\NormalFont\ShortTitle{हितोपदेश}

{\MT हितोपदेशको पुस्तक



\par }{\MS उद्देश्य र विषय

\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}इस्राएलका राजा, दावीदका पुत्र, सोलोमनका हितोपदेशहरू:


\par }{\Q \VS{2}बुद्धि र अनुशासन प्राप्‍त गर्नका निम्ति,

\par }{\QB अन्‍तर्दृष्‍टिका वचनको समझ प्राप्‍त गर्नका निम्ति,


\par }{\Q \VS{3}विवेकी आचरणको अनुशासन प्राप्‍त गर्नको निम्ति

\par }{\QB जे धार्मिक, न्यायी र निष्पक्ष छ, त्यो गर्नको निम्ति,


\par }{\Q \VS{4}सोझाहरूलाई\FTNT{*}{{\FR 1:4 }{\FT{मूल भाषामा प्रयोग गरिएको शब्द
}}{\FQ{सोझा
}}{\FT{ले हितोपदेशमा सहजै बहकाउन सकिने, नैतिक दिशामा नभएको र दुष्‍टतातिर झुकेको व्यक्तिलाई जनाउँदछ।}}} समझदार,

\par }{\QB जवानहरूलाई ज्ञान र स्वविवेक दिनका निम्ति—


\par }{\Q \VS{5}बुद्धिमान्‌ले सुनोस् र तिनीहरूका ज्ञान बढाऊन्;

\par }{\QB र विवेकशील व्यक्तिलाई अगुवाइ मिलोस्—


\par }{\Q \VS{6}हितोपदेश र दृष्‍टान्तहरू,

\par }{\QB बुद्धिमान्‌का भनाइ र गहिरा-गहिरा वचनहरू बुझ्नका निम्ति।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}याहवेहको भय ज्ञानको सुरुवात हो,

\par }{\QB तर मूर्खले\FTNT{†}{{\FR 1:7 }{\FT{हितोपदेश र पुरानो करारका धेरै स्थानहरूमा अनुवाद गरिएको मूल शब्द
}}{\FQ{मूर्ख
}}{\FT{ले नैतिकताको कमी भएको व्यक्तिलाई जनाउँदछ।}}} चाहिँ बुद्धि र अनुशासनलाई तुच्छ ठान्दछ।


\par }{\MS प्रस्तावना: बुद्धिलाई अँगाल्ने सल्‍लाह

\par }{\SH पापी मानिसका निमन्त्रणा विरुद्ध चेतावनी
\par }
{\Q \VS{8}हे मेरा छोराछोरी,\FTNT{‡}{{\FR 1:8 }{\FT{मूल भाषामा
}}{\FQA{छोरा}}} आफ्ना बुबाको शिक्षा सुन

\par }{\QB र आफ्नी आमाको शिक्षालाई नत्याग।


\par }{\Q \VS{9}ती तिम्रा शिरका निम्ति शोभायमान मुकुट

\par }{\QB र तिम्रा गलामा सम्मानको हार हुन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}हे मेरा छोराछोरी, यदि पापीहरूले तिमीहरूलाई उक्साए भने,

\par }{\QB तिनीहरूसँग नलाग!


\par }{\Q \VS{11}तिनीहरूले यसो भन्लान्, “हामीसित आऊ,

\par }{\QB हामी निर्दोषको रक्तपात गर्न ढुकेर बसौँ,”

\par }{\QB हामी कुनै निर्दोषलाई आक्रमण गरौँ;


\par }{\Q \VS{12}हामी तिनीहरूलाई चिहानले जस्तै जिउँदै निलौँ;

\par }{\QB र सबै पातालमा जानेहरूलाई जस्तै पूरै निलौँ,


\par }{\Q \VS{13}हामी सबै किसिमका मूल्यवान् कुराहरू पाउनेछौँ;

\par }{\QB र हाम्रा घरहरूलाई लुटका सामानहरूले भर्नेछौँ;


\par }{\Q \VS{14}तिमी हाम्रो साझेदार बन,

\par }{\QB यो धन हामी सबैको हुनेछ।


\par }{\Q \VS{15}हे मेरो छोराछोरी, तिनीहरूसित नजाओ;

\par }{\QB तिनीहरूका मार्गमा खुट्टै नटेक!


\par }{\Q \VS{16}किनकि तिनीहरूका खुट्टा दुष्‍ट काम गर्न हतारिन्छन्,

\par }{\QB तिनीहरू रक्तपात गर्न अग्रसर हुन्छन्।


\par }{\Q \VS{17}चराहरूले देख्ने गरी

\par }{\QB जाल बिछ्यानु कति निरर्थक हुन्छ!


\par }{\Q \VS{18}यी मानिसहरू आफ्नै रगतको निम्ति ढुक्दछन्,

\par }{\QB तिनीहरूले आफैँलाई पासो थाप्दछन्!


\par }{\Q \VS{19}बेइमानीसित नाफा कमाउने सबैका मार्गहरू यस्तै हुन्छन्,

\par }{\QB जसले यो लिन्छ, यसले तिनीहरू सबैको जीवन लिन्छ।


\par }{\SH बुद्धिको हप्काइ
\par }
{\Q \VS{20}बुद्धि बाहिर खुल्‍ला सडकमा चर्को सोरले कराउँछे;

\par }{\QB त्यसले सार्वजनिक चोकहरूमा आफ्नो आवाज उचाल्छे;


\par }{\Q \VS{21}व्यस्त सडकका अग्ला स्थानमा त्यसले पुकार्दछे;

\par }{\QB सहरका मूलढोकाहरूमा त्यसले आफ्नो भाषण गर्छे।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}तिमी सोझाहरूले कहिलेसम्म आफ्ना मूर्खतालाई प्रेम गरिरहन्छौ?

\par }{\QB कहिलेसम्म गिल्‍ला गर्नेहरू गिल्‍ला गर्नमै रमाउँछौ?

\par }{\QB र मूर्खहरूले ज्ञानलाई घृणा गरिरहन्छौ?


\par }{\Q \VS{23}मेरो हप्काइ सुनेर पश्‍चात्ताप गर,

\par }{\QB म आफ्ना विचारहरू तिमीहरूलाई खन्याउनेछु;

\par }{\QB मेरा शिक्षाहरू तिमीहरूलाई बुझाउनेछु।


\par }{\Q \VS{24}तर मैले बोलाउँदा तिमीहरूले मलाई सुन्‍न नचाहेकाले,

\par }{\QB र मैले आफ्ना हातहरू फैलाउँदा कसैले ध्यान नदिएकाले,


\par }{\Q \VS{25}तिमीहरूले मेरा सबै सल्‍लाहलाई तुच्छ ठानेका हुनाले

\par }{\QB र मेरो हप्काइलाई स्वीकार नगरेका हुनाले,


\par }{\Q \VS{26}यसको बदलामा तिमीहरूमाथि प्रकोप आउँदा म हाँस्‍नेछु;

\par }{\QB विपत्तिले तिमीहरूलाई छोप्दा म खिल्‍ली उडाउनेछु;


\par }{\Q \VS{27}विपत्तिले आँधीजस्तै तिमीहरूलाई उडाउँदा,

\par }{\QB जब भुमरीजस्तै आपत्ति तिमीहरूमाथि मडारिएर आउँछ;

\par }{\QB जब सङ्कष्‍ट र दुःखले तिमीहरूलाई डुबाउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}“तब तिनीहरूले मलाई पुकार्नेछन्, तर म जवाफ दिनेछैनँ;

\par }{\QB तिनीहरूले मलाई खोज्नेछन्, तर मलाई भेट्टाउनेछैनन्।”


\par }{\Q \VS{29}तिनीहरूले ज्ञानलाई घृणा गरेका हुनाले,

\par }{\QB र याहवेहप्रति भय मान्‍न नचाहेका हुनाले;


\par }{\Q \VS{30}तिनीहरूले मेरो सल्‍लाह ग्रहण नगरेका,

\par }{\QB र मेरो हप्काइलाई तिरस्कार गरेका हुनाले,


\par }{\Q \VS{31}तिनीहरूले आफ्ना कामको फलबाट खानेछन्

\par }{\QB र आफ्ना कपटकै योजनाहरूका फलले तिनीहरू भरिनेछन्।


\par }{\Q \VS{32}आफ्नै पथभ्रष्‍टताले गर्दा सोझाहरू मर्नेछन्,

\par }{\QB र मूर्खहरूको आफ्नै लापर्बाहीले तिनीहरूलाई नाश गर्नेछ।


\par }{\Q \VS{33}तर जजसले मेरो कुरामा ध्यान दिन्छन्, उनीहरू सुरक्षित रहनेछन्,

\par }{\QB र विपत्तिको डरबाट ढुक्‍क भई रहनेछन्।




\par }\Chap{2}{\SH बुद्धिबाट प्राप्‍त हुने नैतिक लाभहरू
\par }
{\Q \VerseOne{1}हे मेरो छोरा, “यदि तिमीले मेरो वचन मान्यौ

\par }{\QB र मेरा आज्ञाहरू आफूभित्र सावधानीसाथ राख्यौ भने,


\par }{\Q \VS{2}आफ्नो कान बुद्धिका कुरामा फर्कायौ

\par }{\QB र तिम्रो हृदयलाई समझशक्तितिर लगायौ भने,


\par }{\Q \VS{3}साँच्‍चै, तिमीले अन्तर्दृष्‍टिको निम्ति आह्वान गर्‍यौ भने,

\par }{\QB र समझशक्तिको निम्ति जोडसित पुकार्‍यौ भने,


\par }{\Q \VS{4}र तिमीले त्यसलाई चाँदीझैँ चाहना गर्‍यौ भने,

\par }{\QB अनि लुकाइएको गाडधनजस्तै त्यसलाई खोज्यौ भने,


\par }{\Q \VS{5}तब तिमीले याहवेहप्रति भय मान्‍नुको अर्थ बुझ्नेछौ,

\par }{\QB र परमेश्‍वरको ज्ञान प्राप्‍त गर्नेछौ।”


\par }{\Q \VS{6}किनकि याहवेहले बुद्धि दिनुहुन्छ,

\par }{\QB अनि उहाँकै मुखबाट ज्ञान र समझशक्तिका कुराहरू निस्कन्छन्।


\par }{\Q \VS{7}उहाँले धर्मीहरूका निम्ति सफलता साँचेर राख्नुहुन्छ;

\par }{\QB निर्दोष जीवन जिउनेहरूका निम्ति उहाँ ढाल हुनुहुन्छ,


\par }{\Q \VS{8}किनकि उहाँले न्यायका मार्गको रक्षा गर्नुहुन्छ,

\par }{\QB र उहाँले आफ्ना विश्‍वासयोग्य जनहरूका मार्ग सुरक्षित राख्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}तब तिमीले धार्मिकता, न्याय र निष्पक्षता के हो,

\par }{\QB हो, असल मार्ग के हो, त्यो बुझ्नेछौ।


\par }{\Q \VS{10}किनकि बुद्धि तिम्रो हृदयमा पस्‍नेछ,

\par }{\QB र ज्ञानचाहिँ तिम्रो प्राणको निम्ति आनन्ददायक हुनेछ।


\par }{\Q \VS{11}विवेकले तिमीलाई हेरचाह गर्नेछ,

\par }{\QB र समझशक्तिले तिम्रो रक्षा गर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}बुद्धिले तिमीलाई दुष्‍ट मानिसको मार्ग,

\par }{\QB र भ्रष्‍ट कुरा गर्ने मानिसबाट जोगाउनेछ,


\par }{\Q \VS{13}जसले अन्धकारका मार्गहरूमा हिँड्नका लागि

\par }{\QB सीधा मार्गहरू त्यागेका छन्,


\par }{\Q \VS{14}जो खराबी गर्नमा रमाउँछन्,

\par }{\QB र दुष्‍टहरूका भ्रष्‍टतामा आनन्दित हुन्छन्,


\par }{\Q \VS{15}जसका चालहरू टेढा,

\par }{\QB र आफ्ना मार्गहरूमा कुटिल छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}बुद्धिले तिमीलाई व्यभिचारिणी स्त्रीबाट

\par }{\QB र स्वेच्छाचारी स्त्रीका लोभ्याउने कुराहरूबाट जोगाउनेछ,


\par }{\Q \VS{17}जुन स्त्रीले आफ्नो युवा अवस्थाको जीवन साथीलाई त्यागेकी छे,

\par }{\QB र त्यसले परमेश्‍वरसित बाँधेको करारलाई इन्कार गरेकी छे।


\par }{\Q \VS{18}निश्‍चय नै त्यसको घरले मृत्युतिर

\par }{\QB र त्यसका मार्गहरूले मृतकहरूका आत्मातिर पुर्‍याउँछन्।


\par }{\Q \VS{19}त्यससित जाने पुरुष फर्किआउँदैन,

\par }{\QB न त जीवनको मार्ग नै प्राप्‍त गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}यसरी तिमी असल मानिसहरूका कदम अनुसरण गर्नेछौ,

\par }{\QB र धर्मी मानिसको बाटोमा लागिरहनेछौ।


\par }{\Q \VS{21}किनकि धर्मीहरू देशमा बास गर्नेछन्,

\par }{\QB र निर्दोष मानिसहरू त्यहाँ रहिरहनेछन्,


\par }{\Q \VS{22}तर दुष्‍टहरूचाहिँ देशबाट हटाइनेछन्,

\par }{\QB र विश्‍वासघातीहरू त्यहाँबाट जरैसमेत उखालिनेछन्।




\par }\Chap{3}{\SH बुद्धिबाट प्राप्‍त हुने लाभहरू
\par }
{\Q \VerseOne{1}हे मेरो छोराछोरी, मेरो शिक्षालाई नबिर्स;

\par }{\QB तर मेरा आज्ञाहरूलाई आफ्नो हृदयमा लुकाइराख;


\par }{\Q \VS{2}किनकि यसले तिमीलाई दीर्घायु बनाउनेछ,

\par }{\QB र तिम्रा लागि शान्ति र उन्‍नति ल्याउनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}प्रेम र विश्‍वासयोग्यताले तिमीलाई कहिल्यै नछोडून्,

\par }{\QB ती तिमीले आफ्नो गलामा बाँधिराख,

\par }{\QB ती तिमीले आफ्नो हृदयको पाटीमा लेखिराख।


\par }{\Q \VS{4}तब तिमीले परमेश्‍वर र मानिसहरूको दृष्‍टिमा

\par }{\QB निगाह र असल नाम कमाउनेछौ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}तिम्रो सम्पूर्ण हृदयले याहवेहमाथि भरोसा राख

\par }{\QB र तिम्रो आफ्नै समझशक्तिमाथि भर नपर!


\par }{\Q \VS{6}आफ्ना सबै मार्गहरू उहाँलाई सुम्प,

\par }{\QB र उहाँले तिम्रा मार्गहरू सीधा तुल्याइदिनुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}आफ्नै दृष्‍टिमा बुद्धिमान् नबन;

\par }{\QB याहवेहको डर मान, र दुष्कर्मलाई त्याग!


\par }{\Q \VS{8}यसले तिम्रो शरीरलाई स्वस्थ तुल्याउनेछ

\par }{\QB र तिम्रा हड्डीहरूलाई पोषण दिनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}आफ्ना धनसम्पत्ति

\par }{\QB र आफ्ना सबै उब्जनीको अगौटे फलले याहवेहलाई आदर गर।


\par }{\Q \VS{10}तब तिम्रा ढुकुटीहरू भरिएर पोखिनेछन्,

\par }{\QB र तिम्रा घ्याम्पाहरू नयाँ दाखमद्यले भरिपूर्ण हुनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}हे मेरा छोराछोरी, याहवेहको अनुशासनलाई तुच्छ नठान,

\par }{\QB र उहाँको हप्कीप्रति चित्त नदुःखाऊ;


\par }{\Q \VS{12}किनकि जसलाई याहवेहले प्रेम गर्नुहुन्छ, उसलाई नै उहाँले अनुशासन गर्नुहुन्छ,

\par }{\QB जसरी बुबाले आफ्नो प्यारो छोरालाई ताडना दिन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}त्यो मानिस धन्यको हो, जसले बुद्धि प्राप्‍त गर्छ,

\par }{\QB र जसले समझशक्ति प्राप्‍त गर्छ,


\par }{\Q \VS{14}किनकि यो चाँदीभन्दा लाभदायक हुन्छ,

\par }{\QB र यसले सुनभन्दा उत्तम प्रतिफल दिन्छ।


\par }{\Q \VS{15}बुद्धि माणिकहरूभन्दा पनि मूल्यवान् हुन्छ,

\par }{\QB तिमीले इच्छा गरेका कुनै पनि थोक यससँग तुलना गर्न सकिँदैन।


\par }{\Q \VS{16}यसको दाहिने हातमा दीर्घायु छ,

\par }{\QB र यसको देब्रे हातमा धनसम्पत्ति र सम्मान छन्।


\par }{\Q \VS{17}यसका मार्गहरू आनन्ददायक हुन्छन्,

\par }{\QB र यसका सबै बाटाहरू शान्तिका हुन्छन्।


\par }{\Q \VS{18}यसलाई पक्रिरहनेहरूका निम्ति यो जीवनको रूख हो,

\par }{\QB यसलाई अपनाउनेहरूका लागि आशिष् हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}बुद्धिद्वारा नै याहवेहले पृथ्वीको जग बसाल्नुभयो,

\par }{\QB समझशक्तिद्वारा उहाँले स्वर्गहरूलाई ठिक ठाउँमा राख्नुभयो,


\par }{\Q \VS{20}उहाँको ज्ञानद्वारा सागरका गहिराइहरू भाग-भाग भए,

\par }{\QB र बादलहरूले शीत वृष्‍टि गरे।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}हे मेरो छोरोछोरी, बुद्धि र समझशक्तिलाई तिम्रो दृष्‍टिबाट जान नदेऊ,

\par }{\QB उचित न्याय र विवेकलाई जोगाइराख,


\par }{\Q \VS{22}ती तिम्रा निम्ति जीवन,

\par }{\QB र तिम्रा गलामा शोभायमान गहनाजस्तै हुनेछन्।


\par }{\Q \VS{23}तब तिमी आफ्नो मार्गमा सुरक्षित भई हिँड्नेछौँ,

\par }{\QB तब तिम्रा खुट्टाले ठेस खानेछैन।


\par }{\Q \VS{24}जब तिमी ढल्किनेछौ, तब तिमीलाई डर लाग्नेछैन,

\par }{\QB जब तिमी ढल्किनेछौ, तिमीलाई मिठो निद्रा लाग्नेछ।


\par }{\Q \VS{25}तिमीलाई अचानक आउने विपत्तिको

\par }{\QB अथवा दुष्‍टमाथि आइपर्ने विनाशको डर हुनेछैन।


\par }{\Q \VS{26}किनकि याहवेह तिम्रो भरोसा हुनुहुनेछ,

\par }{\QB र उहाँले तिम्रो खुट्टाहरूलाई पासोमा फस्‍नदेखि बचाउनुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}जसलाई भलाइ गर्नुपर्ने हो,

\par }{\QB तिम्रो बल होउन्जेल त्यसलाई नरोक।


\par }{\Q \VS{28}तिमीसित दिनलाई केही कुरा छ भने,

\par }{\QB आफ्नो छिमेकीलाई “पछि आऊ,

\par }{\QB म तिमीलाई भोलि दिनेछु” भनी नभन!


\par }{\Q \VS{29}आफ्नो नजिकमा भरपर्दो गरी बस्‍ने छिमेकीको विरुद्धमा

\par }{\QB षड्यन्त्र नरच।


\par }{\Q \VS{30}कारणविना कुनै मानिसलाई दोष नलगाऊ,

\par }{\QB जसले तिम्रो कुनै हानि गरेको छैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}हिंसात्मक मानिसप्रति डाही नबन,

\par }{\QB अथवा त्यसको कुनै पनि बाटो नरोज।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}किनकि याहवेहले दुष्‍ट मानिसलाई घृणा गर्नुहुन्छ,

\par }{\QB तर धर्मीहरूलाई आफ्नो विश्‍वासपात्र बनाउनुहुन्छ।


\par }{\Q \VS{33}दुष्‍टको घरमा याहवेहको श्राप रहन्छ;

\par }{\QB तर धर्मीको घरलाई उहाँले आशिष् दिनुहुन्छ।


\par }{\Q \VS{34}गिल्‍ला गर्ने घमण्डीहरूलाई उहाँले गिल्‍ला गर्नुहुन्छ,

\par }{\QB तर नम्र र पीडितहरूलाई उहाँले अनुग्रह दिनुहुन्छ।


\par }{\Q \VS{35}बुद्धिमान्‌हरूले सम्मान प्राप्‍त गर्दछन्;

\par }{\QB तर मूर्खहरूलाई उहाँले लाजमा पार्नुहुनेछ।




\par }\Chap{4}{\SH कुनै पनि मूल्यमा बुद्धि प्राप्‍त गर्नु
\par }
{\Q \VerseOne{1}हे मेरा छोराछोरीहरू हो, आफ्नो बुबाको अर्ती सुन,

\par }{\QB यसमा ध्यान दिएर समझशक्ति प्राप्‍त गर।


\par }{\Q \VS{2}म तिमीहरूलाई उचित कुरा सिकाउँछु,

\par }{\QB यसकारण मेरो शिक्षालाई नत्याग!


