﻿Maak.
10.
Saŋ ne̱ Yeesuu a le̱e̱ mfe̱ŋ‑ɔ, ne̱ ɔɔ yɔ Yude̱ya swe̱e̱re̱ se̱. Mfe̱ŋ ne̱ ɔɔ te̱ŋ Yo̱o̱daŋ bo̱ŋ‑ɔ‑rɔ yɔ nno̱ŋ a bo̱ŋbe̱‑ɔ se̱. Mfe̱ŋ ne̱ ase̱sɛ a le̱e̱ ba ba mò̱ ase̱. Ne̱ ɔɔ kaapo̱ abware̱se̱ŋ fe̱yɛ ane̱ŋ ne̱ ɔɔ kyɔ ɔ naa ɔ kaapo̱‑ɔ. 
Ne̱ Farisii awuye ko̱ a ba mò̱ ase̱ mfe̱ŋ a bo̱ lɔɔre̱ mò̱ kanɔ‑rɔ. Ne̱ baa bise mò̱ fe̱yɛ, “To, tɔwe̱ gywii ane̱. Ane̱ mbraa‑ɔ e̱ sa kpa fe̱yɛ ɔko̱ kine mò̱ ka aaa?” 
Ne̱ Yeesuu a ba se̱ŋbise bo̱ be̱ŋŋaa bamo̱ fe̱yɛ, “Mbraa mo̱ ne̱ Mosis a sa mo̱ne̱?” 
Ne̱ bamo̱‑ɔ baa be̱ŋŋaa mò̱ fe̱yɛ, “Mosis a sa mbraa fe̱yɛ, ɔnyare̱ ya kine mò̱ ka, ɔ kyo̱rɛɛ wo̱re̱ na ɔke̱maa nya ŋu fe̱yɛ oo yure mò̱ se̱ pwɛɛ a ɔ dɛɛ gya mò̱ le̱e̱ mò̱ lɔŋ‑nɔ.” 
Mfe̱ŋ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ gywii bamo̱ fe̱yɛ, “Ke̱tɔ se̱ ne̱ Mosis a kyo̱rɛɛ mfaanɛɛ a mbraa mɔ sa mo̱ne̱‑ɔ e̱ gye̱ fe̱yɛ mo̱ne̱ aŋu‑ro bo̱ le̱ŋ ne̱e̱ fɛɛ. 
Amaa saŋ ne̱ Wuribware̱ a twe̱e̱ ke̱tɔ ke̱maa‑ɔ, ɔɔ twe̱e̱ ɔnyare̱ na ɔkye̱e̱ ne̱e̱, fe̱yɛ ane̱ŋ ne̱ abware̱se̱ŋ wo̱re̱‑ɔ a tɔwe̱‑ɔ. 
Ne̱ a be̱e̱ a tɔwe̱ fe̱yɛ, ‘Amo̱se̱ ne̱ ɔnyare̱ e̱ le̱e̱ mò̱ se̱ na mò̱ nyi lɔŋ‑nɔ na ɔ waare̱e̱, na mò̱ aa mò̱ ka a waa kanɔ kye̱na kii ko̱ko̱ŋko̱.’ Amo̱‑ɔ e̱ kaapo̱ ne̱e̱ fe̱yɛ bo̱ mo̱ŋ lɛɛ bo̱ gye̱ abɛɛ anyɔ, amaa Wuribware̱ a sa ne̱ baa kii se̱sɛ ko̱ŋko̱ ne̱e̱. 
Amo̱se̱ se̱‑ɔ, se̱sɛ mo̱ŋ de kpa fe̱yɛ mò̱ a brawe̱ ke̱tɔ ne̱ Wuribware̱ a bo̱ waa abɛɛ‑rɔ‑ɔ‑rɔ.” 
Saŋ ne̱ baa kiŋŋi yɔ lɔŋ‑nɔ‑ɔ, ne̱ Yeesuu agyase̱po̱‑ɔ a bise Yeesuu ase̱ŋ bo̱ le̱e̱ ke̱tɔ ne̱ ɔɔ tɔwe̱‑ɔ se̱. 
