10
Ane̱ŋ ne̱ Yeesuu a lee mò̱ ayaa‑rɔ aye̱re̱po̱ kudu anyɔ‑ɔ
(Maak 3.13–19; Lukas 6.12–16)
1 Ne̱ Yeesuu a te̱e̱ mò̱ agyase̱po̱ kudu anyɔ‑ɔ bo̱ gyaŋŋe̱, ne̱ ɔɔ sa bamo̱ ke̱yaale̱ŋ fe̱yɛ bo̱ bo̱ gya ibrisi bo̱ ko̱so̱ ase̱sɛ se̱, na bo̱ kya ase̱sɛ ko̱lɔgyi ke̱maa ne̱ ba lɔ‑ɔ.
2 Ne̱ ɔɔ te̱e̱ bamo̱ fe̱yɛ mò̱ ayaa‑rɔ aye̱re̱po̱. Bamo̱‑rɔ, mò̱ ne̱ ɔ gye̱ ŋkpɛɛ‑ɔ ke̱nyare̱ e̱ gye̱ Simɔŋ. (Ɔɔ be̱e̱ sa mò̱ ke̱ŋasɛnyare̱ fe̱yɛ Peetroo.) Bamo̱ ne̱ bo̱ gya se̱‑ɔ anyare̱ e̱ gye̱ Simɔŋ mò̱ tire Andruu, na Sibidii mò̱ gyi‑ana Yakubu na Yohanee, 3 na Filipo na Bar‑Tolomiyu na Tomas na Matiyo leŋpoo ɔkɔɔre̱po̱‑ɔ, na Alafiyus mò̱ gyi Yakubu, na Tadiyus, 4 na Simɔŋ ne̱ ba te̱e̱ mò̱ ɛ Kanane̱e̱‑ɔ, na ŋkee Yudas Kariyotinyi ne̱ ɔ ba a ɔ bo̱ gyi Yeesuu kidiburo‑o.
Ane̱ŋ ne̱ Yeesuu a suŋ mò̱ agyase̱po̱ kudu anyɔ‑ɔ bo̱ kyo̱ŋwe̱ e̱maŋ se̱‑ɔ
(Maak 6.7–13; Lukas 9.1–6)
5 Ne̱ Yeesuu a suŋ mò̱ agyase̱po̱ kudu anyɔ ne̱ oo lee bamo̱‑ɔ bo̱ kyo̱ŋwe̱ e̱maŋ se̱ fe̱yɛ bo̱ nare̱ tɔwe̱ abware̱se̱ŋ. Ne̱ ɔɔ tɔwe̱ gywii bamo̱ fe̱yɛ, “Mo̱ne̱ ma kaŋ bo̱rɔ kpa ke̱maa ne̱ ɔ yɔ bamo̱ ne̱ bo̱ maa suŋ Wuribware̱‑ɔ swe̱e̱re̱‑ɔ se̱. Mo̱ne̱ ma kaŋ be̱e̱ lwee Samariya awuye maŋ ke̱maa‑rɔ. 6 Amaa mo̱nꞌ yɔ ane̱ Isireelii awuye‑o ase̱, a le̱e̱ fe̱yɛ bo̱ du ne̱e̱ fe̱yɛ e̱sanne̱ ne̱ baa fo̱ e̱fa‑rɔ‑ɔ. Bamo̱ aa Wuribware̱ ase̱ bo̱ e̱fɔ. 7 Mo̱ne̱ a yɔ‑ɔ, na mo̱nꞌ tɔwe̱ gywii bamo̱ fe̱yɛ Wuribware̱ se̱ a kuwure‑o a tɔ‑rɔ e̱ba. 8 Mo̱nꞌ kya alɔpo̱, na mo̱nꞌ kyiŋŋi alowipo̱ bo̱ le̱e̱ lowi‑ro, na mo̱nꞌ kya abwatɔpo̱ na bo̱ nya be̱e̱ lwee ase̱sɛ‑rɔ, na mo̱nꞌ gya ibrisi bo̱ ko̱so̱ ase̱sɛ se̱. Mo̱ne̱ a nya ke̱yaale̱ŋ mɔ pɛɛɛ, na mo̱ne̱ mo̱ŋ ka sɛye̱, amo̱se̱‑ɔ mo̱nꞌ kya ase̱sɛ‑rɔ, na mo̱ne̱ ma kɔɔre̱ atanne̱ bamo̱ ase̱. 9 Mo̱ne̱ ma kaŋ taa atanne̱ pipee bɛɛɛ afufuri bɛɛɛ kɔɔbɔɔ gbaa bo̱ waa mo̱ne̱ igyife‑ro. 10 Mo̱ne̱ a yɔ‑ɔ, mo̱ne̱ ɔko̱ ma taa ko̱re̱e̱ na atɔ bo̱ tii mò̱ kaare̱ ne̱ oo buŋ‑o na ase̱be̱ta ne̱ ɔɔ naa se̱‑ɔ na kayii nare̱se̱sɛ ne̱ o de‑o si. A le̱e̱ fe̱yɛ bamo̱ ne̱ ba suŋ kusuŋ ba sa Wuribware̱‑ɔ e̱ nya bamo̱ ateese gyisɛ a bo̱ le̱e̱ kusuŋ amo̱‑rɔ.
11 Mo̱ne̱ ya yɔ maŋ ko̱ se̱ bɛɛɛ kamaŋgyii ko̱ se̱, mo̱nꞌ lweero na mo̱nꞌ buwi kpa ɔko̱ ne̱ o sure a mo̱nꞌ so̱we̱ mò̱ lɔŋ‑nɔ‑ɔ. Na mo̱nꞌ kye̱na mfe̱ŋ bo̱ fo̱ ŋke nsi ne̱ mo̱ne̱ e̱ le̱e̱ maŋ amo̱‑rɔ‑ɔ. 12 Pwɛɛ ne̱ mo̱ne̱ i lwee lɔŋ ke̱maa‑rɔ, mo̱nꞌ gye̱ ŋkpɛɛ ka kanɔ, na mo̱nꞌ tɔwe̱ fe̱yɛ, ‘Wuribware̱ yure lɔŋ mɔ‑rɔ ase̱sɛ!’ 13 Ne̱ ase̱sɛ timaa e̱ bo̱ lɔŋ‑ɔ‑rɔ, ne̱ bamo̱ ya kɔɔre̱ mo̱ne̱ kanɔka fe̱raa, Wuribware̱ i yure lɔŋ amo̱ ase̱sɛ. Mfe̱ŋ ne̱ bamo̱ e̱ mo̱ŋ kɔɔre̱ mo̱ne̱ kanɔka‑ɔ fe̱raa, Wuribware̱ maa yure lɔŋ amo̱‑rɔ ase̱sɛ. 14 Lɔŋ‑nɔ awuye bɛɛɛ maŋ awuye e̱ mo̱ŋ kra mo̱ne̱ nɛɛnɛɛ, ne̱ bamo̱ e̱ mo̱ŋ nu mo̱ne̱ ase̱ŋ, amo̱ fe̱raa, mo̱ne̱ e̱ le̱e̱ mfe̱ŋ, bamo̱ maŋ‑nɔ e̱se̱ ne̱ e̱ ya sii mo̱ne̱ ase̱be̱ta kaase̱‑ɔ gbaa, mo̱nꞌ kpo̱ŋkpaŋ e̱mo̱ bo̱ sii bamo̱ aye̱ bo̱ yii bamo̱ se̱. 15 Mo̱ i gyi mo̱ne̱ kase̱ŋtiŋ fe̱yɛ kake nsi ne̱ Wuribware̱ e̱ ba a ɔ bo̱ gyi kaye̱‑rɔ ase̱sɛ pɛɛɛ ase̱ŋ‑ɔ, o gyiiri maŋ amo̱ ase̱sɛ ke̱se̱bɔ a ɔ kyo̱ŋ ane̱ŋ ne̱ o gyiiri Sɔdɔm na Gomora awuye ke̱se̱bɔ‑ɔ.”