\par }{\Q \VS{3}किनभने म पनि आफ्नो बुबाको एक मात्र छोरो थिएँ,

\par }{\QB मेरी आमाको कोमल र प्यारो छोरो थिएँ।


\par }{\Q \VS{4}मेरा बुबाले मलाई यसो भनेर सिकाउनुभयो,

\par }{\QB “तिम्रो पूरा हृदयले मेरो वचनहरू पक्रिराख,

\par }{\QB मेरा आज्ञाहरू पालन गर, र तिमी जिउनेछौ।


\par }{\Q \VS{5}बुद्धि प्राप्‍त गर, समझशक्ति प्राप्‍त गर;

\par }{\QB मेरा वचनहरू नबिर्स, र तिनीहरूदेखि तर्किएर नजाऊ।


\par }{\Q \VS{6}बुद्धिलाई नत्याग, र यसले तिमीलाई रक्षा गर्नेछ;

\par }{\QB यसलाई प्रेम गर, र यसले तिमीलाई पहरा दिनेछ।


\par }{\Q \VS{7}बुद्धि सर्वोच्‍च हो, यसकारण बुद्धि प्राप्‍त गर।

\par }{\QB समझशक्तिको लागि तिमीसित भएका कुनै पनि मूल्य चुकाउनुपरे तापनि यसलाई प्राप्‍त गर।


\par }{\Q \VS{8}बुद्धिलाई कदर गर, र यसले तिमीलाई उच्‍च पार्नेछ,

\par }{\QB यसलाई ग्रहण गर, र यसले तिम्रो आदर गर्नेछ।


\par }{\Q \VS{9}यसले तिम्रो शिरमा शोभायमान माला पहिर्‍याइदिनेछ,

\par }{\QB र महिमामय मुकुट प्रदान गर्नेछ।”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}हे मेरो छोराछोरी, सुन;

\par }{\QB मैले भनेको कुरा स्वीकार गर, र तिम्रो जीवन दीर्घायु हुनेछ।


\par }{\Q \VS{11}म तिमीलाई बुद्धिको मार्ग सिकाउँछु,

\par }{\QB र तिमीलाई सीधा बाटोमा डोर्‍याउँछु।


\par }{\Q \VS{12}तिमी हिँड्दा कुनै पनि कुराले तिम्रा पाइलाहरूलाई छेक्नेछैनन्,

\par }{\QB अनि तिमी दगुर्दा तिमीलाई ठेस लाग्नेछैन।


\par }{\Q \VS{13}अर्तीलाई पक्रिबस, यसलाई जान नदेऊ;

\par }{\QB यसलाई जोगाइराख; किनकि यो तिम्रो जीवन हो।


\par }{\Q \VS{14}दुष्‍टको मार्गमा पाइला नटेक

\par }{\QB अथवा खराब मानिसहरूको चालमा नहिँड।


\par }{\Q \VS{15}त्योदेखि टाढै बस, त्यस बाटोमा नहिँड,

\par }{\QB त्यसबाट फर्क र आफ्नै बाटो लाग।


\par }{\Q \VS{16}किनकि दुष्‍टहरू खराब काम नगरी सुत्नै सक्दैनन्;

\par }{\QB कसैको खराबी नगरेसम्म तिनीहरूलाई निद्रै लाग्दैन।


\par }{\Q \VS{17}तिनीहरूले दुष्‍टताको रोटी खान्छन्

\par }{\QB र हिंसाको मद्य पिउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}धर्मीको चाल बिहानको पहिलो ज्योतिजस्तै हो,

\par }{\QB त्यो मध्यदिन नहुन्जेल झन्-झन् चहकिलो हुँदैजान्छ।


\par }{\Q \VS{19}तर दुष्‍टको चाल घोर अन्धकारजस्तै हो;

\par }{\QB तिनीहरू कुन कुराले आफ्नो पतन हुँदैछ, सो जान्दैनन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}हे मेरो छोराछोरी, मेरो कुरामा ध्यान देऊ;

\par }{\QB मेरा वचनहरू ध्यानसित सुन।


\par }{\Q \VS{21}ती तिम्रो दृष्‍टिदेखि अलग हुन नदेऊ;

\par }{\QB ती तिम्रो हृदयभित्र राख,


\par }{\Q \VS{22}किनकि तिनलाई पाउनेहरूका लागि ती जीवन हुन्,

\par }{\QB र सारा शरीरको निम्ति स्वास्थ्य हो।


\par }{\Q \VS{23}यी कुराहरूभन्दा बढी आफ्नो हृदयलाई नै सुरक्षित राख;

\par }{\QB किनकि यो नै सारा जीवनको मूल हो।


\par }{\Q \VS{24}तिम्रो मुखबाट भ्रष्‍टता टाढै रहोस्,

\par }{\QB भ्रष्‍ट कुराकानी तिम्रो ओठदेखि टाढै रहोस्।


\par }{\Q \VS{25}तिम्रा आँखाले सीधा अगिल्तिर हेरोस्,

\par }{\QB तिम्रो अगिल्तिर सोझै एक टक लगाएर हेरोस्।


\par }{\Q \VS{26}तिम्रा खुट्टाहरूका निम्ति समतल मार्ग बनाऊ,

\par }{\QB र आफ्ना सबै मार्गहरूमा दृढ होऊ!


\par }{\Q \VS{27}दाहिने अथवा देब्रेतिर नलाग;

\par }{\QB सबै दुष्‍ट कुराबाट आफ्ना खुट्टाहरू अलग राख!




\par }\Chap{5}{\SH व्यभिचार विरुद्ध चेतावनी
\par }
{\Q \VerseOne{1}हे मेरो छोरा, मेरो बुद्धिमा ध्यान देऊ,

\par }{\QB अन्‍तर्दृष्‍टिका मेरा वचनहरू ध्यानपूर्वक सुन,


\par }{\Q \VS{2}ताकि तिमीले विवेकलाई कायम राख्न सक,

\par }{\QB र तिम्रो ओठले ज्ञानको रक्षा गरोस्।


\par }{\Q \VS{3}किनकि व्यभिचारिणी स्त्रीको ओठबाट मह चुहिन्छ,

\par }{\QB र त्यसको बोली तेलभन्दा चिप्लो हुन्छ,


\par }{\Q \VS{4}तापनि आखिरमा त्यो पित्तजस्तै तितो,

\par }{\QB र दुईधारे तरवारजस्तै धारिलो हुन्छ।


\par }{\Q \VS{5}त्यसका पाउहरू मृत्युको बाटोतिर लाग्छन्,

\par }{\QB त्यसका पाइलाहरू सोझै पातालतिर लाग्छन्।


\par }{\Q \VS{6}त्यसले जीवनको मार्गतिर वास्तै गर्दिन;

\par }{\QB त्यसका मार्गहरू अस्थिर छन्, तापनि यो कुरा त्यसले थाहै गर्दिन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}अब, हे मेरा छोराहरू, मेरो कुरा सुन,

\par }{\QB म जे भन्छु, त्यसबाट तर्किएर नजाओ!


\par }{\Q \VS{8}त्यस्ती स्त्रीको मार्गदेखि टाढै बस,

\par }{\QB त्यसको घरको ढोका नजिक जाँदै नजाओ!


\par }{\Q \VS{9}नत्रता तिमीहरूले आफ्नो इज्जत अर्काका हातमा दिनेछौ,

\par }{\QB र तिमीहरूको प्रतिष्‍ठा\FTNT{*}{{\FR 5:9 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{वर्षहरू}}} निर्दयीको हातमा पर्नेछ,


\par }{\Q \VS{10}अनि अरूले तिमीहरूको धनसम्पत्तिमा चैन गर्नेछन्,

\par }{\QB र तिमीहरूका परिश्रमले अर्काको घरलाई समृद्ध तुल्याउनेछ।


\par }{\Q \VS{11}जीवनको अन्तिम समयमा तिमीहरूले विलाप गर्नेछौ,

\par }{\QB जब तिमीहरू गलेर हाड र छाला हुनेछौ।


\par }{\Q \VS{12}तब तिमीहरूले भन्‍नेछौ, “हाय मैले कसरी अनुशासनलाई घृणा गरेँ,

\par }{\QB र कसरी मेरो हृदयले सुधारलाई लत्यायो!


\par }{\Q \VS{13}मैले मेरा शिक्षकहरूको आज्ञापालन गरिनँ,

\par }{\QB र मलाई सिकाउनेहरूको कुरामा ध्यानै दिइनँ।


\par }{\Q \VS{14}परमेश्‍वरका मानिसहरूको सभामा,

\par }{\QB म पूरै सर्वनाशको खाडलमा आइपुगेको छु।”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}आफ्नै भाँडाको पानी पिऊ,

\par }{\QB र आफ्नै कुवाबाट बगेको पानी पिऊ!


\par }{\Q \VS{16}के तिम्रा मुहानहरू सडकतिर,

\par }{\QB र तिम्रा मुहानका पानी चोकहरूतिर बगेर जाऊन्?


\par }{\Q \VS{17}त्यो तिम्रै निम्ति मात्र होस्,

\par }{\QB त्यसको साझेदार पराईहरू हुन नपाऊन्।


\par }{\Q \VS{18}तिम्रो मुहान धन्यको होस्;

\par }{\QB र आफ्नो युवाअवस्थाकी पत्नीसित तिमी आनन्दित होऊ!


\par }{\Q \VS{19}मायालु मृग, राम्री हरिणीजस्तै,

\par }{\QB त्यसकै स्तनहरूले तिमीलाई सधैँ सन्तुष्‍ट राखून्,

\par }{\QB तिमी सधैँ त्यसकै प्रेममा मोहित भइबस।


\par }{\Q \VS{20}हे मेरो छोरा, तिमी किन अर्काकी पत्नीको मोहमा फस्छौ?

\par }{\QB तिमी किन स्वेच्छाचारी स्त्रीलाई अँगालो हाल्छौ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}किनकि मानिसका चालहरू याहवेहमा छर्लङ्ग छन्;

\par }{\QB र उहाँले त्यसका सबै मार्गहरूको जाँच गर्नुहुन्छ।


\par }{\Q \VS{22}दुष्‍ट मानिसका अधर्मले त्यसलाई पासोमा फसाउँछ,

\par }{\QB र आफ्नै पापको बन्धनमा त्यो जेलिन्छ।


\par }{\Q \VS{23}अनुशासनको अभावमा तिनीहरू मर्नेछन्;

\par }{\QB आफ्नै घोर मूर्खताले बहकिनेछन्।




\par }\Chap{6}{\SH मूर्खताको विरुद्धमा चेतावनी
\par }
{\Q \VerseOne{1}हे मेरो छोराछोरी, यदि तिमी आफ्नो छिमेकीका जमानी बसेका छौ भने,

\par }{\QB वा पराईसँग वाचा बाँधेका छौ भने,


\par }{\Q \VS{2}यदि आफूले बोलेको कुरामा तिमी फसेको छौ भने,

\par }{\QB र आफ्नै मुखको वचनले पासोमा फस्यौ भने,


\par }{\Q \VS{3}हे मेरो छोराछोरी, तिमी आफ्नो छिमेकीको पन्जामा परेको हुनाले;

\par }{\QB आफूलाई मुक्त पार्न यसो गर:

\par }{\Q जाऊ र आफूलाई नम्र पार,

\par }{\QB र छिमेकीसँग खुरन्धार बिन्ती गर।


\par }{\Q \VS{4}तिम्रा आँखाहरूलाई सुत्न नदेऊ,

\par }{\QB र तिम्रा आँखाको पलकलाई निदाउन नदेऊ।


\par }{\Q \VS{5}शिकारीको हातबाट हरिण उम्केजस्तै,

\par }{\QB व्याधाको हातबाट चरा फुत्केजस्तै तिमीले आफूलाई मुक्त गर।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}ए अल्छे, कमिलाकहाँ गएर त्यसको चालढङ्ग हेर्,

\par }{\QB र बुद्धिमानी बन्!


\par }{\Q \VS{7}त्यसको कोही सेनापति हुँदैन,

\par }{\QB न त रेखदेख गर्ने शासक नै हुन्छ,


\par }{\Q \VS{8}तरै पनि त्यसले ग्रीष्म ऋतुमा अन्‍नको भण्डार तयार गर्छ,

\par }{\QB र कटनीको समयमा आफ्नो खानेकुरा जम्मा गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}ए अल्छे, कहिलेसम्म तँ त्यहाँ ढल्किरहन्छस्?

\par }{\QB तँ आफ्नो निद्राबाट कहिले जाग्छस्?


\par }{\Q \VS{10}एकैछिनको सुताइ, र एकैछिनको निन्द्राले,

\par }{\QB हात बाँधेर एकैछिन मारिएको थकाइले,


\par }{\Q \VS{11}तिमीमाथि गरिबी डाँकुजस्तै

\par }{\QB र अभावचाहिँ हतियारधारीझैँ आइलाग्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}दुष्‍ट र उपद्रवी मानिस,

\par }{\QB जो भ्रष्‍ट मुख लिएर यताउति गर्दै हिँड्छ,


\par }{\QB \VS{13}जसले आँखा झिम्काउँछ,

\par }{\QB आफ्ना खुट्टाले इसारा गर्छ;

\par }{\QB र औँलाले चलाउँछ,


\par }{\QB \VS{14}आफ्नो छली हृदयमा त्यसले दुष्‍ट कुरा रच्दछ।

\par }{\QB त्यसले सधैँ विवाद उत्पन्‍न गराउँछ।


\par }{\Q \VS{15}यसकारण विपत्ति त्यसमाथि अचानक आइलाग्नेछ;

\par }{\QB त्यो अचानक उपायविना नै नष्‍ट हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{16}यी छ वटा कुराहरू याहवेहले घृणा गर्नुहुन्छ,

\par }{\LIB सात वटा कुराहरू उहाँमा तुच्छ छन्:


\par }{\LIC \VS{17}अहङ्कारी आँखा,

\par }{\LIC झूटो बोल्ने जिब्रो,

\par }{\LIC निर्दोषको रगत बगाउने हात,


\par }{\LIC \VS{18}दुष्‍ट युक्ति रच्ने हृदय,

\par }{\LIC खराबी काम गर्न झट्टै अग्रसर हुने पाउहरू,


\par }{\LIC \VS{19}असत्य थुपार्ने झूटो साक्षी

\par }{\LIC र समुदायको बीचमा कलह उठाउने मानिस।


\par }{\SH व्यभिचारको विरुद्धमा चेतावनी
\par }
{\Q \VS{20}हे मेरो छोरा, आफ्नो बुबाको आज्ञापालन गर;

\par }{\QB र आफ्नी आमाको शिक्षालाई नत्याग।


\par }{\Q \VS{21}त्यसलाई तिम्रो हृदयमा सधैँको लागि टाँसी राख,

\par }{\QB त्यसलाई तिम्रो गलामा बाँधिराख।


\par }{\Q \VS{22}जब तिमी हिँड्छौ, त्यसले तिमीलाई अगुवाइ गर्नेछ;

\par }{\QB जब तिमी निदाउँछौ, त्यसले तिम्रो सुरक्षा गर्नेछ;

\par }{\QB जब तिमी जाग्नेछौ, त्यसले तिमीलाई सल्‍लाह दिनेछ।


\par }{\Q \VS{23}किनकि यो आज्ञा एउटा बत्ती हो,

\par }{\QB र शिक्षाचाहिँ ज्योति हो;

\par }{\Q अनि अनुशासनको सुधार

\par }{\QB जीवनका मार्ग हुन्,


\par }{\Q \VS{24}जसले तिमीलाई चरित्रहीन स्त्रीबाट,

\par }{\QB स्वेच्छाचारी पत्नीको चिप्ले कुराबाट बचाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}तिम्रो हृदयमा त्यसको सुन्दरताको चाहना नगर;

\par }{\QB त्यसका आँखाले तिमीलाई वशमा नपारोस्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}किनकि वेश्याले तिमीलाई रोटी समान बनाउँछे,

\par }{\QB तर अर्काकी पत्नीले झन् तिम्रो जीवनलाई नै शिकार बनाउँछे।


\par }{\Q \VS{27}के मानिसले आफ्नो काखमा आगो राख्यो भने

\par }{\QB उसको लुगा डढ्दैन र?


\par }{\Q \VS{28}के मानिस भुङ्ग्रोमाथि हिँड्यो भने

\par }{\QB त्यसका पाउहरू जल्दैन र?


\par }{\Q \VS{29}त्यसरी नै जो मानिस अर्काकी पत्नीसित सुत्छ,

\par }{\QB त्यसलाई छुने कोही पनि दण्ड नपाई उम्कनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}भोकले मर्न लागेको चोरले आफ्नो भोक मेटाउनलाई

\par }{\QB चोरी गरेकोमा कसैले त्यसलाई तुच्छ ठान्दैन।


\par }{\Q \VS{31}तर यदि त्यो पक्राउ पर्‍यो भने त्यसले सात गुणा बढी तिर्नुपर्छ;

\par }{\QB चाहे त्यो उसको घरको सम्पूर्ण धन नै किन नहोस्।


\par }{\Q \VS{32}तर व्यभिचार गर्ने व्यक्तिसित विवेक हुँदैन;

\par }{\QB यसो गर्ने सबैले आफूलाई नष्‍ट गर्छन्।


\par }{\Q \VS{33}मुक्‍का र अपमान त्यसको भाग हुनेछ;

\par }{\QB र त्यसको अपमान कहिल्यै मेटिनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}किनकि डाहले पतिको क्रोधलाई उत्तेजित गराउँछ,

\par }{\QB र दयामाया नदेखाईकनै त्यसले बदला लिनेछ।


\par }{\Q \VS{35}त्यसले कुनै क्षतिपूर्ति ग्रहण गर्नेछैन;

\par }{\QB त्यसले जतिसुकै ठूलो घूसलाई पनि अस्वीकार गर्नेछ।




\par }\Chap{7}{\SH व्यभिचारिणी स्त्रीको विरुद्ध चेतावनी
\par }
{\Q \VerseOne{1}हे मेरो छोरा, मेरा वचनहरू पालन गर,

\par }{\QB र मेरा आज्ञाहरूलाई आफूभित्र साँचिराख।


\par }{\Q \VS{2}मेरा आज्ञाहरू पालन गर, र तिमी जिउनेछौ,

\par }{\QB मेरा अर्तीहरूलाई आफ्नो आँखाको नानीजस्तै जोगाइराख।


\par }{\Q \VS{3}तिनलाई तिम्रा औँलाहरूमा बाँधिराख,

\par }{\QB तिनलाई आफ्नो हृदयको पाटीमा लेखिराख।


\par }{\Q \VS{4}बुद्धिलाई भन, “तिमी मेरी बहिनी हौ,”

\par }{\QB र समझशक्तिलाई चाहिँ “तिमी मेरो आफन्त हौ।”


\par }{\Q \VS{5}तिनले तिमीलाई व्यभिचारिणी स्त्रीबाट

\par }{\QB र स्वेच्छाचारी स्त्रीको चिप्ले कुराबाट बचाउनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}आफ्नो घरको झ्यालमा

\par }{\QB त्यसको आँखीझ्यालबाट मैले बाहिर हेरेँ।


\par }{\Q \VS{7}मैले सोझाहरूको बीचमा,

\par }{\QB मैले जवान मानिसहरूमध्ये

\par }{\QB विवेक नभएको एउटा जवानलाई देखेँ।


\par }{\Q \VS{8}त्यो तल सडक छेउको त्यस स्त्रीको घरको कुनामा जाँदैथियो;

\par }{\QB त्यो त्यसकै घरको कुनातिर हिँड्दैथियो।


\par }{\Q \VS{9}दिन ढल्दै गरेको साँझको समय थियो,

\par }{\QB रातको अन्धकार बढ्दै थियो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}तब एउटी स्त्री त्यसलाई भेट्न आई,

\par }{\QB चरित्रहीन स्त्रीको जस्तै वस्त्र पहिरेकी र धूर्त नियत भएकी,


\par }{\Q \VS{11}(त्यो चञ्चल र अभिमानी छे;

\par }{\QB त्यसका पाउहरू कहिल्यै घरमा बास बस्दैनन्,


\par }{\Q \VS{12}त्यो कहिले सडकमा त कहिले चोकहरूमा हुन्छे;

\par }{\QB त्यो प्रत्येक कुनाकाप्चामा ढुकिबस्छे।)


\par }{\Q \VS{13}तब त्यसले त्यसलाई समाती र चुम्बन गरी,

\par }{\QB अनि लाजै नमानी त्यसले भनी:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“मैले घरमा मेलबलि चढाउनु परेको छ;

\par }{\QB आज मैले आफ्नो भाकल पूरा गरेकी छु।


\par }{\Q \VS{15}त्यसैले म तपाईंलाई भेट्न बाहिर आएकी हुँ,

\par }{\QB मैले तपाईंलाई खोजेँ, र अहिले भेट्टाएकी छु!


\par }{\Q \VS{16}मैले मेरो ओछ्यानमा

\par }{\QB इजिप्टबाट ल्याएको मलमलको रङ्गीन तन्‍ना बिछ्याएकी छु।


\par }{\Q \VS{17}मैले मेरो ओछ्यानमा

\par }{\QB मूर्र, एलवा र दालचिनीको सुघन्धित अत्तर छर्केकी छु।


\par }{\Q \VS{18}आउनुहोस्, हामी बिहानसम्मै प्रेमले तृप्‍त बनौँ,

\par }{\QB हामी प्रेममा मस्त होऔँ!


\par }{\Q \VS{19}मेरा पति घरमा हुनुहुन्‍न,

\par }{\QB उहाँ लामो यात्रामा जानुभएको छ।


\par }{\Q \VS{20}उहाँले आफ्नो थैलीभरि रकम लानुभएको छ,

\par }{\QB र उहाँ पूर्णिमाको अगि घर फर्कनुहुन्‍न।”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}लोभ्याउने वचनहरूले उसले त्यसलाई बहकाई;

\par }{\QB उसले त्यसलाई मोहित कुराले फसाई।


\par }{\Q \VS{22}मारिनका निम्ति लगिएको गोरुझैँ,

\par }{\QB पासोमा फस्‍न लागेको मृगझैँ,

\par }{\Q त्यो तुरुन्तै त्यस स्त्रीको पछि लाग्यो,


\par }{\QB \VS{23}काँडले त्यसको कलेजो नरोपिएसम्म,

\par }{\Q एउटा चरा पासोमा पर्नलाई वेगसित उडिआए जस्तै,

\par }{\QB त्यसलाई आफ्नो प्राण गुमाउनुपर्छ भन्‍ने थाहा हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}अब हे मेरा छोराहरू हो, मेरो कुरा सुन,

\par }{\QB म जे भन्छु, त्यसमा ध्यान देओ।


\par }{\Q \VS{25}त्यस्ता स्त्रीतर्फ आफ्ना हृदय नफर्काओ,

\par }{\QB न त त्यसका मार्गहरूतिर हिँड।


\par }{\Q \VS{26}त्यसले धेरैलाई शिकार बनाएकी छे;

\par }{\QB त्यसद्वारा नष्‍ट पारिएकाहरू असंख्य छन्।


\par }{\Q \VS{27}त्यसको घर चिहानको राजमार्ग हो,

\par }{\QB जसले मृत्युका कोठाहरूतिर पुर्‍याउँछ।




\par }\Chap{8}{\SH बुद्धिको आह्वान
\par }
{\Q \VerseOne{1}के बुद्धिले आह्वान गर्दैन?

\par }{\QB के समझशक्तिले त्यसको आवाज उच्‍च पार्दैन?


