8
GALA sei ʋɛlɛi laalao fai
(2 Dɔlɔ Sɛʋɛi 5:2—6:2)
1 Naama ziɛgi zu masagi Salomɔn Izilayɛle ɠɛwolaiti pɛ, ta bolodama ɠundiɠiiti, ta pɛlɛyeɠeiti gaazuʋɛti pɛ tolini ga ti ɠaalɛ ba koba Zeluzalɛme, ga ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠe Davide ná-taa wolai zu, ná laa ga Siyɔn, ti li la Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ma ɠoizuʋɛ. 2 Izilayɛle nuiti kpein ti ɠaalɛɛni ba masagi Salomɔn ɠoba fɛti ɠula vai ma, nii a ɗa ɠɛ alugi lɔfelasiɛi ma, daa ga Etanime.
3 Izilayɛle ɠundiɠiiti pɛ ti ʋaani, zalaɠa ɠula nuiti tosuʋɛ ɠɛni ga ti minazeɠe kesui zeɠe. 4 Zalaɠa ɠula nuiti ta Levi nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui zeɠeni, ta GALA daaɠomi seɠe ʋɛlɛi, naa ʋɛɛ bu zɔɔlai ɲadegaiti pɛ ba. 5 Masagi Salomɔn ta Izilayɛle nuɓusɛiti pɛ, niiti ti ɠaalɛɛni ba koba, naati ti ɠɛni minazeɠe kesui ɠakalaʋɛ, ti ɗa togani ʋɛlɛʋɛlɛgiti ta ma ɓaazagi ma mɔinmɔin kula ga zalaɠai, nu la ɓena tie kwɛɛ.
6 Zalaɠa ɠula nuiti ti Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe kesui laani, ʋɛ ná ɓɛtɛai bɛ, ʋoluzu ʋele ʋɛlɛ ɠoozuʋɛ GALA sei ʋɛlɛ wu, ná laa ga ada ɲadega wolai, seeluɓɛinti koʋegiti bu. 7 Tɔɔzei seeluɓɛinti koʋegiti suviega ɠɛni de minazeɠe kesui zeizuʋɛ maazu, nii a kɛ ti ʋɛɛ kesui ta seɠe wulu zɔkpɔiti ma. 8 Ʋelei ti gulu zɔkpɔi naati koozani la, nu ɠɛni yɛsu ada ɲadegai wu, ʋɛ ná ada ɲadega wolai ɠakalaʋɛ, nu ɗa ti-zokpaiti ka, kɛlɛ nu la ɠɛni ti ɠaazu ga etea ʋelei. Miná ɠa ti yɛgai ná eyɛsu za. 9 Ani ɠili ge la ɠɛni minazeɠe kesui zu, kɛni kɔtu ɠokolo felegɔiti Moize ti laani su Wolɛɓe,* siɛgi zu Ɠɔoɠɔ GALAGI minazeɠegi ɠɛni la ti yɔɠɔzu ta Izilayɛle nuiti, ti ɠulazuʋɛ Ezipete. 10 Siɛgi zu zalaɠa ɠula nuiti ti ɠulani la ada ɲadegai, tonaɓiingi Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi wuulaaveni. 11 Tonaɓiingi maaʋele ma, zalaɠa ɠula nuiti ti la ɠɛni zooni ti ʋa yɛ ná ga ti ʋa ta-wotii ɠɛ. Mazɔlɔɔ Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-lɛbiyai ná-pɛlɛi wuulaaveni.
12 Salomɔn ɠɛni ma názu: «Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛ, toɠa zeizu ada ɓidiai zu. 13 Nɔ̀un, gè pɛlɛ maayiki toga è ʋɛ, ʋɛ ɗa zei ná eyɛsu ɠɔ!»
