27
Dene ngü te wüh tima Pawülü tete agbü Rüma
1 Baka te Pawülü gü ba, “Ni le fü mere Miri *Kayïsara ka wü Rüma akolo ngü ka-ni me-ye,” ne, fü Miri Feseto ayia ale teka atima Pawülü agbü *Rüma gbü *zabu. Te di bala, fü ewü aza wü Pawülü de wü gara kpara ka ku, ato esaka gara mere kpara ka wü marajümïya ka Rüma de ïrï ye Yuliyo,* de ah gï nga ewü, ah nü di, zalü akoro di agbü Rüma kpala. De-ra Luka, fü ra ayia anü kpah de ewü. 2 Gara kpara ka Tesalonika,† de ïrï ye Arïsïtarekü ne, nü kpah de wü a. Fü Yuliyo ayia amaka gara wü kpara ka Aduramite, te ewü le anü de mere zabu ka-wü agbü Asïya, te di te kaje ka Rüma. Fü Yuliyo areke ngü de ewü, teka de wüh za a gbü zabu ka-wü la, anü di agbü Asïya. Fü a ayia ace Kayïsarïya, alï gbü zabu la.
3 Te kpï seke tete, fü a anü akoro agbü Sïdona. Fü Yuliyo amere züka ngü fü Pawülü, angü ah ce mba Pawülü, de ah nü, ah ceka wü bu ye de sela, teka fü ewü ale ta-ngü tete.
4 Fü a ayia gbü Sïdona sela, fü wege akpo da embü a, da efe, elügü zabu kpa sidi. Te di bala, fü a anü aguru sü ede Kupuriyo, te nga mene sü, te wege tï alügü zabu tete sidi de. 5 Fü a anü bala, akö mere ngu ede Sïlïsïya ake Pafïlïya. Fü a anü akoro agbü Mïra.‡ Fü a akö kötö sela.
6 Fü Yuliyo, mere kpara ka wü marajümïya la, ayia anü agïrï *zabu te ena aza a, anü di agbü Ïtalïya. Fü ah amaka gara te yia agbü Alekezandarïya. Fü a ayia alï gbügbü.
7 Fü a ayia agbü Mïra, da enü, amba mere wege la ngbü fï bü da embü a. Teka ngü ka wege la, fü a angbü enü mba ferrre. Fü a anü, anü bala, akoro ede Kinide, sidi nga mere bi sïkpï, de mere kuru te a fa sü. Te a koro kpala, a le ta anü kpa engagira nü, amba dada ma, teka ngü ka mere wege la. Te di bala, fü a afü te-a, anü akoro ede cükü ka Kürete. Te a nü koro ede Salomone, fü ah adu afü ekere Kürete. 8 Fü a angbü enü fï bü ferrre bala, gbü mere kuru fa sü. Fü a anü akoro gbü züka sü ede Laseya. Fü a arü kpala, teka afe te-a.
9 A ngbü siti mere bi wü sïkpï da enü de *zabu bala, angü gbü fe la, ah de wü fe ka siti wege. Gbü wü fe la, ngü ka nünü de zabu koro eyi esiti, angü karanga eyi gbamari.§ Te di bala, fü Pawülü ayia amala ngü fü a, gü ba, 10 “Wü di enga ni ni, ah le de ani ngbü la sene, acï nga züka fe, te ena akoro. Angü gbü jia ni, te ani ena adi enü fï bü gbü siti wü fe ka siti wege de bala, siti ngü ena amere ani te kaje, fü ani amaka cïnga gbü ngü la. Angü mere zabu de mere bi wü e gbü ye ne, ena asiti siti, fü ani akpi kpah ꞌburu!” 11-12 Amba wü mürü zabu bete mere kpara ka tima ka-ye, le bala nda-wü de. Angü wüh gü ba, “Sü la, ah de enga sü cüküꞌdaye, ah de züka sü teka fü mere zabu angbü tete kpala, teka mere bi fe ne, nda de.” Wüh gü ba, “Gara züka dere ngolo ladü gbamari, gbü sü de ïrï ye Fenikisi.* Ah le de ani nü ngbü kpala.” Fü mere bi wü kpara de gbü zabu la ale ngü ka-ewü. Fü mere kpara ka wü marajümïya la, adu kpah aje ngü ka-ewü la, ace nda Pawülü ngü ne ka. Fü ah amala, gü ba, “Ah le de ani nü de ewü kpala.”
Dene ngü te mere wege ngbü mere wü Pawülü di etü ngu
13 Fütanga ngü la, fü wege† akpo efe mba ferrre. Fü wü mürü *zabu ayia afï, gü ba, “Ani tï eyi anü akoro agbü Fenikisi enatikine.” Fü ewü afuru zabu la, fü ewü angbü enü di ferrre, gbamari edere ngolo.
14 Baka te a nü la mba cüküꞌdaye bane, fü gara mere wege,‡ baka egbarakö la ayia akpo da efe sisiti! 15 Fü wege la atïrï zabu la, da a te a ena anü kpa engagira nü ma! Fü a ace te-a tïne bü te nga wege la. Fü wege aza zabu anü di de mere woro. 16 Fü a anü de woro bala, anye sü kpa ekere gara enga cükü de ïrï ye Kawuda. Fü enga cükü la ale ta-ngü te a mba cüküꞌdaye, angü sela wege ngbü efe mba ferrre, ela eküte cükü la. Te di bala, fü a adu afï nga enga zabu, te a ngbü egbeke fütanga a ne. Fü a ayia abiti te-a, ae ao gbü memere na la, angü wege ena asiti siti. Fü ngü la ato mere kuru te-a afa sü. 17 Fü ewü adu aza mere ju-ku, ai mere zabu la di gö! angü wege ena angbengbe. Fü wege angbü fï bü da enü de a bala. Fü wü mürü zabu la angbü de mere cürü, da efï ngü, gü ba, te zabu la nü koro, mo te-ye te mere siki de ede Libiya la, ah ena alala kpala, fü ngü ka-ani anza ꞌburu. Te di bala, fü ewü ayia afuru wü mere bongo te wege ngbü enzi zabu di ne ꞌburu asidi. Fü zabu akpo angbü enü nü tïne mba ferrre teka ngü la.
18 Fü mere siti wege la angbü ka-ye fï bü da efe, da ekada ngu. Fü zabu angbü da eyiki, da efüfü te-ye, ekolo ngu gbü ye. Fü ngü la angbü fï bü da emere te-ye bala gbü biti la ngïrï. Te kpï seke tete, fü ewü akpo eza wü gara tiri e gbü zabu la, egügü ewü agbü ngu, angü zabu ena amere tiri. Fü ngü la angbü fï bü da embü a bala. 19 Sidi nga sïkpï ꞌbasu, fü mürü zabu akpo tïne cu da egügü wü gara e ka tima ka zabu ka-wü, kpah ꞌburu agbü ngu. 20 Fü wege la angbü efe fï bü bala, ra de biti, teka mere bi sïkpï. A tï awu ra de wü küfara tïne de, teka ngü ka mere sangu te zoro jia kpï. Teka ngü la, a tï awu sü, te wege ngbü enü de a tete ne, kpah de. Fü a akpo da efï, gü ba, a ena akpi akpi ꞌburu. 21 Da a te a ena azü e tete kpah ma, teka mere bi sïkpï.
