31
Galema wolai
1 «Siɛgi zu naama yeeɠɛɠalai zeelizu la, nà ɠɛ ga GALAGI Izilayɛle wolodamaiti pɛ bɛ, tiya ma ti ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
2 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:
«Teʋebai zu, gè nà-nuɓɔɠɔlai lɛɛni ga naati,
niiti ti ʋelani, ti ɠula boɠa zɔkpɔi ɠa.
Izilayɛle ɠa zoo niina é ná-eteai ziɛ gaanɛ zu.
3 É ɠɛni ɠɛɛzu ma:
‹Kaite Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋaani, é ɓɔɠɔ lɛ ga zè.›
Gè ɠɛni ma nà ɓalaa:
‹Gè è nɛɛʋɛ ʋɛ kaite wɔlɔwɔlɔ,
naa ɠa é ba, nà yɛsu ɠilizu è ʋa gola.
4 Nà è losu ʋolu, nɛ̀ɛbɛ nui Izilayɛle,
naazu ɗa lo ʋolu.
Ɗa dɛ ɗa ɗa-lamade pagɔiti seɠe ʋolu,
è ɠɛ kua wo nuiti saama, ti ɠoozunɛai.
5 Ɗa leezɛn ɓeleiti da ʋolu ga niinɛ Samali ɠizeiti ma.
Kpele leʋe nuiti ta ta-ɓeleiti ma lɔnɔgi zɔlɔɔ.
6 Mazɔlɔɔ naama voloi ɠa ʋaazu,
voloi ada makɛ nuiti ta kpeei loo la Efelayime ɠize yooi zu ga:
Ade li, de lɛ Siyɔn gizei ma,
Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɔ bɛ, ada-ƓALAGI!› »
7 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:
«À wooɠula ga koozunɛɛi Izilayɛle ʋɛ,
à ɠɔkɔ ga koozunɛɛi ziiti ti ma mɔungi ná-faa zu.
Nuiti ti wa-maamusɛ wooi mɛni, wo ɗa ɠɛ ma:
‹Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa-nuɓusɛiti kizo,
Izilayɛle nui mɔtaiti ti vulua, ti ɠizo!›
8 Nà ʋaazu ga tiye,
gè zeɠe ga tiye lɛkpɛmaʋɛ nu ɠɔʋɛzu ʋele yooi zu,
gè ti ɠaalɛ ba, ti ɠula zooiti su ti maaɠoozaai.
Nuiti ma zii pɛ ka é ti zaama, gaazuɠole nuiti, dɛkpu nuiti,
anɛɛ anzanuiti kogi ti ma, ta niiti ti doin zɔlɔɔsu ga niina.
Nà-nuɓusɛiti ta ɠale ma, ti ʋa ʋolu ga ti ɠaavɔniga wolai.
9 Ta ɠɛna ɠalega ma, ti ɗa ʋa, ta wɔlɔ, ti ɗa maanɛɛnɛi wo.
Nà ʋa ʋolu ga tiye,
gè lo ti luɠɔ, gè li ga tiye kɔtuɗɛiti pɔ bɛ,
ga pelei gaa sɔli, ʋɛ ti la ɓunɛga ná.
Mazɔlɔɔ nà ɠɛ ga Ɠɛɛɠɛi Izilayɛle ʋɛ,
Efelayime ɠa ɠɛ ga dòun zunu mɔungi.
10 «Wɔi wo ga zii ɠiligiti, à woilo Ɠɔoɠɔ GALAGI laawooi ma,
wo dɛɛ ga ziɛ zaama yooiti ta kpoloɗɛi laaʋɛ yooiti ti maaɠoozaai.
À ɠɛ ti ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI é Izilayɛle vazasu adaʋɛti,
toɠa ʋaazu, é ti ɠaalɛ ba,
é ɠaaɓa ti ma, eɠɛʋelei baala makɛ nui a ɗa kɛ la.›
11 Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠa Izilayɛle nuiti unmɔɔ,
é ti ɠula ti zili nui ya ná-zobogi wɔɔlɔai.
12 Tiya ɠana ti ʋaazu ʋolu,
ti ɗa wooɠula ga koozunɛɛi Siyɔn ɠizei ma,
ti-ɠaazuʋɛ ɠa volo naa kpein tuɠɔ
ti ʋaazu sɔlɔɔsu Ɠɔoɠɔ GALAGI ya,
ga moloi, ga dɔɔ niinɛi, ga gulɔ niinɛi,
ta baalagiti, ta boliiti, ta nikɛiti.
Ti-yɛnvui ɠa ɠɛ eɠɛ kpelei nii ziɛi ʋuuzu ma ga pagɔ,
ziiɓɔlɔ la mɔ ɠɛa ti ma.
13 Naazu anzalopoiti ta kuai wo koozunɛɛi zu,
zunu loungoiti ɓalaa ta kɛwola wɔlɔiti.
