5
Kulci kǝ Yesu den tlǝndǝre
1 Nan Yesu shin mbarǝm dom wur na womtiwo, ar ni tǝ to gǝs den gam tlǝndǝre. Nan tǝ dǝmo, ar ni mir mǝn kulci kar ti to kar ti. 2 Ar ni tǝ kulci wur tǝ wule.
Albarka
(Luk 6.20-23)
3 &lt;&lt;Mǝn ghol mbatl ni'e munju kan mom na ɗattǝn gǝzǝn gip ruhu gwa.
Mulki kǝ Yamo gwazin ni.
4 Mǝn ghol mbatl ni'e munju ra na dun mbatl gwa.
Yam baa iɗa'i wur mbatli.
5 Mǝn ghol mbatl ni'e munju kan pali gam gǝzǝnka atli gwa.
Atl kundǝrǝndlip baa dǝm gwazini.
6 Mǝn ghol mbatl ni'e munju ba kum guzum na lam pi argon tu kan dlat ni ar ra gwa.
Yam baa laa'i wur tu na argon tu wu ndu gwa.
7 Mǝn ghol mbatl ni'e munju ra na guna ger gwa.
Yam baa kum guna gǝzǝni.
8 Mǝn ghol mbatl ni'e munju mbatl gǝzǝn ra ngǝlan gwa.
Wi shin Yami.
9 Mǝn ghol mbatl ni'e mǝn sitin gip dlom kǝ ɗiri dǝmi zhǝlili.
Baa la wur bi mimir kǝ Yami.
10 Mǝn ghol mbatl ni'e munju kan ba kumi wur dli den bi pitǝn dlat gwa.
Mulki kǝ Yamo gwazin ni.&gt;&gt;
11 &lt;&lt;Kǝn mǝn ghol mbatl ni wokoci tu mbarǝm ba zage ine, wu kumi in dli, wu pa ne in ko gonge ɗasi tu te gamka den kǝn mǝn kopi gǝn ni gwa. 12 Untu ni wu kumi dli ga mǝn yari shirǝm kǝ Yam munju kan ra kapǝn kǝn gwa. Gyatl ni kǝ pi ni ghol mbatl na naari, domici argon tu Yam baa bi in to yamkawo ar naari.&gt;&gt;
Kulci den Mas na cirtǝni
(Mar 9.50; Luk 14.34,35)
13 &lt;&lt;Kǝn nǝra wule mas gip atl kundǝrǝndlip. Mas ni njulkawo, na unun ba pali tǝmtǝn gǝs we? Ar i na mbap kǝ pi da'a, se dǝ shotika, dǝ mbarǝm desika.&gt;&gt;
14 &lt;&lt;Kǝn nǝra wule cirtǝn kar mbarǝm den kaar atli. Bǝn tu kan tu to den tudu kawo, ba mani ghundǝr gǝska da'a. 15 Ba mbǝsh utu gip pitila kan dǝ zup ka na bar gal da'a. Ama ba ne ti ni den ba dǝmi gǝsi, kan ar bi mbarǝm kǝ bomi kup cirtǝni. 16 Untu ma, za ni dǝ cirtǝn gin cir cina dǝ mbarǝme, kǝ dǝ wu shin mbuni mbap gin ra, arni wi ɗǝɗa Ba gin kǝ to yamka.&gt;&gt;
Kulci den kulci kǝ Musa
17 &lt;&lt;Ba kǝ pǝn ni den a sur ni kǝ dǝ a pika na kulci kǝ Musa, ko rǝshi kǝ ga mǝn yari shirǝm kǝ Yam da'a. A sur ni kǝ dǝ a pa'ika nan wur da'a, ama kǝ dǝ a laa'i wur ni. 18 Ge shirǝm ni a yari in'e, yam na atl baa paka, ama ko nye njem ko ɗigo gon ra da'a gip Kulci kǝ Musa kan ba pika nari kapǝn dǝ ko unu pi kandatu Kulciyi wule ar baa pi gwa. 19 Ra'untuwo, kup muntu kan cen nǝm gip Kulci ju ka, kan tǝ pa kulci jen wu cen Kulciyi ka pa'o, baa wul ti'e kali gip mulki kǝ Yami. Ngapo, kup muntu kan kop Kulciyi, kan tǝ kulci jeno, baa wul ti'e mǝn nartǝn gip mulki kǝ Yami. 20 A yari in'e, pitǝn dlat gin ni man kǝ me gam kǝ Parise na mǝn kulci den Kulci kǝ Musa dawo, ki te gip mulki kǝ Yam da'a.&gt;&gt;
Kulci kǝ Yesu den pi lo'e
21 &lt;&lt;Kǝ kum yari ga kori gǝmi terka'e, &lt;Ba kǝ rini gon eka da'a. Muntu ri gon ekawo, ba hukunte ti.&gt; 22 Ama a yari ine, kup muntu ba pi lo na esi ma, baa hukunte ti. Muntu es wul esi'e wop mbarǝmo, baa ri ti cina dǝ mǝn tloyi shirǝmi. Eso, muntu wul esi'e kǝdlǝmo, tǝ ndar tetǝn gip utu.&gt;&gt;
23 &lt;&lt;Ra untuwo, kini den bi Yam bar den bagadi sadakawo, kan kǝ dam ki den gon ra nan ki su mbatlkawo, 24 za ari bi bagadiyi kakani, kǝ ri kǝrkǝm dlom gin na ya'iyi, kan kǝ'i bi Yam bar giyi.&gt;&gt;