Fü Pawülü ayia arü amala ngü fü wü kpara ka tima ka *zabu la, gü ba, “Wü di enga wüna, te yi ena aje ta ri ra, te ma mala fü yi agbü Kürete ne, de bane, nih tï amaka cïnga bane de. 22 Amba dene ngü te ma le amala fü yi. Yi i maguma yi ai, angü nih ena aküwa aküwa ꞌburu. ꞌDuwa zabu ena asiti ka-ye me-ye. 23 Ma mala ngü la kükürü de, angü Mere Me agbü kpï, de te ma ngbü emere tima kaka-na ne, tima *malayïka ka-ye eyi me-ye kpaka ra gbü biti ne, teka amala ngü la fere. 24 Ah gü ba, ‘De-ra Pawülü, ma kpe cürü de! Ma tï akpi de. Me ena aküwa kpah wü kpara, te ma di de ewü tundu gbü zabu ne, teka ngü ka-ra. Angü ah le fü ra anü akoro engagira mere miri ka wü *Rüma.’ Dela ngü te malayïka ka Me sere fere gbü biti ne. 25 Te di bala, wü di enga wüna, yi rü kpekpeke, yi kpe cürü de, angü ma wu eyi, gü ba, ngü de te Me mala fere gömö malayïka la, ena amere te-ye bala fanü. 26 Amba dene ngü te ena amere te-ye. Zabu ena anü, abu nih agbü gara cükü.” Dela ngü te Pawülü mala fü wü kpara ka tima ka zabu.
Dene ngü ka zabu te siti
27 Fütanga sïkpï nzükpa de füh ye bala, sidi nga yiyia ka-a agbü Kürete, fü mere wege la angbü fï bü da enzi a, enü di bala.§ Tïne, gbü adu sïkpï la, ah te ena akoro etü biti, fü wü kpara ka *zabu afï nda-wü, gü ba, a koro neh eyi edere ngolo. 28 Fü ewü aza e teka are macu ngu la di. Ah koro baka süka-lö teke ꞌbasu. Fü a adu kpah aka te-a mba cüküꞌdaye, fü ewü adu kpah are ngu. Ah koro baka süka-lö teke biri de füh ye nzükpa. Fü ewü awu, gü ba, gümba eyi gbamari fanü. 29 Fü ewü angbü de cürü, da efï, gü ba, zabu ena amo te-ye eküte da. Te di bala, fü ewü ayia aza gara mere tiri wü se baka bala, te wüh i de mere ju-ku, agü ewü to kpa sidi, teka fü zabu arü. Fü ewü akpo da eku gba fü Me, de zabu ngbü bala, zalü te sü ena alofo, teka fü ani awu züka kaje te ani ena aküwa te ani tete na.
30 Amba wü kpara ka tima ka zabu la fï nda-wü, gü ba, wü e la tï atïrï zabu de. Wege la ena anzi zabu, fü ah amo te-ye eküte da fanü, fü ani akpi ꞌburu. Te di bala, fü ewü agïrï kaje teka de ani kpe ka-ani. Fü ewü aza enga zabu, ta te wüh o gbü memere na ne, ao gbü jia ngu. Fü ewü angbü ememere te-wü, baka wü kpara te ewü ngbü egü wü gara tiri e, te ena atïrï zabu to kpa engagira nü la. 31 Fü Pawülü ayia awu mani ka-ewü la. Fü ah ayia amala ngü fü Yuliyo, mere kpara ka wü marajümïya, gü ba, “Te wü kpara la ngbü gbü zabu de la, ani tï aküwa de.” 32 Te wü marajümïya je ngü la bala, fü ewü ayia akokolo wü ku, de te wüh i enga zabu la di ne, ꞌburu asidi, de ngu za, nü sü di.
33 Kpurutokokpï la, o sü lofo nza la de, fü Pawülü ayia amala ngü fü wü kpara gbü *zabu la ꞌburu, gü ba, “De-wü deyï, wü ceka la, ani mere eyi sïkpï nzükpa de füh ye bala dene, ani zü e de, teka ngü ka mere wege ne. 34 Te di bala, ah le de ani zü e ezü, teka amaka wazi. Wü kpe cürü de, angü biri kpara esüka ani, te ena akpi gbü ngu sene, nda ma.” 35 Baka te Pawülü mala ngü la bala, fü ah ayia aza ambata, aku gba fü Me tekaka, gbü jia ewü ꞌburu, akpo angbü ezü. 36 Fü wü kpara gbü zabu la ꞌburu ayia amaka wazi, akpo da ezü e. 37 A ta gbü zabu la ꞌburu baka wü kpara kama ꞌbasu, teke bata nzükpa de füh ye maꞌdiya (276). 38 Baka te ewü zü e la, sika di, fü ewü ayia aza mere bi wü kombo ka jia ndo de gbü zabu ne, abu ꞌburu agbü ngu, teka de zabu koro mba fawu fawu.
39 Te kpï seke tete, fü wü kpara ka tima ka zabu awu, gü ba, a koro eyi gbamari edere ngolo fanü, amba wüh wu sü engu la gügü nda-wü de. Fü ewü awu mba züka sü, te da di tete ma. Fü ewü adu afï, gü ba, te zabu ena anü amo te-ye, alala gbü siki kpala la, ah ena adi mbi. 40 Te di bala, fü ewü akolo wü ju-ku te wü tiri se la asidi. Fü ewü afuru kpah ju-ku te rü, de te ngbü eji zabu ne, asidi, aza gara mere bongo, agbala, ai kpa tikpi gbüra zabu, teka de wege di efe e la, enzi, enü di kpa edere ngolo. 41 Dela de, fü zabu ayia anü alala gbü gara mere siki, te di etü ngu la. Fü mere siti wege la akoro, akpo da ekukuru zabu to kpa sidi.
42 Te wü marajümïya wu, gü ba, *zabu te esiti, fü ewü afï, gü ba, wü kpara ka ku ne ena akpe ka-wü. Te ah bala, ani mörö ewü amörö. 43 Amba mere kpara ka wü marajümïya la, mü le ngü ka-ewü la nda-mü de. Angü ah le ta aküwa Pawülü. Fü ah ayia ato rïrï fü ewü, gü ba, “Wü mere e amere bala de.” Fü ah adu amala gara ngü, gü ba, “Wü mene kpara ꞌburu, te ewü wu da edo bojo kpo ne, wüh tï gbü ngu fi me-wü, ado bojo, akoro kpa füh gümba.” 44 Fü ah amala ngü fü mene ewü, te ewü wu da edo bojo de ne, gü ba, “Ah le de wü gïrï fara rü zabu te ngbengbe la, azoro, teka ale ta-ngü te wü, akoro di kpa füh gümba.” Fü a ayia amere kpah ꞌburu bala, akoro kpa füh gümba de küte a zözö.
Dela ngü te mere wü Pawülü gbü mere *yï-ngu, da enü agbü *Rüma.
* 27:1 Wü marajümïya te Yuliyo di de mere kpara esüka ewü la, wüh de wü kpeke marajümïya, te wüh ngbü eï ewü, gü ba, wü marajümïya ka Mere Miri Agusito. † 27:2 Tesalonika de mere kötï gbü tö ka Makedoniya. ‡ 27:5 Mïra ka-ye gbü tö ka Lïsïya. § 27:9 Luka gü ba, sïkpï te wüh zü e gbügbü de, nü sü eyi. Sïkpï la, ah de mere sïkpï ka wü Yïsarayele, te ewü ngbü eꞌbï te-wü, da ewa wü nü fü Me, teka siti ngü ka-wü. Sïkpï la ena adi gbü adu sïkpï ka fe ka gbiti-gü, anga gina sïkpï ka fe ka miki-gü. Mü ceka ngü ka maꞌbï-te gbü “Si wü gara kpeke ngü te di gbü Ngari Me.” * 27:11-12 Ndere ngolo ka Fenikisi la mba to kpa kati. † 27:13 Wege la koro ta to kpa gbü Afïrïka. ‡ 27:14 Wüh gü ïrï wege la “Yurakula”. Ah koro edebu sü to kpa fügö. § 27:27 Wege la ngbü ta efe ewü gbü mere yï-ngu de ïrï ye Adariya.