\par }{\Q \VS{2}गल्‍लीका उचाइहरूमा,

\par }{\QB जहाँ बाटाहरूका मिलन हुन्छ, त्यसले त्यहाँ आफ्नो अडान लिन्छ,


\par }{\Q \VS{3}सहरमा पुर्‍याउने मूलढोकाहरूको छेउमा,

\par }{\QB प्रवेश द्वारहरूमा त्यो चर्को सोरले यसरी कराउँछ:


\par }{\Q \VS{4}“हे मानिसहरू हो, म तिमीहरूलाई कराएर भन्छु;

\par }{\QB म सारा मानव-जातिलाई आफ्नो आवाज सुनाउँछु।


\par }{\Q \VS{5}तिमीहरू जो सोझा छौ, सक्षम होऊ।

\par }{\QB तिमीहरू जो मूर्ख छौ, समझशक्ति प्राप्‍त गर्ने होऊ।


\par }{\Q \VS{6}सुन, किनकि मसँग भन्‍नलाई काम लाग्ने कुराहरू छन्,

\par }{\QB जे ठिक छ, त्यो भन्‍न म मेरो ओठ खोल्छु।


\par }{\Q \VS{7}मेरो मुखले साँचो कुरा बोल्दछ;

\par }{\QB किनकि मेरो ओठले दुष्‍टतालाई घृणा गर्छ।


\par }{\Q \VS{8}मेरो मुखका सबै वचन न्यायसङ्गत छन्;

\par }{\QB तीमध्ये एउटै पनि बाङ्गा-टिङ्गा अथवा भ्रष्‍ट छैन।


\par }{\Q \VS{9}विवेकशील व्यक्तिका लागि मेरा वचन ठिक छन्,

\par }{\QB ज्ञान हुने मानिसको निम्ति ती धार्मिक छन्।


\par }{\Q \VS{10}मेरो अर्तीलाई चाँदीको सट्टामा,

\par }{\QB र ज्ञानलाई उत्तम सुनको सट्टामा चुन;


\par }{\Q \VS{11}किनकि बुद्धि माणिकहरूभन्दा मूल्यवान् हुन्छ,

\par }{\QB र तिमीले इच्छा गरेको कुनै पनि कुरा त्यसको दाँजोमा आउँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}“म, बुद्धि, विवेकसँग बसोबास गर्दछु,

\par }{\QB मसँग ज्ञान र विवेक छन्।”


\par }{\Q \VS{13}याहवेहप्रतिको भय दुष्‍टतालाई घृणा गर्नु हो,

\par }{\QB अभिमान, अहङ्कार,

\par }{\QB खराब चालचलन र भड्काउने कुराहरूलाई म घृणा गर्दछु।


\par }{\Q \VS{14}परामर्श र उचित फैसला मद्वारा नै हुन्छन्;

\par }{\QB मसित समझशक्ति छ, र मसित सामर्थ्य छ।


\par }{\Q \VS{15}मद्वारा नै राजाहरूले शासन गर्छन्,

\par }{\QB र शासकहरूले न्यायसङ्गत उर्दी जारी गर्छन्।


\par }{\Q \VS{16}मद्वारा नै शासकहरूले राज्यव्यवस्था चलाउँछन्—

\par }{\QB र पृथ्वीमा शासन गर्ने सबै शासकहरू।\FTNT{*}{{\FR 8:16 }{\FT{केही प्राचीन पा.लि.हरूमा
}}{\FQA{सबै धार्मिक शासकहरू}}}


\par }{\Q \VS{17}मलाई प्रेम गर्नेहरूलाई म प्रेम गर्छु;

\par }{\QB मेरो खोजी गर्नेहरूले मलाई भेट्टाउँछन्।


\par }{\Q \VS{18}मसित धन र आदर,

\par }{\QB रहिरहने सम्पत्ति र समृद्धि छन्।


\par }{\Q \VS{19}मेरो फल असल सुनभन्दा राम्रो छ;

\par }{\QB म जे पाउँछु, त्यो चुनिएको चाँदीभन्दा असल हुन्छ।


\par }{\Q \VS{20}म धार्मिकताका बाटो हिँड्छु,

\par }{\QB र न्यायको मार्गमा हिँड्छु,


\par }{\Q \VS{21}मलाई प्रेम गर्नेहरूलाई म धनसम्पत्तिले भरिपूर्ण पार्छु

\par }{\QB र म तिनीहरूका भण्डार भरिदिनेछु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}याहवेहले आफ्नो सृष्‍टिको सुरुमा नै,

\par }{\QB उहाँका पुरातनका सबै कामहरूभन्दा पहिले नै मलाई सृजनुभयो,


\par }{\Q \VS{23}परापूर्वकाल अगि नै,

\par }{\QB अर्थात् संसारको सुरु हुनुभन्दा पहिलेदेखि नै मेरो सृष्‍टि भएको थियो।


\par }{\Q \VS{24}सागरहरू हुनुभन्दा पहिले,

\par }{\QB पानीले भरिएका मुहानहरू हुनुभन्दा अगि नै मेरो जन्म भएको थियो,


\par }{\Q \VS{25}पर्वतहरू आ-आफ्ना स्थानमा स्थापित हुनुभन्दा पहिले नै,

\par }{\QB पहाडहरूभन्दा पहिल्यै मेरो जन्म भएको थियो।


\par }{\Q \VS{26}उहाँले पृथ्वी र त्यसका जमिनहरू,

\par }{\QB वा पृथ्वीका धुलो बनाउनुभन्दा अगि नै म सृजिएको थिएँ।


\par }{\Q \VS{27}जब उहाँले आकाशलाई स्थापित गर्नुभयो, म अस्तित्वमा थिएँ;

\par }{\QB उहाँले महासागरमाथि क्षितिजले घेर्नुहुँदा, म त्यहाँ थिएँ।


\par }{\Q \VS{28}जब उहाँले माथिका बादलहरू स्थापित गर्नुभयो;

\par }{\QB जब पानीको मूललाई स्थिर गर्नुभयो;


\par }{\Q \VS{29}जब पानीलाई उहाँको आज्ञा नाघेर बाहिर नजाओस् भनेर

\par }{\QB उहाँले समुद्रको सिमाना तोकिदिनुभयो;

\par }{\Q जब उहाँले पृथ्वीका जगहरू बसाल्नुभयो;


\par }{\QB \VS{30}त्यस समय म एक कारिगरजस्तै उहाँको छेउमा थिएँ।

\par }{\Q म दिनहुँ हर्षले विभोर हुन्थेँ;

\par }{\QB उहाँको उपस्थितिमा निरन्तर आनन्दित भइरहन्थेँ।


\par }{\Q \VS{31}उहाँको सम्पूर्ण संसारमा म आनन्द मनाउँथे,

\par }{\QB र मानव जातिमा प्रसन्‍न रहन्थेँ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}अब हे मेरा छोराछोरीहरू हो, मेरा कुरा सुन;

\par }{\QB तिनीहरू धन्य हुन्, जसले मेरा मार्गहरू पछ्याउँछन्।


\par }{\Q \VS{33}मेरा अर्तीहरू सुन र बुद्धिमान् होओ,

\par }{\QB त्यसलाई बेवास्ता नगर,


\par }{\Q \VS{34}त्यो मानिस धन्य हो, जसले मेरा वचन सुन्छ,

\par }{\QB जो दिनदिनै मेरा ढोकाहरूमा नियालेर हेर्दै,

\par }{\QB मेरो ढोकाको छेउमा पर्खिरहन्छ।


\par }{\Q \VS{35}किनकि जसले मलाई भेट्टाउँछ, त्यसले जीवन पाउँछ,

\par }{\QB र याहवेहबाट निगाह प्राप्‍त गर्छ।


\par }{\Q \VS{36}“तर जसले मलाई भेट्टाउन असफल हुन्छ, त्यसले आफूलाई नोक्सानी गर्छ,

\par }{\QB मलाई घृणा गर्ने सबैले मृत्युलाई प्रेम गर्छन्।”




\par }\Chap{9}{\SH बुद्धि र मूर्खताको निम्तो
\par }
{\Q \VerseOne{1}बुद्धिले आफ्नो घर बनाएको छ;

\par }{\QB त्यसले सात वटा खाँबो काटेर गाडेको छ।


\par }{\Q \VS{2}त्यसले मासु पकाएको छ, र दाखमद्य तयार पारेको छ,

\par }{\QB त्यसले आफ्नो टेबुल पनि ठिक पारेको छ।


\par }{\Q \VS{3}त्यसले आफ्नो सेवकहरूलाई बाहिर पठाएको छ,

\par }{\QB र सहरमा सबैभन्दा अग्लो ठाउँबाट बोलाउँछ।


\par }{\QB \VS{4}“सोझाहरू सबै मेरो घरभित्र आओ!”

\par }{\Q ती समझ नभएकाहरूलाई त्यसले भन्छ:


\par }{\QB \VS{5}“आओ, मसँग खाओ,

\par }{\QB र मैले मिसाएको दाखमद्य पिओ।


\par }{\Q \VS{6}आफ्ना सोझा चालहरू त्याग, र तिमीहरू बाँच्नेछौ।”

\par }{\QB समझशक्तिको मार्गमा हिँड।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}गिल्‍ला गर्नेलाई सुधार्नेले अपमान निम्त्याउँछ,

\par }{\QB जसले दुष्‍टलाई हप्काउँछ, त्यसले दुर्व्यवहार बेहोर्नुपर्छ।


\par }{\Q \VS{8}गिल्‍ला गर्नेलाई नहप्काऊ, नत्रता त्यसले तिमीलाई घृणा गर्नेछ;

\par }{\QB बुद्धिमान् मानिसलाई हप्काऊ, र त्यसले तिमीलाई प्रेम गर्नेछ।


\par }{\Q \VS{9}बुद्धिमान्‌लाई अर्ती देऊ, र ऊ अझ बुद्धिमान् हुनेछ;

\par }{\QB धर्मी मानिसलाई शिक्षा देऊ, र उसले आफ्नो ज्ञान अझ बढाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}याहवेहको भय नै बुद्धिको सुरुवात हो,

\par }{\QB र पवित्र परमेश्‍वरको ज्ञान नै समझशक्ति हो।


\par }{\Q \VS{11}किनकि बुद्धिद्वारा नै तिमी दीर्घायु हुनेछौ,

\par }{\QB र तिम्रो जीवनका वर्षहरू थपिनेछन्।


\par }{\Q \VS{12}यदि तिमी बुद्धिमान् हौ भने तिमीलाई बुद्धिले इनाम दिनेछ;

\par }{\QB यदि तिमी गिल्‍ला गर्ने हौ भने तिमीले दुःख मात्र पाउनेछौ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}अज्ञानी स्त्री कोलाहलपूर्ण हुन्छे;

\par }{\QB त्यो सोझी र अज्ञानी हुन्छे।


\par }{\Q \VS{14}त्यो आफ्नो घरको ढोकामा बस्छे,

\par }{\QB सहरका सबैभन्दा अग्लो ठाउँमा बस्छे,


\par }{\Q \VS{15}आफ्नो बाटो सरासर हिँडिरहेकाहरूलाई

\par }{\QB त्यसले नजिकबाट बोलाउँछे।


\par }{\QB \VS{16}“सोझाहरू सबै मेरो घरभित्र आओ!”

\par }{\Q ती समझ नभएकाहरूलाई त्यसले भन्छे:


\par }{\QB \VS{17}“चोरीको पानी मिठो हुन्छ,

\par }{\QB गुप्‍तमा खाएको भोजन स्वादिष्‍ठ हुन्छ!”


\par }{\Q \VS{18}तर तिनीहरूले त्यहाँ मृतकहरू छन्,

\par }{\QB र त्यसका पाहुनाहरू गहिरा चिहानभित्र छन् भन्‍ने कुरा जान्दैनन्।




\par }{\MS सोलोमनका हितोपदेश

\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}सोलोमनका हितोपदेश:

\par }{\Q बुद्धिमान् छोराछोरीले आफ्ना बुबालाई खुशी तुल्याउँछन्,

\par }{\QB तर मूर्ख छोराछोरीले आफ्नी आमालाई पिरोल्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}अन्यायसँग कमाएको धन केही मूल्यको हुँदैन,

\par }{\QB तर धार्मिकताले मृत्युबाट छुटाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}याहवेहले धर्मीहरूलाई भोकै राख्नुहुन्‍न;

\par }{\QB तर उहाँले दुष्‍टको लालसालाई विफल पार्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}अल्छी हातहरूले मानिसलाई गरिब बनाउँछन्,

\par }{\QB तर परिश्रमी हातहरूले सम्पत्ति आर्जन गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}ग्रीष्म ऋतुमा अन्‍नको प्रबन्ध गर्ने छोराछोरी बुद्धिमान् हुन्;

\par }{\QB तर कटनीको समयमा सुत्ने छोराछोरी शर्म लाग्दा हुन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}धर्मीको शिरमाथि आशिष्‌हरूका मुकुट रहन्छन्,

\par }{\QB तर दुष्‍ट मानिसको मुखमा हिंसा लुकेको हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}धर्मीको नाम आशिष्‌मा\FTNT{*}{{\FR 10:7 }{\FT{हेर्नुहोस्
}}{\XT{उत्प 48:20}}} प्रयोग गरिन्छ,

\par }{\QB तर दुष्‍टको नामचाहिँ कुहिएर जानेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}हृदयमा बुद्धिमान् हुनेहरूले आज्ञाहरू ग्रहण गर्छन्,

\par }{\QB तर बकबके मूर्खको विनाश हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}इमानदार मानिस निर्धक्‍क भई जिउँछ;

\par }{\QB तर टेढो मार्गमा हिँड्ने पक्राउ पर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}कपटपूर्ण आँखा झिम्काउनेले शोक ल्याउँछ;

\par }{\QB अनि बकबक गर्ने मूर्ख सर्वनाशमा पुग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}धर्मीको मुख जीवनको फोहोरा हो,

\par }{\QB तर दुष्‍टको मुखमा हिंसा लुकेको हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}घृणाले फाटो उब्जाउँछ;

\par }{\QB तर प्रेमले सबै अपराधहरू ढाक्दछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}समझदार व्यक्तिका ओठमा बुद्धिका कुरा पाइन्छ;

\par }{\QB तर विवेकहीनहरूका पिठिउँमा त छडी पर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}बुद्धिमान् मानिसहरूले ज्ञान सञ्चय गर्छन्;

\par }{\QB तर मूर्खको मुखले विनाश निम्त्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}धनीको धन नै तिनीहरूका किल्‍ला भएको सहर हो,

\par }{\QB तर दरिद्रता गरिबहरूको विनाश हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}धर्मीको ज्याला तिनीहरूको जीवन हो,

\par }{\QB तर दुष्‍टको कमाइ पाप र मृत्यु हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}अनुशासन पालन गर्ने जीवनको बाटोमा जान्छ,

\par }{\QB तर जसले सुधारलाई बेवास्ता गर्छ, त्यसले अरूलाई पथभ्रष्‍ट पार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जसले आफूमा घृणा लुकाएर राख्छ, उसको जिब्रो छली हुन्छ

\par }{\QB र जसले निन्दा फैलाउँछ, त्यो मूर्ख हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}जब बढ्ता बोलिन्छ, पापले बढी स्थान पाउँछ;

\par }{\QB तर बुद्धिमान्‌ले आफ्नो जिब्रोमा लगाम लगाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}धर्मीको जिब्रो निखुर चाँदी हो;

\par }{\QB तर दुष्‍टको हृदय भने केही मूल्यको हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}धर्मीको ओठले धेरैलाई उत्साह दिन्छ,

\par }{\QB तर मूर्खहरू विवेकको अभावले मर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}याहवेहको आशिष्‌ले धनसम्पत्ति ल्याउँछ;

\par }{\QB अनि उहाँले यसमा दुःख थप्नुहुन्‍न।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}मूर्खहरू दुष्‍ट चालमा आनन्दित हुन्छन्,

\par }{\QB तर समझशक्ति भएको मानिस बुद्धिमा प्रसन्‍न हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}तिनीहरूलाई त्रसित बनाउने कुरा नै दुष्‍टमाथि आइपर्नेछ;

\par }{\QB धर्मीले जे इच्छा गर्छ, त्यो पूरा गरिनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}आँधीबेहरी आएपछि दुष्‍टहरू सोहोरिएर गइहाल्छन्;

\par }{\QB तर धर्मीचाहिँ अन्त्यसम्मै स्थिर रहन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}दाँतलाई सिर्का र आँखालाई धुवाँजस्तै,

\par }{\QB अल्छे पनि त्यसलाई पठाउनेको निम्ति त्यस्तै हुन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}याहवेहप्रति गरिएको श्रद्धाले जीवनको आयु लामो पार्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टका आयुचाहिँ घटाइन्छ,


\par }{\Q \VS{28}धर्मीका आशा आनन्दमय हुन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टहरूको आशा पूरा हुनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}याहवेहको मार्ग धर्मीहरूको निम्ति शरणस्थान हो;

\par }{\QB तर दुष्‍ट काम गर्नेहरूको निम्ति त्यो विनाश हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}धर्मी कहिल्यै उखेलिनेछैन;

\par }{\QB तर दुष्‍ट पृथ्वीमा स्थिर रहनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}धर्मीको मुखबाट बुद्धिका कुरा निस्किन्छ,

\par }{\QB तर भड्काउने जिब्रो काटिनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}धर्मीका ओठले उचित कुरा जान्दछन्;

\par }{\QB तर दुष्‍टको मुखले टेढामेढा कुराहरू मात्र जान्दछ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}छलको तराजु याहवेहले घृणा गर्नुहुन्छ,

\par }{\QB तर ठिक ढकदेखि उहाँ प्रसन्‍न हुनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}जब अहङ्कार आउँछ, तब बदनामी पनि आउँछ;

\par }{\QB तर नम्रतासँग बुद्धि आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}धर्मीहरूको इमानदारीताले तिनीहरूलाई अगुवाइ गर्छ;

\par }{\QB तर विश्‍वासघातीहरू आफ्नै कपटले नष्‍ट हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}क्रोधको दिनमा धनसम्पत्ति कुनै काम लाग्दैन;

\par }{\QB तर धार्मिकताले मृत्युबाट छुटाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}निर्दोषहरूका धार्मिकताले तिनीहरूका मार्ग सोझो बनाउँछ,

\par }{\QB तर दुष्‍टहरूचाहिँ तिनीहरूका आफ्नै दुष्‍टताले तल खसालिन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}सत्यनिष्‍ठहरूका धार्मिकताले तिनीहरूलाई छुटाउँछ,

\par }{\QB तर विश्‍वासघातीहरू दुष्‍ट इच्छाहरूद्वारा पासोमा पर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}जब दुष्‍ट मानिस मर्छ, तब त्यसको आशा पनि नष्‍ट हुन्छ;

\par }{\QB त्यसले आफ्नो शक्तिबाट राखेको आशा शून्यमा विलीन भइहाल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}धार्मिक व्यक्ति सङ्कष्‍टबाट बचाइन्छ,

\par }{\QB र त्यो दुष्‍टमाथि आइपर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}ईश्‍वरविहीन मानिसको कुराले आफ्नै मुखले आफ्नो छिमेकीलाई नष्‍ट पार्छ,

\par }{\QB तर धर्मीचाहिँ ज्ञानद्वारा उम्कनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}धर्मीहरूको उन्‍नति हुँदा सहर रमाउँदछ;

\par }{\QB तर दुष्‍टहरूको नाश हुँदा हर्षको ध्वनि सुनिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}धर्मीका आशिष्‌द्वारा सहर उच्‍च हुन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टको मुखबाट त्यो नष्‍ट हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}विवेकहीनले आफ्नो छिमेकीको खिसी गर्छ;

\par }{\QB तर विवेकीले आफ्नो जिब्रोलाई लगाम लगाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}कुराउटेले गोप्य भरोसामा आघात पुर्‍याउँछ;

\par }{\QB तर विश्‍वासयोग्य मानिसले कुरा गोप्य राख्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}मार्गदर्शनको अभावमा देशको पतन हुन्छ;

\par }{\QB तर धेरै सल्‍लाहकारको कारण विजय हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}अरूको जमानी बस्‍नेले निश्‍चय नै दुःख भोग्नुपर्नेछ,

\par }{\QB तर अर्काको नासोमा हात हाल्न इन्कार गर्ने व्यक्ति सुरक्षित रहनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}दयालु हृदय भएकी स्त्रीले आदर पाउँछे,

\par }{\QB तर निर्दयी मानिसहरूले धन मात्र कमाउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}दयालु मानिसले आफैँलाई लाभ पुर्‍याउँछ,

\par }{\QB तर निर्दयी मानिसले आफूमाथि सङ्कष्‍ट निम्त्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}दुष्‍ट मानिसले छलको ज्याला कमाउँछ,

\par }{\QB तर जसले धार्मिकता छर्छ, त्यसले निश्‍चय नै प्रतिफलको कटनी गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}धर्मी मानिसले निश्‍चय नै जीवन प्राप्‍त गर्छ,

\par }{\QB तर दुष्‍टताको पछि लाग्ने मानिस आफ्नै मृत्युमा पुग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}याहवेहले भ्रष्‍ट हृदय भएकालाई घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB तर निर्दोष मार्गमा चल्नेहरूसित उहाँ प्रसन्‍न हुनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}यो निश्‍चय जान: दुष्‍टले आवश्य दण्ड पाउनेछ,

\par }{\QB तर धर्मीका सन्ततिले छुटकारा पाउनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}विवेकहीन सुन्दरीचाहिँ

\par }{\QB सुँगुरको थुतुनोमा सुनको बुलाकी भएजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}धर्मीहरूका इच्छाहरूको अन्त्य असल नै हुन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टहरूका आशाको अन्त्य केवल क्रोधमा हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}कसैले उदार चित्तले दिएर पनि अझ बढी लाभ गर्छन्;

\par }{\QB तर कसैले चाहिँ कञ्जुसी गर्छ, र पनि त्यसमाथि दरिद्रता आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}उदार मानिसको उन्‍नति हुनेछ;

\par }{\QB जसले अरूलाई उत्साह दिन्छ, ऊ आफैँ पनि उत्साहित हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}अन्‍न लुकाएर थुपारी राख्नेलाई मानिसहरूले सराप्छन्,

\par }{\QB तर ती खुशीसाथ बेच्नेलाई आशिष् दिन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}जसले असल खोज्छ, त्यसले निगाह पाउँछ,

\par }{\QB तर दुष्‍टताको खोजी गर्नेहरूमा दुष्‍टता नै आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}जसले आफ्नो धनमाथि भरोसा राख्छ, त्यसको पतन हुन्छ;

\par }{\QB तर धर्मी जनहरूचाहिँ हरियो पालुवाजस्तै लहलह मौलाउनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}जसले आफ्नो परिवारमा विपत्ति ल्याउँछ,

\par }{\QB त्यसले पैतृक सम्पत्तिको रूपमा बतास मात्र प्राप्‍त गर्नेछ;

\par }{\QB र मूर्खचाहिँ बुद्धिमान्‌को सेवक हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}धर्मी जनको फल जीवनको रूख हो;

\par }{\QB अनि बुद्धिमान्‌ले साथी पाउँदछ।\FTNT{*}{{\FR 11:30 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{आत्मा जित्छ}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}यदि धर्मी जनले आफ्नो प्रतिफल यस संसारमा पाउँछ भने,

\par }{\QB झन् अधर्मी र पापीहरूले त कति बढ्ता पाउनेछन्!


