11
Njiriñ ma hom ngém rë
1 Iti fi gém Koope nék, daa ri bitih⁠ ⁠: yen ɓek affi yen biti yen ay liil yee yaakaaru yen ɗa, te wëer yen biti iña tíkúy yen íl rë lahte kah-kah. 2 Gémë húmú gémú caacci yen ra daa tah Koope seedeyiɗ wa yin wun.
3 Gémë gémú yen ɗa daa tah yen yúh biti Un Koope daa sak iña ɓéeɓ. Maanam, iña na tíkú yen íl rë ɓéeɓ ɗúhëꞌ iña ow mínéh wëe tík íl rë.
4 Gémë húmú gém Abeel ra daa tah ɗi jébël Koope sarahi gén bi Kayeŋ. Ngémí baa daa tah, Koope tahaꞌ sarahi Abeel a yaꞌ ana, seede biti ɗi ɓëyí júɓpé. Ngémí baa daa tah ɓal, húlëꞌ Abeel níi, ɗi lís yen teeɓ níi a ɗeh.✡
5 Gémë húmú gém Henok ra daa tah Koope kúɗ ɗí sun nda ri ɓanti ñee kúl kë. Ow ollilay ri, bi ɓeɓ ri Koo kúɗté rí hëbísí. Téerëe seedete biti balaa ɗi kúrú sun, ɗeef keeñ Koope sosse ɗii na.✡ 6 Ɓëyí gémëy Koope keeñ Koo mínéh sos ɗii na, ndah ɓëyí në saam leɓohi Koope, waɗtee gém biti Koope lahte te ɗi na waaf ɓëewë na saamu ri ra.
7 Gémë húmú gém Nowe ra daa tah wonaꞌ ri Koope yii na saañ lahe te ow tíkëy në ílí doom ra, ɗi helte nuf na, yugusse gaal gaan sëmlëꞌí ɓani ɓëy faami. Ɗaaha, ɗi teeɓaꞌte biti ɓëy ëldúnë homuy kaah, te Koope onte ri ɗi nonte ɓëewë júɓú ndah ngémí wë rë.✡
8 Gémë húmú gém Abraham ra daa tah dëekëꞌ rí Koope ra, ɗi ñeete woni Koope saañce gina nay rii one Koope ɗi lahaꞌ ri ra, te ɗeef ɗi húmú yéeh tígë paaꞌ gini baaha ra. 9 Ngémí baa daa tah, ɗi dék gina húmú gap ri Koope ra ti doha-ndéem nen. Ɗi dékké filiɓ taanta, Isaak a Yakop ɓal dékúté filiɓ taanta ti ɗi nen. Wa fi ƴaa ɓal nonu yee gap wa Koope baa ra.✡ 10 Ɗi fi Abraham nék, húmú sehaaloh dégí gina yípëh tígë híin ɗë, gina níɓ Koope ɗee nay rii made, yíppé rí rë.
11 Gémë húmú gém Saara ra daa tah húmú ɓitifaꞌ ri níi ɗi gétté lah koy, Koope onte ri, ɗi lahte koy. Húmú wëerté rí biti Koope ay paŋ yee gapaꞌ ri ra.✡ 12 Yii baa daa tah tali keñce níi keñ ɗúhëꞌ ow yínë kut na, ɗi fi Abraham fa húmú leɓpe kotti kúl kë rë. Séttí caakute níi ti hulla sun nen, ti peppi feey fa tíñ kísí fë nen, ƴi ow mínéh wëe kín.✡
13 Ɓëewë míllúu ƴaa ra ɓéeɓ húlúu filiɓ ngémí wë. Wa liiluy iñi wunna húmú gapaꞌ Koope ra ndaa wa séenúté wë tígí wulte te keeññi wa sosse na. Wa haagute ɓúkkí wë, wonute biti wa húmú i doha-ndéem, i ɓaaɓoh kut feey fa.✡ 14 Ɗaaha, wa teeɓuute filiɓ woni baa níi lante bitih, wa saamu gini daa way rii lahee. 15 Nuffi wa hom gina ɗúhúu wë rë koon, tin dara kaaꞌeeh wa nimil na. 16 Wa kay húmú saamu gini gén bi wa, maanam bín sun-Koo. Yii baa daa tah Koope sopaay biti wa dëekëꞌ rí Koope fi wa, ndah ɗi waaƴiɗte wa gin.
