12
Gulɔ maku nɛɛnɛgi ziɛ vai Yesu ma Ɓetani
(Matiyo 26:6-13;
Maleke 14:3-9)
1 Folo lɔzita yɛni Pake fɛtii ma yeeluɠɔ, Yesu liini Ɓetani, ʋɛ Lazaal ɠɛni ná, nii é zaani, Yesu buzeɠe, é kula saai ya. 2 Ti kpɔkɔ laamii ɓɛtɛni ná bɛ, Maate ɠa é ɠɛni daamianigi ɠaaɠwɛɛzu, Lazaal ɠɛni naati saama, niiti ti ɠɛni daamii wosu ʋɔɔma ta Yesu. 3 Naama ziɛgi zu, Mali gulɔ maku nɛɛnɛgi ma litɛlɛ ɠaaɠwɛsui zeɠeni, nii kpɛtɛai ga naale kiteɠitegi sɔngɔi ɓaai, é siɛ Yesu ɠɔɠɔiti ma, naa ʋoluma é kɔɠɔiti maaɓale ga nɔundeɠaiti. Pɛlɛi wuulaaveni ga maku nɛɛnɛgi.
4 Yesu ná-kaladopoi gila, Zudase Isekaliyɔte, nii é ɠɛni ʋaazu yaavazu, naa ɠɛni ma naazu: 5 «Lee vaa zu nu la ɓena gulɔ maku nɛɛnɛgi nuu ʋɔdi ga wali ɠae unsaʋagɔ (300), é ve bala nuiti zea?» 6 É la ɠɛni naa wosu ga bala nui ma yiizoolɛ ɠa é ɠɛni ma, kɛlɛ é boni mazɔlɔɔ é ɠɛni ga unma nui, ta tɛi é ɠɛni ta-wali ɓɔlɔi zeɠezu, é ɓena walii zeɠe su, nii ti ɠɛni puuzu su.
7 Kɛlɛ Yesu ɠɛni ma: «À zɛ ná dɔin! É gulɔ maku nɛɛnɛgi nii makɛni màaɠulu voloi ma vaa zu. 8 Bala nuiti ta wo ʋa yeenɔpɛ, kɛlɛ nɔ̀un gè la ʋaazu yɛsu wo ʋa yeenɔpɛ.»
Lazaal ma yaavai
9 Zuifu mɔinmɔin ge mɛnini ga Yesu ɠa Ɓetani. Ti ʋaani ná, kɛlɛ tɔ ɠila ná-faa nɔ la ɠɛni de, ti ʋaani ɓalaa Lazaal ɠaa vai ma, nii é buzeɠeni, é kula saai ya. 10 Zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ti deveni ga ti Lazaal ɓalaa paa. 11 Mazɔlɔɔ tɔun maaʋele ma, Zuifui ma mɔinmɔin ge ɠɛni zeɠezu ti ʋolu, ti ɗa ɠidaaleʋe Yesu ma.
Yesu lɛɛ vai Zeluzalɛme
(Matiyo 21:1-11;
Maleke 11:1-11;
Luke 19:28-40)
12 Poluma voloi, bɛbɛ mɔinmɔin gola nii é ɠaalɛɛni ba fɛti vai ma, ti mɛnini ga Yesu ɠa pelei ma, é lɛ Zeluzalɛme. 13 Ti dɔɔ laaiti seɠeni, ti ɠula, ti daaɠomi, ti ɗa ɠɛ ma: «Ozana!* Maliɠii tuya loo naama nui ʋɛ, nii é ʋaazu daaseigi zu! GALA ge tuya loo Izilayɛle ná-masagi ʋɛ!»
14 Yesu soovale ziʋoi ta ɠaani, é zei kɔma, eɠɛʋelei sɛʋɛai la GALA Sɛʋɛi zu ga:
15 «Ee, Siyɔn nuɓusɛi, mina lua!
Wɛlɛ ɗa-masagi ʋa, é ʋaazu è ʋɔ,
é zeini soovale saai ma yiʋoi ɠɔma.»
16 Naama ziɛgi zu Yesu ná-kaladopoiti ti la ɠɛni naama vaiti gaaɠaani, kɛlɛ siɛgi zu é lɛɛni la ná-lɛbiyai zu, ti-ɠi ge looni su ga naama vaiti ti zɛʋɛni ná-faa zu, tama ti zeelini ma kpae.