Ne̱ ɔɔ be̱ŋŋaa bamo̱ fe̱yɛ, “Ɔnyare̱ ya kine mò̱ ka, ne̱ ɔɔ ya waare̱e̱ ɔkye̱e̱ baŋbaŋ, ɔɔ waa bɔye̱. Mò̱ ke̱be̱e̱ waare̱e̱ ɔkye̱e̱ baŋbaŋ‑ɔ a sa ne̱ ɔɔ waa kakye̱e̱kpa. 
Ane̱ŋ dɛɛ ne̱ ɔkye̱e̱ ya kine mò̱ kuri ya waare̱e̱ ɔnyare̱ baŋbaŋ, ne̱ ɔɔ waa kanyare̱kpa.” 
Ne̱ ase̱sɛ ko̱ a baa bamo̱ ŋyaagyi Yeesuu ase̱ na ɔ ba mò̱ asare̱e̱ bo̱ dɔŋŋɔ bamo̱ se̱ yure bamo̱. Amɔ mò̱ agyase̱po̱‑ɔ e̱ kpa a bo̱ gya bamo̱ bo̱ kiŋŋi. 
Saŋ ne̱ Yeesuu a ŋu na ba waa ane̱ŋ‑ɔ, a mo̱ŋ waa mò̱ kɔne̱. Ne̱ ɔɔ tɔwe̱ gywii mò̱ agyase̱po̱‑ɔ fe̱yɛ, “Mo̱ne̱ ma gya ŋyaagyi‑o. Mo̱nꞌ sa a bo̱ ba mo̱ ase̱, bo̱ le̱e̱ fe̱yɛ ane̱ŋ a ŋyaagyi mɔ na bamo̱ ne̱ bo̱ du fe̱yɛ bamo̱ mɔ‑ɔ e̱ gye̱ ne̱ bo̱ tii Wuribware̱ a kuwure‑o si. 
Na mo̱nꞌ nyiŋŋi si fe̱yɛ ɔke̱maa ne̱ ɔ maa sure si fe̱yɛ Wuribware̱ gyi kuwure fe̱yɛ ane̱ŋ ne̱ ŋyaagyi mɔ a sure si‑o, maa tii Wuribware̱ a kuwure‑o si.” 
Ne̱ Yeesuu a powi ŋyaagyi amo̱ ako̱ ako̱, ne̱ ɔɔ ba mò̱ asare̱e̱ bo̱ dɔŋŋɔ bamo̱ ɔke̱maa kuŋu si, ne̱ oo yure bamo̱. 
Yeesuu a me̱raa kpa se̱ ɔ be̱e̱ ɔ yɔ‑ɔ, ne̱ ɔnyare̱ ko̱ a ŋwɛɛnaŋ bo̱ kpuni aŋurii Yeesuu akatɔ‑rɔ, ne̱ ɔ yɛ, “Ɔkaapo̱po̱ timaa, e̱me̱ne̱ ne̱ mo̱ e̱ waa na ŋ nya ŋkpa na kukyure ne̱ a mo̱ŋ de kɛɛ‑ɔ ne̱e̱?” 
Ne̱ Yeesuu a bise ɔnyare̱‑ɔ fe̱yɛ, “Nte̱tɔ se̱ ne̱ fo̱ e̱ te̱e̱ mo̱ fe̱yɛ otimaa‑o ne̱e̱? Ɔko̱ mo̱ŋ bo̱‑rɔ ne̱ ɔ gye̱ otimaa be̱e̱ bo̱ tii Wuribware̱ se̱. 
To, fo̱ nyi Wuribware̱ a mbraa‑ɔ pɛɛɛ mɔ fe̱yɛ, ‘Ɔko̱ ma mɔɔ mò̱ bɛɛko̱, ɔko̱ ma waa kakye̱e̱kpa, ɔko̱ ma kaŋ ywii, ɔko̱ ma te̱ŋ mò̱ bɛɛko̱ kanɔ, ɔko̱ ma gyi mò̱ bɛɛko̱, na ɔke̱maa bu mò̱ se̱ na mò̱ nyi.’ ” 
Ne̱ ɔnyare̱‑ɔ yɛ, “Ɔkaapo̱po̱, de̱ŋ le̱e̱ mo̱ ŋyaagyi‑ro ne̱ mo̱ a le̱e̱ gya Wuribware̱ a mbraa mɔ pɛɛɛ se̱ ba bo̱ fo̱ ndɔɔ.” 
