30
1 Pwen Rahel ara inimei tehe kinkun hamou noru Yakop pwi. Pe Rahel ara ingongowani nalin Leyah, pe ipwai iyata Yakop ipa, &lt;&lt;Ahang yo hamou mbunah! Kapa pwi, andre kumat.&gt;&gt;
2 Yakop ndrinan ilokuh ta Rahel pe ipa, &lt;&lt;Apa ndre yo Ngindrai? Ngindrai mbukenan iparuwe wou pe ankun mbunah pwi.&gt;&gt;
3 Pe Rahel ipa, &lt;&lt;Iye ara Pilhah, pihin para poya mbuluyo. Amatin kiyasura yiy pe alkapo mbunah kanoru pe yo andre kurayah tina hu mbunah ara.&gt;&gt;
4 Pwen pe Rahel iwiri Pilhah, pihin para poya mbuluyan, pe iyki yiy iya kili Yakop, pe Yakop imatin iyasura yiy. 5 Pe Pilhah mapundriyan pe imwalahiy iyata norun hamou kamai. 6 Pwen Rahel ipa, &lt;&lt;Ngindrai kinnime yo pwen, pe yiy kinpahasani kultuw ato. Yiy kinhilingi totohun to pe iyki mbunah kamai iye isa kili yo.&gt;&gt; Pwen pe Rahel ipohowe ngalan ara &lt;&lt;Tan.&gt;&gt;*
7 Pe Pilhah mapundriyan paiwe, pe imwalahiy iyata noru Yakop hamou kamai yi. 8 Rahel ipa, &lt;&lt;Ndriyo itayi nali pe kuntamwaitini yiy.&gt;&gt; Pwen pe ipohowe ngalan ara &lt;&lt;Naptali.&gt;&gt;†
9 Lang ara Leyah inimei tehe yiy kinihipwen mbunah i. Pe yiy iyki Silpah, pihin para poya mbulyan, iya kili Yakop tehe nambuyun. 10 Iyamulan, Silpah imwalahiy iyata mbunah kamai hamou noru Yakop. 11 Pwen pe Leyah ipa, &lt;&lt;Mwakan kuntamwaitini yiy.&gt;&gt; Pwen pe ipohowe ngalan ara &lt;&lt;Kat.&gt;&gt;‡
12 Pihin para poya mbulya Leyah, Silpah, ara imwalahiy iyata noru Yakop hamou kamai paiwe yi. 13 Pe Leyah ipwai ipa, &lt;&lt;Yo upwes, pe andre yihu pihin masih hu kapa yo ara pihin para pwesai.&gt;&gt; Pwen pe ipohowe ngalan ara &lt;&lt;Aser.&gt;&gt;§
14 Imwonen lang para poya wit pe Rupen iya piyang pe inime mbuwa nonou hayah, irihiy, pe iwiriy pe isaikiy isa kili tinan Leyah. Pe Rahel ipwai iyata Leyah ipa, &lt;&lt;Yo unamili nonou ta norum kamai ara; ahang yo hayah.&gt;&gt;
15 Leyah ipa, &lt;&lt;Wou anwiri nambuyu pwen, pe ara kinlahi wou pwi? Pe mahapo apawiri nonou ta noru kapolon i?&gt;&gt; Rahel ipa, &lt;&lt;Hiyan, nepo kiping amatin sura Yakop pe apo soiwi nonou ta norum.&gt;&gt;
16 Kol ipiyah, Yakop itali piyang pe isarayah. Leyah iya pohonani yiy pe ipa, &lt;&lt;Wou andre amatin kiyasura yo nepo kiping, paratesah, kunsowani wou kinna nonou ta noru kamai pwen.&gt;&gt; Pwen pe ping ara Yakop imatin iyasura yiy.
17 Ngindrai ihilingi totohun ta Leyah, pe imwalahiy iyata noru Yakop kamai paiwe iyasura hu mahaamou i. 18 Pwen Leyah ipa, &lt;&lt;Ngindrai iyki ndraimo isa kili yo, paratesah, yo uiki pihin para mbuluyo iya kili kamai to.&gt;&gt; Pwen ipohowe ngala norun ara Yissakar.**
19 Leyah imwalahiy paiwe iyata noru Yakop hamou kamai. Ndromweyahu masih iya harong nahapo ara hu mannomou. 20 Pe Leyah ipa, &lt;&lt;Yukyuk ta Ngindrai ara ihingini yo melit handra hiyan iya. Nepo aro nambuyu andre kinamili yo, paratesah, yo kunmwalahiy kinnata norun hu mannomou kamai.&gt;&gt; Pwen pe ipohowe ngalan ara Sepulun.††
21 Iyamulan imwalahiy iyata norun hamou pihin, pe ipohowe ngalan ara Tainah.
22 Pwen pe Ngindrai ilohongani Rahel, pe ihilingi totohun tan pe ipaiwani mundropwa ndriyan para kipo mbunah. 23 Yiy mapundriyan pe imwalahiy iyata norun hamou kamai. Pe ipa, &lt;&lt;Ngindrai kinrapiyani masirai to kinnau pe ihingini noru hamou kamai. 24 Andre YAPAN kiyki noru kamai hamou i.&gt;&gt; Pwen ipohowe ngalan ara Yosep.‡‡
Yakop hilu Lapan hilu tamwaniye nongna hilu para mbulen
25 Iyamulan para Rahel imwalahiy ta Yosep, Yakop ipwai iyata Lapan ipa, &lt;&lt;Hiyan para apwai pe kumui kuya kolo pe pwane imwonen. 26 Wou anpahasaniy tehe yo uropo po mbulyam isa matne mahapo. Pe mbulyam masih apwai ara umbulyaniy topwei. Pwen mahapo apa hiyan para kuwiri nambuyu hu pe noru hu pe yowu kayau ndre pwi?&gt;&gt;
27 Hapeko Lapan ipwai iya kili yiy ipa, &lt;&lt;Andre kupa handra lohongo kisa kili wou na; yo urakowem pe unimei tehe YAPAN imbusi hiyan isa kili yo, paratesah, wou aropo kili yo. 28 Nahapo apohowe kennem masehayeh, pwen pe andre kusowani wou.&gt;&gt;
29 Yakop ipwai iyatan ipa, &lt;&lt;Wou anpahasaniy tehe sipsip tam masih huya soyon ara iya pahandra mbulen pe pwokere to ko. 30 Koluw hu sipsip tam ara kanhon tehe mahapo pwi yoh. YAPAN ara itoholi wou iya mbulen urupo mbusiy pe hu sipsip tam kansarayah soyon iya. Hapeko nahapo yo mbukeno ara unamiliy para kupo mbuluyo imwonen.&gt;&gt;
31 Lapan isok yiy ipa, &lt;&lt;Andre kusowani wou kiya tesah?&gt;&gt;
Yakop ipa, &lt;&lt;Yo mbuwali para asowani yo, hapeko andre kupokarani hu sipsip porosih i kapa apwes kiya lohongai to nakupwai mahapo iye; 32 Nahapo andre kuya nime hu sipsip pe meme tam hutora kowahu pe kuwiri hu noru sipsip lokuran, kiyasura hu noru sipsip pe meme soluhuyai; yihu masih andre kuwiri hu kaya sowo. 33 Pe kamulan kapa asa pe anime hu sipsip pe meme para sowo, andre apahasaniy tehe nongan upwai satam mahapo ara ndrokonan ndre pwi. Kapa asanime hu sipsip ndre meme to mepo lokuran pwi ndre soluhuyai pwi, pwen ara ipwaingani tehe kunpahanowe hu.&gt;&gt;
34 Lapan ipa, &lt;&lt;Yo upwes; talu kambusi tehe apwai.&gt;&gt;
35 Hapeko iro mwonen lang ara ko, Lapan ihirani hu meme iyapolo hu sipsip lokuran, pe ipwai iyata norun hu kamai para hu kaluwi hu sipsip pe hu meme ara kaya hape mwanan pe marahu koro tahu. 36 Pwen pe Lapan iyasura norun hu hutali kol ara pe huyau pe huye rokai lang maroyoh huya mawen kili Yakop. Pe Yakop ara maran iro tahu sipsip pe meme hayah ta Lapan.
37 Iyamulan Yakop iwiri hu sino ndraikei mwandran tiken para hu kei matikou, pwen irapelei pe irakaiyani kapilohu–hape iyau, hape iro, hape iyau, hape iro–pe ndrinan pallen ara isarayah. 38 Yakop iyki hu ndrandra kei ara iro mu iyatahu sipsip pe meme; iyki hu ara iro ndrohonoku pwelekei mepo ngara hu kayin ndran kiro aliy. Iyki hu iro ara, paratesah, yihu sipsip pe meme kapa hu kasa para kayin ndran kiro mwonen walahehu, pwen andre hu hamou kiya kili hamou. 39 Pwen iyamulan pe hu meme huya kili hamou-hamou iro mu para ndrandra kei ara, pwen pe hu meme hurosus noruhu ara soluhuyai o. 40 Yakop ara ipirani noru hu sipsip pe meme mendreheh pe soluhuyai, ara iya mawen kili hu namandran. Pe irapaiwani hu sipsip pe meme namandran ara marahu iya ndrandra kei mepo hu kan lokuran ta Lapan iro aliy. Tehen tora ko Yakop iyki hu sipsip pe meme tan iro mawen iyata Lapan. 41 Walehe hu sipsip namandran isarayah para hamou kiya kili hamou, Yakop ngara kiyki ndrandra kei kiro mu kiya pakeh kili pwelekei tahu para ndran. Pwen andre hu hamou kiya kili hamou. 42 Hapeko Yakop ara kinohoiki ndrandra kei kinto mwalinga hu sipsip pe meme mepo humbuyei para hamou kiya kili hamou, ara pwi yoh. Iyamulan yihu sipsip pe meme ta Lapan ara hu masih kanmbuyei topwei, hapeko ta Yakop ara mandrahu saiyon pe pwokeyan. 43 Tehen tora ko Yakop ara irayah ndramat hamou namandran pe mangalan. Yiy imbusiy pe hu sipsip pe meme pe ndramiran para poya mbulyan, pe hu kamel iyapolo hu tongkiy tan ara husarayah huya soyon iya.
* 30:6 &lt;&lt;Tan&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;iya hiyan sato&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;he has vindicated / judged&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;Em i orait long mi&gt;&gt; † 30:8 &lt;&lt;Naptali&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;ndriyo itayi yiy&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;struggle&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;pait strong&gt;&gt; ‡ 30:11 &lt;&lt;Kat&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;kuntamwaitini yiy&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;good fortune&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;win tru&gt;&gt; § 30:13 &lt;&lt;Aser&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;pwesai&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;happy&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;hamamas&gt;&gt; ** 30:18 &lt;&lt;Yissakar&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;ndraimo&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;reward&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;gutpela pe&gt;&gt; †† 30:20 &lt;&lt;Sepulun&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;yukyuk&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;honour&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;presen&gt;&gt; ‡‡ 30:24 &lt;&lt;Yosep&gt;&gt; iya nongna kol tahu Hipuruw ara ipa &lt;&lt;kiykiy porosih&gt;&gt;; Eng: &lt;&lt;may he add&gt;&gt;; TP: &lt;&lt;pinisim&gt;&gt; o &lt;&lt;givim narapela&gt;&gt;