78
1 Axemmi n Asaf.
A řgens inu, ewc amezzuɣ
i Ccariɛa inu!
Meyyřem amezzuɣ nwem
ɣar wawařen n uqemmum inu.
2 Necc ad arzmeɣ aqemmun inu
s wawař iweznen,
ad barrḥeɣ řemɛani innuffaren
zeg wecḥař uya, ◘
3 timesřayin nni nesřa u nessen,
nni d aneɣ ḥajan řejdud nneɣ.
4 War ten nᵉtteffar zeg iḥenjiren nsen,
zi jjiř i dd ɣa yasen.
Ad nbarreḥ s tmegga iṣebbḥen n SIDI,
s tmegga nnes ijehden
d lmuɛjizat nnes nni tuɣa igga.
5 Maɣar Netta igga ict n cchadet
di Yaɛqub,
issars ict n Ccariɛa di Israil,
nni tuɣa yumur i řejdud nneɣ,
maḥend ad tt ssɣaren i iḥenjiren nsen, ◘
6 maḥend jjiř i dd ɣa yasen ad issen,
iḥenjiren nni dd ɣa ittwaxeřqen
awarni asen,
u xenni uřa d nitni ad kkaren
ad tt sseɛdun i iḥenjiren nsen,
7 maḥend nitni ad ssarsen
řaman nsen x AREBBI,
war ttᵉttun ca timegga n Arebbi,
maca ad ḥḍan tiweṣṣa nnes,
8 war ttiřin am řejdud nsen,
ijj n jjiř aɣennan d iɣewwɣen,
ijj n jjiř s wuř war imten
u s arruḥ iɣdaren Arebbi. ◘
9 Ayt n Ifrayim, imjebbaden n řqews,
ɛeqben deg wass n umenɣi.
10 War ḥḍan Řɛahd ak-d AREBBI,
ugin ad uyuren di Ccariɛa nnes.
11 Ttun timegga nnes d lmuɛjizat,
tinni i d asen isscen.
12 Zzat i tiṭṭawin n řejdud nsen
igga Netta ict n lmuɛjiza,
di temmurt n Miṣra,
deg iyyar n Ṣuɛan.
13 Netta ibḍa řebḥar
uca isseẓwa ten zzayes,
ijja aman ad bedden am weɣbar. ◘
14 Netta issqebbeḍ i-ten s wass
s useynu,
s ǧiřet marra s tfawt n tmessi. ◘
15 Netta ibḍa řejruf di řexřa,
iwca i řgens ad isu s ufeyyeḍ
amecnaw zeg waman ihewřen. ◘
16 Netta ijja řɛunṣarat
ad feyyḍent zi sseǧaḥ,
Netta ijja aman
ad hwan am yiɣezran.
17 Maca nitni arnin
di ddnub nsen xas,
ɣewwɣen x Umɛuǧi x kuřci
umi tuɣa aten di tnezruft yuẓɣen.
18 Nitni jarrben Arebbi
deg wuř nsen
umi ttaren macca
ɣar meẓri n řeɛmar nsen.
19 Ssiwřen ḍidd i AREBBI, nnan:
“Ma izemmar Arebbi
ad issewjed ṭṭabřa di řexřa? ◘
20 Xzar, Netta iwta di teṣḍart,
ařami dd-uzzřen zzayes
waman d iɣezran.
Ma izemmar Netta ad iwc aɣrum
niɣ issewjed aysum i řgens nnes?” ◘
21 S uya isřa SIDI uca iffugem.
Timessi tarɣa ḍidd i Yaɛqub,
ikkar-dd weɣḍab nnes ḍidd i Israil, ◘
22 maɣar war uminem ca di AREBBI,
war ttciřin deg usenjem nnes.
23 Netta yumur iseynuten sennej
u yarzem tiwwura n ujenna.
24 Ifarreɣ-dd xasen ‘manna’
maḥend ad ccen,
iwca asen imendi zeg ujenna. ◘
25 Marra ccin aɣrum
n yinni daysen řɛezz.