Mfe̱ŋ ne̱ Yeesuu a de̱e̱re̱ ɔnyare̱ amo̱, ne̱ mò̱ ase̱ŋ a waa mò̱ kɔne̱, ne̱ ɔ yɛ, “Ke̱tɔ ko̱ŋko̱ ya saŋ fo̱ a fo̱ waa na fo̱ ya wu na fo̱ kii atɔ wuye Wuribware̱ se̱. Amo̱ e̱ gye̱ fe̱yɛ fo̱ ya fe fo̱ kapo̱tɛɛ pɛɛɛ, na fo̱ taa atanne̱‑ɔ sa atiripo̱, na fo̱ bo̱ gya mo̱ se̱.” 
Ɔnyare̱ amo̱ a nu ane̱ŋ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱‑ɔ, a mo̱ŋ waa mò̱ kɔne̱, bo̱ le̱e̱ fe̱yɛ o de kapo̱tɛɛ bwe̱e̱tɔ. Ne̱ ɔɔ bo̱re̱ o yii mò̱ lɔŋ‑nɔ. 
Ne̱ Yeesuu a kii de̱e̱re̱ mò̱ agyase̱po̱‑ɔ, ne̱ ɔ yɛ, “A waa le̱ŋ fe̱yɛ atɔ wuye a sure si fe̱yɛ Wuribware̱ gye̱ mò̱ owure.” 
Yeesuu a tɔwe̱ ane̱ŋ‑ɔ, aa waa mò̱ agyase̱po̱‑ɔ ase̱ŋ dabe̱. Ne̱ Yeesuu a be̱e̱ kya se̱ fe̱yɛ, “Mo̱ gyi‑ana, a waa le̱ŋ fɛɛ fe̱yɛ ɔko̱ a sure si fe̱yɛ Wuribware̱ gye̱ mò̱ owure. 
Nyɔma e̱ taare̱ a o lwee basa bɔ‑rɔ dare̱e̱ aaa? Amaa atɔ wuye kusure si fe̱yɛ Wuribware̱ gye̱ mò̱ owure bo̱ le̱ŋ ko̱ kyɔ nyɔma kulwee basa bɔ‑rɔ dare̱e̱.” 
Yeesuu a be̱e̱ tɔwe̱ faanɛɛ‑ɔ, aa be̱e̱ waa mò̱ agyase̱po̱‑ɔ kanɔ ŋko̱, ne̱ baa bise abɛɛ fe̱yɛ, “Ne̱ ŋkee nsɛ gbaa e̱ gye̱ ne̱ o de kpa fe̱yɛ ɔ nya ŋkpa na kukyure ne̱ a mo̱ŋ de kɛɛ‑ɔ ne̱e̱?” 
Ne̱ Yeesuu a de̱e̱re̱ mò̱ agyase̱po̱‑ɔ, ne̱ ɔɔ be̱ŋŋaa bamo̱ fe̱yɛ, “Se̱sɛ fe̱raa maa taare̱ a ɔ nya ane̱ŋ a ŋkpa‑ɔ, amɔ Wuribware̱ a sa mò̱ kpa. Ko̱tɔko̱ mo̱ŋ bo̱‑rɔ na Wuribware̱ maa taare̱ a ɔ waa ke̱mo̱.” 
Ne̱ Peetroo a tɔwe̱ fe̱yɛ, “Ke̱e̱ ɛ, ane̱ a yɔwe̱ ke̱tɔ ke̱maa ne̱e̱ gya fo̱ se̱.” 