GALA sei ʋɛlɛi ɠalivaazuʋɛ ɓɔɛi
Salomɔn boni
(2 Dɔlɔ Sɛʋɛi 6:3-11)
14 Naa ʋoluma masagi latini, é tuya loo Izilayɛle nuɓusɛiti pɛ bɛ, ti ɠɛni loni. 15 É ɠɛni ma: «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, Izilayɛle ná-GALAGI! É ná-minazeɠegi laazeelia, nii é kɛɛni kɛ̀ɛ Davide ʋɛ, é ɠɛ ma: 16 ‹É zo foloi naa ma, yeei gè nà-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti kulani la Ezipete yooi zu, é zeeli za ma, gè la yiimazeɠeni ga taa wolai tanɔpɛ Izilayɛle wolodamaiti saama, ʋɛ pɛlɛ ɠa lo ná nɔ̀un bɛ, gè zei ná. Kɛlɛ gè yiimazeɠea ga Davide, nii a kɛ é lo nà-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti untuɠɔ.› 17 Wɔin ɠɛni kɛ̀ɛ Davide ma ga é pɛlɛ lo Ɠɔoɠɔ GALAGI lɔɠɔi wɔɔlɔ vaa ma, Izilayɛle ná-GALAGI. 18 Kɛlɛ Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠɛni ma: ‹Pɛlɛ lo devei è bo ga nɔ̀un tɔɠɔi wɔɔlɔ vaa ma, naa ɠa ga faa ʋagɔ, è kɛɛʋɛ ga pagɔ è ɠisiɛ naa zu. 19 Naa pɛ ge ɠɛ ʋa, ɗa lɛi è ʋa ɠɛ pɛlɛi naa losu, è-loun zunui ɠa é pɛlɛi naa losu bɛ̀.› 20 Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠegi laazeelia. Gè kɛ̀ɛ Davide maavaliboga, nà zeini za Izilayɛle masa kpɔkpɔgi ɠa, eɠɛʋelei Ɠɔoɠɔ GALAGI boni la, ta gè pɛlɛi loga Izilayɛle ná-GALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI lɔɠɔi wɔɔlɔ vaa ma. 21 Gè ada yɛgɛ ná, ʋɛ minazeɠe kesui ɠa la ná, nii Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-minazeɠe gooi laani su, nii é kɛɛni ti yɔɠɔzu ta ade-mɛmɛwolani, siɛgi zu é ti ɠulani la Ezipete.»
Salomɔn ná-GALA maanɛɛnɛi
(2 Dɔlɔ Sɛʋɛi 6:12-40)
22 Naa ʋoluma Salomɔn loni Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ laawu, Izilayɛle ɓɔgi pɛ gaazu. É yeelɛɛni geezu, 23 é ɠɛ ma: «Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI, gala kili ge la ná ga è ɠɛʋele, geeɠɔlɔgi zu ta zooi ma. Ɗa ga wooɠɛɠila nu ɗa-minazeɠegi zu, ɗa ɗa-wooɠɛɠiladai makɛsu ɗa-wotiɠɛ nuiti bɛ, niiti ti ziɛzu ga è-yiimai ga ti-yiimaʋɛ pɛ. 24 Ʋele ɠana è ɗa-minazeɠegi laazeeliai la, nii è kɛɛni ɗa-wotiɠɛ nui kɛ̀ɛ Davide ʋɛ. Ungo, è naa ɠɛɛʋɛ za, nii a kɛ naa laazeeli, nii kulaai ɗa ɓɔɠɔi è-la, è bo. 25 Niizu niina, Ɠɔoɠɔ GALAGI, Izilayɛle ná-GALAGI, soma è zɔɔma minazeɠegi laazeeli, nii è kɛɛni, siɛgi zu è ɠɛni la ma: ‹Ni è-mavofodaiti ta ziɛ ʋele ɓɛtɛna, ti ziɛ gàazu ga pagɔ eɠɛʋelei ɗa ɓɔɠɔi è ziaai la, gè bo è ma ga gaamai, è la ʋalaga nu ma ti zaama, nii a zei Izilayɛle masa kpɔkpɔgi ɠa nɔ̀un gaazu.› 26 Naama minazeɠegi è kɛai ɗa-wotiɠɛ nui kɛ̀ɛ Davide ʋɛ, sona ma mu kae, Izilayɛle ná-GALAGI, è daazeeli.
27 «Kɛlɛ GALA ka zoo nɛi é zei zooi ma? Geeɠɔlɔgi mu ta ná-suwɔɔlɔi é la vɔnini miná, de ʋa ɠɛ ma pɛlɛi nii gè togai. 28 Naa pɛ ge ɠɛɛʋa, Ɠɔoɠɔ GALAGI, nà-GALAGI, soma è woilo nà-GALA falii ta nà-maanɛɛnɛi ma, woilo toligi ma gè bosu ga ɗe za, nɛ̀i gè ga ɗa-wotiɠɛ nui. 29 Ɠaazu yɛ pɛlɛi nii ʋa kpidi ʋɛɛ folo ʋa, ʋɛ ɗa ɓɔɠɔi è kulaa la, è ɠɛ ma: ‹Ʋɛ ɠa gè ɠɛɛzu ná.› Woilo GALA falii ma gè daazeelizu è ma náʋɛ. 30 Soma è woilo nà-maanɛɛnɛi ma, ta toligi ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti ti daazeelizu è ma, ta ɠaaʋotena adaʋɛ nii ma. Yɛ è-zeizuʋɛ geeɠɔlɔgi zu, è gá-ƓALA falii mɛni, è gi zuvaayɛ.