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}अनुशासनलाई प्रेम गर्नेले ज्ञानलाई प्रेम गर्छ,

\par }{\QB तर सुधारलाई घृणा गर्ने व्यक्ति मूर्ख हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}असल मानिसहरूले याहवेहबाट निगाह प्राप्‍त गर्छन्,

\par }{\QB तर धूर्त मानिसहरूलाई याहवेहले दोषी ठहराउनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}दुष्‍टताले कुनै मानिस स्थापित हुन सक्दैन,

\par }{\QB तर धर्मी जनलाई उखेल्न सकिनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}चरित्रवान् पत्नी आफ्नो पतिको मुकुट हो,

\par }{\QB तर अपमान ल्याउने पत्नीचाहिँ तिनका हड्डीको क्यान्सरजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}धर्मी जनका योजनाहरू न्यायसङ्गत हुन्छन्;

\par }{\QB तर दुष्‍टका सल्‍लाह कपटपूर्ण हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}दुष्‍टका वचनहरूले रक्तपातको निम्ति ढुकिबस्छन्,

\par }{\QB तर धर्मीको बोलीले तिनीहरूलाई उद्धार गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}दुष्‍टहरू पराजित हुन्छन् र लोप हुन्छन्;

\par }{\QB तर धर्मी जनको घर दृढतासाथ खडा रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}मानिसलाई त्यसको बुद्धिअनुसार प्रशंसा गरिन्छ,

\par }{\QB तर बाङ्गाटेढा हृदय भएका मानिसहरू अपहेलित हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}खानको निम्ति भोजन नभए तापनि आफ्नै बढाइचढाइ गर्ने मानिसभन्दा

\par }{\QB बरु साधारण मानिस भएर एक जना मालिकको मात्र सेवक हुनु उत्तम हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}धर्मी मानिसले आफ्नो पशुहरूको वास्ता गर्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍ट मानिसको अति दयापूर्ण काम पनि निर्दयी हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}आफ्नो जमिन खनजोत गर्नेसित प्रशस्त भोजन हुनेछ;

\par }{\QB तर दिवासपनाको पछि दौडने मानिसहरू मूर्ख हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}दुष्‍टले खराब मानिसहरूको लुटको अभिलाषा गर्छ,

\par }{\QB तर धर्मी जनको जरा रहिरहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}दुष्‍ट मानिस आफ्नै पापपूर्ण बोलीले पासोमा पर्छ;

\par }{\QB तर धर्मी मानिस विपत्तिबाट उम्कन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}आफ्ना ओठका फलबाट नै मानिस असल थोकहरूले भरिन्छ;

\par }{\QB र आफ्नो हातका कामको प्रतिफल त्यसले निश्‍चय नै पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}मूर्खको चाल त्यसकै लागि ठिक देखिन्छ,

\par }{\QB तर बुद्धिमान् मानिसले अरूको सल्‍लाह सुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}मूर्खले आफ्नो रिस झट्टै देखाउँछ;

\par }{\QB तर विवेकशील मानिसले अपमानको वास्तै गर्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}साँचो साक्षीले सत्य बोल्छ,

\par }{\QB तर झूटो साक्षीले झूटो कुरा बोल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}विवेकहीनका वचनहरूले मानिसलाई तरवारलेझैँ रोप्छ,

\par }{\QB तर बुद्धिमान्‌को जिब्रोले निको पार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}सत्य बोल्ने ओठ सदा स्थिर रहन्छ;

\par }{\QB तर झूटो बोल्ने जिब्रो केही समय मात्र रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}खराब योजना रच्नेहरूका हृदयमा छलकपट हुन्छ;

\par }{\QB तर शान्तिलाई प्रोत्साहन दिनेहरूको निम्ति आनन्द हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}धर्मीमाथि हानिको कुनै प्रभाव हुँदैन,

\par }{\QB तर दुष्‍टहरू सङ्कष्‍टले भरिएका हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}याहवेहले झूटो बोल्ने ओठलाई घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB तर भरोसायोग्य मानिसहरूसँग उहाँ प्रसन्‍न हुनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}विवेकशील मानिसले आफ्नो ज्ञान आफूसितै राख्छ;

\par }{\QB तर मूर्खहरूको हृदयबाट मूर्खता निस्किरहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}परिश्रमी हातले शासन गर्नेछ;

\par }{\QB तर अल्छेपनाले दासत्वमा पुर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}चिन्तित हृदयले मानिसलाई कमजोर तुल्याउँछ,

\par }{\QB तर दयालु वचनले त्यसलाई आनन्द दिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}धर्मी मानिस आफ्नो मित्रतामा सतर्क रहन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टको मार्गले तिनीहरूलाई बरालिदिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}अल्छे मानिसले आफ्नो शिकार पनि पकाउँदैन,

\par }{\QB तर लगनशील मानिस आफ्नो शिकारको प्रशस्तताबाट खान्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}धार्मिकताको मार्गमा जीवन हुन्छ;

\par }{\QB त्यही मार्गमा अमरत्व हुन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}बुद्धिमान् छोराछोरीले आफ्ना बुबाको अनुशासनलाई स्वीकार गर्छ;

\par }{\QB तर गिल्‍ला गर्नेले हप्कीलाई बेवास्ता गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}आफ्ना ओठका फलबाट नै मानिसले असल थोकहरू उपभोग गर्दछ;

\par }{\QB तर विश्‍वासघातीहरू हिंसाकै चाहना गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}आफ्नो ओठ जोगाउनेले आफ्नो जीवन जोगाउँछ,

\par }{\QB तर जो उत्ताउलो भई बोल्छ, त्यो नष्‍ट हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}अल्छेले उत्कट इच्छा गर्छ, र त्यसलाई केही पनि मिल्दैन;

\par }{\QB तर परिश्रमीका इच्छाहरू पूर्ण रूपमा पूरा हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}धर्मीले झूटलाई घृणा गर्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टले दुर्गन्ध फैलाउँछ,

\par }{\QB र आफैँमा बदनाम ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}धार्मिकताले निर्दोष मानिसलाई रक्षा गर्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टताले पापीलाई नष्‍ट पार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}कोही मानिस धनी भएको धाक लगाउँछ, र पनि त्यससित केही हुँदैन;

\par }{\QB अर्कोले गरिब भएको बहाना गर्छ, र पनि त्यससित अपार सम्पत्ति हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}कुनै मानिसको धनले त्यसको जीवनलाई छुटाउन सक्ला,

\par }{\QB तर गरिब मानिसले जीवनको धम्कीको डर मान्‍नुपर्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}धर्मी जनको ज्योति उज्यालो भई चम्कन्छ,

\par }{\QB तर दुष्‍टको बत्ती निभाइन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}अहङ्कारले झगडा मात्र उब्जाउँछ;

\par }{\QB तर सरसल्‍लाह लिनेहरूले बुद्धि पाइन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}बेइमानीसित कमाएको पैसा सकिन्छ;

\par }{\QB तर परिश्रम गरी कमाएको पैसा बढ्दैजान्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}ढिलो भएको आशाले हृदय दुर्बल पार्छ,

\par }{\QB तर पूरा भएको चाहना जीवनको रूख हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}अर्तीलाई अपमान गर्नेले त्यसको मूल्य चुकाउनेछ;

\par }{\QB तर आज्ञालाई आदर गर्नेले प्रतिफल पाउनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}बुद्धिमान्‌को शिक्षा जीवनको मूल हो,

\par }{\QB जसले मानिसलाई मृत्युको पासोबाट फर्काउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}असल न्यायले निगाह प्राप्‍त गर्छ;

\par }{\QB तर विश्‍वासघातीको मार्गले तिनीहरूलाई विनाशमा डोर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}हरेक विवेकशील मानिसले आफ्नो ज्ञानद्वारा काम गर्छ;

\par }{\QB तर मूर्खले आफ्नो मूर्खता प्रकट गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}दुष्‍ट सन्देशवाहक जोखिममा पर्छ;

\par }{\QB तर विश्‍वासयोग्य दूतले चङ्गाइ ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}अनुशासनको बेवास्ता गर्नेमाथि गरिबी र शर्म आइपर्नेछन्;

\par }{\QB तर सुधारमा ध्यान दिने व्यक्ति सम्मानित हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}पूर्ण भएको चाहना प्राणको निम्ति मिठो हुन्छ;

\par }{\QB तर मूर्खचाहिँ दुष्‍टताबाट फर्कन घृणा गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}बुद्धिमान्‌हरूसित हिँड्ने बुद्धिमान् नै हुनेछ;

\par }{\QB तर मूर्खहरूको सङ्गत गर्नेले नोक्सानी भोग्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}पापीलाई विपत्तिले पछ्याउँछ;

\par }{\QB तर धर्मीको प्रतिफलचाहिँ समृद्धि हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}असल मानिसले आफ्ना नातिनातिनाहरूका निम्ति पैतृक धन छोडिराख्छ;

\par }{\QB तर पापीको धन भने धर्मीको निम्ति नै साँचिएको हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}गरिबको नजोतिएको जमिनले प्रशस्त अन्‍न फलाउन सक्ला;

\par }{\QB तर अन्यायले त्यो खोसिदिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}आफ्ना छोराछोरीलाई छडी नलाउनेले तिनीहरूलाई घृणा गर्छ,

\par }{\QB तर तिनीहरूलाई प्रेम गर्नेले त तिनीहरूलाई अनुशासनमा राख्दछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}धर्मीले पेटभरि खान्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टको पेट भोकभोकै हुन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}बुद्धिमान् स्त्रीले आफ्नो घर निर्माण गर्छे;

\par }{\QB तर मूर्ख स्त्रीले आफ्नै हातले आफ्नो घर भत्काउँछे।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}याहवेहको डर मान्‍नेहरू सत्यतामा जिउँछन्,

\par }{\QB तर उहाँलाई तुच्छ ठान्‍नेहरू कुमार्गमा हिँड्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}मूर्खको बोलीले आफ्नै पिठिउँमा छडी निम्त्याउँछ;

\par }{\QB तर बुद्धिमान्‌को ओठले तिनीहरूलाई बचाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}जहाँ गोरुहरू छैनन्, त्यहाँ गोठ खाली रहन्छ;

\par }{\QB तर गोरुको बलबाट प्रशस्त फसल कटनी हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}साँचो साक्षीले धोका दिँदैन;

\par }{\QB तर झूटो साक्षीले असत्य कुराहरू पोख्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}गिल्‍ला गर्नेले बुद्धिको खोजी गर्छ, तर पाउँदैन;

\par }{\QB तर विवेकशील व्यक्तिले सजिलैसित ज्ञान प्राप्‍त गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}मूर्ख मानिसबाट टाढै बस,

\par }{\QB किनकि उसको ओठमा ज्ञानको कुरा पाइँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}विवेकशील मानिसको बुद्धिले त्यसलाई सही मार्ग दिन्छ,

\par }{\QB तर मूर्खहरूको मूर्खताचाहिँ धोका हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}दोष मूर्खहरूका निम्ति ठट्ठाको विषय हो;

\par }{\QB तर धर्मीहरूमा भने सद्भावना पाइन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}प्रत्येक मनको तितोपनाले नै जान्दछ;

\par }{\QB र कोही त्यसको आनन्दको सहभागी हुन सक्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}दुष्‍टको घर भत्काइनेछ;

\par }{\QB तर धर्मीको पालमा फलिफाप हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}कुनै बाटो मानिसलाई ठिक लाग्ला,

\par }{\QB तर अन्त्यमा त्यसले मृत्युमा पुर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}मुखमा हाँसो भए तापनि हृदयमा वेदना हुन सक्छ;

\par }{\QB र हर्षको अन्तचाहिँ शोकमा हुन सक्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}विश्‍वासहीनहरूलाई तिनीहरूको चाल अनुसारको प्रतिफल दिइनेछ;

\par }{\QB र असल मानिसले आफ्नो कामको प्रतिफल पाउनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}सोझो मानिसले हरेक कुरामा विश्‍वास गर्छ;

\par }{\QB तर विवेकशील मानिसले आफ्ना पाइलाहरूबारे विचार गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}बुद्धिमान् मानिसले याहवेहको डर मान्छ, र दुष्‍टतादेखि परै बस्छ;

\par }{\QB तर मूर्खचाहिँ अहङ्कारी हुन्छ, विस्वस्त हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}झट्टै रिसाउने मानिसले मूर्ख काम गर्छ;

\par }{\QB र दुष्‍ट योजनाहरू रच्नेलाई घृणा गरिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}रिसाहाले मूर्खता कमाउँछन्,

\par }{\QB तर विवेकशीलहरूले ज्ञानको मुकुट लगाउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}खराब मानिसहरू असल मानिसहरूका सामु,

\par }{\QB र दुष्‍टहरू धर्मीहरूका मूलढोकाको सामु झुक्नेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}गरिबहरू आफ्नै छिमेकीद्वारा त्यागिन्छन्;

\par }{\QB तर धनीको धेरै मित्रहरू हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}आफ्नो छिमेकीलाई तुच्छ ठान्‍नेले पाप गर्छ;

\par }{\QB तर त्यो मानिस धन्य हो, जसले अभावमा परेकाहरूमाथि दया देखाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}के दुष्‍ट योजना रच्नेहरू बरालिँदैनन् र?

\par }{\QB तर असल योजना बनाउनेहरूले प्रेम र विश्‍वासयोग्यता प्राप्‍त गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}सबै कठोर परिश्रमले लाभ ल्याउँछ;

\par }{\QB तर कुरा मात्र गर्ने मानिसचाहिँ गरिबीमा पुग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}बुद्धिमान्‌को धन तिनीहरूको मुकुट हो;

\par }{\QB तर मूर्खहरूको मूर्खपनाले मूर्खता मात्र उत्पन्‍न गराउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}साँचो साक्षीले जीवन बचाउँछ;

\par }{\QB तर झूटो साक्षी छलपूर्ण हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}याहवेहको डर मान्‍नेको किल्‍ला सुरक्षित रहन्छ;

\par }{\QB र त्यसका छोराछोरीको लागि त्यो एक शरणस्थान हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}याहवेहप्रतिको श्रद्धा जीवनको मूल हो,

\par }{\QB जसले मानिसलाई मृत्युको पासोबाट फर्काउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}ठूलो जनसंख्या राजाको महिमा हो;

\par }{\QB तर प्रजाविनाको शासक नष्‍ट हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}धैर्यवान् मानिसको समझशक्ति अपार हुन्छ,

\par }{\QB तर झट्टै रिसाउनेले आफ्नो मूर्खतालाई प्रदर्शन गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}शान्त हृदयले शरीरलाई जीवन दिन्छ;

\par }{\QB तर ईष्‍र्याचाहिँ हड्डीहरूका निम्ति क्यान्सरजस्तै हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}गरिबलाई थिचोमिचो गर्नेले आफ्ना सृष्‍टिकर्ताप्रति अपमान दर्शाउँछ;

\par }{\QB तर खाँचोमा परेकाहरूप्रति दयालु हुनेले परमेश्‍वरलाई सम्मान दिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}जब विपत्ति आउँछ, दुष्‍टहरूको पतन हुन्छ;

\par }{\QB तर धर्मीले चाहिँ मृत्युमा पनि परमेश्‍वरको आश्रय पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}बुद्धिमान्‌को हृदयमा बुद्धिले बास गर्छ,

\par }{\QB र मूर्खहरूको बीचमा पनि त्यसले आफूलाई प्रकट गराउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}धार्मिकताले राष्ट्रलाई उच्‍च तुल्याउँछ;

\par }{\QB तर पाप गर्नुचाहिँ कुनै पनि जातिको निम्ति कलङ्क हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}बुद्धिमान् सेवकसँग राजा प्रसन्‍न रहन्छन्;

\par }{\QB तर शर्मलाग्दो सेवकले तिनको रिस जगाउँछ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}नम्र जवाफले क्रोधलाई शान्त पार्छ;

\par }{\QB तर कठोर वचनले रिस उठाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}बुद्धिमान्‌को जिब्रोले ज्ञानको कुरा गर्छ;

\par }{\QB तर मूर्खको मुखले मूर्खताकै कुरा पोख्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}याहवेहको नजर सर्वत्र रहन्छ;

\par }{\QB उहाँले दुष्‍ट र सज्जन दुवैमाथि नजर राखिरहनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}निको पार्ने जिब्रो जीवनको रूख हो;

\par }{\QB तर छली जिब्रोले आत्मालाई चोट पुर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}मूर्खले आफ्नो बुबाको अनुशासनलाई लत्याउँछ;

\par }{\QB तर सुधारलाई ध्यान दिनेले बुद्धिमानी देखाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}धर्मी जनको घरमा प्रशस्त धन हुन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टको कमाइले तिनीहरूमाथि विपत्ति ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}बुद्धिमान्‌का ओठले ज्ञान फैलाउँछ;

\par }{\QB तर मूर्खका हृदयले भने त्यस्तो गर्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}दुष्‍टका बलिदानलाई याहवेहले घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB तर धर्मीका प्रार्थनाले उहाँलाई प्रसन्‍न तुल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}याहवेहले दुष्‍टको मार्गलाई घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB तर धार्मिकताको पछि लाग्नेहरूलाई उहाँले प्रेम गर्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}आफ्नो अनुशासनको मार्ग त्याग्नेले कठोर ताडना भोग्नुपर्छ;

\par }{\QB जसले सुधारलाई घृणा गर्छ, त्यो मर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}मृत्यु र विनाश\FTNT{*}{{\FR 15:11 }{\FT{मूल भाषामा
}}{\FQA{सिओल र अबाडोन}}} दुवै याहवेहको सामु खुलस्त रहन्छन्;

\par }{\QB मानिसको हृदय झन् कति खुलस्त होला!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}गिल्‍ला गर्नेले सुधारलाई मन पराउँदैन;

\par }{\QB त्यसैले तिनीहरू बुद्धिमान्‌लाई तिरस्कार गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}हर्षित हृदयले अनुहार प्रसन्‍न पारिदिन्छ;

\par }{\QB तर दुःखित हृदयले आत्मालाई चोट पुर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}विवेकशील हृदयले ज्ञानको खोजी गर्छ;

\par }{\QB तर मूर्खको भोजन मूर्खता हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}थिचोमिचोमा परेकाहरूका सबै दिन अति दुःखमय हुन्छ;

\par }{\QB तर प्रसन्‍न हृदय सधैँ सुखी हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}धेरै सम्पत्ति भएर चिन्तित हुनुभन्दा

\par }{\QB याहवेहको भयको साथमा थोरै धन हुनु नै असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}घृणाले भरिएको घरमा पोसाएको बहरको मासु खानुभन्दा

\par }{\QB बरु प्रेमसित सागसब्जी खानु नै बेस हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}तातो रिस भएको मानिसले झगडा उत्पन्‍न गराउँछ;

\par }{\QB तर धैर्यवान् मानिसले कलह शान्त गराउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}अल्छेको मार्ग काँडाले छेकेको हुन्छ;

\par }{\QB तर धर्मीको मार्गचाहिँ राजमार्ग हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}बुद्धिमान् छोराछोरीले आफ्नो बुबालाई हर्षित तुल्याउँछ,

\par }{\QB तर मूर्ख मानिसले आफ्नी आमालाई तुच्छ ठान्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}विवेकहीन मानिसलाई मूर्खताले आनन्द दिन्छ;

\par }{\QB तर समझशक्ति भएको मानिस सीधा बाटोमा हिँड्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}सल्‍लाहको अभावमा योजनाहरू असफल हुन्छन्;

\par }{\QB तर धेरै सल्‍लाहकार छन् भने ती सफल हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}उचित जवाफ दिन पाउँदा मानिसलाई खुशी लाग्छ;

\par }{\QB र ठिक समयमा भनिएको वचन कति असल हुन्छ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}समझदार मानिसलाई जीवनको बाटोले माथितिर डोर्‍याउँछ;

\par }{\QB त्यसले उसलाई तल पातालतिर जानदेखि जोगाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}याहवेहले अहङ्कारी मानिसको घर भताभुङ्ग पारिदिनुहुन्छ,

\par }{\QB तर उहाँले विधवाको सिमाना स्थिर राख्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}याहवेह दुष्‍टका विचारहरूलाई घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB तर शुद्ध वचन उहाँलाई मन पर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}लोभीले आफ्नो परिवारमा विनाश ल्याउँछ;

\par }{\QB तर जसले घूसलाई घृणा गर्छ, त्यो बाँच्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}धर्मीको हृदयले जवाफ दिन अगि त्यसलाई तौलिन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टको मुखले खराबी कुराहरू पोखिहाल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}याहवेह दुष्‍टदेखि टाढै रहनुहुन्छ;

\par }{\QB तर उहाँले धर्मीको प्रार्थना सुन्‍नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}हँसिलो अनुहारले हृदयमा आनन्द ल्याउँछ;

\par }{\QB र असल समाचारले हड्डीलाई हर्षित तुल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}जसले जीवन दिने हप्कीलाई सुन्छ,

\par }{\QB त्यो बुद्धिमान्‌हरूका साथमा रहनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}अनुशासनको वास्ता नगर्नेले आफूलाई घृणा गर्छ;

\par }{\QB तर सुधारमा ध्यान दिनेले समझशक्ति प्राप्‍त गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}याहवेहप्रतिको श्रद्धाले नै मानिसलाई बुद्धि सिकाउँछ;

\par }{\QB अनि सम्मान पाउनुभन्दा अगि नम्रता आउँछ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}हृदयका योजनाहरू मानिसका हुन्;

\par }{\QB तर जिब्रोको ठिक जवाफ भने याहवेहबाट नै आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}हरेक मानिसलाई आफ्ना मार्गहरू निर्दोष लाग्छ;

\par }{\QB तर अभिप्रायहरू याहवेहबाट नै जाँचिएका हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}तिमीले गर्ने जुनसुकै कुरा याहवेहलाई सुम्पिदेऊ,

\par }{\QB र उहाँले तिम्रा योजनाहरू सफल पार्नुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}याहवेहले हरेक कुरा आफ्नै उद्देश्यका निम्ति बनाउनुहुन्छ;

\par }{\QB उहाँले दुष्‍टलाई समेत विनाशको दिनको निम्ति राख्नुभएको छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}हृदयमा अहङ्कार भएका सबैलाई याहवेहले घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB यो निश्‍चित छ, तिनीहरू दण्ड नपाई छोडिनेछैनन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}प्रेम र सत्यताद्वारा पापको प्रायश्‍चित हुन्छ;

\par }{\QB याहवेहप्रतिको श्रद्धाद्वारा मानिस खराबीदेखि अलग रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}जब कुनै मानिसको जीवन याहवेहको दृष्‍टिमा मनपर्दो हुन्छ,

\par }{\QB उहाँले त्यसका शत्रुलाई पनि त्यससित मिलापमा ल्याउनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}बेइमानी गरेर कमाएको प्रशस्त कमाइभन्दा,

\par }{\QB धार्मिकताको साथमा थोरै भएको असल हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}मानिसले हृदयमा आफ्नो योजना बनाउँछ;

\par }{\QB तर त्यसका कदमहरू भने याहवेहले नै निर्धारण गर्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}राजाको ओठले ईश्‍वरवाणी बोल्दछ;

\par }{\QB र तिनको मुखले न्यायलाई चोट पुर्‍याउनुहुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}ठिक तराजु र तौल याहवेहकै हुन्,

\par }{\QB थैलोभित्रका सबै ढकहरू उहाँद्वारा नै बनिएका हुन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}राजाहरूले कुकर्मलाई घृणा गर्दछन्,

\par }{\QB किनकि धार्मिकताद्वारा नै सिंहासन स्थापित हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}राजाहरूले इमानदार ओठलाई मन पराउँछन्;

\par }{\QB सत्य बोल्ने मानिसलाई तिनीहरूले मन पराउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}राजाको क्रोध मृत्युको दूत हो,

\par }{\QB तर बुद्धिमान् मानिसले त्यसलाई शान्त गराउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}जब राजाको अनुहार उज्यालो हुन्छ, तब त्यसको अर्थ जीवन हुन्छ;

\par }{\QB अनि तिनको निगाह बसन्त ऋतुका झरीको बादलजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}सुनभन्दा बुद्धि प्राप्‍त गर्नु,

\par }{\QB र चाँदीभन्दा समझदारी रोज्नु कत्ति असल हो!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}धर्मीको राजमार्ग खराबीदेखि अलग रहन्छ;

\par }{\QB आफ्नो चालको रक्षा गर्नेहरूले आफ्नो जीवनको रक्षा गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}विनाशको अगि अहङ्कार आउँछ,

\par }{\QB र पतनको अगि घमण्डी आत्मा आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}अहङ्कारीहरूसित लुटको मालमा सहभागी हुनुभन्दा

\par }{\QB आत्मामा नम्र भई थिचोमिचोमा परेकाहरूका बीचमा रहनु असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}जसले निर्देशनलाई ध्यान दिन्छ, उसको उन्‍नति हुन्छ,

\par }{\QB धन्य हो त्यो मानिस, जसले याहवेहमा भरोसा राख्दछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}हृदयमा बुद्धिमान् हुनेहरूलाई विवेकशील भनिन्छन्,

\par }{\QB र मिठा वचनहरूले अर्तीलाई उत्साहित पार्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}समझशक्ति भएकाहरूका निम्ति त्यो जीवनको मूल हो,