17 Gémë húmú gém Abraham ra daa tah na húmú saam Koope olsohi ra, ɗi húmú caŋ hawri Koope Isaak sarah. Ɗi fa Koope húmú gap ri ra, húmú caŋke yeraꞌi koohi sarah, koy ki yínëe kut, bee Koope húmú won yii leŋke ɗii na, 18 na won ɗi bitih⁠ ⁠: «⁠ ⁠Tala gap mi ro ra ay ɗúhée Isaak na.⁠ ⁠»✡ 19 Nuf Abraham nék húmú payte biti Koope waɗtee lah doolii këllëe rí ow ɓúudé. Ɗaaha, Koope nimiliɗte ri koohi, man biti rek ti Isaak këllú këllë ɓúudé nen.✡
20 Gémë húmú gém Isaak ra daa tah ɗi húmú ɗagiɗ Yakop a Esawuu* nda Koope barkel wa filoon fe.✡
21 Gémë húmú gém Yakop ra daa tah leɓaꞌ bisi ra, ɗi ɗagiɗ ow fi ow koyyi Suseef na ɓéeɓ ana. Ɗi yíp duudi habaalohte, na jaamiyoh Koope.✡
22 Gémë húmú gém Suseef ra daa tah leɓaꞌ bisi ra, ɗi won yii leŋke ɗúhí ɓëy Israyel Ésíp, te ri wonte wa di nay waa hene ƴuh yi biti wa ƴahti saañ.✡
23 Gémë húmú gémú yaafi Mëyíis a boffi ra daa tah límúu Mëyíis rë, wa ɗapute ri céyín éeyë, ndah wa olute biti ɗi wunte te wa neehuy kootaa pok buura ra.
24 Gémë húmú gém Mëyíis rë daa tah henaꞌ ri gaan ɗa, ɗi kaaꞌ ɓëyí dëekëꞌ rí⁠ ⁠: «⁠ ⁠Koy koy ki ɓelii buuri Ésíp⁠ ⁠».✡ 25 Ɗi ham biti rek tih, ɗi bok a ɓëewí Koope coono daa génël rí biti ɗi lahe pesi nebi ay pesu filiɓ bakaaɗ te neba ii maañ. 26 Ɗi ot biti ɗi solu, gén alal ma Ésíp ɓéeɓ fap. Ɗi solu ti di soluu Buura Koo fal ri ac filoon fe ra daa génël rí, ndah ɗi tík nufi sun fi waafa nay aye fayu ra.
27 Gémë húmú gém Mëyíis rë daa tah ɗi koloh Ésíp te neeheh biti keeñ buur haay ri. Ɗi hampe híin man ɗi otte Koope fa ow mësëy ríi tík íl rë nen. 28 Ngémí Mëyíis daa tah, ɗi cëgíɗ Feedi Paaga, nahaꞌte leefi íllí faamma ñif nda loola na yah ra ɓanti leɓ koyyi saawwi ƴaalli ɓëy Israyel.
29 Gémë húmú gémú ɓëy Israyel ra daa tah na húusú wë kísí fí Bëhëerrë rë†, wa ñeyu waal feey koroŋ. Ndaa fahuu ɓëy Ésíp húus kísí fë ti wa nen ra, mulaa maaɓpe wa.✡
30 Ngémí ɓëy Israyel daa tah wërúu wë Yéríkëe níi hente bis paana ra, míirrí gina keen.✡
31 Gémë húmú gém ɓelii tílëhë hínú Rahap ra daa tah na hawu ɓëewë kaaꞌuu ñee yee fahaꞌ Koope húl rë, ɗi hawuy ndah yee tahaꞌ ri wolu-wolu ya húmú ayu kénsëhí gina tahi wunte faami ra.✡
32 May wonle yi ɗeh⁠ ⁠? Mi lahlay jodi wonaa mi yii leŋke Sedewoŋ na, Barak, Samsoŋ, Yefte, Dawit, Samiyel a yii leŋke yonente ya na.✡ 33 Gémë húmú gémú ɓëewí ƴaa ra daa tah wa ɓaŋ i gin, kúrúté ɓëewë kúrí júɓpé, liilute yee húmú gapaꞌ Koope ra. Ngémí wë daa tah, wa húmú téƴ ɓúkkí gaynde ya, 34 ƴímúté kíi yí na húmú njaaroh, múcúté yaꞌ ɓëewí nay waa hawe koon. Wa húmú ɓëewí mituy, wa míllúutée lah doole, wa henute jammbaar haaꞌa, wa líkúté i soldaar kay.