31 «Ni nui ta a koto ɠɛɛna seiɲɔɠɔi laalɔɠɔma, ti ɠɛ ma kɛni é ɠona, ni konai naa ɠa wona ɗa-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakalaʋɛ pɛlɛi nii ɠakalaʋɛ, 32 yɛ geeɠɔlɔgi zu, è woilo, lɔ ti yɔɠɔzu, è ɗa-wotiɠɛ nuiti tukpɔɠaaleʋe, è sɔba nui ʋeelala, é sɔgi zulɔnɔgi zɔlɔɔ, è sɔbalala nui ná-sɔbalalai ɠula kɛlɛma, è so ʋelei ná-telebogi la.
33 «Ni ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti ti zili nuiti ta vɔnina ti ma, tɔɔzei ti kotoi ɠɛa è laalɔɠɔma, ni ta ɠalena ma è ʋɔ, ti è maamusɛ, ni ta-maanɛɛnɛ wooi a zeelina è ma niima ʋɛlɛi wu, 34 ti woomɛni geeɠɔlɔgi zu, ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti suvaayɛ ga ta-ɠotoi, ʋa ga tiye ʋolu zooi nii zu è feai ti-mɛmɛwolani bɛ.
35 «Ni geeɠɔlɔgi laa ɠa ɠuluna, tona la ʋuuzu tɔɔzei ti kotoi ɠɛɛʋɛ è laalɔɠɔma, ni ta ɠaaʋotena ʋɛ ma ga ti è maanɛɛnɛ, ti è maamusɛ, ti zeɠe ta-ɠotoiti polu, mazɔlɔɔ è ti unmaayeiɗa, 36 woilo ti-woo ma geeɠɔlɔgi zu, ɗa-wotiɠɛ nuiti ta ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti suvaayɛ ga ta-ɠotoi. Pele ʋagɔi lɛ ga tiye, nii ta ziɛ la, yeeɓe tonai ʋa, é ʋu zooi naa ma, é ga ɗɔnɔi, nii è feai ti ya ga tɔnɔ.
37 «Siɛgi zu pului loozu la zooi zu, ɓaa ɗɔfɔi ɠɛ zooi zu, siɛgi zu siinziin ganiiti ti zeeɓɛzu la, siɛgi zu kotogiti ɓaa kotokɔliiti ti ʋaazu la ga mɔinɗa, siɛgi zu ɓalaa Izilayɛle zili nuiti ti ʋaazu la zooi zu, ti zeeli ta-laa wolaiti su, niiti siɠigiti ti ma, ni seeɓɛi ta ɓaa faaɓaagi tanɔpɛ ka ʋaana ti ma, 38 ni naama vaaɓaagi ɠa nui tanɔpɛ ziiɓɔlɔna ɗa-nuɓusɛiti saama Izilayɛle nuiti, ma nui ɠa yeemaalena pɛlɛi nii ʋɔ pelei, é è maanɛɛnɛ, ɓaa é è vali, 39 gooɠaaʋote geeɠɔlɔgi zu, ʋɛ è zeini ná, ti zuvaayɛ, lɔ ná yɔɠɔzu, è ɛsɛ gilagilagi zo é zoloo sɔgi ma, mazɔlɔɔ è zii ɠwɛɛ. Tɔɔzei ɗa ɠila kpe ka è nuiti kpein zii ɠwɛɛ. 40 Ɗa naa ɠɛna, ta è lɛbi yeeɠɛɠalai pɛ daawu ta kɛ vulua zooi ná zu, è feai gi-mɛmɛwolani zea.