\par }{\QB तर मूर्खताले मूर्खहरूमाथि दण्ड ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}बुद्धिमान् मानिसको हृदयले बुद्धि ल्याउँछ,

\par }{\QB र त्यसका ओठले अर्तीलाई बढाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}मिठा वचनहरू महको चाकाजस्तै हुन्छन्,

\par }{\QB जो प्राणको निम्ति मिठो र हड्डीलाई निको पार्ने हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}कुनै बाटो मानिसलाई ठिक लाग्ला,

\par }{\QB तर अन्त्यमा त्यसले मृत्युमा पुर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}परिश्रमीको पेटले त्यसलाई काम गर्न लगाउँछ;

\par }{\QB त्यसको भोकले त्यसलाई काम गर्न लगाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}बदमासले दुष्‍ट युक्ति रच्दछ;

\par }{\QB र त्यसका बोलीवचन भतभती पोल्ने आगोजस्तै हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}भ्रष्‍ट मानिसले विवाद उत्पन्‍न गराउँछ,

\par }{\QB र कुराउटेले घनिष्‍ठ मित्रहरूमा फाटो ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}उपद्रवी मानिसले आफ्नो छिमेकीलाई लोभ्याउँछ,

\par }{\QB र त्यसले उसलाई खराब मार्गतिर लैजान्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}आफ्नो आँखा झिम्काउनेले षड्यन्त्र रचेको हुन्छ;

\par }{\QB आफ्ना ओठ लेब्र्याउनेले षड्यन्त्र रचेको हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}फूलेको केश शोभाको मुकुट हो,

\par }{\QB यो धर्मी जीवनबाट प्राप्‍त हुँदछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}धैर्यवान् मानिस हुनु लडाइँका योद्धा हुनुभन्दा उत्तम हो,

\par }{\QB आफ्नो आत्मा नियन्त्रण राख्नु सहर कब्जा गर्नुभन्दा बेस हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}चिट्ठा त हालिन्छ,

\par }{\QB तर त्यसको हरेक निर्णय याहवेहबाट नै हुन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}शान्ति र मौनसित निस्तो गाँस खानु

\par }{\QB कलहले भरिएको घरमा भोज गर्नुभन्दा बेस हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}विवेकी सेवकले अयोग्य छोरामाथि शासन गर्छ,

\par }{\QB र त्यसले एउटा पुत्रको रूपमा परिवारमा पैतृक सम्पत्ति पाउनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}चाँदी पगाल्ने भाँडो र सुन खार्ने भट्टी हुन्छ,

\par }{\QB तर हृदयलाई जाँच्नुहुने याहवेह हुनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}दुष्‍ट मानिसले दुष्‍ट कुरा सुन्छ;

\par }{\QB झूटो बोल्नेले विनाशकारी जिब्रोमाथि ध्यान दिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}गरिबलाई गिल्‍ला गर्नेले उसका सृष्‍टिकर्तालाई अपमान गर्छ;

\par }{\QB अरूका विपत्तिमा रमाउने जो कोही पनि दण्डबाट उक्‍कनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}नातिनातिनाहरू वृद्धहरूका मुकुट हुन्,

\par }{\QB र छोराछोरीहरू तिनीहरूका आमाबुबाका गर्व हुन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}भक्तिहीन मूर्खको बोली असुहाउँदो हुन्छ भने,

\par }{\QB शासनको निम्ति झूटो बोल्ने ओठ त झन् कति असुहाउँदो हुन्छ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}घूस दिनेको लागि त्यो टुनामुनाजस्तै हो;

\par }{\QB उसले जे गरे तापनि ऊ सफल हुन्छ भन्‍ने उसलाई लाग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}अपराधलाई ढाकिदिनेले प्रेम जगाउँछ;

\par }{\QB तर कुरा दोहोर्‍याउने जोसुकैले पनि घनिष्‍ठ मित्रहरूमा फाटो ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}मूर्खलाई सय कोर्रा लगाउनुभन्दा त

\par }{\QB बरु समझशक्ति भएको मानिसलाई एकै हप्कीले असर पार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}खराब मानिसको झुकाव विद्रोहतिर मात्रै हुन्छ;

\par }{\QB त्यसको विरुद्धमा एउटा निर्दयी अधिकृत पठाइनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}मूर्खलाई त्यसको मूर्खतामा भेट्नुभन्दा त

\par }{\QB बरु बच्‍चा खोसिएको भालु भेट्नु असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}यदि मानिसले भलाइको साटो खराबी गर्छ भने,

\par }{\QB त्यसको घर खराबीले कहिल्यै छोड्नेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}झगडा सुरु हुनु पानीको बाँध फुट्नुजस्तै हो;

\par }{\QB यसकारण झगडा बढ्नुभन्दा अगि नै त्यसलाई अन्त्य गरिदेऊ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}दोषीलाई छोडिदिने र निर्दोषलाई दण्ड दिने—

\par }{\QB यी दुवैलाई याहवेहले घृणा गर्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}मूर्खको हातमा रकम के काम लाग्ला र?

\par }{\QB किनकि त्यसमा बुद्धि प्राप्‍त गर्ने इच्छा नै हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}मित्रले सबै समय प्रेम गर्छ,

\par }{\QB र दाजुभाइचाहिँ दुःखको बेलाका निम्ति जन्मेका हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}विवेकहीन मानिसले भाकल गर्छ,

\par }{\QB र आफ्नो छिमेकीको जमानी बस्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}झगडा रुचाउनेले पाप रुचाउँछ,

\par }{\QB र जो घमण्डले धाक लगाउँछ, त्यो नाश हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}भ्रष्‍ट हृदय भएको मानिसको उन्‍नति हुँदैन;

\par }{\QB जसको जिब्रो छली छ, त्यो सङ्कष्‍टमा पर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}मूर्ख छोराछोरीले सन्ताप ल्याउँछन्,

\par }{\QB मूर्खको बुबालाई खुशी मिल्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}प्रसन्‍न हृदय असल औषधी हो,

\par }{\QB तर पेलिएको आत्माले हड्डीहरूलाई सुकाइदिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}दुष्‍ट मानिसले गुप्‍तमा घूस लिन्छ

\par }{\QB र न्याय प्राणाली बिगारिदिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}विवेकी मानिसले आफ्नो दृष्‍टिमा बुद्धि राख्छ,

\par }{\QB तर मूर्खको आँखा पृथ्वीको अन्त्यसम्म यताउता डुलिरहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}मूर्ख छोराछोरीले आफ्नो बुबालाई सन्ताप दिन्छन्,

\par }{\QB र त्यसलाई जन्माउनेमाथि तितोपन ल्याउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}निर्दोष मानिसलाई दण्ड दिनु,

\par }{\QB वा आफ्नो इमानदारीको खातिर कर्मचारीहरूलाई कोर्रा लगाउनु ठिक होइन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}समझदार मानिसले आफ्नो वचन होसियारीसाथ बोल्छ,

\par }{\QB र समझशक्ति भएको मानिस ठण्डा मिजासको हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}चुप लाग्ने मूर्ख पनि बुद्धिमान् ठानिन्छ,

\par }{\QB र आफ्नो मुख बन्द राख्यो भने त्यो विवेकी मानिन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}मित्रभाव नभएको मानिस स्वार्थको पछि लाग्छ;

\par }{\QB त्यसले सबै उचित न्यायलाई चुनौती दिँदछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}मूर्खले समझदारी मन पराउँदैन,

\par }{\QB तर आफ्नै विचारमा धाक लगाउन प्रसन्‍न हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}दुष्‍टता आउँदा घृणा पनि आउँछ;

\par }{\QB र शर्मको साथमा अपमान आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}मानिसको मुखका वचनहरू गहिरा पानीजस्तै हुन्छन्;

\par }{\QB तर बुद्धिको मुहानचाहिँ बग्दै गरेको खोलाजस्तै सफा हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}दुष्‍टको पक्ष लिनु राम्रो होइन

\par }{\QB अथवा निर्दोषलाई न्याय नदिनु उचित होइन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}मूर्खको ओठले त्यसलाई झगडामा पार्छ,

\par }{\QB र त्यसको मुखले पिटाइ निम्त्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}मूर्खको मुख नै त्यसको विनाश हो,

\par }{\QB अनि त्यसको ओठचाहिँ आफ्नै जीवनका लागि पासो हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}कुरौटेका बोलीहरू स्वादिष्‍ठ गाँसजस्तै हुन्छन्,

\par }{\QB ती मानिसका भित्री भागहरूमा पुग्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}आफ्नो काममा अल्छी गरिरहने व्यक्ति

\par }{\QB सर्वनाश गर्नेको भाइ हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}याहवेहको नाम किल्‍ला भएको सहरमा हो;

\par }{\QB धर्मीहरू त्यहाँ दगुर्दै जान्छन्, र सुरक्षित रहन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}धनीको धन नै तिनीहरूका किल्‍ला भएको सहर हो;

\par }{\QB तिनीहरूले त्यसलाई नाप्‍न नसकिने पर्खाल सम्झन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}आफ्नो पतन आउनुभन्दा अगि मानिसको हृदय घमण्डी हुन्छ,

\par }{\QB तर सम्मानको अगि नम्रता आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जसले सुन्‍न अगि नै जवाफ दिन्छ,

\par }{\QB त्यो त्यसका निम्ति मूर्खता र शर्म हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}मानिसको आत्माले त्यसलाई बिरामी अवस्थामा सम्हाल्छ,

\par }{\QB तर टुटेको आत्मालाई कसले सहन सक्छ र?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}विवेकीको हृदयले ज्ञान प्राप्‍त गर्छ,

\par }{\QB बुद्धिमान्‌को कानले त्यो खोजी निकाल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}उपहारले दाताको निम्ति बाटो खोलिदिन्छ,

\par }{\QB र त्यसलाई महान् व्यक्तिहरूको उपस्थितिमा लैजान्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}दोस्रो व्यक्ति आएर प्रश्नहरू नगरुन्जेल,

\par }{\QB मुद्दा हाल्ने पहिलो व्यक्ति नै ठिक देखा पर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}चिट्ठा हालेर झगडा मिलाइन्छ,

\par }{\QB र बलिया प्रतिद्वन्दीहरूलाई अलग राखिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}चित्त दुःखाएको भाइलाई मनाउनु किल्‍ला भएको सहर जित्नुभन्दा गाह्रो हुन्छ;

\par }{\QB अनि विवादचाहिँ किल्‍लामा आग्ला लगाइएका ढोकाहरूजस्तै हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}मानिसको पेट त्यसको मुखको फलले भरिन्छ;

\par }{\QB त्यसको ओठको कटनीद्वारा त्यो तृप्‍त हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}जीवन र मृत्युको शक्ति जिब्रोमा हुन्छ;

\par }{\QB त्यसलाई प्रेम गर्नेहरूले त्यसको फल खानेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}पत्नी पाउनेले असल कुरा पाउँछ,

\par }{\QB र त्यसले याहवेहबाट निगाह प्राप्‍त गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}गरिब मानिसले दयाको बिन्ती चढाउँछ,

\par }{\QB तर धनी मानिसले रुखो जवाफ दिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}जसका साथीहरू अविश्‍वासयोग्य छन्; उसलाई उनीहरूले नोक्सानी पुर्‍याउन सक्छन्,

\par }{\QB तर कुनै मित्रचाहिँ दाजुभाइभन्दा पनि नजिक हुन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}भ्रष्‍ट ओठ भएको मानिसभन्दा त

\par }{\QB निर्दोष जीवन भएको गरिब असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}ज्ञानविनाको उत्साह असल हुँदैन;

\par }{\QB हतार गर्नेले बाटो बिराउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}मानिसको आफ्नै मूर्खताले त्यसको जीवन बरबादीमा पुर्‍याउँछ;

\par }{\QB तरै पनि त्यसको हृदयले याहवेहको विरुद्धमा रिस प्रकट गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}धनले धेरै मित्रहरू बनाउँछ;

\par }{\QB तर गरिबको सबैभन्दा नजिकको साथीले पनि तिनीहरूलाई त्यागिदिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}झूटो गवाही दिने दण्ड नपाई उम्कनेछैन,

\par }{\QB र झूटो कुरा गर्ने मानिस स्वतन्त्र हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}धेरैले शासकदेखि निगाह प्राप्‍त गर्न चाहन्छन्;

\par }{\QB र सबै मानिसहरू उपहार दिनेको मित्र हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}गरिब मानिस आफ्नै नातेदारहरूद्वारा घृणा गरिन्छ,

\par }{\QB त्यसका मित्रहरू झन् त्यसबाट कति टाढा रहलान्!

\par }{\Q त्यसले बिन्तीभाउ गरी तिनीहरूका पछि लागे तापनि

\par }{\QB तिनीहरू केही प्रतिक्रिया दिँदैनन्\FTNT{*}{{\FR 19:7 }{\FT{मूल भाषामा यसको अर्थ अनिश्‍चित छ।}}}।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}बुद्धि पाउनेले आफ्नै जीवनलाई प्रेम गर्छ;

\par }{\QB समझशक्तिको कदर गर्ने व्यक्तिको फलिफाप हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}झूटो गवाही दिने दण्ड नपाई उम्कनेछैन;

\par }{\QB र झूटो कुरा गर्ने नष्‍ट हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}मूर्खलाई विलासी भएर बस्‍न सुहाउँदैन;

\par }{\QB दासलाई राजकुमारहरूमाथि शासन गर्न झन् पटक्‍कै सुहाउँदैन!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}बुद्धिले मानिसलाई धैर्यता दिन्छ;

\par }{\QB अपराध बेवास्ता गर्नुचाहिँ उसको लागि महिमा हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}राजाको क्रोध सिंहको गर्जनजस्तै हुन्छ;

\par }{\QB तर तिनको निगाहचाहिँ घाँसमाथि परेको शीतजस्तै हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}मूर्ख छोराछोरी आफ्ना बुबाको लागि पतन हो;

\par }{\QB र कचकचे पत्नीचाहिँ

\par }{\QB तपतप चुहिरहने छानाजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}घर र सम्पत्ति आमाबुबाबाट आएका हुन्छन्,

\par }{\QB तर विवेकी पत्नीचाहिँ याहवेहले मात्र दिन सक्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}अल्छेपनले घोर निद्रा ल्याउँछ,

\par }{\QB र काम नगर्ने मानिस भोकै रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}आज्ञापालन गर्नेले आफ्नो जीवनको रक्षा गर्छ,

\par }{\QB तर तिनलाई तिरस्कार गर्नेहरू मर्नेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}गरिबहरूप्रति दयालु हुनेले याहवेहलाई सापट दिन्छ,

\par }{\QB र उहाँले तिनीहरूको कामको प्रतिफल फिर्ता दिनुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}आफ्नो छोराछोरीलाई अनुशासनमा राख; किनकि त्यसमा आशा हुन्छ,

\par }{\QB तिनीहरूको मृत्युमा सहभागी नहोऊ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}रिसाहा मानिसले परिणाम भोग्नैपर्छ;

\par }{\QB त्यसलाई उम्कन दियौ भने फेरि पनि तिमीले त्यसै गर्नुपर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}सल्‍लाह सुन, र अनुशासनलाई ग्रहण गर,

\par }{\QB र तिम्रो जीवनभरि तिमी बुद्धिमान् हुनेछौ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}मानिसका हृदयमा धेरै योजनाहरू हुन्छन्,

\par }{\QB तर अन्ततः याहवेहकै उद्देश्य पूरा हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}मानिसले अचुक प्रेमको इच्छा राख्छ\FTNT{†}{{\FR 19:22 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{लोभ मानिसको शर्म हो।}}};

\par }{\QB झूटो बोल्ने हुनुभन्दा बरु गरिब हुनु नै बेस हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}याहवेहप्रतिको श्रद्धाले जीवनमा पुर्‍याउँछ,

\par }{\QB तब मानिस ढुक्‍कसँग रहन्छ; दुःखले त्यसलाई छुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}अल्छेले आफ्नो हात थालमा हाल्छ,

\par }{\QB र त्यसले आफ्नो हात उठाएर मुखसम्म पनि ल्याउन चाहँदैन!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}गिल्‍ला गर्नेलाई कोर्रा लगाऊ, यो देखेर सोझो मानिस चनाखो बन्‍नेछ;

\par }{\QB विवेकशील मानिसहरूलाई हप्काऊ, र तिनीहरूले ज्ञान बढाउनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}आफ्ना बुबालाई लुट्ने र आफ्नी आमालाई

\par }{\QB बाहिर निकाल्ने छोराछोरीले शर्म र कलङ्क ल्याउँदछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}हे मेरा छोराछोरी, अर्तीलाई सुन्‍न छोड्यौ भने,

\par }{\QB तिमीहरू ज्ञानका वचनहरूदेखि बहकिनेछौ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}भ्रष्‍ट गवाहीले न्यायलाई खिसी गर्छ,

\par }{\QB र दुष्‍टको मुखले दुष्‍टतालाई निल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}खिसी गर्नेहरूका निम्ति दण्ड,

\par }{\QB र मूर्खहरूका पिठिउँका निम्ति पिटाइ तयार पारिएका हुन्छन्।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}दाखमद्य उपहास हो, र कडा मद्यपान हल्‍ला हो;

\par }{\QB यी कुराहरूका लतमा लागेकाहरू बुद्धिमान् हुँदैनन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}राजाको भय सिंहको गर्जनजस्तो हुन्छ;

\par }{\QB तिनलाई रिस उठाउनेहरूले आफ्नो प्राण गुमाउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}झगडाबाट अलग्गै रहनु मानिसका निम्ति सम्मानको कुरा हो;

\par }{\QB तर हरेक मूर्खचाहिँ झगडा मच्‍चाउनमा छिटो हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}अल्छेले समयमै हलो जोत्दैन;

\par }{\QB यसकारण कटनीको बेला त्यसले खोज्छ, तर केही पाउँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}मानिसको हृदयका उद्देश्यहरू गहिरो पानीजस्तै हुन्छन्;

\par }{\QB तर समझदार मानिसले त्यसलाई बाहिर निकाल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}धेरै मानिसहरू आफूमा अचुक प्रेम भएको दाबी गर्छन्;

\par }{\QB तर विश्‍वासयोग्य मानिस कसले पाउन सक्छ र?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}धर्मी मानिसले निष्कलङ्क जीवन जिउँछ;

\par }{\QB त्यसका पछि आउने सन्तानहरू धन्यका हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}जब राजा सिंहासनमा न्याय गर्न बस्छन्,

\par }{\QB तब तिनले आफ्नै आँखाले सबै खराबीलाई केलाउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}कसले भन्‍न सक्छ, “मैले आफ्नो हृदय शुद्ध राखेको छु,

\par }{\QB म सफा र पापरहित छु?”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}असमान ढक र असमान नापहरू—

\par }{\QB याहवेहले यी दुवैलाई घृणा गर्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}बालकको चरित्र शुद्ध र ठिक छ कि छैन भनी

\par }{\QB उसको चालचलनबाट नै थाहा पाइन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}सुन्‍ने कान र देख्ने आँखा—

\par }{\QB यी दुवै याहवेहले नै बनाउनुभएको हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}निद्रालाई प्रेम नगर, नत्रता यसले तिमीलाई गरिब बनाउनेछ;

\par }{\QB जागा बस, र तिमीसित खानलाई प्रशस्त अन्‍न हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}ग्राहकले भन्छ, “यो राम्रो छैन, यो राम्रो छैन!”

\par }{\QB तब फर्कँदा आफ्नो किनाइमा त्यसले घमण्ड गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}सुन छ, र माणिकहरू प्रशस्त छन्;

\par }{\QB तर ज्ञानका कुरा बोल्ने जिब्रो अमूल्य रत्नजस्तै हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}परदेशीको जमानी बस्‍नेको लुगा लिइराख;

\par }{\QB परदेशीको\FTNT{*}{{\FR 20:16 }{\FT{केही प्राचीन पा.लि.हरूमा
}}{\FQA{यदि त्यसले स्वेच्छाचारी स्त्रीको}}} जमानी बसेको छ भने त्यो लुगा बन्धकको रूपमा लिइराख।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}छलसित प्राप्‍त गरेको भोजन मानिसको लागि स्वादिष्‍ठ हुन्छ,

\par }{\QB तर अन्त्यमा त्यो मुखमा रोडाजस्तै हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}सरसल्‍लाहद्वारा योजनाहरू सफल हुन्छन्;

\par }{\QB सल्‍लाह नलिई युद्ध गर्न नजाओ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}कुरौटेले गुप्‍त कुरा प्रकट गरिदिन्छ;

\par }{\QB त्यसकारण धेरै बोल्ने मानिसदेखि अलग बस।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}यदि कसैले आफ्ना बुबा वा आमालाई सराप्छ भने,

\par }{\QB त्यसको बत्ती घोर अन्धकारमा निभाइनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}सुरुमै हतारमा प्राप्‍त गरेको पैतृक सम्पत्ति

\par }{\QB अन्त्यमा आशिषित हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}यसो नभन, “म तिम्रो खराबीको बदला लिनेछु!”