17 Zɔiti pɛ ti ɠɛni Yesu ɠoba siɛgi zu é Lazaal lolini la ga é ɠula kabai zu, é buzeɠe, é kula saai ya, naati pɛ ti ɠɛni naa zuɠulazu, nii ti kaani. 18 Bɛbɛi ɠɛni ʋaazu daaɠomisu, mazɔlɔɔ ti mɛnini ga é laavɔɔ vai naa ɠɛɛni. 19 Faliziɛinti ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma: «Wa kaazu, wo la mɔ zooga faa nɔpɛ kɛɛzu, ɛsɛ pɛ ge ʋilɛga tɔ ɠila nɔ ʋolu!»
Yesu saa vai wo fai
20 Nui niiti ti ʋaani Zeluzalɛme GALA dɛbi vai ma, fɛti voloi, tanigaa ti ɠɛni ná, ti la ga Zuifua. 21 Ti maaɓuɠani Filipe ʋa, nii é ɠɛni ga Ɓɛtesayida nui, Galilé yooi zu, ti ɠɛ ma: «Gá pɔ gi Yesu ɠaa.» 22 Filipe liini, é bo Andelé ma, Andeléni ta Filipe ti li, ti bo Yesu ma.
23 Naa ɠɛni ti ma: «Yeeɠɛɠalai zeelia ga Nu ná-Doun Zunui lɛ ná-lɛbiyai zu. 24 Gè bo wo ma ga gaamai, ni molo ɠae nii nu fazasu zooi ma, é la zaani, ma ɠae ɠilagi naa nɔ ɠa a yɛ ná. Kɛlɛ ni toɠa zaana, toɠa ɗa gwaa mɔinmɔin bo. 25 Zɔi nɔpɛ é ɠilizu kpaan tɔ ɓɔɠɔi yɛnvui ʋa, toɠa ʋala ma. Kɛlɛ zɔi é kpɔɠɔ yɛnvui wɔinzeɠezu niima eteai zu, zɛnvui ɠa yɛ zea eyɛsu ɠɔ. 26 Zɔi é pɔ ga é botii ɠɛ bɛ̀, kɛni é ʋilɛ pòlu. Ʋɛ gè ɠɛɛzu ná, nà-botiɠɛ nui ɓalaa ka ɠɛ miná. Zɔi nɔpɛ é ɠɛɛzu ga nà-botiɠɛ nui, Kɛ̀ɛ ɠa unfema ve naama nui ʋɛ.
27 «Niima yeeɠɛɠalai zìi ɠa ɓɔlɔzu, kɛlɛ lee ɠa nà bo? Gè ʋa ɠɛ ma: ‹Kɛ̀ɛ, kìzo niima yeeɠɛɠalai zu vai ma› ɓaa? Ɓa-o, tɔɔzei yeeɠɛɠalai nii zu vai ɠa é ga pàa ungi. 28 Kɛ̀ɛ, ɗa-lɛbiyai ɠulana kɛlɛma.»
Naama ziɛgi zu woo ɠila ge ɠulani geeɠɔlɔgi zu, é ɠɛ ma: «Gè ɓega ga nà-lɛbiyai ɠula kɛlɛma, tama nà kulazu mɔnɔ ʋolu kɛlɛma.» 29 Bɛbɛi niiti ti ɠɛni loni ná, ti naama wooi mɛnini, ti ɠɛni kaazu ga tona ɓunɛ gooi ʋe, tanigaa ti ɗa ɠɛ ma geezuɠeelai ta ɠa kpɔɛai pɔ.
30 Kɛlɛ Yesu ɠɛni ti ma: «Nɔ̀un maaʋele laade niima wooi ʋa wo da, kɛlɛ wa ɠa wooi nii wogai wo ʋɛ. 31 Eteai nii ná-tukpɔɠaaleʋe ziɛgi ɠa seeliai, zɔi é zeini eteai nii unda, naa ʋili ya ziɛgi ɠa seeliai. 32 Nà ma, siɛgi zu gè zeɠezu la zooi ma, gè lɛ, nà nuɓusɛiti pɛ mɛɛn ɓɔɠɔ ma.» 33 É ɠɛni naa wosu, é dɛɛ ʋelei é ʋaazu zaazu la.
34 Bɛbɛi ɠɛni ma: «Tɔgi ɠa gi ɠalasu ga Kilista ɠa yɛsu vulua eyɛsu ɠɔ, lee vaa zu mu è ɠɛɛzu ma: ‹Kɛni Nu ná-Doun Zunui wuzeɠe, é lɛ›? Tɔun vɔlɔ, ɓɛ mu ka é ga Nu ná-Doun Zunui naa?»
35 Yesu ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Wozakalagi ɠa dɛ wo zaama yeeɠɛɠala go laawu. À ziɛ siɛgi zu wozakalagi wo ya la dɛ, naa ɠa a kɛ kpidii mina wo zo ga kulafilibai, tɔɔzei zɔi é ziɛzu kpidii zu, naama nui la kwɛɛ, ʋɛ é liizu ná. 36 Siɛgi zu wozakalagi wo ya la, à ɠidaaleʋe wozakalagi ma, naa ɠa a kɛ wa ɓɔɠɔi wo ɠɛ ga wozakalagi ná-dointi.» Yesu ɓegai ma ga naama wooiti bo, é ɠulani ti zaama, é lɔɔɠu ti ʋa.
Zuifuiti zɛ fai ta-ladalalai zu
37 Anɛɛ ni Yesu naama laavɔɔ vaa mɔinmɔingiti kɛɛni ti ɠaazu, ti la ɠɛni laani da pɛ. 38 Ʋele ɠana naama wooi laazeelini la nii GALA goo wo nui Ezayi boni ma yeeluɠɔ ga:
«Màliɠii, ɓɛ ɠa é yeezeini ada-ɠeela wooi wu?
Ɓɛ ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zobogi lɛa la?»†
39 Lee vaa zu ti la ɓena ɠidaaleʋe? Ezayi nɔ ɠa mɔnɔ é naama wooɠaaʋotegi veezu ade ya, siɛgi zu é ɠɛni ma la: 40 «GALA ge niima nuɓusɛiti kɛa ga gaazuɠole nuiti,
é ti ɠɛ ga kigaaza nuiti,
naa ɠa a kɛ ti ɠaazu mina wozaɠa,
ti-yii mina faa ɠaaɠa,
ti ʋa ɠale ma pɔ̀,
nii a kɛ gè ʋa ti ɠɛdɛ.»
41 Naa ɠa Ezayi boni tɔɔzei é Yesu ná-lɛbiyai ɠaani, tama é ɓɔɛni é ʋilɛ ba.
42 Anɛɛ naa ʋe, kundiɠiiti saama, nu mɔinmɔin ge ɠidaaleʋeni ma, kɛlɛ Faliziɛinti maaʋele ma, ti la ɠɛni ta-ɠidaaleʋei ɠulazu kɛlɛma, nii a kɛ ti mina ti ɓɛ GALA dɛbi ʋɛlɛi wu. 43 Tɔɔzei nuɓusɛiti ta-maamusɛi nɛɛni ti ʋɛ, é leʋe GALA nɔnɔi ʋa.
Toligi é lo kidaaleʋei ʋa
44 Yesu wooɠulani, é ɠɛ ma: «Zɔi nɔpɛ é laazu nɔ̀un da, nà lɛi é ʋa ɠidaaleʋe mà nɔ, kɛlɛ ma nui ɠidaaleʋeʋɛ naama nui ma, nii é tèʋegai. 45 Zɔi ɓalaa é pɛ̀tɛsu, ma nui ɠa tèʋe nui ɓalaa ʋɛtɛsu. 46 Pàaʋɛ ga gè ɠɛ ga wozakalagi eteai zu, nii a kɛ zɔi é laazu dà, naa la yɛga kpidii zu. 47 Wooi niiti gè ti wosu, zɔi é ti mɛnisu, kɛlɛ é la ti zoni, nà lɛi gè ʋa ɠɛ ma nui ʋeelalazu, tɔɔzei gè la ʋaani eteai ʋeelala vaa ma, pàaʋɛ tɔun kizo fai ma. 48 Nu nɔpɛ é ɠɛlɛzu bà, é ɠɛlɛ dàawooiti ba, naama nui ná-tukpɔ ɠaaleʋe nui ɠa ná. Wooiti gè ti wogai, naati ka ti ma nui ná-tukpɔi ɠaaleʋezu. 49 Tɔɔzei niima wooiti gè ti wogai, gè la ti ɠulani ɠisu nà ɓɔɠɔi, kɛlɛ Kɛ̀ɛ nii é tèʋegai, naa ɠa é kpɔ̀ɛ ʋelei lɛa ga ze, ta kalagi nii maanɛai ga gè bo. 50 Tama gè kwɛni ga nà-devei ɠa ɠɔoɠɔ zɛnvui veezu. Nii kpein gè bosu, nà bosu wooɠɛɠiladai zu, ʋelei Kɛ̀ɛ bogai la mà.»
* 12:13 Ozana: Maamusɛ wooi nii poluʋɛ ga «kizo fai ve». † 12:38 Eza 53:1 bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma.