﻿Zozuwe.
7.
Izilayɛle nuiti ti wooʋalada vaa wola ɠɛɛni, é lo aniiti ba, niiti Ɠɔoɠɔ GALAGI maaɲɛɛi ʋɛɛni ti ʋa, ga nu mina ta zeɠe. Zuda ná-bolodai zu nui ta, nii daa ga Akan, Kaalemi ná-doun zunui, nii é ga Zaɓidi ná-doun zunui, Zaɓedi nɔnɔ ma ɠɛɛɠɛi ɠɛni ga Zela. Akan naa ɠa é ma anii tanigaa zeɠeni ɓɔɠɔ ʋɛ. Ɠɔoɠɔ GALAGI wola yiiɠaawanani Izilayɛle nuiti ma. 
Zozuwe yɛni Zeliko, é zunuiti teʋe Ayi taazuʋɛ, Ɓɛte-Avɛn ɠobaʋɛ, Ɓetɛle folo ɠulazu ʋelei, é valini ti ma ga ti ma yooi zuʋɛtɛ. Nɛnɛgi naati ti liini, ti Ayi ʋɛtɛ. 
Ti ɠaleni ma Zozuwe ʋɔ bɛ, ti ɠɛ ma: «Nuɓusɛi kpein ge mina li, zunu waafelegɔ (2.000) ɓaa waasaʋagɔ (3.000) nɔ li, ta vɔni Ayi ma. Mina nuɓusɛi kpein kpɔlɔ, de-zakpeɲɔɠɔiti ti la mɔinni.» 
Naa ɠa é kɛɛni ti kɔɔɠɔ nu waasaʋagɔ (3.000) leʋeni, ti li, ti laalɛ taai wu, kɛlɛ Ayi laaʋeaiti ti ti ɓɛɛni. 
Ayi nuiti ti zunu ʋuusaʋagɔ maazu lɔzita (36) ɠɛɠala ʋaani ti ʋa. Ti ʋilɛni zɔiti polu, ti zeɠe nu lɛɛzuʋɛ taazuʋɛ. Ti vɔnini ti ma taai ma ɠizei yeizuʋɛ, eyɛsu ti zeeli zanu kulazuʋɛ. Nuɓusɛiti ti iɲɔ ge leʋeni, ti ʋala ta-zobogi pɛ ma. 
Zozuwe ta Izilayɛle ɠɛwolaiti ti ta-zeɠeiti balini ga kidaaʋiligi maaʋele ma, ti fufiligi ʋu tɔungiti ma, ti la zooi ma Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, ti yɛni ná, kpɔkɔi zeeli. 
Zozuwe ɠɛni ma: «Ee, Màliɠii, Ɠɔoɠɔ GALAGI, lee vaa zu è Zuludɛn maazuɓudɛai ga niima nuɓusɛiti, gi lɔɔ vai ʋe Amool nuiti zeezu ɓaa, ga ti gi undaaʋili? Ni gi yɛni suɠila Zuludɛn ziɛ wolai ʋoluʋelei! 
Nɔ̀un nà, Màliɠii, leeni ɠa nà bo, niizu Izilayɛle nuiti ti ʋelaa ti zili nuiti ba? 
Kanaan nuiti ta zii zɔiti ti zeini zooi zu, ta suɠwɛɛsu, ta gi maaɠoolizu, ti gi-laaseigi ɠaaʋa, é ɠula zooi ɠa. Naazu leeni ɠa è kɛɛzu ga è-laasei golai?» 
Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni Zozuwe ma: «Wuzeɠe! Lee vaa zu è yɛsu laani zooi ma, è laaɓadɔai? 
Izilayɛle kotoi ɠɛɛʋɛ. Ti minazeɠegi ɠoloɠologɛ, nii gè boni ti ʋɛ. Ti maaɲɛɛba aniiti seɠeʋɛ, ti ga nɔ̀nɔiti, ti ti unma, ti zɛɛi wo, ti dɔ ɓɔɠɔ aniiti saama. 
Naa ɠa é ba, Izilayɛle nuiti ti la loga ti zili nuiti tuɠɔ, ti ʋa ziɛ ti wu. Ta yɛ ʋelazu nɔ ɠɔ ti zili nuiti ba, mazɔlɔɔ tiya ɓɔɠɔi ti ɠɛa ga maaɲɛɛba anii. Gè la yɛsu ɠɔ ɠɛɛzu wo ʋa, ni wo la naa ɠoloɠoloni, nii é wo zaama ga maaɲɛɛba anii. 
