11
1 “Oli nakumanya dhee ngoku naali̱ndi̱ye kandi naakoonela Dhaaliyo Munameedi̱ya mu mwaka ghwʼoku̱du̱bha ghwa bukama buwe.
Mukama wa Mi̱si̱li̱ na mukama wa Si̱li̱ya
2 “Nahabweki nkukughambila ebikubʼo. Bakama banji basatu bakulema mu Paasiya kandi waakanaa akuba muguudha kusaali̱ya banji boona. Akufooka wamaani̱ haabwa kuba muguudha du̱mbi̱ akuleeteleja bantu boona baa Paasiya kwoha bukama bwa Bu̱gi̱li̱ki̱. 3 Du̱mbi̱ mukama onji wamaani̱ akubʼo, oghu akulema na bu̱toki̱ bwamaani̱ kandi oghu akukola ebi abbali̱ye. 4 Obu akuba analemi̱ye na maani̱ atiyo, bukama buwe bukwetambulani̱yamu bi̱twi̱ke bbinaa haa mpande syona. Baasukulu be tabakulema mu bukama buwe, bantu banji niibo bakulema nga bakama, bhaatu makama ghaabo taghakuba na maani̱ kwengaana na ghaa mukama oghu.
5 “Mukama wa Mi̱si̱li̱* akufooka wamaani̱ kwonini. Bhaatu omui haa bakulu baa mahe ghe akufooka wamaani̱ kusaali̱ya mukama oghu kandi akulema kyalo kikani̱ye kya bukama obu. 6 Haanu̱ma ya myaka kusaala, bakama aba bakwelungani̱ya hamui. Muhala wa mukama wa Mi̱si̱li̱ akwelungani̱ya na mukama wa Si̱li̱ya.† Mukama wa Si̱li̱ya akuha muhala wee mukama wa Mi̱si̱li̱ kumuswela. Bhaatu tabakulebba banaswelangaane kandi mukali̱ oghu, bali̱i̱ wee, mwana wee na baheeleli̱ya be boona balibaata.
7 “Omui mu bantu baa ka ya mukali̱ oghu niiye akufooka mukama wa Mi̱si̱li̱. Mahe ghe ghaku̱lu̱mba mahe ghaa Si̱li̱ya. Mahe agha ghakutaaha mu bigho bya mahe ghaa Si̱li̱ya kandi baghasi̱ngu̱le. 8 Mukama oghu akuuya mu Si̱li̱ya baaluhanga baabo, bisasani̱ byabo bya byoma, bintu bya muhendo bya siliva na feeja kandi abileete mu nsi ya Mi̱si̱li̱. Du̱mbi̱ akumala myaka ekani̱ye, atakatodhi̱ye ku̱lu̱mba mukama wa Si̱li̱ya. 9 Haanu̱ma yʼeki mukama wa Si̱li̱ya aku̱lu̱mba Mi̱si̱li̱ bhaatu baku̱mu̱ku̱u̱ki̱ya bwangu mu ehanga liye lya Si̱li̱ya. 10 Batabani̱ ba mukama wa Si̱li̱ya baku̱ku̱maani̱ya mahe ghakani̱ye kandi beeteekani̱je kulwana. Mahe agha ghakughenda Mi̱si̱li̱ nga maasi ghaasuuye kandi ghaku̱lu̱mba kibugha kyamaani̱ kya ehanga lya Mi̱si̱li̱.
11 “Mukama wa Mi̱si̱li̱ akusaaliluwa kandi akutwala mahe ghe kulwana na mukama wa Si̱li̱ya. Nankabha mukama wa Si̱li̱ya aba ali na mahe ghakani̱ye, bhaatu mukama wa Mi̱si̱li̱ akulwana naye kandi amu̱si̱ngu̱le. 12 Mukama wa Mi̱si̱li̱ akwepanka haabwa mahe ghe kwita mahe ghakani̱ye ghaa Si̱li̱ya, bhaatu mahe ghe taghakweyongela ku̱si̱ngu̱la malemo. 13 Mukama wa Si̱li̱ya akutodha kukumaani̱ya mahe ghakani̱ye ghaamaani̱ kusaali̱ya ghaa ku̱du̱bha. Haanu̱ma ya myaka nkee kusaala, akutodha ku̱lu̱mba ehanga lya Mi̱si̱li̱ ali na mahe ghakani̱ye kandi byakulwani̱i̱si̱ya bikani̱ye.
