeeli pagi zu.

\VS{13}È ɠɛni Edɛn, GALA ná-kpelei zu. È maaɠilini ga kɔtu zɔngɔ ɓaagi ma zii pɛ, saaledowanegi, ta topazegi, ta diamai, ta kelizolitegi, ta wonikesegi, ta zasepegi, ta safiilegi, ta gelenategi, ta emelɔdegi, ɗa-lamadegiti ta ɗa-ɠooleiti ti ɠɛni è yeema, ti ɠɛʋele ɓɛtɛni ga zanugi è ɓɛtɛ voloi ma vaa ma.

\VS{14}È ɠɛni ga seeluɓɛin nii é makɛi wosu, koʋegiti ba. È ɠɛni zeini GALA ná-gize ɲadegai ma, è ɠɛni ziɛzu kɔtuiti saama, ti volozu gola.

\VS{15}È-ziɛ ʋelei ʋani, è zoloo su, tɔɔzei è ɓɛtɛ volo ma, eyɛsu faa ɲɔi ɠula kɛlɛma è ʋɔ bɛ.

\VS{16}Ɗa-yaaɠolai ɠaa yɛ ga wɔɔlɔzu è ya, é è lɔa toomai zu, è kotoi ɠɛ. Naa ma, gè è-losuʋɛ ɠulaa è ya, è ɠɛ ga tanɔ, gè è ɓɛ nà-gizei ma, ɗa ʋe, seeluɓɛin nii é makɛi wosu, gè è laaʋiliga, è ɠula kɔtuiti saama, ti volozu.

\VS{17}Ɗa-ʋadai è wasoga, è vaa bu foloi è bosu, naa ɗa-ɠimalai yaava. Gè è ʋilini ya zooi ma, è ɠɛ ga pɛtɛ gani zɔɔma masagiti bɛ.

\VS{18}Ɗa-ɠotoi mɔin ʋelei ma ɗa-yaaɠolai zu è kɛɛzu ga telebotalai, è ɗa-zalaɠa ɠulazuʋɛti kɔzɔni. Naa ma, nà abu ɠaazosu è-zeizuʋɛ, é è ɠala. Nà è ɠɛ ga zuʋui eteai zu, naati pɛ gaazu ti è ʋɛtɛsu.

\VS{19}Ɗa-vai ɠa maaɠili lɔ nuɓusɛiti pɛ ma ti è ɠwɛɛ, ɗa ɠɛ ga ti maalua ɠani, ɗa ɠoloɠolo eyɛsu ɠɔ.› »


\par }{\SH Sidɔn yooi laalɔɠɔma
\par }
{\PP \VS{20}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{21}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote Sidɔn taai ma, GALA gooi wo daalɔɠɔma,

\VS{22}ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ʋaazu wuzeɠezu Sidɔn laalɔɠɔma. Nà lɛbiya zɔlɔɔ taai zaama. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu nà tukpɔiti gaaleʋena la daalɔɠɔma. Naazu nà nà-ɲade faiti kula kɛlɛma ga tɔun maaʋele.

\VS{23}Nà ɗɔfɔ zeeɓɛi la è wu, ɲamai ɠa ʋu taazuʋɛ ná pɛ, nu ʋoomaiti ti ɠɛ ʋuuni ná pɛ, ti zaazu ga boɠa zɔkpɔi é zeɠezu mini-o-mini, é ʋa è laalɔɠɔma. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\SH Izilayɛle unmɔɔ fai
\par }
{\PP \VS{24}«Ɠain ge la mɔ ɠɛa Izilayɛle nuɓusɛiti daalɔɠɔma, é ʋa ɠɛ ti laɓazu, ɓaa é ʋa ɗa ti maawana, ti-zeiɲɔɠɔ la mɔ ɠɛa ná, a ti wɔinzeɠe. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{25}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà Izilayɛle nuiti gaalɛ ba, gè ti ɠula nuɓusɛiti saama, ʋɛti gè ti vazani náti, gè dɛɛ ɠana ga zii ɠiligiti ga nà ga GALA ɲadegai. Ta zei ti ɓɔɠɔ yooi zu, nii gè feeni nà-botiɠɛ nui Zakɔɓe ʋɛ.

\VS{26}Ta zei ná ziilɛigi zu, ti pɛlɛiti to, ti leezɛn ɓeleiti da. Ta eteai ziɛ ziilɛigi zu, mazɔlɔɔ nà ti-maaɠoolii zu nuiti sala, tɛiti ta ti zopele ɲɔu. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI.› »




\par }\Chap{29}{\SH Ezipete yooi laalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Konagi ʋuusiɛi ma alu puugɔi ma volo puugɔ maazu velesiɛi (12) ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote Ezipete masagi Falaɠɔn ʋɔ pelei, GALA gooi wo daalɔɠɔma, ta Ezipete pɛ daalɔɠɔma,

\VS{3}ɗa ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ʋaazu è laalɔɠɔma, ɗa ʋe, Falaɠɔn, Ezipete masagi, fali wolai é ga sua ɲɔi, è laazu ɗa-ɗɛ wolaiti saama. È ɠɛɛzu ma: Ziɛ wolai Nile ɠa ga nɔ̀nɔ, tɔɔzei nà ɓɔɠɔ ɠa gè kpɛtɛni.

\VS{4}Nà kɔlui ʋilisu è-lakulugi zu, gè ɗa-ɗɛ wolai wu ɠaleiti kpata è-maaɠalaiti ba. Nà wo ɠula ziɛ wolai Nile wu ʋɔɔma, wa kalei naati pɛ ti ɠatagai è-maaɠalaiti ba.

\VS{5}Nà è ʋili ya teʋebai zu, wa ɗa-ɗɛ wolai wu ɠaleiti pɛ. Ɗa loo zooi ma dɔɓɔi zu, nu la è zeɠea, nu la è maaɠulua. Nà è ɠɛ ga daamianigi dɔɓɔ zuaiti bɛ ta wɔniiti.

\VS{6}Ezipete nuiti pɛ ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\par }{\PP « ‹Mazɔlɔɔ kpɔbai Izilayɛle nuiti ti sɔlɔɔni ti ya, é ɠɛni eɠɛ seeli kpakui nɔ é yɔɔɠɛ.

\VS{7}Siɛgi zu ti è zoni la ga yeei, è ɠaleni ga, è ti-ɠɔmaʋɛ pɛ kpolo. Siɛgi zu ti ʋoluzeini la è ʋa, è ɠaleni ga, è ti-zaamaʋɛ ɠulani ga.›


\par }{\PP \VS{8}«Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ʋaazu ga kɔɔɓɔgi è laalɔɠɔma, nà nuɓusɛiti ta suaiti pɛ suwuɠaaleʋe wo zaama.

\VS{9}Ezipete yooi zu ɠa wo eɠɛ teʋebai. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\par }{\PP « ‹Tɔɔzei è ɠɛni: Ziɛ wolai Nile ɠa ga nɔ̀nɔ, nà ɠa gè kpɛtɛni,

\VS{10}naa ma, nà wuzeɠezu è laalɔɠɔma wa ɗa-ɗɛ wolaiti, nà Ezipete yooi ɠoloɠolosu, gè kɛ ga teʋebai zu, é zo Migedɔle eyɛsu é zeeli Siyɛne, é zei Etiyopi ɠwɛpelemaʋɛ ʋa.

\VS{11}Nu ʋɛɛ sua ʋa, tanɔpɛ ge la ziɛziɛga ná. Eyɛsu kona ʋuunaanigɔ (40), nu la fuluani nɔpɛ kaa ná.

\VS{12}Nà Ezipete yooi zuwo, é leʋe zooiti pɛ ba ti zuwogai. Ná-taaiti ta ɠoloɠolo é leʋe taaiti pɛ ba ti ɠoloɠologai, eyɛsu kona ʋuunaanigɔ (40). Nà Ezipete nuiti faza ziiti saama, nà ti vaza zou mɔinmɔin su.›


\par }{\PP \VS{13}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Kona ʋuunaanigɔi (40) ʋoluma, nà Ezipete nuiti gaalɛ ba, ti ɠula nuɓusɛiti saama, ʋɛti ti vazani náti.

\VS{14}Nà ʋa ʋolu ga Ezipete nuiti ti ti ɠulani zou ʋa. Nà ʋaazu ga tiye zooi zu lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, ti ʋu zooi zu ti zɔlɔɔsuʋɛ, ti masada goi lɔɔzei ná.

\VS{15}Ezipete yooi zɛbɛi ɠa lɔi zɔɔma masadaiti tɔnɔi ʋa, é la mɔ wuzeɠea, é ʋa zei zɔɔma you ɠiligiti unda. Nà ta-zobogi maalɔi, naa ɠa a kɛ ti mina zei zɔɔma yooiti unda.

\VS{16}Ezipete la mɔ ɠɛa ga Izilayɛle ná-kito ga é ʋa ɓaa maazu. Ezipete ɠa ɠɛ ná nɔ ga nà-nuɓusɛiti ti ɗa ɠitoo kotoi zu ti kɛɛni kpɔbai ɠaiziɛ vai zu zea. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\SH Masagi Neɓukadenɛzaal Ezipete yooi zo fai
\par }
{\PP \VS{17}Kona ʋuufelegɔ maazu lɔfelasiɛi (27), alu mɔungi ma volo mɔungi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{18}«Ɗa ʋe, zunui, è kaa, Ɓaɓilɔne masagi Neɓukadenɛzaal ná-kɔɔɓɔgi botii ɠɛɛni gola Tiil laalɔɠɔma, kpaanagi laa ti unma, ti-ɓakigiti maaɓolo, kɛlɛ botii é kɛɛni taai laalɔɠɔma, é la ma zala nɔpɛ sɔlɔɔni, tɔ ɓɔɠɔi, ɓaa ná-salaʋusuiti.

\VS{19}Naa ma, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà Ezipete yooi lɔɔzu Ɓaɓilɔne masagi Neɓukadenɛzaal yeezu. Toɠa li ga ná-naavoloiti pɛ, é loo ná zu, é kɔɔzoganiiti seɠe. Naa ɠa a fe ná-salaʋusuiti zea ga ti-zalai.

\VS{20}Nà Ezipete yooi ve zea ga salai, tɔɔzei botiiti ba ti kɛɛni bɛ̀, mazɔlɔɔ nà ɠa ná-kɔɔɓɔgi botii ɠɛɛni bɛ̀,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{21}«Naama volo ná, nà Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei ná-zobogi wɔɔlɔ. Ɗa ma, ɗa zoo è ɓɔɛ ti zaama ga yiima. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.»




\par }\Chap{30}{\SH GALA ná-tukpɔi zɛlɛ fai \newline  Ezipete yooi maazu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:


\par }{\Q \VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo, è ɠɛ ma:

\par }{\Q ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q À kpeei loo, wo ɠɛ ma: Ee! Foloi ma ɓɛgele ɠaa!


\par }{\Q \VS{3}Mazɔlɔɔ foloi maa ɠa na ɓuɠa,

\par }{\Q Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-foloi maaɓuɠaa,

\par }{\Q folo ʋe é ɠɛɛzu ga tonaɓiin tetelegi,

\par }{\Q toɠa ga yeeɠɛɠalai

\par }{\Q nii zɔɔma nuɓusɛiti ta-lukpɔi ɠaa ʋaazu leʋezu ma.


\par }{\Q \VS{4}Kɔɔi ɠa ɓɔi Ezipete yooi zu,

\par }{\Q nuiti ta ɠɛ luazu, ti zasu ɗa ɓali Etiyopi,

\par }{\Q siɛgi zu nu ʋoomaiti ti ʋuuzu la Ezipete,

\par }{\Q ta ɠɛna loa ti-ɠɔligiti su,

\par }{\Q ti ɗa ta-yooi ɠoloɠolo.


\par }{\Q \VS{5}Etiyopi, ta Pute, ta Lude, naa ʋɛɛ nuɓusɛ zupui naati pɛ ba, Liɓi ɓalaa,

\par }{\Q ta nuɓusɛiti ti zooiti su ti yeezogai,

\par }{\Q ta za ga boɠa zɔkpɔi ʋɔɔma ta Ezipete nuiti.


\par }{\Q \VS{6}Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Ezipete maalobo nuiti ta za kɔɔi zu,

\par }{\Q Ezipete ná-zobogi é wasosu da, gaa ɠa ʋala ba,

\par }{\Q é zo Migedɔle, é li Siyɛne, ta loo bu ga boɠa zɔkpɔi,

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\Q \VS{7}Ezipete ɠa ɠɛ ga teʋebai zu, é leʋe teʋebai zu yooiti pɛ ba,

\par }{\Q ná-taaiti gaa ɠa luu taaiti saama ti ɠoloɠologai.


\par }{\Q \VS{8}Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI,

\par }{\Q siɛgi zu gè abui losu da Ezipete ʋa,

\par }{\Q ná-kpɔba nuiti pɛ ti zuɠoloɠolo.


\par }{\Q \VS{9}Naama voloi, keelaiti nà ti leʋe, ta li ɓatoi zu,

\par }{\Q ti Etiyopi ɲiikpi, ná-ziilɛigi ɠula zea,

\par }{\Q ti zasu ɠa ɓali, ta ɓɔlɔ,

\par }{\Q voloi gè ʋaazu Ezipete ɠoloɠolosu da.

\par }{\Q Mazɔlɔɔ wɛlɛ, toɠa na ʋa!


\par }{\Q \VS{10}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Nà Ɓaɓilɔne masagi Neɓukadenɛzaal zeɠe,

\par }{\Q gè Ezipete ʋɛbɛi ma zuwu ɠaaleʋe la.


\par }{\Q \VS{11}Tɔ-o, ná-nuɓusɛiti-yo,

\par }{\Q zunuiti ti ga nu ʋaa nu wolaiti ziiti saama,

\par }{\Q ta ʋa, ti zooi ɠoloɠolo.

\par }{\Q Ta ta-woɠa zɔkpɔi ʋili Ezipete laalɔɠɔma,

\par }{\Q ti zooi zulaave ga nu ʋoomai.


\par }{\Q \VS{12}Nà ziɛ wolai Nile ma ɓekegiti fɔ su,

\par }{\Q nà Ezipete yooi ʋɔdi nu ɲɔiti ma.

\par }{\Q Nà zobo fe wɛɛinti bɛ, ti zooi ɠoloɠolo ta gaa aniiti.

\par }{\Q Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai.


\par }{\Q \VS{13}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Nà kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti koloɠolo mɛtu,

\par }{\Q gè zɛɛ ɠalagiti ta-vai zeɠe ga Mɛmefise.

\par }{\Q Kundiɠi la mɔ ɠɛa Ezipete yooi zu eyɛsu pɛ.

\par }{\Q Nà dualuagi lɔ ɛsɛ pɛ su Ezipete yooi zu.


\par }{\Q \VS{14}Nà Ezipete yooi ɠoloɠolo lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei,

\par }{\Q gè abui lo Soan taa wolai ʋa,

\par }{\Q gè tukpɔi laalɛ No taa wolai wu.


\par }{\Q \VS{15}Nà yiiɠula Sin laalɔɠɔma, Ezipete ná-poluzeigi,

\par }{\Q gè No nu mɔinmɔingi ɠaaleʋe.


\par }{\Q \VS{16}Nà abui lo Ezipete yooi ʋa,

\par }{\Q Sin nuiti sasu ɠa ɓali ga taɓai.

\par }{\Q Zeɠei ɠa wɔ No siɠigi ʋa,

\par }{\Q Mɛmefise taa wolai ɠa zo kɛlɛmaʋɛ.


\par }{\Q \VS{17}Won nu niinɛiti ta Pi-Bezɛte geleiti

\par }{\Q ta za kɔɔmaʋɛ ga boɠa zɔkpɔi,

\par }{\Q ma laaiti ta li duɔlai zu.


\par }{\Q \VS{18}Foloi la toa Taapanɛse,

\par }{\Q siɛgi zu gè Ezipete ná-zobogi zuɠoloɠolosu da,

\par }{\Q gè ná-wasogi ɠula ba é ɠɛni su.

\par }{\Q Tonaɓiingi ɠa ʋɛɛ Taapanɛse maazu,

\par }{\Q ná-taaʋeaiti ta li duɔlai zu.


\par }{\Q \VS{19}Nà Ezipete lukpɔɠaaleʋezu.

\par }{\Q Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\SH Ɓaɓilɔne masagi ɠa ga \newline  GALA nà-botiɠɛ aniɲakai ta
\par }
{\PP \VS{20}Kona puugɔ maazu ɠilasiɛi (11) ma alu mɔungi ma volo lɔfelasiɛi ma, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{21}«Ɗa ʋe, zunui, gè Ezipete masagi Falaɠɔn yeei ɠaleni, gaa la ɠilini é ʋa ʋalo, é la laani kpazavɛlɛa zu, nii a kɛ é zɛbɛ zɔlɔɔ, é zoo é boɠa zɔkpɔi ʋili.

\VS{22}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà wuzeɠezu Ezipete masagi Falaɠɔn laalɔɠɔma. Nà zee felegɔiti galeɠalezu, é la nɔ ga zɔi galeai, kɛlɛ ma ʋagɔi ɓalaa, gè ná-boɠa zɔkpɔi ɠula zea, é loo.

\VS{23}Naazu nà Ezipete nuiti faza zii ɠiligiti saama, nà ti zuvaza zou mɔinmɔin kiligaa zu.

\VS{24}Nà ta ɓɔ Ɓaɓilɔne masagi ná-zobogi ʋa, nà, nà ɓɔɠɔi nà-boɠa zɔkpɔi la zea. Falaɠɔn nii gè zeei zuɠaleɠalezu, toɠa yɛ ɓalasu zili nui ya, eyɛsu é za.

\VS{25}Ungo, nà zobogi ve Ɓaɓilɔne masagi ya, kɛlɛ Falaɠɔn yeei zu ɠa ɓɔlɔ. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu gè nà-boɠa zɔkpɔi laazu la Ɓaɓilɔne masagi ya, é ɗa pili Ezipete yooi laalɔɠɔma.

\VS{26}Nà Ezipete nuiti faza zii ɠiligiti saama, nà ti zuvaza zou mɔinmɔin kiligaa zu. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{31}{\SH Faalaalii é ʋilɛ \newline  sɛdele gulu wolai ʋa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yeeɠɛɠalai gi ɠɛni la Ɓaɓilɔne, naama ɠona puugɔ maazu ɠilasiɛi (11) ma, alugi zaʋasiɛi ma volo mɔungi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, bo Ezipete masagi Falaɠɔn ma ta ná-nuɓusɛiti:

\par }{\Q ‹Nu ɠa è ʋokɔɠɔ leeni ma, ɗɛi ɗa-zobogi wɔɔlɔai ɠani?


\par }{\Q \VS{3}Asiili ɠulaʋɛ ga Liɓan sɛdele gului,

\par }{\Q nii ma ɓekegiti maanɛai ga pagɔ,

\par }{\Q é ga dɔɓɔ wolai niinigi zea,

\par }{\Q gaaɠoozaai gola,

\par }{\Q nɔungi zeiɗai tonaɓiingiti ba.


\par }{\Q \VS{4}Tona ɗɛi ɠa é bɔɔlɔni,

\par }{\Q zou wu ɗɛ wolai kpɛtɛni, é ɠooza,

\par }{\Q ziɛiti ti ɠaalɛɛni ba ma zapeiti maaɠoolii zu,

\par }{\Q naa ʋolu ti ɗa yei guluiti pɛ ma ti dɔɓɔi zu.


\par }{\Q \VS{5}Naa ɠa é kɛɛni gaaɠoozani

\par }{\Q é leʋe guluiti pɛ ba dɔɓɔi zu.

\par }{\Q Ma ɓekegiti ti mɔinni, ti ɠoozakooza,

\par }{\Q ziɛi zaɓu zu é ɠɛni kɔɔzu,

\par }{\Q siɛgi zu é ɠɛni wuzeɠezu la.


\par }{\Q \VS{6}Wɔni ma zii pɛ ge ɠɛni laɠagi losu su,

\par }{\Q dɔɓɔ zuaiti ti ɠɛni yiʋoi ʋuuzu bu,

\par }{\Q nuɓusɛ mɔinmɔin ge ɠɛni ná-eteai ziɛzu ná-niinigi wu.


\par }{\Q \VS{7}É ʋani ná-maayikii zu,

\par }{\Q gaaɠoozani, ma ɓekegiti suvie,

\par }{\Q ma zapeiti ti yeini zooi wu, ziɛi zɛɓɛzu.


\par }{\Q \VS{8}GALA ná-kpelei zu,

\par }{\Q sɛdele gulu nɔpɛ ge la ɠɛni ná a ʋokɔɠɔ ma,

\par }{\Q sipɛlɛ gulu nɔpɛ ma ɓeke ge la ɠɛni ga nɔnɔiti kɛʋele,

\par }{\Q ɗalagi tanɔpɛ ma ɓeke ge la ɠɛni ɠulani ga ma ɓekegiti,

\par }{\Q GALA ná-kpelei zu, gulu wola ɠila kpalaa la ɠɛni ʋani ga kɛʋele.


\par }{\Q \VS{9}Gè kpɛtɛni ga ma ɓeke pagɔiti.

\par }{\Q Edɛn wulu wolaiti kpein GALA ná-kpelei zu,

\par }{\Q ti pɛ ti ɠɛni toloi ɠulazu la.› »


\par }{\PP \VS{10}« ‹Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Tɔɔzei é ɓɔɠɔ ɠaaɠooza, é nɔungi wuzeɠea é zeeli tonaɓiingiti saama, é waso ziimaʋɛ ga ná-koozai.

\VS{11}Naa ɠa é ba, gè dɔa ziiti ta-masagi naa ná-zobogi wu, nii sɛbɛi wola wɔɔlɔai, ga naa so é zoloo ná-topele ɲɔi ma. Gè kpɛɛni.

\VS{12}Wɛɛinti ti wola zuɲɔuɗai ziiti saama, naati ti pɔni, ti zɛ ná. Ma ɓekegiti ti looni gizeiti ma ta nɛmɛiti pɛ su. Ma ɓekegiti suɠaleɠaleni eteai zu ʋɛtugiti pɛ su. Etea nuɓusɛiti pɛ ti ɠulani ná-niinigi wu, ti ɠɛlɛni ba.

\VS{13}Wɔniiti ta ʋa, ti zei ma unkpulugi ɠa pɔgai, dɔɓɔ zuaiti pɛ ti ʋa, ti ɗa lɔɔɠu ma ɓekegiti bu.

\VS{14}Naa pɛ ka ɠɛ, naa ɠa a kɛ gului nɔpɛ é ɓɛtɛzu ziɛlaʋɛ, é mina waso ná-gaaɠoozai maaʋele ma, é mina nɔungi wuzeɠe é ʋa zei tonaɓiingi ʋa, nii a kɛ gulu wola nɔpɛ ziɛi zɛɓɛzu gaa mina ɠooza ná-wasogi zu. Tɔɔzei gulu wolaiti ta nuɓusɛiti, saai leʋeʋɛ ti pɛ ma, ga ti yei gɔvɛalaazu zooi wu, naati pɔ bɛ ti yeizu kabai zu.


