12
Kaꞌan Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra ña na sä ndia ta xa ndia fariseo
1 Ra sakan saa kuu ndia, ra saa kuaꞌa ka vi mil yuvi ndakaya, ra iin ndiakua chindaꞌni taꞌan na. Ra saa xaꞌa Jesús kaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
―Kuenda ni koo ndo xiꞌin ndia fariseo. Saa chi ta iyoo ixan iyá ña kuu ndavi ña kee̱ xiꞌin xita vaꞌa, va ke iyoo ndia. Saa chi kaꞌan ndia xaꞌa ña vaꞌa, ra xa tu ndia ña väꞌa va. 2 Ndi su vaxi kii ra ndatuvi ndiꞌi va xaꞌa ña ^xa seꞌe ndia vichin. Saa chi takundiꞌi ña iyoo seꞌe nuu yuvi vichin, ra ndatuvì ndiꞌi va xaꞌa ña vaxi kii. 3 Ra takundiꞌi ña ndatuꞌun seꞌe ndo chi nuu ñaa, ra ndita tuvi va ña kuni soꞌo yuvi; ra ña ndatuꞌun seꞌe ndo chi ini veꞌe, ña ndasi tuun, ra vaxi kii ra kundaa ndiꞌi va ini na xaꞌa ña ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
Sañaꞌa Jesús yoo ña na yuꞌvi yo Ndioxi
4 Ra saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Ndoꞌo, ndia itaꞌan xiꞌin yu, kuvi ndia kaꞌan yu xiꞌin, ña na kuayüꞌvi ndo nuu na xaꞌni ndii. Chi takua iki kuñu va ke xaꞌni na, ndi su kuchüun vi na sandiꞌi na xaꞌa ña ku nima yuvi. 5 Ra na kaꞌan yu xiꞌin ndo ra kundaa ini ndo yoo kuvi na xiniñuꞌu yuꞌvi ndo kuni ndo: ra ra yuꞌvi ndo kuni ndo kuvi Ndioxi, saa chi ra kan kuvi ra iyoo ndiayu ndaꞌa ña kindiaa ra ña tiaku ndo, ra te ndiꞌi, ra iyoo tu ndiayu ndaꞌa ra ña chikaa ra nima ndo ndiaya va. Ra ra kan va kuvi ra na yuꞌvi ndo kuni ndo.
6 ’Ra xa kundaa va ini ndo, chi saa vali, ra nuu ni va ixiko na ri; chi uꞌun vi ri uvi xuꞌun vali. Ndi su Ndioxi ra näa vi ini ra xaꞌa ri. Chi ra kan kuvi ra kiꞌin kuenda xiꞌin va ri. 7 Ndi su ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu Ndioxi. Chi ndia ixi xini va ndo ke ndiaꞌvi ra. Ña kan ke na kuayüꞌvi ndo. Chi mii Ndioxi va kuvi ra ndiaa ndoꞌo. Saa chi ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu saa vali ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
Na kukäꞌan nuu yo ndatuꞌun yo xaꞌa Jesús
8 Ra saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Tu ndia na ndakuiin ña ndikun na yuꞌu nuu yuvi yoꞌo, ra saa tu yuꞌu, ra xaa yoꞌo va, chi ndakuiin tu yuꞌu va xaꞌa na, nuu na tatun Ndioxi. 9 Ndi su, na tiseꞌe tuꞌun xaꞌa yu nuu yuvi yoꞌo, ra saa sa tu yuꞌu va, chi tiseꞌe tuꞌun tu yuꞌu va xaꞌa na, nuu na tatun Ndioxi.
10 ’Ra tu ndia na kañaꞌa xaꞌa yuꞌu, ra xaa yoꞌo, ra sakaꞌnu va ini Ndioxi xaꞌa na. Ra na kañaꞌa xaꞌa Tachi Yii Ndioxi, ra köo kaꞌnu vi ini Ndioxi xaꞌa na kan ―kachi Jesús.
11 Saa ndikaꞌan ka ra kachi ra saa:
―Tu ndia yuvi na taxi kuachi xaꞌa ndo nuu na chiñu a nuu na kunaꞌnu nuu veꞌe ñuꞌu na judío, ra ndïꞌi ini ndo xaꞌa tuꞌun ña ndakuiin ndo yuꞌu na. 12 Chi mii va Tachi Yii Ndioxi taxi tuꞌun ña kaꞌan ndo xiꞌin na ―kachi Jesús.