Ane̱ŋ ne̱ Kristoo agyase̱po̱ i kperi mò̱ se̱ na bo̱ ŋu ase̱ŋ‑ɔ
(Maak 13.9–13; Lukas 12.11–12; 21.12–17)
16 Ne̱ Yeesuu a kya se̱ tɔwe̱ gywii mò̱ agyase̱po̱‑ɔ fe̱yɛ, “Mo̱nꞌ laatɔ a mo̱nꞌ nu mo̱ ase̱! Mo̱ i suŋ mo̱ne̱ mo̱ e̱ kyo̱ŋwe̱ ne̱e̱ fe̱yɛ nsanne̱gyii ne̱ ba ya lwee ngyaŋkɔre̱sɛ‑rɔ‑ɔ. Amo̱se̱ se̱‑ɔ, mo̱nꞌ buŋŋi mo̱ne̱ akatɔ fe̱yɛ awɔ, na mo̱nꞌ yuri mo̱ne̱ e̱ye̱e̱ fe̱yɛ awurele̱pɔ. 17 Mo̱nꞌ sa mo̱ne̱ e̱ye̱e̱ se̱, bo̱ le̱e̱ fe̱yɛ ase̱sɛ ko̱ bo̱‑rɔ ne̱ ba kra mo̱ne̱ a bo̱ yaa Yudaa awuye maŋ abre̱sɛ akatɔ‑rɔ, na bo̱ be̱e̱ daye̱ mo̱ne̱ ane̱ ke̱bware̱ko̱re̱ akyaŋ abre̱sɛ akatɔ‑rɔ. 18 Na bo̱ be̱e̱ kperi ane̱ŋ ne̱ mo̱ne̱ gye̱ mo̱ agyase̱po̱‑ɔ se̱, na bo̱ kra mo̱ne̱ yaa agominaa na awure akatɔ‑rɔ. Na mo̱nꞌ tɔwe̱ abware̱se̱ŋ gywii bamo̱ aa bamo̱ ne̱ baa saŋ ne̱ bo̱ maa suŋ Wuribware̱‑ɔ. 19-20 Saŋ ne̱ ba kra mo̱ne̱ a bo̱ yaa ane̱ŋ a e̱se̱ŋgyikpa‑ɔ, mo̱ne̱ ma kaŋ sa a ase̱ŋ ne̱ mo̱ne̱ e̱ ya tɔwe̱ mfe̱ŋ‑ɔ na ane̱ŋ ne̱ mo̱ne̱ e̱ kya kanɔ‑ɔ mfɛɛre̱ tɔɔraa mo̱ne̱. Bo̱ le̱e̱ fe̱yɛ saŋ‑ɔ ya fo̱, mo̱nꞌ tɔwe̱ ke̱tɔ ne̱ ke̱ bo̱ mo̱ne̱ mfɛɛre̱‑rɔ‑ɔ, a le̱e̱ fe̱yɛ ke̱tɔ ne̱ mo̱ne̱ e̱ tɔwe̱ mfe̱ŋ‑ɔ maa le̱e̱ mo̱ne̱ fɔŋfɔŋ ase̱, ke̱ e̱ le̱e̱ mo̱ne̱ se̱ ne̱ ɔ bo̱ so̱so̱‑ɔ a kufwiiŋe‑o ase̱ ne̱e̱.
21 Saŋ amo̱ dɛɛ na se̱sɛ yaa mò̱ daa bɛɛɛ mò̱ tire maŋ ayaale̱ŋpo̱ akatɔ‑rɔ a bo̱ mɔɔ mò̱. Na se̱ mɔ yaa mò̱ gyi maŋ ayaale̱ŋpo̱ akatɔ‑rɔ na bo̱ mɔɔ mò̱. Na ŋyaagyi mɔ ye̱re̱ bo̱ kye bamo̱ ase̱ na anyi yaa bamo̱ maŋ ayaale̱ŋpo̱ akatɔ‑rɔ a bo̱ mɔɔ. 22 Ɔke̱maa i kperi mo̱ se̱, na o kisi mo̱ne̱. Amaa mo̱ e̱ mo̱rɔwe̱ ɔke̱maa ne̱ ɔɔ taare̱ ye̱re̱ keŋkeŋ bo̱ fo̱ ase̱ŋ amo̱ kɛɛ‑ɔ. 23 Bamo̱ ya waa mo̱ne̱ awo̱re̱fɔɔ maŋ ko̱ se̱, na mo̱nꞌ be̱e̱ se̱re̱ yɔ ɔko̱ se̱. Mo̱ i gyi mo̱ne̱ kase̱ŋtiŋ fe̱yɛ mo̱ne̱ maa lwee ane̱ Isireelii swe̱e̱re̱ se̱ e̱maŋ pɛɛɛ‑rɔ pwɛɛ na mo̱, dimaadi mò̱ gyi‑o, dɛɛ ba.
24 N gye̱ mo̱ e̱ gye̱ mo̱ne̱ ɔkaapo̱po̱ aaa? Sukuu kigyi ko̱ mo̱ŋ bo̱‑rɔ na ɔ kyɔ mò̱ ɔkaapo̱po̱, ne̱ ke̱nya ko̱ mo̱ŋ bo̱‑rɔ na ɔ kyɔ mò̱ nyaŋpe̱. 25 Amo̱se̱‑ɔ sukuu kigyi ma tɛɛ fe̱yɛ o ŋu ase̱ŋ ane̱ŋ ne̱ mò̱ ɔkaapo̱po̱ i ŋu‑o dɛɛ. Ane̱ŋ dɛɛ ne̱ ke̱nya i ŋu mò̱ nyaŋpe̱ lee‑o.
M be̱e̱ taa fe̱yɛ mo̱ a gye̱ lɔŋ wuye‑o. Ba te̱e̱ lɔŋ wuye‑o ɛ Ɔbɔnsam, saŋbo̱to̱ mo̱ne̱ ne̱ mo̱ne̱ gye̱ mo̱ lɔŋ‑nɔ awuye‑o ne̱ bo̱ maa te̱e̱ ane̱ŋ aaa?”
Mo̱ne̱ ma se̱re̱ ɔko̱ amɔ Wuribware̱
(Lukas 12.4–7)
26 Ne̱ Yeesuu a kya se̱ kaapo̱ mò̱ agyase̱po̱‑ɔ fe̱yɛ, “Amo̱se̱ se̱‑ɔ mo̱ne̱ ma se̱re̱ ase̱sɛ, a le̱e̱ fe̱yɛ ke̱tɔ ke̱maa ne̱ baa buŋ si‑o i buŋŋi si, na ke̱tɔ ke̱maa ne̱ baa taa bo̱ kwe̱e̱rɔ‑ɔ le̱e̱ ifuri. 27 Mo̱ne̱ fe̱raa, ase̱ŋ ke̱maa ne̱ mo̱ a tɔwe̱ keri si gywii mo̱ne̱‑ɔ, mo̱nꞌ ya tɔwe̱ lamaŋ‑nɔ. Ke̱tɔ ke̱maa ne̱ mo̱ a kuri waa mo̱ne̱ e̱se̱bɔ‑rɔ‑ɔ, na mo̱nꞌ ya tɔwe̱ alɔŋde̱ se̱.