Ne̱ Yeesuu a kpo̱ne̱ se̱ fe̱yɛ, “Ɔɔŋ, na mo̱ e̱ tɔwe̱ mo̱ i gywii mo̱ne̱ fe̱yɛ ɔke̱maa ne̱ oo kperi mo̱ se̱ na ase̱ŋ timaa‑o si, ne̱ ɔɔ yɔwe̱ mò̱ pe̱ bɛɛɛ mò̱ daa‑ana bɛɛɛ mò̱ tire‑ana bɛɛɛ mò̱ pe̱kye̱e̱‑ana bɛɛɛ mò̱ nyi bɛɛɛ mò̱ se̱ bɛɛɛ mò̱ gyi‑ana bɛɛɛ mò̱ adɔɔ gya mo̱ se̱‑ɔ e̱ nya e̱lɔŋ na adaa na atire na ape̱kye̱e̱ na anyi na agyi na adɔɔ ne̱ ɔɔ yɔwe̱‑ɔ iluwi ke̱lafa a ɔ bo̱ teere kaye̱ mɔ‑rɔ, na ase̱sɛ kperi mo̱ se̱ waa mò̱ awo̱re̱fɔɔ na bo̱ tɔwe̱ ase̱ŋ bɔye̱ bo̱ kye mò̱, na ŋkee ɔ nya ŋkpa na kukyure ne̱ a mo̱ŋ de kɛɛ‑ɔ kaye̱ ne̱ ka ba a ka bo̱ ba‑ɔ‑rɔ. 
Amaa ase̱sɛ bwe̱e̱tɔ ne̱ bo̱ gye̱ agye̱ŋkpɛɛpo̱ mbe̱yɔmɔ‑ɔ i kii nsii-amɛɛ, na bamo̱ ne̱ bo̱ gye̱ nsii-amɛɛ mbe̱yɔmɔ‑ɔ mɔ kii agye̱ŋkpɛɛpo̱.” 
Kamɛɛ‑rɔ ne̱ Yeesuu mò̱ aa mò̱ agyase̱po̱‑ɔ a me̱raa se̱ ba yɔ Yɛro̱salɛm maŋ‑nɔ, na Yeesuu gye̱ ŋkpɛɛ. Bamo̱ a yɔ‑ɔ, ne̱ mò̱ agyase̱po̱‑ɔ iduŋ saŋ e̱ te̱ŋŋe̱ bamo̱. Kufu gbaa a nya ase̱sɛ ne̱ bamo̱‑ɔ gbaa bo̱ gya bamo̱ se̱‑ɔ. Mfe̱ŋ ne̱ Yeesuu a be̱e̱ lee mò̱ agyase̱po̱ kudu anyɔ‑ɔ keri si, ne̱ ɔɔ le̱e̱ ɔ tɔwe̱ ase̱ŋ ne̱ a ba a a bo̱ to̱ mò̱‑ɔ o gywii bamo̱. 
Ɔɔ tɔwe̱ ne̱e̱ fe̱yɛ, “Mo̱nꞌ nu mo̱ ase̱. Ane̱ e̱ yɔ Yɛro̱salɛm maŋ‑nɔ mfe̱ŋ ne̱ ba ba mo̱, dimaadi mò̱ gyi‑o, a bo̱ bo̱ waa Wuribware̱ alɔŋŋɔpo̱ abre̱sɛ na Wuribware̱ mbraa akaapo̱po̱ ke̱sare̱e̱‑rɔ‑ɔ. Bamo̱ e̱ gye̱ ne̱ ba gyi mo̱ ase̱ŋ na bo̱ bu mo̱ ke̱pɔ, na ŋkee bo̱ taa mo̱ sa Roma awuye ne̱ baa kɔɔre̱ ane̱ maŋ‑ɔ, a bo̱ mɔɔ mo̱. 
Roma awuye mɔ e̱ saare̱ mo̱, na bo̱ twe̱e̱ akyɔne̱ we̱e̱ mo̱ se̱, na bo̱ da mo̱ paara, na bo̱ mɔɔ mo̱. Amaa ke̱mo̱ ŋke nsa mo̱ i kyiŋŋi a n le̱e̱ lowi‑ro.” 
To, ne̱ Yeesuu a agyase̱po̱‑ɔ anyɔ ko̱ a lee mò̱ keri si na bo̱ ko̱re̱ mò̱ ko̱tɔko̱. Bamo̱ e̱ gye̱ Sibidii mò̱ agyi nyaŋsɛ anyɔ‑ɔ, Yakubu na Yohanee. Ne̱ baa tɔwe̱ gywii mò̱ fe̱yɛ, “Ɔkaapo̱po̱, ane̱ e̱ kpa fe̱yɛ fo̱ waa ko̱tɔko̱ sa ane̱.” 
