\NormalFont\ShortTitle{Nehumu}

{\MTB SA BUKA TE

\par }{\MT NEHUMU

\par }{\IMT Sa Vinabakala

\par }{\IP Nehumu si na poropita sapu mae guana pa Elikosi. Sa ginuana sa pozana si “va manoto” gua. Totoso ene korokorotae sa si korapa koa dia sari poropita Zeremaea, Habakuku, meke Zepanaea. Sa totoso si pa kaiqa vuaheni onomo gogoto hiokona sipu lopu ele podo se Zisu Karisito.

\par }{\IP Kabo vura guahe sari pa Ziuda, “Vea, ele kilu ia Tamasa si pa Ziuda? Na vea ke sari pa Asiria sapu kaleadi hola si tagotago tu meke gami si koa mo pa tinasuna? Vea kokobadi mo sari na vina tatara?” gua. Ṉiṉira hola sari pa Asiria meke hola toa sa dia tinagotago. Koba la raza kumana ia ri pa Asiria si pa Ziuda meke sa tinoa maqomaqo tadirini pa Ziuda si goregore nana. Gua ke sari ninanasa hire tadi pa Ziuda si koa pa bulodia.

\par }{\IP Meke kamo nana mo sa mamalaiṉi te Nehumu sapu zama guahe, “Ninive si kote hoqa, na kote harupi Tamasa sari Nana tinoni,” gua. Ninive si na ṉati vasileana lavata pa korapana sa popoa Asiria.

\par }{\IP Sa inavoso te Nehumu si gua he: Asa pu korona nia sa Tamasa si kaqu va nonoga ia sa Nana tinaṉaziri, ba asa pu raṉe ia si Asa si kote ta harupu koasa Nana tataru.

\par }{\IOT Sari na Ṉati Pinaqapaqahana sa Buka

\par }{\IO Vinaripitui tadi pa Ninive. Hinia 1:1-15

\par }{\IO Sa hinoqa te Ninive. Hinia 2:1 kamo hinia 3:19



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Na kinorokorotae pa guguana Ninive. Sa bukana sa dinogodogorae te Nehumu, sa tie pa Elikosi.


\par }{\SH Sa Binugoro te Zihova koe Ninive.\XREF{*}{{\XO 1:1 }{\XT{Ais 10:5-34, 14:24-27; Zepa 2:13-15}}}
\par }
{\Q \VS{2}E Zihova si na Tamasa konokono meke Tamasa tubehe si Asa;

\par }{\QB se Zihova si hoke tubehe meke siṉi ia na tinaṉaziri.

\par }{\Q Se Zihova tubehi sarini pu va karikari la koa Sa

\par }{\QB meke kopu nia Sa sa Nana tinaṉaziri koari nana kana.


\par }{\Q \VS{3}Se Zihova si lopu tuturei bugoro meke noma hola sa Nana ṉiniraṉira;

\par }{\QB se Zihova si kaqu va lipulipu i Sa sarini pu tavete va sea, lopu kaqu doṉo pani Sa.

\par }{\Q Sa Nana hahanana si pa korapa vivirua meke raneboṉi,

\par }{\QB meke sari na lei si na kavuru pa nenena Sa.


\par }{\Q \VS{4}Sa kolo lamana si gegese ia Sa meke va popa ia;

\par }{\QB doduru ovuku si va popa i Sa.

\par }{\Q Sa popoa Basani meke sa toqere Kameli si harahara

\par }{\QB meke sari havoro pelaradi pa Lebanoni si rida.


\par }{\Q \VS{5}Niu sari toqere pa kenuna Sa

\par }{\QB meke sari toa si kolo palae.

\par }{\Q Neneqara sa popoa pepeso totoso vura la Sa,

\par }{\QB gua tugo sa kasia popoa meke doduru pa korapana.


\par }{\Q \VS{6}Esei boka turu va tia ia sa Nana tinaṉaziri?

\par }{\QB Esei si boka koa totoso bugoro si Asa?

\par }{\Q Sa tinaṉaziri Tanisa si titisae guana nika;

\par }{\QB sari patu si ta piara pa kenuna Sa.


\par }{\Q \VS{7}Se Zihova si leanana,

\par }{\QB na tometomeana pa totoso tinasuna.