\par }{\PP \VS{15}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Voloi sɛdele gului yeini la gɔvɛalaazu, gè gɔlɔɗɛi lɔɔni ɛsɛ pɛ gaazu. Ná-faa zu, gè zou ɗɛiti soni, ti la yeiɗa, ti loni ti yei ʋeleiti su. Ná-faa zu, gè kpidii ʋɛɛni Liɓan ɠizeiti ma, gè guluiti pɛ fɔɔni dɔɓɔiti su.

\VS{16}Gè nuɓusɛiti sasuɓalini ga gului tɛi too lugi, siɛgi zu gè zeini la gɔvɛalaazu, naati pɔ bɛ ti kabaiti su. Zooi wu, Edɛn wulu wolaiti kpein, gulu maanɛɛgiti, ti ʋagai ti pɛ ba Liɓan ɠizei ma, ti wola vizɔgai, ti ziɛi zɔlɔɔsu ga pagɔ, ti ɠoozunɛɛni.

\VS{17}Tiya ɓalaagi, ti ɓɔ tɔun ba, ti yeini gɔvɛalaazu, naati pɔ bɛ niiti ti zaani ga boɠa zɔkpɔi, tiya ɠa ti ɠɛni ga poluzeigiti, ti zeini ná-niinigiti bu ziiti saama.

\VS{18}Edɛn wulu gila kpalaa la ɠɛni ʋokɔɠɔga è ma pagi zu, bɔɔlɔi zu. Anɛɛ naa ʋe, ɗa ɓɔsu ti ʋa, wo ʋili ya zooi wu, è la tatipɛlɛʋolulala nuiti saama ti undaaʋilini ga boɠa zɔkpɔi. Naa ɠa é ga Falaɠɔn ná-kulanumai ta ná-nuɓusɛiti, Ezipete nuiti,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{32}{\SH Maawɔin wuyei \newline  é looni masagi Falaɠɔn ma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona puugɔ maazu velesiɛi (12), ma alu puugɔ maazu velesiɛi (12), ma volo mɔungi ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, maawɔin wuyei loo Ezipete masagi Falaɠɔn ma, è ɠɛ ma:

\par }{\Q ‹Ɗa ziiti saama eɠɛ zala ɓokpagi.

\par }{\Q Kɛlɛ ɗa faiti kɛɛzu eɠɛ falii,

\par }{\Q è ɗa maaɠɔɔ ɗa-ɗɛiti bu,

\par }{\Q è ɗa ziɛiti kpɔlɔ ga è-zapalagiti,

\par }{\Q è ɗa ma veinfeingiti kpɔlɔ.


\par }{\Q \VS{3}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Nà nà-tumɔi lɔɔzu è unga,

\par }{\Q siɛgi zu nuɓusɛiti ti mɔinzu la ti ɠaalɛ ba,

\par }{\Q ta è mɛɛn nà-seemai zu.


\par }{\Q \VS{4}Nà è ʋili ya zooi ma, gè è la dɔɓɔi zu,

\par }{\Q wɔniiti pɛ ti ɗa ʋu è ma,

\par }{\Q dɔɓɔ zuaiti pɛ ti ʋa,

\par }{\Q ti è ma zuai ɠɛ ga laamianigi.


\par }{\Q \VS{5}Nà è ma zuai vaza gizeiti ma,

\par }{\Q gè nɛmɛiti sulaave ga è ma ɓulukpulugiti.


\par }{\Q \VS{6}Nà zooi maayɛɓɛ ga è ma ɲamai,

\par }{\Q é ɗa yei gizeiti ma,

\par }{\Q kɔtuɗɛi laazuʋɛti sulaa ɠa ve da.


\par }{\Q \VS{7}Siɛgi zu è ɓesu la zɛnvui wo fai ʋa,

\par }{\Q nà geeɠɔlɔgi ɠaazulɔɔɠu,

\par }{\Q gè somideɠaiti gaazulɔɔɠu,

\par }{\Q gè foloi ɠaazulɔɔɠu ga tonaɓiingi,

\par }{\Q alugi la mɔ voloa.


\par }{\Q \VS{8}Ɗɔun è maaʋele ma, anii kpein é geezuʋɛ,

\par }{\Q nà ti ma voloiti gaaʋa,

\par }{\Q gè kpidii ʋɛɛ ɗa-yooi ma,

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\Q \VS{9}Nà nuɓusɛi ma mɔinmɔin kɛ unga wuulee,

\par }{\Q siɛgi zu gè ʋaazu la ga è ɠoloɠolo fai,

\par }{\Q ma wooi zeeli zooiti su,

\par }{\Q ʋɛti è la náti kwɛɛ.


\par }{\Q \VS{10}Ti lɔtɔzu ɠa leʋe ɗa-vaa zu.

\par }{\Q Ta-masagiti sasu ɠa ɓali ɗa-vaa zu ga duai,

\par }{\Q nà ɠɛna nà-boɠa zɔkpɔi leʋeteʋe ti ɠaazu,

\par }{\Q è loobu voloi, ti zasu ɠa yɛ nɔ ɓalizu ɠɔ,

\par }{\Q ɛsɛ ge ɗa lua ga zɛnvui vaa.


\par }{\Q \VS{11}Mazɔlɔɔ Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:

\par }{\Q Ɓaɓilɔne masagi ná-boɠa zɔkpɔ ɠɔɔi ɠa loo è ma.


\par }{\Q \VS{12}Nà zunu ɠɛzɛiti teʋe,

\par }{\Q ti ɗa-nuɓusɛ mɔinmɔingiti paa ga boɠa zɔkpɔi,

\par }{\Q tɛiti ti ziiti saama ga nu ɲɔu wolaiti.

\par }{\Q Nii kpein é ga Ezipete yooi ná-waso fai,

\par }{\Q ta naa pɛ suɠoloɠolo,

\par }{\Q ta ná-nuɓusɛ mɔinmɔingiti gaaleʋe.


\par }{\Q \VS{13}Nà ɗa-loganiiti pɛ suɠoloɠolo ziɛ wolaiti kobaʋɛti.

\par }{\Q Nuɓusɛiti kɔɠɔi la mɔ ziɛi ɓɔlɔa,

\par }{\Q suaiti polokagi la mɔ kpɔlɔa ɓalaa pɛ.


\par }{\Q \VS{14}Naazu ɠa nà ta-ɗɛiti da su la ga pagɔ,

\par }{\Q gè ɗa ta-ɗɛ wolaiti zei eɠɛ gulɔi,

\par }{\Q Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\Q \VS{15}Nà Ezipete yooi zu ɠɛ ga teʋebai zu,

\par }{\Q gè ná-sɔlɔɔ bosuʋɛti pɛ kula zea,

\par }{\Q gè ná-nuɓusɛiti suwuɠaaleʋe.

\par }{\Q Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.›


\par }{\PP \VS{16}«Maawɔin wuyei ɠaa, ta too, zii ɠiligiti ti-loun anzanuiti ta too Ezipete yooi ta ná-nuɓusɛiti faa zu,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Gɔlɔi é woni nuɓusɛiti faa zu
\par }
{\PP \VS{17}Kona puugɔ maazu velesiɛi (12), ma alu puugɔ maazu velesiɛi (12) ma volo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15) ma, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{18}«Ɗa ʋe, zunui, wɔlɔ Ezipete nuɓusɛiti ta-vaa zu, ɗa wɔlɔ wooi yei ga tiye ta zobobɛ zii ɠiligi zɔiti zooi wu, naati pɔ bɛ, ti yeiɗai gɔvɛalaazu,

\VS{19}è ɠɛ ma: ‹È vizɔ ka bogai zɔiti ba ɓaa? Yei, ti è la tatipɛlɛʋolulala nuiti saama, ti zaani kɔɔi zu.›

\VS{20}Ezipete nuiti ta za ga boɠa zɔkpɔi kɔɔɠɔzuʋɛ. Boɠa zɔkpɔiti kɛʋele ɓɛtɛʋɛ niina ga ti paai wo. Ti li ga Ezipete ta su nuɓusɛiti pɛ saai ʋɔ!

\VS{21}Kɔɔɠɔ nu wolaiti ta zɔiti ti ɠɛni ɓɔsu ba, naati ta yɛ gɔvɛalaazu, ti ɠɛ ma: ‹Wɛlɛ lɛɛ tatipɛlɛʋolulala nuiti ba, ti zaai ga boɠa zɔkpɔi kɔɔɠɔzuʋɛ, tiya ɠa ti yeizu, ti la gi zaama gɔvɛalaazu!›


\par }{\PP \VS{22}«Asiili ɠa ná, maaɠooliʋɛ ga ná-salaʋusuiti ta-ɠabaiti, ti pɛ ka ti zaani kɔɔɠɔzuʋɛ.

\VS{23}Ti ta-ɠabayeɠeiti bɔɔni zeɠei ɓogi wu, toɠa na maaɠooliai ga ná-salaʋusuiti. Ti pɛ ti ɠɛni ga zɛkɔɔzuiti, tɛiti mɔungi ti ɠɛni maalua vai ɠɛɛzu fulu nuiti ta-eteai zu.


\par }{\PP \VS{24}«Elame ɠa ná, ná-kabai maaɠooliai ga ná-salaʋusuiti tɔnɔ ma ɠabaiti, ti pɛ ti zaani kɔɔi zu. Ti la ɠɛni latini pɛlɛʋolu, ti yei zooi wu, tɛiti ti ɠɛni maalua vai ɠɛɛzu fulu nuiti ta-eteai zu. Ta-ɓaaɠulamai yɛni ti ʋa ta naati pɛ, ti yeini gɔvɛiti pɔ pelei.

\VS{25}Ti Elame laani naati saama, niiti ti ti ʋaani. Ná-kabai maaɠoolini ga ná-salaʋusuiti ta-ɠabaiti, tatipɛlɛʋolulala nui naati pɛ ti zaani kɔɔi zu, tɛiti ti ɠɛni maalua vai ɠɛɛzu fulu nuiti ta-eteai zu. Ta-ɓaaɠulamai ɠɛni ti ʋa ta naati, niiti ti yeini zeɠei zu. Ti-laazuʋɛ ɠa gɔvɛiti saama, niiti ti zaani kɔɔɠɔzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{26}«Mesɛke ta Tuɓale ta ná, ta ta-ɠɔɔɓɔgiti, ti ta-ɠabaiti maaɠoolii zu. Tatipɛlɛʋolulala nui niiti pɛ ti zaani kɔɔi zu, tɛiti ti ɠɛni maalua vai ɠɛɛzu fulu nuiti ta-eteai zu.

\VS{27}Ti la ɠɛni ti maaɠuluni wɔlɔwɔlɔ ɠɔɔɠuluɓaiti saama, niiti fulu nuiti ti ɠɛni luazu ti ʋa eteai zu, ti ɠɛni yeizu gɔvɛalaazu ga ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti pɛ, ti boɠa zɔkpɔi la nɔungi wu, ti kɔɔɠɔ zɛpɛgi ʋɛɛ ma.

\VS{28}Ɗa ʋe, Falaɠɔn, ɗa ɠana è zuɠaleɠaleai tatipɛlɛʋolulala nuiti saama. Ungo, ɗa ɠana wo laani, wa niiti ti zaani kɔɔɠɔzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{29}«Edɔme nuiti ta ná, ta ta-masagiti, ta ta-ɠundiɠiiti pɛ. Anɛɛ ta-zulogi pɛ, ti ti zoni ga zɛkɔɔzui zɔiti kɛʋele. Ti ti laani zooi wu ta tatipɛlɛʋolulala nuiti pɛ ti yeini zeɠei zu.


\par }{\PP \VS{30}«Kundiɠiiti kpein ti lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naati pɛ ta ná, ta Sidɔn nuiti pɛ, ti yeini, ti la gɔvɛiti ma. Ta-yeeɠaaɓaai dualuagi lɔɔni nuiti pɛ su, kɛlɛ niizu, tatipɛlɛʋolulala nui tɛiti ti laa ada ɠila ta gɔvɛiti, ɓaaɠula ti ma ga unfegi, ta zɔiti ti ɠɛni ga zɛkɔɔzuiti. Ta-ɓaaɠulamai ɠɛni ti ʋa ta naati, niiti ti yeini gɔvɛiti pɔ pelei.


\par }{\PP \VS{31}«Falaɠɔn a naama ɠɔɔɠuluɓaiti pɛ kaana, zii lago ɠa la, tɔɔzei naama nu ɓulugi vaa ʋa, ta ná-salaʋusuiti ti zaani ga boɠa zɔkpɔi, ta tɔ ɓɔɠɔi é zaani kɔɔɠɔzuʋɛ,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{32}«Mazɔlɔɔ gè Falaɠɔn yɛni ná, é ɠɛ ga fulu nuiti maalua ani eteai zu, kɛlɛ tɔ ɓɔɠɔi maa ɠa ɠulu tatipɛlɛʋolulala nuiti saama, ta niiti ti ɠɛni ga zɛkɔɔzuiti, ná-nuɓusɛ mɔinmɔingiti,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }{\MS Izilayɛle Zei Vai Ʋolu Ga Niinɛ

\par }\Chap{33}{\MR (33:1—39:29)

\par }{\SH GALA goo wo nui é ga gwɛlɛma nui
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɓɔɛ ɗa-nuɓusɛiti pɔ, è ɠɛ ti ma: ‹Ni nà kɔɔ ɓɛtɛna zooi ta laalɔɠɔma, náʋɛ ma nuiti ti ta-nui ta zeɠe, ti sei ga taa maaɓɛɛ nui.

\VS{3}Siɛgi zu zunui naa ti zili nuiti ta-ɠɔɔɓɔgi ɠaazu la, é ɗa ʋa zooi zu, é puʋugi vɛ, é nuɓusɛiti too ɠisu.

\VS{4}Ni nui ta a puʋugi wooi mɛnina, é la kaani ɠaazu ga faa, é ɓɔɠɔ yɛ ná, ti zili nuiti ti ʋa, ti paa, saa vai ma ungi ɠa la tɔ ɓɔɠɔ unma.

\VS{5}Ná-faaɠaazagi ɠa a ma zaa wo, é puʋu gooi mɛnini, é la vaani bu, é ʋa ziɛ ga tɛnɛ gooi. Ná-saa vai ma ungi ɠa la unma. Ni a ziɛna ga tɛnɛ gooi, zɛnvui ɠa ɠula.

\VS{6}Kɛlɛ ni taa maaɓɛɛ nui a ti zili nuiti kaana, ti ɗa ʋa, é la puʋugi vɛɛni, nuɓusɛiti ti la looni ɠisu, naazu ni ti zili nuiti ta ʋaana, ti nuɓusɛi taɠila paa, naama nui zaa ná-faaɠaazagi vaa zu, kɛlɛ nà ná-saa vai ma ungi la taa maaɓɛɛ nui unma.›


\par }{\PP \VS{7}«Ɗa ʋe, zunui, gè è ɠɛa ga Izilayɛle nuɓusɛiti maaɓɛɛ nui. Siɛgi zu wooi ta a ɠula la dà, è mɛni, ɗa Izilayɛle nuiti tɛnɛ da bɛ̀.

\VS{8}Siɛgi zu gè ɠɛɛzu la faa ɲɔu ɠɛ nui ma: ‹Nu ɲɔi, ɗa ʋaazu zaazu,› ni è la ɓɔɛni è ʋa faa ɲɔu ɠɛ nui naa lɛnɛ, è ʋa bo ma ga é ɓe ná-tuʋa ʋele ɲɔi ʋa, naazu faa ɲɔu ɠɛ nui naa ɠa za ná-faaɠaaza golai vaa zu, kɛlɛ nà ná-saa vai ma ungi maaɠaazaɠabo è ma.

\VS{9}Kɛlɛ ni tama, ɗa faa ɲɔu ɠɛ nui lɛnɛna, è bo ma ga é ɓe ná-tuʋa ʋele ɲɔi ʋa, ni é la wɔinni é ʋa ɓe ba, toɠa za ná-faaɠaaza golaiti faa zu, kɛlɛ ɗɔun ɗa, ná-kasɔ la laa è unma, è-yɛnvui maazu ɠa ɓaa.


\par }{\PP \VS{10}«Ɗa ʋe, zunui, nii ɠa è bosu Izilayɛle nuiti ma ga: ‹Wa bosu ga: Gá-lɔ koloɠologiti ta gá-ɠotoiti ta gi unma, ma ɠasɔi ɠana gi vɔ. Gá zoo ɠale gi zɛnvui wo?›

\VS{11}Bo ti ma ga: ‹Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, zìima la ga faa ɲɔu ɠɛ nui zaa vai, kɛlɛ é siɛ ʋelei maavalibo, é zɛnvui wo,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. « ‹À ʋoluave, à ʋoluave, wo zeɠe wo-ziɛ ʋele ɲɔiti polu. Leeni vaa zu, Izilayɛle nuiti, wɔin wo ma ga wo za?›


\par }{\PP \VS{12}«Ɗa ʋe, zunui, bo ɗa-nuɓusɛiti ma ga: ‹Telebo nui ná-telebodai la maavaayɛga yeei a tɔ koloɠologi ɠɛ la. Faa ɲɔu ɠɛ nui undaa la ʋiliga, ná-tɔ koloɠologi vaa zu nii é kɛɛni, yeei a ɠɛlɛna ba la. Zenɔ ɠana é la, telebo nui la yɛga vulua ná-telebo faa ma, yeei a tɔ koloɠologi ɠɛɛna la.

\VS{13}Siɛgi zu gè ɠɛɛzu la telebo nui ma, Ɗa zɛnvui wo nɔ ti!, ni a ɠitona sɔle fai ʋa, nii é kɛɛni, é ɠisiɛ ga naa kula ɠɛa su, é ɗa telebotala vai ɠɛ, gè la mɔ ɠizɛga ná-kɛɛwoti ʋagɔi tanɔpɛ su, toɠa za faa ɲɔi maaʋele ma, nii a kɛ.

\VS{14}Siɛgi zu gè ɠɛɛzu la faa ɲɔu ɠɛ nui ma: Ɗa zaazu kpae, ni a zeɠena siɛ ʋele ɲɔi ʋolu, é ziɛ ga sɔledai ta telebodai, é la zaa.

\VS{15}Ni a kpɔunmai ɠaaɠalena ma, nii é unmani, é naa ɠaaɠale ma, é mina mɔ faa ɲɔu ɠɛ, kɛlɛ é zɛnvui wo tɔgiti so, é la zaa, toɠa zɛnvui wo nɔ ti.

\VS{16}Zeemai ɠa wo ná-faa ɲɔiti pɛ ma, toɠa zɛnvui wo nɔ ti, tɔɔzei toɠa ziɛzu ga sɔledai ta telebodai.›


\par }{\PP \VS{17}«Ɗa-nuɓusɛiti ta ɠɛɛzu ma: ‹Maliɠii ziɛ ʋelei la zolooni,› kɛlɛ tiya ɠa ti-ziɛ ʋelei la zolooni.

\VS{18}Siɛgi zu telebo nui zeɠezu la faa ʋagɔ ʋolu, é ɗa ziɛ ga faa ɲɔi, toɠa za naama vaa zu.

\VS{19}Kɛlɛ ni faa ɲɔu ɠɛ nui a ɠɛlɛna ná-faa ɲɔiti ba, é ɗa ziɛ ga sɔledai ta telebodai, toɠa zɛnvui wo naa maaʋele ma.

\VS{20}Wa ɠɛɛzu ma: ‹Maliɠii ziɛ ʋelei la zolooni!› Nà wo ɠilagilagi lukpɔɠaaleʋe, Izilayɛle nuiti, é zoloo wo-ziɛ ʋeleiti ma.»


\par }{\SH Zeluzalɛme zo fai
\par }
{\PP \VS{21}Yeeɠɛɠalai gi ɠɛni la Ɓaɓilɔne, naama ɠona puugɔ maazu velesiɛi (12) ma, ma alu puusiɛi ma volo lɔɔlusiɛi ma, zunui ta ʋaani pɔ̀ bɛ, ti-yee la ɠɛni zeelini ma Zeluzalɛme zosuʋɛ, é ɠɛni ma: «Zeluzalɛme loa bu!»

\VS{22}Aisa é ʋa ʋa kpɔkɔi, Ɠɔoɠɔ GALAGI sɛbɛi lɛɛni ga ze, é dàavieni. Zunui ti-yee la ɠɛni zeelini ma kɔɔi zu, siɛgi zu é ʋaani la pɔ̀ bɛ, poluma zobui, gè la mɔ ɠɛni ga ɓoɓo, gè ɠɛni zoosu niina gè ɗa ɓɔɛ.\FTNT{*}{{\FR 33:22 }{\FR{33:22
}}{\FT{Wɛlɛ ʋɛti:
}}{\XT{Ezk 3:26; 24:27}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{23}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{24}«Ɗa ʋe, zunui, nii nuiti ti bosu, ti yɛgai Izilayɛle laaiti su ti ɠoloɠologai: ‹Abalaame ɠila nɔ ɠɛni de, é zooi nii pɛ so ga nɔnɔ. Ada ma, de mɔinɗai, zooi veeʋɛ ade ʋɛ ga adɔnɔ,›

\VS{25}ti wooɠaaʋote, è ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wa suai ma ɲamai yɛsu su, wo ɗa mi, wo ɗa nɔkɔ kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bu, wo ɗa nu ʋaa vai ɠɛ. Wa zoo ɠɛɛzu ma ɠale zooi ɠa ga wɔnɔ?

\VS{26}Wo yeelaaʋɛ nɔ wa-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti ma, wa kɔzɔba vaiti kɛɛzu, wa wɛɛnziɛgi wosu ga wo-zeiɲɔɠɔiti ti-anzaiti. Wa zoo ɠɛɛzu ma ɠale zooi ɠa ga wɔnɔ?›


\par }{\PP \VS{27}«Wɛlɛ nii ɠa ɗa bo ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, gè wo loo ɠisu ga zɔiti ti yɛgai taaiti su ti ɠoloɠologai, ta ʋaazu zaazu kɔɔi zu, zɔiti ti ɓalaɠaiti su, dɔɓɔ zuaiti ta naati mi, zɔiti ti lɔɔɠuzu gizeiti ma, ta pugiti su, naati ta za ga ɗɔfɔ zeeɓɛi.

\VS{28}Nà zooi zuwo, é ɠɛ ga teʋebai. Nà ná-zobogi ɠula zea nii é wasosu da. Izilayɛle ɠizeiti maaɲakai ɠa ɠɛ le, eyɛsu pɛ nu la mɔ ziaa ná.