Issekk asen macca nsen ɣar webrid
ařami jjiwnen. ◼ ◘
26 Netta igga asemmiḍ
n manis dd-tneqqar tfuct
ad ikkar deg ujenna,
s tzemmar nnes issekk-dd
asemmiḍ n ljanub. ◘
27 Ijja aysum ad xasen dd-iwḍa
am wenẓar n tɛejjajt,
ijḍaḍ s wafriwen am yijdi n řebḥur.
28 Netta ijja i-ten ad wḍan
di řwest n řmargeḥ n řɛeskar,
ɣar marra iɣezdisen n tzeddiɣin nsen.
29 Nitni ccin u jjiwnen qaɛ,
ksin min di tuɣa ḍemɛen.
30 Nitni tuɣa ɛad war ttwafekken
zeg weḍmaɛ nsen,
macca tuɣa ɛad deg uqemmum nsen,
31 umi xasen ikkar weɣḍab n AREBBI.
Netta inɣa inni iǧan
d iqebbuzen qaɛ jar asen,
yarra-dd iḥudriyyen n Israil
ad aḍaren ɣar tɛejjajt n temmurt. ◘
32 Maca qaɛ amenni arnin ggin ddnub,
war uminen di lmuɛjizat nnes.
33 Netta ijja ussan nsen
ad ɛdun am yijj n řefwar,
iseggʷusa nsen am yict n řɛurret.
34 Xmi ten i ɣa ineɣ, arzun x Arebbi,
dewřen-dd ɣares, arzun xas s cḍaret.
35 Nitni ɛeqřen
aqa AREBBI d Taṣḍart nsen,
Arebbi, Amɛuǧi x kuřci,
d Amefdi nsen. ◼
36 Maca nitni ssniɛmiřen zzates
s uqemmum nsen,
s yiřes nsen ssxarriqen xas.
37 War tuɣi uř nsen imten akides,
war uyuren s řmanet
ak-d Řɛahd nnes.
38 Netta maca tuɣa yareḥḥem daysen
u isseṣřeḥ x řmuɛṣiyyet nneɣ,
war yareddeǧ, maca aṭṭas n twařawin
ijja zeg weɣḍab nnes
u war iggi marra asɛar nnes ad ikkar.
39 Netta iɛqeř aqa nitni
mɣir d aysum waha,
d ijj n usemmiḍ iɛeddu
war dd-ittɛiqqib.
40 Mecḥař n twařawin
sɛaren t di řexřa,
ggin as řeḥriq di tnezruft!
41 Twařa awarni tenneɣnit
qeǧben Arebbi,
ggin řeḥriq i Umqeddas n Israil.
42 War xarrṣen ca ɛad deg ufus nnes,
deg wass nni řami ten ifda
zeg ufus n wenni i-ten iḥṣaren, ◼
43 ařami igga řeɛřamat di Miṣra,
uřa d lmuɛjizat nnes deg iyyar n Ṣuɛan,
44 ařami igga iɣezran nsen
ad dewřen d idammen,
uřa d marra řɛunṣarat nsen,
ḥima nitni war zemmaren
ad zzaysen swen ɛad. ◘
45 Issekk jar asen
ijj n weyřaf n ibeɛɛac i ten iccen,
uřa d iqarqriwen nni ten iteḥḥan. ◘
46 Netta iwca řɣiǧet nsen
i tmuɣri iṣarrḍen,
uřa d ṣṣabet nsen i tmuɣri. ◘
47 Inɣa tazayart nsen s tebrurri,
uřa d izemmuren nsen s tkeḍfin. ◘
48 Netta ijja řmař nsen i ubruri,
tiḥimriwin nsen i wassamen.
49 Netta issekk řḥaduq n weɣḍab nnes
jar asen,
amuzzar d tefqeḥt d řḥeṣran,
umi dd-issekk lmalakat s jjrayeḥ.