Wuzeɠe, è nuɓusɛiti toli, è ti ɲade. Bo ti ma ga ti ɓɔɠɔ ɲade lina vaa ma, mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: Maaɲɛɛba anii ɠa wo zaama, Izilayɛle nuiti. Wo la zooga wo ʋa ziɛ wo zili nuiti bu, ni wo la naa ɠulani ɓɔɠɔ zaama. 
Lina sobu, wa ʋaazu, wo lo gàazu ga boloda ʋelei. Naa ʋolu bolodai nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelona ba, naati ta ɓɔɠɔ lɛ ga koi ʋelei. Pɛlɛyeɠei nii Ɠɔoɠɔ GALAGI a yeelona ba, naama zunuiti ta ɓɔɠɔ lɛ niina ga gilagila. 
Zɔi nɔpɛ a zona ga sɔba nui, ga tɔ ɠa é maaɲɛɛba anii zeɠeai, toɠa ɠala ta nɔnɔiti kpein, tɔɔzei é Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi ɠoloɠologɛ, é ɓaaɠulama vaa ɠɛa Izilayɛle nuiti saama.» 
Poluma zobui, Zozuwe wuzeɠeni ga sobui, é Izilayɛle nuiti toli ga boloda ʋelei. Zuda ná-bolodai ɠa é zoni. 
É ti lolini ga koi ʋelei. Zela ná-koii ɠa é zoni. É Zela ná-koii lolini. Zaɓidi ná-pɛlɛyeɠei ɠa é zoni. 
É naama ʋɛlɛyeɠei lolini ga zunui ɠilagilagi. Akan ɠa é zoni, Kaalemi ná-doun zunui, nii é ga Zaɓidi ná-doun zunui, Zaɓidi nɔnɔ ma ɠɛɛɠɛi ɠɛni ga Zela, Zuda ná-bolodai zu. 
Zozuwe ɠɛni Akan ma: «Dòun zunu, lɛbiyai ve Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izilayɛle ná-GALAGI, unfemai ve bɛ, naa lɛ ga ze, nii è kɛai, mina dɔɔɠu bà.» 
Akan Zozuwe wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Gaama ʋe, gè kotoi ɠɛɛʋɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI laalɔɠɔma, Izilayɛle ná-GALAGI. Wɛlɛ nii ɠa gè kɛai: 
Gè seɠeungi ɠaani Ɓaɓilɔne zeɠei, pagai gola, é kɔɔzoganiiti saama, ta wali ɠae unfelegɔ (200), ta zanu pagɔi nii buɲɛgi ga galamu undɔɔlugɔ (500), gàazuɠulani ti ʋa, gè ti zeɠe. Ti lɔɔɠuʋɛ niina zooi wu, nà-seɠe ɠotai wu, wali ɠaei ɠa bu.» 
Zozuwe numaa leʋeni Akan ná-seɠe ɠotai wu. Ti ɓizɛni, ti li, ti aniiti dɔɔɠuai ɠa seɠe ɠotai wu, wali ɠaei laani bu. 
Ti ti pɛ kulani seɠe ɠotai wu, ti ʋaa la Zozuwe ʋɔ, ta Izilayɛle nuiti pɛ, ti ti ʋu Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠakala. 
Zozuwe ta Izilayɛle nuiti ti Zela ná-dounloin Akan zoni, ta walii, ta seɠeungi, ta zanu kpui, ta ná-doun zunuiti, ta ná-doun anzanuiti, ta ná-nikɛiti, ta ná-soovalegiti, ta ná-baalagiti, ta ná-seɠe ɠotai, é ɓɔ zeaɠɔligi kpein ba, ti li ga tiye Akɔɔl nɛmɛi zu. 
Zozuwe ɠɛni Akan ma: «Lee vaa zu è maanɔɠɔi zeiɗai gi ma? Ɠɔoɠɔ GALAGI maanɔɠɔi zei è ma za!» Gaamanɔ Izilayɛle nuiti pɛ ti sɔɔni ga kɔtui, é za. Ti ná-nuiti pɛ sɔɔni ga kɔtui, ti za. Naa ʋolu, ti ti pɛ gala ta zeaɠɔligiti. 
Naa ʋoluma ti kɔtu ziɠigi loni maazu, nii é ná zaaɠaza. Ɠɔoɠɔ GALAGI yeeɠulani ná-ziiɠaawanai zu. Naa ɠa é kɛa naama adaʋɛ laasei pɛai la ga Akɔɔl nɛmɛi zu, daaseigi naa ɠa é ba zaaɠaza. 
