7
Gonli Ecen
1 Seeƴohi gaana meelte Ecen won ɗi tígí daaha tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Iña na wonu sun fu ra lahaꞌ ɗaaha a⁠ ⁠?⁠ ⁠» 2 Ecen won tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Ɗon fi koy-yaayyee ke soꞌ ƴeh, baappee ke soꞌ ƴeh, síkíríi sëꞌ mi won ɗon. Ciffi yen Abraham húmú homaꞌ ri Mesopotami balaa ri saañ dék Haran ra, Koope fa lah ndam ra húmú feeñiyohte ri, 3 won ɗi tih⁠ ⁠: “Kolee ginon, fu hel mboko yu ndín, fu saañ gina nay mi roo kúré rë.”✡ 4 Tígí daaha, Abraham kolohte gini Kalde daaha, saañce dékké Haran. Filoon fi baaha, húlëꞌ boffi ra, Koope këlíɗté rí Haran kúɗté rí gina homu ron woteh bee ra. 5 Bín fë, Koope onay ri feey deeha. Ɗi luk ɗii onay guuttaa lukki ƴin ra sah di feey, ndaa ɗi gappe ri won ɗi tih⁠ ⁠: “May yere ro feey fi bee fu lahaꞌ ri, ɗoni ɓëy talu.”✡ Añcaŋ, bín fë ɗeef Abraham lahay koy doom. 6 Koope antee húmú tík sun won ɗi tih⁠ ⁠: “Yúhé biti séttú ay dék gini henay bi wa⁠ ⁠; wa ay naa habu ñaam, wa moklu lool níi hen kíil tíméer iniil (400). 7 Ndaa ay tíl níi mi keen sun fi gina nay waa ñaamlee ra. Tígí daaha, wa ay naa koloh, wa ac jaamiyohi soꞌ tígí deh.”✡⁠ ⁠» 8 Ecen ɓaatte won tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Koope antee pok yin hanndal ki ɓani Abraham. Yee tíinndúu yee pok ɗi baa ra, ac biti ɓani ɓëy tali lecoh. Ɗaaha, Abraham lecce koohi Isaak waali peeye fa filoon fi límí⁠ ⁠; ti ɗaaha nen, Isaak lecce koohi Yakop⁠ ⁠; Yakop lecce koyyee ke ri daa caacci yen ra, wa fi kélfë yí talli sabboo a ana yi Israyel.
9 «⁠ ⁠Caaccaa ka yen ƴaa húmú eeñnjuute koy boffi wa Suseef níi yaayute ri, ɗi kúrúté Ésíp hente ñaam. Ndaa Koope ñéerëꞌté a ri, 10 kélíssé rí coono fi ɓéeɓ. Ɗi onte ri nuf tahte ɗi neɓaꞌte buuri Ésíp. Buura tíkké rí af gina, tíkké iña faami ɓéeɓ yaꞌi. 11 Filoon fi baaha, yaaɓ haalte filiɓ gina, laɓpe Ésíp ɓéeɓ a Kanaan. Ɓëewë súfúñúté súfúñí misikke, caacci yen lahuy yii ñamun wa. 12 Kelaꞌ Yakop biti pep ín yaayu Ésíp rë, ɗéɓpée wol koyyee ke ri daa caacci yen ra dín fë. 13 Waali ana fa payuu wa dín fë rë, Suseef teekirohte koy-baappi, wonte buur biti iña ɓëy faam wa. 14 Filoon fi baaha, Suseef kallirohte Yakop boffi, a ɓëy faami ɓéeɓ. Wa henute ow sabay paana a ow iip (75). 15 Yakop sayaꞌ Ésíp ɗaaha. Ɗi húlëꞌ në, te koyyee ke ri daa caacci yen ra húlúu në ɓal. 16 Ɓúudé yí wë kúrúté, hacute hacaa ya húmú lom Abraham séttí Hamoor na a hélíis rë, di Sihem.
17 «⁠ ⁠Bi na húmú leɓoh wahtaa nay lahe yee gap Koope Abraham ra, tali yen na ɓaatti gaan, wa na ɓaatuu caak Ésíp. 18 Hompe níi lahte buuri acce filoon fe kúɗté gina, ɗi kéllëy yin yii leŋke Suseef na. 19 Buuri baa húmú nofaꞌte ɓëy tali yen, mokilte caacci yen níi túuƴcé wë bedi koyyi baakerri wa, wa húl. 20 Mëyíis límúu jamanii baaha, baakeri wunte níi wun, neɓaꞌte Koope. Ɗi yefute faam boffi níi hente céyín éeyë. 21 Ɗi míllúutée betu filoon fe, koy ki ɓelii buur píité rí, koɗte ri ɗi hente koohi. 22 Ɗaaha, Mëyíis yoonte pesadi ɓëy Ésíp níi ɗúmpé ces. Ɗi mínté won, te ri hereñce pagaɗ.