41 «Ni wɛɛin ta a ɠɛna ná, é la ga ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti ti ta, tama é è-maawoo mɛnigai, é zeɠe ɠoozama you zu, é ʋa, 42 mazɔlɔɔ wɛɛinti ta mɛni ga ɗa ga GALA golai, nii é sɛbɛi ɠulazu kɛlɛma, ni a ʋaana pɛlɛi nii ʋɔ pelei é maanɛɛnɛi wo, 43 soma kae è gooɠaaʋote geeɠɔlɔgi zu, ʋɛ è zeini ná. Nii é falia è ma, naa ve zea, naa ɠa a kɛ etea nuɓusɛiti pɛ ti è ɠwɛɛ, ti lua è-ɠaazu ʋa, ga ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle ɠɛʋele, ta kwɛɛ ɓalaa ga pɛlɛi nii gè togai, ɗa ɠa ɗɔnɔ ʋe.
44 «Siɛgi zu ɗa-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti ti liizu la kɔɔɠɔzuʋɛ, ʋɛ è ti leʋesu ná, ti zili nuiti daalɔɠɔma, ni ta è valina, ɗɛi è ga Ɠɔoɠɔ GALAGI, ti ɠaaʋotegai taai ta pɛlɛi nii ma gè togai ɗa-lɛbiyai vaa ma, 45 ti woomɛni geeɠɔlɔgi zu, ta-ƓALA falii ta ta-maanɛɛnɛi ɠaaʋote, ti maalobo.
46 «Siɛgi zu Izilayɛle nuiti ti kotoi ɠɛɛzu la è laalɔɠɔma, mazɔlɔɔ nu nɔpɛ ge la ná, nii é la koto ɠɛa, ni ɗa yiiɠaawanana, è ti lɔ ti zili nuiti zeezu, naati ti li ga tiye ɓuɠama ɓaa ɠoozama you zu, duɔlai zu, 47 ni ta yɛna duɔla yooi naa zu, ti ʋa ɠima, ti ɠale ma è ʋɔ, ti è maanɛɛnɛ, ti ɠɛ è ma: ‹Gi kotoi ɠɛa, gi ziɛ ʋele ɲɔuɗa, gá ga sɔba nuiti,› 48 ni ta ɠalena ma è ʋɔ ga ti-yii pɛ, ta ti-yɛnvui pɛ, ni ta yɛna ti zili nuiti ta-yooi zu, ʋɛ ti ná duɔlai zu, ti è maanɛɛnɛ, ti ɠaaʋotegai zooi naa ma è feai ti-ɠɛɛni zea, ta taai nii ma è yiimazeɠeai la, ta pɛlɛi nii ma gè togai ɗa-lɛbiyai vaa ma, 49 ti woomɛni è-zeizuʋɛ geeɠɔlɔgi zu, ta-ƓALA fali ta ta-maanɛɛnɛi ɠaaʋote, è ti maalobo. 50 Ɗa-nuɓusɛiti suvaayɛ ga kotoi ti kɛai è laalɔɠɔma, ta tɔ koloɠologiti kpein ti ti ɠɛai, va bu ti zili nuiti ti ti maawɔinɠa. 51 Mazɔlɔɔ ta ga ɗa-nuɓusɛiti, ta ga ɗɔnɔi, é lɔɔzei ti ɠula yeei ma è ʋɛ Ezipete yooi ʋa, kɔlu ɠaawuun abuzulugi tɔna su.
52 «Ɠaazuʋɛ zeɠe ma, è woilo gá-maanɛɛnɛi ma gi kɛɛzu, nà-o, ɗa-nuɓusɛi Izilayɛle nuiti-yo, siɛnɔpɛ su gi wooɠulazu la è ma. 53 Mazɔlɔɔ, Maliɠii Ɠɔoɠɔ GALAGI, ɗa ɠa è yiimazeɠea ga giye zɔɔma ziiti saama, ga gi ɠɛ ga ɗɔnɔ, eɠɛʋelei è puuni la ɗa-wotiɠɛ nui Moize la, é bo, siɛgi zu è gi-ɠɛɛni kulani la Ezipete yooi zu.»
