Títɛlɛ́ foí kɛ Piyɛɛ uu n wɔ́i
Lɛlɛɛ rítɛlɛ́ ntí kɛ́mɛɛ ń we
Yeesu Kirisi utumɛ kɑpi yɛ n sée rɛ Piyɛɛ yɛɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́i. Kirisi pikɔ́ pɛɛ pɛɛ mɛkɛɛ Asii ɑwɛ́lɛ́ ɑnupũ ɑnyinɛ kɛ́mɛɛ n yɛkɑɑlɛ̃ kɛ Piyɛɛ uu rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Piyɛɛ yɛ rɔ́ símisi rɛ Silɑsi kuú nɛ ritiki uú nɛ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu (5:12). U ri wɔi rɛ pikɛ́ nɛ ti rikɔ́ɔ́nú. Pɑpilɔɔni-i kuu ri wɔi, lɛlɛɛ rɛ Rɔm-pɔ. Kirisi pikɔ́ fɑlɛ pɛɛ Asii kɛtẽ kɛcɑ́ɑ́ ń we kuu ri wɔipɔ (2:2). Kɑpi Kirisi pikɔ́ nnyɑ kɑpi kei we yɑrɛ pisɑ́nɛ. Pi yɛ nɛ isímɛ́ pi kpɑrɑilɛ, pin kɔ piwéékusɛ nɛ pi lémɑɑlɛ̃. Lɛ̃ nnyɑ kɛ Pɔɔli uu pi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛ̃ tɛ pikɛ́ ikɑri nɛ kɛ́yu mɑhɑ̃ pin Yeesu Kirisi inípɛɛ tɑpɑɑlɛ̃. Pi nɛ uyɛ̃ pɛɛ nkpéni kɛsẽ́ íwɛ isɛ le.
Ifɑɑci iyɛ̃ mɛkériinɛ yɛ mmɛ́:
1. Piyɛɛ yɛ ipɑkɑrɛ nɛ iwelɛ wɑlɛ uú nɛ pɛpɛɛ uritɛlɛ́ ntí ń kɛ́ɛ̃ léisɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu piɑyu n lɔ uu kɔ nɛ Yeesu Kirisi nkpɔ nɛ umɛyisɛ tiki uú nɛ tíyɛsɛ ɑpí n tɑ́lɛ̃ (1:3-12).
2. U pi ŋmɔ́ɔ́púsɛlɛnlɛ rɛ ɑ́pi kɑpɛ lɔpilɛ, pikɛ́ isoi yɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ Kirisi kupɛ́nɛcɔ kɛ́mɛɛ́ n le (1:13-2:10).
3. Pikɛ́ nɛ Kirisi m pɑílɛ̃, ɑpi pɛɛ piisoi kɑpi yɛ́ pipeikɛɛ kɛ́mɛɛ n le nɛ nyísɛ rɛ pi unsímɛ́ nɛ ɑsei tikilɛnlɛ. Uu kɔ icélɑɑ pi pɑsii yɛɛ yɛ́ pipiyupipikɛi kɑpi yɛ́ n wɑi kɛ́mɛɛ pi n yóriyɛ. Uu kɔ pisihúú kɛ́mɛɛ mɛtonɛ nɛ piicɑ́pinɛ kɛ́mɛɛ́ nɛ pi nɛ pɛpɛɛ ɑ́pi Uléécɑɑ n nyu mɛtonɛ kɛ́mɛɛ icélɑɑ pi pɑsii (2:11-4:19).
4. Títɛlɛ́ ntí uwɔlɛ yɛ nté Kirisi pikɔ́ icélɑɑ pɑlɛnlɛ rɛ pikɛ́ yɛ píwɛlukɛ kɛ́mɛɛ ikɑri m mɑ́ pin nɛ lɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu pi n yekeilɛ̃ tɑ́lɛ̃ (5).