Tuꞌun ndichi xaꞌa ra kuika kiꞌvi
13 Ra saa tuꞌva ndikaꞌan va iin tiaa ra ndikaa maꞌñu yuvi kan xiꞌin Jesús kachi ra saa:
―Tata Maestro, kaꞌan xiꞌin ñani yu ña na ndataꞌvi ra ñaꞌa iva ndi xiꞌin yu ―kachi ra.
14 Saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ra:
―Yoꞌo, ra kaꞌan ñaa, ¿nichuun kuni kun ndataꞌvi yu ñaꞌa xiꞌin ndo? ¿A yuꞌu va kuvi ra ndataꞌvi ñaꞌa, tuvi kun? Süvi ra chiñu kuvi yu ña kan ke ndataꞌvi yu ñaꞌa xiꞌin ndo ―kachi ra.
15 Ra saa xitoꞌni Jesús nuu yuvi na ndee kan, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa:
―Kuenda ni koo ndo, ra kotöo ndo koo kuaꞌa ni ñaꞌa ndo. Chi vaꞌa ni na koo kuaꞌa ni va ñaꞌa ndo, ndi su süvi ña kan kuvi ña taxi ña tiaku ndo nuu ña yuuvi yoꞌo ―kachi ra xiꞌin na.
16 Saa ndikaꞌan ra iin tuꞌun ndichi xiꞌin na kachi ra saa:
―Saa ndoꞌo iin ra kuika, ra vaꞌa ka vi ke̱e ra xiꞌin ñaꞌa ña chiꞌi ra. 17 Ra saa xaꞌa ra ndakani ini ra, kaꞌan ra saa: “¿Ni ke sa yo? ¿Ra ndia mii ke chuvaꞌa yo ñaꞌa yo?”, kaꞌan ra. 18 Saa ndikaꞌan ra xiꞌin mii ra kachi ra saa: “Xa xini va yu ni ke sa yu: kani ndiꞌi yu yaka vali, ra savaꞌa yu yaka naꞌnu vaꞌa. Ra ikan chuvaꞌa ndiꞌi yu nuni yu xiꞌin takundiꞌi ñaꞌa ña kuu mii yu. 19 Ra ta ndiꞌi, ra kaꞌan yu xiꞌin mii yu kachi yu saa: Kuaꞌa ni ñaꞌa yu iyoo, ra kuaꞌa ni kuiya kuxi yu ña. Ra sachïñu ka yu, ra na ndakindiee̱ yu, ra na kuxi yu, ra na koꞌo yu, na kusii ini yu, chi iyoo kuaꞌa ni ñaꞌa yu, kachi yo xiꞌin mii yo”, kaꞌan ra kuika kan suꞌva. 20 Ndi su Ndioxi ra suꞌva va tu kachi ra xiꞌin ra: “Ra kiꞌvi kuvi yoꞌo, chi ñuu vichin va kuvi kun. Ra takundiꞌi ñaꞌa, ña chuvaꞌa kun, ra inka va na kuxi ña”, kachi Ndioxi xiꞌin ra kuika kan ―kachi Jesús xiꞌin na.
21 Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin yuvi, na xini soꞌo tuꞌun ndichi kan kachi ra saa:
―Ta ndoꞌo ra kuika yoꞌo, saa ke ndoꞌo yuvi, na chuvaꞌa ni ñaꞌa nuu ña yuuvi yoꞌo. Chi yoꞌo va ke kuika ni na, ndi su nuu Ndioxi ra na ndaꞌvi va kuvi na ―kachi Jesús.
Ndiaa va Ndioxi takundiꞌi yuvi na kuu seꞌe ra
22 Ra ta ndiꞌi, saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
―Ndïꞌi ini ndo xaꞌa ñaꞌa kaxi ndo ña vaꞌa kutiaku ndo, nii xaꞌa ña kuxi ndo, ra nii xaꞌa tikoto ña kundixi ndo na kundïꞌi ini ndo. 23 Saa chi ña ndiaa yaꞌvi ni ka va kuvi ña tiaku ndo nuu ña xixi ndo; ra ndiaa yaꞌvi ni ka va tu iki kuñu ndo nuu tikoto ña ndixi ndo. 24 Ra na kotoꞌni ndo ta kuꞌva tiaku tikaka, chi nii chïꞌi ri, ra nii sakëe ri, ra nii yaka nuu kuꞌun ñaꞌa ri köo vi. Ra nani saa xixi va ri chi Ndioxi va kuvi ra kiꞌin kuenda xiꞌin ri. Ra saa sa tu ra xiꞌin ndoꞌo va, saa chi ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu saa vali. 25 Ra nii na kundiꞌi ni va ini ndo, ndi su köo ñaꞌa niꞌi vi ndo, saa chi ndia nii hora loꞌo ka vi kuchüun ndo kutiaku ndo tu xa na xaa kii ña kuvi ndo. 26 Ra tu kuchüun ndo sa ndo chiñu vali, ¿ra nichuun ke ndiꞌi ni ini ndo xaꞌa inka ñaꞌa?
27 ’Ra na koto ndo ndia kuꞌva ke xaꞌnu ita, chi nii xachïñu ña, ra nii tikoto ña xaväꞌa ña. Ndi su nduvi ni va ña, chi Ndioxi va kuvi ra kuni ña koo ña saa. Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi ra rey Salomón, ra nduvi ni va tikoto xindixi ra. Ndi su yaꞌa ni ka va nduvi ita nuu tikoto ña xindixi ra kan. 28 Chi Ndioxi va kuvi ra sanana ita, ra nduvi ni ña; ndi su loꞌo ni va kii iyoo ña, saa ra ndachi va ña, ra kuaꞌan yuvi ndakaya na ña xaꞌmi na nuꞌu va. Ndi su ndiaa yaꞌvi ni ka va ndoꞌo nuu ita. ¿Ra nichuun loꞌo ni kandixa ndo Ndioxi? 29 Ra ña kan ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, ña na kundïꞌi ni ini ndo xaꞌa ña kuxi ndo, xiꞌin xaꞌa ña kutiaku ndo. 30 Saa chi yuvi na xïni Ndioxi va kuvi na ndiꞌi ni ini xaꞌa ña kan. Ndi su ndoꞌo, na kuu seꞌe Ndioxi, ra xa xini mii va ra ni ñaꞌa ke kumani nuu ndo. 31 Ña kan ke na ndakundiee ndo nanduku ndo nuu xaꞌndia Ndioxi chiñu va, ra saa ke taxi ndiꞌi ra ñaꞌa ña kumani nuu ndo ndaꞌa ndo ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
Ndia kuꞌva kuni Ndioxi sa yo xiꞌin ñaꞌa yo
32 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
―Kuayüꞌvi ndoꞌo, ndia ndikun yuꞌu, saa chi ta iyoo iin tiꞌvi ndikachi vali sana va yu, ke iyoo ndo. Ra kusii ni va ini Ndioxi taxi ra koo ndo xiꞌin ra nuu xaꞌndia ra chiñu. 33 Ra na xiko ndo ñaꞌa ña kuu mii ndo, ra saa ke kuchuun ndo chindiee taꞌan ndo xiꞌin na xamani nuu. Ra na ndiꞌi ini ndo ña chuvaꞌa ndo ñaꞌa ndo ini ñaꞌa ña nduꞌu ndivi, ña kuëe ndiꞌi xaꞌa, nuu koo ña kuika ña kuëe ndiꞌi xaꞌa, ra nii ra kuiꞌna kuchüun sakuiꞌna ña, ra nii tikixin sandïꞌi xaꞌa ña. 34 Chi nuu chuvaꞌa ndo ñaꞌa ndo, ra ikan ke koo tu nima va ndo xiꞌin ña ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
Na koo nduvi yo ña kundiatu yo Jesús
35 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
―Ra iin ndisaa kii na koo nduvi ndo, ra xa na kundixi vii va ndo tikoto ndo, ra xa koo nduvi tu ndo xiꞌin ñuꞌu ña kutuun nuu va ndo. 36 Ra ta iyoo iin tiaa ra xachiñu tatu, ra xa iyoo nduvi ndakuña yeꞌe nuu xitoꞌo, va ke na koo ndo. Saa chi tiaa ra xachiñu tatu kan, ra xa iyoo nduvi va ra ña ndakuña ra yeꞌe nuu ixtoꞌo ra, ta xa na ndaxaa ra kan ña kuaꞌan ra viko tandaꞌa. 37 Ra vaꞌa ni va kee na xachiñu tatu na xa iyoo nduvi, ña ndiatu na ra kuu xitoꞌo na ta xa na xaa ra ndakutaꞌan ra xiꞌin na; ra ña ndaa kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi te xa na kuni ra ña xa iyoo nduvi na ña ndiatun na ra, saa ra kusii ni ini ra xiꞌin na. Ra ndachindee ra na nuu mesa, ra mii va ra chuꞌun ndaꞌa ña kuxi na. 38 Ra vaꞌa ni va kee na xachiñu tatu na xa iyoo nduvi ta xa na xaa xitoꞌo na ndakutaꞌan ra xiꞌin na, ra nii sava ñuu ke na xaa va ra, ra a ta xa kuaꞌan tuvi va tu na xaa ra, ndi su ndiatu va na ra. 39 Ra saa sa tu iin tiaa ra iyoo veꞌe va, tu na kundaa ini ra ndia mii hora ke kiꞌvi ra kuiꞌna sakuiꞌna ra ñaꞌa ña iyoo veꞌe ra, saa ra kunduꞌu tuꞌva va ra kondiaa ñaꞌa ra; ra täxi ra kiꞌvi ra kuiꞌna veꞌe ra. 40 Ra saa ke na sa tu ndoꞌo va, ña na koo nduvi ndo kundiatun ndo yuꞌu, ra xaa yoꞌo vichin te xa na ndiko yu, chi te kuëe ndiatu va ndo ke ndiko yu ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
Ra muso kama xiꞌin ra muso xuxan
41 Saa ndikaꞌan ra Pedro xiꞌin Jesús, kachi ra saa:
―Tata, ¿a takua nduꞌu va kuvi ndia ndikaꞌan kun xiꞌin? ¿A ndikaꞌan kun xiꞌin takundiꞌi va na? ―kachi ra xiꞌin Jesús.
42 Saa ndikaꞌan Jesús kachi ra saa:
―Na kaꞌan yu xiꞌin ndo ra kundaa ini ndo ndia kuꞌva ke xa iin ra muso ra kama, ra ndichi, ra taxi xitoꞌo ra ña kuiso ra chiñu xiꞌin veꞌe ra ña kiꞌin ra kuenda xiꞌin na xachiñu tatu nuu xitoꞌo ra, ra taxi ra kuxi na te xa xiniñuꞌu kuxi na. 43 Ra vaꞌa ni kee ra muso ra ^xa chiñu ña xaꞌndia xitoꞌo ra nuu ra, ra te xa na nandiko xitoꞌo ra ra ndaniꞌi ra ra ña ^xa ra chiñu nuu ra. 44 Ra ña ndixa kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi ra xitoꞌo ra, ra taxi va ra ndiayu ndaꞌa ra kuiso chiñu ra xiꞌin takundiꞌi ñaꞌa ña iyoo nuu ra. 45 Ndi su tu na xaꞌa ra moso kan ndakani ini ra, kaꞌan ra saa: “Ndïko yachi vi xitoꞌo yo”, na kaꞌan ra. Ra saa xaꞌa ra kuxi ra, ra koꞌo ra ña xini ra, ra xaꞌa ra sa ndivaꞌa ra xiꞌin na xachiñu tatu nuu ra xitoꞌo ra. 46 Ra iin ta nanaa ini ra, saa ra ndandiko va xitoꞌo ra, ra sandoꞌo ni ra ra. Ra chikaa ra ra kuꞌun ra nuu ^ñuꞌu na xïin kandixa.
47 ’Ra ra muso, ra kundaa ini ndia chiñu ke kuni xitoꞌo ra sa ra, ra xïin ra sa nduvi ra ña sa ra ña, ra ndoꞌo ni ra sa xitoꞌo ra. 48 Ra ra muso ra kundäa tu ini xaꞌa chiñu ña kuni xitoꞌo ra sa ra, ra ^xa ra iin chiñu kiꞌvi, ra loꞌo va ndoꞌo ra kan sa xitoꞌo ra. Ra na taxi Ndioxi kuaꞌa ni ña vaꞌa ndaꞌa, ra xiniñuꞌu ndataxi va na kuenda ndaꞌa Ndioxi xaꞌa ña, saa chi xaꞌa ña kuaꞌa ni ña taxi Ndioxi ndaꞌa na, ra xiniñuꞌu na kuniñuꞌu na ña vaꞌa kan ña chindiee taꞌan na xiꞌin inka yuvi va, saa chi saa ke kuni mii Ndioxi va ―kachi Jesús.
Xaꞌa ña sañaꞌa Jesús ke ndataꞌvi taꞌan yuvi
49 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús kachi ra saa:
―Ña xaa yu ña yuuvi yoꞌo, ra ñùꞌù va ke xaa yu chikaa yu. Ra kuni ni yu ña xa na koko va ña. 50 Ra xiꞌna xiniñuꞌu tixuꞌvi ni yu, ra ndoꞌo ni ini yu, ra kusuchi ni ini yu ndia te na xinu nuu ña. 51 ¿A ra vaxi ndachindee vaꞌa va kuvi yu ndoꞌo tuvi ndo? Ra na kundaa ini ndo chi ra ndataꞌvi va kuvi yu ndoꞌo. 52 Saa chi kii vichin, iin saa ndia kii ña vaxi, ra tu uꞌun kuvi yuvi iin veꞌe, ra uni kuu na kanitaꞌan xiꞌin uvi na, a uvi kuu tu na ña kanitaꞌan na xiꞌin uni va na. 53 Ra tiaa, ra iyoo seꞌe tiaa, ra kanitaꞌan ra xiꞌin seꞌe tiaa va ra, ra tiaa, ra iyoo iva, ra kanitaꞌan ra xiꞌin iva va ra, ra ñaꞌa, ña iyoo seꞌe siꞌi, ra kanitaꞌan ña xiꞌin seꞌe siꞌi va ña; ra ñaꞌa, ña iyoo siꞌi, ra kanitaꞌan ña xiꞌin siꞌi va ña; ra ña iyoo xanu, ra kanitaꞌan ña xiꞌin xanu va ña, ra ña ixanu, kanitaꞌan tu xiꞌin siso va ña ―kachi Jesús.
Kaꞌan Jesús xiꞌin yuvi na ndichi ni nuu mii
54 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin takundiꞌi na ndee kan, kachi ra saa:
―Ndoꞌo, ra ta xini ndo vaxi viko chi nuu kanata ñuꞌu, ra kaꞌan ndo kuun savi vichin, kachi ndo. Ra saa kuun ndixa va ra. 55 Ra ta xini tu ndo vaxi tachi chi nuu kita ñuꞌu, ra kaꞌan ndo iꞌni ni koo vichin, kachi ndo. Saa ra iꞌni ni ndixa va. 56 ¡Ra na chiꞌña tuꞌun va kuvi ndo!, saa chi xini va ndo ña kiꞌin ndo kuenda xiꞌin ña kuu nuu ndivi xiꞌin ña kuu nuu ñuꞌu, ¿ra nichuun kundäa tu ini ndo xiꞌin ña kuu tiempo ña ndee ndo vichin? ―kachi Jesús xiꞌin na.
Na kindoo mani yo xiꞌin na saa ini xini yo
57 Saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin na kachi ra saa:
―Ra vivii va na kiꞌin xini ndo, ra suꞌva ke na sa ndo. 58 Tu ndia na taxi kuachi xaꞌa ndo nuu na chiñu, ra vaꞌa ka va yachi na ndakaꞌan mani ndo xiꞌin na, ña vaꞌa na küꞌun ndo veꞌe chiñu; saa chi tu na kuꞌun ndo nuu ra juez ña sandaku ra kuachi xiꞌin ndo, saa ra, ndataxi va ra kan ndoꞌo ndaꞌa ndia kumisio ra taan va ndia ndoꞌo veꞌe kàà. 59 Ra ña ndixa ke kaꞌan yu xiꞌin ndo, chi këe yachi vi ndo veꞌe kàà, chi xiniñuꞌu ndiakua na chaꞌvi ndiꞌi ndo xuꞌun loꞌo ndo, saa vi ke tava ndia ndoꞌo ―kachi Jesús xiꞌin na.