\VS{29}Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu nà zooi ɠoloɠolona da, é ɠɛ ga teʋebai, tɔɔzei kɔzɔba ɠɛɛwoti ɲɔiti pɛ faa zu ti ti ɠɛɛni.›


\par }{\PP \VS{30}«Ɗa ʋe, zunui, wa ɗa-nui niiti ti wo ɠulaai zooi ʋa, ta yɛpɛzu ga ɗe siɠigiti bu, ta ta-ʋɛlɛlaʋɛti, ɛsɛ ge ɗa ɠɛ bɔɔla ma: ‹À ʋa, de woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma!›

\VS{31}Nà-nuɓusɛiti ma ʋɛbɛ wolai ɠa ɠaalɛɛzu ba è ʋɔ bɛ, ti è-wooi mɛni. Ta è-wooi mɛnisu, kɛlɛ ti la ziɛzu la. Mazɔlɔɔ ti-yiima vaiti nɔ ɠa ti ti zuɠulazu, ta ti-yiimaʋɛ, ta-lɔnɔgi nɔ ɠa ti gaiziɛzu.

\VS{32}Tɔun, è ɠɛa ti ʋɛ ga guye loo nui, goo nɛai, tɔɠɔɠula gɛingɛin gani pagɔiti ti bu. Ta ɗa woilo è-laawooi ma, kɛlɛ nu nɔpɛ ge la ziɛzu la pa.

\VS{33}Siɛgi zu naama vaiti ti ɠɛɛzu la, wɛlɛ tama ta niina ɠɛɛzu, ta suɠwɛɛ naazu ga GALA goo wo nu ɠɛni ti zaama.»




\par }\Chap{34}{\SH Fai é woni Izilayɛle ɠundiɠiiti daalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo Izilayɛle makɛ nuiti daalɔɠɔma, ɠɛ baala makɛ nuiti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Maanɔɠɔi ɠa Izilayɛle makɛ nuiti tuɠɔ, wɔiti wo ɠaaɓaai nɔ ɓɔɠɔ nɔ ma! Baala kpulugi laade baala makɛ nuiti ta ɗa ɠaaɓaa ma ɓaa?

\VS{3}Wa sua wulɔi miizu, wo ɓɔɠɔ maaɠili ga baala deɠa zeɠei. Baalagiti ti wulɔai, wo ɗa naati kɔdaaleʋe, wo la ɠaaɓaa baalagiti ma.

\VS{4}Wo la ɓɔni baalagiti ba ti maalɛɠɛfɛgai, ti ʋa zɛbɛ zɔlɔɔ. Zɔi é ɠɛni zeeɓɛzu, wo la naa zaleni. Zɔi kɔɠɔi ɠaleni, wo la naa ɠɔɠɔi maaveleveleni. Zɔi é ɠakani, wo la ʋaani ga naa. Zɔi é looni ya, wo la naa ɠaiziɛni. Wo zeini ti ɠa ga wa-zobogi, toomai zu ta keɠaaɓaai.

\VS{5}Nà-baalagi tɛiti ti vazani, ti makɛ nu ʋalagi ʋɔ, ti ɠɛ ga dɔɓɔ zuaiti pɛ daamianigi.

\VS{6}Nà-baalagiti ti ɠakani gize wolaiti ma ta gize ɠaaɠooza golaiti ma. Ti vazani zooi zu ná pɛ, nu la ɠaaɓaani ti ma, ɓaa nu ʋa li ti ɠaiziɛzu.


\par }{\PP \VS{7}« ‹Naa ɠa é ba, baala makɛ nuiti, à woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma:

\VS{8}Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, tɔɔzei nà-baalagiti ta niina nɔ toosui laawu, ti makɛ nu la ná, ti ɠɛa ga dɔɓɔ zuaiti daamianigi, tɔɔzei nà-baala makɛ nuiti ti la ɠaaɓaani nà-baalagi tanɔpɛ ma, kɛlɛ ti yiizoolɛni nɔ ga ɓɔɠɔ ɠɔnɔkula vai, ti la nà-baalagiti kɔnɔkulani,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana,

\VS{9}« ‹naa maaʋele ma, baala makɛ nuiti, à woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma.

\VS{10}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà wuzeɠezu baala makɛ nuiti daalɔɠɔma. Nà nà-baalagiti kulazu ti ya, gè la mɔ ti yɛga na, ti ʋa nà-baalagiti makɛ, ti la mɔ zooga ti ʋa ti ɠɛ ga ɓɔɠɔ laamiani. Nà nà-baalagiti kulazu ti-la, ti la mɔ ɠɛa ga ti-ɠɔnɔ.› »


\par }{\SH Minazeɠegi wo fai nuɓusɛiti bɛ
\par }
{\PP \VS{11}Mazɔlɔɔ Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «É zo za ma niina, nà ɓɔɠɔ ɠa gè ɠaaɓaazu nà-baalagiti ma, gè ɗa ti maavai ɠɛ.

\VS{12}Nà dama kpɛ, gè ti ɠaalɛ ba, eɠɛʋelei baala makɛ nui a ɗa ná-baala kpulugi ɠaalɛ ba la, ta vazana ɲɛgɛlɛin. Nà li, gè nà-baala kpulugi ɠaiziɛ adaʋɛ pɛ, ʋɛti ti vazani náti, ɓumugi ta kpidii ʋɛɛ yeei ti ma.

\VS{13}Nà ti ɠula nuɓusɛiti saama, ta zou ɠiligiti su ʋɛti ti náti, gè ti ɠaalɛ ba, gè ʋa ga tiye ti ɓɔɠɔ zooi zu. Nà ti ɠɔnɔkula Izilayɛle ɠizeiti ma, ta ziɛ ɠobaʋɛti, ta ʋɛ nɔpɛ nu a zei ná zooi zu.

\VS{14}Nà ti makɛ tufa lɛnu pagɔi zu, ta ta-lufai ɠa Izilayɛle ɠize ɠaaɠoozagiti ma. Ta dooɠogi wo tufa lɛnu pagɔi zu, ta ɠɛ laamiizu tufa lɛnu pagɔi zu Izilayɛle ɠizeiti ma.

\VS{15}Nà ɓɔɠɔ ɠa nà nà-baala kpulugi makɛ, nà ɠa nà dooɠogi ve zea,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{16}«Zɔi é looni ya, nà naa ɠaiziɛ. Zɔi é ɠakani, nà ʋa ga naa. Zɔi kɔɠɔi ɠaleni, nà naa ɠɔɠɔi maavelevele. Zɔi é ɠɛni zeeɓɛzu, nà naa zale. Zɔi gola wulɔai, zɛbɛi ba, nà naati gaaleʋe. Nà ti makɛ ga telebodai.»


\par }{\SH GALA ka ɓɔ ná-nuɓusɛiti ba
\par }
{\PP \VS{17}«Wɔiti wo ga nà-baala kpulugi, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ɠɛ ga tukpɔɠaaleʋe nui baalagiti ta baalagiti zɔɠɔzu, baala sinɛ wolaiti ta boli zinɛ wolaiti zɔɠɔzu.

\VS{18}Naa la kula ɠɛɛni ga woye ɓaa, daami wo ɠɛni bosu tufa lɛnugi zu? Kɛni nii wo miizu, wa la ɠɔɠɔziɛ naa mɔtai zu? Ziɛ ɠaazeɠegi ɓɔle vai la wo yiilɛini ɓaa? Kɛni wa la ma ɗɛi mɔtai ɓɔlɔ ga wo-ɠɔɠɔiti?

\VS{19}Nà-baalagiti ti yɛgai, kɛni ti tufai naa mi, nii wo ɠɔɠɔloni ma, ti ziɛi naa ɓɔle, nii wo kpɔlɔni.›


\par }{\PP \VS{20}«Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa wo ma: ‹Nà ɓɔɠɔi, nà ɠɛɛzu ga tukpɔɠaaleʋe nui nà-baalagiti saama, ma ɠaɲaiti ta dɔtɔ geleiti zɔɠɔzu.

\VS{21}Tɔɔzei wo fikɛʋalasu ʋaalagiti siɠani ga ɲiibiiti ta ɠɔmaʋɛti, wo ti loɠa ga minɛiti, eyɛsu wo ti ɓɛ, ti ɠula ma ɓulugiti saama,

\VS{22}naa ɠa é ba, nà ʋaazu gè ɓɔ nà-baala kpulugi ʋa, ti mina lɔ nua yeezu ta ɠɛ loozu ti ma. Nà tukpɔi ɠaaleʋe nà-baalagiti zɔɠɔzu.

\VS{23}Baala makɛ nu ɠila kpe ka nà sei ti unda, é ɗa ɠaaɓa ti ma. Naa ɠa ɠɛ ga nà-botiɠɛ nui Davide. Tɔun ka a baalagiti pɛ kɔnɔkula, toɠa ɠɛ ga ti makɛ nu ɠitei.

\VS{24}Nà Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠɛ ga ta-ƓALAGI, nà-botiɠɛ nui Davide ɠa ɠɛ ti zaama ga kundiɠii. Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai.


\par }{\PP \VS{25}« ‹Nà minazeɠe ti ʋɛ, gè ɓaa ta-yiilɛigi maazu, gè sua ɲɔiti kula zooi ʋa, ta zei ziilɛigi zu teʋebai zu, ti ɗa ɲiimɛnii wo dɔɓɔ zaamaʋɛti.

\VS{26}Nà tuyai laazeeli niima yooi ta nà-gizei maaɠoolii ʋɛ. Nà tonai ʋu puu yeeɠɛɠalai ma, toɠa ɠɛ ga tona niiti ti ʋaazu ga tuyai wo ʋɔ.

\VS{27}Guluiti ta gwaai wo wa-lɔɓɔi zu, zooi ɠa nɔnɔ ma lɔnɔgiti fe. Baalagiti ta zei gaanɛɛi zu ti ɓɔɠɔ yooi zu. Nà yɔlɔɠɔi vie nà-nuɓusɛiti ba, é ti ɠilizu, é ɗa ti lɔ duɔlai zu, gè ti ɠula naati zeezu, niiti ti zeini ti ɠa. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{28}Zii ɠiligiti ti la mɔ loa ti ma, ti ʋa ti ɠɛ ga laamiani, dɔɓɔ zuaiti ti la mɔ ti ɠɛa ga laamiani. Ta ta-eteai ziɛ gaanɛɛi zu, nu nɔpɛ ge la ti maalua.

\VS{29}Nà zou ve ti ʋɛ, maawoo ziɛ ani ɓɛtɛ vai zu, pului la mɔ ti ɓɔlɔa pɛ ta-zooi zu. Zii ɠiligiti ti la mɔ ɓaaɠulaa ma.

\VS{30}Ta suɠwɛɛ naazu ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI, nà ti ʋa, ta Izilayɛle nuɓusɛiti ta ga nà-nuɓusɛ ɠiteɠitegiti,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{31}« ‹Wa ʋe, nà-baalagiti, nà ɠaaɓaazu wo ma, wa ga nuɓusɛiti, nɔ̀un nà, nà ga wa-ƓALAGI,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{35}{\SH Edɔme laalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote Seyiil ɠizei ma, GALA gooi wo daalɔɠɔma,

\VS{3}è ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà wuzeɠezu è laalɔɠɔma, Edɔme, gè è ɠoloɠolo, gè è ɠɛ ga teʋebai.

\VS{4}Nà ɗa-laaiti koloɠolo, ɗa-yooi pɛ ka ɠoloɠolo mɛtu, ɗa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{5}« ‹È ɠɛni Izilayɛle nuiti wɔinzeɠezu yeenɔpɛ, ta-ɠidaaʋili foloi zu, siɛgi zu ta-nu ʋaa vai zala yeei zeelini la, è ti lɔɔni kɔɔi ná-faa zuɠoloɠologi zu.

\VS{6}Eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, nà è zei ɲamai zu, ɲama ʋui ɠa ʋilɛ è ʋolu. Tɔɔzei è la ɠɛni inɛinɛni nu ʋaa vai ʋa, saai ɠa ʋilɛ è ʋolu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{7}« ‹Nà Edɔme yooi ɠoloɠolo, gè falibo, é ɠɛ ga teʋebai, gè naati suwuɠaaleʋe, zɔiti ta ɠɛ ziɛzu ná.

\VS{8}Nà ɗa-ɠizeiti maalaave ga nu ʋoomai, zɔiti boɠa zɔkpɔi ti ʋaazu, naati ta loo ɗa-ɠize goiti ma, ɗa-nɛmɛiti su, ɗa-ʋɛtugiti su.

\VS{9}Nà ɗa-yooi ɠɛ ga teʋebai eyɛsu ɠɔ, nu nɔpɛ ge la zeiɗa ɗa-laaiti su mɔnɔ. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{10}« ‹Tɔɔzei è ɠɛni ma: Zii felegɔi tɛiti, Izilayɛle ta Zuda, ta ma you felegɔiti ɓalaa ta ɠɛ ga nɔ̀nɔ, nà ti zeɠezu ga nɔ̀nɔ, anɛɛ ni Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa zeini ná,

\VS{11}naa ɠa é ba, eɠɛʋelei gè vulua la ga ɠite, nà è zosu ga ɗa-yiiɠaawanai ta ɗa-loloi ɠɛʋelei, nii è loni ma, è wuzeɠe ti laalɔɠɔma. Nà ɓɔɠɔ lɛ ga tiye ɗa-lukpɔɠaaleʋe ʋelei zu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{12}« ‹Ɗa suɠwɛɛ naazu ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè poomu gooiti pɛ mɛnini, niiti è ti woni Izilayɛle ɠizeiti ma, è ɗa ɠɛ ma: Ti ɠoloɠologa! Ti vea gi ya ga gi laamiizu.

\VS{13}Wo wuzeɠeni ga waso kpɔɛiti dàalɔɠɔma, wo gaazumaanɛɛ ɓɔɛiti boni dàalɔɠɔma, nà ɓɔɠɔ ɠa gè ti mɛnini.


\par }{\PP \VS{14}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Siɛgi zu zooi pɛ ge ɠɛɛzu la koozunɛɛi zu, nà è ɠoloɠolo niina.

\VS{15}Tɔɔzei è ɠoozunɛɛni Izilayɛle ná-zooi ɠoloɠolo fai zu, nà è ɠɛɛzu ɠana nɔ. Ɗa ɠoloɠolo, Seyiil ɠizei, ta Edɔme ná pɛ. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{36}{\SH Izilayɛle ʋuu vai su ʋolu
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo Izilayɛle ɠizeiti ma, è ɠɛ ti ma: ‹Izilayɛle ɠizeiti, à woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma.

\VS{2}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wo zili nui ɠa ɠɛɛzu wo ma, Kpukɛ! Wɔlɔwɔlɔ ɠizei tɛiti ti ɠɛa ga gɔnɔ.

\VS{3}Naa maaʋele ma, Ezekiyɛle, GALA gooi woni, è ɠɛ ma: Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Gè pɛtɛgɛ ga adaʋɛ pɛ, ti wo ɠoloɠologa, ti wo maaɓɔle, wo ʋa ɠɛ ga zou ɠiligiti tɔnɔ, wo ɠɛɛni ga ɲɛɛɠulasu anii, ti ɗa wo ʋoomu.

\VS{4}Tama, Izilayɛle ɠizeiti, à woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma: Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa gizeiti faa zu, ta gize goiti, ta ziɛiti ti yeizu, naa ʋɛɛ nɛmɛiti ta adaʋɛti ba ti ɠoloɠologai, ta taaiti ti zuwogai, ti-maaɠoolii zu yooiti ti looni ti ma, ti ti ʋoomu,

\VS{5}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Gaamazu nà ɓɔɛzu nà-ziiɠaawana wolai zu zii ɠiligiti daalɔɠɔma, ta Edɔme ɓɔɔɓɔ daalɔɠɔma. Ti kɛɛni ga ti ɠoozunɛ vai, ti nà-zooi zeɠe ga tɔnɔ, wɔinzeɠemai zu ti yiimaʋɛ, ti loo ma, ti kɛ ga laamiizuʋɛ.

\VS{6}Naa ɠa é ba, GALA gooi wo é ʋilɛ Izilayɛle yooi ʋa. Bo gizeiti ma, ta gize goiti, ta ziɛiti ti yeizu, ta pɛtugiti ga: Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ɓɔɛzu nà-ziiɠaawanai zu ga toloi, mazɔlɔɔ zii ɠiligiti ti ɓaaɠulani wo ma.

\VS{7}Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Gè yeelɛa geezu, gè minazeɠe, zii ɠiligi tɛiti ti wo-maaɠoolii zu, ɓaa ɠa ɠula ti ma, tɔungi maayei.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Tama wa ʋe, Izilayɛle ɠizeiti, guluiti ti wo ma, ti-ɠaalaa niinɛi ɠa lɛ ga ʋolu, ti gwaai wo nà-nuɓusɛiti bɛ ti ga Izilayɛle, mazɔlɔɔ nágo ʋe na, ti ɠale ma.

\VS{9}Nà ɠaaɓaazu wo ma, gè ɠaaʋote wo ma, tii ɠa ɠɛ wo ma ʋolu, ani zuwui vaza wo ma.

\VS{10}Nuɓusɛi ɠa mɔin wa-yooi ɠa, Izilayɛle ʋɛlɛyeɠeiti pɛ. Nuiti ta zei taaiti pɛ su, mazɔlɔɔ ʋɛti náti ti woloni, ta lo ʋolu.

\VS{11}Nuɓusɛiti ta toganiiti ta mɔin adaʋɛ pɛ. Ta mɔin gola, ti ɓuɠu, nà wo wola mɔin, eɠɛʋelei é ɠɛni la mɔungi, nà faanɛɛiti kɛ wo ʋɛ, é leʋe naa ʋa nii gè ɠɛni kɛɛzu kaite. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.

\VS{12}Nà va bu, nà-nuɓusɛiti, Izilayɛle nuiti, ti ziɛ wo ma, ti wo zeɠe ga tɔnɔ, wo la mɔ zooga wo ʋa ti-lointi kula ti ya.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nuiti ta ɠɛɛzu ma: Izilayɛle yooi ɠa ná-nuɓusɛiti undaaʋilisu, é ná-nuɓusɛiti bala ti-lointi ma,

\VS{14}Tama, é zo niizu ma, zooi la mɔ nuɓusɛi undaaʋiliga, é la mɔ nuɓusɛiti balaga ti-lointi ma,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{15}« ‹Gè la vaa bu, è ʋa zii ɠiligiti ta-ʋoomu goomɛni mɔnɔ, nuɓusɛ ɠiligaa ti la mɔ ɓaaɠulaa è ma, è la mɔ ɗa-you ɠaa nuiti kɔɠɔi ziɠaa,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{16}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{17}«Ɗa ʋe, zunui, siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti ɠɛni zeini la ta-yooi zu, ti kɔzɔni ga ti luʋa ʋeleiti, ta ti-ziɛ ʋeleiti. Ti luʋa ʋelei ɠɔzɔni gàazu eɠɛ anzanui ná-alu kaa ɠɔzɔi.

\VS{18}Ti zooi ɠɔzɔni ga nu ʋaa vaiti ti ti ɠɛɛni, ta kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kɔɔ vai. Naa ɠa é kɛɛni gè yiiɠaawanani ti ma.

\VS{19}Gè ti zuvazani nuɓusɛiti saama, zou ɠiligiti su. Gè ti lukpɔɠaaleʋeni, é zoloo ti luʋa ʋeleiti ma, ta ta-ɠɛɛwotiiti.

\VS{20}Tama, zou ɠiligi kpein ti zeelini su, dàasei ɲadegai ɠa ɓaa ɠɛni ɠulazu ma, ta-vaaɠaazagi maaʋele ma. Ti ɠɛni ɠɛɛzu ti ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-nuɓusɛiti be, ná-zooi ɠa ti zeɠeai su.›

\VS{21}Naa ɠa é wanani mà, dàasei ɲadegai Izilayɛle nuiti ti ɓaaɠulani ma ga ta-vaaɠaazagiti zii ɠiligiti saama, ʋɛti ti liini naati.


\par }{\PP \VS{22}«Naa ɠa é ba, ɠɛ Izilayɛle nuiti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ni nà pɔ gè losu ɠɛ, wo maaʋele laade, ee, Izilayɛle nuɓusɛiti, kɛlɛ dàasei ɲadegai maaʋele ʋe, nii wo ɓaaɠulaai ma zii ɠiligiti saama, ʋɛti wo liini náti.

\VS{23}Dàasei golai ɓaaɠulaai ma zii ɠiligiti saama, nà ná-ɲadedai ɠula kɛlɛma, dàaseigi nii wo ɓaaɠulaai ma ti zaama. Zii ɠiligi naati ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu nà nà-ɲadedai lɛɛna la ga tiye, ga nà-kɛɛwotiiti maaʋele wo letemazu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{24}« ‹Nà wo ɠula zii ɠiligiti saama, gè wo ɠaalɛ ba, wo ɠula zooiti pɛ su, gè ʋa ga woye ʋolu wa-yooi zu.

\VS{25}Nà ziɛ ɲadegai vaza wo ma, wa ɠole, nà wa-ɲadetalai ɠula wo zaama, ta wa-zale ɠɔɔ vaiti.

\VS{26}Nà zii niinɛ ve wo ʋɛ, gè zɛnvu niinɛ ʋu wo-yiimaʋɛ. Wo-yii nii kpaai eɠɛ kɔtu, gè naa ɠula wo-ɓusɛi zu, gè maavalibo ga faaɠaaɠaa yii.

\VS{27}Nà nà-Zɛnvui ʋu wo-yiimaʋɛ, gè zobo fe wo ʋɛ, wo zoo wo ɠolo nà-tɔgiti bɛ, wo nà-deveiti so gè ti veeni wo ya, wo ziɛ ga tiye.

\VS{28}Wa zei zooi naa zu, gè feeni wo-mɛmɛwolani bɛ. Wa ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, gè ɠɛ ga wa-ƓALAGI.

\VS{29}Nà wo ɠula wa-vaa ɲɔiti pɛ su. Gè la mɔ pului loa wo ma, kɛlɛ nà moloi ɓɛtɛ, wo ɗa kula gola molo leʋei zu.

\VS{30}Nà gwaa wuluiti gaawaaiti mɔin gola, ta kpalaga aniiti, eyɛsu pɛ zii ɠiligiti ti la mɔ ɲɛɛɠulaa wo zu, ti ʋa ɠɛ ma wa ɓɔlɔzu ga pului.

\VS{31}Naazu wo-ɠi ka loo wo-ziɛ ʋele ɲɔiti su, ta wo luʋa ʋele ɲɔiti, wo yiiɠaawana ɓɔɠɔ ma ga wa-vaaɠaaza golaiti ta wa-ɠɔzɔba vaiti wo ti ɠɛɛni.

\VS{32}Gè la naa ɠɛɛzu wo maaʋele ma,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. « ‹Kɛni wo ɠɛ naa zuɠwɛɛ! À unfe gaamazu ga wo luʋa ʋelei, Izilayɛle nuɓusɛiti!


\par }{\PP \VS{33}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Siɛgi zu gè wa-vaaɠaaza golaiti gbazu la wo ʋa, nà taaiti sulaave ʋolu ga nuɓusɛiti. Ʋɛti náti goloai, mináti ta lo ʋolu.