1
Iyɑ́hɑɑ
1 Nɛ́ɛ Piyɛɛ. Nɛ Yeesu Kirisi utumɛ lɛ. Nɛ́ɛ nɔ̃́ kɛ Uléécɑɑ uu n wɛ́ɛ rɛ ɑni pɑnsɛ upikɔ́ rítɛlɛ́ ntí wɔ́lu. Nɔ pisɑ́nɛ lɛ nɔn Pɔnti nɛ Kɑlɑsii nɛ Kɑpɑtɔɔsi nɛ Asii nɛ Pitinii sitẽ kɛcɑ́ɑ́ yɛkɑɑlɛ̃. 2 Sɑ́ɑ Uléécɑɑ yɛ nɔ́ wɛ́ɛ yɑrɛ kuu mɛkɛɛ-mɛ ḿ mɑ. U Nfɑ́ɑsɔnɛ nɛ ritikilɛ uú nɛ nɔ́ wɛ́lɛ uu iyɑɑ yekei rɛ ɑni Yeesu Kirisi m pɑkɑrɛlɛ̃ ɑni kɔ umɛnyɛ wolɛ ɑni funi.
Uléécɑɑ ukɛ́ ípɛɛlɛ́ɛ nɛ nkíŋniŋɛ mɛyɑ̃́ nɔ́ hɛ.
Tɔkɛ́ mɛyíkíyiki n tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ lisɔnɛ yɛ wemɛlɛ
3 Tɔ Urɔ́píimɑ Yeesu Kirisi usɑɑ Uléécɑɑ pɑkɑrɛ. U íwɛ mɛyɑ̃́ tɔ́ ténlɛ uu Yeesu Kirisi mɛyisɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ nɛ tiki uú nɛ nfɑ́ɑ fɑlɛ rɔ́ hɛ. Lɛ̃ nnyɑ kɑri tɑ́lɛ̃ tɛ tɔ nfɑ́ɑ yɛ̃. 4 U kɔ nfɑ́ɑ fɑlɛ rɔ́ hɛlɛ rɛ tɔkɛ́ lisɔnɛ lɛ̃ yɛ̃. Ái yɛ fɔni, ɑ́i yɛ mɛ́kpɛrinkpɛ wɑ, ɑ́i yɛ kɔ cɑɑi. 5 Nɔ̃́ kɛcɑ́ɑ́ kɛ Uléécɑɑ uú nɛ unnɑŋɛ ḿ pɑílɛ̃, un nɔ́ múílɛ̃ tɛ nɔ nɛ kɛfɑ u tɛnɛ ukɛ́ nɛ nɔ́rinɛ́yu lɔ nnyɑ. Siyɑ́ɑ tɔrɔɔ kɛ́mɛɛ kuu lɛ̃ wɑinɛ likɛ́ nyísɛ.
6 Ḿpɑ́ kɑi nɛni nní m pisɛ rɛ likɛ́ ncɔ́ŋ mpehẽ mpehẽ kɛ́mɛɛ nɔ́ m peikɛɛ rɛ nɔ́ɑnɛ́pɔ́ɔ ɑkɛ́ n cɑɑilɛ̃, ɑni nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ n cɔpisi. 7 Li lɛ̃ wɑlɛ rɛ likɛ́ yɛ̃́ tɛ íye kɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ nsɔnɛ nn sɑ́. Wurɑ yɛ̀ɛ̀ cɑɑilɛ. Ḿpɑ́ nɛ lɛ̃, pi yɛ uyɛ̃ ticuruu nnɑ kɛ́mɛɛ wɑlɛ pikɛ́ unsɔnɛ yɛ̃. Nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ yɛ wurɑ ríyu felɛ. Limɛcɔ kɛ Uléécɑɑ uu yɛ nɔ́nnɛ́fɑtɛnɛ musí ukɛ́ nnsɔnɛ yɛ̃. Lɛlɛɛ yɛ́ tíyɛsɛ ɑní hɑ kɛyɑ́ɑ kɛ̃ kɛ Yeesu Kirisi uu umɛcirɛ ń lesɛnɛ ukɛ́ nɔ́ n nyísɛ, pisoi iyɑ́hɑɑ nɛ ipɑkɑrɛ nɛ ríyu yɛnu. 8 Nɔ u lɑlɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ u n yɛ̃. Nɛ nkpéni-mɛ ɑ́ni kɑhɑnɛ u n yɛ̃, ɑmɑ́ nɔ kɔ pɛɛ́ nɛ kɛfɑ u tɛnɛlɛnlɛ, nɔn kɔ mpɔ́ɔnɑrɛ nɛ cɔpisi ɑ́i kumúŋɛ́ mɑ́, lin kɔ ríyu mɑ́. 9 Kɛ Uléécɑɑ uu nɔ́ɑnɛ́yu n lɔ nnyɑ kɑni lɛ̃ nɛ mpɔ́ɔnɑrɛ cɔpisi. Kɑni Yeesu nɛ kɛfɑ n tɛnɛ kulɑɑ yɛ kpɛ̃ kɑni n yɛ̃́.
