18
Faalaalii é ʋilɛ tukpɔɠaaleʋe nui ʋa
nii é la luazu GALA ba
1 Yesu faalaali ɠila boni ná-kaladopoiti ma, é dɛɛ ga maanɛɛʋɛ ti GALA fali ɠɔ, ti mina iɲɔteʋe. 2 É ɠɛni ti ma: «Tukpɔɠaaleʋe nui ta ɠɛni taai ta zu, nii é la ɠɛni luazu GALA ba, ta é la ɠɛni unfesu nu nɔpɛ ma. 3 Poanzai ta ɓalaa ɠɛni taai naa zu, nii é ɠɛni ʋaazu valafala, é ɗa ɠɛ tukpɔɠaaleʋe nui ma: ‹Nɔ̀nɔi ʋotokula sìli nui ma.› 4 Suɠoozani, é ɗa ɠɛlɛ. Naa ʋoluma, é ɠɛni ɓɔɠɔ ma: ‹Anɛɛ ni gè la luazu GALA ba, ta gè la unfesu nu nɔpɛ ma, 5 kɛlɛ tɛi poanzai nii ɗa ɓɔi dà, nà nɔnɔi ʋotokulazu, ni naa laade, toɠa ɠɛ ʋaazu yeenɔpɛ, é ɗa kpɔ̀lɔ.› »
6 Maliɠii ɠɛni ma ʋolu: «À naa mɛni, nii telebotala lukpɔɠaaleʋe nui bosu. 7 Niiti GALA ge yiimazeɠeai ga tiye, é la naati tɔnɔi ʋotokula ɓaa, niiti ti wooɠulazu ma folo ʋɛɛ kpidi ʋa? É la ɓɔga ti ʋa fala ɓaa? 8 Gè bo wo ma, toɠa tɔnɔi ʋotokula ga suvilɛ. Kɛlɛ siɛgi zu Nu ná-Doun Zunui ʋaazu la, toɠa kidaaleʋei ɠa nɛi eteai zu?»
Faalaalii é ʋilɛ Faliziɛin ta mulu zo nui ʋa
9 É niima vaalaalii woni mɔnɔ, é ʋilɛ naama nuiti ba, niiti ti kaazu ga ti lelebogɛ, naa ʋolu ti ɗa zɔiti bɛlɛlala, é ɠɛ ti ma: 10 «Yeeta, zunu felegɔ liini GALA sei ʋɛlɛi wu, GALA fali vai ma. Zɔi ɠɛni ga Faliziɛin, zɔi ɠɛ ga mulu zo nui. 11 Faliziɛin loni, é ɗa GALA fali ɠisu, é ɠɛ ma: ‹Ee, GALA, nà è mamasu, gè la ga zɔiti kɛʋele, niiti ti ga tooma nuiti, telebotala nuiti, ta wɛɛnziɛ nuiti. È mama gè la ga mulu zo nui tɛi kɛʋele. 12 Nà ɗa zugi zo fele, dɔɔɠɔi laawu, nà ɗa sɔ̀lɔɔ ganii ma ʋuusiɛi pɛ fe è ya.› 13 Kɛlɛ mulu zo nui loni yɛ, zii la ɠɛni lɔɔni vɔlɔ é ʋa wɛlɛ geezu. É yiilaʋɛ loɠani, é ɠɛ ma: ‹GALA, màawɔinɠa, nɛ̀i gè ga kotoba nui.› 14 Gè bo wo ma, zunui tɛi ge ɠaleni ma ná-koizu, telebogai GALA gaazu, kɛlɛ naa la ɠɛni ga Faliziɛin. Zɔi nɔpɛ é ɓɔɠɔ wokomaalɛɛzu, naa maa ɠa yei, zɔi é ɓɔɠɔmaayeizu, unbu ɠa zeɠe.»
Yesu yeezei vai doungoiti bu
(Matiyo 19:13-15;
Maleke 10:13-16)
15 Nuiti ti ʋaani ɓalaa ga ɲiimiɓɔlegiti pɔ, nii a kɛ é yeela ti ma. Kɛlɛ kaladopoiti ti miná ɠaai ma, ti ɠɛni zelii losu naati ma. 16 Kɛlɛ Yesu doungoiti tolini, é zɛba é ɠɛ nuiti ma: «À ɓe doungoiti ba, ti ʋa pɔ̀. À mina pele leʋe ti luɠɔ, tɔɔzei GALA ná-masadai ɠa ga naati tɔnɔ, niiti ti ga ti ɠɛʋele. 17 Gè bo wo ma ga gaamai, zɔi nɔpɛ é la yeezeini GALA ná-masadai wu ga doungoi ɠɛʋele, naama nui la lɔa su pɛ.»
Naavolo nuiti ta GALA ná-masadai
(Matiyo 19:16-30;
Maleke 10:17-31)
18 Kundiɠi gila ge Yesu ɠaazaɠani, é ɠɛ ma: «Kalamɔn ʋagɔi, leeni ɠa nà kɛ, gè ʋa ɠɔoɠɔ zɛnvui zɔlɔɔ ga nɔ̀nɔ?» 19 Yesu ɠɛni ma: «Lee vaa zu è tòlisu ga nu ʋagɔi? Nu nɔpɛ ge la ʋani, kɛni GALA gila kpe. 20 È deveiti kwɛni: Mina wɛɛnziɛ bo, mina nu ʋaa, mina unma wo, mina zɛɛ zeele woo wo, è-ɠɛɛ lɛbi ta è-lee.»* 21 É ɠɛni Yesu ma: «Gè naama leveiti pɛ soga kaite mà loungo ziɛgi zu.»
