20
Ndiayu ña kuu mii Jesús
1 Saa kuu iin kii íin Jesús ini veꞌe ñuꞌu kaꞌnu sañaꞌa ra yuvi ña ndakani ra tuꞌun Ndioxi nuu na. Ra saa ndixaa ndia xikuaꞌa kunaꞌnu nuu ndia sutu, xiꞌin ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, xiꞌin ndia xikuaꞌa ñuu kan, 2 ra ndikaꞌan ndia xiꞌin ra, kachi ndia saa:
―Kaꞌan xiꞌin ndi, ¿yoo taxi ndiayu ndaꞌa kun ña ^xa kun ña yoꞌo, ra nii ndiayu ku mii kun ña xa kun saa? ―kachi ndia.
3 Ra saa ndakuiin Jesús, kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Kuni tu yuꞌu va ndakatuꞌun yu ndoꞌo, ra na ndakuiin ndo yuꞌu yu. 4 ¿Yoo taxi ndiayu ndaꞌa ra Juan ña sakuchi ra yuvi? ¿Ndioxi taxi ña ndaꞌa ra, a na yuuvi yoꞌo va? ―kachi ra.
5 Ra saa xaꞌa ndia kaꞌan ndia xiꞌin taꞌan ndia, kachi ndia saa:
―¿Ni ke kachi yo xiꞌin ra? Chi tu na kaꞌan yo: “Ndioxi va kuvi ra taxi ndiayu ndaꞌa ra”, saa ra kachi ra saa xiꞌin yo: “¿Nichuun ndikandïxa tu ndo ña ndikaꞌan ra tu saa”?, kachi ra xiꞌin yo. 6 Ra tu na kachi tu yo: “Na yuuvi yoꞌo va kuvi na taxi ndiayu ndaꞌa ra”, saa ra, iyo ni kaꞌni na yoo xiꞌin yuu. Saa chi takundiꞌi na ñuu, ra kandixa va na ra Juan ña kuu ra, ra ndikaꞌan ndoso tuꞌun yuꞌu Ndioxi ―kachi ndia kunaꞌnu kan xiꞌin taꞌan ndia.
7 Ra saa ndakuiin ndia, kachi ndia saa xiꞌin Jesús:
―Xïni ndi yoo kuvi na taxi ndiayu ndaꞌa ra Juan ña sakuchi ra yuvi ―kachi ndia.
8 Saa ndikaꞌan Jesús, kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Saa ra nii yuꞌu ndatüꞌun tu xiꞌin ndoꞌo va, yoo taxi ndiayu ndaꞌa yu ña xa yu ña yoꞌo ―kachi ra xiꞌin ndia.
Tuꞌun ndichi xaꞌa ndia tatu too ñuꞌu
9 Ra saa xaꞌa tuku Jesús ^ndatuꞌun ra inka tuꞌun ndichi xiꞌin yuvi kan, kachi ra saa:
―Suꞌva ndoꞌo iin tiaa, ra ndataan teꞌe uva nuu iin ñuꞌu kaꞌnu, ra te ndiꞌi ndataan ra ña, ra saa satatu ra ña inka yuvi, ra ndakiꞌin ra kuaꞌan ra inka ñuu xika va, ra naꞌa ni va koo ra kan. 10 Ra te nditandiaa kii ña tiaꞌndia uva, ra saa tiꞌvi ra iin ra xachiñu nuu ra, ña kuaꞌan ra nuu na tatu too ñuꞌu kan ña na ndataxi na loꞌo kuenda ra. Ndi su na tatu ñuꞌu nuu iyoo teꞌe uva kan, ra ndukuiin na tiin na ra xachiñu nuu ra, ra kani na ra, ra sandiko vichi na ra kuanuꞌu ra nuu xitoꞌo ra. 11 Ra saa tiꞌvi tuku ra xitoꞌo ñuꞌu kan inka ra xachiñu nuu ra kuaꞌan ra nuu na, ra saa xa tu na xiꞌin ra kan va, chi ndukuiin na tiin na ra, ra kani ka vi na ra, ra kundivaꞌa ka vi na xiꞌin ra, ra saa sandiko vichi na ra kuanuꞌu ra nuu xitoꞌo va ra. 12 Ra saa tiꞌvi tuku va ra xitoꞌo ñuꞌu kan, ra xachiñu nuu ra, ra uni, ña kuaꞌan ra nuu yuvi kan, ra sa xa tu na xiꞌin ra kan va, chi ndukuiin na kanitaꞌan na xiꞌin ra, ra iin satakueꞌe ndiꞌi na ra, ra saa taxi na ra kuaꞌan va ra.