\par }{\Q Kopuni Sa sarini pu raṉe ia si Asa,


\par }{\QB \VS{8}ba pa keke naqe nomana

\par }{\Q si kote huara pania Sa si pa Ninive;

\par }{\QB kote hadu lani Sa pa hupohuporoana sari Nana kana.


\par }{\Q \VS{9}Be nasa si kuhana nia rini koe Zihova

\par }{\QB ba kote huara pania Sa;

\par }{\QB na tinasuna si lopu kote kamo mae vina rua totoso.


\par }{\Q \VS{10}Kote soqoni koari na hilibubuku

\par }{\QB meke viviri koari dia napo vaeni;

\par }{\QB kote gani na nika si arini guari na duduli popadi.


\par }{\Q \VS{11}Koa goi Ninive si vura mae si keke tie

\par }{\QB sapu kuhana nia se Zihova

\par }{\QB meke tozi sari binalabala kaleanadi.


\par }{\PP \VS{12}Hiera gua si zama nia e Zihova:

\par }{\Q “Hinokara ari dia baere tugo si arini meke soku hola,

\par }{\QB ba kote mate palae si arini meke murimuri taloa dia.

\par }{\Q Hinokara ele va lipulipu igo tugo Arau si agoi Ziuda,

\par }{\QB ba lopu kote va lipulipu pule igo Arau.


\par }{\Q \VS{13}Kamahire kote moku pania Rau sa dia ioki {\ORD{d}} pa ruamu

\par }{\QB meke kumati koa goi sari seni.”


\par }{\Q \VS{14}Hiera gua si zama nia e Zihova pa guguamu agoi Ninive:

\par }{\QB “Kote loketoṉa tutimu si agoi pude kopu nia sa pozamu.

\par }{\Q Kote huari Arau sari kineha ta peqodi meke beku qolo

\par }{\QB sapu koa pa korapa zelepade tadi mua tamasa.

\par }{\Q Na mua lovu si kote va nama ia Rau,

\par }{\QB ura na kaleamu hola si agoi.”


\par }{\Q \VS{15}Dotu, koari na toqere panahoi,

\par }{\QB sari nenena sa tie sapu paleke mae inavoso leana,

\par }{\QB pu tozi vura nia sa binule!

\par }{\Q Qetuqetu ni sari mua rane inevaṉa, agoi Ziuda,

\par }{\QB mamu va gorevura i sari mua vina tatara koe Zihova.

\par }{\Q Lopu kote mae rapata pule igo ri na kana kaleanadi;

\par }{\QB na kote ta huara palae si arini.\XREF{*}{{\XO 1:15 }{\XT{Ais 52:7}}}




\par }\Chap{2}{\SH Sa Hinoqa te Ninive
\par }
{\Q \VerseOne{1}Na puku qeto minate si kamo pude raza igo si agoi, Ninive.

\par }{\QB Turu lavelave nia sa goba,

\par }{\QB kopu nia sa siraṉa,

\par }{\QB va nama gamu,

\par }{\QB tioko varigarani sari tie varipera!


\par }{\Q \VS{2}Kote vala pule nia e Zihova sa tinolava te Zekopi

\par }{\QB gugua sa tinolava te Izireli,

\par }{\Q be vea huara guni nia ari tie huhuara

\par }{\QB meke vea ṉovala guni ni rini sari inuma vaeni.


\par }{\Q \VS{3}Sari lave tadi na tie varipera tadina kana si ziṉara;

\par }{\QB meke sari varane si poko ziṉara.

\par }{\Q Sari aeana koari totopili varipera si malakapi

\par }{\QB koasa rane sapu tava nama si arini;

\par }{\QB sari hopere sapu huda paeni si ta avaṉa va nama.


\par }{\Q \VS{4}Sari totopili varipera si haqala nuquru koari na siraṉa,

\par }{\QB rerege la, mae, gua, koari na varivarigarana.

\par }{\Q Doṉo guana zuke huruṉudi;

\par }{\QB rizu tuturei guana kapi.


\par }{\Q \VS{5}Tioko vagi rina palabatu varipera tadi na kana sari dia qeto tie varipera ta vizatadi,

\par }{\QB gua, ba tubarae ni tu pa dia inene la.

\par }{\Q Bebeno la si arini koasa gobana sa vasileana;

\par }{\QB kuria rini sa lave nomana pude hukati sari patu pu ta gona ni rini.