Nà ta-ɠaazuɗɛʋui valibo ga koozunɛɛi,
nà ʋɛɛ ti yii ɠa ti yiiɓɔlɔ vai zu,
gè ti laave ga koozunɛɛi.
14 Nà zalaɠa ɠula nuiti koozunɛ ga sua wulɔiti.
Nà-nuɓusɛiti ta daami wo, é kula ɠɛ
ga naama ani ʋagɔiti niiti nà ti ve ti ʋɛ,»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
15 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:
«Woo ɠa mɛnisu Lama,
gɔlɔi ta gaazuɗɛʋui.
Lasɛle ɠa ná-dointi saa wɔlɔi wosu.
É la kɛɛzu gaa ʋa nɛɛnɛ ná-dointi faa zu,
mazɔlɔɔ ti la mɔ ná.»
16 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:
«Ɓɔɠɔ zo, è ɓe gɔlɔi ʋa,
è-ɠaazuɗɛiti ti mina mɔ ʋu,
mazɔlɔɔ nà ɗa-ɓɔlɔiti ma zalai veezu è ya,»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
«È-lointi ta ʋaazu ʋolu,
ti zeɠe ti zili nuiti ta-yooiti su.
17 Kito ka ná deɠɛmu è-mavofodaiti ta-vaa zu,
è-lointi ta ɠalesu ma, ti ʋa ta-yooi zu ʋolu,»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
18 «Gè Efelayime nuiti goomɛnini ga pagɔ,
ti ɗa kpalagi wo, ti ɗa ɠɛ ma:
‹È gi maaɠoloni, tama gi maaɠoloni,
eɠɛ kololala nikɛ yiʋoi.
Kɛlɛ gi ɠaaɠale ma è ʋɔ bɛ, gá ʋa è ʋɔ ʋolu.
Mazɔlɔɔ ɗa ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, gá-ƓALAGI.
19 Ungo, gi ɠɛa ʋoluaveni è ʋa,
kɛlɛ niizu gi nimizaa ɓɔɠɔ ma.
È gá-vaaɠaazagi lɛa ga giye,
zɔngɔ zɛlɛga gi ʋa,
gi unfega, ɓaaɠula gi ma
tɔɔzei naa ʋa, nii gi kɛai gi ma nu niinɛ ziɛgi zu.›
20 Efelayime ɠa ga dòun zunui gola nɛai bɛ̀,
zìima loin ʋe.
Siɛnɔpɛ su gè ɠɛɛzu peelalazu la,
nà ɗa nɔ ɠigaiziɛ su,
tɔɔzei gaamazu togɛ zìi ʋa, maawɔin ɠa mà gola.»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
21 Kwɛpelema ɠɔtuiti to pelelaʋɛ,
è kpaku ɠaazoɓagiti pilɛ.
Ɠigaiziɛ pelei zu è ziaai la, pelei è ʋilɛgai polu.
Ʋa ʋolu, nɛɛɲɔɠɔi Izilayɛle,
ʋa ʋolu niima laa wolaiti su ti ga ɗɔnɔi.
22 Ɗa yɛsu ʋoluzu dɛ eyɛsu yeelɛ,
aisa è ʋa yiimazeɠe, kololala anzalopoi?
Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI faa niinɛ ɠulaa eteai zu,
anzanui ɠa é zunui ɠaiziɛzu niina!
Taai lo fai ʋolu
23 Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii, Izilayɛle ná-GALAGI wooi ɠaa: «Siɛgi zu gè zooi ná-faiti maavalibosu la, ta Zuda laa wolaiti, niima wooiti ta wo mɔnɔ:
‹Ɠɔoɠɔ GALAGI tuya loo è ʋɛ,
Siyɔn gize ɲadegai ma, kizo fai zeizuʋɛ!›
24 «Naazu Zuda ʋa ɓalaɠaiti ta ma laa wolaiti su nuɓusɛiti pɛ ta zei ʋɔɔma zooi zu, naa ʋɛɛ tii ɠɛɛ nuiti ba ta niiti ti ziɛziɛsu ga ta-loganiiti. 25 Mazɔlɔɔ nà naati iɲɔdɔ, niiti ti ʋalaga zɛbɛi ma. Zɔiti ti vɔɔzu ɠae ma, nà naati maavaa ɠɛ anii kpein fe ti ya.»