28 Mo̱ e̱ tɔwe̱ mo̱ i gywii mo̱ne̱ fe̱yɛ mo̱ne̱ ma kaŋ se̱re̱ bamo̱ ne̱ ba kpa a bo̱ mɔɔ mo̱ne̱‑ɔ, a le̱e̱ fe̱yɛ bamo̱ ya mɔɔ mo̱ne̱, bo̱ maa lɛɛ taare̱ a bo̱ waa mo̱ne̱ sɛye̱. Amaa mo̱nꞌ se̱re̱ Wuribware̱ ne̱ mò̱ ya mɔɔ mo̱ne̱, ne̱ ke̱mo̱ kamɛɛ‑rɔ o de e̱le̱ŋ fe̱yɛ ɔ be̱e̱ kywɛɛ mo̱ne̱ ŋyo̱wɔre̱ na mo̱ne̱ e̱kra de̱e̱kpa ne̱ oo kure bo̱ be̱ya sa e̱bɔye̱ awaapo̱‑ɔ‑rɔ. 29 N gye̱ e̱paso̱wa adunyɔ ne̱ bo̱ de ba sɔɔ nte̱ye̱te̱ye̱ ŋnyɔ‑ɔ ɔɔɔ? Amaa mo̱ e̱ tɔwe̱ mo̱ i gywii mo̱ne̱ fe̱yɛ kako̱ŋko̱ gbaa maa wu na mo̱ne̱ se̱ Wuribware̱ mo̱ŋ sure. 30 Mo̱nꞌ nu fe̱yɛ mo̱ne̱ se̱ Wuribware̱ a kare̱ ipwii ne̱ i te mo̱ne̱ aŋu si‑o, ne̱ oo ŋu e̱mo̱ kanɔ. 31 Amo̱se̱‑ɔ mo̱ne̱ ma sa a kufu nya mo̱ne̱, a le̱e̱ fe̱yɛ nte̱ye̱te̱ye̱ ŋkpe̱ŋ ŋkpe̱ŋ mo̱ŋ fo̱ mo̱ne̱ ɔko̱.”
Yeesuu kipini na Yeesuu kikine
(Lukas 12.8–9)
32 Ne̱ Yeesuu a kya se̱ tɔwe̱ gywii mò̱ agyase̱po̱‑ɔ fe̱yɛ, “Ɔke̱maa ne̱ ɔ nya kakpo̱nɔ na ɔ tɔwe̱ lamaŋ‑nɔ fe̱yɛ o tii mo̱ se̱‑ɔ, ŋ gbaa mo̱ e̱ waa mò̱ ane̱ŋ dɛɛ Wuribware̱, n se̱ ne̱ ɔ bo̱ so̱so̱‑ɔ, akatɔ‑rɔ. 33 Ne̱ ɔko̱ ne̱ mò̱ ya kine mo̱ lamaŋ‑nɔ‑ɔ, ŋ gbaa mo̱ i kine mò̱ n se̱ Wuribware̱ akatɔ‑rɔ.”
Ane̱ŋ ne̱ Yeesuu ke̱gyase̱ se̱, ase̱sɛ mbo̱ŋtɔ‑rɔ e̱ nye̱ra‑ɔ
(Lukas 12.51–53; 14.26–27)
34 Ne̱ Yeesuu a kya se̱ tɔwe̱ gywii bamo̱ fe̱yɛ, “Mo̱ne̱ nyi fe̱yɛ mo̱ a ba a m bo̱ baa kaye̱e̱yuri kaye̱ mɔ‑rɔ ne̱e̱ e̱e̱e̱? Daabii! Mo̱ a baa kaye̱ be̱be̱re̱ ne̱e̱. 35-36 Fe̱yɛ ane̱ŋ ne̱ baa kyo̱rɛɛ waa abware̱se̱ŋ wo̱re̱‑ɔ‑rɔ‑ɔ, mo̱ a ba a m bo̱ brawe̱ ase̱sɛ‑rɔ na
‘Ɔnyare̱ na mò̱ se̱ mbo̱ŋtɔ‑rɔ e̱ te̱ŋ‑nɔ.
Ɔkye̱e̱ na mò̱ nyi e̱ kɔ.
