Pɔle Ná-Sɛʋɛi
É Teʋeni
Galate Nuiti Ma
Sɛʋɛi lɔɔzeizuʋɛ ma woo mɔungiti
Pɔle ɠa é Galate nuiti ta-zɛʋɛi ɠɛa (1:1). Sɛʋɛ ɠɛni de nii Pɔle teʋeni Egilisiiti ma, niiti ti ɠɛni Galate yooi zu, é zo kona ʋuunaanigɔ maazu lɔsaʋa ɠɛɠala ma, é li puulɔɔlugɔ maazu lɔfelai ma (48-57), Kilista zɔlɔɔga ʋoluma. Galate nuiti ti ɠɛni ga nui niiti ti ɠɛni zeini Galate yooi zu, Wɔlɔme masa zooi zu. Faaɠwɛ nu wolaiti ti la kwɛɛ, ʋɛ Pɔle ɠɛni ná, é ɗa sɛʋɛi nii ɠɛ, kɛlɛ toɠa zoo ɠɛɛzu ga Efɛze ɓaa Kolɛnte taa wola felegɔi naati gila.
Pɔle sɛʋɛi ɠɛɛʋɛ é ɓɔɛ keletiɛinti pɔ, Zuifuiti ta niiti ti la ga Zuifua, ti Egilisiiti su Galate yooi zu. É sɛʋɛi nii ɠɛɛʋɛ seɠezeɠe, nii a kɛ é zɛɛ ɠalagi naa zakpe, nii nuiti ti ɠɛni bosu ga kɛni keletiɛinti ti ɠolo Zuifuiti ta-lɔgiti bɛ, ti Minazeɠe Pɔlɔmai zu, ma un ge daa ma mɛɛ ga tatipɛlɛʋolu vaa. Kpɔgi ta ɠɛni keletiɛinti saama, ti laasei pɛai ga Zuda Ɠala Pele Ziɛ Nuiti, naati ka ti ɠɛni kɛni keletiɛinti ti la ga Zuifua, ti lati pɛlɛʋolu. Ti inɛinɛgi lɔɔni ɓalaa Pɔle ná-keela vai ma zobogi vai zu. Pɔle ná-zobogi maaloboni, é ná-wɔlɔwɔlɔ vai ta zuɠula ti ma (1:11—2:14), ta é Woo Niinɛ Ʋagɔi ɓalaa maaloboni, é ɠɛ ma, kizogi la zɔlɔɔga pele un kili nɔpɛ ma, kɛni kidaaleʋei nɔ maaʋele Yesu Kilista ma (2:16). Naama ka ga GALA ná-nuɓɔɠɔlai ma ɠulanumai, kɛlɛ nuiti ta-ɠɛɛwotiiti maaʋele laade.
Unsosuʋɛ
1. Pɔle ná-sɛʋɛi lɔɔzeiʋɛ ga é Egilisiiti tuʋɔ, niiti ti Galate yooi zu (1:1-5).
2. Naa ʋoluma Pɔle ná-eteai zu vai tanigaa zuɠulani, nii a kɛ é ná-zobogi maalobo, nii é zea ga é kalagi wo, ta é dɛɛ ga é suɠɔɠɔni ga é ziɛ é zoloo tɔgi ma, kɛlɛ naa la ɠɛni zolooni (1:6—2:21).
3. É zɛba é dama kpɛ é tɔgi ta zaalai ti-losuʋɛti suɠula ga pagɔ, é lo kizogi ʋa (3:1—4:31).
4. Naa ʋolu, é kalagiti fe, ʋelei keletiɛn ʋelei maanɛai la ga nu siɛ sɔledai zu (5:1—6:10).
5. Pɔle ná-sɛʋɛi ɠaaɓelagɛ ga tuʋɔgiti, ta é toli gaaɓela bo ga nu ɠizɛ su ga ni GALA ka nu maavalibona, é è ɠɛ nu niinɛ, naa vizɔgɛ, é leʋe tɔgi ma leveiti ba ti kɛlɛmaʋɛ, eɠɛʋelei nu lati fai la pɛlɛʋolu (6:11-18).
1
Tuʋɔ gooiti
1 Nɛ̀i gè ga Pɔle, nà wo luʋɔsu. Nà ga Yesu Kilista ná-keelai. Gè la naama zobogi zɔlɔɔni nuɓusɛa ya, ɓaa nu ɠila zea, kɛni Yesu Kilista, ta Ɠɛɛɠɛ GALA nii é buzeɠeni, é kula saai ya. 2 Kɛɛleaiti pɛ ti ʋɛ, ti ɓɔ bà, gá wo luʋɔsu, wɔi wo Egilisiiti su Galate yooi zu.
3 Ade-Ɠɛɛ GALA ta Maliɠii Yesu Kilista ti zaalai la wo ma, ti ziilɛigi ve wo ʋɛ. 4 Kilista ɠa é ɓɔɠɔ veeni, tɔ ɓɔɠɔi, é de ɠizo da-ɠotoiti ma, naa ɠa a kɛ é de ɠula niima yeeɠɛɠala ɲɔi ya, eɠɛʋelei GALA ziimai la, é ga ade-Ɠɛɛ. 5 Lɛbiyai ɠɛ GALA bɛ, eyɛsu ɠɔ! Amina!
Woo Niinɛ Ʋagɔ ɠila kpegi
6 Dàavɔɔʋɛ gola, ga wo ɠɛlɛa GALA ba fala, nii é wo lolini Kilista ná-zaalai zaɓui zu, wo ɠaaʋote woo niinɛ ʋagɔi taɠili ma. 7 Gaamazu, woo niinɛ ʋagɔ ɠili ge la ná! Kɛlɛ nuiti ka ti wo ɓɔlɔzu, ta pɔ ti Woo Niinɛ Ʋagɔi maavalibo, é ʋilɛ Kilista ʋa. 8 Kɛlɛ anɛɛ giya ɓɔɠɔi ʋe, ɓaa geezuɠeelai seɠeai geeɠɔlɔgi zu, gá woo niinɛ ʋagɔ ɠili daazeelina wo ma, é ɠula zɔi ʋolu gi daazeelini wo ma, naama nui voovo! 9 Ʋelei gi boni la mɔunpa, zenɔ ɠana gè bosu la ʋolu mɔnɔ: Ni nu nɔpɛ ka woo niinɛ ʋagɔ ɠili daazeelina wo ma, é ɠula zɔi ʋolu wo sɔlɔɔni, naama nui voovo!
10 Nuɓusɛi yiima vai ɠa gè gaiziɛzu ɓaa, ɓaa GALA ziima vai? Nà ɠaaɓaazu ga gè nɛɛ nuiti bɛ ɓaa? Ni gè ɠɛni ɠaaɓaazu ga gè nɛɛ nuiti bɛ, gè la ɓena ɠɛ ga Kilista ná-botiɠɛ nu.
Pɔle ɠɛɛ ʋelei ga keelai
11 Kɛ̀ɛleaiti, nà bosu wo ma ga: Woo Niinɛ Ʋagɔi gè daazeeliai, nuɓusɛ ná-faa ɓɛtɛa laade. 12 Mazɔlɔɔ nà ɓɔɠɔi, gè la sɔlɔɔni nu ya, nu la kàlani da, kɛlɛ Yesu Kilista ɠa é kulani kɛlɛma bɛ̀.
13 Wo màawoo mɛnini, ʋelei tùʋa ʋelei ɠɛni la mɔungi Zuifuiti ta-ƓALA fali vai zu. Gè GALA ná-Egilisii wɔinzeɠeni názu ga gola. Gè ɠaaɓaani ga gè koloɠolo. 14 Zuifuiti ta-ƓALA pele ziɛi zu, gè leʋeni Zuifui ma mɔinmɔin ba, ti ga kɛ̀ɠalaiti, mazɔlɔɔ sɛ̀bɛzeɠeni gola mɛ̀mɛwolani ta-vaa wɔlɔmaiti su.
15 Gè yɛni dèe ɠoozu, GALA ge yiimazeɠe ga ze, é tòli ga ná-zaalai maaʋele, ga gè botii ɠɛ bɛ. 16 Siɛgi zu é nɛɛni bɛ la, é ná-Doun Zunui ɠulani kɛlɛma bɛ̀, ga gè ná-fai laazeeli zii ɠiligiti ma. Gè la ɠɛni liini nu nɔpɛ pɔ, a ʋa tɛ̀nɛ. 17 Gè la ɠɛni liini Zeluzalɛme, keelaiti pɔ bɛ, niiti ti ɠɛni nɔ̀un tuɠɔ, kɛlɛ gè sakpani nɔ Alaɓe yooi zu, naa ʋolu gè ɠale ma Damase.
18 Kona saʋagɔ ʋoluma, gè liini Zeluzalɛme, ga gi ɓɔɠɔ ɠwɛɛ gá Piyɛlɛ, gi folo puugɔ maazu lɔɔlugɔ (15) ɠɛɛni ada ɠila. 19 Kɛlɛ gè la ɠɛni keelai zɔi tanɔpɛ kaani ná, kɛni Zake nɔ, Maliɠii deɠei. 20 Fai niiti gè ti zɛʋɛzu, gè ɗa bo wo ma, GALA gaazu, gè la zɛɛ wosu ɲɛgɛlɛin.
21 Naa ʋolu gè liini Siili yooi zu ta Silisi yooi zu. 22 Naama ziɛgi pɛ su, Kilista ná-Egilisii zu nuiti ti ɠɛni Zudé yooi zu, ti la ɠɛni dɛ ɠaazulaani mà, ti ʋa kwɛ̀ɛ. 23 Kɛlɛ ti mɛnini ga: «Zɔi é ɠɛni ade wɔinzeɠezu mɔungi, toɠa na kidaaleʋei ma vai laazeeli, nii é ɠɛni pɔ é koloɠolo mɔungi zu.» 24 Ti ɠɛni GALA dɛbizu nà-faa zu.