Tuyai Salomɔn tooni nuɓusɛiti bɛ
54 Salomɔn ɓegai ma ga naama ƓALA falii ta naama maanɛɛnɛiti bo, é wuzeɠeni ʋolu Ɠɔoɠɔ GALAGI ná-zalaɠa ɠulazuʋɛ ɠakalaʋɛ, ʋɛ é ʋilɛni ná ɲiibiɠa, é yeelɛ geezu. 55 É wuzeɠeni ʋolu, é tuya loo Izilayɛle ʋɛbɛi ʋɛ ga woo wola, é ɠɛ ma: 56 «Mamagi ɠa Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ, tɛigi é dooɠogi veai ná-nuɓusɛiti Izilayɛle nuiti bɛ, eɠɛʋelei é minazeɠeni la, mazɔlɔɔ minazeɠe goo ʋagɔi kpein é puuni ná-botiɠɛ nui Moize laaʋɛ, tanɔpɛ ge la yɛni ʋoluzu, nii daa la zeelini. 57 Ada-ƓALAGI Ɠɔoɠɔ GALAGI zoo é yɛ ade ʋa niizu, eɠɛʋelei é ɠɛni la ade-mɛmɛwolani ba, é mina ɠɛlɛ ade ʋa, é mina looɠo ɓɔsu ade ʋa. 58 Kɛlɛ é ade-yiiti tati ɓɔɠɔ ma, nii a kɛ ade ziɛ ga ziima ʋelei, ade ná-deveiti ta ná-kalagiti ta ná-tɔgiti so, niiti é ti veeni ade-mɛmɛwolani zea. 59 Maanɛɛnɛ wooi niiti gè ti laazeeliai Ɠɔoɠɔ GALAGI ma, naati ti yɛ kae ada-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠi su folo ʋɛɛ kpidi ʋa, é ná-botiɠɛ nui maalobo, ta é ná-nuɓusɛi Izilayɛle nuiti maalobo folo-o-folo. 60 Naazu, etea nuɓusɛiti pɛ ta kwɛɛ ga Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ɠa é ga GALA, é ɠula tɔun polu, taɠili ge la ná. 61 Wa ma, wo-yiiti ti ɠili ada-ƓALAGI, Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠila kpe nɔ ʋa, nii a kɛ wo ɠolo ná-tɔgiti ta ná-deveiti bɛ, eɠɛʋelei é ɠɛɛzu la za.»
Zalaɠai niiti ti ɠulani Ɠɔoɠɔ GALAGI ʋɛ
(2 Dɔlɔ Sɛʋɛi 7:4-10)
62 Masagi Salomɔn ta Izilayɛle nuiti kpein ti ɠaalɛa ɠɛni de ba, ti zalaɠaiti kulani Ɠɔoɠɔ GALAGI lɛbi vaa ma. 63 Salomɔn nikɛ waaʋuufelegɔ maazu felegɔ (22.000) ta baala waaungila waaʋuufelegɔ (120.000) ɠulani ga ziilɛi zalaɠai. Ʋele ɠana masagi ta Izilayɛle nuɓusɛiti pɛ ti Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi laalaoni da. 64 Naama voloi nɔ masagi Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi laaʋɛ ma ɠoi ɠoozuʋɛ pɛ feeni GALA bɛ, mazɔlɔɔ zalaɠa ɠulazuʋɛ nii é ɠɛni Ɠɔoɠɔ GALAGI zei ʋɛlɛi ɠakalaʋɛ, kpɛtɛai ga kɔlu ɓɔigi, miná wola lɔini zalaɠaiti faa ma naama voloi, tɔ ɠa é kɛɛni Salomɔn koi ɠoozuʋɛ pɛ seɠeni, ga ti ɗa gala zalaɠaiti gala ná, ta vebɛ zalaɠaiti, naa ʋɛɛ ziilɛi zalaɠaiti ma wulɔiti ba.
65 Naama ziɛgi nɔ zu Salomɔnni ta Izilayɛle nuiti pɛ ti fɛtii ɠulani. Bɛbɛ wolai ɠa é zeɠeni Izilayɛle yooi zu ná pɛ, é zo Leɓo-Ɠamate yooi zu, é zeeli Ezipete kɔtuɗɛi ma, ti ʋaani ti lo Ɠɔoɠɔ GALAGI ɠaazu folo lɔfela laawu, naa ʋoluma ti folo lɔfela ɠili kɛ, ti pɛ kpɔga ɠɛ ga folo puugɔ maazu naanigɔ (14). 66 Poluma zobui Salomɔn nuɓusɛiti gaaɠaleni ma. Ti tuya looni masagi ʋɛ, ti ɠale ma ta-ʋɛlɛiti bu ga koozunɛɛi, ti ɠoozunɛɛni tɔɔzei faanɛɛi kpein faa zu nii Ɠɔoɠɔ GALAGI kɛɛni ná-botiɠɛ nui Davide ʋɛ, ta ná-nuɓusɛi Izilayɛle ʋɛ.
* 8:9 Wolɛɓe: Sinayi ɠizei laaseigi taɠili be.