8
Yesu ná-siɛpoluiti
1 Naa ʋoluma Yesu ɠɛni leʋeteʋesu taa goiti ta taa wolaiti su, é ɗa GALA ná-masadai ma Woo Niinɛ Ʋagɔi laazeeli. Keela puugɔ maazu felegɔiti (12) ti ɠɛni polu, 2 ta anzanui tanigaa niiti ti ɠɛdɛni, ti ɠula zɛnvu ɲɔiti zea, ta seeɓɛiti su: Mali nii é lolisu ga Magedala nui, nii inɛ dɔfelai ɠulani su, 3 ta Zane, Suza anzai, Elɔde ná-koi unda nui, ta Suzane, naa ʋɛɛ taɠiligaa ʋa, niiti ti ɠɛni ɓɔsu ti ʋa ga ti-yeaɠɔligiti.
Faalaalii é ʋilɛ
molo zuwu vaza nui ʋa
(Matiyo 13:1-9;
Maleke 4:1-9)
4 Tɛi bɛbɛ wolai ɠaalɛɛni ba Yesu ɠoba, ti ɠula taa wolaiti pɛ su, é niima vaalaalii woni ti ma, é ɠɛ ti ma: 5 «Molo zuwu vaza nui ta ɠulani ga é ná-molo zuwui vaza. Kɛai ma moloi vazasu, molo ɠaei tanigaa ti looni pele ɠɛzɛi zu, nuiti ti ɠɔɠɔi lo ma, wɔniiti ti mi. 6 Taɠiligaa ti looni fasa lutui zu. Ti ʋɔnɔni, naa ʋolu ti vɔ, tɔɔzei dɛilɛi balagi ʋa. 7 Taɠiligaa ti looni ɠaingiti saama. Ti ʋɔnɔni ʋɔɔma ta naati, ɠaingiti ti molo ʋɔnɔ koiti maaɓɔle. 8 Taɠiligaa ti looni mɔnɔ zou ʋagɔi zu. Ti ʋɔnɔni, ti waa, ti-ɠaawaai ɠɛ ga ungilagila (100).» É naa wogai ma, é wooɠulani, é ɠɛ ma: «Zɔi faa mɛni goiyeɠe ba, naama nui nii mɛni.»
Yesu ná-faalaaliiti bo ungi
(Matiyo 13:10-17;
Maleke 4:10-12)
9 Ná-kaladopoiti ti gaazaɠani faalaalii naa ʋoluʋɛ ma. 10 É ɠɛni ti ma: «Wɔun, feeʋɛ wo ʋɛ ga wo GALA ná-masadai ma lɔɔɠuzu vaiti kwɛɛ, kɛlɛ ta wo nui mɔtaiti ma, faalaaliiti su, nii a kɛ ‹anɛɛ ni ta wɛlɛzu, ti mina wozaɠa, ti ɠɛ ʋa woilosu, ti mina faa ɠaaɠa.›*
Faalaalii zuɠulazuʋɛ
pilɛgai molo zuwu vaza nui ʋa
(Matiyo 13:18-23;
Maleke 4:13-20)
11 «Wɛlɛ faalaalii nii ʋoluʋɛ ʋa: Molo zuwui ɠa é ga GALA daawooi. 12 Niiti ti molo zuwui zɔlɔɔgai pele ɠɛzɛi zu, naati ka ti wooi mɛnisu, naa ʋoluma Inɛgi ʋa, é kula ti-yiimaʋɛ, nii a kɛ ti mina ɠidaaleʋe, ti ʋa ɠizo. 13 Zɔiti ti molo zuwui zɔlɔɔgai fasa lutui zu, naati ka ta wooi mɛnina, ta yeezeizu bu ga koozunɛ. Kɛlɛ ti la naa yɛsu ná, é ʋa zapelɔ, ta ɠidaaleʋezu nɔ yeeɠɛɠala go nɔ zu. Siɛgi zu tɛgai ʋaazu la, ta ɠalesu ma. 14 Zɔiti ti molo zuwui zɔlɔɔgai ɠaingiti saama, naati ka ti wooi mɛnisu, kɛlɛ naa maa ɠa ɓɔɔlezu ga ziizoolɛi, naavoloi, ta etea yiimaɠɛɛi, ma waai ʋa ɠɛ é zeeli kpɔizu ma. 15 Zɔiti ti molo zuwui zɔlɔɔgai zou ʋagɔi zu, naati ka ti wooi mɛnisu, ti makɛ ma kpaan ga ti-yiima ɲadegai, ta pagai. Toɠa waa ta-wooɠɛɠiladai maaʋele ma.»