35 Lahte ɓeleɓɓi fí yúhté biti gémë gémú wë rë daa tah wa olute ɓëewí wë këllúté ɓúudé, wëegísírúté wë. Di filiɓ fi ƴaaha ɓéeɓ, lahte ɓëewí mokluu mokloo níi wa húl, ndah wa na fëhíih heli ngémí wë nda wa múc. Wa hom fahuu koloh ɓúudé, wa lah pesi gén bee koluu wa ra. 36 Lahte ƴi ñaawlute, fúurúté laraw, pokalsuute a níh tiiŋ ɓekute kasu. 37 Lahte ƴi tawu laꞌ níi húlúté, lahte ƴi pasu leelaa, a ƴi hawuu jépíl. Lahte ƴi yídëelúu yídëelëe paye aye, te ɗeefa wa líkúun hun har mbée hun peꞌ, lëhíh dara, moklu níi mokil, torohalu níi torohal. 38 Añcaŋ, wa jombuyute biti koon sah wa pesuun ëldúnë fí beh. Wa homute na yídëelúu luufa, a daŋŋa, a killa, a ngaara yi nuŋŋa na payu na ayu.
39 Wa fi ƴaa ɓéeɓ, gémë húmú gémú wë rë daa tah wa seedeyiru yin wun. Añcaŋ, wa liiluy yee gapaꞌ Koope ra, 40 ndah nagajek, ɗeef Koope húmú waaƴiɗte yen yee gén ɗë, te ɗi fahaay paŋ yin waa na níi wa mit sëk te yen nëníh në.
✡ 11:4 Saame Dalaana 4.3-10 ✡ 11:5 Saame Dalaana 5.24 ✡ 11:7 Saame Dalaana 6.13-22 ✡ 11:9 Saame Dalaana 12.1-5⁠ ⁠; 23.4⁠ ⁠; 35.12, 27 ✡ 11:11 Saame Dalaana 18.11-14⁠ ⁠; 21.2 ✡ 11:12 Saame Dalaana 22.17 ✡ 11:13 Saame Dalaana 23.4⁠ ⁠; 1 Naaɓaa 29.15⁠ ⁠; Kañaa ya 39.13 ✡ 11:18 Saame Dalaana 21.12 ✡ 11:19 Saame Dalaana 22.1-14 * 11:20 Esawuu ⁠ ⁠: Ɗi koy Isaak. Ɓani Yakop daa síis. Saame Dalaana 25.19-34⁠ ⁠; 26.34 níi 27.40. ✡ 11:20 Saame Dalaana 27.27-29, 39-40 ✡ 11:21 Saame Dalaana 48.1-20 ✡ 11:22 Saame Dalaana 50.24-25⁠ ⁠; Kolohi koyyi Israyel Ésíp 13.19 ✡ 11:24 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 2.2⁠ ⁠; 1.22⁠ ⁠; 2.10-12 † 11:29 kísí fí Bëhëerrë rë ⁠ ⁠: Di gerek, bíníyú ɗeh⁠ ⁠: kísí fí luuma. ✡ 11:29 Saame Kolohi koyyi Israyel Ésíp 14.21-31 ✡ 11:30 Saame Yosuwe 6.12-21 ✡ 11:31 Saame Yosuwe 2.1-21⁠ ⁠; 6.22-25 ✡ 11:32 Saame Lamanna 6.11 níi 7.25⁠ ⁠; 4.1 níi 5.31⁠ ⁠; 13.1 níi 16.31⁠ ⁠; 11.1 níi 12.7⁠ ⁠; 1 Samiyel 16.1 níi 1 Buurra 2.11⁠ ⁠; 1 Samiyel 3.1-21