22 Yesu gooi mɛnigai ma, é ɠɛni ma: «Faa ɠila ka dɛ ʋoluzu, nii è la dɛ kɛɛni: È-ɠɔligiti pɛ pɔdi, è ma naavoloi ɠaaɠwɛ bala nuiti ba, naazu ɗa naavolo zɔlɔɔ geeɠɔlɔgi zu. Naa ʋoluma, ʋa, è ʋilɛ pòlu.» 23 É naa mɛnigai ma, ziiɓɔlɔni gola, tɔɔzei é ɠɛni ga kpɛtɛ nu wola.
24 Siɛgi zu Yesu kaani la, é ɠɛni ma: «Kpɛtɛ nuiti dɔɔ vai wola ɓaaʋɛ GALA ná-masadai zu! 25 Tɔɔzei ɲɔmɛi leʋe fai la ɓaani sɛɠilɛ zeɠei zu, é ʋa zeeli kpɛtɛ nui lɔɔ vai zu GALA ná-masadai zu.»
26 Zɔiti ti ɠɛni goomɛnisu, naati ti ɠɛni ma: «Ɓɛ ɠa mu a zoo ɠizosu?» 27 Yesu ɠɛni ti ma: «Nii é la zooga é ʋa ɠɛ nuɓusɛiti zea, GALA ka zoo naa ɠɛɛzu.»
28 Piyɛlɛ ɠɛni ma: «Gá ma? Gi gi-ɠɔligiti zɛga ná, gi ʋilɛ è ʋolu.» 29 Yesu ɠɛni ti ma: «Gè bo wo ma ga gaamai, zɔi nɔpɛ é zeɠezu ná-pɛlɛi ʋa, anzai ɓaa kɛɛlointi ba, sɔlɔɔ nuiti ɓaa dointi ba, GALA ná-masadai maaʋele ma, 30 ma nui ɠa ʋaazu naati ma mɔinmɔin sɔlɔɔsu niima yeeɠɛɠalai zu, ta toɠa ɠɔoɠɔ zɛnvui zɔlɔɔ etea niinɛi zu é ʋaazu.»
Yesu saa vai
ta buzeɠe vai wo fai ʋolu
(Matiyo 20:17-19;
Maleke 10:32-34)
31 Yesu keela puugɔ maazu felegɔiti (12) tolini yɛ, ti maaɠelesa ge leʋe, é ɠɛ ti ma: «À woilo, ada lɛɛzu Zeluzalɛme, tama nii pɛ GALA goo wo nuiti ti sɛʋɛai, é ʋilɛ Nu ná-Doun Zunui ʋa, ti pɛ daa ɠa zeeli. 32 Tɔɔzei toɠa lɔ zii ɠiligiti zeezu, ti ɲɛɛɠula su, ti poomu, ti laaɗɛi ʋu ma, 33 ta ɓena ga doɠa ga kpakɔi, ti paa. Naa ʋoluma, foloi zaʋasiɛi toɠa wuzeɠe, é ɠula saai ya.» 34 Kɛlɛ kaladopoiti ti la ɠɛni naama wooiti gaaɠaani. Poluʋɛ lɔɔɠuni ti ʋa, ti la ɠɛni kwɛɛ, nii naama wooiti ti bosu.
Gaazuɠole nui ʋalo vai Zeliko
(Matiyo 20:29-34;
Maleke 10:46-52)
35 Tɛi Yesu ɠɛni maaɓuɠazu Zeliko ʋa, gaazuɠole nu ɠila ge ɠɛni zeini pele ɠobaʋɛ, é ɗa falii wo. 36 É bɛbɛi wooi mɛnigai ma, ti ɗa leʋe, é gaazaɠagi woni ga leeni ɠa é ɠɛɛzu. 37 Ti ɠɛni ma: «Nazalɛte nui Yesu ɠa é leʋesu.»
38 É kpeei looni, é ɠɛ ma: «Davide ná-Doun Zunui, Yesu, gàazumaawɔinɠa!» 39 Zɔiti ti ɠɛni ziɛzu ʋelelaʋɛ, naati ti ɠɛni zelii losu ma, ga é maaɠɛ kpɔ, kɛlɛ tɔun é ɠɛni wooɠulazu sɛsɛ, é ɗa ɠɛ ma: «Davide ná-Doun zunui, gàazumaawɔinɠa!»
40 Yesu loni, é deve ga ti ʋaa la pɔ. É maaɓuɠaai ma ba, Yesu gaazaɠani, é ɠɛ ma: 41 «Lee ɠa è pɔ ga gè kɛ è ʋɛ?» É gooɠaaʋoteni, é ɠɛ ma: «Màliɠii, va bu ga gè wozaɠaa ʋolu.» 42 Yesu ɠɛni ma: «Wozaɠa ʋolu. Tɛi è laa dà, è ʋaloa.» 43 Gaamago nɔ, é wozaɠaani ʋolu, é ʋilɛ Yesu ʋolu, é ɗa GALA dɛbi. Bɛbɛi miná ɠaani, tiya ɓalaa ti ɗa GALA maamusɛ.
* 18:20 Ɛgz 20:12-16; TSV 5:16-20.