Faalaalii é ʋilɛ
lanboi ʋa
(Maleke 4:21-25)
16 «Nu nɔpɛ ge la ɗa ga lanboi ɠaazo, é ʋa dɔ aniɲakai wu, ɓaa betei wu, kɛlɛ toɠa ɗa sei lanbo zei anii ɠa, naa ɠa a kɛ zɔiti ti lɛɛzu pɛlɛi wu, ti wozakalagi ɠa. 17 Tɔɔzei dɔɔɠuzu vaa nɔpɛ ge la ná, nii é la ɠulaa kɛlɛma. Dɔɔɠuzu vaa nɔpɛ ge la ná, nii é la ɠwɛɛga, é ʋa la wozakalagi ɠa. 18 À dama mu ga wa-vaa mɛni pelei. Mazɔlɔɔ zɔi ani zea, ta ɠa ve naa ya ʋolu. Kɛlɛ zɔi ani la zea, anɛɛ zɔɔgoi é ɠisiɛzu ga toɠa zea, naa ɠa ɠula zea.»
Yesu ná-pɛlɛyeɠe ɠitei
(Matiyo 12:46-50;
Maleke 3:31-35)
19 Yesu dee ta deɠeiti ti ʋaani pɔ bɛ, kɛlɛ ti la ɠɛni zeelini ma, tɔɔzei bɛbɛi ʋa. 20 Nui ta ʋaani, é ɠɛ ma: «È-lee ta è-leɠeiti ta loni eteaʋɛ, ta pɔ ga ti è ɠa.» 21 Kɛlɛ é gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dèe ta dèɠeiti ka ga niiti ti GALA daawooi mɛnisu, ti ɠolo bɛ.»
Yesu fiilɛ wolai ɠaayei vai
(Matiyo 8:23-27;
Maleke 4:35-41)
22 Yeeta Yesu ta ná-kaladopoiti ti lɛɛni keingi zu, é ɠɛ ti ma: «Ade leʋe ziɛ ʋoluʋelei.» Ti liini. 23 Ti ɠɛai ma keingi ɓizɛzu, Yesu ɲiini. Fiilɛ wolai lokoleʋeni ziɛi ɠa, keingi tɔɔzeini ga daa ɗa ve ga ziɛi, ti ɠɛ faaɓaagi zu. 24 Ti maaɓuɠani Yesu ʋa, ti maaloɠa, ti ɠɛ ma: «Kalamɔn, kalamɔn, gi undaa ɠana ʋili!» É wuunni, é devei ve fiilɛi ta ziɛ lakpatakpagi ya ga sɛbɛi, naati suleʋe kpe, woza ɠaalɛi tɔɔntɔɔn. 25 É ɠɛni ti ma: «Mini ɠa wa-ɠidaaleʋei ná?» Ti luani, ti laavɔ, ti ɗa ɓɔɠɔ ɠaazaɠa ga: «Ɓɛ ɠa é ga nii mu, é devei veezu vɔlɔ fiilɛi ta ziɛi ya, ti ɗa ɠolo gooi ʋɛ?»