50 Netta iseggem ijj n umesraq
i weɣḍab nnes,
war issɛizz x řeɛmar nsen zi řmewt,
isseɛdu řmař nsen i ṭṭaɛun. ◘
51 Netta inɣa marra imenza di Miṣra,
imenza n yeryazen daysen teryast
deg iqiḍan n Ḥam. ◘
52 Igga řgens nnes ad issgeɛɛed am wuǧi,
issqebbeḍ i-ten
am yict n tḥimart di řexřa.
53 Indeh i-ten di řaman,
war ggʷiden walu,
maɣar řebḥar idřa řɛedyan nsen. ◘
54 Iwyi ten ɣar temmurt nnes iqeddsen,
ɣar wedrar-a nni d ikseb ufus afusi nnes.
55 Issuffeɣ řegnus zzat i wudem nsen,
igga ad asen dd-tekkar tesɣart nsen
s ufiřu n řeɛbar,
uca issezdeɣ tiqebbař n Israil
deg iqiḍan nsen. ◘
56 Maca nitni qeǧben t, sɛaren AREBBI,
Amɛuǧi x kuřci,
war hḍin cchadat nnes.
57 Nitni dewřen ɣar ḍeffar,
ggin s řeɣdar am řejdud nsen.
Nitni weddaren
am yict n fřitca n řqews
i iteffɣen s řexdeɛ.
58 Sɛaren t s řegɛudi nsen
i x wehhben tiɣarṣa,
arrin t ad yasem
s řexyařat nsen ineqcen ◘
59 AREBBI isřa man aya
uca ittwassarɣ weɣḍab nnes,
idweř iɛiff aṭṭas zi Israil.
60 Netta ijja Tazeddiɣt nnes di Cilu,
Aqiḍun mani tuɣa izeddeɣ jar iwdan. ◘
61 Netta yarra jjehd nnes
ɣar tmeḥbast,
uřa d talwizt nnes
ɣar ufus n wenni t iḥeṣṣaren. ◘
62 Netta isellem řgens nnes i ssif,
yarɣa weɣḍab nnes x tesɣart nnes.
63 Timessi tecca iḥudriyyen nsen,
tiɛzariyyin nsen
war xasent dd-iwyen iɣennijen.
64 Ikehhanen nsen wḍan s ssif
u tijjař nsen war runt ca. ◘
65 Xenni ifaq-dd Sidi inu
am ca n ijj i tuɣa iṭṭṣen,
am yijj n bu-teɣruḍt
nni isɣuyyu zi binu.
66 Netta iwta inni t iḥeṣṣaren
ɣar ḍeffar,
igga daysen řefḍiḥet i řebda. ◘
67 Aqiḍun n Yusuf inḍar i-t,
taqbič n Ifrayim war tt ifarz.
68 Ifarz taqbič n Yahuda,
adrar n Ṣihyun wenni tuɣa ittexs.
69 Ibna Zzawect nnes Iqeddsen
am ijenwan yuɛřan,
am temmurt nni issemten i řebda.
70 Ifarz amsexxar nnes Dawud,
iksi t zi řkurit n wuǧi. ◘
71 Ijja i-t ad dd-yas
zi ɣar ḍeffar n wuǧi,
maḥend ad yarwes Yaɛqub,
řgens nnes,
uřa d Israil, řwart nnes. ◘
72 Netta yarwes i-ten
ɛlaḥsab řeṣfayet n wuř nnes,
igewwed i-ten s ufus izemmaren.