23 «⁠ ⁠Tílëꞌ níi ɗi lahte kíil sabay iniil (40) ra, nufa payte yérí mboko yi, ɓëy tali Israyel. 24 Payaꞌ ri yérí wë, ɗi otte ow di ɓëy Ésíp na mokil ow waa na. Tígí daaha, ɗi yejohte yíllírí ɓëeꞌ na moklu ra, laɓpe ɓëyí Ésíp, ɓëeꞌ húlté. 25 Ɗi habaꞌ biti koon mboko yi ay yúh biti Koope daa ñeyaꞌ ɗii na sëmlëꞌí wë, ndeke wa yíih yin na. 26 Kéy fín fë, ɗi otte ow ana di ɓëy Israyel na haaꞌuu, ɗi na aattiyaꞌ wa won tih⁠ ⁠: “Ɗon i koy-yaay yaawe⁠ ⁠! Ɗon haaꞌuu yi ɗeeha⁠ ⁠?” 27 Ndaa bee luk yínëe doole waa na ra yeñce Mëyíis, won ɗi tih⁠ ⁠: “Daa fal ro njíidí nay fun aattiyee⁠ ⁠? 28 Fu fahaꞌ hawi soꞌ húl ti di hawaꞌ fu koy ki Ésíbë aaꞌ ra neh a⁠ ⁠?” 29 Kelaꞌ Mëyíis unni ƴah, ɗi hegohte saañce Majaan hompe dín fë. Ɗi lahte koy ana daaha.✡
30 «⁠ ⁠Kíil sabay iniil (40) filoon fi baaha, malaaka feeñiyohte Mëyíis njaar kíi filiɓ dúuf, di luufa hom hëbís daŋi Sinayii* ra. 31 Olaꞌ ri yii bah, ɗi éem éemë níi, na leɓoh olsohi yee tígë. Tígí daaha, ɗi kelohte un Koo-Yíkëe na won ɗi tih⁠ ⁠: 32 “Daa mi Koope fi ciffu Abraham, Koope fi ciffu Isaak, Koope fi ciffu Yakop.” Mëyíis tíit tíitë níi na saak, kaañay ɓéyíɗ afi. 33 Koo-Yíkëe won ɗi tígí daaha tih⁠ ⁠: “Nísé ñafaɗɗa kottu⁠ ⁠; tígë hom fu ra tígí selate. 34 Mi otte pesi misiga homuu ɓëewí sëꞌ Ésíp rë. Mi kelohte íiní wë, te mi cép sëmlëꞌí wë. Leegi aye mi wol ro Ésíp.”✡⁠ ⁠»
35 Ecen ɓaatte won tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Ɓëy Israyel húmú kaaꞌuuy Mëyíis níi wonute ri biti daa fal ri njíidí nay waa aattiyee woo⁠ ⁠? Mëyíis fi baa daa ri bee ñeyaꞌ Koope malaakaa feeñiyohte ri filiɓ dúufë na kaɗ ɗa, wolte ri nda ri hen njíidí ɓëewí, sëmlëꞌ wë rë. 36 Daa ri ɗúhíɗ wë Ésíp, na paŋ ɗi iñi éemílëꞌté a i kimtaan filiɓ gini baaha ra, di kísí fí Bëhëerrë rë, a kíillí sabay iniilla (40) homu wa luufa ra. 37 Ɗi fi Mëyíis ɓal daa won ɓëy Israyel bitih⁠ ⁠: “Koo ay ron wolaꞌ yonente ti soꞌ nen, bi ay ɗúhée heedon.”✡ 38 Húmú teeꞌuu ɓëy Israyel luufa ra, ɗi fi Mëyíis daa húmú hanndal ki caacci yen a malaakaa na húmú won ɗii na sun fi daŋi Sinayii ra. Mëyíis liilaꞌ Unni Koope daaha, Unna na tah ow pes ɗa, te daa ri léhín yen fi ɓëy Israyel wa. 39 Ndaa caacci yen húmú kaaꞌuute síkírëhí, wa fahuuy rii ot, na fahuu nimil Ésíp. 40 Wa wonu Aaron tih⁠ ⁠: “Yípíɗ fun yúul, këllëh fun waala, ndah mbata Mëyíis fë ɗúhíɗ fun Ésíp rë, fun yíih yee homaꞌ ri ra.”✡ 41 Tígí daaha, wa yugusute ɗoon hente yúul, hawrute na, wa na anuu bíƴëh keeññi wa sosse níi sos di yii yéŋké biti daa wa yugusiru affi wa ri. 42 Koope súugëꞌ wë daaha, yerisse wa, wa na jaamiyuu iña sun, ti di bíníyúu rí téeríi yonente ya ra nen bitih⁠ ⁠:
“Ɗon fi ɓëy Israyel,
kíillí sabay iniilla (40) homu ɗon luufa ra,
iña húmú hawu ron ra, ɗon hawru soꞌ wa a⁠ ⁠?
Iña na húmú sarahu ron ra, ɗon sarahu soꞌ wa a⁠ ⁠?
43 Wa húmúy ƴi soꞌ neh a⁠ ⁠?
Ndaa iñi yéŋké biti ɗon daa yugusu wa a yaꞌ yon,
ɗon jaamiyuu wa⁠ ⁠!