13 ’Ra saa xaꞌa ndakani ini ra xitoꞌo ñuꞌu kan, kaꞌan ra saa: “¿Ni ke sa yo vichin? Ra vaꞌa ka va na tiꞌvi yo seꞌe yo, ra kuꞌvi ni ini yo xini yo, kuꞌun ra nuu na. Ra ta xa na xaa ra nuu na, ra iin ña saa satoꞌo va na ra”, kaꞌan ra. 14 Ndi su te xini na tatu too ñuꞌu nuu yoo teꞌe uva kan, ña ^xaa ra, ra saa ndikaꞌan na xiꞌin taꞌan na kachi na saa: “Ra yoꞌo kuvi ra ndoo ndiꞌi ña yoꞌo ndaꞌa. Ra naꞌa ndo vichin, ra na tiin yo ra, ra kaꞌni yo ra, ra ñaꞌa mii yo nduu ndiꞌi va ña yoꞌo”, kachi na xiꞌin taꞌan na. 15 Ra saa tiin ndixa va na ra, ra xaꞌni va na ra, ra saa tava na ra nuu ñuꞌu iva ra, ra ndixaꞌan na sakana na ra ―kachi Jesús xiꞌin na.
Saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin na ndee xini soꞌo kan, kachi ra saa:
―Ta xa na xaa mii ra xiꞌin ñuꞌu ña, ¿ra ni ke sa ra xiꞌin na xaꞌni seꞌe ra, tuvi ndo? 16 Su kuꞌun ra tiin ra na, ra kaꞌni ndiꞌi va ra na, ra saa ndataxi ra ñuꞌu ra ndaꞌa inka yuvi ña kondiaa na ña. Saa va ke ndoꞌo na tatu too ñuꞌu kan, kachi tuꞌun ndichi yoꞌo ―kachi Jesús xiꞌin yuvi na ndee xini soꞌo kan.
Ra te kundaa ini na ni ke kachi tuꞌun ndichi kan, ra saa ndikaꞌan na, kachi na saa:
―¡Na chindiee taꞌan ndioxi xiꞌin yo ra na ndöꞌo yo ña ndoꞌo na kan! ―kachi na.
17 Ra saa xitoꞌni Jesús nuu na, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
―¿Ni ke kachi ndo xaꞌa tuꞌun Ndioxi ña tiaa na xinaꞌa? Chi suꞌva va ke kachi ña:
Yuu ña kuñuꞌu na xavaꞌa veꞌe ta yachi ku yuu ña xiniñuꞌu vaꞌa ka va vichin.
18 Ra takundiꞌi na koyo sata yuu kan, ra taꞌnu ndiꞌi va na, ra takundiꞌi na ndakava mii yuu kan sata, ra kuxeꞌe ndiꞌi va na ―kachi Jesús xiꞌin na.
Kaꞌan Jesús xaꞌa ña chaꞌvi yo nuu na chiñu
19 Ra saa xaꞌa ndia xikuaꞌa kunaꞌnu nuu ndia sutu, xiꞌin ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi, ña xika nduku ndia tiin ndia Jesús, mii hora kan, saa chi kundaa va ini ndia, ña xaꞌa mii va ndia ke ndikaꞌan ra tuꞌun ndichi kan; ndi su nditïin vi ndia ra, saa chi ndiyuꞌvi va ndia nuu na ñuu. 20 Ra saa tiꞌvi ndia yuvi kuaꞌan na kotonani na ra, ra yuvi kan ra nii kuëe ndañaꞌa na mii na ña iyoo na kuachi xiꞌin ra, ra ña kuaꞌan na ra ña vaꞌa na kaꞌan na xiꞌin Jesús va kuvi ña ra kaꞌan ra iin tuꞌun ña väꞌa ra niꞌi na taxi na kuachi xaꞌa ra nuu ra chiñu kuchee, kaꞌan na. 21 Saa ndixaa na ndakatuꞌun na ra, kachi na saa:
―Tata Maestro, xa kundaa ini ndi chi ndaku ni va sañaꞌa kun yuvi, ra nii ndakäxin ku na, chi iin ku ndiꞌi va na nuu kun, ra ndaku ni va sañaꞌa kun yuvi ichi Ndioxi. 22 Ra kaꞌan xiꞌin ndi vichin, ¿a vaꞌa chaꞌvi ndi nuu ra tata chiñu César ñuu Roma, xuꞌun ña nduku ra nuu ndi, a väꞌa? ―kachi na xiꞌin ra.