Yesu inɛ su nui ʋalo vai
(Matiyo 8:28-34;
Maleke 5:1-20)
26 Ti zeelini Gelase nuiti ta-yooi zu, nii é ziɛ ʋoluʋelei, gaaʋotegai Galilé yooi ma. 27 Pilɛsuʋɛ zooi ma, taai naa zu zunui ta daaɠomini, nii inɛgiti ti ɠɛni su. Kaite é la mɔ ɠɛni seɠe loozu ɠɔba, ta é la mɔ ɠɛni ɲiizu pɛlɛ wu, kɛni kabamaʋɛ. 28 É Yesu ɠaai ma, é ɓainni, é loo kɔɠɔwu, é bo ga woo wola, é ɠɛ ma: «GALA nii é Anii-Pɛ-Unda, naa ná-Doun Zunui Yesu, lee ɠa è pɔ ga è sei mà? Nà è maanɛɛnɛzu, mina kpɔ̀lɔ!» 29 Tɔɔzei Yesu devei veeni kɔzɔba yɛnvui ya, ga é ɠula zunui naa zu. (Zɛnvu ɲɔi lɔɔni su kaite yeeɠɛɠala mɔinmɔin su. Ti ɓena makɛ giliai ga yɔlɔɠɔiti, ti kɔluiti pili kɔɠɔiti ba, kɛlɛ é ɓena ti zuɠaleɠale, inɛgi lii la teʋebai zu.)
30 Yesu gaazaɠani, é ɠɛ ma: «È-laasei ka ga lee?» É naa wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Dàa ɠa ga ‹Ma Ɓulugi›,» mazɔlɔɔ inɛ mɔinmɔin ka é ɠɛni su. 31 Inɛgi naati ti Yesu maanɛɛnɛni ga é mina ti leve ga ti ʋa li zeɠezaɠa ɓokulagi zu.
32 Boi kpulu gola ɠɛni laamiizu náʋɛ, gizei ma. Inɛgiti ti Yesu maanɛɛnɛni gola ga é va bu, ti lɔ boigiti su. É vaani naa wu. 33 Inɛgiti ti ɠulani zunui zu, ti lɔ boigiti su. Boi kpulugi yeini ga kpizɛ gize ɠakazuʋɛ, ti ʋu ziɛi wu, ti yɛ bu nɔ mɛtu.
34 Boi makɛ nuiti ti naama vai ɠaai ma, ti ʋelani, ti ma wooi laazeeli taa wolai zu, ta ɓalaɠaiti su. 35 Nuiti ti liini, ti naama vai ɠa, nii kɛai. Ti ʋaani Yesu ɠobaʋɛ, ti zunui ɠa, nii inɛgiti ti ɠulani su. É zeini Yesu ɠɔɠɔwu, seɠei kɔba, kigi ma ga pagɔ. Nuiti ti wola luani. 36 Zɔiti ti naa ɠaani, nii é ɠɛɛni, ti ɠɛni naa zuɠulazu ti ma, ʋelei inɛ su nui ʋaloai la. 37 Gelase nuɓusɛiti pɛ ti ɠɛni Yesu ma, é ɠula ta-yooi ʋa. Tɔɔzei dualua golai ti zoni. Yesu lɛɛni keingi zu, é ɠale ma. 38 Zunui nii inɛgiti ti ɠulani su, naa Yesu maanɛɛnɛni ga tɔun é ʋilɛ Yesu ʋolu. Kɛlɛ Yesu gaaɠaleni ma, é ɠɛ ma: 39 «Ɠale ma ɗa-ʋɛlɛi wu, è naa laazeeli, nii GALA ge kɛa è ʋɛ.» Zunui naa zɛba é li, é naa pɛ daazeeli taa wolai zu ná pɛ, nii Yesu kɛɛni bɛ.