Ɔkye̱e̱ na mò̱ saa kye̱e̱sɛ e̱ kɔ.
Na se̱sɛ ako̱we̱bɛɛ fɔŋfɔŋ kii mò̱ ado̱ŋ.’*
37 Ɔke̱maa ne̱ ɔ kpa mò̱ se̱ bɛɛɛ mò̱ nyi ase̱ŋ a ɔ kyo̱ŋ mo̱‑ɔ mo̱ŋ fo̱ fe̱yɛ o kii mo̱ agyase̱po̱‑ɔ ɔko̱. Ɔke̱maa ne̱ ɔ be̱e̱ ɔ kpa mò̱ gyi‑ana ase̱ŋ a ɔ kyo̱ŋ mo̱‑ɔ, ane̱ŋ dɛɛ ne̱e̱. 38 Ɔke̱maa mɔ ne̱ ɔ maa taare̱ a ɔ so̱rɔ mò̱ fɔŋfɔŋ kiyii kpare̱-abɛɛ‑rɔ gya mo̱ se̱‑ɔ mo̱ŋ fo̱ fe̱yɛ o kii mo̱ agyase̱po̱‑ɔ ɔko̱. Ɔke̱maa ne̱ ɔ gya mo̱ se̱‑ɔ i gyi awo̱re̱fɔɔ. 39 A le̱e̱ fe̱yɛ ɔko̱ ne̱ ɔ maa kpa a ɔ yɔwe̱ mò̱ kakye̱na de̱daa‑ɔ maa nya ŋkpa. Amaa ɔko̱ ne̱ o kperi mo̱ se̱ na ɔ yɔwe̱ mò̱ kakye̱na de̱daa‑ɔ e̱ nya ŋkpa.”
Ase̱ŋ ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ bo̱ gye̱ kɛɛ gywii mò̱ agyase̱po̱‑ɔ
(Maak 9.41)
40 Ne̱ Yeesuu a tɔwe̱ bo̱ gye̱ kɛɛ gywii mò̱ agyase̱po̱‑ɔ fe̱yɛ, “Ɔke̱maa ne̱ ɔ kra mo̱ne̱ nɛɛnɛɛ‑ɔ a kra mo̱‑ɔ mo̱ nɛɛnɛɛ ne̱e̱. Ne̱ mò̱ ne̱ ɔɔ kra mo̱ nɛɛnɛɛ‑ɔ mɔ a kra mò̱ ne̱ oo suŋ mo̱ bo̱ kyo̱ŋwe̱‑ɔ dɛɛ ne̱e̱. 41 Ɔke̱maa ne̱ ɔ kra Wuribware̱ a akyaamɛɛ‑ɔ ɔko̱ fe̱yɛ mò̱ a gye̱ Wuribware̱ a kyaamɛɛ‑ɔ se̱‑ɔ, kakɔka ne̱ ɔ nya‑ɔ na Wuribware̱ a kyaamɛɛ‑ɔ lee‑o ta. Ne̱ ɔke̱maa ne̱ ɔ kra se̱sɛ timaa nɛɛnɛɛ fe̱yɛ mò̱ a gye̱ se̱sɛ timaa‑o si‑o, Wuribware̱ e̱ ka mò̱ ko̱kɔ ko̱ŋko̱ dɛɛ ne̱ ɔ ka se̱sɛ timaa‑o. 42 Mo̱ i gyi mo̱ne̱ kase̱ŋtiŋ fe̱yɛ ɔko̱ ne̱ ɔ sa mo̱ agyase̱po̱ mɔ‑rɔ kagyingyii gbaa akyuyuri na o nuu, fe̱yɛ ane̱ŋ ne̱ ɔ gye̱ mo̱ agyase̱po̱‑ɔ se̱‑ɔ, a da fe̱yɛ se̱sɛ amo̱ e̱ nya mò̱ kakɔka.”
* 10:35-36 Miika 7.6.