◘ 78:2 Izhd. 49:5; Mt. 13:35 ◘ 78:5 Aɛwd. 4:9; 6:7 ◘ 78:8 Uf. 32:9; 33:3, 5; 34:9; Aɛwd. 9:6, 13; 31:27 ◘ 78:13 Uf. 14:21 ◘ 78:14 Uf. 13:21; Izhd. 105:39 ◘ 78:15 Uf. 17:6; Řxř. 20:11; Izhd. 105:41; 1 Kur. 10:4 ◘ 78:19 Řxř. 11:1, 4 ◘ 78:20 Uf. 17:6; Řxř. 20:11 ◘ 78:21 Řxř. 11 ◘ 78:24 Uf. 16:14 ◼ 78:25 aɣrum n yenni daysen řɛezz - tterjama Tayunanit n Řɛahd Aqdim zi ɛřayen mitayn u xemsin iseggʷusa qbeř Lmasiḥ, qqaren as Siptuwaxinta (LXX), teqqar ‘aɣrum n lmalakat’, minzi ‘manna’ tuɣa-t zeg ujenna mani zeddɣen lmalakat. ◘ 78:25 Yḥ. 6:31; 1 Kur. 10:3 ◘ 78:26 Řxř. 11:31 ◘ 78:31 Řxř. 11:33; 1 Kur. 10:5 ◼ 78:35 ’Amefdi‘ - ijj n bnadem nni ifdin niɣ ifekken ijj n ismeɣ niɣ ict n tesmeɣt, niɣ ijj n bnadem dayes amarwas, niɣ ict n temmurt ɛlaḥsab řqanun, aqa netta ad ixeǧes ttaman i ɣa iřiqqen ismeɣ nni, niɣ ad ixeǧeṣ amarwas i ittxeṣṣa niɣ ttaman n temmurt nni niɣ ṣṣadaq i temɣart am mammec i d as icuwwar. S uyenni amefdi war ittfekki amenni waha maca netta d ijj wenni ifekken x řeḥsab řqanun, war ifekk břa ma ad ixeǧeṣ ttaman niɣ tamesřact i d as ittxeṣṣa ad tt iwc. D man aya i icuwwar ad t nessen x wawař ‘amefdi’ u x wawařen i ɣares dd-iqqnen am: ‘ifdi’, ‘ad ifdi’, niɣ ‘ad ifdi kur aseggʷas ijj n wezyen n yeyyar nnes’, u mammec nneɣni. S uyenni Yasuɛ Lmasiḥ d Amefdi i iǧa i marra iwdan minzi Netta iwca Tudart nnes di ṭṭweɛ nneɣ ammu i xaneɣ ifdi s idammen nnes izdigen iqeddsen, u ammu i ɣa ifdi Israil (‘marra Udayen inni i ɣa yamnen deg Yisem nnes’) d temmurt akides xmi dd ɣa yas i twařa wiss tnayen deg uneggar n wussan. Maca cciṭan war iǧi amenni. Netta ittegg am uceffar am uxcin u am uɣeṣṣab. War d as itthimmi řxar n bnadem maca mɣir ccan n yixef nnes, ḥima marra iwdan ad t ɛebden umi ten issiggʷej x Arebbi Iddaren s ixarriqen nnes d tseḥḥart nnes (xẓar Yḥ. 10). ◼ 78:42 ifda - xzar ‘Amefdi’ - Izhd. 78:35. ◘ 78:44 Uf. 7:20; Asa. 16:4 ◘ 78:45 Uf. 8:2, 20 ◘ 78:46 Uf. 10:13 ◘ 78:47 Uf. 9:23 ◘ 78:50 Uf. 9:6 ◘ 78:51 Uf. 12:29; Izhd. 105:36 ◘ 78:53 Uf. 14:27, 28; 15:10 ◘ 78:55 Yac. 13:7; Izhd. 136:21, 22 ◘ 78:58 Aɛwd. 32:16, 21 ◘ 78:60 Irm. 7:14 ◘ 78:61 1 Ṣm. 4:10, 11 ◘ 78:64 1 Ṣm. 4:11, 18, 19 ◘ 78:66 1 Ṣm. 5:6; 6:4 ◘ 78:70 1 Ṣm. 16:11; 2 Ṣm. 7:8 ◘ 78:71 2 Ṣm. 5:2; 1 Im. 11:2