26 Naa ʋolu gè wuunni, gè ɠaazulaalao. Nà-ɲiimɛnii ɠɛɛni bɛ̀ ga faa ʋagɔ.
27 «Foloi tanigaa ta ʋaazu, gè ʋa nuɓusɛiti ta suaiti faza Izilayɛle masadai zu ta Zuda masadai zu ná pɛ, eɠɛʋelei nu a ɗa ani zuwui vaza da kpalagi zu,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 28 «Eyɛsu niizu, gè ɠɛa dɛ laalɛɛni ti wu, gè ɗa ti lɔɔɠula, gè ɗa ti loka, gè ɗa ti ɓezeɠele, gè ɗa ti ɠoloɠolo, gè ɗa faa ɲɔi ɠɛ ga tiye. Kɛlɛ é zo niizu ma niina, nà ɠaaʋotesu ti ma, gè ti zei ʋele ɓɛtɛ ʋolu, gè ti zapelɔ,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 29 «Naama ziɛgi zu, nu nɔpɛ ge la mɔ niima vaalaalii woga ga:
‹Ɠɛɛɠɛiti ti dɔɔɓɔi gului ma waai ma ɓoei miini,
kɛlɛ ti-lointi ɲiigaiti ka ti ɠaaɓodani.›
30 «Ɛsɛ ka za kpɔɠɔ ɠotoi ma vaa zu. Zɔi a dɔɔɓɔi gului ma waai ma ɓoei mi, naa ɠa ɲiigaiti gaa a ɓoda.»
Minazeɠe niinɛi
31 «Wɛlɛ, naama voloiti ta ʋaazu, yeei gè ʋaazu minazeɠe niinɛi wosu da Izilayɛle nuɓusɛiti bɛ, ta Zuda nuɓusɛiti,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 32 «É la ɠɛa eɠɛ minazeɠegi gè kɛɛni ti-mɛmɛwolani bɛ, voloi gè ti zoni da ti-yee ʋa, ga gè ti ɠula Ezipete yooi ʋa. Ti minazeɠegi naa ɠoloɠoloni, anɛɛ ni nà ɠa gè ɠɛni ga ti-Maliɠii,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 33 «Kɛlɛ wɛlɛ minazeɠegi ʋa, gè bosu Izilayɛle nuɓusɛiti bɛ, naama voloiti poluma,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. «Nà nà-tɔgi lɔ ta-ɠisiɛiti su, gè sɛʋɛ ti-yiimaʋɛti. Nà ɠɛ ga ta-ƓALAGI, ti ɠɛ ga nà-nuɓusɛiti. 34 Nu nɔpɛ kpɛdɛ la mɔ ɠɛa ba ga é seiɲɔɠɔ ɠala, ɓaa kɛɛɠɛloun, é ʋa ɠɛ ma: ‹Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠwɛɛ!› Mazɔlɔɔ ti pɛ ta kwɛ̀ɛ, é zo doungoiti ma ti zaama, é zeeli nu ɠiteiti pɛ ma,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. «Mazɔlɔɔ nà ta-vaaɠaaza golaiti suvaayɛ, gè la mɔ ta-ɠotoiti devea ti unma.»
Minazeɠegi é ga ɠɔoɠɔ kelei
35 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa,
é foloi veezu, é wozakalagi ve foloi,
é tɔgiti seiɗa é ʋilɛ alugi ta somideɠaiti siɛ ʋelei ʋa,
ti wozakalagi veezu kpidii,
é kpoloɗɛi ɲiikpisu eyɛsu ma lakpatakpagiti tugi ɠula,
daasei ka ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, Fai-Pɛ-Maliɠii:
36 «Kɛni ni naama lɔgiti ta ɠoloɠolona gàazu,
naa a ɠɛna, gaa ɠa ʋala deɠɛmu Izilayɛle mavofodai ʋa,
eyɛsu ɠɔ é la mɔ ɠɛa ga zii gàazu,»
Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
37 Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠaa:
«Ni nu ɠa zoo é geeɠɔlɔgi ɠɔɠɔ, é lɛ maazuʋɛ,
ɓaa é zoo é zooi ɓomaʋɛ wuʋɛ ɠɔɠɔ,
naazu nà Izilayɛle mavofodai kpein pili ya,
tɔɔzei faa ɲɔi kpein ba ti kɛɛni,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana.
38 «Wɛlɛ, foloi tanigaa ta ʋaazu, Zeluzalɛme taa wolai ɠa losu ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, é zo pɛlɛ ɠaaɠoozagi Ɠananeyɛle ʋɔ bɛ ma, é zeeli Zokosu Siɠidaʋɛ ma,» Ɠɔoɠɔ GALAGI wooi ɠana. 39 «Kɔɠɔ galui ɠa la ʋolu, é zɔle, é zo folo liizu ʋelei, eyɛsu é li Galɛɓe ɠizei ʋɔ pelei, naa ʋolu é lati ga Goate ʋele. 40 Pɛtugi pɛ su, ʋɛ zuʋuiti ta nu ʋoomaiti ti ʋilisu ya ná, ta dɔɓɔi kpein su eyɛsu é zeeli Sedelɔn kɔtuɗɛi ma, eyɛsu é zeeli siɠigi woizuʋɛ ma, ʋɛ ná ga Soo Ziɠidaʋɛ folo ɠulazu ʋelei, ti pɛ ta ɠɛ ga zou ɲadegai Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, nii é la mɔ ɠulaa zea, é la ɓalaa ɠoloɠologa mɔnɔ.»