\par }{\QB याहवेहको प्रतीक्षा गर, र उहाँले तिम्रो प्रतिशोध लिनुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}असमान ढकहरू याहवेहले घृणा गर्नुहुन्छ;

\par }{\QB र छलको तराजुले उहाँलाई प्रसन्‍न पार्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}मानिसका पाइलाहरू याहवेहबाट नै निर्देशन गरिएका हुन्छन्;

\par }{\QB यसकारण कसले आफ्नै मार्ग जान्‍न सक्छ र?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}असावधानीपूर्वक केही कुरो अर्पण गरिसकेपछि मात्रै

\par }{\QB आफ्नो भाकलबारे विचार गर्नु मानिसको लागि पासो हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}बुद्धिमान् राजाले दुष्‍टहरूलाई पन्साउँछन्;

\par }{\QB तिनले उनीहरूमाथि दाइँ गर्ने चक्‍का चलाउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}याहवेहको ज्योतिले मानिसको आत्मा\FTNT{†}{{\FR 20:27 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{मानिसका वचनहरू}}} खोजी गर्दछ,

\par }{\QB जसले उसको भित्री मनुष्यत्वलाई खोजी निकाल्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}प्रेम र विश्‍वासयोग्यताले राजालाई सुरक्षित राख्छन्;

\par }{\QB प्रेमद्वारा नै तिनको सिंहासन सुरक्षित रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}जवान मानिसहरूको गौरव तिनीहरूको बल हो;

\par }{\QB वृद्धहरूको शोभा फुलेको केश हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}मुक्‍का र चोटहरूले दुष्‍टता पखालिन्छ,

\par }{\QB र पिटाइले भित्री मनुष्यत्व खारिन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}राजाको हृदय याहवेहको हातमा हुन्छ;

\par }{\QB उहाँले खोलाको पानीलाई आफ्नो मनपर्दो दिशातिर डोर्‍याएजस्तै, त्यसलाई डोर्‍याउनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}मानिसलाई आफ्ना सबै चालहरू ठिक लाग्ला,

\par }{\QB तर हृदय जाँच्नुहुने याहवेह नै हुनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}ठिक र न्यायोचित काम गर्नुचाहिँ

\par }{\QB याहवेहको सामु बलिदानभन्दा बढी ग्रहणयोग्य हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}अहङ्कारी आँखा र अभिमानी हृदय

\par }{\QB तथा दुष्‍टका नजोतिएका जमिनले पाप उब्जाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}परिश्रमीको योजनाले लाभ दिन्छ;

\par }{\QB हतारले अवश्य नै गरिबीमा पुर्‍याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}झूटो जिब्रोद्वारा कमाएको धन

\par }{\QB उडिजाने वाफ र घातक पासो हो।\FTNT{*}{{\FR 21:6 }{\FT{केही प्राचीन पा.लि.हरूमा
}}{\FQA{मृत्यु खोज्नेहरूका निम्ति वाफ हो।}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}दुष्‍टहरूका हिंसाले नै तिनीहरूलाई पखाल्छ;

\par }{\QB किनकि जे ठिक हो, त्यो गर्न तिनीहरूले अस्वीकार गर्दछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}दोषीको चाल बाङ्गो हुन्छ;

\par }{\QB तर निर्दोषको चालचलन ठिक हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}कचकचे पत्नीसित एउटै घरमा बस्‍नुभन्दा,

\par }{\QB घरको कौसीको एउटा कुनामा बस्‍नु असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}दुष्‍ट मानिसले दुष्‍टताको चाहना गर्छ;

\par }{\QB त्यसको छिमेकीले त्यसबाट दया पाउँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}गिल्‍ला गर्नेले दण्ड पाउँदा सोझाले बुद्धि प्राप्‍त गर्छ;

\par }{\QB बुद्धिमान्‌लाई अर्ती दिँदा त्यसले ज्ञान प्राप्‍त गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}धर्मी जनले\FTNT{†}{{\FR 21:12 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{परमेश्‍वर}}} दुष्‍टको घरलाई चिनिराख्छ;

\par }{\QB तर परमेश्‍वरले दुष्‍टहरूलाई पतन गराउनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}जसले गरिबको चीत्कार सुन्दैन,

\par }{\QB त्यसले पनि पुकार गर्दा जवाफ पाउनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}गुप्‍तमा दिएको उपहारले क्रोधलाई शान्त गर्छ;

\par }{\QB लुकाएर दिएको घूसले ठूलो क्रोध शान्त गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}उचित न्यायले धर्मी जनको हृदयमा आनन्द ल्याउँछ;

\par }{\QB तर कुकर्मीहरू भने त्रसित हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}समझशक्तिदेखि कुमार्गतिर लाग्ने मानिस

\par }{\QB मृतकहरूको साथमा विश्राम गर्न पुग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}सुख-विलास मन पराउने गरिब हुनेछ;

\par }{\QB दाखमद्य र विलासिता\FTNT{‡}{{\FR 21:17 }{\FT{मूल भाषामा
}}{\FQA{तेल}}} मन पराउने कहिल्यै धनी हुनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}दुष्‍टहरू धर्मीहरूको उद्धारको मोल,

\par }{\QB र विश्‍वासघाती निर्दोषहरूको उद्धारको मोल हुनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}झगडालु र गनगने पत्नीसित बस्‍नुभन्दा त

\par }{\QB बरु मरुभूमिमा बस्‍नु असल हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}बुद्धिमान् मानिसको घरमा मनपर्दो धन र तेल हुन्छ;

\par }{\QB तर मूर्ख मानिसले आफूसँग भएको सबै उडाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}धार्मिकता र प्रेमको पछि लाग्नेले

\par }{\QB जीवन, उन्‍नति\FTNT{§}{{\FR 21:21 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{धार्मिकता}}} र सम्मान पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}बुद्धिमान् मानिसले पराक्रमीको सहरमा आक्रमण गर्छ,

\par }{\QB र तिनीहरूले भरोसा गरेको किल्‍ला भत्काइदिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}आफ्नो मुख र जिब्रो सम्हाल्नेले

\par }{\QB आफूलाई विपत्तिबाट जोगाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}अहङ्कारी र अभिमानी मानिसको नाम, “गिल्‍ला गर्ने” हो,

\par }{\QB त्यसले अभिमानसाथ व्यवहार गर्दछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}अल्छेको इच्छा त्यसकै मृत्यु हुनेछ;

\par }{\QB किनकि त्यसका हातहरूले काम गर्न इन्कार गर्छन्।


\par }{\Q \VS{26}दिनभरि नै त्यसले अझ बढी चाहना गर्छ,

\par }{\QB तर धर्मीले नसाँचिकन उदारतापूर्वक दिन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}दुष्‍टको बलिदान घिनलाग्दो हुन्छ;

\par }{\QB त्यसले दुष्‍ट विचारले ल्याएको छ भने झन् कति बढी घृणित हुनेछ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}झूटो गवाही दिने नष्‍ट हुनेछ;

\par }{\QB तर साँचो साक्षीलाई सधैँ सुनिनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}दुष्‍ट मानिसले आफ्नो अनुहारमा साहसीपना देखाउँछ;

\par }{\QB तर धर्मी जीवन जिउनेहरूले आफ्ना चालहरूमा विचार पुर्‍याउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}कुनै पनि बुद्धि, अन्तर्दृष्‍टि र योजना,

\par }{\QB याहवेहको विरुद्ध सफल हुन सक्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}घोडा युद्धको निम्ति तयार राखिन्छ;

\par }{\QB तर विजयचाहिँ याहवेहकै हातमा हुन्छ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}धेरै धनसम्पत्तिभन्दा असल नामको इच्छा गर्नु उत्तम हो;

\par }{\QB सम्मान प्राप्‍त गर्नु चाँदी र सुनभन्दा असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}धनी र गरिबमा एउटा कुरा समान छ:

\par }{\QB याहवेहले नै तिनीहरू सबैलाई बनाउनुभएको हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}विवेकशील व्यक्तिले जोखिमलाई देखेर शरण लिन्छ;

\par }{\QB तर सोझाचाहिँ त्यतैतिर जान्छ, र परिणाम भोग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}धन, सम्मान र दीर्घायु;

\par }{\QB नम्रता र याहवेहप्रतिको श्रद्धाका प्रतिफल हुन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}दुष्‍टको बाटोमा काँडा र पासाहरू हुन्छन्;

\par }{\QB तर जसले आफ्नो प्राणको रक्षा गर्छ, त्यो त्यस्ता कुराहरूदेखि टाढै रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}बालकलाई ठिक बाटोमा हिँड्ने तालिम देऊ;

\par }{\QB र त्यो वृद्ध भएपछि पनि त्यसबाट तर्केर जानेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}धनीले गरिबमाथि शासन जमाउँछ;

\par }{\QB र ऋण लिनेचाहिँ ऋण दिनेको नोकर हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}अन्याय छर्नेले विपत्ति कटनी गर्छ;

\par }{\QB र त्यसका रिसको लहुरो भाँचिनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}दयालु मानिस आफू पनि आशिषित हुनेछ;

\par }{\QB किनकि त्यसले आफ्नो भोजन गरिबहरूसित बाँड्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}गिल्‍ला गर्नेलाई बाहिर निकालिदेऊ, तब झगडा हराउँछ;

\par }{\QB कलह र अपमानको पनि अन्त्य हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}जसले शुद्ध हृदय मन पराउँछ, र जसका बोलीवचन मिठो हुन्छ,

\par }{\QB उसका लागि राजा पनि मित्र हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}याहवेहको दृष्‍टिले ज्ञानको रक्षा गर्छ,

\par }{\QB तर विश्‍वासघातीका वचनहरूलाई उहाँले विफल तुल्याउनुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}अल्छेले भन्छ, “बाहिर एउटा सिंह छ!

\par }{\QB सडकमा गएँ भने त्यहीँ मेरो हत्या हुनेछ।”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}व्यभिचारिणी स्त्रीको मुख एक गहिरो खाडल हो;

\par }{\QB याहवेहको क्रोधमा पर्नेहरू त्यसमा खस्‍नेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}बालकको हृदयमा मूर्खता हुन्छ,

\par }{\QB तर अनुशासनको छडीले उसलाई त्यसबाट टाढो भगाइदिनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}आफ्नो धन बढाउन गरिबमाथि अत्याचार गर्ने

\par }{\QB र धनीलाई उपहारहरू दिने, दुवैमाथि दरिद्रता आउँछ।


\par }{\MS बुद्धिमान्‌का भनाइहरू

\par }{\SHB भनाइ 1
\par }
{\Q \VS{17}बुद्धिमान्‌का कुराहरू सुन, र त्यसमा ध्यान देऊ;

\par }{\QB म जे सिकाउँछु, त्यसमा तिम्रो हृदय लगाऊ!


\par }{\Q \VS{18}किनकि ती तिम्रा हृदयमा राख्यौ भने,

\par }{\QB र आफ्ना ओठमा तयार राख्यौ भने त्यसले तिमीलाई आनन्द दिनेछ।


\par }{\Q \VS{19}तिम्रो भरोसा याहवेहमाथि होस् भनेर

\par }{\QB यो कुरा आज म तिमीलाई सिकाउँछु, हो, तिमीलाई।


\par }{\Q \VS{20}के मैले तिम्रा लागि तीस वटा भनाइहरू साथमा

\par }{\QB सल्‍लाह र ज्ञानका वचनहरू लेखिदिएको छैनँ र?


\par }{\Q \VS{21}आफूलाई पठाउनेलाई तिमीले ठिक जवाफ दिन सक भनेर

\par }{\QB मैले तिमीलाई सत्य विश्‍वसनीय वचनहरू

\par }{\QB सिकाएको होइनँ र?


\par }{\SHB भनाइ 2
\par }
{\Q \VS{22}असहाय छन् भन्दैमा तिनीहरूलाई शोषण नगर,

\par }{\QB न त खाँचोमा परेकाहरूलाई न्यायालयमा पेल;


\par }{\Q \VS{23}किनकि तिनीहरूको मुद्दा याहवेहले नै लिनुहुनेछ,

\par }{\QB र तिनीहरूलाई लुट्नेहरूलाई उहाँले पनि लुट्नुहुनेछ।


\par }{\SHB भनाइ 3
\par }
{\Q \VS{24}रिसाहा मानिसलाई मित्र नबनाऊ;

\par }{\QB झट्टै रिसाउनेहरूसित सङ्गत नगर,


\par }{\Q \VS{25}नत्रता त्यसको बानी तिमीले सिक्छौ

\par }{\QB र आफूलाई पासोमा पार्छौ।


\par }{\SHB भनाइ 4
\par }
{\Q \VS{26}बन्धकमा आफ्नो हात नहाल,

\par }{\QB अथवा अर्काको ऋणको जमानी नबस;


\par }{\Q \VS{27}यदि तिमीसित तिर्ने साधन छैन भने,

\par }{\QB तिमी सुतेको तिम्रो आफ्नै ओछ्यानसमेत खोसिनेछ।


\par }{\SHB भनाइ 5
\par }
{\Q \VS{28}प्राचीन साँधसिमानाको ढुङ्गो नहटाऊ,

\par }{\QB जो तिम्रा पुर्खाहरूले खडा गरेका हुन्।


\par }{\SHB भनाइ 6
\par }
{\Q \VS{29}के तिमीले आफ्नो काममा निपूर्ण मानिस देखेका छौ?

\par }{\QB तिनीहरूले राजाहरूका सामु सेवा गर्नेछन्,

\par }{\QB तिनीहरूले तल्‍लो तहका अधिकारीहरूको सेवा गर्नेछैनन्।




\par }\Chap{23}{\SHB भनाइ 7
\par }
{\Q \VerseOne{1}जब तिमी शासकसँग खान बस्छौ,

\par }{\QB तिम्रो अगि के छ, त्यो राम्ररी याद गर।


\par }{\Q \VS{2}यदि तिम्रो धेरै खाने बानी छ भने,

\par }{\QB आफ्नो घाँटीमा छुरी राख।


\par }{\Q \VS{3}तिनका स्वादिष्‍ठ भोजनहरूको लालसा नगर;

\par }{\QB किनकि त्यो भोजन छलपूर्ण हुन्छ।


\par }{\SHB भनाइ 8
\par }
{\Q \VS{4}धनी बन्‍न आफूलाई धेरै नघोट;

\par }{\QB उचित समयमा आफूलाई रोक्न बुद्धिमान् होऊ।


\par }{\Q \VS{5}धनसम्पत्ति एकै छिनमा उडिजान्छन्;

\par }{\QB किनकि यसका पखेटाहरू पलाउँछन्,

\par }{\QB आकाशमा गरुडजस्तै, त्यो उडेर जानेछ।


\par }{\SHB भनाइ 9
\par }
{\Q \VS{6}लोभी मानिसको भोजन नखाऊ,

\par }{\QB त्यसका स्वादिष्‍ठ भोजनको चाहना नगर;


\par }{\Q \VS{7}किनभने त्यो त्यस्तो किसिमको मानिस हो,

\par }{\QB जसले त्यसको दाम उठाउने बारेमा सधैँ सोचिरहेको हुन्छ;

\par }{\Q त्यसले तिमीलाई “खानुहोस्, पिउनुहोस्” भनी भन्छ,

\par }{\QB तर त्यसले मनबाट भनेको चाहिँ हुँदैन।


\par }{\Q \VS{8}तिमीले अलिकति खाएको पनि उकेलिदिनेछौ,

\par }{\QB र त्यसलाई तिमीले भनेका मधुर वचन त्यसै व्यर्थ जानेछ।


\par }{\SHB भनाइ 10
\par }
{\Q \VS{9}मूर्खसित नबोल;

\par }{\QB किनकि त्यसले तिम्रा वचनहरूका ज्ञानलाई तिरस्कार गर्नेछ।


\par }{\SHB भनाइ 11
\par }
{\Q \VS{10}प्राचीन साँधसिमानाको ढुङ्गा नहटाऊ,

\par }{\QB अथवा टुहुरा-टुहुरीका खेतबारी नमिच,


\par }{\Q \VS{11}किनकि तिनीहरूका रक्षक शक्तिशाली हुनुहुन्छ;

\par }{\QB उहाँले तिम्रो विरुद्धमा तिनीहरूका मामिला लिनुहुनेछ।


\par }{\SHB भनाइ 12
\par }
{\Q \VS{12}तिम्रो हृदय अर्तीमा

\par }{\QB र तिम्रा कानहरू ज्ञानका वचनहरूमा लगाऊ।


\par }{\SHB भनाइ 13
\par }
{\Q \VS{13}बालकलाई अनुशासनमा राख्न नरोक;

\par }{\QB तिमीले तिनीहरूलाई छडी लगायौ भने तिनीहरू मर्नेछैनन्।


\par }{\Q \VS{14}छडी लगाएर त्यसलाई सजाय देऊ,

\par }{\QB र त्यसको प्राणलाई मृत्युबाट रक्षा गर।


\par }{\SHB भनाइ 14
\par }
{\Q \VS{15}हे मेरा छोराछोरी, यदि तिम्रो हृदय बुद्धिमान् छ भने,

\par }{\QB मेरो हृदय पनि प्रसन्‍न हुनेछ,


\par }{\Q \VS{16}तिम्रा ओठले ठिक कुरा बोल्दछ भने,

\par }{\QB मेरो अन्तस्करण त्यसै समय रमाउनेछ।


\par }{\SHB भनाइ 15
\par }
{\Q \VS{17}तिम्रो हृदयले पापीहरूलाई डाह गर्न नदेऊ;

\par }{\QB तर याहवेहप्रतिको श्रद्धामा सधैँ जोशिलो होऊ।


\par }{\Q \VS{18}निश्‍चय नै तिम्रा निम्ति भविष्यको आशा छ,

\par }{\QB र तिम्रो आशा खोसिनेछैन।


\par }{\SHB भनाइ 16
\par }
{\Q \VS{19}हे मेरा छोराछोरी, सुन, र बुद्धिमान् होऊ;

\par }{\QB अनि तिम्रो हृदय सत्य मार्गमा लगाऊ।


\par }{\Q \VS{20}धेरै दाखमद्य पिउनेहरू,

\par }{\QB अथवा मुखमा मासु हसुर्नेहरूसित सङ्गत नगर;


\par }{\Q \VS{21}किनकि मतवाला र घिचुवाहरू गरिब हुनेछन्;

\par }{\QB र नशाले तिनीहरूलाई थाङ्ने बनाउँछ।


\par }{\SHB भनाइ 17
\par }
{\Q \VS{22}तिमीलाई जीवन दिनुहुने बुबाका कुरा सुन,

\par }{\QB र आफ्नी आमा वृद्ध हुँदा उनलाई हेला नगर।


\par }{\Q \VS{23}सत्य किन, र त्यसलाई नबेच;

\par }{\QB बुद्धि, अनुशासन र समझदारी प्राप्‍त गर।


\par }{\Q \VS{24}धर्मी मानिसको बुबासित आनन्दित हुने कारण हुन्छ;

\par }{\QB बुद्धिमान् सन्तान जन्माउनु आनन्दको कुरा हो!


\par }{\Q \VS{25}तिम्रा बुबा र आमा प्रसन्‍न होऊन्,

\par }{\QB तिमीलाई जन्म दिने आमाले रमाहट गरून्।


\par }{\SHB भनाइ 18
\par }
{\Q \VS{26}हे मेरो छोरो, तिम्रो हृदय मलाई देऊ,

\par }{\QB र तिम्रा आँखाले मेरा चालहरू हेर्न रमाऊन;


\par }{\Q \VS{27}किनकि व्यभिचारिणी स्त्रीचाहिँ एउटा गहिरो खाडल हो,

\par }{\QB र भ्रष्‍ट पत्नी साँघुरो कुवा हो।


\par }{\Q \VS{28}त्यो एउटा डाँकुजस्तै ढुकिरहन्‍छे,

\par }{\QB र मानिसहरूका बीचमा विश्‍वासघाती पुरुषहरूको संख्या बढाउँछे।


\par }{\SHB भनाइ 19
\par }
{\Q \VS{29}कष्‍ट कसलाई हुन्छ? दुःख कसलाई हुन्छ?

\par }{\QB को झगडा गरिरहन्छ? को गुनासो गरिरहन्छ?

\par }{\QB कसलाई अनावश्यक चोटपटक लाग्छ? कसका आँखाहरू राता-राता हुन्छन्?


\par }{\Q \VS{30}तिनीहरू नै, जो मद्यमै भुलिरहन्छन्;

\par }{\QB जो मिश्रित मद्यको कचौरा चाख्न जान्छन्।


\par }{\Q \VS{31}दाखमद्य रातो हुँदा,

\par }{\QB जब यो कचौरामा हाल्दा फीँज उठ्छ,

\par }{\QB जब यो बिस्तारै लिइन्छ त्यसतिर एक टक लगाएर नहेर।


\par }{\Q \VS{32}अन्त्यमा यसले सर्पले जस्तै डस्छ,

\par }{\QB र विषालु सर्पले जस्तै विषयुक्त पार्छ।


\par }{\Q \VS{33}तिम्रा आँखाले अनौठा दृश्यहरू देख्नेछन्,

\par }{\QB र तिम्रा मनले नचाहिँदा कुराहरूको कल्पना गर्नेछ।


\par }{\Q \VS{34}महासमुद्रमा सुतिरहेझैँ तिमीलाई हुनेछ;

\par }{\QB मस्तुलका डोरीको माथितिर झुण्डिरहेझैँ तिमी हुनेछौ।


\par }{\Q \VS{35}तिमीले भन्‍नेछौ, “तिनीहरूले मलाई हिर्काए”, तर मलाई चोट लागेन!

\par }{\QB तिनीहरूले मलाई पिट्छन्, तर मैले थाहै पाउँदिनँ!

\par }{\Q “म कहिले बिउँझूँ,

\par }{\QB अनि म फेरि अर्को मद्य पिऊँ?”




\par }\Chap{24}{\SHB भनाइ 20
\par }
{\Q \VerseOne{1}दुष्‍ट मानिसहरूप्रति ईर्ष्या नगर,

\par }{\QB तिनीहरूका सङ्गतको चाहना नगर;


\par }{\Q \VS{2}किनकि तिनीहरूका हृदयले हिंसा रच्दछ,

\par }{\QB र तिनीहरूका ओठले समस्या ल्याउने कुरा गर्दछ।


\par }{\SHB भनाइ 21
\par }
{\Q \VS{3}बुद्धिद्वारा घर बनाइन्छ,

\par }{\QB र समझशक्तिद्वारा त्यसलाई स्थिर पारिन्छ;


\par }{\Q \VS{4}ज्ञानद्वारा त्यसका कोठाहरू

\par }{\QB मूल्यवान् र सुन्दर सामग्रीले भरिन्छन्।


\par }{\SHB भनाइ 22
\par }
{\Q \VS{5}बुद्धिमान् योद्धा शक्तिशाली हुन्छ;

\par }{\QB र ज्ञानी मानिसले सामर्थ्य बढाउँछ।


\par }{\Q \VS{6}निश्‍चय नै युद्ध गर्नलाई तिमीलाई मार्गदर्शन चाहिन्छ;

\par }{\QB र विजय पाउनलाई धेरै सल्‍लाहकारहरू चाहिन्छ।


\par }{\SHB भनाइ 23
\par }
{\Q \VS{7}मूर्खको लागि बुद्धि धेरै उच्‍च हुन्छ;

\par }{\QB मूलढोकामा भएको सभामा त्यसले आफ्नो मुख खोल्दैन।


\par }{\SHB भनाइ 24
\par }
{\Q \VS{8}जसले खराबी रच्दछ,

\par }{\QB त्यो षड्यन्त्रकारीको नामद्वारा चिनिनेछ।


\par }{\Q \VS{9}मूर्खताका षड्यन्त्रहरू पाप हुन्;

\par }{\QB र मानिसहरूले गिल्‍ला गर्नेलाई घृणा गर्छन्।


\par }{\SHB भनाइ 25
\par }
{\Q \VS{10}यदि विपत्तिको समयमा तिमीले हरेस खायौ भने,

\par }{\QB तिम्रो बल कति थोरै रहेछ!


\par }{\Q \VS{11}अन्यायपूर्ण मृत्युदण्डको लागि लगिएकाहरूलाई उद्धार गर;

\par }{\QB मारिन लगिएकाहरू, जो लरबराउँदै गइरहेका छन्, तिनीहरूलाई रोक।


\par }{\Q \VS{12}यदि तिमी भन्छौ, “तर हामीलाई त यसबारे केही थाहै पाएनौँ”,

\par }{\QB तब हृदयका कुरा नाप्नुहुनेले के त्यो कुरा जान्‍नुहुन्‍न र?

\par }{\Q तिम्रो जीवन सुरक्षित राख्नुहुनेले त्यो जान्‍नुहुन्‍न र?

\par }{\QB के उहाँले हरेकलाई त्यसको कामअनुसार बदला लिनुहुनेछैन र?