Ndah ɗon kúrúté taantii yúulën Molok,
ɗon kúrúté huli yúulën Refan,
daa tah may ron lëeyíɗ,
mi yeñ ɗon Babilon suc⁠ ⁠!”✡
44 «⁠ ⁠Homuu caacci yen luufa ra, taantaa na nédís wë biti Koope ee leelii wa ra húmú waa na. Ɗee húmú nahaꞌ Koo ri Mëyíis rë, ɗi yugusuu ɗaaha, Mëyíis yugus mani bee húmú teeɓ ɗi Koope ra. 45 Taantaa hellute caacca tíkúu në rë. Ɓeyaꞌ Yosuwe njíit kë rë, wa kúrúté taantaa gina liilu wa ra, bee habraꞌ wa Koope níi wa líkúté ɓëewë dékú në rë. Taantaa hom daaha níi bee lahaꞌ nguur ki Dawit ra. 46 Ɗi fi Dawit, bi neɓaꞌ ri Koope, ɗi ɗaŋke Koo nda ri mín ɗii taɓahiɗ Faam, ɗi fi Koope fi Yakop. 47 Di filiɓ ƴaaha ɓéeɓ, Salomoo daa míllëꞌ ríi taɓahiɗ Faam fa. 48 Añcaŋ, Koope fa sunaa-sun dékéh faam fi ow daa taɓah ri, ti di wonuu ri filiɓ téeríi yonente ya ra nen bitih⁠ ⁠:
49 Yíkëe won tih⁠ ⁠: “Sun-Koo daa ñaani Nguur ki soꞌ,
feey fa daa tíkíi kotti soꞌ.
Ɗon ay soo mínée taɓahiɗ faam ɗíh⁠ ⁠?
Faam fi bi níi won ti daa mi nay naa déké⁠ ⁠?
50 Daa mi sak ƴaa ɓéeɓ a yaꞌ soꞌ neh a⁠ ⁠?”✡»
51 Ecen tíkké won wa tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Ɗon fi ƴee ɗon wooñnjuute, keeññon súhté te nuffon likke ti ɓëewí lecuy nen⁠ ⁠! Ɗon dékúu kaaꞌaꞌi síkírëhí Ruuh-Peseŋ⁠ ⁠! Ɗon ɓeyu caaccon kep⁠ ⁠! 52 Lahay yonentii caaccon mokluy ri⁠ ⁠! Wa lukuu hap ƴee waariyu ayi Ɓëeꞌ-júɓ ɗë, te ɓëyí baaha daa ri bee yaayu ron, ɗon hawute ri ra. 53 Ɗon daa liilu Kootaa ñéyíɗ Koope malaaka ya na ra, ɗon antee naa ñeyuy⁠ ⁠!⁠ ⁠»
Húlí Ecen
54 Keluu ɓëy këemë unni ƴah, keeññi wa haay Ecen haayo níi madu ɓëewí sayu sayo nen. 55 Ndaa bi líif Ecen a Ruuh-Peseŋ, ɗi ƴíiɗté sun, otte ndami Koope, Yéesú caŋke hëbís Koope, hompe yaꞌi ñamaa fi. 56 Ɗi won tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Ëlí kan⁠ ⁠! Mi otte sun-Koo kúnsëhté abeh, Koy-ɓëeꞌ caŋke hëbís Koope, hompe yaꞌi ñamaa fi.⁠ ⁠»
57 Tígí daaha, wa na fogu sun, dapute nuffi wa, yípírúuté rí, 58 ɗúhrúté rí filoon gina, na tawu ri laꞌ hawi húl. Seede ya nísúté búuɓɓí wë, déŋéenúté wë kúkëy wahambaane hampe wa, kúkëyë hínú Sool. 59 Bi na tawu ri ɓëewë laꞌ, Ecen na ɗaŋ won tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Yéesú-Yíkëe, téebílée coonaa fi soꞌ⁠ ⁠!⁠ ⁠» 60 Ɗi antee hen gítëp ƴekke, foŋke won tih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Yíkëe, ngana habiiɗ wa bakaadi beh⁠ ⁠!⁠ ⁠» Wonaꞌ ri uni bah, ɗi lússé.
✡ 7:3 Saame Dalaana 12.1 ✡ 7:5 Saame Dalaana 12.7 ✡ 7:7 Saame Dalaana 15.13-14 ✡ 7:29 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 2.11-22⁠ ⁠; 18.3-4 * 7:30 Sinayii ⁠ ⁠: Daa ri daŋa húmú lap Mëyíis na yeɗ ɗi Koope túuƴëꞌ yí sabboo ya ra. Ɗi na wonuu Horep ɓal. ✡ 7:34 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 3.1-10 ✡ 7:37 Saame Nérsí Kootaa 18.15 ✡ 7:40 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 32.1, 23 ✡ 7:43 Saame Amos 5.25-27 ✡ 7:50 Saame Isayii 66.1-2