19
Jesús xiꞌin ra Zaqueo
1 Ra ta ndixaa Jesús ñuu Jericó ra saa ndikiꞌvi ra maꞌnu ñuu kan kuaꞌan ra. 2 Ra ñuu kan iyoo iin ra kuika ra nani Zaqueo. Ra ra kuchee kuvi ra nuu na kaya xuꞌun kuaꞌan ndaꞌa gobierno. 3 Ra kuni ni ra kuni ra Jesús, ndi su ndiküvi kuni ra ra, saa chi kuiti ni ra, ra kusiin tu kuaꞌa ni yuvi kuaꞌan va ra na kan va xisaꞌvi nuu ra. 4 Ra saa ndakosonuu ra xinu ra kuaꞌan ra chi nuu, ra ikan ndaa ra ndaꞌa iin itun, tu nani sicómoro ña vaꞌa kuni ra yaꞌa Jesús, saa chi mii ikan ke yaꞌa va ra. 5 Ra ta xa yaꞌa Jesús kuaꞌan ra nuu iin itun kan, ra saa ndakoto ndiaa ra ndaꞌa nuu ra xini ra ra Zaqueo, ra ndikaꞌan xiꞌin ra kachi ra saa:
―Zaqueo, kama ni nuu kun, saa chi veꞌe kun ke xiniñuꞌu koo yu vichin ―kachi ra xiꞌin ra.
6 Saa ra ndikun nuu ndixa va ra Zaqueo, ra tiaa ni kusii ini ra ña ndakiꞌin ra Jesús kuaꞌan ra xiꞌin ra veꞌe ra. 7 Ra ta xini yuvi kan ña ndakiꞌin Jesús kuaꞌan ra xiꞌin ra Zaqueo, saa ra xaꞌa na kañaꞌa na xaꞌa ra kachi na saa:
―¿Nichuun kuaꞌan Jesús veꞌe ra Zaqueo? Saa chi süvi ra vaꞌa kuvi ra ―kachi na. 8 Ra ta xa ndee ndia veꞌe ra Zaqueo, ra saa ndakundichi ra Zaqueo ra ndikaꞌan ra xiꞌin Jesús kachi ra saa:
―Tata, na kundaa ini kun chi kuni yu ndataꞌvi yu iin sava ñaꞌa ña iyoo nuu yu xiꞌin na ndaꞌvi. Ra tu ndia na sandaꞌvi yu, ra viꞌi ka va xuꞌun ndakiꞌin yu ndaꞌa na, ra ndia kumi va ichi sandiko yu ña ndaꞌa na vichin ―kachi ra.
9 Saa ndikaꞌan Jesús xaꞌa ra Zaqueo nuu takundiꞌi na ndee kan kachi ra saa:
―Kii vichin ke xa sakaku Ndioxi ra yoꞌo, xiꞌin na veꞌe ra. Saa chi ndiseꞌe ra Abraham kuvi tu ra yoꞌo va. 10 Saa chi yuꞌu ra xaa yoꞌo vichin, kuvi ra xaa ndanduku na nindoñuꞌu, ra sakaku yu na ―kachi ra.
Tuꞌun ndichi xaꞌa xuꞌun kaa ña yaꞌvi ni
11 Ra nani saa kuu yuvi kan xini soꞌo na ña ndatuꞌun Jesús xiꞌin na ña kuaꞌan na ichi kan, ra ta xa kuyachin ra xiꞌin na nuu ñuu Jerusalén kan, ra saa ndikaꞌan ra inka tuꞌun ndichi xiꞌin na, saa chi xaꞌa na ndakani ini na kaꞌan na saa: “Xa ninumi ni va kaꞌndia Ndioxi chiñu nuu yo”, kaꞌan na. 12 Ña kan ke ndikaꞌan ra xiꞌin na, kachi ra saa:
―Suꞌva ndoꞌo iin ra kuika, ra ndasavii kee kuꞌun inka ñuu xika, nuu tiaꞌndia xaꞌa ra ña kuu ra rey, ra te xa na ndiꞌi, saa nandiko ra ndaxaa ra ña kaꞌndia ra chiñu nuu na ñuu ra. 13 Ra te xa ndinumi kuꞌun ra, saa ndakana ra uxi tiaa ndia xachiñu nuu ra, ra iin iin xuꞌun kàà ña viꞌi ni ndiaka taxi ra ndaꞌa ta mituꞌun ta mituꞌun ndia ra ndikaꞌan ra xiꞌin ndia kachi ra saa: “Na sachiñu ndo xiꞌin xuꞌun yu, ra na ndukuaꞌa ña, ra te xa na nandiko yu saa ndakiꞌin yu ña ndaꞌa ndo”, kachi ra xiꞌin ndia. 14 Ndi su na ñuu ra, ra kundasi ni va na ra, ra ndiküni na ña kaꞌndia ra chiñu nuu na, ña kan ke tiꞌvi na ndia kumisio ra ndikun ndia ndixaꞌan ndia sata ra, ra ndikaꞌan ndia xiꞌin mii ra rey ra xaꞌndia chiñu nuu ra, kachi ndia saa: “Küni ndi ña kuu ra yoꞌo rey ra kaꞌndia ra chiñu nuu ndi”, kachi ndia.
15 ’Ra vaꞌa ni ndikaꞌan ni va na ña küni na kaꞌndia ra chiñu nuu na, ndi su xa saa ndakiꞌin va ra ña kuu ra rey. Ra te ndiꞌi ndakiꞌin ra chiñu, saa nandiko ra ndaxaa ra ñuu ra, ra saa ndakana tuku ra ndia xachiñu nuu ra, ña kuni ra kundaa ini ra nisaa ke ndiniꞌi ta iin iin ndia siki xuꞌun ña taxi ra ndaꞌa ndia. 16 Ra saa xaa ra nuu, ra ndikaꞌan ra, kachi ra saa: “Tata, xuꞌun ña taxi kun ndaꞌa yu, ra inka uxi xuꞌun ndiniꞌi yu siki ña”, kachi ra. 17 Saa ndakuiin ra rey kan, kachi ra saa xiꞌin ra: “Vaꞌa ni va xa kun, iin tiaa ra vaꞌa ni xachiñu kuvi kun, ra xaꞌa ña vaꞌa ni xachiñu kun xiꞌin ña loꞌo taxi yu ndaꞌa kun, ke ndasa yu yoꞌo iin ra chiñu chee ra kaꞌndia kun chiñu nuu uxi ñuu naꞌnu vichin”, kachi ra. 18 Ra saa xaa ra uvi, ra ndikaꞌan ra, kachi ra saa: “Tata, xuꞌun ña taxi kun ndaꞌa yu, ra uꞌun ka xuꞌun ndiniꞌi yu siki ña”, kachi ra. 19 Saa ndakuiin ra rey kan, kachi ra saa xiꞌin ra: “Vaꞌa ni xa kun, ra xaꞌa ña vaꞌa ni xachiñu kun, ke ndasa tu yu yoꞌo iin ra chiñu chee ra kaꞌndia kun chiñu nuu uꞌun ñuu naꞌnu”, kachi ra.
20 ’Ra saa xaa inka ra, ra ndikaꞌan ra kachi ra saa: “Tata, yoꞌo iyoo xuꞌun ña taxi kun ndaꞌa yu. Ra na ndakiꞌin kun ña. Chi tikoto va chikuꞌni yu ña ra nditiseꞌe yu ña ña vaꞌa va nindïꞌi xaꞌa ña. 21 Saa chi ndiyuꞌvi yu ndoñuꞌu ña, ra xa xini va yu yoꞌo ña kuu kun iin tiaa ra ndaku ni ini, chi tu ndindoñuꞌu ña, ra xa saa ndachaꞌvi va yu ña nuu kun, saa chi yoꞌo, ra ndakiꞌin kun ñaꞌa nuu nditäxi kun ña, ra sakee kun nuu ndichïꞌi va kun,” kachi ra. 22 Ra saa ndakuiin ra rey kan, kachi ra saa: “Yoꞌo, ra süvi tiaa ra vaꞌa xachiñu kuvi kun, ra xiꞌin mii tuꞌun ña kaꞌan kun ke sayukun yu kuachi xiꞌin va kun. Saa chi xa xini va kun yuꞌu, ña kuu yu iin tiaa ra ndiee ni ini, chi ndakiꞌin yu ñaꞌa, nuu nditäxi yu ña, ra sakee tu yu nuu ndichïꞌi va yu, 23 ¿ra nichuun ndixäꞌan kun chikaa kun xuꞌun yu nuu sakuaꞌnu na xuꞌun, ra xa ndukuaꞌa va siki ña ndakiꞌin yu ña ndaxaa yu veꞌe yu vichin?”, kachi ra xiꞌin ra. 24 Ra saa ndikaꞌan ra rey kan xiꞌin ndia ndita kan, kachi ra saa: “Kindiaa ndo xuꞌun ndaꞌa ra ñaa, ra ndataxi ndo ña ndaꞌa ra xa iyoo uxi ña nuu”, kachi ra. 25 Saa ndakuiin ndia kan, kachi ndia saa xiꞌin ra: “Tata, ¿nichuun taxi ka ndi ña ndaꞌa ra? Ra xa uxi vi ku xuꞌun ra”, kachi ndia. 26 Ra saa ndakuiin ra rey kan, kachi ra saa: “Na xa iyoo ña nuu, ra niꞌi ka na taꞌan va ña; ra na köo ña nuu, ra ndia ña loꞌo iyoo nuu na ke nundiaa ndaꞌa va na. 27 Ra na sáa̱̱ ini xini yuꞌu, na ndixïin ña kuu yu rey ra kaꞌndia yu chiñu nuu na, ra na sayaꞌa ndo na choꞌo, ra xitoꞌni yu saa na kaꞌni ndo na, kachi ra rey kan, kachi tuꞌun ndichi yoꞌo”, kachi Jesús xiꞌin na.
Suꞌva xa Jesús ta ndikiꞌvi ra ñuu Jerusalén
28 Ta sandiꞌi Jesús ndatuꞌun ra xiꞌin na, ra saa ndakiꞌin ra kuaꞌan ra chi ñuu Jerusalén. 29 Ra ta kuaꞌan kuyachin ra nuu ñuu Betfagé xiꞌin ñuu Betania, yachin nuu ndikaa iku ña olivo, ra saa ndikaꞌan ra xiꞌin uvi ndia itaꞌan xiꞌin ra, 30 kachi ra saa:
―Kuaꞌan ndo ñuu loꞌo ña ndikaa yachin kaa ra ta ndikiꞌvi ndo kan kuaꞌan ndo, ra ikan kuni ndo nuꞌni iin burru loꞌo ri täan koso na. Ra ndaxi ndo ri na kixi ri xiꞌin ndo. 31 Ra tu ndia na ndakoyo kaꞌan xiꞌin ndo: “¿Nichuun ndaxi ndo ri?”, kachi na, ra kaꞌan ndo xiꞌin na xiꞌin na kachi ndo saa: “Tata yo Jesús kuvi ra kuniñuꞌu ri”, kachi ndo ―kachi ra xiꞌin ndia.
32 Ra saa ndakiꞌin ndia itaꞌan xiꞌin ra kuaꞌan ndia, ra iin ta iyoo ña ndikaꞌan ra xiꞌin ndia, ra iin saa ke kuu ndixa va. 33 Ra sakan saa kuu ndia ndaxi ndia ri, saa ra ndakoyo va na xiꞌin sana ri, ra ndikaꞌan na xiꞌin ndia, kachi na saa:
―¿Nichuun ndaxi ndo burru loꞌo ñaa? ―kachi na.
34 Ra saa ndakuiin ndia yuꞌu na, kachi ndia saa:
―Tata yo kuniñuꞌu ri, ña kan ke ndaxi ndi ri ―kachi ndia.
35 Ra saa ndakiꞌin ndia ri kuaꞌan ri xiꞌin ndia, ra ta ndixaa ndia xiꞌin ri nuu iin Jesús, ra saa tiso ndia tikoto sata ri, ra saa sandaa ndia ra sata ri. 36 Ra iinii kuvi ichi nuu yaꞌa Jesús kuaꞌan ra, xakin na tikoto. 37 Ra ta kuyachin ra vaxi nuu ra xaꞌa iku Olivo, ra saa xaꞌa kusii ka vi ini takundiꞌi na itaꞌan xiꞌin ra, ra ndikun na sata ra, ra xaꞌa na ndasakaꞌnu na Ndioxi xaꞌa takundiꞌi ña vaꞌa xa ra xini na. 38 Ra xaꞌa na ndaꞌyu na kachi na saa:
―¡Ra ña vaꞌa na koo xiꞌin yoꞌo, ra vaxi xiꞌin kivi Tata yo Ndioxi! ¡Ra ña kaꞌnu, xiꞌin ña vaꞌa na koo xiꞌin na iyoo ndivi! ―kachi na.
39 Ra tiañu yuvi kan ñuꞌu sava ndia fariseo kuaꞌan ndia xiꞌin na, ra saa ndikaꞌan ndia xiꞌin Jesús, kachi ndia saa:
―Tata Maestro, kaꞌan xiꞌin na itaꞌan xiꞌin kun ra na koo taxin yuꞌu na ―kachi ndia.
40 Saa ndakuiin Jesús, kachi ra saa xiꞌin ndia:
―Tu na kaꞌan yu xiꞌin na ña kutaxin yuꞌu na, saa ra xaꞌa yuu ña ndee ñaa ndaꞌyu va ña ―kachi ra xiꞌin ndia.
41 Ra te ndixaa Jesús nuu ñuu kaꞌnu Jerusalén, ra saa ndakoto ndiaa ra nuu ñuu kan, saa ra xaku va ra xaꞌa na ñuu kan. 42 Ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa:
―¡Tu ndo xiin vi kuvi ndo ña ndakiꞌin xini ndo, saa ra kundaa va ini ndo ña kuni Ndioxi sa ra ña vaꞌa xiꞌin ndo! Ndi su xïin ndo. Ra ña kan ke iyoo seꞌe va ña vaꞌa kuni Ndioxi sa ra xiꞌin ndo. 43 Saa chi vaxi kii, ra kixi na sáa̱̱ ini xini ndoꞌo, ra iin kununduu va na ndoꞌo, ra ndakasi va na ichi nuu ndo, ra küvi ka kunu ndo. 44 Ra kaꞌni ndiꞌi va na seꞌe vali ndo, ra ndia nii nuu ndita veꞌe ndo ke kuñäꞌa ka vi; saa chi ndixïin ndo ña sakaku yu ndoꞌo, kii ña xaa yu sakaku yu ndoꞌo vichin ―kachi Jesús xiꞌin na.
Ndukueꞌe Jesús xiꞌin na ndee ndaxiko nuu keꞌe veꞌe ñuꞌu
45 Ra te ndixaa Jesús ñuu Jerusalén, ra ndikiꞌvi ra ini korra veꞌe ñuꞌu kaꞌnu kan kuaꞌan ra, ra saa xaꞌa ra tava ra takundiꞌi na ndee ndaxiko kan, ra saa tu na sata nuu va na. 46 Ra saa ndikaꞌan ra kachi ra saa xiꞌin na:
―Tuꞌun Ndioxi ña tiaa na xinaꞌa ra suꞌva va ke kachi ña: “Veꞌe yu, ra veꞌe nuu kaꞌan takundiꞌi na xiꞌin Ndioxi va ke kuu ña.” Ndi su ndoꞌo, ra kava nuu ndakutaꞌan na kuiꞌna va ndasa ndo ña ―kachi Jesús xiꞌin na.
47 Ra iin takundiꞌi kii ndixaꞌan Jesús veꞌe ñuꞌu kaꞌnu kan sañaꞌa ra yuvi, ra na xikuaꞌa kunaꞌnu nuu ndia sutu, xiꞌin ndia maestro sañaꞌa ndiayu Ndioxi ña ndakoo ra Moisés, xiꞌin na xikuaꞌa kunaꞌnu nuu na ñuu, ra ndakundiee va ndia xika ndia nduku ndia kuꞌva ña kuchuun ndia kaꞌni ndia ra. 48 Ndi su ndinïꞌi vi ndia ndia kuꞌva ke kuchuun ndia ña kaꞌni ndia ra, saa chi iin takundiꞌi va na ñuu ndinuni ni xini soꞌo ña sañaꞌa Jesús.