\VS{34}Zooi ti yeeɓeni ba, tii ɠa ɠɛ miná, teʋe nuiti ti la mɔ zou ɠaa kɛlɛi wogai ba.

\VS{35}Nuiti ti ɗa ɠɛ ma: Zooi tɛi ge ɠoloɠoloni, kɛlɛ é ʋaga eɠɛ Edɛn kpelei. Taai tɛiti ti ɠoloɠoloni, ti zuwo, ti ɠɛlɛ ti ʋa, ti loga ʋolu, ti zulaave ʋolu.

\VS{36}Zooiti ti yɛsu ná wo-maaɠoolii zu, ta suɠwɛɛ ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, gè taaiti toga ʋolu, niiti ti ɠoloɠoloni, gè kpeleiti suziin, ʋɛti kɛlɛi woni naati ba. Nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai, nà kɛ nɔ.


\par }{\PP \VS{37}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wɛlɛ, nà va bu Izilayɛle nuiti ti kpɔbai ɠaiziɛ zèa. Nà ti wooɠaaʋote, ti mɔin gola, eɠɛ nuɓusɛ ɓulugiti.

\VS{38}Taaiti ti ɠoloɠologai za, ti zulaa ɠa ve ga nuɓusɛ ɓulugiti, eɠɛʋelei Zeluzalɛme a ɗa ɠɛ la, ta-zalaɠa ɠula yeeiti, zalaɠa loganiiti ta ɗa ziɛ eɠɛ kooɠoa. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{37}{\SH Nu ɠae vɔɔiti ma ɠulakɛlɛmai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI zɛbɛi ɠɛni bà, ná-Zɛnvui liini ga ze, é pìlɛ nɛmɛ wolai zu, ʋɛ zooi maalaaveni ná ga nu ɠaei.

\VS{2}É pìlɛni teʋeteʋegi zu ti-maaɠoolii pɛ su, tama, ti mɔinni gola, ti vɔa ɠɛni de kpaan.


\par }{\PP \VS{3}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, kaei niiti ta zoo nɛi ti yɛnvu ʋolu ɓaa?» Gè gooɠaaʋoteni, gè ɠɛ ma: «Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa ɠila kpe nɔ ɠa è kwɛɛ.»

\VS{4}É ɠɛni mà: «GALA gooi wo dɛɛ niima ɠae vɔɔiti ma, è ɠɛ ti ma: ‹Kae vɔɔiti, à woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma!

\VS{5}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà fiilɛi ʋuuzu wo zu ʋolu, wo zɛnvui wo.

\VS{6}Nà wo ma ɲataiti tɛɛzu wo ma, gè wo ma zuai lɛ wo ma, gè wo-ɠɔlɔgi lɛ wo ma, gè zɛnvu viilɛi ʋu wo zu, wa yɛnvu. Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »


\par }{\PP \VS{7}Gè GALA gooi woni eɠɛʋelei gè devei zɔlɔɔni la. Kɛ̀ai ma ɓɔɛzu, gè ani ɲiikpi tu golai mɛnini, kaeiti kɛni de, ti ɗa maaɓuɠa ɓɔɠɔ ʋa, ti ɠilagilagiti, é zoloo ti lobazuʋɛti ma.

\VS{8}Gè kaani ga ti-ɲataiti ta ti ma, ma zuai ɗa ɓɛtɛ ti ma, ma ɠɔlɔgi ɗa lɛ ti ma, kɛlɛ zɛnvu la ɠɛni dɛ ti zu.


\par }{\PP \VS{9}Maliɠii ɠɛni mà naazu: «Ɗa ʋe, zunui, ɓɔɛ zɛnvu viilɛi ʋɔ, è ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ʋa, è zeɠe zooi ma zoko naanigɔiti su, è ʋu poomai tɛiti ma, ti vulu su.› »

\VS{10}Gè GALA gooi woni eɠɛʋelei é dèveni la. Zɛnvu viilɛi lɔɔni poomaiti su, ti vulu su. Ti ɠaalɔni, ti lo ɠɔɠɔiti ga. É ɠɛni ga bɛbɛ wolai, daawɔɔlɔ gola.


\par }{\PP \VS{11}É ɠɛni ma: «Ɗa ʋe, zunui, kaei tɛiti ta ga Izilayɛle nuɓusɛiti ma ʋoogi. Izilayɛle nuiti ta ɠɛɛzu ma: ‹Gá ga kae vɔɔiti, gi ɠitosu la ná, gi loa ya.›

\VS{12}Naa ɠa é ba, GALA gooi wo, è ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà ʋaazu wa-ɠabaiti daalaosu, ee, nà-nuɓusɛiti, gè wo ɠula ti zu, gè li ʋolu ga woye wa-yooi zu Izilayɛle.

\VS{13}Wa suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, siɛgi zu gè wa-ɠabaiti daalaosu da, gè wo ɠula ti zu, ee, nà-nuɓusɛiti!

\VS{14}Nà nà-Zɛnvui ʋuuna wo zu, wo zɛnvui wo ʋolu, ta siɛgi zu gè wo zeizu la ʋolu wa-yooi zu, názu wa suɠwɛɛ ga nà, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà ɠa kpɔ̀ɛai, tama nii gè bogai, nà kɛ nɔ,› » Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Maliɠii ɠa gilibalai ɓɛtɛ \newline  ná-nuɓusɛiti zɔɠɔzu
\par }
{\PP \VS{15}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{16}«Ɗa ʋe, zunui, gulu ɓuɠai zeɠe, è niima wooiti sɛʋɛ ma: ‹Zuda ta Izilayɛle tɛiti ti ɓɔgai masadai ma, tɔnɔi ɠaa›. È gulu ɓuɠai taɠili seɠe, è sɛʋɛ ma ga: ‹Zozɛfe (ɓaa Efelayime) ná-gului ɠaa, ta Izilayɛle tɛiti ti ɓɔgai masadai ma›.

\VS{17}Ti zei ɓɔɠɔ la, é ɠɛ è ya ga gulu ɓuɠa ɠila kpe nɔ, ti ɠili ʋa.

\VS{18}Siɛgi zu ɗa-nuɓusɛiti ta è ɠaazaɠana da ga: ‹È la naa ʋolu lɛɛzu ga giye mu ɓaa?›

\VS{19}ɗa ti wooɠaaʋote, è ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà Zozɛfe ná-gulu ɓuɠai zeɠezu, é zoni Efelayime ya, ta Izilayɛle wolodaiti ti ɓɔgai su, gè sei Zuda ná-gulu ɓuɠai la, gè kpɛtɛ ga gulu ɠila, ti ɠɛ ga ani ɠila kpe zèa.›


\par }{\PP \VS{20}«Gulu ɓuɠaiti è sɛʋɛi ɠɛɛzu ti ma, ta ɠɛ zoni è ya ti ɠaazu,

\VS{21}ɗa ɠɛ ti ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Nà Izilayɛle nuiti kulazu zii ɠiligiti saama. Ʋɛti ti liini náti, gè ti ɠaalɛ ba, ti zeɠe adaʋɛ pɛ, gè ʋa ga tiye ʋolu ta-yooi zu.

\VS{22}Miná ɠa nà ti ɠaalɛ ba ná, ti ɠɛ ga zii ɠila kpe Izilayɛle ɠizeiti ma. Masa gila kpegi ɠa a zei ti pɛ unda. Zeeɠaaɠwɛɛzu la mɔ ɠɛa nuɓusɛ zeizu felegɔiti zɔɠɔzu, ɓaa masada zeizu felegɔiti.

\VS{23}Ti la mɔ ɓɔɠɔ ɠɔzɔa ʋolu, ti ʋa ɗa nɔkɔ kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti bu, ti ʋa ɗa kɔzɔba vaiti kɛ, ta tɔ koloɠologi ma zii pɛ. Nà ti ɠula wooʋalada vaiti pɛ su, niiti ti ti ɠɛɛni nɔ̀un daalɔɠɔma. Nà ti gba, ti ɲade, ti ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti, gè ɠɛ ga ta-ƓALAGI.


\par }{\PP \VS{24}« ‹Nà-botiɠɛ nui Davide ɠa ɠɛ ga ta-masagi, tɔ ɠila kpe ka a ɠɛ ga ti makɛ nui. Ta ziɛ ga nà-tɔ gooiti, ta nà-deveiti so, ti ziɛ ga tiye, niiti gè ti zɛʋɛni ti ʋɛ.

\VS{25}Ta eteai ziɛ zooi naa zu gè feeni nà-botiɠɛ nui Zakɔɓe ʋɛ, ʋɛ ti-mɛmɛwolani ti ɠɛni ná. Ta zei ná eyɛsu ɠɔ, tiya-o, ti-lointi-yo, ta ti-mavofodaiti pɛ. Nà-botiɠɛ nui Davide ɠa zei ti unda eyɛsu ɠɔ.

\VS{26}Nà minazeɠezu ti ʋɛ, ga ziilɛigi ɠa yɛ ti ya eyɛsu ɠɔ. Nà ti zei ʋele ɓɛtɛ, gè ti ɠaawɔɔlɔ. Nà sèizu ɲadegai lo ti zaama, é yɛ ná ɠɔ.

\VS{27}Sèizuʋɛ ɠa ɠɛ ti zaama. Nà ɠɛ ga ta-ƓALAGI, ti ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti.

\VS{28}Zɔɔma you ɠiligiti ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta nà Izilayɛle lo nà-botii laawu, siɛgi zu sèizu ɲadegai losu la ti zaama, é yɛ ná ɠɔ.› »




\par }\Chap{38}{\SH Gɔge laalɔɠɔma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɓɔɛni pɔ̀, é ɠɛ mà:

\VS{2}«Ɗa ʋe, zunui, ɠaaʋote Gɔge ma, Mesɛke ta Tuɓale nuiti ta-ɠundiɠi wolai, é Magɔge yooi zu, GALA gooi wo daalɔɠɔma,

\VS{3}è ɠɛ ma: Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Wɛlɛ, nà è laalɔɠɔma, Gɔge, Mesɛke ta Tuɓale nuiti ta-ɠundiɠi wolai.

\VS{4}Nà kɔlu ɠalagiti pilisu è-ɓaalɔɠaeiti ba, gè è zeɠe è-zeizuʋɛ ga maaɓaai. Nà ɓɔi è la, è ɠula ɗa-yooi ʋa, ɗa-o, ɗa-ɠɔɔɓɔgiti-yo, sooiti ta soo ɠɔma nuiti ti maaɠiliai ga pagɔ, salaʋusu ɓulu golaiti, kɔɔɠɔ ɠɔlu zɛpɛgiti ti ti ya ta boɠa zɔkpɔiti.

\VS{5}Pɛɛlese zalaʋusuiti ta Etiyopi, ta Pute, ti pɛ ta kɔɔɠɔ ɠɔlu zɛpɛgiti seɠe ta kɔlu wɔɔlɔgiti, ti li è ʋolu.

\VS{6}Gomɛɛl yooi zu zalaʋusuiti, ta Ɓɛte-Togaalema geleiti, zooi ɠaaɓelazuʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, naati ma ɓulugiti ta ʋilɛ è ʋolu, wo li, nuɓusɛ ɠiligiti ta zunu mɔinmɔingaa.


\par }{\PP \VS{7}« ‹Kɛʋele ɓɛtɛi wo mɛtu, è ɗa maaɓɔungi wo, ɗa-o, bɛbɛi kulaai-yo, è ga ti leʋe nui.

\VS{8}Su a ɠoozana, kona mɔinmɔin teʋega ʋoluma, nà bo è ma niina ga è li è laalɛ Izilayɛle yooi wu. Su nuɓusɛiti ti yɛga vulua kɔɔi ʋoluma, ta zeɠe zou mɔinmɔin su, ʋɛti ti ɠɛni náti, ti ɠaalɛ ba Izilayɛle ɠizeiti ma, ti yɛgai kɛlɛbalai zu eyɛsu suɠooza. É zo ti ɠula folo ma zɔɔma nuɓusɛ ɠiligiti saama, ta zei niina ziilɛigi zu ti-zeizuʋɛ.

\VS{9}Ɗa-o, ɗa-ɠɔɔɓɔgiti-yo, ta bɛbɛi wo yeezogai, wa laalɛ ti wu, wo yei ti unga eɠɛ fiilɛ wolai, wo ʋu ta-yooi zu eɠɛ tonaɓiingi é zooi maaɓidizu.


\par }{\PP \VS{10}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ: Niima yeeɠɛɠalai a zeelina, kisiɛ mɔinmɔin ka ɠɛ è-ɠi su, ɗa ɠɛ kigaiziɛ ɲɔiti bosu.

\VS{11}Ɗa deve ga è laalɛ ziilɛi nuiti bu, ti zeini ziilɛigi zu ta-yooi zu, siɠi ge la ta-laaiti ma, kpo ge la náti, sɔɠɔ ge ʋa ɠɛ ti ʋa.

\VS{12}Ɗa ʋaazu devezu ga è toomai wo, è kɔɔzoganiiti seɠe. È laalɛ nuɓusɛiti bu ti zeiɗai ʋolu taa wɔlɔmaiti su niiti ti ɠoloɠoloni kaite, ti ɠaalɛai ba, ti ɠula zou ɠiligiti su, ti toganiiti ta ani ʋagɔiti sɔlɔɔgai, ti zeini zou zaamaʋɛ.

\VS{13}Saɓa ta Dedan nuiti, ta Taalasise yaaɠoiti, ta ta-ɠundiɠiiti ta ɠɛ è ma: Kɔɔzogani zo fai ɠa è niima ɠɔɔɓɔgi pɛ gaalɛai ba ma ɓaa? Walii ta zanugi zeɠe vai ɠa è ʋaai ma, è toganiiti seɠe, ta ani ʋagɔiti, è kɔɔzogani mɔinmɔin golaiti gaalɛ ba?›


\par }{\PP \VS{14}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo, è ɠɛ Gɔge ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Koleʋɛ ga foloi nà-nuɓusɛiti, Izilayɛle nuiti ta zei la ziilɛigi zu, ɗa naa zuɠwɛɛ.

\VS{15}Ɗa ʋa, è zeɠe ɗa-yooi ɠwɛmaʋɛ, lɛkpɛma nu ɠɔʋɛzuʋɛ, ɗa ɠɛ salaʋusuiti untuɠɔ, ti ɠulaai zooi pɛ su, ti pɛ ti zeini sooiti kɔma, wa ɠɛ ga kɔɔɓɔ golai nii gaalɛai ba.

\VS{16}Ɗa ʋaazu è laalɛ Izilayɛle wu, nà-nuɓusɛiti, eɠɛ tonaɓiingi a ɗa zooi maaɓidi. Eteai ɠaaɓelazuʋɛ ɠa naa a ɠɛɛ la. Nà ʋa ga ɗe nà-zooi laalɔɠɔma, gè dɛɛ ga zii ɠiligiti ga nà ga GALA. Ee Gɔge! Nii da ziɛ su da ɗe, nà nà-ɲadedai lɛ ga tiye naa zu.


\par }{\PP \VS{17}« ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Ɗa ɠa gè ɗa-vai woni, kaite suɠooza, siɛgi zu gè boni la nà-botiɠɛ nuiti ma, Izilayɛle ná-GALA goo wo nuiti, ga ti daazeeli kona mɔinmɔin daawu, ga nà nui ta leʋe, é laalɛ nà-nuɓusɛiti bu.

\VS{18}Naama voloi, yeei Gɔge ʋaazu la Izilayɛle yooi laalɔɠɔma, nà-ziiɠaawanai loko ɠa leʋe,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{19}« ‹Nà-ziiɠaawana wolai zu, nà ɠonazu ga naama volo ná, zou ɓali wolai ɠa Izilayɛle yooi ɲiikpi.

\VS{20}Kaleiti ti kpoloɗɛi wu, ta wɔniiti ti geezuʋɛ, naa ʋɛɛ suaiti ba ti dɔɓɔi zu, ta kpokpo ganiiti ti zooi ɠa, ta nuɓusɛiti ti eteai zu, ti pɛ ta ɓali gàazu ga duai. Gizeiti ta ɓusɛ, fasaiti ti ʋaliʋali, siɠigiti pɛ ti ʋu ya zooi ma.

\VS{21}Nà kɔɔi maaloli Gɔge laalɔɠɔma nà-gizeiti pɛ ma, ná-salaʋusuiti ta ɓɔɠɔ ʋaa, ɛsɛ ge ɗa boɠa zɔkpɔi ʋu bɔɔla ʋa,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{22}« ‹Nà tukpɔ ga gè ɗɔfɔ zeeɓɛi ʋɛɛ ba, ta zuwuɠaaleʋei. Nà sabala tona wolai yei ma, sakɔtui bu, gè abu zei ma, é ɠalazu ga timinigi, naa ɠa zeeli ná-salaʋusuiti ma, ta nuɓusɛ mɔinmɔingiti ma ti polu.

\VS{23}Ʋele ɠana nà dɛɛ la ga zii ɠiligiti pɛ ga nà ga GALAGI bɔɔlɔai ta ɲadegai. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.› »




\par }\Chap{39}{\PP \VerseOne{1}«Ɗa ʋe, zunui, GALA gooi wo Gɔge laalɔɠɔma, è ɠɛ ma: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wɛlɛ, nà è laalɔɠɔma, Gɔge, Mesɛke ta Tuɓale nuɓusɛiti ta-ɠundiɠi wolai.

\VS{2}Nà è ɠula ɗa-yooi zu, gè li ga ɗe, nà è ɠula nu ɠɔʋɛzuʋɛ yooi ɠaaɓelazuʋɛ ga è li, è laalɛ Izilayɛle ɠizeiti bu.

\VS{3}Nà è zuloɠa, nii a kɛ è-ɠɔʋɛi ɓe ɗa-mɛɛin ʋa, é loo, ɗa-mɛɛinti ti ɠula è-yeezai ɠa, ti loo.

\VS{4}Wa za Izilayɛle ɠizeiti ma, ɗa-o, ɗa-ɠɔɔɓɔgiti-yo, ta nuɓusɛiti kpein ti è ʋolu. Nà ɓe wɔniiti ba ta dɔɓɔ zuaiti, ti wo-ma ʋoomaiti kɛ ga laamianigi.

\VS{5}Ɗa za dɔɓɔ zaamaʋɛ, mazɔlɔɔ nà ɠa kpɔ̀ɛai,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{6}« ‹Nà abui lo Magɔge yooi ʋa, ta ziɛ zaama yooiti ba, ti kaazu ga ta zeini ziilɛigi zu. Ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI.


\par }{\PP \VS{7}« ‹Nà kɛ ʋele-o-ʋele, nà-nuɓusɛiti, Izilayɛle nuiti, ti kwɛɛ ʋelei ɲàdegai la, gè la mɔ ti yɛga ná, ti ʋa ɓaaɠula dàasei ɲadegai ma. Zii ɠiligiti ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALA Ɲadegai.

\VS{8}Nii pɛ ka ɠɛ, ti laa ɠa zeeli,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. « ‹Foloi gè ná-fai woni, naa ɠa zeeli.

\VS{9}Izilayɛle nuiti ta ɠula ta-laaiti su, ta abui ɠaazo, ti ti zili nuiti ta-ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti gala. Kɔɔɠɔ ɠɔlu zɛpɛ koiti, ta ma wolaiti, naa ʋɛɛ mɛɛinti ta mɛɛn ɠaeiti ba, tukpɔiti ta kpɛɛinti, ta yɛ abui laazu ga tiye eyɛsu kona dɔfela.

\VS{10}Nuiti kpɛdɛ la mɔ ɠɛa ba ga ti li koʋii ɠalezu dɔɓɔ zu, ti la mɔ gulua ʋɔga dɔɓɔ zu, mazɔlɔɔ niima ɠɔɔɠɔ zɔɔlaiti ka ta ɠɛ abui laazu ga tiye. Ta loo naati ma, niiti ti looni ti ma, ti naati kɔligiti kula ti ya, niiti ti ti-ɠɔligiti kulani ti ya.› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{11}« ‹Naama volo ná, nà maaɠulu bosuʋɛ ve Gɔge ʋɛ, Izilayɛle yooi zu, siɛʋeaiti ta-nɛmɛi zu, Kpoloɗɛ Wanai letemaʋɛ, folo ɠulazu ʋelei. Maaɠulu bosuʋɛ naa ɠa pelei leʋe siɛʋeaiti tuɠɔ. Ná ɠa ta Gɔge maaɠulu ná, ta ná-bɛbɛ wolai, ta ná loli ga: Gɔge Ná-Bɛbɛi Ná-Nɛmɛi.

\VS{12}Izilayɛle nuiti ta alu dɔfela ɠɛ ti ʋa niima nuɓusɛiti kpein maaɠulu, nii a kɛ ti zooi ɲade.

\VS{13}Ná yɔɠɔzuʋɛ nuɓusɛiti pɛ ta ʋɛɛ ti ʋa maaɠulu vai zu. Toɠa ɠɛ ga tɔɠɔɠula faa, voloi nà ɓɔɠɔ wɔɔlɔna la ti ɠaazu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{14}« ‹Alu dɔfelai naati poluma, ta zunuiti kula, ti ta-yeeɠɛɠalai pɛ seɠe, ti ɗa leʋe zooi zu ná pɛ, ga ti ɗa nu ʋoomaiti maaɠulu, zɔiti ti yɛgai laani zooi ma, nii a kɛ zooi ɠaa ɲade.

\VS{15}Ta ziɛ zooi zu ná pɛ. Siɛgi zu ti taɠila ge nu ɠaeiti kaazu la, toɠa kɔtui ziɠi to ná ga poogi, zeɠe wɔ nuiti ta ʋaana, ti ʋa ti zeɠe, ti ti maaɠulu Gɔge Ná-bɛbɛi Ná-nɛmɛi Zu.

\VS{16}Taai ta ɠa ɠɛ ná vɔlɔ, ta daasei pɛɛ ga: Ɠamona, nii poluʋɛ ga: Bɛbɛi. Ʋele ɠana ta zooi gba la.›


\par }{\PP \VS{17}«Ɗa ʋe, zunui, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wɔniiti toli, ta dɔɓɔ zuaiti, è ɠɛ ma: ‹À ʋa, wo zeɠe mini-o-mini, wo ɠaalɛ ba zalaɠai ma gè kulazu wo ʋɛ. Toɠa ɠɛɛzu ga zalaɠa wolai Izilayɛle ɠizeiti ma. Wa suai mi, wo ɓɔɔle ga ɲamai.

\VS{18}Wa kɔɔɠɔ ɠuluɓaiti ma zuai mi, wo etea ɠundiɠiiti ma ɲamai ɓɔle, ti ɠulaai ga zalaɠai baala sinɛiti potogi zu, ta baala ziʋoiti, naa ʋɛɛ boli zinɛiti, ta nikɛ zinɛiti ba ti wola lɔtɔai ga daamii Ɓasan ɠizei ma.

\VS{19}Zalaɠai gè wo lolisu ma, wa gulɔi mi, é kula ɠɛ ga woye, wo ɓɔɔle ga ɲamai, é wo zo eɠɛ dɔɔi.