14 “Bwile obu, bantu bakani̱ye bakuhakani̱ya mukama wa Mi̱si̱li̱ kandi bamui mu basaasa baa Banai̱saaleeli̱ bakumujeemela ku̱u̱su̱li̱i̱si̱ya eki kubonekeluwa oku kukumani̱i̱si̱ya, bhaatu bakusaaghuwa. 15 Du̱mbi̱ mukama wa Si̱li̱ya akwisa kandi eeli̱ghi̱i̱li̱li̱ye kibugha kya Mi̱si̱li̱ eki bigho bi̱gu̱mi̱ye byeli̱ghi̱li̱i̱ye. Mahe ghaa mukama wa kibugha eki, nankabha mahe ghe ghaamaani̱ taghaligubha kulwana na mahe ghaa Si̱li̱ya. 16 Mukama wa Si̱li̱ya akukola kibugha kya Mi̱si̱li̱ ngoku abbali̱ye kandi taaliyo nʼomui oghu akugubha kumulwani̱i̱si̱ya. Akuukala munsi esemeeye ya I̱saaleeli̱ kandi akuba na maani̱ ghaa ku̱ghi̱hwelekeeleli̱ya. 17 Akutʼo ntegheka ya kwisa na maani̱ ghaa bukama buwe bwona kandi akukola ndaghaano ya bu̱si̱nge na mukama wa Mi̱si̱li̱. Akuha mukama wa Mi̱si̱li̱ muhala wee kumuswela, niikuwo mukama oghu ahwelekeeleli̱ye bukama bwa Mi̱si̱li̱, bhaatu ntegheka yee eghi teekubʼo. 18 Haanu̱ma yʼeki, akughenda mu byalo ebili haa bi̱si̱yo bya nanja kandi akwate bibugha byayo bikani̱ye. Bhaatu mukulu wa mahe ku̱lu̱gha mu ehanga linji aku̱si̱ngu̱la mahe ghaa Si̱li̱ya kandi akutanga mukama wa mahe agha kuleka kwepanka. Akufubila kwonini mukama wa Si̱li̱ya haabwa myepanko yee. 19 Mukama wa Si̱li̱ya akukuuka mu bigho byʼomu ehanga liye, bhaatu baku̱mu̱si̱ngu̱la kandi ahwelekeelele.
20 “Mukama onji akulema bukama bwa Si̱li̱ya kandi akutuma mukumaani̱ya wa musolo oghu akubona-boni̱ya bantu kubaayʼo musolo ghukani̱ye, niikuwo buguudha bwa bukama obu buukalʼo. Haanu̱ma ya bwile bukee mukama oghu bakumwita etali haabwa bantu kumukwatiluwa ki̱i̱ni̱gha kedha haa bulemo.
21 “Mukama onji akulema haanu̱ma ya mukama oghu kandi akuba muntu mubhi. Taakwisa nga mukama wamajima, bhaatu akwisa kutwala bukama na ki̱ku̱bha kandi akwisa bwile obu bantu bakwete kweli̱li̱kana bati bali na bu̱si̱nge. Akuha bisubha kandi akukola bintu bi̱bhi̱i̱hi̱ye kufooka mukama. 22 Akulwana na mahe ghaamaani̱ kandi aghahwelekeeleli̱ye, akwita dhee mukulu wa bahongi̱ wa Luhanga. 23 Akulengʼo kukola ndaghaano ya bu̱si̱nge na makama ghanji, bhaatu akubaghambila bisubha. Nankabha aba alemi̱ye bantu bakee, bhaatu akuba mu̱lemi̱ wamaani̱. 24 Aku̱lu̱mba byalo ebilimu buguudha bantu baamu batamani̱ye kandi akukola bintu ebi nankabha omui mu baataata be ataakoli̱ye. Akutambu̱li̱ya abamukwamiliiye bintu ebi aahu̱ngi̱ye haa bulemo. Akutʼo ntegheka ya ku̱lu̱mba bibugha ebili na bigho bi̱gu̱mi̱ye, bhaatu bu̱lemi̱ buwe bukuhuwʼo atakaki̱koli̱ye.
25 “Akukumaani̱ya mahe ghakani̱ye kandi ghaamaani̱, akughenda agu̱mi̱ye ku̱lu̱mba mukama wa Mi̱si̱li̱. Mukama wa Mi̱si̱li̱ akulwana naye ali na mahe ghakani̱ye ghaamaani̱. Bhaatu mukama wa Mi̱si̱li̱ taaku̱si̱ngu̱la bulemo obu, nanga baku̱mu̱ghobeli̱ya. 26 Abakuliyaagha haa byokuliya bisemeeye bya mukama oghu niibo bakulengʼo kumwita. Baku̱si̱ngu̱la mahe ghe kandi bakwita baasilikale be bakani̱ye. 27 Bakama babili aba bakusitama hamui haa meeja kuhangana bisubha. Bhaatu ntegheka syabo tasikubʼo, nanga Luhanga aamali̱ye ku̱tu̱wamu ebikubʼo. 28 Mukama wa Si̱li̱ya akukuuka mu ehanga liye ali na buguudha bukani̱ye, bhaatu obu akuba naakuukayo, akwoha abakulami̱yagha Luhanga kandi akubakola ngoku abbali̱ye.
29 “Bwile obu, mukama wa Si̱li̱ya aku̱lu̱mba bukama bwa Mi̱si̱li̱. Bhaatu bwile obu taaku̱si̱ngu̱la. 30 Mahe ghaa Balooma baa bughuwa ejooba ghakwisila mu maati̱ ghaanamu̱li̱to, bamulwani̱i̱si̱ye, akwobaha kandi akukuukayo asaaluuwe kwonini. Akukuukayo naalengʼo ku̱hwelekeeleli̱ya bantu abakulami̱yagha Luhanga kandi akuha bisembo abataakulami̱yagha Luhanga.
31 “Mukama wa Si̱li̱ya akutuma mahe ghe ku̱bhi̱i̱ya numba ya Luhanga kandi kugenga bigho bi̱gu̱mi̱ye byayo. Akutanga bantu kuhongela Luhanga kihonguwa kyokeei̱ye kya bu̱li̱ kilo kandi akuta mu numba ya Luhanga kintu eki Luhanga oohi̱ye. 32 Mukama oghu akudimaaga abateesi̱ghi̱ye Luhanga niikuwo babe bakwami̱li̱li̱ be, bhaatu abakuukala baneesi̱ghi̱ye Luhanga bakukola kintu kyona eki bakugubha kumuhakani̱ya.
33 “Bamui mu beebembeli̱ baamagheji bakulengʼo kwegheesi̱ya bantu bakani̱ye. Bhaatu haanu̱ma ya bwile, bamui mu beebembeli̱ aba bakubaata na bihiyo kedha babooki̱ye banaakaaye. Baku̱hu̱nga bintu byabo kandi babate mu nkomo. 34 Obu baliba mbaata beebembeli̱ aba, balitunga bu̱kooneli̱ bukee bhaatu bakani̱ye haa bakwami̱li̱li̱ baabo bali̱ghobeli̱ya beebembeli̱ aba. 35 Bamui mu basaasa bagheji baliituwa, niikuwo Luhanga abafoole abeeli̱ye kandi aba asi̱i̱mi̱ye ku̱hi̱ki̱ya haa kilo kya haa mpelo ekikubʼo haa bwile obu eenini aatu̱u̱yemu.
36 “Mukama wa Si̱li̱ya akukola ebi abbali̱ye. Akwepanka ati asaai̱ye baaluhanga boona na Luhanga wa Bu̱toki̱ Bwona. Akukola eki ku̱hi̱ki̱ya bwile obu Luhanga akumufubila, nanga eki Luhanga ateekani̱i̱je kili na kubʼo. 37 Mukama oghu taaku̱hu̱ti̱ya baaluhanga baa baataata be, kedha luhanga oghu bakali̱ babbali̱ye, kedha luhanga onji weena, nanga akwepanka ati abasaai̱ye boona. 38 Mu ki̱i̱kalo kyabo, aku̱hu̱ti̱ya luhanga oghu akufoola bibugha kuba byamaani̱ kandi kuba kusemeeye, luhanga oghu baataata be batamani̱ye niiye aku̱hu̱ti̱ya kandi amuhe bisembo bya feeja, siliva, mabaale ghaa muhendo na bisembo binji bya muhendo. 39 Aku̱koleesi̱ya bantu abakulami̱yagha luhanga wa banamahanga kulinda bigho biye bi̱gu̱mi̱ye. Abaku̱mu̱si̱i̱ma ngoku ali mukama, akubafoola balemi̱ bakulu kandi akubaha byalo mu bukama buwe.
40 “Bwile bwa mukama wa Si̱li̱ya kulema bukaakuba buli haai kuhuwʼo, mukama wa Mi̱si̱li̱ aku̱mu̱lu̱mba kandi mukama wa Si̱li̱ya akulengʼo kulwana naye na maani̱ ghe ghoona, naakoleesi̱ya bigaali̱, nkai̱na na maati̱ ghaanamu̱li̱to ghakani̱ye. Aku̱lu̱mba mahanga ghakani̱ye nga maasi ghaasuuye. 41 Mukama wa Si̱li̱ya aku̱lu̱mba nsi esemeeye ya I̱saaleeli̱ kandi akwita bantu bakani̱ye. Bhaatu taakutwala bantu bʼomu mahanga ghaa Edomu, Mowaabu kedha beebembeli̱ bʼomu Amooni̱. 42 Akulema na bu̱toki̱ mahanga ghakani̱ye, otaayemu na ehanga lya Mi̱si̱li̱. 43 Akutwala buguudha bwona, feeja, siliva na bintu binji bya muhendo bya Banami̱si̱li̱. Aku̱si̱ngu̱la ehanga lya Li̱bbi̱ya na Eti̱yopi̱ya. 44 Bhaatu makulu ku̱lu̱gha bu̱lu̱gha ejooba kandi elughulu ghakuleka oobahe. Akusaaliluwa kwonini kandi akutuma mahe ghe kwita bantu bakani̱ye. 45 Akukwela weema siye syamaani̱ haagati ya nanja ya Medi̱teleni̱yani̱ na mwena ghu̱hi̱ki̱li̱i̱ye Sayu̱u̱ni̱. Du̱mbi̱ bakumwita kandi taaliyo muntu oghu akugubha kumukoonela.
* 11:5 Bbai̱bbu̱li̱ sinji sighambi̱ye eku̱wa. † 11:6 Bbai̱bbu̱li̱ sinji sighambi̱ye elughulu.