25 &lt;&lt;Zho'i kǝ ci atl gam na muntu kan ra na shirǝm den ki gwa, kapǝn dǝ ri'i cina dǝ mǝn tloyi shirǝmi. Kini kǝ pi untu dawo, ti la ki am dǝ mǝn tloyi shirǝmi, kan dǝ mǝn tloyi shirǝm byal ki am dǝ dogari, kan dǝ la ki gip bom kǝ moni. 26 Ge shirǝm ni a yari'i, ki ɗǝl gip bom kǝ moniyi da'a, se kini kǝ ɓatl argon tu ba kop ki kup gwa.&gt;&gt;
Kulci kǝ Yesu den muri na mǝtli ko moni kaari
27 &lt;&lt;Kǝ kum yari in'e, &lt;Ba kǝ mur ni na mǝtli ko moni kaari da'a.&gt; 28 Ama a yari ine, muntu kup shin gǝr mǝtli, shintǝn kǝ ndutǝn kǝ ci mbatlo, ya mur nan ti gip mbatl gǝs ituwi. 29 Ger gǝ kǝ shimli ni ba kem ki kǝ pi warwat pitǝno, ɗǝli kǝ laka. Ar ba mani'i dǝ kǝti kǝ dli gi gon liika, na dǝ la dli gi kup te gip utuka. 30 Am gi kǝ shimli ni ba kem ki kǝ pi warwat pitǝno, tlo kǝ laka. Ar ba mani'i dǝ kǝti kǝ dli gi gon liika, na dǝ la dli gi kup te gip utuka.&gt;&gt;
Kulci kǝ Yesu den kari gǝrka
(Mat 19.9; Mar 10.11,12; Luk 16.18)
31 &lt;&lt;Yari es'e, &lt;Kup muntu baa kar gǝr gǝskawo, ar nǝm tǝ bi gǝri tǝlankur kǝ kartǝnka.&gt; 32 Ama argon tu a yari ino arni'e, muntu kup kar gǝr gǝska, ba'e den tǝp kǝ muri na moni kari ni dawo, tǝ kem ti kǝ muri na moni kaari ituwi. Muntu kup gudlumi na gǝr tu kan karkawo, tǝ dǝm mǝn muri na mǝtli kaari ituwi.&gt;&gt;
Kulci den ɓe am atli
33 &lt;&lt;Kǝ kum yari ga kori gǝmi terka'e, &lt;Ba kǝ ɓo am atl na atl ko na yam den lar da'a, se de kǝ ɓatl argon tu kǝ pǝni gam gi ki bi Babom gwa.&gt; 34 Ama a yari ine, ba kǝ ɓoni am atl na atli ko na yam dama, domici to yamka ni'e dandi kǝ Yami. 35 Ba kǝ ɓo am atli na atl da'a, domici atl ni'e ba ne asǝm gǝsi, ko na bǝn Urshalima domici arni'e bar bǝn kǝ Bar Gunye. 36 Ba kǝ ɓo ngetl na gam gi da'a, domici ki mani pali ta gam gi gon dunyi ko gholi da'a. 37 Kup argon tu ki yariwo, ar dlǝr den &lt;Aan&gt; ko &lt;o'o.&gt; Ar ni man untuwo kar Mǝn ɗasi tu ni ɗǝli.&gt;&gt;
Kulci den pǝni pansa
(Luk 6.29,30)
38 &lt;&lt;Kǝ kum yari terka'e, &lt;ger den am kǝ ger ni, shin ngapo den am kǝ shin ni.&gt;* 39 Ama a yari in'e bakǝ nge ni mbarǝm mǝn ɗasi tu da'a. Gon ni ɓe'i ankayama den gǝskǝm gi kǝ shimliwo, bali ti nǝmi pa'e. 40 Gon ni ri'i cina dǝ mǝn bǝn kǝ dǝ tǝ nǝmi'i lulur gi kawo, za'i tǝ bar kǝ ghuntǝn gi esi. 41 Gon ni kem ki kǝ ɓomi asǝm kǝ mil nemo, ri nan ti kǝ mil rop. 42 Murgon ni lirki bargono, bi ti. Muntu ngen cigǝri karkiwo, ba kǝ nge ti bika da'a.&gt;&gt;
Ndu mǝn nge gi
(Luk 6.27,28,32-36)
43 &lt;&lt;Kǝ kum yari'e kǝ ndu ya'i, kǝ nge mǝn nge gi. 44 Ama a yari ine, ndu ni mǝn nge gini. Shirǝm ni na Yam den mǝn kumi in dli. 45 Kǝn ni kǝ pi untuwo arni ki dǝm mimir kǝ ba gin kǝ to yamka. Tǝ kem dǝ pǝt gǝs ɗǝl den ho mbarǝm na wani mbarǝme. Tǝ kem dǝ ghon nde mǝn pitǝn dlat na munju ba pi dlat dagwa. 46 Kǝn ni kǝ ndu mǝn ju ba ndu kǝn katlo, unun ki zam we? Mǝn nǝmi wurpi bom ma untuni wu pi diya? 47 Ya'i ni katl kǝ shirmi tiwo, unun kǝ pi kan man jen gwawe? Munju kan mom Yam dama untun wu pi. 48 Ra'untuwo, dǝm ni na laai kandatu Ba gin kǝ to yamka ra na laa'i gwa.&gt;&gt;
* 5:38 Kulci kǝ Musa yari'e, argon tu baa hukunte mbarǝm denewo ar ɗir nǝm na argon tu mǝri pi gwa. Zhit muntu gip Ɗǝltǝne 21.24, Livitikus 19.18; 24.20, Bi Doka kǝ rop 19.21