Ne̱ Yeesuu yɛ, “Nte̱tɔ ne̱ mo̱ne̱ e̱ kpa a ŋ waa sa mo̱ne̱?” 
Ne̱ bo̱ yɛ, “Fo̱ ya kye̱na fo̱ kuwure dabe̱‑ɔ se̱, na fo̱ sa a ane̱ kye̱na fo̱ ase̱, ɔko̱ kye̱na fo̱ kigyise si na ɔko̱ mɔ kye̱na fo̱ ke̱be̱na se̱.” 
Ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ gywii bamo̱ fe̱yɛ, “Mo̱ne̱ mo̱ŋ nyi ane̱ŋ ne̱ ke̱tɔ ne̱ mo̱ne̱ i bise mo̱ne̱ e̱ kpa‑ɔ du‑o. Mo̱ne̱ e̱ taare̱ a mo̱nꞌ gyi awo̱re̱fɔɔ ne̱ mo̱ e̱ ba a m bo̱ gyi‑o ooo, ne̱ mo̱ne̱ e̱ taare̱ a mo̱nꞌ nyite ase̱ŋ ne̱ ase̱sɛ e̱ taa a bo̱ bo̱ laye̱ mo̱‑ɔ ɔɔɔ?” 
Ne̱ baa be̱ŋŋaa fe̱yɛ, “Ane̱ e̱ taare̱.” Ne̱ Yeesuu yɛ, “Ane̱ŋ ne̱ mo̱ i gyi awo̱re̱fɔɔ na ase̱sɛ taa ase̱ŋ bo̱ laye̱ mo̱‑ɔ, ane̱ŋ dɛɛ ne̱ a waa mo̱ne̱‑ɔ. 
Amaa n gye̱ mo̱ e̱ gye̱ ne̱ mo̱ i lee mò̱ ne̱ ɔ kye̱na mo̱ kigyise si‑o na mò̱‑ɔ mò̱ ne̱ ɔ kye̱na mo̱ ke̱be̱na se̱‑ɔ. Wuribware̱ e̱ gye̱ ne̱ o lee e̱kye̱nakpa amo̱ a ɔ bo̱ sa bamo̱ ne̱ ɔɔ lɔŋŋɔ mfe̱ŋ bo̱ ye̱ra bamo̱‑ɔ.” 
Saŋ ne̱ Yeesuu agyase̱po̱ kudu ne̱ baa saŋ‑ɔ a nu ane̱ŋ ne̱ Yakubu na Yohanee e̱ kpa fe̱yɛ Yeesuu sa bamo̱ ke̱dabe̱ kyo̱ŋ bamo̱ pɛɛɛ‑ɔ, ne̱ bamo̱ iduŋ a fwii bamo̱ se̱. 
Yeesuu a ŋu fe̱yɛ bamo̱ iduŋ a fwii‑o, ne̱ ɔɔ te̱e̱ bamo̱ pɛɛɛ bo̱ gyaŋŋe̱, ne̱ ɔɔ tɔwe̱ gywii bamo̱ fe̱yɛ, “Ne̱e̱ mo̱ne̱ nyi fe̱yɛ kaye̱ mɔ‑rɔ ase̱sɛ‑rɔ fe̱raa, bamo̱ ne̱ bo̱ de maŋ‑ɔ na agye̱ŋkpɛɛpo̱‑ɔ e̱ gye̱ ne̱ bo̱ de ke̱yaale̱ŋ ba gyi ɔke̱maa se̱ ɛ? 
Amaa mo̱ne̱‑rɔ fe̱raa n gye̱ ane̱ŋ ne̱ a du. Mò̱ ne̱ ɔ kpa a ɔ waa mo̱ne̱‑rɔ ɔbre̱sɛ‑ɔ bɛɛɛ se̱sɛ dabe̱‑ɔ waa asuŋ bo̱ suŋ mo̱ne̱ ne̱ mo̱ne̱ a saŋ‑ɔ. 
