21
Yesu lɛɛ vai Zeluzalɛme
(Maleke 11:1-11;
Luke 19:28-40;
Zan 12:12-19)
1 Siɛgi zu ti maaɓuɠani la Zeluzalɛme ʋa, ti zeelini Ɓɛtefazé taa goi ɠobaʋɛ, Wolive wulu ɓelei ma ɠizei ɠobaʋɛ. Yesu ná-kaladopo felegɔ leʋeni, 2 é ɠɛ ti ma: «À li taa goi nii zu, é wo luɠɔ. Wa lɛɛna nɔ feya, wa soovale saai ta ɠaazu, giliai, ma yiʋoi loni koba. À ti vie, wo ʋa ga tiye pɔ̀. 3 Ni nu a faa wona wo ma, à ɠɛ ma nɔ: ‹Màliɠii ɓɛdɛi ɠa ti ʋa.› Gaamanɔ toɠa ti yɛna, ti li.»
4 Nii ɠɛɛni, naa ɠa a kɛ, nii GALA goo wo nui boni ma yeeluɠɔ, naa laazeeli ga:
5 «À ɠɛ Siyɔn nuɓusɛi ma:
Wɛlɛ ɗa-masagi ʋa, é ʋaazu è ʋɔ,
é ga ɓɔɠɔmaayei nu, é zeini soovale saai ɠɔma,
soovale saai ma yiʋoi ɠɔma.»*
6 Kaladopoiti ti liini, ti ziɛ ga naa nɔ, nii Yesu boni ti ma. 7 Ti ʋaani ga soovale saai ta ná-ziʋoi, ti ta-zeɠe wolaiti pɛɛni ti ɠɔma, Yesu lɛ, é zei kɔma. 8 Bɛbɛi zaama nu mɔinmɔin ge ɠɛni ta-zeɠe wolaiti pɛɛzu pelei zu, tanigaa ti ɗa gulu ɓekegiti teʋe, ti ɗa ti ʋɛɛ pelei zu. 9 Bɛbɛi nii pɛ é ɠɛni ziɛzu Yesu luɠɔʋelei, ta poluʋelei, ti ɠɛni wooɠulazu, ti ɗa ɠɛ ma:
«Ozana† Davide ná-Doun Zunui ʋɛ!
Maliɠii tuya loo naama nui ʋɛ, nii é ʋaazu daaseigi zu!
Ozana GALA bɛ geeɠɔlɔgi ungaʋɛ!»
10 Siɛgi zu Yesu lɛɛni la Zeluzalɛme, taa nuiti pɛ ti ɠɛni wuulee, ti ɗa ɠɛ ma: «Ɓɛ ɠa ga nii?» 11 Bɛbɛi nii é ɠɛni polu, naati ti ɠɛni ti wooɠaaʋotesu, ti ɗa ɠɛ ma: «Galilé yooi zu Nazalɛte ƓALA goo wo nui Yesu ʋe.»
Yesu pɔdi loo nuiti kpɛɛ vai
GALA sei ʋɛlɛi wu
(Maleke 11:15-19;
Luke 19:45-48;
Zan 2:13-22)
12 Yesu lɛɛni GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, é pɔdi loo nuiti pɛ kpɛ ná. É wali valibo nuiti ta-laɓaliiti tokani, naa ʋɛɛ poopo pɔdi nuiti ta-ɓɔkpɔgiti ba. 13 É ɠɛni ti ma: «Sɛʋɛʋɛ GALA Sɛʋɛi zu ga: ‹Nà-pɛlɛi ɠa loli ga GALA fali ʋɛlɛi.›‡ Kɛlɛ wɔun, wo ná ɠɛa ga toosu nuiti dɔɔɠuzuʋɛ.»§
14 Gaazuɠole nuiti ta mɛɠɛlɛ nuiti ti maaɓuɠani ba, GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, tama é ti ɠɛdɛ. 15 Zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta tɔ kalamɔinti ti laavɔɔ vaiti kaai ma, niiti é ti ɠɛɛni, ta ti doungoiti goomɛnigai ma GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, ti ɗa ɠɛ ma: «Ozana Davide ná-Doun zunui ʋɛ,» ti yiiɠaawanani ga gola. 16 Ti ɠɛni Yesu ma: «Ɗa nuu mɛnisu nɛi, nii doungoiti ti bosu?» Yesu ɠɛ ti ma: «Eyei. Wɔun kaipa wo la dɛ niima wooi ɠalani mu ɓaa, nii é ɠɛɛzu ma:
‹Doungoiti ta ɲiimiɓɔlegiti daaʋɛ ɠa
è ɗa-lɛbiyai zɔlɔɔsu ná›?»*
17 Naa ʋoluma, é ti yɛni ná, é ɠula taai ʋa, é li Ɓetani, é kpidi ɠila kɛ ná.
Kooleɠoole gului ɠoto vai
(Maleke 11:12-14, 20-24)
18 Sobuzobui, siɛgi zu é ɠɛni ɠalesu la ma taazuʋɛ, pului soni. 19 É kooleɠoole gului ta ɠaani pele ɠobaʋɛ. É maaɓuɠani ba. Kɛlɛ é la ma waa nɔpɛ kaani ga, kɛni gaalaagiti nɔ. É zɛba é ɠɛ gului ma: «Eyɛsu pɛ è la mɔ gwaa ɠila kpalaa boga!» Gaamago nɔ, gului naa vɔɔni. 20 Kaladopoiti ti miná ɠaai ma, ti laavɔɔni ga gola, ti ɗa ɠɛ ma: «Gului nii vɔɔʋɛ ɠale gaamago nɔ?» 21 Yesu ɠɛni ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, ni kidaaleʋei ɠa wo ya, wo la inɛinɛni, nii ɠani gè kɛai ga kooleɠoole gului nii, wa zoo wo kɛɠalai ɠɛ, kɛlɛ é ɓudɛ naa maazu, wa vɔlɔ wa ɠɛ gizei nii ma: ‹Wuzeɠe miná, è ʋili kpoloɗɛi wu,› tama naama vai ɠa ɠɛ nɔ ti. 22 Ni wa GALA falina ga kidaaleʋei, nii nɔpɛ wo falizu, wa sɔlɔɔ.»
Mini ɠa Yesu ná-zobogi zeɠezu ná?
(Maleke 11:27-33;
Luke 20:1-8)
23 Yesu liini GALA sei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ, é tɔɔzei ga kalagi woga. Zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta nuɓusɛiti ta-lotuɠɔiti ti maaɓuɠani ba naama ziɛgi zu, ti ɠɛ ma: «Zobo kpɛgele ɠa è niima vaiti kɛɛzu la? Ɓɛ ɠa é ma zobogi vea è ya?» 24 Yesu ti wooɠaaʋoteni, é ɠɛ ti ma: «Nà ɓalaa, gaazaɠa gila ka bɛ̀ ga gè bo wo ma. Ni wa gòoɠaaʋotena, nà ɓalaa, zobogi nii gè niima vaiti kɛɛzu bu, nà naa zeɠezuʋɛ lɛ ga woye niina. 25 Ɓɛ ɠa é zobogi veeni Zan ʋɛ ga é ɗa ɓatizei wo? GALA ge ɠɛni de, ɓaa nuiti kɛni de?»
Ti yɛni sulatilatisu yɔɠɔzu, ti ɗa ɠɛ ma: «Ni ada ɠɛɛna ma: ‹GALA ge ɠɛni de,› toɠa ɠɛ ade ma: ‹Lee vaa zu mu wo la ɠɛni laani Zan la?› 26 Kɛlɛ ada ɠɛɛna ma mɔnɔ: ‹Nuiti kɛni de,› kɛni ade lua bɛbɛi ná-ziiɠulai ʋa, tɔɔzei ɛsɛ pɛ ge ɠɛni devezu ga Zan ɠɛni ga GALA goo wo nu.» 27 Ti zɛba ti Yesu wooɠaaʋote, ti ɠɛ ma: «Gi la kwɛni.» Yesu ɠɛni ti ma: «Nɔ̀un nà ɓalaa gè la zobogi nii zeɠezu lɛa ga woye pɛ, nii gè niima vaiti kɛɛzu la.»
Faalaalii é ʋilɛ
zunu loun felegɔiti ba
28 Yesu ɠɛni ma: «Wa ɠisiɛzu ɠale? Zunu ɠila ge ɠɛni ná, nii doun zunu felegɔ ɠɛni zea. É ɠɛni ma mɔungi ma: ‹Dòun zunu, li za, è botii ɠɛ bɛ̀ leezɛn ɓelei zu.› 29 Naa ɠɛni ma: ‹Gè la liizu.› Naa ʋoluma zunu loungoi naa ɠigi valiboni, é li kpelei zu. 30 Doun kɛɛɠɛi ɓɔɛni ná-doun zunui velesiɛi ʋɔ, é deve ɠilagi naa nɔ ve zea, naa ɠɛ ma: ‹Kɛ̀ɛ, zèe ɠa bu, nà liizu,› kɛlɛ é la kɛɛni é ʋa li. 31 Doun zunu felegɔi naati saama, ɓɛ ɠa é kɛɛɠɛ yiima vai ɠɛai?» Ti Yesu wooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Doun mɔungi.» Yesu ɠɛni ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, mulu zo nuiti ta koloɠolo anzanuiti ta leʋesu wo ʋa, ti li GALA ná-masadai zu. 32 Tɔɔzei Zan ʋaani wo ʋɔ, é telebo pelei lɛ ga woye, wo la laani da. Kɛlɛ mulu zo nuiti ta koloɠolo anzanuiti ti laani da. Anɛɛ ɓalaa wo ɠaazulaani miná ma, wo la valiboni wo-yiimaʋɛ, wo ʋa la da.»