\par }{\SHB भनाइ 26
\par }
{\Q \VS{13}हे मेरा छोराछोरी, मह खाऊ; किनकि त्यो असल हुन्छ;

\par }{\QB चाकाबाट निकालिएको मह स्वादिष्‍ठ हुन्छ।


\par }{\Q \VS{14}यो पनि जान, बुद्धि तिम्रो प्राणको लागि महजस्तै गुलियो हुन्छ;

\par }{\QB तिमीले त्यो पायौ भने तिम्रा निम्ति भविष्यको आशा छ,

\par }{\QB र तिम्रो आशा खोसिनेछैन।


\par }{\SHB भनाइ 27
\par }
{\Q \VS{15}चोरझैँ धर्मी मानिसको घरको विरुद्धमा ढुकेर नबस;

\par }{\QB तिनको वासस्थान नलुट,


\par }{\Q \VS{16}किनकि धर्मी मानिस सातपल्ट लड्यो भने तापनि फेरि उठ्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टहरूचाहिँ विपत्तिले नष्‍ट हुनेछन्।


\par }{\SHB भनाइ 28
\par }
{\Q \VS{17}तिम्रो शत्रुको पतन हुँदा रमाहट नगर,

\par }{\QB तिनीहरूले ठेस खाँदा तिम्रो हृदय आनन्दित नहोस्;


\par }{\Q \VS{18}नत्रता याहवेहले देख्नुहुनेछ र असहमति जनाउनुहुनेछ;

\par }{\QB र उहाँको क्रोध तिनीहरूदेखि हटाउनुहुनेछ।


\par }{\SHB भनाइ 29
\par }
{\Q \VS{19}दुष्‍ट मानिसहरूका कारण चिन्ता नमान,

\par }{\QB न त दुष्‍टहरूप्रति डाही बन।


\par }{\Q \VS{20}किनकि दुष्‍ट मानिसको भविष्यको आशा हुँदैन,

\par }{\QB र दुष्‍टको बत्ती निभाइनेछ।


\par }{\SHB भनाइ 30
\par }
{\Q \VS{21}हे मेरा छोराछोरी, याहवेहको र राजाको डर मान;

\par }{\QB र विद्रोहीहरूसित नमिल;


\par }{\Q \VS{22}किनकि तिनीहरूमाथि अचानक सर्वनाश आउनेछ;

\par }{\QB दुवैले कस्ता विपत्तिहरू ल्याउनुहुने हो भनी कसलाई थाहा हुन्छ र?


\par }{\MS बुद्धिमान्‌का अन्य भनाइहरू

\par }{\PP \VS{23}यी पनि बुद्धिमान्‌का भनाइहरू हुन्:

\par }{\Q न्याय गर्दा पक्षपात गर्नु राम्रो होइन।


\par }{\Q \VS{24}जसले दोषीलाई “तिमी निर्दोष छौ” भनी भन्छ,

\par }{\QB मानिसहरूले त्यसलाई सराप्नेछन्, र राष्ट्रहरूले त्यसलाई घृणा गर्नेछन्।


\par }{\Q \VS{25}तर दोषीलाई अपराधी ठहराउनेहरूलाई सबै असल नै हुनेछ,

\par }{\QB र तिनीहरूले प्रशस्त आशिष्‌हरू प्राप्‍त गर्नेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}इमानदार जवाफचाहिँ

\par }{\QB ओठमाथि परेको चुम्बनजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}तिम्रो बाहिरको काम पूरा गर,

\par }{\QB र तिम्रो खेतबारी तयार पार;

\par }{\QB त्यसपछि आफ्नो घर बनाऊ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}तिम्रो छिमेकीका विरुद्धमा कारणविना साक्षी नदेऊ,

\par }{\QB उसको विषयमा झूटो नबोल।


\par }{\Q \VS{29}“मलाई त्यसले जस्तो व्यवहार गरेको छ, म पनि त्यसलाई त्यस्तै गर्नेछु,

\par }{\QB म त्यसलाई बदला लिनेछु”, भनी नभन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}म एउटा अल्छेको खेतबाट भएर गएँ;

\par }{\QB म एउटा विवेकहीन मानिसको दाखबारीबाट भएर गएँ;


\par }{\Q \VS{31}चारैतिर काँडाहरू उम्रेका थिए;

\par }{\QB जमिन झारैझारले ढाकेको थियो,

\par }{\QB अनि ढुङ्गाको पर्खाल भत्किएको थियो।


\par }{\Q \VS{32}मैले देखेका कुरा हृदयमा विचार गरेँ;

\par }{\QB र मैले देखेका ती कुराहरूबाट एउटा शिक्षा पाएँ:


\par }{\Q \VS{33}एकैछिनको सुताइ, र एकैछिनको निन्द्राले,

\par }{\QB हात बाँधेर एकैछिन मारिएको थकाइले,


\par }{\Q \VS{34}तिमीमाथि गरिबी डाँकुजस्तै

\par }{\QB र अभावचाहिँ हतियारधारीझैँ आइलाग्नेछ।




\par }{\MS सोलोमनका अरू हितोपदेशहरू

\par }\Chap{25}{\PP \VerseOne{1}सोलोमनका यी हितोपदेशहरू यहूदाका राजा हिजकियाका मानिसहरूले नक्‍कल गरे:


\par }{\Q \VS{2}कुनै कुरा गोप्य राख्दा परमेश्‍वरको महिमा हुन्छ;

\par }{\QB कुनै कुरा खोजी निकाल्दा राजाहरूको महिमा हुन्छ,


\par }{\Q \VS{3}जसरी आकाशहरू उच्‍च छन् र पृथ्वी गहिरो,

\par }{\QB त्यसरी नै राजाहरूका हृदय बुझ्न सकिँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}चाँदीबाट अशुद्धता निकालिदेऊ,

\par }{\QB ताकि त्यसबाट शिल्पकारले कुनै सामान बनाओस्।


\par }{\Q \VS{5}राजाको उपस्थितिबाट दुष्‍ट अधिकारीहरूलाई निकालिदेऊ,

\par }{\QB र तिनको सिंहासन धार्मिकतामाथि स्थापित हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}राजाको उपस्थितिमा तिमीले आफूलाई उच्‍च नपार,

\par }{\QB र महान् व्यक्तिहरूको बीचमा आफ्नो स्थानको दाबी नगर।


\par }{\Q \VS{7}तिनले तिमीलाई भारदारहरूका सामु अनादर गर्नुभन्दा,

\par }{\QB तिमीलाई “यहाँ माथितिर आऊ” भनिनुचाहिँ असल हुन्छ।

\par }{\BB \par }
{\Q तिमीले आफ्नो आँखाले देखेका कुरा


\par }{\QB \VS{8}झट्टै अदालतमा नलैजाऊ;

\par }{\Q किनकि अन्त्यमा तिम्रो छिमेकीले तिमीलाई

\par }{\QB शर्ममा पार्‍यो भने तिमी के गर्छौ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}आफ्नो छिमेकीसित बहस गर्दा,

\par }{\QB अर्को मानिसको गोपनीयतामा विश्‍वासघात नगर,


\par }{\Q \VS{10}नत्रता त्यो सुन्‍नेले तिमीलाई शर्ममा पार्नेछ,

\par }{\QB र तिम्रो बदनाम कहिल्यै मेटिनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}ठिकसित बोलिएको वचन

\par }{\QB चाँदीको डालोमा सुनका स्याउहरूजस्तै हुन्छन्।


\par }{\Q \VS{12}सुन्‍ने कानलाई बुद्धिमान् मानिसको हप्की

\par }{\QB सुनका लुर्का अथवा निखुर सुनका गहनाजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}कटनीको समयमा हिउँको चिसोजस्तै,

\par }{\QB विश्‍वासयोग्य दूत उसलाई पठाउनेको निम्ति हुन्छ;

\par }{\QB उसले आफ्ना मालिकको आत्मालाई उत्साहित तुल्याउँछ।


\par }{\Q \VS{14}झरीविनाका बादल र बतासजस्तै,

\par }{\QB आफूले नदिएको दानमा धाक लगाउने मानिस हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}धैर्य गर्नाले शासकलाई मनाउन सकिन्छ;

\par }{\QB र मिठो वचनले हड्डी तोडिदिन सक्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}मह भेट्टायो भने चाहिने जति मात्र खाऊ;

\par }{\QB धेरै खायौ भने तिमीले बान्ता गर्नेछौ।


\par }{\Q \VS{17}तिम्रो छिमेकीको घरमा कहिलेकाहीँ मात्र जाने गर;

\par }{\QB घरी-घरी देख्दा त्यसले तिमीलाई घृणा गर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}आफ्नो छिमेकीको विरुद्धमा झूटो साक्षी दिने मानिस

\par }{\QB मुङ्ग्रो र तरवार वा तीखो काँडजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{19}विपत्तिको समयमा विश्‍वासघाती मानिसमाथि भरोसा गर्नु,

\par }{\QB भाँचिएको दाँत अथवा भाँचिएको खुट्टाजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{20}दुःखी हृदय भएकालाई गीत सुनाइदिने मानिस,

\par }{\QB जाडोको दिनमा लुगा खोस्‍ने मानिसजस्तै

\par }{\QB अथवा घाउमा चूक हालेजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}यदि तिम्रो शत्रु भोकाएको छ भने त्यसलाई भोजन खान देऊ;

\par }{\QB यदि त्यो तिर्खाएको छ भने त्यसलाई पानी पिउन देऊ।


\par }{\Q \VS{22}यसो गर्नाले तिमीले त्यसको टाउकोमाथि बलिरहेका कोइलाहरू खन्याउनेछौ;

\par }{\QB र याहवेहले तिमीलाई पुरस्कार दिनुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}उत्तरी बतासले अचानक पानी ल्याएजस्तै

\par }{\QB धूर्त जिब्रोले रिसाएको अनुहारलाई ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}कचकचे पत्नीसित एउटै घरमा बस्‍नुभन्दा

\par }{\QB घरको कौसीको एउटा कुनामा बस्‍नु असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}टाढा देशबाट आएको शुभ समाचार,

\par }{\QB थाकेको प्राणको लागि चिसो पानीजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{26}दुष्‍ट मानिसको अगि झुक्ने धर्मी मानिस,

\par }{\QB हिलो पानीको मूल अथवा दूषित कुवाजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}धेरै मह खानु असल होइन,

\par }{\QB न त आफ्नै मान खोज्नु सम्मानजनक हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}आत्मसंयम नभएका मानिस,

\par }{\QB पर्खाल भत्काइएको सहरजस्तै हो।




\par }\PoetryChap{26}{\Q \VerseOne{1}ग्रीष्मकालमा हिउँ र कटनीको समयमा पानी परेजस्तै,

\par }{\QB मूर्खलाई सम्मान सुहाउँदैन।


\par }{\Q \VS{2}भुर्र उड्ने भँगेरा र बेगले उड्ने गौँथलीजस्तै,

\par }{\QB कारणविनाको श्राप पनि लाग्दैन।


\par }{\Q \VS{3}घोडाको लागि कोर्रा, गधाको लागि लगाम,

\par }{\QB र मूर्खहरूका पिठिउँमा छडी लगाउनुपर्छ!


\par }{\Q \VS{4}मूर्खलाई त्यसको मूर्खताअनुसार जवाफ नदेऊ,

\par }{\QB नत्रता तिमी आफू पनि त्योजस्तै हुनेछौ।


\par }{\Q \VS{5}मूर्खलाई त्यसको मूर्खताअनुसार जवाफ देऊ,

\par }{\QB नत्रता त्यो आफ्नै दृष्‍टिमा बुद्धिमान् हुनेछ।


\par }{\Q \VS{6}मूर्खको हातमा समाचार पठाउनु भनेको

\par }{\QB आफ्नो खुट्टा काट्नु वा विष पिउनुजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{7}मूर्खको मुखमा हितोपदेश

\par }{\QB अपाङ्ग मानिसको झुण्डिएको खुट्टाजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{8}मूर्खलाई सम्मान दिनु

\par }{\QB घुयेँत्रोमा ढुङ्गा बाँधेजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{9}मूर्खको मुखमा हितोपदेश

\par }{\QB मतवालाको हातमा भएको काँडे झारजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{10}मूर्ख वा कुनै बटुवालाई ज्यालामा लगाउनु

\par }{\QB धनुर्धारीले जथाभाबी काँड हानेर चोट लगाएजस्तै हो।


\par }{\Q \VS{11}कुकुर आफ्नै बान्तामा फर्किआएजस्तै,

\par }{\QB मूर्खले आफ्नो मूर्खता दोहोर्‍याउँछ।


\par }{\Q \VS{12}के तिमी कुनै मानिसलाई आफ्नै दृष्‍टिमा बुद्धिमानी देख्छौ?

\par }{\QB त्यसको भन्दा त बरु मूर्खको लागि धेरै आशा हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}अल्छेले भन्छ, “बाटोमा सिंह छ,

\par }{\QB एउटा डरलाग्दो सिंह गल्‍लीहरूमा डुलिरहेको छ।”


\par }{\Q \VS{14}ढोका कब्जामा यताउता फर्केजस्तै,

\par }{\QB अल्छे आफ्नो ओछ्यानमा यताउता पल्टिन्छ।


\par }{\Q \VS{15}अल्छेले आफ्नो हात थालमा राख्छ,

\par }{\QB तर त्यसले आफ्नो हात उठाएर मुखसम्म पनि पुर्‍याउन अल्छी मान्छ।


\par }{\Q \VS{16}सात जना मानिसले बुद्धिपूर्वक जवाफ दिएकोभन्दा,

\par }{\QB एक जना अल्छे आफ्नै दृष्‍टिमा बुद्धिमान् हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}बाटो हिँड्ने मानिसले अर्काको झगडामा हस्तक्षेप गर्नु,

\par }{\QB कुकुरलाई कानमा समात्नुजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18-19}आफ्नो छिमेकीलाई छल गरिसकेपछि,

\par }{\QB “मैले त ठट्टा मात्र गरेको हो!” भन्‍ने व्यक्ति

\par }{\Q अगुल्टो वा घातक काँड हान्‍ने बौलाहाजस्तो हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}दाउराविना आगो निभ्छ;

\par }{\QB कुरौटेविना झगडा शान्त हुन्छ।


\par }{\Q \VS{21}भुङ्ग्राको लागि कोइला, र आगोको लागि दाउराजस्तै,

\par }{\QB झगडा मच्च्याउनको लागि झगडालु मानिस हुन्छ।


\par }{\Q \VS{22}कुरौटेका बोलीहरू स्वादिष्‍ठ गाँसजस्तै हुन्छन्,

\par }{\QB ती मानिसका भित्री भागहरूमा पुग्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}माटोको भाँडोमा चाँदीको जलप लगाएजस्तै,

\par }{\QB दुष्‍ट हृदयका जोशिला ओठ हुन्छन्।


\par }{\Q \VS{24}शत्रुले अरूप्रति आफ्नो घृणा मधुर शब्दहरूले लुकाउँछ,

\par }{\QB तर त्यसको हृदयमा चाहिँ छल भरिएको हुन्छ।


\par }{\Q \VS{25}त्यसको बोली मनमोहक भए तापनि त्यसमा विश्‍वास नगर;

\par }{\QB किनकि त्यसको हृदय सात वटा घिनलाग्दा कुराले भरिएको हुन्छ।


\par }{\Q \VS{26}त्यसको घृणा छलद्वारा ढाकिएको हुन्छ,

\par }{\QB तर त्यसको दुष्‍टता सभामा प्रकट गरिनेछ।


\par }{\Q \VS{27}कुनै मानिसले खाडल खन्यो भने त्यो आफैँ त्यसमा पर्नेछ;

\par }{\QB कुनै मानिसले ढुङ्गा गुडायो भने त्यो गुडेर त्यसतर्फ फर्कनेछ।


\par }{\Q \VS{28}झूटो बोल्ने जिब्रोले जसलाई चोट पार्छ, त्यसैलाई घृणा गर्छ,

\par }{\QB र चापलुसी घस्‍ने मुखले विनाश ल्याउँछ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}भोलिको घमण्ड नगर;

\par }{\QB किनकि त्यो कस्तो दिन हुनेछ, सो तिमी जान्दैनौ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}तिम्रो प्रशंसा आफ्नै मुखले होइन, तर अरू कसैबाट होस्;

\par }{\QB कुनै अपरिचितबाट, तर तिम्रो ओठबाट होइन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}ढुङ्गा गह्रौँ र बालुवा ओजनदार हुन्छ,

\par }{\QB तर मूर्खको क्रोध यी दुवैभन्दा गह्रौँ हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}रिस निर्दयी र क्रोध बाढीझैँ हुन्छ;

\par }{\QB तर डाहको अगि को खडा हुन सक्छ र?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}गुप्‍तको प्रेमभन्दा

\par }{\QB खुल्‍लमखुल्‍ला हप्की असल हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}मित्रबाट पाएको चोट पत्यार गर्न सकिने हुन्छ;

\par }{\QB तर शत्रुले चुम्बनको वर्षा गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}अघाएको पेटले मह रुचाउँदैन,

\par }{\QB तर भोकाएकाहरूलाई तितो पनि मिठो हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}घरदेखि टाढा बरालिएको मानिस,

\par }{\QB आफ्नो गुँडदेखि टाढा भड्किरहेको चरोजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}अत्तर र धूपले हृदयमा आनन्द ल्याउँछ;

\par }{\QB र मित्रको आनन्द त्यसको

\par }{\QB आन्तरिक सल्‍लाहबाट आउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}आफ्नो मित्र वा आफ्नो परिवारका मित्रलाई नत्याग,

\par }{\QB तिमीलाई विपत्ति आइपर्दा आफ्नो दाजुभाइको घरमा नजाऊ;

\par }{\QB किनकि टाढा बस्‍ने आफन्तभन्दा नजिक बस्‍ने छिमेकी असल हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}हे मेरा छोराछोरी, बुद्धिमान् होऊ, र मेरो हृदयलाई आनन्दित बनाइदेऊ;

\par }{\QB तब मलाई हेला गर्नेहरूलाई म जवाफ दिन सक्नेछु।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}विवेकशील व्यक्तिले जोखिमलाई देखेर शरण लिन्छ;

\par }{\QB तर सोझाचाहिँ त्यतैतिर जान्छ र परिणाम भोग्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}परदेशीको जमानी बस्‍नेको लुगा लिइराख;

\par }{\QB परदेशीको जमानी बसेको छ भने त्यो लुगा बन्धकको रूपमा लिइराख।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}कुनै मानिसले एकाबिहानै आफ्नो छिमेकीलाई चर्को सोरमा आशिष् दिन्छ भने,

\par }{\QB त्यो त त्यसका निम्ति श्राप दिएजस्तो हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}झगडालु पत्नी मुसलधारे पानी परेको दिन

\par }{\QB तपतप चुहिरहने छानोजस्तै हो,


\par }{\Q \VS{16}त्यसलाई वशमा राख्नु

\par }{\QB बतासलाई वशमा राख्नुजस्तो हो, अथवा हातले तेललाई च्याप्प पक्रनुजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}फलामले फलामलाई धारिलो बनाएजस्तै,

\par }{\QB एउटा मानिसले अर्को मानिसलाई तिखार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}अञ्जीरको बोट स्याहार्नेले त्यसको फल खानेछ;

\par }{\QB र आफ्ना मालिकको रेखदेख गर्ने व्यक्ति सम्मानित हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}पानीमा अनुहार प्रतिविम्बित भएजस्तै,

\par }{\QB मानिसको हृदयले व्यक्तित्वलाई प्रतिविम्बित पार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}मृत्यु र विनाश\FTNT{*}{{\FR 27:20 }{\FT{मूल भाषामा
}}{\FQA{शिओल र अबाडोन}}} कहिल्यै सन्तुष्‍ट हुँदैनन्,

\par }{\QB न त मानिसका आँखा नै सन्तुष्‍ट हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}चाँदी पगाल्ने भाँडो र सुन खार्ने भट्टी हुन्छ,

\par }{\QB तर मानिसलाई चाहिँ त्यसले पाएको प्रशंसाद्वारा जाँचिएको हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}मूर्खलाई ओखलीमा पिँधे तापनि

\par }{\QB वा त्यसलाई जाँतोमा राखेर अन्‍नझैँ पिँधे तापनि

\par }{\QB तिमीले त्यसको मूर्खता निकाल्न सक्नेछैनौ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}तिम्रा भेडाबाख्राहरूको अवस्था राम्ररी थाहा गर,

\par }{\QB आफ्ना बगालप्रति सावधानीपूर्वक ध्यान देऊ;


\par }{\Q \VS{24}किनकि धनसम्पत्ति सधैँ रहिरहँदैन;

\par }{\QB र मुकुट पुस्ता-पुस्तासम्म सुरक्षित रहँदैन।


\par }{\Q \VS{25}जब पराल हटाइन्छ, र नयाँ पालुवा देखा पर्छ,

\par }{\QB अनि डाँडा-पाखाहरूबाट घाँस बटुलिन्छ,


\par }{\Q \VS{26}तब भेडाहरूले तिमीलाई वस्त्रको प्रबन्ध गरिदिन्छन्;

\par }{\QB र बाख्राहरूले जमिनको निम्ति पैसाको प्रबन्ध गरिदिन्छन्।


\par }{\Q \VS{27}तिमीसित बाख्रीका दूध प्रशस्त हुनेछ, जसबाट तिमी र तिम्रो परिवारलाई खान पुग्नेछ,

\par }{\QB र तिम्रा नोकर्नीहरूलाई पोषण हुनेछ।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}कसैले नखेदे तापनि दुष्‍ट मानिस भाग्छ;

\par }{\QB तर धर्मीचाहिँ सिंहजस्तै साहसी हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}कुनै देश बागी भयो भने त्यसका धेरै शासकहरू हुन्छन्;

\par }{\QB तर समझशक्ति र ज्ञान भएका शासकले सुख-शान्ति कायम राख्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}गरिबमाथि शोषण गर्ने शासक

\par }{\QB अन्‍न नाश गर्ने मुसलधारे वृष्‍टिजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}व्यवस्था त्याग्नेहरूले दुष्‍टहरूका प्रशंसा गर्छन्;

\par }{\QB तर व्यवस्था पालन गर्नेहरूले तिनीहरूको विरोध गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}दुष्‍ट मानिसहरूले न्याय बुझ्दैनन्,

\par }{\QB तर याहवेहलाई खोज्नेहरूले यसलाई सम्पूर्ण रूपले बुझ्दछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}धनी भएर भ्रष्‍ट जीवन जिउनुभन्दा

\par }{\QB बरु गरिब भएर निर्दोष जीवन जिउनु असल हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}विवेकी छोराछोरीले शिक्षामा ध्यान दिन्छन्;

\par }{\QB तर घिचुवाहरूको सङ्गत गर्नेले आमाबुबालाई अपमान तुल्याउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}ब्याज लगाएर जसले आफ्नो सम्पत्ति बढाउँछ,

\par }{\QB त्यसले कुम्ल्याएको धन गरिबमाथि दया राख्नेको हुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}यदि कसैले व्यवस्थाप्रति आफ्नो कान सुन्‍नदेखि बन्द गर्छ भने,

\par }{\QB त्यसका प्रार्थनाहरू पनि घृणित हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}जसले धर्मी जीवन जिउनेलाई खराब बाटोतिर लैजान्छ,

\par }{\QB त्यो आफ्नै पासोमा फस्‍नेछ;

\par }{\QB तर निर्दोषले प्रशस्त अंश पाउनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}धनी मानिस आफ्नै दृष्‍टिमा बुद्धिमान् हुन्छ;

\par }{\QB तर समझशक्ति भएका गरिब मानिसले त्यसलाई ठिकसँग मूल्याङ्कन गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}धर्मी जनहरू विजय हुँदा ठूलो खुशीयाली हुन्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टहरू उच्‍च पदमा पुग्दा मानिसहरू लुक्न थाल्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}आफ्ना पापहरू लुकाउनेले उन्‍नति गर्दैन;

\par }{\QB तर जसले ती स्वीकार गर्छ र त्याग्छ, त्यसले कृपा पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}धन्य हो त्यो मानिस, जसले सधैँभरि याहवेहप्रति श्रद्धा राख्छ;