\par }{\Q \VS{6}Sari sasada pa kali ovuku si tukele va hodaka

\par }{\QB meke hoqa mo sa vetu baṉara.


\par }{\Q \VS{7}Ta tozi mo sapu sa vasileana lavata

\par }{\QB si kote ta raovo taloa.

\par }{\Q Sari nana pinausu vineki si kunikunisi guana kukuva

\par }{\QB meke sekei ri raqaraqa dia pa tinalotaṉa.


\par }{\Q \VS{8}Sa Ninive si guana kopi,

\par }{\QB meke sari kolona si vura taloa.

\par }{\Q “Noso! Noso!” kukili gua si arini,

\par }{\QB ba loke tie si kekere pule.


\par }{\Q \VS{9}Saputu vagi sari na siliva!

\par }{\QB Saputu vagi sari na qolo!

\par }{\Q Sa tinagotago si loke vina betona,

\par }{\QB sari tinago arilaedi koari doduru nana vasidi!


\par }{\Q \VS{10}Ninive si ta saputu taloa, ta hiko, ta teuru palae!

\par }{\QB Ta duaṉa sari bulo meke neneqara sari tuṉutuṉu,

\par }{\QB neneqara sari tini meke sari isumatadia si hobe, na matagutu va hola.


\par }{\Q \VS{11}Avei kamahire se Ninive sa bae tadina laione,

\par }{\QB sa vasina sapu poni ginani rini sari dia koburu,

\par }{\Q vasina la sari laione kokoreo meke laione mamaqota,

\par }{\QB meke sari tuna laione, meke loke dia minatagutu?


\par }{\Q \VS{12}Va mate poni sa laione sari tuna laione

\par }{\QB meke garata palekia sa si tanisa tinadia,

\par }{\Q sa nana vasina si va siṉi nia sa koari gana ginani,

\par }{\QB meke sa nana bae si tale kurukuru matedi mo koa ia.


\par }{\Q \VS{13}Zama vura guahe se Zihova Tadi na Qeto Minate,

\par }{\QB “Arau kana igo si agoi.

\par }{\Q Kote sulu pani Rau sari mua totopili varipera,

\par }{\QB meke sa vedara kote va mate pani sari mua tie vaqura.

\par }{\QB Kote vagi pani Rau sari doduru vinagi pu vagini goi koari na mua kana.

\par }{\Q Sari mamalaiṉidi ri mua tie paleke inavoso

\par }{\QB si lopu kote ta avoso pule,” zama gua si Asa.




\par }\PoetryChap{3}{\Q \VerseOne{1}Mani talotaṉa sa vasileana siṉia ehara,

\par }{\QB siṉia koha,

\par }{\Q siṉia tinago ta hinikodi,

\par }{\QB na loke vina betona sa mua ṉinovaṉovala pa tie!


\par }{\Q \VS{2}Sa pidalana sa iku sekesekeana,

\par }{\QB sa qaleṉanadi ri na totopili,

\par }{\Q haqaladi ri na hose

\par }{\QB meke sa zorudi ri totopili varipera!


\par }{\Q \VS{3}Haqala la variperadi sari tie koi hose,

\par }{\QB keana kumana sari vedara

\par }{\QB meke sari hopere si ṉedala!

\par }{\Q Soku si bakora,

\par }{\QB soku sari tie matedi,

\par }{\Q sari tini tomate si lopu boka ta nae,

\par }{\QB meke ta tubarae ni tu rina tie.


\par }{\Q \VS{4}Ta evaṉa si hire koa gua koasa hiniva kaleana tanisa maqota,

\par }{\QB ta doṉo lea nia rini, sa barikaleqe matemateana asa,

\par }{\Q va pinausu butubutu si asa koari hahanana tuturue tanisa

\par }{\QB meke vagi tie koari nana tinavete vakuvakutae.


\par }{\Q \VS{5}Zama vura guahe se Zihova Tadi na Qeto Minate, “Arau kana igo si agoi.

\par }{\QB Kote kepuhu sage la nia Rau pa isumatamu sa mua tivitivi,

\par }{\Q kote va dogoro ni Rau koari na butubutu sa mua tini dodorena

\par }{\QB meke koari na butubutu baṉara sa kinurekure tamugoi.


\par }{\Q \VS{6}Sapu boni humaṉa hikare si kote nobi nigo Rau,

\par }{\QB kote hakohako va tana igo Qua

\par }{\QB meke kote na vina dodogoro tavete guni nigo Arau.


\par }{\Q \VS{7}Doduru pu dogoro igo si kote govete meke zama,

\par }{\QB ‘Se Ninive si ta huara! Esei kote kabo ia?’ kote gua.

\par }{\QB Pavei si kote boka dogoria rau si keke tie pude va manoto igo?”

\par }{\QB Loke tie hokara!


\par }{\Q \VS{8}Vea, agoi leana hola nia si pa Tibisi,

\par }{\QB sapu koa pa kali Ovuku Naelo,

\par }{\QB sapu koa vari likohae nia na kolo?

\par }{\Q Sa ovuku si sa nana hukata koari na kana,

\par }{\QB sa kolo sa nana goba.


\par }{\Q \VS{9}Loke kokoina sa nana ṉiniraṉira koari na tie pa Itiopia meke Izipi;

\par }{\QB Itiopia meke Libia tugo sari kaiqa nana tie varitokae pa vinaripera.


\par }{\Q \VS{10}Gua ba ta zau vagi si asa

\par }{\QB meke la pa tinaraovo.

\par }{\Q Sari nana koburu si ta muzara va mate

\par }{\QB koari doduru varipaza siraṉa.

\par }{\Q Mudumudukeda ni rini sari dia palabatu vasileana,

\par }{\QB meke doduru dia tie nomadi si ta pusi seni.


\par }{\Q \VS{11}Agoi Ninive ba kote podalae viviri mo;

\par }{\QB kote govete la tome pa keke vasina si agoi

\par }{\QB tome nia sa mua kana.


\par }{\Q \VS{12}Doduru mua vasileana ta gobadi si guana huda piqi

\par }{\QB sapu sagana sari dia vua kekenu;

\par }{\Q totoso ta zoru rini

\par }{\QB si hoqa la pa ṉuzu tie mo sari vuadi.


\par }{\Q \VS{13}Doṉo la ia sa mua qeto tie varipera,

\par }{\QB doduru si guana barikaleqe mo!

\par }{\Q Sari sasada koasa mua popoa

\par }{\QB si tukele toa la koari mua kana;

\par }{\QB na ele sulu i na nika sari rotodi.


\par }{\Q \VS{14}La utuvu kolo veko, va nama nia sa rinapata,

\par }{\QB va ṉiṉira i sari mua goba!

\par }{\Q Heni i sari pepeso bupara,

\par }{\QB mamu tavete biriki,

\par }{\QB mamu tuvaka ia sa goba!


\par }{\Q \VS{15}Ba na nika kote gani igo;

\par }{\QB na vedara kote seke gore nigo

\par }{\QB meke kote guana kupokupo si asa pu atu gani panigo.

\par }{\Q Mu tuturei soku guana kupokupo si agoi,

\par }{\QB va omunu guana rovana kupokupo!


\par }{\Q \VS{16}Ele va soku hola i goi sari mua tie holuholu

\par }{\QB osolae soku holani rini sari na pinopino pa galegalearane,

\par }{\Q ba gua tugo na kupokupo si arini sapu gania sa popoa

\par }{\QB beto si tapuru taloa dia.


\par }{\Q \VS{17}Sari mua tie kopu si soku guana kupokupo,

\par }{\QB sari mua palabatu tinavete si guana rovana kupokupo

\par }{\QB sapu pa rane sapu ibu hola si hake dia koari na goba

\par }{\Q ba totoso sage sa rimata si tapuru taloa dia,

\par }{\QB meke loke tie tumae nia pavei la.


\par }{\Q \VS{18}Kei baṉara pa Asiria, sari mua sepati si puta;

\par }{\QB sari palabatu pa vasileana si eko magogoso.

\par }{\Q Sari mua tinoni si hurakatae koari na toqere

\par }{\QB meke loke tie pude varigarani.


\par }{\Q \VS{19}Loketoṉa kote boka salaṉa ia sa tubu tamugoi;

\par }{\QB kote mate nia goi sa bakora isa.

\par }{\Q Doduru pu avoso nia sa inavosomu

\par }{\QB si popohara nia sa hinoqa tamugoi,

\par }{\Q ura esei na lopu va nonoga ia

\par }{\QB sa mua ṉinovaṉovala kaleanadi sapu loke kokoidi?


\par }