10 Antepuyɛ yɛ pɛɛ mɛkɛɛ wɛ́ɛsilɛ pikɛ́ píyulɑlɛ pɛ̃ kumúŋɛ́ yɛ̃́. Pi pɛɛ mɛkɛɛ-mɛ lihɛɛhɛɛ lɛ̃ kɑni n yɔ́sunɛ nsímɛ́ símisilɛ. 11 Kirisi Nfɑɑsɔnɛ yɛ pɛɛ pikɛmɛɛ́ welɛ nn hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ pi símisi íwɛ iyɛ̃ kɛ Kirisi uu mɛlukɛ m mɑ́ nɛ ríyu tɛ̃ kuu n sɔ́nti ukɛ́ ń yɛ̃́. Lɛ̃ nnyɑ kɑpi wɛ́ɛsi ɑpi perei ńsɔnɛ pikɛ́ yɛ̃́ tɛ kumúŋɛ́ kúye-i nɛ íye kɑi sɔ́nti likɛ́ lɛ̃ wɑ. 12 Ai pi nyísɛ ɑpi yɛnu rɛ ɑ́i piricuruu kɛ nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpi n símisi nń nɛ mɑ́nɛ, ɑmɑ́ nɔ̃́ knń nɛ mɑ́nɛ. Mmɛ̃ kɛ pɛpɛɛ Nsímɛ́ Kɛcirɛ nɔ́ n yóólɛ̃ ɑpi kɔ nɛni nní nɔ́ símisi. Nfɑ́ɑsɔnɛ mɛɛ kɛyómɛcɑɑ n léeri nnɑŋɛ kɑpí nɛ nɔ́ símisi. Piléécɑɑtumɛ ricuruu yɛ lɑlɛ pikɛ́ nsímɛ́ mmɛ̃ ceri.
Mɛfinɛ mɛɛ nɛ Uléécɑɑ n sɑ́
13 Lɛ̃ nnyɑ, ɑni lɛ̃ kɑni yɛ́ n wɑ kɛcɑ́ɑ́ nɔ́kɛnɛ́múŋɛ́ n wɑilɛ̃. Ani ḿpɑ́ yo n wɑi nɛ kɛmúŋɛ́, ɑni mɛyíkíyiki n tɑ́lɛ̃ tɛ Uléécɑɑ yɛ́ nɛ kɛfɑ nɔ́ fénnɛ uu Yeesu Kirisi mɛkɑmɛ kɛ́mɛɛ ihɛɛ nɔ́ pɑ. 14 Nɔ siwɑ̃́ lɛ sɛɛ yɛ m pɑkɑrɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑ́ni kɑpɛ nɔ́mɛnɛ́lɑ n tikilɛ̃ yɑrɛ kɑní pɛɛ ń we ɑ́ni mɛ́kɑ nyu. 15 Ani Uléécɑɑ mɛcɔ n we nɔn likópɛ kɑɑsɛ. Uyɛɛ nɔ́ sée. Ani nɔ́mɛnɛ́wee nnɛ́í kɛ́mɛɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ yɑrɛ kɛ Uléécɑɑ yɛɛ nɔ́ ń sée uu n kpɑ̃́iilɛ̃ mɛcɔ. 16 Li wɔlɑɑlɛ̃ tɛ: Ani n kpɑ̃́iilɛ̃ yɑrɛ kɛ nɛ́ɛ n kpɑ̃́iilɛ̃ mɛcɔ.
