41
Yusufu walondolola kilooto kyakua likolo Farao
1 Ku mpeleezio ya myaka ibili, Farao waalootele waimeene mumbali Mwenzi wa Nile. 2 Waamwene nghombe kilooba iweme yainine yalimukufuma mu mwenzi. Luyaafumine, yaatendekele kulia bikusi. 3 Kabili waamwene inge nghombe kilooba yalimukufuma mu mwenzi. Nghombe yabiipile kabili yaondele. Ezio nghombe yaizile kwimana pepi na inge nghombe mumbali mwenzi. 4 Nghombe iinine yaweme yaatelekelue na nghombe yondele yabiipile. Mu kumona sie evio, Farao wasantamuka. 5 Farao waaleele paakale ni kuloota kinge kilooto. Waamwene misokoti kilooba ya nghano iweme yatanine yali ku kamuti kamo ka nghano. 6 Kabili waamwene, misokoti kilooba ya nghano yondele yapukilue na mwela wa ku kabanga. 7 Misokoti kilooba yaatelekele misokoti ya nghano yaali yatanine. Farao lu-aasantamukile, wainikile nangue waali walimukuloota. 8 ✡Lubwaakiile, Farao waatoobokele. Waatumine bantu ba kuya kukuuta nghanga ni bantu ba maano ba mu Misri. Waababwilile kilooto kyakue, inzi tekwaali muntu waamulondolweleele.
9 Muntu waali wapeelue nsambu ya kupeela likolo divai waamwanine Farao, “Nene nalanguluka bilubo byane lelo. 10 Musita umo Farao waafiitiilue babombi bakue, wankakile mu nghanda ya mukulu wa bakalinda, nene pamo ni mukulu wa bakaapika ba mikate. 11 Busiku bumo fwe babili twaalootele kubalua muntu kilooto kili ni bulondolozi bwakue. 12 Kwaali mulumendo umo Muebrania utwaali twakakilue nakue, mubombi wakua mukulu wa bakalinda. Lutwaamwanine bilooto byetu, kubalua muntu waalondolweleelue ndubulwilo ya kilooto kyakue. 13 Byonse bi-aalandile byaatukitikiile. Wewe wan'mbweziizie nene pa mwilo wane, inzi mukulu wa bakaapika ba mikate wewe waamukulikile.”
14 Farao waatumine muntu wa kuya kumutwama Yusufu. Penka papo wakakulua kale mu buloko. Lu-aatebwilue misisi ni kuvwala ngubo yakue, waile kwimana ntanzi yakua Farao. 15 Farao waamwanine Yusufu, “Nakiloota bilooto, ni bebi bilooto bantu bakyandua kubilondolola. Inzi nakyunvua nangue wewe kuti wavinda kubilondolola.”
16 Yusufu waamwasukile Farao, “Nene na maano ane nsivinda, inga sie Leza mwine i alikumulondolwela Farao ndubulwilo ya kiine.”
17 Farao waalandile evi, “Nene nakiloota naimeene mumbali mwenzi. 18 Nakimona nghombe kilooba iweme yainine yalimukufuma mu mwenzi. Luyakifuma, yakitendeka kulia bikusi. 19 Kabili nakimona inge nghombe kilooba yondele itope yabiipile yalimukufuma mu mwenzi. Mono mu Misri nsinamonemo nghombe yondele nga ezio. 20 Nghombe yondele yabiipile yaatelekele nghombe kilooba ya mambo yaali yainine. 21 Luyaatelekele ezio nghombe, teyaamanikile nangue i yatelekanga nghombe iinine, inzi yaali yamwenekele sie yabiipile nga viyaali pa mambo. Kupwako, nasantamuka. 22 Kabili nakiloota misokoti kilooba ya nghano yatanine yaweme yaali yasyakosele yatweme ku kamuti kamo ka nghano. 23 Kabili nakimona misokoti kilooba ya nghano yondele yapukilue na mwela wa ku kabanga. 24 Nghano yaali yaondele yaatelekele misokoti kilooba iweme. Nakilootolwela banghanga, inzi tekuli muntu wakinondolwela ndubulwilo.”
25 Yusufu waamwanine Farao nangue, “Bebi bilooto byobe ni bimonke sie. Leza wakikulangisia vi-aliwakaba kukita pa kyamba kya musita uniini. 26 Elia nghombe kilooba iweme, i myaka kilooba, ni elia misokoti kilooba ya nghano iweme, ni yo i myaka kilooba. Bebi bilooto byonse ni bimonke sie. 27 Elia nghombe kilooba yondele ni ibiipile yaafumine pa kyamba kya inge, i myaka kilooba, ni elia misokoti kilooba musili kantu, i myaka kilooba ya nzala. 28 Kaka i keebo kanamwana Farao, Leza wakimulangisia Farao vi-aliwakaba kukita pa kyamba kya nsiku iniini. 29 Unvua, myaka kilooba mu Misri mwaakaba bya kulia bingi, 30 ni inge myaka kilooba yaakakonkapo, mwaakaba nzala. Ni bantu bonse baakalaba nangue mu kyalo kya Misri mwaali ni bya kulia bingi, pantu ezio nzala yaakeenoona kyalo. 31 Ni pakako, bwingi bwa bilio tebukalangulukua mu kyalo pantu ezio nzala yaakeeza, yaakaba yakilile kubiipa. 32 Keki kilooto kyakua Farao kikibweleele libili, ni pa mulandu wa kusininkizia mapange akaba kukitua na Leza pa kyamba kya nsiku iniini.