Ne̱ mò̱‑ɔ mò̱ ne̱ ɔ kpa fe̱yɛ o kii mo̱ne̱‑rɔ ɔgye̱ŋkpɛɛpo̱‑ɔ waa mò̱ e̱ye̱e̱ mo̱ne̱ pɛɛɛ‑rɔ ke̱nya. 
A le̱e̱ fe̱yɛ mo̱, dimaadi mò̱ gyi‑o, gbaa mo̱ŋ ba fe̱yɛ ɔko̱ waa asuŋ sa mo̱ ne̱e̱. Mo̱ a ba a m bo̱ waa asuŋ sa ase̱sɛ ne̱e̱, na ŋ wu bo̱ sa ase̱sɛ bwe̱e̱tɔ, na ŋ ka ko̱kɔ sa bamo̱, na bo̱ nya nya bamo̱ e̱ye̱e̱.” 
Ne̱ Yeesuu mò̱ aa mò̱ agyase̱po̱‑ɔ a bo̱rɔ Yɛrikoo maŋ‑nɔ. Bamo̱ a le̱e̱ mfe̱ŋ‑ɔ, ne̱ ase̱sɛ bwe̱e̱tɔ a gya bamo̱ se̱. Timiyus mò̱ gyi te̱napo̱ ko̱ ne̱ ba te̱e̱ mò̱ ɛ Bar‑Timiyus‑o mɔ bo̱ maŋ‑ɔ‑rɔ, ne̱ o te kabo̱re̱ kɛɛ saŋ ke̱maa ɔ ko̱re̱ atɔ. 
Te̱napo̱ amo̱ a te kabo̱re̱ kɛɛ mfe̱ŋ ne̱ oo nu fe̱yɛ Yeesuu Nasarɛte̱nyi e̱ kyo̱ŋ kabo̱re̱‑ɔ se̱‑ɔ, ne̱ ɔɔ le̱e̱ ɔ fɛɛ‑rɔ keŋkeŋ fe̱yɛ, “Yeesuu, Deefid mò̱ nana, ŋu mo̱ e̱wɛɛ.” 
Ne̱ ase̱sɛ‑ɔ a fɛɛ mò̱ se̱ fe̱yɛ ɔ laatɔ. Amaa ŋkee gbaa ne̱ ɔɔ me̱raa se̱ ɔ fɛɛ‑rɔ keŋkeŋ‑o ne̱e̱ fe̱yɛ, “Deefid mò̱ nana, ŋu mo̱ e̱wɛɛ.” 
Amo̱ fe̱raa ne̱ Yeesuu a ye̱re̱, ne̱ ɔ yɛ, “Mo̱nꞌ te̱e̱ mò̱.” Ne̱ baa te̱e̱ te̱napo̱ amo̱, ne̱ baa tɔwe̱ gywii mò̱ fe̱yɛ, “Ko̱so̱ na fo̱ sa a fo̱ akatɔ gyi, a le̱e̱ fe̱yɛ ɔ yɛ fo̱ ba.” 
Ne̱ oo buŋŋi mò̱ waagya, ne̱ oo fuwi ywe̱e̱, ne̱ ɔɔ yɔ Yeesuu ase̱. 
Ne̱ Yeesuu a bise mò̱ fe̱yɛ, “Nte̱tɔ ne̱ fo̱ e̱ kpa fe̱yɛ ŋ waa sa fo̱?” Ne̱ te̱napo̱‑ɔ yɛ, “Ɔkaapo̱po̱, mo̱ e̱ kpa fe̱yɛ fo̱ buŋŋi mo̱ akatɔ ne̱e̱, na n de̱e̱ nya ŋu atɔ.” 
Ne̱ Yeesuu yɛ, “Fo̱ a kɔɔre̱ mo̱ gyi‑o si‑o, fo̱ a kpaare̱, amo̱se̱‑ɔ nare̱.” Puri amo̱‑rɔ ne̱ te̱napo̱ amo̱ akatɔ a buŋŋi, ne̱ ɔɔ gya Yeesuu si kabo̱re̱ amo̱ se̱. 