23 Ndi su Jesús ra xa kundaa va ini ra ña kuni ndia sandaꞌvi ndia ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
―¿Nichuun xa maña ndo ra xitondoso ndo yuꞌu? 24 Taxi ndo iin xuꞌun kaa ndaꞌa yu na kuni yu ―kachi ra xiꞌin ndia.
Ra saa taxi ndia ña ndaꞌa ra, ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, kachi ra saa:
―¿Yoo naꞌna ke nduꞌu nuu xuꞌun yoꞌo, ra yoo kivi ke ndoso nuu ña? ―kachi ra.
Ra saa ndakuiin ndia, kachi ndia saa:
―Naꞌna ra César, ra kivi tu ra ke ndoso nuu va ña ―kachi ndia.
25 Ra saa ndakuiin ra, kachi ra saa:
―Tu saa, ra na taxi ndo ñaꞌa ra César ndaꞌa va ra, ra ña kuu kuenda Ndioxi, na taxi ndo ndaꞌa Ndioxi va ―kachi ra xiꞌin ndia.
26 Ndia saa ra nii ndiniꞌi ndia ni ke sa ndia xiꞌin ra, saa chi ndia nii tuꞌun kiꞌvi ndikäꞌan ra nuu chitu yuvi kan, saa ra tiaa ni ndakanda ini na xiꞌin tuꞌun ña ndakuiin ra yuꞌu ndia, ndia saa ra kutaxin yuꞌu va ndia.
Ndakatuꞌun ndia saduceo Jesús a ndixa ke ndatiaku na ndii
27 Ra te ndiꞌi, saa ndixaꞌan sava ndia saduceo nuu Jesús. Ra ndia kan, ra kuëe kandixa ndia ña ndatiaku na ndii, ra xaꞌa ña kan ndindakatuꞌun ndia ra kachi ndia saa:
28 ―Tata Maestro, ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés ndaꞌa ndi ra suꞌva va kachi ña: “Tu iin tiaa ra iyoo yasiꞌi ra, ra ndikäku seꞌe ra xiꞌin ña, ra ndixiꞌi va ra, saa ra xiniñuꞌu na ndakiꞌin inka ñani ra ñaꞌa kan, saa ra, ta xa na kaku seꞌe ña, ra ta iyoo seꞌe ra ndixiꞌi kan va, na koo ña kaku kan”, kachi ña. 29 Ra suꞌva ke kuu xiꞌin iin veꞌe, uxa tiaa xikuu ndia veꞌe ndia. Ra saa kuu ra nditandaꞌa va iin ñani ndia ra chee, ra ndia nii seꞌe ra ndikäku xiꞌin yasiꞌi ra, ra ndixiꞌi va ra. 30 Ra saa ndakiꞌin ña inka ñani ra, ra ndikun sata ra, ra ndixiꞌi tu ra kan va, ra ndikäku tu seꞌe ra kan va xiꞌin ña. 31 Ra saa ndakiꞌin ña inka tuku va ra, ra ndixiꞌi tu ra uni kan va, ra uxa saa ndia xinduꞌu ña xiꞌin va, ra ndixiꞌi uxa saa va ndia; ra ndia nii ndia ndikäku seꞌe ña xiꞌin vi. 32 Ndia saa ra ndixiꞌi tu mii va ña. 33 Ña kan ke kuni ndi ndakatuꞌun ndi yoꞌo vichin, ta xa na ndatiaku ndia kan, ¿ra yoo kuu iin ndia kuu yii ña, chi xinduꞌu ña xiꞌin uxa saa va ndia? ―kachi ndia xiꞌin Jesús.