33 “Ni pakako, Farao akebe muntu wa maano ni mulangue wakuti abe ndabukizi wa kyalo kya Misri. 34 Kabili asaakwilepo ni bange babiloolo bakuti baye babiika kimo kya pa bisaano bya pa buzombozi bwa mu myaka kilooba ya bilio mu kyalo kya Misri, 35 bakolonghanie buzombozi mu eno myaka iweme ilimukwiza ni kuziba bobo buzombozi mu matala a mu mizi ni kubusunga. 36 Bebi bilio byaakasungua mu kyalo mu myaka kilooba ya nzala yaakaba mu kyalo kya Misri, evi kyalo tekuti kikeenoonue na nzala.”
Yusufu wa-aluka ndabukizi mu Misri
37 Farao pamo ni babiloolo bakue bonse baawamiinue sana na bobo bulanzi. 38 Farao waipuziizie evi, “Ati, kubako ni kiine kuti twasanga unge muntu nga ozu ali ni Mweo wakua Leza?” 39 Farao waamwanine Yusufu, “Tekuli unge ali ni maano ni mulangue nga wewe, pantu wewe i wakifyulilua na Leza totu twebo tonse. 40 ✡Ni pakako, wewe wenka i waakaba mukulu pa nghanda yane, ni bulanzi bobe bwaakanakilua na bantu bane bonse. Inzi naakaba mukulu wa kyalo kyonse kukila wewe.” 41 ✡Farao waamwanine Yusufu, “Mona nakubiika kuba mukulu wa kyalo kyonse kya Misri.” 42 Farao waavuulile kazele kakue ka kalangi ni kumuvwika Yusufu ku munue, waamuvwika ni ngubo ya kitani kiweme, kabili wabuula ni mukufu wa oro wamuvwika mu mukosi. 43 Yusufu waaseziiziwe mu tyakala ya bubili yakua Farao kuya wali nkonkani wakua Farao. Bakalinda bakue baali baya bamutangiliile balimukupunda nangue, “Fukame.” Yusufu wapeelua bukulu bwa kuteeka kyalo kyonse kya Misri. 44 Farao waamwanine Yusufu nangue, “Nene ndi Farao, inzi mono mu Misri monse tekuli muntu wakulendula kuboko ao lukasa kine teumupeele nsambu.” 45 Farao waamwinikile Yusufu linge liina lya Zafenati-Panea ni kumuufia mwana mwanakazi liina lyakue Asenati mwina Potifera kitambua wa mu muzi wa Oni.
46 Yusufu waali na myaka 30 lu-aabiikilue pa mwilo na Farao, likolo wa ku Misri. Yusufu waafumine kuli Farao ni kuya kwenda mu kyalo kyonse kya Misri. 47 Mu ezio myaka kilooba, kyalo kyaameniizie bilio bingi. 48 Mu ezio myaka kilooba Yusufu waakolonghaniizie bilio byonse bya mu kyalo kya Misri ni kubiziba mu milue. Mu mizi yonse ya mu Misri mwaazibilue bilio bya mu makaba aali aizyungulukiile. 49 Yusufu waazibile bilio bingi sana byavulile nga musenga wa mumbali lyezi. Baalekeele ni kupenda pantu byaali byakilile kuvula.
50 Lubaali tebanaingile mu mwaka wa nzala, Asenati mwana mwanakazi mwina Potifera kitambua wa mu muzi wa Oni, waali wasyamuvyaliile Yusufu baana babili balalume. 51 Libeli wakue waamwinikile Manase. I kulanda nangue, “Leza wanengia kulaba maavia ane onse pamo ni lupua lwane.” 52 Mwana wa bubili waamwinikile Efraimu. I kulanda nangue, “Leza wan'mpeela luvyalo mu kyalo kya lyemo lyane.”
53 Myaka kilooba ya bilio yaali mu kyalo kya Misri yaapwile, 54 ✡ni myaka kilooba ya nzala yaabambile nga mwaalandiile Yusufu, ni nzala yaakumeene mu kyalo kyonse. Inzi mu kyalo kya Misri temwaabulile bilio. 55 ✡Nzala luyaakumeene mu kyalo kyonse kya Misri, bantu baile kumulilila Farao. Farao waabaanine Bamisri bonse nangue, “Endo mwaya kuli Yusufu. Kyonse ki-alikumyana, kite.” 56 Nzala luyaakumeene mu kyalo kyonse, Yusufu waizwile milue onse ni kubamba kubasisia Bamisri bilio, ni nzala yaali yakilile kubiipa mu kyalo kya Misri. 57 Bantu ba mu byalo byonse baali baya kusita bilio mu Misri kuli Yusufu pantu nzala yaali yakilile kubiipa pa kyalo.
✡ 41:8 Dan 2.2 ✡ 41:40 Mii 7.10 ✡ 41:41 Dan 5.29 ✡ 41:54 Mii 7.11 ✡ 41:55 Yoa 2.5