\VS{20}Nà-fɛtii naa zu, wa daami wo, é kula ɠɛ, ga soo zuaiti, ta soo ɓizɛ zalaʋusuiti, ta salaʋusuiti, ta kɔɔɠɔ nui ma ziiti pɛ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{21}«Nà nà-lɛbiyai ɠula kɛlɛma zii ɠiligiti gaazu ɠana. Ti pɛ ta pɛtɛ ʋelei nà ɗa nà-tukpɔi ɠaaleʋe la ga zobogi, é ʋilɛ ti ʋa.

\VS{22}É zo naama voloi ma, eyɛsu ɠɔ, Izilayɛle nuiti ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI.»


\par }{\SH Ezekiyɛle ná-kpɔɛiti unsosuʋɛ
\par }
{\PP \VS{23}«Zii ɠiligi zɔiti ta suɠwɛɛ ga Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei ná-kotoi maaʋele ɠa ti ti ɠulani la zooi ʋa, ta-wooʋaladai nii ti kɛɛni dàalɔɠɔma. Gè ʋoluaveni ti ʋa, gè ti yɛ ná, ti lɔ ti zili nuiti zeezu, ga ti za kɔɔi zu ga boɠa zɔkpɔi.

\VS{24}Gè ɠaazulɔɔɠuni ti ʋa, gè ti zo é zoloo ta-ɠɔzɔba vai ma ta ta-lɔ koloɠologiti.


\par }{\PP \VS{25}«Naa ɠa é ba, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Nà ʋaazu niina ga Zakɔɓe ná-nuiti ti ti ɠulani zooi ʋa, nà Izilayɛle nuiti pɛ maawɔinɠa, nà-ziizoolɛi ɠa ɠɛ ga unfemai ve nà-ɲadedai ʋɛ.

\VS{26}Siɛgi zu ti ɠi ge loozu la ta-wooʋaladai kpein su, niiti ti ti ɠɛɛni dàalɔɠɔma, nɛi gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta unfe naazu, ta ɠɛna zeini ti-ɓɔɠɔ yooi zu, ziilɛigi zu.

\VS{27}Nà ʋaana ga tiye ta-yooi zu, gè ti ɠula ti zili nuiti ta-yooiti su, ti maaʋele ɠa nà dɛɛ la ga zii mɔinmɔin ga nà ga GALA ɲadegai.

\VS{28}Tiya ɓɔɠɔi ta suɠwɛɛ naazu ga nà ɠa gè ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ta-ƓALAGI, nà ɠa gè ɠɛɛni ga kɔɔʋelai zii ɠiligiti saama, naa ʋolu gè ti ɠaalɛa ba, gè ʋa ga tiye ta-yooi zu, gè la tanɔpɛ zɛga ná.

\VS{29}Eyɛsu pɛ gè la mɔ ʋoluavega Izilayɛle nuiti ba, siɛgi zu gè nà-zɛnvui veezu la ti ʋɛ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }{\MS GALA Sei Ʋɛlɛ Niinɛi Ma Ɠulakɛlɛmai

\par }\Chap{40}{\MR (40:14—48:35)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yeeɠɛɠalai gi ɠɛni la Ɓaɓilɔne, naama ɠona ʋuufelegɔ maazu lɔɔlusiɛi (25), alu mɔungi ma volo puugɔi ma, kona puugɔ maazu naanigɔi (14) laaɓaai ma Zeluzalɛme taai zoga ʋoluma, Ɠɔoɠɔ GALAGI zɛbɛi yeini mà, é li ga ze munu.

\VS{2}Kulakɛlɛmai zu nii gè sɔlɔɔni GALA zea, é liini ga ze Izilayɛle yooi zu, é tò gize ɠaaɠooza golai maazuʋɛ, nu yeezazu ʋelei pɛlɛiti ti ɠɛni ná, eɠɛ taai.

\VS{3}É liini ga ze náʋɛ, gè zunui ta ɠaani, kɛʋelei ɠɛai eɠɛ kɔlu ɓɔigi ɠɛʋelei. Geze ɠalui ta seeli kpakui ɠɛni zoni zea, kɔɠɔ bo fai ma. É ɠɛni loni siɠidaʋɛ ɠobaʋɛ.

\VS{4}Zunui naa ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, ɠaazuzeɠe ma, è wɛlɛ, è woilo! Ɠida nii wu ga pagɔ, nii gè ʋaazu dɛɛzu ga ɗe, mazɔlɔɔ GALA paaʋe ga ɗe ʋɛ nii a kɛ è naama vaiti ka. Nii kpein è ka, ɗa ti zuɠulazu Izilayɛle nuiti ma.»


\par }{\SH Koizuʋɛ ta ma ziɠidaʋɛti
\par }
{\PP \VS{5}Nii gè pɛtɛni ná ɠɛni ga, siɠigi ɠakuni GALA sei ʋɛlɛi ma lɛkpɛmaʋɛti pɛ. Seeli kpakui ɠɛni zoni zea, nii sɔligi ɠɛni ga zeezakpa lɔzita. Zeezakpai ɠilagilagi ɠoozani ga zeelo gila é leʋe zeezakpa wɔlɔmai ʋa. É pɛlɛi ɠogi ɠɔɠɔni, naa ɠɛ ga seeli kpaku ɠila, ta sɔligi ɠɛ ga seeli kpaku ɠila.


\par }{\PP \VS{6}É liini siɠidaʋɛ é folo ɠulazu ʋelei, é lɛɛni nu lɛɛzuʋɛ, é nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɔɠɔni siɠidaʋɛ, naa ɓomaʋɛ ɠɛni ga seeli kpaku ɠilagi zɔligi.

\VS{7}Pɛlɛ goi ɠilagilagi ɠɛni ga seeli kpaku ɠilagi zɔligi, kogi ta sakpai. Zeelo dɔɔlugɔ naa ɠa é ɠɛni ga siɠigi ti yɔɠɔzuʋɛ. Siɠidaʋɛ, é zo tɛɛ wosuʋɛ é li koozuʋɛ, naa ɠɛni ga seeli kpaku ɠilagi zɔligi.

\VS{8}Zunui tɛɛ wosuʋɛ ɠɔɠɔni.

\VS{9}É ɠɛni ga zeezakpa lɔsaʋa. Kpɛdɛ felegɔiti gaaɠilini ga zeezakpa felegɔ, ti ɠilagilagiti. Tɛɛ wosuʋɛ naa maaɓuɠani GALA sei ʋɛlɛi ʋa.

\VS{10}Pɛlɛ go lɔzitai naati ti ɠɛni siɠidaʋɛ folo ɠulazu ʋelei, ti ɠɛni tie nɔ. Ɗa ɠɛna lɛa, saʋagɔ zɔɔla ʋele, saʋagɔ zɔɔla ʋele. Kpɛdɛgiti ti ɠɛni tie nɔ, ná zeizu ɠilagilagi pɛ.

\VS{11}Zunui siɠidaʋɛ ɠɔɠɔni, é ɠɛni ga zeezakpa puugɔ, sakpai ɠɛni ga zeezakpa puugɔ maazu saʋagɔ (13).

\VS{12}Pɛlɛ goiti daaʋɛ, ti ɠɛni ga seki naanigi, zeezakpa lɔzita, nu ziɛzuʋɛti zɔɠɔzuʋɛti ti loni é lɛ é ɠwɛ zeezakpa ɠila ba.

\VS{13}Naa ʋolu é siɠidaʋɛti kogiti kɔɠɔni, é zo zɔi ɓogi ma, é li zɔi ɓogi zu, é zo ti-laaʋɛti ma ti leteni ɓɔɠɔ ma, naa ɠɛni ga zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25).

\VS{14}Zenɔ ɠana é kɛɛni la ga kpɛdɛgiti: zeezakpa ʋuulɔzita (60). GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoi wolai ɠakuni tɛɛ wosuʋɛ tɔna ma.

\VS{15}É zo siɠidaʋɛ ma nu lɛɛzuʋɛ, é zeeli tɛɛ wosuʋɛ ma, koozuʋɛ é ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50).

\VS{16}Giliyaze fenɛtɛlɛiti ti ɠɛni pɛlɛ goiti ta ma ɓɛdɛgiti ba, daa ɗa lao koozu ʋelei, kpogi maaɠoolii zu, zenɔ ɠana é ɠɛni la ga tɛɛ wosuʋɛ fenɛtɛlɛiti ti ɠakuni ma, daa ɗa lao ga koozu ʋelei. Dɔɔ wului maaniinigi ɠɛni kpɛdɛgi ɠilagilagi pɛ ma.


\par }{\PP \VS{17}Zunui liini ga ze GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoi wolai zu. Koizuʋɛ naa ziɛni, maaɠooli ga pɛlɛ ʋuusaʋagɔ (30).

\VS{18}Zooi maaʋɛ pɛ ka naa ziɛni, é ɠaku siɠidaʋɛti gilagilagi pɛ ma, é zoloo naa zakpai ma. Naa ɠaayeini é leʋe koizuʋɛ ɠoozuʋɛ ʋa.

\VS{19}Zunui koizuʋɛ liegɔi ɠɔɠɔni, é zo siɠida mɔungi ma, é zeeli koi zaamaʋɛ ma ziɠigi ma, é su ʋelei, é ɠɛ ga zeezakpa ungila (100). Folo ɠulazu ʋele gelei ɠana. Nii pilɛgai lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei ʋa:

\VS{20}É kpogi zakpai ta kogi ɠɔɠɔni, nii gaaʋotegai lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei ma, koi wolai zu.

\VS{21}Pɛlɛ goi ɠɛni ga dɔzita, saʋagɔ zɔɔla ʋelei, saʋagɔ zɔɔla ʋelei nu ziɛzuʋɛ. Kpɛdɛgiti ta tɛɛ wosuʋɛ ti ɠɛni ga lie, eɠɛʋelei nɔ folo ɠulazu ʋele ziɠidaʋɛ ɠɛni la. Tɛɛ wosuʋɛ zakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50), kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25).

\VS{22}Ná-fenɛtɛlɛiti ta tɛɛ wosuʋɛ, ta ná-dɔɔ wulu maaniinigiti, ti pɛ ti zolooni ɓɔɠɔ ma, eɠɛʋelei nɔ zɔɔma ziɠidaʋɛ ɠɛni la, é folo ɠulazu ʋelei. Nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɛni lɔfela nu lɛɛzuʋɛ, naati kakalaʋɛti, tɛɛ wosuʋɛ ɠɛni ná.

\VS{23}Siɠidaʋɛ ta leteni nu ɠɔʋɛzuʋɛ ma ɓogi ma, é lo koi ɠoozuʋɛ ziɠigi ʋa, eɠɛʋelei nɔ é ɠɛni la ga folo ɠulazu ʋele gelei. Zunui siɠidaʋɛti zɔɠɔzuʋɛ ɠɔɠɔni, é ɠɛ ga zeezakpa ungila (100).


\par }{\PP \VS{24}Naa ʋolu, é liini ga ze nu yeezazuʋɛ, gè siɠida ɠila kaani ná. É ma ɓɛdɛgiti kɔɠɔni, ta ma lɛɛ wosuʋɛ, ti pɛ ti zolooni ɓɔɠɔ ma ta zɔiti.

\VS{25}Fenɛtɛlɛiti ti ɠakuni siɠidaʋɛ tɔna ma, ta tɛɛ wosuʋɛ, ti ɠulaai ga zɔiti nɔ, ti-liegɔi ɠɛni ɠana ɓalaa, tɛɛ wosuʋɛ naa zɔligi ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50), kogi zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25).

\VS{26}Nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɛni lɔfela nu lɛɛzuʋɛ, naati kakalaʋɛti, tɛɛ wosuʋɛ ɠɛni ná. Pɛlɛ ɠoozuʋɛ tɔna, dɔɔ wului maaniinigi ɠɛni ná seɠeai kpɛdɛgiti ma, nu ɠakama felegɔiti.

\VS{27}Koi ɠoozuʋɛ ziɠidaʋɛ ɠɛni ba nu yeezazuʋɛ. Zunui kɔɠɔgi woni nu yeezazuʋɛ ziɠida felegɔiti zɔɠɔzuʋɛ, é ɠɛni ga zeezakpa ungila (100).


\par }{\SH Koi zaamaʋɛ ta ma ziɠidaʋɛti
\par }
{\PP \VS{28}Naa ʋolu, é lɛɛni ga ze koi zaamaʋɛ ga nu yeezazu ʋele ziɠida ʋelei, é siɠidaʋɛ naa ɠɔɠɔni, ti ɠɛni tie nɔ ta zɔiti.

\VS{29}Pɛlɛ goiti, ta ná-kpɛdɛgiti, ta ma lɛɛ wosuʋɛ ti ɠɛni tie nɔ ta zɔiti. Fenɛtɛlɛiti ti ɠɛni pɛlɛi ʋa, ti ɠaku ma. Tɛɛ wosuʋɛ zakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50), kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25).

\VS{30}Tɛɛ wosuʋɛti ti ɠakuni ma, sakpai ga zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25), kogi ɠɛ ga zeezakpa lɔɔlugɔ.

\VS{31}Tɛɛ wosuʋɛ ɠaaʋoteni koi wolai ma. Dɔɔ wului maaniinigi ɠɛni kpɛdɛgiti ma. Nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɛni lɔsaʋa, nu lɛɛzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{32}Zunui liini ga ze, gi lɔ folo ɠulazu ʋele ziɠidaʋɛ, gi li koi zaamaʋɛ. É siɠidaʋɛ ɠɔɠɔni, ti ɠɛni tie nɔ ta zɔiti.

\VS{33}Pɛlɛ goiti, ta ná-kpɛdɛgiti, ta ma lɛɛ wosuʋɛ ti ɠɛni tie nɔ ta zɔiti. Fenɛtɛlɛiti ti ɠɛni pɛlɛi ʋa, ti ɠaku ma. Tɛɛ wosuʋɛ zakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50), kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25).

\VS{34}Tɛɛ wosuʋɛ ɠaaʋoteni koi wolai ma. Naa ɠakama felegɔi pɛ dɔɔ wului maaniinigi ɠɛni kpɛdɛgiti ma. Nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɛni lɔsaʋa, nu lɛɛzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{35}É liini ga ze nu ɠɔʋɛzuʋɛ ma ziɠida ʋelei. É kɔɠɔgi woni, ti ɠɛni tie nɔ ta zɔiti.

\VS{36}Ná-pɛlɛ goiti ti ɠɛni ná, ta ná-kpɛdɛgiti, ta ná-tɛɛ wosuʋɛ. Fenɛtɛlɛi ɠɛni ba, é ɠaku ma. Sakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50), kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25).

\VS{37}Tɛɛ wosuʋɛ ɠaaʋoteni koi wolai ma. Naa ɠakama felegɔi pɛ dɔɔ wului maaniinigi ɠɛni kpɛdɛgiti ma. Nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɛni lɔsaʋa, nu lɛɛzuʋɛ.


\par }{\PP \VS{38}Pɛlɛi ta laa ɠɛni laosu siɠidaʋɛ ma ɓɛdɛgiti zɔɠɔzuʋɛ. Miná ɠa nuiti ti ɠɛni gala zalaɠaiti gbazu ná.

\VS{39}Tɛɛ wosuʋɛ naa laaʋɛ, taɓali felegɔ ɠɛni ná, taɓali felegɔ ɠɛ zɔɔla ʋelei, naama laɓaliiti ka ti ɠɛni zalaɠa zuaiti paazu ga, gala zalaɠaiti, ta koto gba zalaɠaiti, ta faazuɓɛtɛ zalaɠaiti.

\VS{40}Taɓali naanigɔ ɠɛni tɛɛ wosuʋɛ ʋoluʋelei. Siɛgi zu nu liizu la nu ɠɔʋɛzu ʋele ziɠida ʋelei, nu ɠɛni taɓali velefelegiti kaazu, nu ɠakama felegɔiti.

\VS{41}Taɓali lɔsaʋa ɠa ti ɠɛni zalaɠa zuaiti paazu ga, naanigɔ ɠɛni siɠidaʋɛ zɔɔla ʋelei, naanigɔ ɠɛ zɔɔla ʋelei.

\VS{42}Taɓali naanigɔ ɠɛni ná ʋolu, ti ga zeki naani kpuɠagi, ti-zakpai ta ti-ɠogi ga zeezakpa ɠila ta tukpɛ, sɔligi ɠɛ ga zeezakpa ɠila. Ti ɓɛtɛni ga kɔtu zaɠaai, ti ɠɛni ná gala zalaɠaiti faa ma. Ti ɠɛni sɔɔlaiti puuzu ti ɠa, niiti ti ɓena gala zalaɠaiti ta zalaɠa ɠiligiti kɔdaaleʋe la.

\VS{43}Ti zeelo gila pɛɛzu yeɠei ɓɛtɛni, taɓaliiti daaɓegaʋɛti koozu ʋelei ti kaku ma. Zalaɠa zuaiti ti ɠɛni ʋuuzu taɓaliiti ga.


\par }{\PP \VS{44}Zunui liini ga ze koi zaamaʋɛ, kpogi ʋoluʋelei, guye zoɠoiti ta-ʋɛlɛiti ti ɠɛni ná, gila ge ɠɛni nu ɠɔʋɛzu ʋele ziɠidaʋɛ, gaaʋotegai nu yeezazu ʋelei, zɔi ɠɛni nu yeezazu ʋele ziɠidaʋɛ, gaaʋotegai nu ɠɔʋɛzu ʋelei.

\VS{45}Zunui ɠɛni mà: «Niima ʋɛlɛi gaaʋotegai nu yeezazu ʋelei, naa makɛni zalaɠa ɠula nuiti bɛ ti botii ɠɛɛzu GALA sei ʋɛlɛi wu.

\VS{46}Tama, pɛlɛi niima gaaʋotegai nu ɠɔʋɛzu ʋelei, naa makɛni zalaɠa ɠula nuiti bɛ ti ɠaaɓaazu zalaɠa ɠulazuʋɛ ma. Naati ka ti ga Sadɔke ná-doun zunuiti, Levi mavofodaiti saama, niiti ti maaɓuɠazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋa, ti ɗa boti ɠɛ bɛ.»


\par }{\SH GALA sei ʋɛlɛi ma ɠazaʋigi
\par }
{\PP \VS{47}Zunui koi zaamaʋɛ ɠɔɠɔni, é ɠɛni ga zeezakpa ungila (100), kogi ɠɛni ga zeezakpa ungila (100), é ɠɛ ga seki naanigi. Zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɛni GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛ.


\par }{\PP \VS{48}É liini ga ze tɛɛ wosuʋɛ GALA sei ʋɛlɛi wu. É siɠidaʋɛ ma ɓɛdɛgiti kɔɠɔni, ti ɠaaɠilini ga zeezakpa lɔɔlugɔ. Ti ɠilagilagiti, nu lɛɛzuʋɛ ɠogi ɠɛni ga zeezakpa puugɔ maazu naanigɔ. Nu lɛɛzuʋɛ ma ziɠigiti gaaɠilini ga zeezakpa zaʋasaʋa.

\VS{49}Tɛɛ wosuʋɛ zakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuufelegɔ (20), kogi ɠɛ ga zeezakpa puugɔ maazu felegɔ (12). Nu ɠɔɠɔ losuʋɛ ɠɛni ga puugɔ, nu lɛɛzuʋɛ. Kpɛdɛ felegɔ ɠɛni loni nu lɛɛzuʋɛ, zɔi zɔɔla ʋele, zɔi zɔɔla ʋele.




\par }\Chap{41}{\PP \VerseOne{1}Zunui liini ga ze naazu GALA sei ʋɛlɛi ma ʋɛlɛ wolai wu, é kpɛdɛgiti kɔɠɔni ná, gaaɠilini ga zeezakpa lɔzita, kakamaʋɛ ɠilagilagi pɛ.

\VS{2}Nu lɛɛzuʋɛ ɠɛni ga zeezakpa puugɔ, nu lɛɛzuʋɛ ma ziɠigiti gaaɠilini ga zeezakpa lɔɔlugɔ. Pɛlɛwuʋɛ ɓɔɠɔi zakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuunaanigɔ (40), kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuufelegɔ (20).

\VS{3}É lɛɛni pɛlɛ ɠoozuʋɛ, é pɛlɛlaʋɛ ma ɓɛdɛgiti kɔɠɔni, ti ɠɛni ga zeezakpa felegɔ, pɛlɛlaʋɛ ɠogi ɠɛni ga zeezakpa lɔzita, nu lɛɛzuʋɛ ɠogi ɠɛni ga zeezakpa lɔfela.

\VS{4}É pɛlɛwuʋɛ ɓɔɠɔi ɠɔɠɔni, sakpai ɠɛ ga zeezakpa ʋuufelegɔ, kogi zeezakpa ʋuufelegɔ. É ɠɛni mà, ʋɛ ɠa ná ga: «Ada ɲadega wolai.»


\par }{\PP \VS{5}Zunui GALA sei ʋɛlɛi ma ziɠigi ɠaaʋɛ ɠɔɠɔni, gaaɠilini ga zeezakpa lɔzita. Ti pɛlɛ goiti toni gaaʋɛ, é ɠaku ma, ti ga zeezakpa naanigɔ ti ɠilagilagi.

\VS{6}Sangaso saʋagɔ ɠɛni ná, ti ɠilagilagi su ga puuzaʋasaʋa (30), ti ʋoluzeiɗai siɠigi ʋa, GALA sei ʋɛlɛi maaɠoolii zu, nii a kɛ ti mina zei GALA sei ʋɛlɛi ma ziɠigi ɓɔɠɔi ʋa.

\VS{7}Nu lɛɛ laa ɠilagila è zeɠe zɔɔma zangasoi zu, è lati è lɛ zɔi zu, pɛlɛ goiti ti gaawɔɔlɔni ga maazu ʋelei, é ɠaku GALA sei ʋɛlɛi ma. Pelei zuwɔɔlɔni ga maazu ʋelei. Nu ɠɛni lɛɛzu sangasoi ɠa, è zeɠe buu ʋelei, è leʋe zaamazuʋɛ, è lɛ maazuʋɛ.


\par }{\PP \VS{8}Gè pɛtɛni ɓalaa ga GALA sei ʋɛlɛi maaɠoolii zu, dooɠo bosuʋɛ wuzeɠeni ná pɛlɛ goiti buuʋɛ niiti ti-zakpai ɠɛni ga zeezakpa lɔzita lɔzita.

\VS{9}Pɛlɛ goiti poluʋɛ siɠigi ɠa, miná ɠaaɠilini ga zeezakpa lɔɔlugɔ. Pelei é yɛni suɠalagai é lo GALA sei ʋɛlɛi ʋa,

\VS{10}ti yɔɠɔzu ta zɔɔma ʋɛlɛiti é ɠɛni ga zeezakpa ʋuufelegɔ (20), é ɠaku GALA sei ʋɛlɛi ma.