17 Nɔ yɛ nɔn Uléécɑɑ n yɑ́ɑ́si, nɔ yɛ u sée rɛ Sɑ́ɑ. Úu yɛ úkɑ kɛyu ripɑí ukɛ́ kɛlenɛ umɛwɑi kɛcɑ́ɑ́ u túhɑɑnɛ. Lɛ̃ nnyɑ, li nɛ sɑ́ rɛ nɔkɛ́ lɛ̃ nnɛ́í kɑni nɔ́inɛ́soi kɛ́mɛɛ n wɑi kɛ́mɛɛ u n wuru. 18 Nɔ kɔ mɛyíkíyiki nyulɛ rɛ ɑ́i linyinɛ lɛɛ yɛ n cɑɑi yɑrɛ nní nwóóweni nɛ́ɛ wurɑ kɑpi kpísi ɑpí nɛ nɔ́ɑnɛ́yu lɔlu ɑpí nɛ nɔ́pinɛ́kpurɛ mɛwee mɛɛ ɑ́mɛ kulɑ́ɑ kúkɑ m mɑ́ kɑpi nɔ́ rintɛ́ŋ́sɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ lesɛ. 19 Amɑ́ Kirisi mɛnyɛ sɔnɛ mɛɛ ríyu m mɑ́ kɑpí nɛ rɔ́ lésɛ. U we yɑrɛ inyɔ́ɔnsɛsɑŋ yɛɛ íi ríkɑ n cɑɑilɛ̃, íi kɔ ríkɑ tɛŋ́lɛ̃ kɑpí nɛ rɔ́ nyɔ́ɔnsɛ. 20 Uyɛ̃ kɛ Uléécɑɑ uu hɑ́i mɛkɛɛ-mɛ wɛ́ɛ uu kɛlenɛ ḿpɑ́ yo wɑi rɛ ukɛ́ pisoi ɑyu lɔ. Uu kɔ nkpéni nɔ̃́ nnyɑ siyɑ́ɑ tɔrɔɔ nsí-i u lesɛri rɛ likɛ́ nɔ́ yóriyɛ. 21 Uyɛ̃ kɑni ritiki ɑní nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ. Uléécɑɑ uyɛɛ pikpɔkpɔ kɛ́mɛɛ u yukusɛ uu ríyu u wɑisɛ rɛ nɔkɛ́ nɛ Uléécɑɑ kɛfɑ tɛnɛ ɑni kɔ nɛ u n tɑ́lɛ̃ nnyɑ.
22 Nɔ nkpéni nsímɛ́sei mɛɛ yɛ usoi riyu n lɔ pɑkɑrɛlɛnlɛ ɑni pɛɛ́ nɛ fe ɑni mɛyíkíyiki n lɑkɑɑnɛ ńsɔnɛ. Lɛ̃ nnyɑ, ɑni nɛ nɔ́sinɛ́fɑ nnɛ́í n lɑkɑɑnɛ, ɑ́i kɑpɛ kɛcɑ́ɑ́ kɛcɑ́ɑ́. 23 Uléécɑɑ Nsímɛ́ yɛ tíyɛsɛlɛ ɑni nfɑ́ɑ fɑlɛ yɛnu. Áni nfɑ́ɑ fɑlɛ yɛ̃ yɑrɛ kɑpi yɛ kɛsoipipi kɛɛ yɛ n kpu m mɑ́ri. Uléécɑɑ Nsímɛ́ ńn we yɑrɛ nlukɛpuri mɛɛ yɛ n cɑɑi. Ńn yɛ cɑɑi. Mɛsɛ́rɛ knń we nɛ nnfɑɑ.
24 Kɛsoipipi yɛ we yɑrɛ mɛyúi.
Kɛriyu kɑkɛ yɛ n yɛ̃́ yɑrɛ mɛyúi mɛfɛlɛ.
Mɛyúi yɛɛ kóósilɛ mɛfɛlɛ ɑmɛ súrii.
25 Amɑ́ mɛsɛ́rɛ kɛ Upíimɑ Nsímɛ́ Kɛcirɛ pɔ́ɔ yɛ n we.
Nsímɛ́ mmɛ̃ kɑpi nní Nsímɛ́ Kɛcirɛ kɛ́mɛɛ nɔ́ riyóó.