Zayiluse ná-doun anzanui
ta ɲama ɠula koozu anzanui
(Matiyo 9:18-26;
Maleke 5:21-43)
40 Siɛgi zu Yesu ɠaleni la ma, bɛbɛi daaɠomini, mazɔlɔɔ ti ɠɛni kpɔunsu. 41 GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii gila ge ʋaani, nii daa ɠɛni ga Zayiluse. É looni Yesu ɠɔɠɔwu, é maanɛɛnɛ ga naa li ná-pɛlɛi wu, 42 tɔɔzei anzanu loun gila kpegi é ɠɛni zea, ná-konagi ga puugɔ maazu felegɔ (12) ɠɛɠala, naa ɠɛni niina zaazu.
Yesu liizuʋɛ ná, bɛbɛi ɠɛni kpatasu. 43 Anzanui ta ɠɛni ná, nii é kɛɛni ɲama ɠula koozu zeeɓɛi zu ga kona puugɔ maazu felegɔ (12). É kɔligi pɛ kwɛɛni ɗɔɠɔtɔlɔiti pɔ bɛti, kɛlɛ tanɔpɛ ge la zooni é ʋa kɛdɛ. 44 É maaɓuɠani Yesu ʋa ga poluʋelei, é yeevɔɔɠu ná-seɠei laamaʋɛ ʋa. Gaamago, ná-ɲama ɠula koozui maaleʋeni.
45 Yesu gaazaɠagi woni, é ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa fɔɔɠuai bà?» Tɛi ɛsɛ pɛ ge ɠɛni zeɠezu ga, Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Kalamɔn, bɛbɛi ɠakugɛ è ma, ti ɗa ziɠaziɠa è ʋa.» 46 Kɛlɛ Yesu ɠɛni ma: «Nui ta vɔɔɠuʋɛ bà, tɔɔzei gè gaaɠaaʋɛ ga zɛbɛi ta ɠulaʋɛ sù.»
47 Anzanui kaai ma ga poluɠulaa, é yɛni ɓalizu, é ʋa, é loo Yesu ɠɔɠɔwu, é naa pɛ suɠula nuɓusɛi pɛ gaazu, nii é kɛai fɔɔɠuai Yesu ʋa, ta ʋelei é ɠɛdɛni la gaamago. 48 Yesu ɠɛni ma: «Dòun anzanu, tɛi è laa dà, è ʋaloa. Li ziilɛigi zu.»
49 Yesu yɛni nɔ ɓɔɛzu, keela zeɠe GALA dɛbi ʋɛlɛi ma ɠundiɠii ná-koizuʋɛ, é ɠɛ ma: «È-loun anzanui zaa, mina mɔ kalamɔin ɓɔlɔ.» 50 Kɛlɛ Yesu naa mɛnigai ma, é ɠɛni Zayiluse ma: «Mina lua. Ɠidaaleʋe nɔ, toɠa ʋalo.»
51 Seeliai ma pɛlɛi wu, é la ɠɛni vaani bu nu ɠili ge ʋa lɛ, kɛni Piyɛlɛ, Zan ta Zake, naa ʋɛɛ doun kɛɛɠɛi ʋa ta doun deei. 52 Ti pɛ ti ɠɛni wɔlɔzu ma, ti ɗa ɓɔɠɔ maawɔin. Yesu ɠɛni ti ma: «À mina wɔlɔ, tɔɔzei é la zaani, toɠa ɲiizu nɔ.» 53 Kɛlɛ nuiti ti ɠɛni ɲɛɛɠulazu su, tɔɔzei ti ɠɛni kwɛɛni ga anzanu loungoi zaaʋɛ. 54 É naa zoni zeei ʋa, é wooɠula, é ɠɛ ma: «Doungo, wuzeɠe!» 55 Naa yɛnvui ʋuuni su ʋolu, é wuzeɠe gaamanɔ. Yesu devei veeni ga ti daamiani fe zea. 56 Anzanu loungoi zɔlɔɔ nuiti ti laavɔɔni. Kɛlɛ Yesu ti leveni ga ti mina naama vai wo nu nɔpɛ ma, nii kɛai.
* 8:10 Eza 6:9 bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma.