22
Tuꞌun ndichi xaꞌa viko tandaꞌa
1 Saa xaꞌa Jesús ndatuꞌun ra inka tuku tuꞌun ndichi xiꞌin na kachi ra saa:
2 ―Kuꞌva ña xachiñu Ndioxi, ra inuu va ña xiꞌin chiñu ña xa iin rey ra xakin viko tandaꞌa, ña satandaꞌa ra tiaa loꞌo seꞌe ra. 3 Ra te xaꞌa ra rey kan ña ^xa nduvi ra koo viko xaꞌa seꞌe ra, saa tiꞌvi ra na xachiñu nuu ra kuaꞌan na nuu yuvi, na xa ndikaꞌan ra xiꞌin kuꞌun viko kan, ndi su ndixïin na kuꞌun na. 4 Ra saa tiꞌvi tuku va ra rey kan na xachiñu nuu ra kuaꞌan na, ra ndikaꞌan ra xiꞌin na kachi ra saa: “Kuaꞌan ndo ra kaꞌan ndo xiꞌin na, ña na kixi na chi xa xanduvi ndiꞌi va yu ñaꞌa ña kuxi na. Chi xa xaꞌndia va yu chiñu ña xaꞌni na, kuaꞌa ni sindiki sana yu, ra saa tu kuaꞌa ni ka tu nuu kiti sana yu ri sandaꞌa va yu, ra xa iyoo nduvi ndiꞌi va ña, ra kama ni na kixi na kachi ndo xiꞌin na”, kachi ra rey kan xiꞌin na xachiñu nuu ra. 5 Ra iin ta kachi ra rey kan xiꞌin na xachiñu nuu ra ke xa va na: Ndi su yuvi kan ra nditiäa soꞌo vi na ña ndikaꞌan na xachiñu nuu ra xiꞌin na, saa chi ndakiꞌin ta iin ta iin na kuaꞌan na chiñu va na, iin na ndakiꞌin kuaꞌan kotoꞌni ñuꞌu, ra inka tu na ndakiꞌin kuaꞌan xiko va, 6 ra sava tu na ndukuiin, ra tiin ná na xachiñu nuu ra rey kan ra kanitaꞌan na xiꞌin na, ra xaꞌni va ná na. 7 Ra saa te kundaa ini ra rey kan, ra tiaa ni ndisaa ra xiꞌin na, ra saa tiꞌvi ra ndia soldado ra, ra ndixaꞌan ndia xaꞌni ndia takundiꞌi yuvi na xaꞌni na na xachiñu nuu ra, ra ndia ñuu va na ke xaꞌmi ndia soldado kan. 8 Ra saa ndikaꞌan ra rey kan xiꞌin na xachiñu nuu ra kachi ra saa: “Takundiꞌi ñaꞌa ña kuniñuꞌu yo viko tandaꞌa yoꞌo, ra xa iyoo nduvi yaa va ña. Ndi su na ndikaꞌan yu xiꞌin kixi, ra köo yaꞌvi ndiaa vi na ña kixi na, ña kan ke ndikïxi na. 9 Ra vichin kuaꞌan ndo iinii kuvi nuu ndakitaꞌan ichi, nuu yaꞌa kuaꞌa ni yuvi, ra kaꞌan ndo xiꞌin takundiꞌi na ndakitaꞌan xiꞌin ndo, ra na kixi na viko tandaꞌa”, kachi ra rey kan xiꞌin na xachiñu nuu ra. 10 Ra saa kee na xachiñu nuu ra rey kan ndixaꞌan na iinii kuvi ichi, ra ndakaya na takundiꞌi va yuvi xaa xiꞌin na, na vaꞌa, xiꞌin na väꞌa, ra iin ndakutu ndaa va veꞌe nuu iyoo viko tandaꞌa kan.
11 Ra te ndikiꞌvi ra rey kan kuni ra na ndixaa viko kan, ra saa xini ra iin tiaa, ra ndïxi tiaa kan tikoto taꞌan ña ndixi na kuaꞌa, na ndixaa viko tandaꞌa kan. 12 Ra saa ndikaꞌan ra rey kan xiꞌin tiaa kan kachi ra saa: “Tata, ¿ni ke xa kun ndikiꞌvi kun yoꞌo? Chi ndïxi kun taꞌan tikoto ña ndixi na kuaꞌa yoꞌo”, kachi ra xiꞌin ra. Saa ra ndia nii tuꞌun ndindäkuiin tiaa kan. 13 Ra saa ndikaꞌan ra rey kan xiꞌin na xachiñu nuu ra kachi ra saa: “Tiin ndo ra, ra chikuꞌni ndo xaꞌa ra xiꞌin ndaꞌa ra, ra sakoꞌni ndo ra chi keꞌe, chi nuu ñaa, ra ikan ke kuaku ni ra, ra iin ndiakua ndakaxi nùꞌù ra”, kachi ra rey kan, kachi tuꞌun ndichi yoꞌo ―kachi Jesús xiꞌin na. 14 Ra saa ndikaꞌan ka Jesús xiꞌin na kachi ra saa:
―Kuaꞌa ni va kuvi na ^kana Ndioxi, ña kiꞌvi na koo na xiꞌin ra nuu xaꞌndia ra chiñu, ndi su loꞌo ni va kuvi na ^ndakaxin ra ―kachi Jesús xiꞌin na.
Kaꞌan Jesús xaꞌa ña chaꞌvi na nuu na chiñu
15 Ra te sandiꞌi Jesús ndakani ra tuꞌun ndichi kan nuu na, ra saa ndakiꞌin ndia fariseo kuaꞌan ndia, ra ndakutaꞌan ndia ndikataꞌan ndia, ndia kuꞌva ke sa ndia ña vaꞌa na kaꞌan Jesús iin tuꞌun kiꞌvi, ra saa ke kuvi niꞌi ndiee ndia, ña taxi ndia kuachi xaꞌa ra kaꞌan ndia. 16 Ra saa tiꞌvi ndia fariseo kan ndia itaꞌan xiꞌin ndia kuaꞌan ndia xiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra Herodes, ña kuaꞌan ndia kotondoso ndia Jesús, ra te ndixaa ndia ra saa ndikaꞌan ndia kachi ndia saa xiꞌin ra:
―Tata Maestro, kundaa ini ndi chi ña kaꞌan kun ra ña ndixa ni va kuvi ña, ra sañaꞌa kun yuvi tuꞌun Ndioxi ta kuꞌva iyoo mii va ña, ra nii xä kun xaꞌa vi ña kaꞌan yuvi, chi iin kuu ndiꞌi va na nuu kun, ra köo na ndakaxin kun. 17 Ra kaꞌan xiꞌin ndi vichin, ¿a vaꞌa ña chaꞌvi ndi nuu ra tata chiñu César ñuu Roma, xuꞌun ña nduku ra nuu ndi, a väꞌa? ―kachi ndia xiꞌin Jesús.
18 Ndi su xa ^kundaa va ini Jesús, ña kuni ndia kotondoso ndia ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
―Ndia chiꞌña tuꞌun va kuvi ndo, saa chi yuꞌu va kuvi ra ixtondoso ndo. 19 Ra vichin na ñaꞌa ndo iin xuꞌun kàà ña chaꞌvi ndo nuu yu ―kachi ra xiꞌin ndia.
Ra saa taxi na iin xuꞌun kàà ña nani denario ndaꞌa ra. 20 Ra saa nindakatuꞌun ra ndia kachi ra saa:
―¿Yoo naꞌna ke yoꞌo, ra yoo kivi ke nduꞌu nuu ña? ―kachi ra xiꞌin ndia.
21 Ra saa ndakuiin ndia kachi ndia saa:
―Naꞌna ra César va kuvi ña ―kachi ndia.
Ra saa ndikaꞌan Jesús xiꞌin ndia kachi ra saa:
―Tu saa, ra taxi ndo ña kuu kuenda ra César ndaꞌa va ra, ra ña kuu kuenda Ndioxi na taxi tu ndo ndaꞌa Ndioxi va ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
22 Ra te xini soꞌo ndia ña ndikaꞌan ra tuꞌun kan, saa ra ndakanda ni ini ndia, ndia saa ra ndakoo ndia ra, ra ndakiꞌin ndia kuaꞌan va ndia.
Ndakatuꞌun ndia saduceo a ndixa ke ndatiaku na ndii
23 Ra suvi mii kii kan ndixaa sava ndia saduceo nuu Jesús, ra nindakatuꞌun ndia ra, a ndixa ke ndatiaku na ndi̱ì, chi ndia saduceo kan, ra kuëe kandixa ndia ña ndatiaku na ndi̱ì, ña kan ke nindakatuꞌun ndia Jesús kachi ndia saa:
24 ―Tata Maestro, ndiayu ña ndakoo ra Moisés ndaꞌa ndi, ra suꞌva va ke kachi ña: “Tu ndia iin tiaa ra iyoo yasiꞌi, ra ndikäku seꞌe ra xiꞌin ña, ra ndixiꞌi va ra, saa ra xiniñuꞌu na ndakiꞌin inka ñani ra ñaꞌa kan, ra ta xa na kaku seꞌe ra xiꞌin ña, ra ta iyoo seꞌe ra ndixiꞌi kan va, na koo ña kaku kan”, kachi ndiayu ña ndakoo ra Moisés. 25 Ra ndakani nuu ndi vichin ra na kundaa ini ndi, chi suꞌva ke kuu xiꞌin iin veꞌe: Uxa tiaa xikuu ndia veꞌe ndia. Ra saa kuu ra nditandaꞌa va ñani ndia ra chee, ra ndia nii seꞌe ra ndikäku xiꞌin yasiꞌi ra, ra ndixiꞌi va ra; saa ra ndakiꞌin ña inka ñani va ra. 26 Ra saa ndoꞌo tu ra uvi kan va, chi ndia nii seꞌe ra ndikäku xiꞌin ña, ra ndixiꞌi tu ra kan va, ra saa ndakiꞌin ña inka tuku va ra, ra ndixiꞌi tu ra uni kan va, ra uxa saa ndia xinduꞌu ña xiꞌin va, ra ndia nii ndia ndikäku seꞌe xiꞌin ña, ra ndixiꞌi ndiꞌi va ndia. 27 Saa ra te ndiꞌi, ra ndixiꞌi tu mii ñaꞌa kan va. 28 Ra ña kan ke kuni ndi ndakatuꞌun ndi yoꞌo: Te na ndatiaku ndia kan, ¿ra yoo kuvi ndia kuu yii ña?, saa chi xinduꞌu ña xiꞌin uxa saa va ndia ―kachi ndia xiꞌin Jesús.
29 Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Ndo yaꞌa xini va kuvi ndo, saa chi xa xïni ndo ni ke kachi tuꞌun Ndioxi, ra xa xïni tu ndo xaꞌa ndiee va ra. 30 Saa chi te na xaa kii ña ndatiaku na ndixiꞌi, ra tiaa xiꞌin na siꞌi ra tandäꞌa ka na, chi xa ta iyoo mii na tatun Ndioxi, na iyoo ndivi va nduu na. 31 Ra ña kaꞌan tu ndo a ndixa ke ndatiaku na ndi̱ì, ra nuu ndiayu ña ndakoo ra Moisés va ke ndakani ña xaꞌa ña, ¿ra a käꞌvi va ndo ña tu saa? Ra na kundaa ini ndo chi suꞌva va ke kachi Ndioxi ndikaꞌan ra: 32 “Yuꞌu kuvi Ndioxi ra ^kañuꞌu ra Abraham, xiꞌin ra Isaac, xiꞌin ra Jacob”, kachi ra. Ra xiꞌin tuꞌun yoꞌo ke kundaa ini yo ña ndatiaku va ndia xii xikua yo yoꞌo, saa chi tu ndindatiäku ndia saa ra küvi vi ^kañuꞌu ndia Ndioxi ―kachi Jesús xiꞌin ndia saduceo kan.
33 Ra te xini soꞌo yuvi na ndee kan, ña ndichi ni ^sañaꞌa Jesús, saa ra ndakanda ni ini na.
Sañaꞌa Jesús ndia ña kuu ndiayu ña chee vaꞌa ka
34 Ra saa te kundaa ini ndia fariseo ña sakutaxin Jesús yuꞌu ndia saduceo kan, ra saa ndakutaꞌan tuku va ndia ña ndikataꞌan ndia, 35 Ra saa nindakatuꞌun iin ra maestro ra sañaꞌa ndiayu Ndioxi Jesús, ña kuni ra kotondoso ra ra, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ra kachi ra saa:
36 ―Tata Maestro, ¿nuu ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, ra ndia ña kuu ndiayu ña chee vaꞌa ka nuu takundiꞌi ña? ―*kachi ra.
37 Ra saa ndakuiin Jesús kachi ra saa xiꞌin ra:
―Ndiayu ña kaꞌnu vaꞌa ka nuu takundiꞌi ña ke yoꞌo: “Kuꞌvi ni ini kun kuni kun Tata kun Ndioxi xiꞌin takundiꞌi nima kun, xiꞌin takundiꞌi ña tiaku kun, xiꞌin takundiꞌi ña xinituni kun.” 38 Ra ña yoꞌo ku ndiayu ña nuu vaꞌa va, ra ña yoꞌo ke chee nuu takundiꞌi va tu ña. 39 Ra ndiayu ña uvi ku tu ña yoꞌo, ra kuni kitaꞌan va ña xiꞌin ndiayu ña nuu: “Kuꞌvi ni ini kun kuni kun na taꞌan kun, ta kuꞌva kuꞌvi ini kun xini kun mii kun”, kachi ña. 40 Ra uvi saa ndiayu yoꞌo kuvi ña kuu tioꞌo takundiꞌi va ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, ra kuu tu ña tioꞌo ña sañaꞌa na ndikaꞌan tuꞌun yuꞌu Ndioxi xinaꞌa va ―kachi Jesús xiꞌin ra.
Kaꞌnu ni ka va ra tiꞌvi Ndioxi xaa nuu ra rey David
41 Ra saa kúú ndia fariseo kan itaꞌan ndia ndita ndia, ra saa nindakatuꞌun Jesús ndia, 42 kachi ra saa:
―¿Ndixaa tuvi ndoꞌo xaꞌa ra tiꞌvi Ndioxi xaa sakaku na yuuvi yoꞌo? ¿Ra yoo seꞌe ku ra tuvi ndo? ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
Ra saa ndakuiin ndia kachi ndia saa xiꞌin ra:
―Seꞌe ra David va kuvi ra ―kachi ndia.
43 Ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa:
―Tu saa, ¿ra nichuun ke ndikaꞌan David ña kuu Iva ra, ra kixi kan? Te ndikaꞌan ra xiꞌin ndiee Tachi Yii Ndioxi, ta kachi ra suꞌva:
44 Suꞌva kachi Tata yu Ndioxi xiꞌin Iva yu:
Naꞌa, kunduꞌu kun xitia kuaꞌa yu,
ra na sandiꞌi yu xaꞌa
takundiꞌi na iyoo kuachi xiꞌin kun, kachi Ndioxi ndikaꞌan ra, kachi ra David.
45 ’Ra tu “Iva” va tu ra David kachi ra xiꞌin ra tiꞌvi Ndioxi xaa, saa ra, ¿ni ke sa tu ra ña kuu seꞌe ra ra? ―kachi Jesús xiꞌin ndia.
46 Saa ra ndia nii ka tuꞌun ninïꞌi ndia ndakuiin ndia yuꞌu ra. Ra ndia kii kan ke ndixkuiin na ña nindäkatuꞌun ka na Jesús.