Faalaalii é ʋilɛ
kpele makɛ nu ɲɔiti ba
(Maleke 12:1-12;
Luke 20:9-19)
33 «À woilo faalaali taɠili ma: Zou kɛɛ nu ɠila ge leezɛn ɓelei laani, é maaɠaku ga sasai, é kɔɠɛi lo ná dɔɔi ɠula vai zu, é pɛlɛ ɠaaɠooza golai lo ná maaɓɛɛ vai zu. Naa pɛ poluma, é kpelei ɠalivaani kpele makɛ nua ma, é li zou ɠili su. 34 Naama waai ɠula yeeɠɛɠalai maaɓuɠazuʋɛ, é ná-botiɠɛ nuiti teʋeni kpele makɛ nuiti ma, ga ti daamiizuʋɛ ve kpele ɠaawaai zu. 35 Kɛlɛ kpele makɛ nuiti ti looni ná-botiɠɛ nuiti su, ti gilagi loɠa, ti zɔi ʋa, ti saʋasiɛi zɔɔ ga kɔtuiti. 36 Kpele kɛɛ nui botiɠɛ nui taɠiligaa leʋeni ʋolu, niiti ti mɔinni, é leʋe ma mɔungiti ba. Kɛlɛ nii nɔ é zeelini nu mɔungiti ma, naa nɔ ɠa tiya ɓalaa kpele makɛ nuiti ti seini ti ma. 37 Gaaɓelagi, é doun zunui leʋeni ti ma, é ɗa ɠisiɛ ga: ‹Ta unfe dòun zunui ma.› 38 Kɛlɛ tɛi kpele makɛ nuiti ti ná-doun zunui ɠaani nɔ feya, ti ɠɛni ɓɔɠɔ ma: ‹Pogani zeɠe nui ɠa. Ade paa, de ná-poganii zeɠe ga adɔnɔ.› 39 Ti soni, ti kula kpelei ʋa, ti paa.
40 «Siɛgi zu kpele kɛɛ nui ʋaazu la, lee ɠa a kɛ ga kpele makɛ nui naati?»
41 Ti gooɠaaʋoteni, ti ɠɛ ma: «Toɠa nu ɲɔi naati paa, maawɔinɠa nɔpɛ ge la ɠɛa ba, naa ʋoluma é kpelei ɠaliva kpele makɛ nui taɠiligaa ma, niiti ta ɠɛ daamiizuʋɛ veezu zea ma yeeɠɛɠalai ma.»
42 Yesu ɠɛni ti ma ʋolu: «Kaipa wo la dɛ niima wooi ɠalani GALA sɛʋɛiti su:
‹Kɔtui nii pɛlɛ lo nuiti ti ɠɛlɛni ba,
naa ɠa kɛai ga sɔɓelama ɠɔtu wolai.
Maliɠii ɠa é niima vai ɠɛa,
tama toɠa ga laavɔɔ vaa ade ɠaazu.›†
43 Naa ɠa é ba, nà bosu wo ma ga: GALA ná-masadai ɠa ɠula wo ya, é ve nuɓusɛ ɠiligaa ya, niiti ta ɠɛ gaawaai ɠulazu. 44 [Zɔi nɔpɛ é loozu kɔtui nii ma, naama nui ɠa ɓulukpulu. Zɔi nɔpɛ kɔtui nii a loo ma, ma nui wolowolo.]»‡
45 Zalaɠa ɠula ɠundiɠiiti ta Faliziɛinti ti naama vaalaaliiti mɛnigai ma, ti gaaɠaani ga tiya ɠa Yesu ɠɛni vaazu ti ma. 46 Ti tɔɔzeini ga so keleɠele gaiziaa, kɛlɛ ti ɠɛni luazu bɛbɛi ʋa, tɔɔzei ɛsɛ pɛ ge deveni ga Yesu ɠa ga GALA goo wo nu.
* 21:5 Eza 62:11; Zkl 9:9. † 21:9 Ozana: Maamusɛ wooi nii poluʋɛ ga «kizo fai ve». ‡ 21:13 Eza 56:7. § 21:13 Zel 7:11. * 21:16 Guy 8:3 bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma. † 21:42 Guy 118:22-23 bogɛ é zoloo Gɛlɛke woo zɛʋɛ wɔlɔmai ma. ‡ 21:44 Wooi niiti ti [ ] kpaku felegɔiti zɔɠɔzu, naati ti la sɛʋɛ wɔlɔmai tanigaa zu.