\VS{11}Pɛlɛ goiti daaʋɛ ɠɛni ga felefele, ti zɔɠɔ nu ziɛzuʋɛ ma, gilagi ɠɛni nu ɠɔʋɛzuʋɛ, gilagi ɠɛ nu yeezazuʋɛ. Nu ziɛzuʋɛ ɠɛni ga zeezakpa lɔɔlugɔ, é ɠaku ma ná pɛ.

\VS{12}Pɛlɛi ta ɠɛni loni folo liizu ʋelei, gaaʋotegai koizuʋɛ ma, sakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuutaaʋuugɔ (90), kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuulɔfela (70). Pɛlɛi ɓɔɠɔi ɠaaɠilini ga zeezakpa lɔɔlugɔ.


\par }{\PP \VS{13}Zunui GALA sei ʋɛlɛi ɠɔɠɔni, é ɠɛni ga zeezakpa ungila (100). Koi, ta pɛlɛi, ta siɠigiti, ti zakpai ɠɛni ga zeezakpa ungila (100).

\VS{14}Pɛlɛi ɠaaʋotesu ʋelei, ta koizuʋɛ é lo folo ɠulazu ʋelei ʋa, miná ɠogi ɠɛni ga zeezakpa ungila (100).

\VS{15}Zunui pɛlɛi zakpai ɠɔɠɔni, koizuʋɛ ɠobaʋɛ é ʋoluzuʋɛ, ta nu ziɛzuʋɛti ti naa yɔɠɔzuʋɛti, é ɠɛni ga zeezakpa ungila (100).

\par }{\PP Pɛlɛ wolai é koozuʋɛ, ta tɛɛ wosuʋɛti,

\VS{16}ta pɛlɛlaʋɛti, ta fenɛtɛlɛiti ti ga giliyazegiti, ta dooɠo bosuʋɛti é ɠaku ma, sangaso saʋagɔi pɛ su, gului ʋɛɛni ti pɛ maaʋɛ, é zo zooi ma, é lɛ, é zei fenɛtɛlɛiti ba. Gulu zɛʋɛi ɠɛni laani fenɛtɛlɛiti maaʋɛ.

\VS{17}GALA sei ʋɛlɛi maaʋɛ, ta koozuʋɛ, é zo kpogi ma nu lɛɛzuʋɛ, é zeeli pɛlɛ ɠoozuʋɛ,

\VS{18}ti ná pɛ maaʋɛlupɛluni ga dɔɔ wuluiti ta seeluɓɛinti maaniinigiti, ti zɔɠɔzu ɠɛ ti ʋa. Seeluɓɛn ɠilagilagi ɠaazuʋɛ ɠɛni ba fele,

\VS{19}nuɓusɛ ɠaazuʋɛ, naa ɠaaʋoteni dɔɔ wului ma, zala ɠaazuʋɛ, naa ɠaaʋoteni zɔɔla ʋelei zɔɔma lɔɔ wului ma. Zenɔ ɠana é ɠɛɛni la, é ɠaku GALA sei ʋɛlɛi ma.

\VS{20}É zo zooi ma, é lɛ kpogi maazuʋɛ, seeluɓɛinti ta dɔɔ wuluiti maaniinigiti ka ti ɠɛni GALA sei ʋɛlɛi maaʋɛ.


\par }{\PP \VS{21}GALA sei ʋɛlɛi laaʋɛti ma laamasagiti ti ɠɛni ga seki naanigiti. Ada ɲadegai ɠakalaʋɛ, nu ɠɛni anii ta ɠaazu ná, kulaai ga

\VS{22}zalaɠa ɠulazuʋɛ é ga gului, gaaɠoozaai ga zeezakpa saʋagɔ, kogi ga zeezakpa felegɔ. Goizuʋɛti ta kɔɠɔi ta koozuʋɛti, ti ɠɛni ga gului. Zunui ɠɛni ma: «Taɓalii ɠa é Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakalaʋɛ.»


\par }{\PP \VS{23}Pɛlɛ wolai ta ada ɲadega wolai, kpo felefelegi ɠa é ɠɛni naati da.

\VS{24}Pɛlɛlaʋɛ naati pɛ, kpogi ɠɛni ti la ga felegɔ, ti ɗa ziɛ su.

\VS{25}Ti seeluɓɛinti ta dɔɔ wuluiti maaniinigi zaɠani ga yeei GALA sei ʋɛlɛi ma ɓogiti ma, eɠɛʋelei nɔ ti kɛɛni la pɛlɛi ɠoozuʋɛ. Poluʋelei, kavagi ɠɛni ná ga gului, gaaʋotegai tɛɛ wosuʋɛ ma.

\VS{26}Giliyaze venɛtɛlɛiti kakamaʋɛti, ta tɛɛ wosuʋɛ, dɔɔ wului maaniinigi ɠɛni ti ma ná pɛ, ta pɛlɛ wolai ma, ta kavagiti maaʋɛ.




\par }\Chap{42}{\SH Zalaɠa ɠula nuiti ta-ʋɛlɛiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zunui liini ga ze koi wolai ʋɔ pelei, pɛlɛ goi naati pɔ bɛ niiti ti nu ɠɔʋɛzu ʋelei, ti ɠaaʋotegai koi wolai ma ta pɛlɛi ma é GALA sei ʋɛlɛi ʋoluʋɛ.

\VS{2}Naama ʋɛlɛ logai é nu ɠɔʋɛzuʋɛ, sakpai ɠa ga zeezakpa ungila, kogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ.

\VS{3}Gaaʋoteni nu ziɛzuʋɛ ma, ga zeezakpa ʋuufelegɔ, é ɠaku GALA sei ʋɛlɛi ma, zɔɔla ʋelei, é zeini koi wolai ʋa naa ziaai. Pɛlɛ goiti ti ɠɛni ná, ti loni ɓɔɠɔ maazu ga sangaso saʋagɔ.

\VS{4}Pɛlɛ goiti kakalaʋɛ, koi zaamaʋɛ ʋelei, nu ziɛzuʋɛ yɛni ná, kogi ga zeezakpa puugɔ, sakpai ga zeezakpa ungila (100). Nu ɠɛni lɛɛzu bu ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei.

\VS{5}Sangasoi ma zeiga zaʋasiɛi ma ʋɛlɛiti buu la ɠɛni ɓaaɠoni ga buu ʋele gele felegɔiti kɛʋele. Tɔɔzei ti yɔɠɔzu ʋeleiti ti zuwɔɔlɔni, é leʋe buu ʋele gele felegɔiti tɔnɔiti ba.

\VS{6}Sangasoi ɠɛni ga saʋa, kɛlɛ kpɛdɛ ge la ɠɛni ti wu, eɠɛʋelei koizuʋɛ ma ɓɛdɛgiti ti ɠɛni la. Naa maaʋele ma, é zo zooi ma, é lɛ, maazuʋɛ ʋɛlɛ ɠoozuʋɛti ti lɔini, ti leʋe buuʋɛ gelei ʋa ta zaamazu gelei.

\VS{7}Ʋoluzu ʋele ziɠigi gaaʋotegai koi wolai ma, pɛlɛiti poluzeiɗai ba, sakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ.

\VS{8}Mazɔlɔɔ ʋɛ pɛlɛiti ti loni ná, ti ɠaaʋotegai koi wolai ma, miná zɔligɔi pɛ kpɔga ɠɛni ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ, tama, GALA sei ʋɛlɛi ʋɔ pelei, ʋɛ pɛlɛiti ti loni ná, miná zɔligɔi pɛ kpɔga ɠɛni ga zeezakpa ungila.

\VS{9}Pɛlɛi naati buuʋɛ, folo ɠulazu ʋelei, nu lɛɛzuʋɛ ɠɛni ná, nii ɗa zeɠezu ga koi wolai ʋɔ pelei.

\VS{10}Nu lɛɛzuʋɛ ɠɛni koii ma ziɠigi ɠogi ma.

\par }{\PP Nu yeezazu ʋelei, pɛlɛiti ti ɠɛni miná, ti ɠaaʋotegai koizuʋɛ ma ta pɛlɛi ma, é GALA sei ʋɛlɛi ʋoluʋɛ.

\VS{11}Nu ziɛzuʋɛ ɠɛni ti ɠakalaʋɛ. Eɠɛʋelei nɔ zɔɔma ʋɛlɛiti ti la nu ɠɔʋɛzu ʋelei, ti pɛ ti-ɠazaʋi pelei ɓɔni, ti-zakpaiti ta ti-ɠogiti, ta ti lo pelei, ta nu lɛɛzuʋɛti ta nu ɠulazuʋɛti.

\VS{12}Zenɔ ɠana nu yeezazuʋɛ ma ʋɛlɛiti ma ɓogiti ti ɠɛni la. Daaʋɛ ɠɛni nu lɛɛzuʋɛ, gaaʋote kpaamaazu ziɠigi ma. Nu ɠɛni lɛɛzu ná ga folo ɠulazu ʋelei.


\par }{\PP \VS{13}Zunui ɠɛni mà: «Pɛlɛ goiti ti nu ɠɔʋɛzuʋɛ ta nu yeezazuʋɛ, ti ɠaaʋotegai koizuʋɛ ma, ta ga pɛlɛ ɲadegaiti. Mazɔlɔɔ miná ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠula nuiti ta ɗa lɛ ná, ti ɗa ani ɲadegaiti mi ná. Ná ɠa maanɛai ti ani ɲadega wolaiti pu ná: vebɛ zalaɠaiti, ta koto gba zalaɠai, ta faazuɓɛtɛ zalaɠai, mazɔlɔɔ adaʋɛ tɛi ɲadegɛ.

\VS{14}Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti ti lɛɛzu la ada ɲadegai, ti la zooga ti ʋa ɠula koi wolai zu, kɛni ti seɠei naati pu pɛlɛi wu, niiti ti botii ɠɛɛzu ga tiye Maliɠii ʋɛ, mazɔlɔɔ seɠei naati ɲadegɛ. Ta taɠiligaa loo ɠɔba, aisa ti ʋa ɠula, ti ʋa li ʋɛ nuɓusɛiti ti ʋuuni ná.»


\par }{\SH Siɠigi é koii ma naa ɠɔɠɔ fai
\par }
{\PP \VS{15}Zunui ɓegai ma ga GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ ma ʋɛlɛiti kɔɠɔ, é ɠulani ga ze folo ɠulazu ʋelei ma ziɠidaʋɛ, é poluʋɛ pɛ kɔɠɔni é ɠaku ma.

\VS{16}É kɔɠɔgi woni ga kɔɠɔ bo seeli kpakui é ɠɛni zea, é kaani ga folo ɠulazu ʋelei zakpai ɠɛni ga zeezakpa undɔɔlugɔ (500).

\VS{17}É nu ɠɔʋɛzu ʋelei ɠɔɠɔni ga kɔɠɔ bo kpakui, é ɠɛ ga zeezakpa undɔɔlugɔ (500).

\VS{18}É nu yeezazu ʋelei ɠɔɠɔni ga kɔɠɔ bo kpakui, é ɠɛ ga zeezakpa undɔɔlugɔ (500).

\VS{19}É folo liizu ʋelei ɠɔɠɔni ga kɔɠɔ bo kpakui, é ɠɛ ga zeezakpa undɔɔlugɔ (500).

\VS{20}É siɠigi ɠakama naanigɔiti pɛ kɔɠɔni, nii é ɠakuni GALA sei ʋɛlɛi ma, siɠigi ɠɛni ga seki naanigi, sakpai ɠɛ ga zeezakpa undɔɔlugɔ (500), kogi zeezakpa undɔɔlugɔ (500). Naa ɠa é ada ɲadegai ti zeeɠaaɠwɛɛni ta ʋɛ ɛsɛ pɛ ge ɠɛni ʋuuzu ná.




\par }\Chap{43}{\SH Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠalema vai ʋolu \newline  sei ʋɛlɛi wu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zunui liini ga ze folo ɠulazu ʋele ziɠidaʋɛ.

\VS{2}Wɛlɛ, Izilayɛle ná-GALAGI ná-lɛbiyai ɠɛni volozu, é ɗa ʋa, é zeɠe folo ɠulazu ʋelei. Maalugi ɠɛni eɠɛ ziɛ wolaa ta ɠɛ zulusu, é eteai zu ɠɛni kala ga ná-lɛbiyai ma zezei.

\VS{3}Kulakɛlɛmai nii ɠulani ga zɔiti niiti gè ti ɠaani ta siɛgiti su GALA ge ʋaani la Zeluzalɛme ɠoloɠolosu, nà la ɠɛna ziɛ wolai Keɓaal laaʋɛ. Gè looni, gè laaʋɛɛ zooi ma.

\VS{4}Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ɠɛni volozu, é ɗa lɛ GALA sei ʋɛlɛi wu ga folo ɠulazu ʋele ziɠida ʋelei.

\VS{5}GALA Zɛnvui bùzeɠeni zooi ma, é li ga ze koi zaamaʋɛ. Wɛlɛ, Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa GALA sei ʋɛlɛi wuulaaveni.


\par }{\PP \VS{6}Gè nui ta woomɛnini, é ɗa ɓɔɛ pɔ̀, GALA sei ʋɛlɛi wu munu, tama zunui é loni tùɠɔ, naa ɠɛni nɔ kòbaʋɛ.

\VS{7}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, ʋɛ ɠa ná ga nà-masa kpɔkpɔgi ʋilɛsuʋɛ, ná ɠa nà ɠɔɠɔaʋɛ ʋɛɛ ná mɛɛ. Nà zei ná Izilayɛle nuɓusɛiti saama eyɛsu ɠɔ. Izilayɛle nuɓusɛiti, ɓaa ta-masagiti, ti la mɔ ɓaaɠulaa dàasei ɲadegai ma ga ta-ɠoloɠologi, ɓaa ta-masagiti ma ʋoomaiti ti laani ta-zalaɠa ɠula adaʋɛti.

\VS{8}Ti ta-masa pɛlɛiti ta ma ʋɛlɛla laamasagiti toni GALA sei ʋɛlɛi ɠobaʋɛ, kɛni siɠi koi nɔ ɠa é nà-pɛlɛi ta tɔnɔiti zɔɠɔzu. Ti ɓaaɠulani dàasei ɲadegai ma ga kɔzɔba vaiti ti ti ɠɛɛni. Naa ɠa é kɛɛni, nà-ziiɠaawanai zu, gè ti-ma zuwu ɠaaleʋeni.

\VS{9}Niizu ta ta-ɠoloɠolo faiti maaɠooza bà niina, ta ta-masagiti ma ʋoomaiti, nà yɛ zeini ti zaama eyɛsu ɠɔ.


\par }{\PP \VS{10}«Ɗa ʋe, zunui, GALA sei ʋɛlɛi ɠɛʋelei pɛ dɛɛ ga Izilayɛle nuiti. Ti unfe ga ta-ɠotoiti, ti pɛlɛi lo pelei ma ɠazaʋigi vɛɠɛlɛfɛɠɛlɛ.

\VS{11}Ni gaamazu ta unfena ga kɛɛwotii kpein ti kɛɛni, GALA sei ʋɛlɛi lo pelei ma ɠazaʋigi lɛ ga tiye, pɛlɛiti gaaɠwɛɛ ʋelei, nu lɛɛzuʋɛti, ta nu ɠulazuʋɛti, ma ɠazaʋigiti pɛ ʋɔɔma. Ti pɛ dɛɛ ga sɛʋɛi, è tɔgiti da ti ɠaazu, ta deveiti maanɛai ti ɗa ziɛ ga tiye, naa ɠa a kɛ ti ʋilɛ ti ʋolu, ti ziɛ ga tiye.

\VS{12}GALA sei ʋɛlɛi ma lɔ golai ɠana, ʋɛ kpein ná ɠakugai GALA sei ʋɛlɛi ma gize unmaʋɛ, à mináti deve ga ada ɲadega wolai. Ungo, GALA sei ʋɛlɛi ma lɔgi ɠana.»


\par }{\SH Zalaɠa ɠulazuʋɛ ta zalaɠaiti
\par }
{\PP \VS{13}«Wɛlɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma ɠɔɠɔgi ɠa é ɠɛni ga nii, feai é zoloo zeezakpa wolai ma, naa ʋoluʋɛ ɠa ga zeezakpa ɠilagilagi ta logɛ da ga zeelo gilagila. Zeɠei é wɔɔni é ɠaku ma, suzɔligɔi ɠɛni ga zeezakpa ɠila, kogi ɠɛ ga zeezakpa ɠila. Daaɓegi é ɠakuni ma, naa ɠaazɔligɔi ɠɛni ga zeelo gila ta tukpɛ ko. Niima é ɠɛni ga zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠaazɔligɔi,

\VS{14}é zo zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠɔɠɔi ma, nii dɔai zooi wu, é zeeli kɔɠɔ goi ma, naa ɠɛɛni ga zeezakpa felegɔ, naati zɔɠɔzuʋɛ ɠogi ɠɛni ga zeezakpa ɠila, é zo niina ma ɠɔɠɔ goi ma, é zeeli ma ɠɔɠɔ wolai ma, naa ɠaazɔligɔi ɠɛni ga zeezakpa naanigɔ. Naa ʋoluma daaɓegi ma niinɛ ɠili ge loni ba ga zeezakpa ɠila.

\VS{15}Zalaɠa ɠulazuʋɛ maazuʋɛ ná ɠɛni ga abu laazuʋɛ, gaaɠoozani é ɠɛ ga zeezakpa naanigɔ, minɛ naanigɔiti ti ɠɛni loni ba maazuʋɛ.

\VS{16}Abu laazuʋɛ zakpai ɠɛni ga zeezakpa puugɔ maazu felegɔ (12), kogi ɠɛ ga zeezakpa puugɔ maazu felegɔ (12), é ɠɛni ga seki naanigi, naa pɛ ge ɠɛ tie.

\VS{17}Ma ɠɔɠɔi zakpai ɠɛni ga zeezakpa puugɔ maazu naanigɔ (14), kogi ɠɛ ga zeezakpa puugɔ maazu naanigɔ (14). Daaɓegi ɠɛni ba, é ɠaku ma, maazuʋɛ ga zeezakpa lukpɛ, zeɠei é ɠakuni ma, é ɠɛni ga zeezakpa ɠila, nu ɠɔɠɔ ʋilɛsuʋɛti è ʋa lɛ ga, miná ɠaaʋoteni folo ɠulazu ʋelei ma.»


\par }{\PP \VS{18}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Faiti ti zɛʋɛai é lo zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, yeei é ʋaazu losu da, gala zalaɠaiti ti ʋa ɗa ɠula ná, ɲama ʋili fai ɗa ɠɛ ná, ta ga niiti:

\VS{19}Ɗa nikɛ zinɛi ve zalaɠa ɠula nuiti zea, Levi nuiti ti ga Sadɔke mavofodai, ti maaɓuɠazu bà, ti ɗa botii ɠɛ bɛ̀, naa ɠa ti kulazu ga koto gba zalaɠai,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{20}« ‹Ɗa ma ɲamai zeɠezu è ta ziɛ zalaɠa ɠulazuʋɛ ma minɛ naanigɔiti ma, ta ma labui velesiɛi zoko naanigɔiti ma, ta daaɓegi ma kakugai ma. Pele ɠana ɗa kotoi gba la zalaɠa ɠulazuʋɛ ʋa, è kàlivaa.

\VS{21}Ɗa nikɛ zinɛi naa zeɠezu, kulaai ga koto gba zalaɠai, ti gala eteaʋɛ, GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ ʋoluʋɛ, naa makɛgai naa laama.

\VS{22}Poluma zobui, ɗa boli zinɛi zeɠe, nɛɛʋuzu la ba, è kula ga koto gba zalaɠai, zalaɠa ɠulazuʋɛ ɲade da, eɠɛʋelei nɔ é ɠɛɛni la ga nikɛ zinɛi.

\VS{23}Siɛgi zu ɗa ɓena da ga koto gba zalaɠai ɠula, ɗa nikɛ zinɛi zeɠe ta baala sinɛ wolai, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, ti zogai togani goiti saama.

\VS{24}Ɗa ʋa, è ti lɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, zalaɠa ɠula nuiti ta kpoloi vaza ti ma, ti ti ɠula ga gala zalaɠai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.

\VS{25}Eyɛsu folo lɔfela, folo-o-folo ɗa ɗa boli zinɛ ɠila kula ga koto gba zalaɠai, è ɗa kɛ ɠana nɔ ga nikɛ zinɛi ta baala sinɛ wolai, nɛɛʋuzu mina ɠɛ ti ʋa, ti zogai togani goiti saama.

\VS{26}Folo lɔfela, zalaɠa ɠulazuʋɛ ná-koto gba vai ɗa ɠɛ, é ɲade, é ve GALA bɛ.

\VS{27}Folo lɔfelai a ɓena, é lɔɔzei folo lɔsaʋasiɛi ma niina, zalaɠa ɠula nuiti ta zoo niina ti wa-ɠala zalaɠaiti kula zalaɠa ɠulazuʋɛ, ta wa-yiilɛi zalaɠaiti, nà yeezei wo wu naazu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{44}{\SH Kundiɠii ná-siɠidaʋɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zunui liini ga ze GALA seizu ɲadegai ma ziɠidaʋɛ ʋoluʋelei, nii é folo ɠulazu ʋelei. Daaɠuluni.

\VS{2}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Siɠidaʋɛ tɛi daaɠulugai ɠa yɛsu de, nu la daalaoga pɛ. Nu la leʋega ná ʋele, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI lɛɛni ná ʋelei. Daaɠulugai ɠa yɛsu de.

\VS{3}Kɛlɛ kundiɠii, ná-kundiɠi vai ma, toɠa zei ná, é ná-daamii wo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu. Toɠa zoo é lɛ, é ɠula ga tɛɛ wosuʋɛ tetegai siɠidaʋɛ ma.»


\par }{\SH Ɓɛ ɠa a lɛ GALA sei ʋɛlɛi wu?
\par }
{\PP \VS{4}Zunui liini ga ze naa ʋoluma siɠidaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋelei, GALA sei ʋɛlɛi ɠakalaʋɛ. Gè pɛtɛni ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai é volozu, naa Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi wuulaaveni. Gè looni zooi ma, gè laaʋɛɛ.

\VS{5}Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, ɠaazuzeɠe ma ga pagɔ, è woilo! Mɛni ga woiyeɠei, nii kpein é ga tɔgiti ta deveiti gè ti veezu é lo sèizu ɲadegai ʋa. Ɗa dama gola ga faiti ti ʋilɛsu nu lɛɛ vai ʋa, ta nu ɠula vai ʋa, sèizu ɲadegai ʋa.

\VS{6}Ɗa ɓɔɛ kololala nuiti pɔ, Izilayɛle nuiti: ‹Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Izilayɛle nuɓusɛiti, wa-ɠɔzɔba vaiti ti kula ɠɛa ga ze, niiti wo ti ɠɛɛni.

\VS{7}Siɛgi nɔ zu wo ɠɛni nɔ̀nɔ ma laamianigi veezu la bɛ̀, ga zalaɠa zuai ma wulɔiti ta ma ɲamaiti, wo wɛɛinti dɔɔni sèizu ɲadegai, ti la latini pɛlɛʋolu, ti la ɠoloni bɛ̀. Wo sèi ʋɛlɛi ɠɔzɔni ga naa. Minazeɠegi nii é wo ɠilini nɔ̀un ba, wo naa ɠoloɠoloni ga wa-ɠɔzɔba ɠɛɛwotiiti kpein.

\VS{8}Wo la ɠaaɓaani botii ma, é lo zèaɠɔli ɲadegaiti ba, kɛlɛ wɛɛinti ka wo ti loni ʋotogi zu, ga ti kɛ.

\VS{9}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: Wɛɛn nɔpɛ é la latini pɛlɛʋolu, ta é la ɠoloni bɛ̀, é la lɛa sèizu ɲadegai, anɛɛ ni toɠa zeini Izilayɛle nuiti saama.› »


\par }{\SH Devei é lo Levi nuiti ba
\par }
{\PP \VS{10}« ‹Nii é ga Levi nuiti tɔnɔi, tɛiti ti ɠɛlɛni bà, ti ʋoluave bà, siɛgi zu Izilayɛle ɠakani da, ti zeɠe polu, ti ʋilɛ ta-ɠɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti polu, ta ta-vaaɠaazagi naa zu nimizai zɔlɔɔ.

\VS{11}Ta zoo ti botii ɠɛ bɛ̀ ga sèizu ɲadegai ma ziɠidaʋɛti makɛ vai, ti botii taɠiligaani kɛ sèizu ɲadegai wu. Ta zoo ti suaiti paa, niiti ti ɠulazu ga gala zalaɠaiti ta zɔɔma zalaɠaiti, ta ɠɛ nuɓusɛiti zeema.

\VS{12}Kɛlɛ tɔɔzei tiya ɠa ti loni Izilayɛle nuiti untuɠɔ kɔɔɠɔ gani nɔɠɔiti kɔɔzuʋɛ, ti ti loo kotoi zu, wɛlɛ gè minazeɠea ti ʋɛ ga nà wuzeɠe ti laalɔɠɔma, ta ta-vaaɠaazagi zu nimizai zɔlɔɔ,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{13}« ‹Ti maa la nɛɛni ti ʋa maaɓuɠa bà, ti ʋa nà-zalaɠa ɠula wotii ɠɛ, ti maa la nɛɛni ti ʋa maaɓuɠa ani ɲadegaiti tanɔpɛ ba, nii feai bɛ̀, ɓaa nà-zalaɠa ɠulazu ɲadega wolai ʋa. Pele ɠana ta ta-unfetala vaiti ta ta-ɠɔzɔba vaiti su nimizai zɔlɔɔ da.

\VS{14}Nà GALA sei ʋɛlɛi ma wotii ɠɛ ga ti-unma ɠasɔi, miná ɠa ta botii kpein kɛ ná, nii maanɛai ga é ɠɛ.› »


\par }{\SH Zalaɠa ɠula nuiti ma lɔgi
\par }
{\PP \VS{15}« ‹Kɛlɛ zalaɠa ɠula nuiti, Levi nuiti ti ga Sadɔke mavofodaiti, niiti ti ɠaaɓaani sèizu ɲadegai ma, siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti ɠɛni ɠakasu la, ti maaɠooza bà, tiya ɠila nɔ ɠa ta yɛ maaɓuɠazu bà, ti ɗa botii ɠɛ bɛ̀, ti ɗa zalaɠa zuai ma wulɔiti kula bɛ̀ ta ma ɲamaiti,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{16}« ‹Tiya ɠila nɔ ɠa ta ɠɛ lɛɛzu sèizu ɲadegai, ti maaɓuɠa nà-taɓalii ʋa, nii a kɛ ti naa ɠɛ nii gè deveai é lo dɛ̀bi vai ʋa.

\VS{17}Ta ɠɛna koi zaamaʋɛ ma ziɠidaʋɛti ma ɓogiti maazuɓudɛa, kɛni ti geze zeɠeiti too ɠɔba. Ti la baala deɠa zeɠe loa ɠɔba, siɛgi zu ti botii ɠɛɛzu la koi zaamaʋɛ, ta GALA sei ʋɛlɛi wu.

\VS{18}Geze zeɠei ɠa a ɠɛ ti unba ga bɔɔlɔgi, ta geze zeɠei ɠɛ ti ma ga ʋɛlɛ kpuɠagi. Ti mina maaɠili zɔɔla zeɠe a fɔdɔi ɠula ti ma.

\VS{19}Kɛlɛ siɛgi zu ti ɠulazu la koi wolai zu nuɓusɛiti pɔ bɛ, ta ta-wotiɠɛ zeɠeiti kula ɠɔba, ti ti ʋu zalaɠa ɠulazu ɲadegai ma ʋɛlɛiti bu, ti seɠe ɠiligaa loo ɠɔba, nii a kɛ ti mina nuɓusɛiti ɲade ga ta-zalaɠa ɠula zeɠeiti.

\VS{20}Ti la tɔungi ɓuyega, kɛlɛ ta ɗa tɔungi wo, ti mina ɓe ba é ʋa ɠooza.


\par }{\PP \VS{21}« ‹Zalaɠa ɠula nu ɠila kpalaa mina dɔɔ ɓɔle, siɛgi zu é lɛɛzu la koi ɠoozu ziɠigi zu.

\VS{22}Zalaɠa ɠula nu nɔpɛ ge la poanza zeiɗa, ɓaa anzanui nii ti pilɛgai, kɛlɛ maanɛɛʋɛ ga é Izilayɛle anzalopoi ta zei, ɓaa zalaɠa ɠula nui taɠili ná-poanzai.

\VS{23}Ta nà-nuɓusɛiti kala ga ti zeeɠaaɠwɛɛzu ɠwɛɛ ani ɲadegai ta ɲadetala gelei ʋa, naa ʋɛɛ nii ʋa kɔzɔai ta nii é la ɠɔzɔni.

\VS{24}Ni kpɔɛ a leʋena, tiya ɠa ta ma lukpɔi ɠaaleʋe, ta tukpɔi ɠaaleʋe ga sɔlega, é zoloo nà-tɔgiti ma. Ta nà-fɛti voloiti so, eɠɛʋelei gè deveiti feeni la ta tɔgiti, ti dooɠo foloiti maaɲɛ.


\par }{\PP \VS{25}« ‹Zalaɠa ɠula nui mina maaɓuɠa pooma ʋa, é ʋa vɔɔɠu ba, a ʋa ɓɔɠɔ ɠɔzɔ, kɛni ni kɛɛɠɛ ʋe, ɓaa dee, ɓaa ná-doun zunui ta, ɓaa ná-doun anzanui ta, ɓaa kɛɛɠɛloin ta, ɓaa ná-seelai ta zɔi é la dɛ zeini zini bɛ.

\VS{26}Naama su, kɛni é ɓɔɠɔ ɲadega ʋoluma, é folo lɔfela maaɓɔun, é ʋa leɠa ná-botii lɔɔzei.

\VS{27}Voloi a liina la koi zaamaʋɛ, ada ɲadegai, toɠa ná-koto gba zalaɠai ɠula,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{28}« ‹Ta poganii zɔlɔɔ, naama ʋoganii ɠa é ga ze nà ɓɔɠɔi. À mina pogani nɔpɛ fe ti ya Izilayɛle yooi zu, mazɔlɔɔ nà ɓɔɠɔi nà ɠɛ ga ta-ʋoganii.

\VS{29}Ti-ɠɔnɔgi ɠa ɠɛ ga vebɛ zalaɠaiti, ta koto gba zalaɠa zuaiti, ta faazuɓɛtɛ zalaɠa zuaiti, ta nii nɔpɛ a makɛna nɔ̀un bɛ Izilayɛle nuiti zea, naa ɠa ɠɛ ga tɔnɔ.

\VS{30}Zooi ʋaalɔnɔ mɔungiti kpein ma ʋagɔi ɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti tɔnɔ, tazeɠebaiti pɛ, taɠulaba la ba, naati pɛ ta ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti tɔnɔ. Nuiti ta ɓulu vukɔi ma ʋagɔiti fe ti ya, naa ɠa a kɛ gè tuya loo ta-ʋɛlɛyeɠeiti bɛ.

\VS{31}Kɛlɛ zalaɠa ɠula nuiti ti mina sua nɔpɛ mi, zɔi saai ɓɔɠɔ yeema, ɓaa baliʋaliai ga, é ɠɛni ga wɔnii ɓaa suai.› »




\par }\Chap{45}{\SH Ʋɛti ti makɛgai zooi ma vaa ʋa
\par }
{\PP \VerseOne{1}« ‹Siɛgi zu wo zooi ɠaaɠwɛɛzu la Izilayɛle wolodaiti zɔɠɔzu, wa ta zeɠe ba, é ɠɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔ, sakpai ɠa ɠɛ ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), kogi ɠɛ ga zeezakpa waaʋuufelegɔ (20.000). Toɠa leve ga náʋɛ pɛ ɲadegɛ.

\VS{2}Naama yooi zaamaʋɛ ɠa, GALA seizu ɲadegai ma yooi a leʋe ba ná, é ɠɛ ga seki naanigi, ma zeki naanigɔi ɠilagilagi zɔligɔi ɠɛni ga zeezakpa undɔɔlugɔ (500), ada ɲakai ɓalaa yɛ maaɠoolii zu ga zeezakpa ʋuulɔɔlugɔ (50).

\VS{3}Zooi ʋɔ bɛ ná veezu ga Ɠɔoɠɔ GALA nɔnɔi, wa zooi ná ta ɠɔɠɔ ba ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), kogi ɠɛ ga zeezakpa waapuugɔ (10.000), miná ɠa GALA seizu ɲadegai a ɠɛ ná, ta ada ɲadega wolai.

\VS{4}Miná ɠa ná ɲadesu zooi ma vaa ʋa, ná makɛsu yɛ zalaɠa ɠula nuiti bɛ, niiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-botii ɠɛɛzu GALA seizu ɲadegai. Ta zooi zɔlɔɔ miná, ti ta-ʋɛlɛiti to, zɔɠɔzu ɠɛ ti ʋa ta seizu ɲadegai.

\VS{5}Ná taɠili ka leʋe ba ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), ta kogi ɠɛni ga zeezakpa waapuugɔ (10.000), é ve Levi nuiti zea, niiti ti GALA sei ʋɛlɛi wu wotii ɠɛɛzu ga pagɔ. Ta taaiti to miná, ʋɛ ta zei ná.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Ʋɛ ná makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, naama yooi zakpai ma, kobaʋɛ, wa zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000) leʋezu ba, kogi ɠɛ ga zeezakpa waadɔɔlugɔ (5.000), miná ɠa wo taai ʋuuzu ná, toɠa ɠɛ ga Izilayɛle ʋɛbɛi kpein nɔnɔ.

\VS{7}Wa zou felegɔ makɛ kundiɠii ʋɛ, ta ɠa ɠɛ ʋepemaʋɛ ɠilagilagiti pɛ zooi ʋa nii makɛgai Ɠɔoɠɔ GALA ʋɛ, ta taai ʋɛ, gilagi ɠɛ folo liizu ʋelei, gilagi ɠɛ folo ɠulazu ʋelei, ti zakpai ɠa ɠɛɛzu ga bolodamaiti tɔnɔiti kɛʋele, é zo folo liizu ʋelei ma ɠwɛmaʋɛ, é li folo ɠulazu ʋelei ma ɠwɛmaʋɛ.

\VS{8}Ná ɠa é ɠɛɛzu ga nɔnɔi ma yooi, Izilayɛle yooi zu. Naazu nà-kundiɠiiti ti la mɔ nà-nuɓusɛiti suziɠaa, ta zooi yɛ Izilayɛle nuiti zea, eɠɛʋelei ta-wolodamaiti ti la.› »


\par }{\SH Kundiɠii losuʋɛ
\par }
{\PP \VS{9}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Faa kula ɠɛa, Izilayɛle ɠundiɠiiti! À pele leʋe toomai ta toosu vaiti tuɠɔ. À sɔledai ziɛ, ta telebodai. À ɓe nà-nuɓusɛiti kpɛɛzu ta-yooiti maazu,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\PP \VS{10}« ‹Kɔɠɔ ganiiti ti ɠɛ wo ya, niiti ti zoloogai su, kiloiti ti laazeeliai, ta kɔɠɔ ganii mɔtai kpein ti laazeeli.

\VS{11}Ani ɠae ɠɔɠɔ ganii daa ga efa, ta ziɛ aniiti kɔɠɔ ganii daa ga bate, ti felegɔ ta ɠɛ ɠɛɠala. Ti ɠilagilagi ɠa ga kɔɠɔ gani wolai daa ga womɛlegi, naa ma ɠaaɠwɛsui ʋuusiɛi.

\VS{12}Sikilegi ma wali ɠae ɠilagi ɠa ɠɛ ga gelagi puufelegɔ (20), tama kɛni naama wali ɠaeiti ti ɠɛ ga puulɔzita (60), é ʋa ɠɛ ga mine gilagi.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Ʋele ɠa wa ɠɛ wa-vebɛaniiti kulazu ba la, efagi zeizu lɔzitasiɛi ɠa wa kula womɛle gilagi ʋa moloi zu, ta efagi lɔzitasiɛi ɠa wa kula womɛle gilagi ʋa wɔɔlezegi zu.

\VS{14}Nii pilɛgai gulɔi ʋa: wo-zɔlɔɔ gani ma ɠaaɠwɛsui ungilasiɛi. Gulɔi ɠa ɠɔɠɔ bategi zu, nii suʋɛ ga womɛlegi ɓaa kɔɔlegi ma ɠaaɠwɛsui ʋuusiɛi.

\VS{15}Baalagi ɓaa boli ɓulugi a ɠɛna ga unfelegɔ (200) Izilayɛle lufa lɛnugiti su, wa gila seɠe ti zaama. Naa ɠa é ɠɛɛzu ga vebɛ zalaɠai, ɓaa gala zalaɠai, ɓaa ziilɛi zalaɠai, nii a kɛ é ɠɛ ga wa-ɠotoiti gba zalaɠai,› » Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.

\VS{16}« ‹Naama yeemaaɓɔgi maa ɠa loli nuiti pɛ ma ti zooi zu, ti ʋaa la Izilayɛle ɠundiɠii ʋɔ.

\VS{17}Tɔɔzei kundiɠii ɠa tosuʋɛ ɠɛɛzu ga é gala zalaɠaiti ma zɔɔlaiti fe, ta vebɛ zalaɠaiti, naa ʋɛɛ puya zalaɠaiti ba, ti ɠulazu fɛti voloiti, ta alu toga niinɛi ma vɛtiiti ma, naa ʋɛɛ dooɠo foloiti, ta zɔɔma voloiti kpein ba, Izilayɛle nuiti maanɛai ti ɠaalɛ ba ma. Kundiɠii ɠa maanɛai é koto gba zalaɠai ma zɔɔlaiti fe, ta vebɛ zalaɠai, ta gala zalaɠai, ta ziilɛi zalaɠai, nii a kɛ kotoi ma zuvaayɛgi zɔlɔɔ Izilayɛle ʋɛlɛyeɠei ʋɛ.›


\par }{\PP \VS{18}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Alu mɔungi ma volo mɔungi, wa nikɛ zinɛ ɓokpa gila seɠe, nii nɛɛʋuzu la ba, wo kula ga zalaɠai, wo GALA sei ʋɛlɛi ɲade da.

\VS{19}Zalaɠa ɠula nui ɠa koto gba zuai ma ɲamai zeɠe, kulaai ga zalaɠai, é siɛ GALA sei ʋɛlɛi ma laamasagiti ma, ta zalaɠa ɠulazuʋɛ woizuʋɛti ma ɠɔɠɔ naanigɔiti ma, ta koi ɠoozuʋɛ ziɠidaʋɛti ma laamasagiti ma.

\VS{20}Alugi ma voloi lɔfelasiɛi ma, wa kɛ ɠana nɔ naama nui ʋɛ, zɔi a kotoi ɠɛ, é la gaaɠilini ma, ɓaa é la suɠwɛɛni. Wa GALA sei ʋɛlɛi ɲade ga naa ɠɛai.


\par }{\PP \VS{21}« ‹Alu mɔungi ma volo puugɔ maazu naanisiɛi (14) ɠa ɠɛ wo ʋɛ ga Pake fɛtii. Toɠa ga folo lɔfela vɛtii. Ɓului lɛʋɛ la su, naa ɠa wa ɠɛ miizu.

\VS{22}Naama volo ná, kundiɠii ɠa nikɛ zinɛ ɓokpagi ɠula ga zalaɠai, tɔ ɓɔɠɔi ná-kotoi gba vai ma, ta nuɓusɛiti pɛ ta-ɠotoiti gba vai ma.

\VS{23}Fɛtii ma volo lɔfelaiti su, toɠa gala zalaɠai ma zɔɔlaiti fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga, nikɛ zinɛ ɓokpa dɔfela, ta baala sinɛ lɔfela, niiti nɛɛʋuzu la ti ʋa. Folo lɔfelai laawu, toɠa boli zinɛ ɠila fe ga zalaɠai folo-o-folo, koto gba vai zu.

\VS{24}Naa ʋolu toɠa vebɛ zalaɠai ve ga moloi kilo ʋuusaʋagɔ (30), ta gulɔi litɛlɛ lɔzita ti ɓɔ nikɛ zinɛi ɠilagilagi ta baala sinɛi ɠilagilagiti ba.


\par }{\PP \VS{25}« ‹Fɛtii tɔɔzeizu alugi lɔfelasiɛi ma volo puugɔ maazu lɔɔlusiɛi (15) ma, kundiɠii ɠa kɛ nɔ mɔnɔ, eɠɛ pelegi é kɛɛni la Pake fɛtii zu, folo lɔfelai naa ɠilagilagi pɛ su, toɠa ma zalaɠai ma ziiti nɔ ve koto gba vai ma, ta gala zalaɠaiti, ta vebɛ zalaɠaiti, é ɓɔ gulɔi ʋa.› »




\par }\Chap{46}{\SH Dooɠo foloi ta alu niinɛi
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Koi zaamaʋɛ ma ziɠidaʋɛ, gaaʋotegai folo ɠulazu ʋelei ma, daaɠulugai ɠa ɗa yɛ de, folo lɔzitai pɛ daawu botii ɠɛɛzu ma, kɛlɛ daa ɠa ɗa lao dooɠo foloi, ta alu toga niinɛi ma vɛti yeei.

\VS{2}Kundiɠii ɠa ʋa, é zeɠe ga koi wolai zu ʋele, é leʋe tɛɛ wosuʋɛ ná siɠidaʋɛ ɠobaʋɛ, é lo daamasagi ɠoba. Zalaɠa ɠula nuiti ti ná-zalaɠaiti kula bɛ, gala zalaɠai ta ziilɛi zalaɠai. Toɠa nɔkɔ kpofalagi wuʋɛ, naa ʋolu é ɠale ma. Siɠidaʋɛ laa mina ɠulu eyɛsu kpɔkɔi zeeli.

\VS{3}Dooɠo foloi ta alu toga niinɛi ma vɛti yeei, nuɓusɛiti ta ʋa, ti nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu nu lɛɛzuʋɛ, naama ziɠidaʋɛ.


\par }{\PP \VS{4}« ‹Gala zalaɠai kundiɠii a fe Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, dooɠo foloi, toɠa ɠɛ ga baala ziʋo lɔzita, niiti nɛɛʋuzu la ti ʋa, ta baala sinɛ wola ɠila, nii nɛɛʋuzu la ba.

\VS{5}Ná-vebɛ zalaɠai a kpɔ baala sinɛ wolai ʋa, naa ɠa ɠɛ ga moloi nii daa ga ɓeleegi, kilo ʋuusaʋagɔ (30). Vebɛ zalaɠai liegɔi a nɛɛ bɛ, naa ɠa a kpɔ baala ziʋoiti ba, é ɓɔ gulɔi litɛlɛ lɔzita ʋa.

\VS{6}Alu toga niinɛi ma vɛti voloi, toɠa nikɛ zinɛ ɓokpagi ɠula ga zalaɠai, nii nɛɛʋuzu la ba, ta baala ziʋo lɔzita, naa ʋɛɛ baala sinɛ wola ɠila ba, niiti nɛɛʋuzu la ti ʋa.

\VS{7}Kundiɠii ɠa moloi kilo ʋuusaʋagɔ (30) ɓɔ nikɛ zinɛi ta baala sinɛi ɠilagilagi ʋa ga vebɛ zalaɠai. Nii liegɔi a nɛɛ tɔ ɓɔɠɔi ʋɛ moloi zu, é naa ʋɛɛ baala ziʋoiti ba. Toɠa gulɔ litɛlɛ lɔzita ɓɔ moloi ma ɠilo ʋuuzaʋasaʋagiti (30) ba.› »


\par }{\SH Tɔgiti é ʋilɛ kundiɠii lɛɛ ʋelei \newline  ta kula ʋelei ʋa
\par }
{\PP \VS{8}« ‹Siɛgi zu kundiɠii lɛɛzu la, toɠa lɛ tɛɛ wosuʋɛ naa siɠidaʋɛ ɠobaʋɛ, é ɠale ma ga ma ʋele ɠilagi nɔ.

\VS{9}Kɛlɛ tama, siɛgi zu nuɓusɛiti ti ʋaazu la fɛti voloiti, ga ti nɔkɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wu, zɔi a lɛɛna ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei ma ziɠidaʋɛ ga é nɔkɔ, naa ɠa ɠula ga nu yeezazu ʋelei ma ziɠida ʋelei. Zɔi a lɛɛna ga nu yeezazu ʋelei ma ziɠida ʋelei, naa ɠa ɠula ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei ma ziɠida ʋelei. Nu nɔpɛ ge mina ɠula ga siɠida ʋelei nii tɛai la, kɛlɛ kɛni ɛsɛ ge ɠula ga zɔɔma ziɠida ʋelei ti laa letegai ɓɔɠɔ ma.

\VS{10}Kundiɠii ta nuɓusɛiti ta lɛ ʋɔɔma, ti ɠula ʋɔɔma, ti li.› »


\par }{\SH Zalaɠai zɔiti kula ʋelei
\par }
{\PP \VS{11}« ‹Fɛti voloiti ta gaalɛba ɲadegaiti, vebɛ zalaɠai ɠa ɠɛ ga moloi kilo ʋuusaʋagɔ (30), naa ɠa é ɓɔsu nikɛ zinɛ ɓokpagi ʋa, moloi kilo ʋuusaʋagɔ (30), naa ɠa é ɓɔsu baala sinɛ wolai ʋa é ɠulazu ga zalaɠai. Baala ziʋoiti tetemazu, ɛsɛ ka vebɛ zalaɠai ɓɔ ba nii nɛai bɛ, gulɔi litɛlɛ lɔzita, naa ɠa é ɓɔsu moloi kilo ʋuuzaʋasaʋagiti (30) ba.


\par }{\PP \VS{12}« ‹Ni kundiɠii a daana ɠisu ga é zalaɠa ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é ɠɛni ga gala zalaɠai, ɓaa ziilɛi zalaɠai, maanɛɛʋɛ ti siɠidaʋɛ laalao tuɠɔ, nii é folo ɠulazu ʋelei. Toɠa ná-zalaɠaiti kula, eɠɛʋelei dooɠo foloi ma geleiti ta ɗa ɠɛ la. A zeɠena ná, é li feya, ti siɠidaʋɛ laaɠulu.


\par }{\PP \VS{13}« ‹Folo-o-folo, ɗa gala zalaɠai ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga kona gila baala ziʋoi, nii nɛɛʋuzu la ba, ɗa ɗa vebɛanii naa ɠula sobu-o-sobu.

\VS{14}Sobu-o-sobu, ɗa vebɛ zalaɠai ɠula Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ga ɓulu vukɔi kilo lɔɔlugɔ, é zupu ga gulɔi litɛlɛ felegɔ. Tɔgi ɠana é ʋilɛ vebɛanii ʋa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ɗa yɛ kɛɛzu folo-o-folo eyɛsu ɠɔ.

\VS{15}Baala ziʋoi ta ɓulu vukɔi, ta gulɔi, ti maanɛɛʋɛ ti yɛ ɠulazu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ ga gala zalaɠai folo-o-folo.› »


\par }{\SH Kundiɠii ná-poganii lɔɔ ʋeleiti
\par }
{\PP \VS{16}«Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: ‹Ni kundiɠii a ná-zooi ná ta veena ná-doun zunui ta ʋɛ, naa tɔna é feai bɛ, naa ɠa lɔ doun zunui naa ná-poganii zu, é ɠɛ ga poganii naa ná-dointi ta-ʋoganii zu.

\VS{17}Kɛlɛ ni kundiɠii a ná-zooi ta veena ná-botiɠɛ nui ta ʋɛ, vebɛanii naa ɠa ɠɛ ga botiɠɛ nui nɔnɔ eyɛsu ɓɔɠɔyeema ɠonagi zeeli, naa ʋolu toɠa gaaɠale ma ʋolu, é fe kundiɠii ya. Ná-poganii ɠa ga ná-dointi gila nɔ tɔnɔ.

\VS{18}Kɛlɛ tama, kundiɠii mina nuɓusɛiti ta-ʋogani nɔpɛ seɠe zea, é mina loo nu ma, é ʋa ná-pogani yooi zeɠe. Tɔ ɓɔɠɔ ná-zooi ɠa a ná-dointi ta-ʋoganii ɓɛtɛ su, nii a ɠɛ ga ɛsɛ nɔnɔ, naa ɠa a kɛ nà-nuɓusɛiti saama, nu nɔpɛ maa mina ɠooza ná-pogani yooi ʋa.› »


\par }{\SH GALA sei ʋɛlɛi ma laaɠoli wosuʋɛti
\par }
{\PP \VS{19}Zunui loni tùɠɔ, gi lɛ nu lɛɛzuʋɛ, ná siɠidaʋɛ ɠobaʋɛ, gi li pɛlɛ ɲadegaiti pɔ bɛ, ti ná zalaɠa ɠula nuiti faa ma, ti ɠaaʋotegai nu ɠɔʋɛzu ʋelei ma. É adaʋɛ ta lɛɛni ga ze, ná buu ʋele nuu, folo liizu ʋelei.

\VS{20}É ɠɛni mà: «Adaʋɛ ɠa, ʋɛ zalaɠa ɠula nuiti ta ɠɛ faazuɓɛtɛ zalaɠa zuaiti gilizu ná, ta koto gba zalaɠaiti, ta ɠɛ vebɛ zalaɠaiti geesu ná ɓalaagi. Naazu ti la ɠula ga tiye eteaʋɛ, ʋɛ ta-vɔɔɠubai a zoo nuɓusɛiti ɲadesu ná.»


\par }{\PP \VS{21}Naa ʋolu é liini ga ze koi wolai zu, é leʋe ga ze koizuʋɛ ma zoko naanigɔiti pɔ bɛti, gè pɛtɛni ga koi wola ma zoko naanigɔiti pɛ su,

\VS{22}koi ɠoozuʋɛ ɠɛni náti pɛ siɠigi ti ma ti laaɠulugai, ti pɛ ti ɠɛni tie, ti-zakpai ɠɛni ga zeezakpa ʋuunaanigɔ (40), ti-ɠogi ɠɛ ga zeezakpa ʋuusaʋagɔ (30).

\VS{23}Kɔtu zasai ɠakuni ti naanigɔ ma. Daaɠoli wosuʋɛ ɠɛni ti ʋa, ti ʋoluzei sasai ʋa é ɠaku ma.

\VS{24}Zunui ɠɛni mà: «Daaɠoli wosuʋɛti be, mináti ka GALA sei ʋɛlɛi wu wotiɠɛ nuiti ta ɠɛ nuɓusɛiti ta-zalaɠa zuaiti gilizu ná.»




\par }\Chap{47}{\SH Ziɛ wolai é ɠɛni ɠulazu \newline  GALA sei ʋɛlɛi wu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zunui liini ga ze nu lɛɛzuʋɛ GALA sei ʋɛlɛi wu. Gè ziɛi ɠaani, é ɗa ɠula GALA sei ʋɛlɛi wuʋɛ nu lɛɛzuʋɛ folo ɠulazu ʋelei, mazɔlɔɔ GALA sei ʋɛlɛi ɠaaʋoteni folo ɠulazu ʋelei ma. Ziɛi ɠɛni ɠulazu ga GALA sei ʋɛlɛi yeezazu ʋelei, é ɗa leʋe ga lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei zalaɠa ɠulazuʋɛ ma vaa ʋa.

\VS{2}É ɠulani ga ze ga nu ɠɔʋɛzu ʋele ziɠidaʋɛ ʋɔ pelei, gi latini koizuʋɛ ma, gi li folo ɠulazu ʋelei ma ziɠidaʋɛ. Miná ɓalaa ziɛi ɠɛni ɠulazu ga lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei.


\par }{\PP \VS{3}É lago liini folo ɠulazu ʋelei, galui ɠɛni zea, é zeezakpa waagila (1.000) kɔɠɔni miná ʋele. É ɠɛni gi ziɛ ziɛi wu, gi ɓudɛ, ziɛi sòni tɛ̀ɛ ɠain ʋa.

\VS{4}É zeezakpa waagila (1.000) kɔɠɔni ʋolu é zɛba é li ga ze ziɛi wu, ziɛi sòni ɲìibizuʋɛ. É zeezakpa waagila (1.000) kɔɠɔni mɔnɔ, é li ga ze ziɛ wu, ziɛi sòni sàamaʋɛ.

\VS{5}É zeezakpa waagila (1.000) kɔɠɔni mɔnɔ, kɛlɛ gè la zooni gè ʋa ɓudɛ, mazɔlɔɔ ziɛi wuuzeini gola, kɛni nu a la lase ga. É ɠɛni niina ga kɔtuɗɛ wolai, nu la ɓena maazuɓudɛ.

\VS{6}É ɠɛni mà: «Ɗa ʋe, zunui, è kaani?»

\par }{\PP É loni tùɠɔ, é li ga ze kɔtuɗɛi laaʋɛ.

\VS{7}Gè kaani miná ga gulu wolai mɔinni ziɛlaʋɛ ná felegɔ pɛ.

\VS{8}É nii ɠaalɛɛni ga ze, é ɠɛ ma: «Kɔtuɗɛi nii ɠa liizu folo ɠulazu ʋelei zooi letema ʋelei, é yei Zuludɛn ma ʋɛtu nɛmɛi zu, é ʋilɛ Kpoloɗɛ Wanai ʋa. Siɛgi zu é ʋuuzu la Kpoloɗɛ Wanai ma, toɠa ma ɗɛi valibo, é niinɛ ʋolu.

\VS{9}Ziɛ wu anii kpein ka zɛnvui wo adaʋɛ pɛ, ʋɛ ziɛi nii zeelizu ná, kaleiti ta ɓuɠu gola, mazɔlɔɔ toɠa kpoloɗɛi niinɛ, ʋɛti é zeelizu náti. Ziɛi nii ɠa zɛnvui ve miná pɛ, ʋɛ é zeelizu ná.

\VS{10}Naazu kale ɓɛɛ nuiti ta ɠɛ losu ziɛlaʋɛti. É zo En-Gedi é zeeli En-Egelayime, ta ɠɛ ta-lumɔiti suviesu ná pɛ ga ti vɔ. Naama ɠaleiti ta ɠɛ ga kpoloɗɛ wolai wu ɠalei ma ziiti, ti mɔin gola.

\VS{11}Ba ɓoigiti ta ma ɓekegiti ti la niinaa, ti ʋa ɲade, kpoloi ɠa yɛ naati ba ɠana nɔ.

\VS{12}Gwaa wului ma zii pɛ ka ʋɔnɔ kɔtuɗɛi laaʋɛ felegɔi pɛ. Ti-ɠaalaagiti ti la vɔa eyɛsu pɛ, ti-ɠaawaaiti ti la ɓega eyɛsu pɛ. Alu-o-alu nii seeliai, naa ɠa ɗa ɠula ga, ma niinɛi ɗa ʋu ga, mazɔlɔɔ GALA seizu ɲadegai ɠa ziɛi zeɠezu ná, é ɗa ti ɠɔ. Ti-ɠaawaai ɠa ɠɛ ga daamianigi, ti-ɠaalaagiti ta ɠɛ ga nu ɠɛdɛ salei.»


\par }{\SH Zooi ɠwɛmaʋɛ ta gaaɠwɛɛ vai
\par }
{\PP \VS{13}Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa: «Nà zooi ɠwɛgiti dɛɛzu ga woye nii Izilayɛle woloda puugɔ maazu felegɔi (12) ʋaazu ɠaaɠwɛɛzu ʋa. Zozɛfe ná-bolodai ɠa felegɔ zɔlɔɔ.

\VS{14}Wa zooi ɠaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa ga lietie. Eɠɛʋelei gè ɠonani la wo-mɛmɛwolani bɛ ga nà feezu ti ya, zooi nii gaaɠwɛɛzu wo ʋa ga poganii.


\par }{\PP \VS{15}«Zooi ma ɠwɛmaʋɛ ɠa ga nii: Nu ɠɔʋɛzu ʋelei, é zo Kpoloɗɛ Wolai ma, é ziɛ ga pelei é leʋesu Etilon, é li Sedade,

\VS{16}Ɠamate, Ɓelota, Sibalayime, Damase ɠwɛpelemaʋɛ ta Ɠamate, ta Ɠasɛl-Tikɔn gelei, maaɓuɠaai Awulan ʋa.

\VS{17}Kwɛpelemaʋɛ ɠa zosu Kpoloɗɛ Wolai ʋa, é li Ɠasaal-Enon, folo ɠulazu ʋelei, é ɠwɛ Damase ɠwɛpelemaʋɛ ʋa ta Ɠamate. Naa ɠa a ɠɛ ga nu ɠɔʋɛzu ʋelei ma ɠwɛgi.


\par }{\PP \VS{18}«Folo ɠulazu ʋelei ma ɠwɛgi ɠa ɠɛ Awulan ta Damase ti yɔɠɔzuʋɛ, é leʋe ga Zuludɛn ma ʋɛtugi zu ʋele, Galaade ɠoʋii ta Izilayɛle yooi ti yɔɠɔzuʋɛ, eyɛsu é zei Kpoloɗɛ Wanai ʋa. Naa ɠa a ɠɛ ga folo ɠulazu ʋelei ma ɠwɛgi.


\par }{\PP \VS{19}«Lɛkpɛmaʋɛ nu yeezazu ʋelei, kwɛmaʋɛ ɠa zo Tamaal, é zeeli Meliɓa ɗɛiti ma, Kadɛse, naa ʋolu é lɛ ga Ezipete ɠɔtuɗɛi, é lo Kpoloɗɛ Wolai ʋa. Naa ɠa a ɠɛ ga nu yeezazu ʋelei ma ɠwɛgi.


\par }{\PP \VS{20}«Folo liizu ʋele ɠwɛgi ɠa ɠɛ ga Kpoloɗɛ Wolai, é zo nu yeezazuʋɛ ma ɠwɛpelemaʋɛ, eyɛsu é zei Leɓo-Ɠamate ʋa nu ɠɔʋɛzuʋɛ. Naa ɠa a ɠɛ ga folo liizu ʋelei ma ɠwɛgi.


\par }{\PP \VS{21}«Wa niima yooi ɠaaɠwɛ Izilayɛle nuɓusɛiti ba ga bolodama ʋelei.

\VS{22}Wa gaaɠwɛ ɓɔɠɔ ʋa ga kpakutoomai. À mina yeema seikɔɠɔma nuiti ma ti zeini wo zaama, ti ʋaazu dointi sɔlɔɔsu wa-yooi zu. Wa naati so ga ɠɛʋele ta Izilayɛle nuiti, eɠɛ zou lointi, ti tɔnɔ zɔlɔɔ zooi zu Izilayɛle wolodamaiti su.

\VS{23}Bolodamai nii ma nu zeini su, miná ɠa a nɔnɔi zɔlɔɔ ná,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.




\par }\Chap{48}{\PP \VerseOne{1}«Bolodamaiti daaseigiti pɛtɛ ta tɔnɔi ti sɔlɔɔsu: Dan nɔnɔi ɠa ɠɛɛzu gaaɓelasuʋɛ nu ɠɔʋɛzuʋɛ, pelei laaʋɛ è leʋesu Etilon, Leɓo-Ɠamate ta Ɠasaal-Enon, Damase ta Amate masadaiti koba ʋelei, suvie folo ɠulazu ʋelei ɠwɛmaʋɛ, eyɛsu é zei Kpoloɗɛ Wolai ʋa, folo liizu ʋelei.

\VS{2}Dan nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Asɛɛl nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{3}Asɛɛl nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Nɛfɛtali nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{4}Nɛfɛtali nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Manasé nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{5}Manasé nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Efelayime nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{6}Efelayime nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Luɓɛn nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{7}Luɓɛn nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Zuda nɔnɔi a ɠɛ ná.


\par }{\SH GALA nɔnɔi
\par }
{\PP \VS{8}«Zuda nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma, é zo folo ɠulazu ʋelei, é zei Kpoloɗɛ Wolai ʋa folo liizu ʋelei, wa zooi ta leʋe ba, kogi ɠɛ ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), sakpai ɠɛ ga bolodamaiti tɔnɔi zɔligɔi. Zaamazuʋɛ ɠa GALA seizu ɲadegai a ɓɛtɛ ná.

\VS{9}Ʋɛ wo ná leʋezu ba ga Ɠɔoɠɔ GALAGI nɔnɔi, sakpai ɠa ɠɛ ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), kogi ɠɛ ga zeezakpa waaʋuufelegɔ (20.000).

\VS{10}Naama you ɲadegai ɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti tɔnɔ, zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), é zo folo ɠulazu, é li folo liizu, é ɠɛ ga zeezakpa waapuugɔ (10.000), é zo nu ɠɔʋɛzu ʋelei é li nu yeezazu ʋelei. Zaamazuʋɛ ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI zeizu ɲadegai a lo ná.

\VS{11}Naama yooi ɠa ɠɛ ga zalaɠa ɠula nuiti tɔnɔ, niiti ti veai GALA botiɠɛ vai ma, Sadɔke mavofodaiti. Ti ɠaaɓaani nà-botiɠɛ vai ma, ti la ɠɛni ɠakani, siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti ɠakani da, eɠɛʋelei Levi nuiti ti ɠakani da.

\VS{12}Naa ɠa ɠɛ ga tɔnɔ ga adaʋɛ ná wola ɲadegai, seɠeai zooi ʋɔ bɛ ʋa, ʋɛ ná makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faa ma, Levi nuiti tɔnɔi ma ɠwɛpelemaʋɛ ɠobaʋɛ.


\par }{\PP \VS{13}«Levi nuiti tɔnɔi ɠa ɠɛ nɔ zalaɠa ɠula nuiti tɔnɔi ɠoba. Ti felegɔ pɛ ti-zakpaiti ta ɠɛ ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), ti-ɠogi ɠɛ ga zeezakpa waapuugɔ (10.000).

\VS{14}Zalaɠa ɠula nuiti ta Levi nuiti ti la zooga ti ʋa ta ʋɔdi, ɓaa ti ʋa maavalibo, ɓaa ti ʋa dɔ ga ziingao, mazɔlɔɔ zooi naa ɠa fizɔgai zɔiti pɛ ba, feeʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ.


\par }{\SH Taai ta kundiɠiiti tɔnɔi
\par }
{\PP \VS{15}«Naama yooi zu makɛgai, toɠa yɛsu na ga zeezakpa waadɔɔlugɔ (5.000) kogi zu, zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000) sakpai zu. Naa ɠa ɠɛ ga kiti yooi, é ga taai nɔnɔ, ta taaʋeaiti, ta ti-ʋaalobaiti, taai ɠa ɠɛ zaamazuʋɛ.

\VS{16}Toɠa ɠɛ ga seki naanigi, zeezakpa waanaanigɔ undɔɔlugɔ (4.500) nu ɠɔʋɛzuʋɛ ta nu yeezazuʋɛ, naa ʋɛɛ folo ɠulazu ʋelei ʋa ta folo liizu ʋelei.

\VS{17}Ada ɲakai ɠa yɛ ná, taai ɠakama naanigɔi pɛ, é ɠaku ma, suwɔɔlɔ ga zeezakpa unfelegɔ puulɔɔlugɔ (250).

\VS{18}Zooi makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI vaa ma, ta ɠa yɛsu ʋoluzu sakpai ma folo ɠulazu ʋelei ta folo liizu ʋelei ga zeezakpa waa ʋuupuu (10.000). Miná ɠa daamianigi maanɛai é ɠaiziɛ ná taaʋeaiti faa ma.

\VS{19}Botiɠɛ nuiti kpein ti ʋaazu ti ɠula Izilayɛle wolodamaiti pɛ su, ta ɠɛ tii ɠɛɛzu ná.

\VS{20}Zooi pɛ makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI vaa ma, toɠa ɠɛ ga seki naanigi zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), sakpai ta kogi. Wa ta ɠula zou ɲadegai naa ʋa ga seki naani kpuɠagi, ná ɠɛ ga taai nɔnɔ ma yooi.


\par }{\PP \VS{21}«Zɔi é yɛsu, naa ɠa ɠɛ ga kundiɠii nɔnɔi. Ná-zooi ɠa ɠɛ zooi ɠakamaʋɛti felegɔ, nii makɛgai Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-faa ma, ta taai ʋuuzu vai. Toɠa la zɔiti sakpaiti daaʋɛ, ga zeezakpa waaʋuufelegɔ maazu lɔɔlugɔ (25.000), folo ɠulazu ʋele ɠwɛgi ma, eyɛsu folo liizu ʋelei, é ʋilɛ Kpoloɗɛ Wolai ʋa. Naa ɠa a kɛ zooi nii feai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, ta GALA seizu ɲadegai, naati ti yɛ zooi zaamaʋɛ.

\VS{22}Kundiɠii ná-zooi ɠa ɠɛ Levi nuiti ta taai ʋuuzuʋɛ ti yɔɠɔzuʋɛ, é ɠɛ Zuda ná-zou ɠwɛgi ma nu ɠɔʋɛzu ʋelei, ta Ɓɛnzamɛn nɔnɔi ma nu yeezazu ʋelei.


\par }{\SH Bolodamaiti tɔnɔi nu yeezazu ʋelei
\par }
{\PP \VS{23}«Wɛlɛ bolodamai zɔiti tɔnɔiti ba. Ɓɛnzamɛn nɔnɔi lɔɔ ɠa zeizu kwɛpelegi ma folo ɠulazu ʋelei, é kpoloɗɛ wolai ʋa folo liizu ʋelei.

\VS{24}Ɓɛnzamɛn nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Simiyɔn nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{25}Simiyɔn nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Isakaal nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{26}Isakaal nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Zaɓulɔn nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{27}Zaɓulɔn nɔnɔi ɠwɛgi zakpai ma é zo folo ɠulazu ʋelei, é li folo liizu ʋelei, miná ɠa Gade nɔnɔi a ɠɛ ná.

\VS{28}Gade ɠwɛmaʋɛ nu yeezazuʋɛ, miná ɠa zou ɠwɛgi a ɠɛ ná. Toɠa zo Tamaal folo ɠulazu ʋelei, é li Meliɓa ɗɛiti ma, Kadɛse, é lɛ ga Ezipete ɠɔtuɗɛi, é ʋilɛ Kpoloɗɛ Wolai ʋa.

\VS{29}Zooi ɠana, wa gaaɠwɛ ga kpakutoomai Izilayɛle wolodaiti ba, ti ɠilagilagi tɔnɔiti kana ta sɔlɔɔ zooi zu,» Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.


\par }{\SH Taa ɲadegai ma ziɠidaʋɛti
\par }
{\PP \VS{30}«Wɛlɛ ʋɛti ti ɠɛɛzu ga nu lɛɛzuʋɛti taazuʋɛ. Nu ɠɔʋɛzuʋɛ siɠigi ʋa, sakpai ga zeezakpa waanaanigɔ undɔɔlugɔ (4.500),

\VS{31}(Izilayɛle wolodamaiti daaseigiti ta ɠɛ taai ma ziɠidaʋɛti ma), siɠida saʋagɔ ɠɛni nu ɠɔʋɛzuʋɛ ga Luɓɛn ná-siɠidaʋɛ, Zuda ná-siɠidaʋɛ, Levi ná-siɠidaʋɛ.

\VS{32}Folo ɠulazu ʋelei, siɠigi zakpai ɠɛni ga zeezakpa waanaanigɔ undɔɔlugɔ (4.500), siɠidaʋɛ ɠɛni ba ga saʋagɔ, Zozɛfe ná-siɠidaʋɛ, Ɓɛnzamɛn ná-siɠidaʋɛ, Dan ná-siɠidaʋɛ.

\VS{33}Nu yeezazu ʋele ziɠigi, zakpai ɠɛni ga zeezakpa waanaanigɔ undɔɔlugɔ (4.500) siɠidaʋɛ ɠɛni ba ga saʋagɔ, Simiyɔn ná-siɠidaʋɛ, Isakaal ná-siɠidaʋɛ, Zaɓulɔn ná-siɠidaʋɛ.

\VS{34}Nu yeezazu ʋele ziɠigi, zakpai ɠɛni ga zeezakpa waanaanigɔ undɔɔlugɔ (4.500) siɠidaʋɛ ɠɛni ba ga saʋagɔ, Gade ná-siɠidaʋɛ, Asɛɛl ná-siɠidaʋɛ, Nɛfɛtali ná-siɠidaʋɛ.

\VS{35}Siɠigi zakpai é ɠooli taai ma é ɠɛni ga zeezakpa waapuugɔ maazu lɔsaʋa (18.000). É zo naama voloi ma, taai laasei ka ʋɛɛ ga ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa ʋɛ.› »

\par }