\par }{\QB तर आफ्नो हृदय कठोर गर्ने व्यक्ति जोखिममा पर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}असहाय मानिसहरूमाथि शासन गर्ने दुष्‍ट शासक

\par }{\QB गर्जने सिंह र आक्रमक भालुजस्तै हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}अत्याचारी शासकको विवेक हुँदैन;

\par }{\QB तर जसले दुष्‍ट कमाइद्वारा पाएको लाभलाई घृणा गर्छ, उसले लामो शासनको आनन्द पाउनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}हत्याको दोषले सताएको मानिस

\par }{\QB चिहानमा शरण लिनेछ;

\par }{\QB कसैले पनि त्यसलाई सहायता नगरोस्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}निर्दोष जीवन जिउने व्यक्ति सुरक्षित रहन्छ;

\par }{\QB तर जसका मार्गहरू भ्रष्‍ट छन्, तिनीहरू अचानक पतन हुनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}आफ्नो जमिन खनजोत गर्नेसित प्रशस्त भोजन हुनेछ;

\par }{\QB तर दिवासपनाको पछि दौडने मानिसहरू गरिबीले घेरिएका हुन्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}विश्‍वासयोग्य मानिसले धेरै आशिष् पाउनेछ;

\par }{\QB तर धनी हुने इच्छुक व्यक्ति दण्ड नपाई उम्कनेछैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}पक्षपात गर्नु उचित होइन;

\par }{\QB तापनि मानिसले एक टुक्रा रोटीको निम्ति पनि खराब काम गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}लोभी मानिस धनी हुने लालसा गर्छ;

\par }{\QB र त्यसलाई दरिद्रताले पर्खिरहेको छ भन्‍ने त्यसलाई थाहै हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}कुनै मानिसलाई हप्काउनेले अन्त्यमा

\par }{\QB चापलुसी जिब्रो भएकोभन्दा बढी निगाह प्राप्‍त गर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}आफ्नो बुबा वा आमालाई लुटेर

\par }{\QB “यो त भूल होइन” भन्‍ने व्यक्ति

\par }{\QB विनाशकारीको साझेदारजस्तै हो।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}लोभी मानिसले फाटो ल्याउँछ;

\par }{\QB तर याहवेहमा भरोसा राख्ने मानिसले उन्‍नति गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}आफूमाथि भरोसा राख्ने व्यक्ति मूर्ख हो;

\par }{\QB तर बुद्धिको चालमा चल्ने सुरक्षित रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}जसले गरिबलाई दिन्छ, उसलाई कुनै अभाव हुनेछैन;

\par }{\QB तर तिनीहरूप्रति वास्ता नदेखाउनेले धेरै श्राप पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}दुष्‍टको हातमा शासनको जिम्मा आयो भने मानिसहरू लुक्छन्;

\par }{\QB तर जब दुष्‍टको सर्वनाश हुन्छ, धर्मी फस्टाउँछन्।


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}बारम्बार हप्की पाएर पनि अटेरी भई बस्‍ने मानिस,

\par }{\QB अचानक नाश हुनेछ—उपाय नै नरहने गरी।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}धर्मीको फलिफाप हुँदा मानिसहरू रमाउँछन्;

\par }{\QB दुष्‍टले शासन गर्दा मानिसहरू सुस्केरा हाल्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}बुद्धि मन पराउने मानिसले आफ्ना बुबालाई आनन्दित तुल्याउँछ;

\par }{\QB तर वेश्याहरूसँग सङ्गत गर्नेले आफ्नो धनसम्पत्ति बेकाममा उडाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}राजाले न्यायद्वारा देशलाई स्थिर राख्छन्;

\par }{\QB तर घूसको लोभ गर्नेले देशलाई सर्वनाश पार्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}जसले आफ्नो छिमेकीलाई फुर्काउँछ,

\par }{\QB त्यसले त्यसका खुट्टामुनि जाल बिछ्याउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}दुष्‍ट मानिस त्यसका आफ्नै पापको कारण पासोमा पर्छ;

\par }{\QB तर धर्मी आनन्दले चिच्याउँछ र खुशी हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}धर्मीले गरिबको न्यायको वास्ता गर्छ;

\par }{\QB तर दुष्‍टलाई चाहिँ त्यसबारे वास्तै हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}गिल्‍ला गर्नेले सहरभरि हल्‍ला मच्‍चाउँछ;

\par }{\QB तर बुद्धिमान् मानिसले रिस शान्त गराउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}यदि बुद्धिमान् मानिस मूर्खसित अदालतमा गयो भने,

\par }{\QB मूर्खको रिस र उपहासले त्यहाँ शान्ति हुँदैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}रक्तपात गर्ने मानिसहरूले इमानदार मानिसलाई घृणा गर्छन्;

\par }{\QB र धर्मीलाई मार्न खोज्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}मूर्खले आफ्नो क्रोध पूर्ण रूपमा पोखाउँछ,

\par }{\QB तर बुद्धिमान्‌ले यसलाई नियन्त्रणमा राख्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}यदि कुनै शासकले झूटो कुरा सुन्यो भने,

\par }{\QB त्यसका सबै अधिकारीहरू दुष्‍ट हुनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}गरिब र अत्याचारीमा यो कुरा समान हुन्छ:

\par }{\QB याहवेहले तिनीहरू दुवैका आँखालाई उज्यालो पार्नुहुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}यदि राजाले गरिबहरूको ठिक न्याय गर्छन् भने,

\par }{\QB तिनको सिंहासन सदाको निम्ति स्थापित रहनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}सुधारको छडी र हप्कीले बुद्धि प्रदान गर्छ,

\par }{\QB तर अनुशासनहीन छोराछोरीले आफ्नी आमाको बेइज्जत गर्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}जब दुष्‍टको फलिफाप हुन्छ, तब पापको पनि फलिफाप हुन्छ;

\par }{\QB तर धर्मीले तिनीहरूको पतन देख्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}आफ्ना छोराछोरीलाई अनुशासनमा राख, तिनीहरूले तिमीलाई शान्ति दिनेछन्;

\par }{\QB तिमीले चाहेको खुशी तिनीहरूले ल्याउनेछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}जहाँ दर्शन छैन, त्यहाँ मानिसहरू आफूखुशी गर्छन्;

\par }{\QB तर त्यो मानिस धन्यको हो, जसले व्यवस्थालाई पालन गर्दछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}दासहरूलाई वचनले मात्र सुधार्न सकिँदैन;

\par }{\QB तिनीहरूले बुझे तापनि प्रतिउत्तर दिँदैनन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}के हतारसित बोल्ने मानिसलाई देखेका छौ?

\par }{\QB त्यसका निम्ति भन्दा त बरु एउटा मूर्खका निम्ति धेरै आशा हुन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}मानिसले आफ्नो दासलाई बाल्यकालदेखि नै पुलपुलायो भने,

\par }{\QB अन्त्यमा त्यो समस्या बन्‍नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}क्रोधी मानिसले झगडा मच्‍चाउँछ,

\par }{\QB अनि गरम मिजास भएका मानिसले धेरै पाप गर्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}मानिसको अहङ्कारले त्यसलाई पतन गराउँछ;

\par }{\QB तर कोमल आत्मा भएको मानिसले सम्मान पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}चोरको साझेदार हुने त्यसको आफैँ शत्रु हुन्छ;

\par }{\QB त्यसले शपथ खाएर पनि साक्षी दिन आँटै गर्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}मानिसको डर पासोमा प्रमाणित हुन्छ;

\par }{\QB तर जसले याहवेहमाथि भरोसा राख्छ, ऊ सुरक्षित रहन्छ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}धेरैले शासकको निगाह प्राप्‍त गर्न चाहन्छन्;

\par }{\QB तर मानिसले याहवेहबाट मात्र न्याय पाउँछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}भ्रष्‍ट मानिसले धर्मीलाई घृणा गर्छ;

\par }{\QB र दुष्‍टले धर्मी जीवन जिउनेलाई घृणा गर्छ।




\par }{\MS आगूरका भनाइहरू

\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}याकेका छोरा आगूरका वचन—एक ईश्‍वरवाणी:

\par }{\Q यस मानिसले इतीएल र युकाललाई घोषणा गरेका हुन्:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}निःसंदेह म एक जनावर हुँ, मानिस होइनँ;

\par }{\QB मसँग मानवीय समझशक्ति छैन।


\par }{\Q \VS{3}मैले बुद्धि सिकिनँ,

\par }{\QB न त मसित पवित्र परमेश्‍वरको ज्ञान नै छ।


\par }{\Q \VS{4}स्वर्गसम्म को उक्लेको छ, र तल ओर्लेर को आएको छ?

\par }{\QB कसका हातले बतासलाई समातेको छ?

\par }{\Q कसले पानीलाई वस्त्रमा बाँधेको छ?

\par }{\QB कसले पृथ्वीका सबै छेउलाई स्थापित गरेको छ?

\par }{\Q उहाँको नाम के हो, र उहाँको पुत्रको नाम के हो?

\par }{\QB यदि तिमीलाई थाहा छ भने मलाई भन!


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\Q \VS{5}“परमेश्‍वरका प्रत्येक वचन खोटरहित छ;

\par }{\QB उहाँमा शरण लिनेहरू सबैका निम्ति उहाँ ढाल हुनुहुन्छ।


\par }{\Q \VS{6}उहाँका वचनहरूमा केही नथप;

\par }{\QB नत्रता उहाँले तिमीलाई हप्काउनुहुनेछ, र झूटो प्रमाणित गर्नुहुनेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“हे याहवेह, तपाईंबाट म दुई कुराहरू माग्दछु;

\par }{\QB म मर्नुभन्दा अगि ती मबाट इन्कार नगर्नुहोस्:


\par }{\Q \VS{8}असत्य र झूटो कुरा मबाट टाढा राखिदिनुहोस्;

\par }{\QB न मलाई गरिबी, न त धनसम्पत्ति नै दिनुहोस्;

\par }{\QB तर मलाई केवल दैनिक भोजन दिनुहोस्।


\par }{\Q \VS{9}नत्रता मसित प्रशस्त भएर मैले तपाईंलाई इन्कार गरुँला,

\par }{\QB र भनुँला ‘याहवेह को हुनुहुन्छ र?’

\par }{\Q अथवा म गरिब भएर चोरी गरुँला,

\par }{\QB र मेरा परमेश्‍वरको नामको अनादर गरुँला।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}“कर्मचारीलाई त्यसको मालिकको सामु अपमान नगर्नू;

\par }{\QB नत्रता त्यसले तिमीलाई सराप्ला र तिमीले नोक्सानी उठाउनुपर्नेछ।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“यस्ताहरू पनि हुन्छन्, जसले आफ्ना बुबाहरूलाई सराप्छन्;

\par }{\QB र आफ्ना आमाहरूलाई धन्यका ठान्दैनन्।


\par }{\Q \VS{12}तिनीहरू, जो आफ्नै दृष्‍टिमा शुद्ध छन्,

\par }{\QB र पनि आफ्ना अपवित्रताबाट चोख्याइएका छैनन्।


\par }{\Q \VS{13}तिनीहरू, जसका आँखाहरू अति अहङ्कारी छन्!

\par }{\QB जसका आँखीभौँ घमण्डले उठेका छन्,


\par }{\Q \VS{14}तिनीहरू, जसका दाँतहरू तरवारहरू हुन्,

\par }{\QB र जसका बङ्गाराहरू छुरीजस्तै छन्,

\par }{\Q जसले गरिबलाई पृथ्वीबाट

\par }{\QB र खाँचोमा परेकाहरूलाई मानव-जातिका माझमा निल्छन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“जुकाका दुई छोरीहरू छन्।

\par }{\QB तिनीहरू ‘देऊ! देऊ!’ भनी कराउँछन्।

\par }{\BB \par }
{\LI “तीन वटा कुराहरू छन्, जो कहिल्यै तृप्‍त हुँदैनन्;

\par }{\LIB चार वटा कुराहरू छन्, जो कहिल्यै पुग्यो भन्दैनन्!


\par }{\LIC \VS{16}चिहान,

\par }{\LIC बाँझो गर्भ;

\par }{\LIC जमिन, जो कहिल्यै पानीदेखि तृप्‍त हुँदैन,

\par }{\LIC र आगो, जसले कहिल्यै ‘पुग्यो!’ भनी भन्दैन।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“त्यो आँखा, जसले बुबालाई खिसी गर्छ,

\par }{\QB र आमाको आज्ञालाई तुच्छ ठान्छ,

\par }{\Q त्यसलाई बेँसीका कागहरूले ठुँगेर बाहिर निकाल्नेछन्,

\par }{\QB र गिद्धहरूले खानेछन्।


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{18}“तीन वटा कुराहरू छन्, जो मेरा निम्ति धेरै अचम्मका छन्;

\par }{\LIB चार वटा, जो म बुझ्दिनँ:


\par }{\LIC \VS{19}आकाशमा गरुडको चाल;

\par }{\LIC चट्टानमाथि सर्पको चाल,

\par }{\LIC महासमुद्रमा जहाजको चाल;

\par }{\LIC र स्त्रीसँग पुरुषको चाल।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“व्यभिचारिणी स्त्रीको चाल यस्तो हुन्छ:

\par }{\QB त्यसले खान्छे र आफ्नो मुख पुछ्छे,

\par }{\QB अनि त्यसपछि भन्छे, ‘मैले केही कुकर्म गरेकी छैनँ।’


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{21}“तीन वटा कुराहरूमा पृथ्वी काम्छ;

\par }{\LIB चार वटा कुराहरू, जो त्यसले सहन सक्दैन:


\par }{\LIC \VS{22}नोकर, जब राजा बन्छ,

\par }{\LIC मूर्खले पेटभरि भोजन खाएको,


\par }{\LIC \VS{23}माया नपाएकी स्त्रीले विवाह गरेकी,

\par }{\LIC र नोकर्नी, जो आफ्नी मालिक्नीलाई पन्छाएर तिनको स्थानमा बस्छे।


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{24}“पृथ्वीमा चार वटा कुराहरू साना छन्,

\par }{\LIB तापनि तिनीहरू अति बुद्धिमान् छन्:


\par }{\LIB \VS{25}कमिलाहरू, जो थोरै बल भएका प्राणी हुन्,

\par }{\LIC तापनि तिनीहरूले ग्रीष्म ऋतुमा नै आफ्नो भोजनको सञ्चय गर्छन्,


\par }{\LIB \VS{26}भिर खरायोहरू थोरै बल भएका प्राणी हुन्,

\par }{\LIC तापनि तिनीहरूले आफ्ना घर पहराहरूमा नै बनाउँछन्,


\par }{\LIB \VS{27}सलहहरूका राजा हुँदैनन्,

\par }{\LIC तापनि तिनीहरू लहरै हुल बाँधेर अगि बढ्छन्।


\par }{\LIB \VS{28}माउसुली, जसलाई हातले समात्न सक्छौँ,

\par }{\LIC तापनि त्यो राजाको महलहरूमा पाइन्छ।


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{29}“तीन वटा कुरा छन्, जसका हिँडाइ रवाफिला छन्;

\par }{\LIB चार वटा कुरा छन्, जो शानसँग यताउता हिँड्छन्:


\par }{\LIC \VS{30}सिंह, जो पशुहरूमध्ये बलवान् हुन्छ, जो कसैदेखि पछि हट्दैन,


\par }{\LIC \VS{31}रवाफसित हिँड्ने भाले,

\par }{\LIC बोको;

\par }{\LIC अनि आफ्नो वरिपरि सेना राखेर हिँड्ने राजा।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“तिमी मूर्ख भएर आफूलाई उच्‍च पार्‍यौ भने,

\par }{\QB अथवा तिमीले दुष्‍ट युक्ति रच्यौ भने,

\par }{\QB तिम्रो मुखमाथि हात राख!


\par }{\Q \VS{33}किनकि दूध मन्थन गरेर घिउ निस्केजस्तै,

\par }{\QB र नाक बटार्दा रगत निस्केजस्तै,

\par }{\QB रिसलाई चलाउँदा झगडा उत्पन्‍न हुन्छ।”




\par }{\MS राजा लमूएलका भनाइहरू

\par }\Chap{31}{\PP \VerseOne{1}राजा लमूएलका नीतिवचन, जुन तिनका आमाले तिनलाई सिकाएकी थिइन्—एक ईश्‍वरवाणी।


\par }{\Q \VS{2}हे मेरा छोरा, सुन्! हे मेरा गर्भका छोरा, सुन्!

\par }{\QB हे मेरो छोरा, प्रार्थनाहरूका जवाफ सुन्!


\par }{\Q \VS{3}तेरो आफ्नो सम्पूर्ण बल\FTNT{*}{{\FR 31:3 }{\FT{अथवा
}}{\FQA{सम्पत्ति}}} स्त्रीहरूलाई दिएर नसक्;

\par }{\QB तेरो शक्ति तिनीहरूलाई नदे, जसले राजाहरूलाई पतन गराउँछन्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}यो कुरा राजाहरूका निम्ति होइन, हे लमूएल—

\par }{\QB राजाहरूले मद्यपान गर्नुहुन्‍न,

\par }{\QB शासकहरूले मदिराको लालसा गर्नुहुन्‍न,


\par }{\Q \VS{5}कतै तिनीहरूले पिएर कानुनलाई बेवास्ता गर्लान्,

\par }{\QB र थिचोमिचोमा परेकाहरूलाई तिनीहरूका अधिकारबाट वञ्चित गर्लान्।


\par }{\Q \VS{6}तिनीहरूलाई मदिरा दे, जो नष्‍ट भइरहेका छन्; तिनीहरूलाई मद्यपान दे,

\par }{\QB जो वेदनामा परेका छन्।


\par }{\Q \VS{7}तिनीहरूले पिऊन् र आफ्नो गरिबी बिर्सून्,

\par }{\QB अनि आफ्ना वेदना कहिल्यै नसम्झून्।


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}आफ्ना निम्ति बोल्न नसक्नेहरूका निम्ति,

\par }{\QB र दुःख पाएकाहरूका अधिकारको निम्ति बोलिदे।


\par }{\Q \VS{9}आवाज उठा, र ठिकसित न्याय गर्,

\par }{\QB गरिब र खाँचोमा परेकाहरूको अधिकारको रक्षा गर्!


\par }{\MS उपसंहार: असल चरित्र भएकी पत्नी

\par }{\Q \VS{10}\FTNT{†}{{\FR 31:10 }{\FT{}}{\XT{10‑31}}{\FT{ पदहरू एकरोस्टिक कविता हुन्, जसका पदहरू हिब्रू वर्णमालाका क्रमिक अक्षरहरूबाट सुरु हुन्छ।}}} असल चरित्र भएकी पत्नी कसले पाउन सक्छ?

\par }{\QB तिनी त माणिकहरूभन्दा बहुमूल्यकी हुन्छिन्।


\par }{\Q \VS{11}तिनका पतिले तिनीमाथि पूर्ण भरोसा गर्छिन्;

\par }{\QB र तिनलाई कुनै मूल्यवान् कुराको अभाव हुँदैन।


\par }{\Q \VS{12}तिनले आफ्नो जीवनकालभरि नै खराब कुरा होइन,

\par }{\QB तर असल कुरा दिन्छिन्।


\par }{\Q \VS{13}तिनले ऊन र सनपाट चुन्छिन्,

\par }{\QB र इच्छुक हातले काम गर्छिन्।


\par }{\Q \VS{14}व्यापारीका जहाजहरूले जस्तै;

\par }{\QB तिनले टाढाबाट भोजन ल्याउँछिन्।


\par }{\Q \VS{15}मिरमिरे बिहान नहुँदै तिनी उठ्छिन्,

\par }{\QB आफ्नो परिवारको निम्ति भोजन जुटाउँछिन्,

\par }{\QB र आफ्नी सेविकाहरूलाई आ-आफ्नो भाग बाँडिदिन्छिन्।


\par }{\Q \VS{16}तिनले विचार गरेर एउटा जमिन किन्छिन्,

\par }{\QB र आफ्नो कमाईबाट एउटा दाखबारी लगाउँछिन्।


\par }{\Q \VS{17}तिनले आफ्नो काम जोसका साथ गर्छिन्;

\par }{\QB आफ्नो कामको निम्ति तिनले आफ्ना पाखुराहरू बलियो पार्छिन्।


\par }{\Q \VS{18}तिनले आफ्नो कारोबारबाट लाभ भएको छ भनी देख्छिन्;

\par }{\QB र राति तिनको बत्ती निभ्दैन।


\par }{\Q \VS{19}तिनले आफ्नो हातले चर्खा चलाउँछिन्,

\par }{\QB र आफ्नो औँलाले पिउरी समाउँछिन्।


\par }{\Q \VS{20}तिनले गरिबका निम्ति आफ्नो मुट्ठी खोल्छिन्;

\par }{\QB र खाँचोमा परेकाहरूको निम्ति सहायताको हात बढाउँछिन्।


\par }{\Q \VS{21}हिउँ पर्दा आफ्नो परिवारको निम्ति तिनी डराउँदिनन्;

\par }{\QB किनकि तिनीहरू सबैले सिन्दूरे रङ्गको वस्त्र पहिरेका हुन्छन्।


\par }{\Q \VS{22}तिनी आफैँले ओछ्यान ढाक्ने तन्‍ना बनाउँछिन्;

\par }{\QB तिनले असल सुती र बैजनी वस्त्र लगाएकी हुन्छिन्।


\par }{\Q \VS{23}उनका पतिलाई सहरको मूलढोकामा आदर गरिन्छ,

\par }{\QB जहाँ उनी देशका अगुवाहरूका बीचमा बस्छन्।


\par }{\Q \VS{24}तिनले सुती कपडाका वस्त्रहरू बनाउँछिन् र ती बिक्री गर्छिन्;

\par }{\QB र व्यापारीलाई पटुकाहरू उपलब्ध गराउँछिन्।


\par }{\Q \VS{25}तिनी सामर्थ्य र सम्मानले सुशोभित हुन्छिन्;

\par }{\QB भविष्यको निम्ति तिनी मुस्कुराउन सक्छिन्।


\par }{\Q \VS{26}तिनी बुद्धिसित बोल्छिन्;

\par }{\QB अनि तिनको जिब्रोमा विश्‍वासयोग्य अर्ती पाइन्छ।


\par }{\Q \VS{27}तिनले आफ्नो घरानाको कामधन्धाको हेरविचार गर्छिन्,

\par }{\QB र आलस्यपनको रोटी खाँदिनन्।


\par }{\Q \VS{28}तिनका छोराछोरीले उठेर तिनलाई धन्यकी भन्छन्,

\par }{\QB तिनका पतिले पनि यस्तो भन्दै तिनको प्रशंसा गर्छन्:


\par }{\Q \VS{29}“धेरै स्त्रीहरूले असल काम गर्छन्;

\par }{\QB तर तिनीहरू सबैलाई तिमीले जितेकी छौ।”


\par }{\Q \VS{30}सौन्दर्य भ्रमात्मक हुन्छ, र सुन्दरता उडिजाने हुन्छ;

\par }{\QB तर याहवेहको डर मान्‍ने स्त्रीको नै प्रशंसा हुनुपर्छ।


\par }{\Q \VS{31}तिनले कमाएको इनाम तिनलाई नै देऊ;

\par }{\QB र तिनका कामले सहरको ढोकामा नै तिनलाई प्रशंसा ल्याऊन्।

\par }