﻿हितोपदेश.
8.
न्‍यँ, बुद्धिं सःताच्‍वंगु दु, लिग्‍यानं थःगु सः तस्‍सः यानाच्‍वंगु दु। 
गुँच्‍वकाय् गुँच्‍वकाय्, प्‍यकालँय् प्‍यकालँय् च्‍वनाः 
शहरया ध्‍वाखाय् ध्‍वाखाय् च्‍वनाः वं धयाच्‍वंगु दु, 
“हे मनूत! जिं छिपिं फुक्‍कसित इनाप यानाच्‍वना। 
छु छिपिं अज्‍ज हे मचाबुद्धि तिनि ला? बुद्धि दय्‌कि। छिपिं अज्‍ज हे मूर्ख तिनि ला? ज्ञान दय्‌कि। 
जिगु तःजिगु खँ न्‍यँ। जिं धयागु खँ खःगु खः। 
जिं न्‍ह्याबलें सत्‍य जक नवाना। जितः मखुगु खँ ल्‍हाये मयः। 
जिं धयागु छग्‍वः छग्‍वः खँग्‍वः सत्‍य खः। छुं हे मखुगु मदु। अले झंगः लाइगु खँ नं मखु। 
छिमिके ज्ञां दुसा छिमिसं सी, जिं धयागु खँ गुलि तप्‍यं धकाः। 
वहःया थासय् जिगु उपदेशयात ल्‍य, लुँया थासय् ज्ञानयात ल्‍य। 
हिरामोती स्‍वयाः बुद्धि तःधं, अले छिमिसं मनंतुनीगु फुक्‍क स्‍वयाः नं तःधं। 
“जि बुद्धि खः, जि बांलाक होश यानाच्‍वनागु दु, जिके दुग्‍यां व विवेक दु। 
परमप्रभुया भय कायेगु धयागु मभिंगु मयय्‌केगु खः। जितः घमण्‍ड याइपिं, तःधंछुइपिं, मभिंगु लँय् जुइपिं व निता भाय् ल्‍हानाजुइपिं मनूत मयः। 
सल्‍लाह व क्‍वःछीगु ज्‍या जिगुपाखें हे जुइ। दुग्‍यां व शक्ति जिगु हे खः। 
जिगुपाखें हे जुजुपिन्‍सं राज्‍य याइ, अले शासकतय्‌सं नियम दय्‌की। 
शासकतय्‌सं जिगु ग्‍वाहालिं शासन याइ, अले सःस्‍यूपिन्‍सं नं जिगु ग्‍वाहालिं हे खःगु न्‍याय याइ। 
जितः यय्‌कीपिन्‍त जिं नं यय्‌के, जितः मालीपिन्‍सं जितः लुइकी। 
धन, इज्‍जतयालिसें गुबलें मफुइगु सम्‍पत्ति व सफलता नं जिके हे दु। 
जिगुपाखें छन्‍त छु दइ व भिंगु लुँ वहः स्‍वयाः मू वं। 
जिं न्‍ह्याबलें धार्मिकता व न्‍यायया लँ लिना। 
जितः यय्‌कीपिन्‍त जिं धनसम्‍पत्ति बी अले इमिगु धुकू जाय्‌काबी। 
“परमप्रभुं सृष्‍टिया शुरुं हे जितः दय्‌कादिल, वय्‌कःया सृष्‍टिया ज्‍या स्‍वयाः न्‍ह्यः हे। 
न्‍हापांनिसें हे, पृथ्‍वी सृष्‍टि जुइ न्‍ह्यः हे दक्‍वसिबय् न्‍हापां जितः दय्‌कादिल। 
महासागरत दय्‌के न्‍ह्यः हे, पृथ्‍वीइ लः बुयावये न्‍ह्यः हे जि बूगु खः। 
पहाड व गुँ दय्‌के न्‍ह्यः हे जि बूगु खः। 
परमेश्‍वरं पृथ्‍वी, बँ व चा दय्‌के न्‍ह्यः हे जि बूगु खः। 
परमप्रभुं पृथ्‍वीया च्‍वय् सर्गः दय्‌कूबलय् अले समुद्रयात कुलामं घेरय् याःबलय् जि अन हे दु। 
वय्‌कलं सुपाँय्‌यात आकाशय् तयादीबलय्, समुद्रया मूल दय्‌कादीबलय् जि अन हे दु। 
वय्‌कलं समुद्रया लागा क्‍वःछिनादीबलय्, अले पृथ्‍वीया जग स्‍वनादीबलय् जि अन हे दु। 
जि छम्‍ह कःमि थें वय्‌कःनापं हे दु जिं वय्‌कःयात न्‍ह्याबलें लय्‌ताय्‌का। अले वय्‌कःनापं च्‍वनाः जि थः नं लय्‌तायाच्‍वना। 
जि वय्‌कःया संसारय् लय्‌तायाच्‍वना, अले वय्‌कःया मनूतलिसे लय्‌तायाच्‍वना। 
“हे जिकाय् न्‍यँ! जिगु लँ ल्‍यूपिं लय्‌तायाच्‍वनी। 
जिं स्‍यनागु खँय् ध्‍यान ब्‍यु, वास्‍ता मयासें जुइ मते। 
जिगु खँ न्‍यनीम्‍ह, जिगु छेँय् वइम्‍ह, अले जिगु ध्‍वाखाय् न्‍ह्याबलें वयाच्‍वनीम्‍ह लय्‌ताये खनी। 
जितः लुइकीम्‍हय्‌सित जीवन दइ। अले परमप्रभु वलिसे लय्‌तायादी। 
सुनां जितः मालेत स्‍वइ मखु, वं थःत थःम्‍हं हे स्‍यंकी। सुनां जितः घृणा याइ, वं मृत्‍युयात यय्‌की।” 