34 Ra saa ndakuiin ra, kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Na ndee ña yuuvi yoꞌo vichin va kuvi na tandaꞌa. 35 Ndi su na taxi Ndioxi ndiayu ndatiaku, ra koo na xiꞌin ra ndivi, ra tandäꞌa ka vi na kan. 36 Ra nii küvi ka va tu na. Saa chi xa ta iyoo na tatun Ndioxi va ke koo na, ra seꞌe Ndioxi va kuu na saa chi ndiatiaku va na. 37 Ra ña kaꞌan ndo xaꞌa ña ndatiaku na ndii, ra na kundaa ini ndo, chi xa mii tuꞌun Ndioxi ña tiaa ra Moisés xinaꞌa vi ke ndakani nuu yo xaꞌa ña ndatiaku na ndii. Ra suꞌva ke kachi Ndioxi ndikaꞌan ra xiꞌin ra Moisés ta xini ra xixi itun ìñu̱ kan: “Yuꞌu kuu Ndioxi ra Abraham, xiꞌin ra Isaac, xiꞌin ra Jacob”, kachi ra. 38 Ña kan ke na kundaa vaꞌa ini yo. Chi Ndioxi, ra Ndioxi na tiaku va kuvi ra. Ra süvi Ndioxi na ndii kuvi ra, ra nuu ra kan ra tiaku takundiꞌi va na xa ndixiꞌi ―kachi Jesús xiꞌin ndia saduceo.
39 Ra saa ndakuiin sava ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi ndee kan, kachi ndia saa:
―Tata Maestro, vaꞌa ni va ndikaꞌan kun ―kachi ndia.
40 Ndia saa, ra ndia nii ka na ndixäa ndiee ini ña ndakatuꞌun ka na Jesús.
Kaꞌnu ni ka ra tiꞌvi Ndioxi nuu ra rey David
41 Saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin na ndee kan, kachi ra saa:
―¿Ndixaa iyoo ña tuvi ndoꞌo? ¿Nichuun kaꞌan na ña kuu seꞌe xikua ra rey David ra tiꞌvi Ndioxi xaa sakaku na yuuvi yoꞌo? 42 Ra ra David, ra suꞌva va tu kachi ra ndikaꞌan ra nuu tutu Salmo ña tiaa ra:
Suꞌva kachi Ndioxi xiꞌin Tata yu:
“Na kunduꞌu kun xiin kuaꞌa yu 43 ra vaꞌa sandiꞌi yu xaꞌa takundiꞌi na iyoo kuachi xiꞌin kun”, kachi Ndioxi,
kachi ra rey David. 44 Ndatuꞌun ndo xiꞌin yu, ¿ndixaa ke iyoo ña, ña kaꞌan ra David ña kuu iva ra, ra tiꞌvi Ndioxi kixi, ra kaꞌan tu ra ña kuu ra seꞌe va ra? ―kachi Jesús xiꞌin na.
Väꞌa ndasa vaꞌa ni yo mii yo nuu inka na
45 Ra saa kuu yuvi na ndee xini soꞌo ña ndakani Jesús ndee na, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra, kachi ra saa:
46 ―Kuenda ni koo ndo, ra xä ndo ta xa ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, saa chi ndia kan, ra kotoo ni ndia kundixi ndia tikoto nani, ra kuni ni tu ndia satoꞌo ni yuvi ndia te ndakutaꞌan ndia xiꞌin na nuu yaꞌvi va. Ra saa tu te kuaꞌan ndia veꞌe ñuꞌu a te kuaꞌan ndia viko, ra xini sii ni ndia kundee ndia tiayu tu ndee na kunaꞌnu. 47 Ra sandaꞌvi ni tu ndia na siꞌi na ndukuaan va, ra ndakiꞌin ndiaa ndia ñaꞌa ña kuu mii na ndaꞌa na. Ra ña kuni ndia kindoo vaꞌa ndia nuu na ñuu, ra naꞌa ka vi kaꞌan ndia xiꞌin Ndioxi. Ra ña xa ndia ña yoꞌo, ra chee ni ka va tundoꞌo vaxi nuu ndia sa Ndioxi ―kachi Jesús xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra.