7
Etiyɛn ka mɔɔbailu jabi
1 Alla la sarakalasela kuntiiba ka a fɔ Etiyɛn yɛ ko: «A ye di? Ii ka mɛn fɔ ɲin di, tuɲa le wo ri wa?» 2 Etiyɛn ka ii jabi: «N failu ni n badenmailu, ai ye ai tolo malɔ n kan na. Ka a tɛrɛn an benba Iburahima tun ma i sii Haran so kɔndɔ waati mɛn na fɔlɔ, Alla nɔɔrɔ tii ka a jɛrɛ yiraka a la Mesopotami jamana rɔ. 3 Alla ka a fɔ a yɛ ko: ‹I ye bɔ i wara, ka bɔ i badenmailu tɛma. I ye wa yɔrɔ do rɔ, n kɛtɔ yɔrɔ mɛn yirakala i la.›
4 «Wo rɔ, an benba bɔra Kalidekailu la jamana rɔ ka wa i sii Haran. A fa sa mɛn kɛni, Alla ka a lana yan, ai siini jamana mɛn dɔ bi. 5 Alla tun ma yɔrɔ si di a ma yan ka a kɛ a ta ri, hali yɔrɔ fitini. Kɔni Alla ka lahidi ta a yɛ ko jamana ɲin di kɛ a ni a bɔnsɔnilu ta ri. Wo tuma den tun tɛ Iburahima bolo. 6 Alla ka a fɔ a yɛ ko: ‹I bɔnsɔnilu ri kɛ londanilu ri jamana do rɔ. Mɔɔ woilu ri ii bila jɔnya rɔ ka ii tɔrɔ. Ii ri san kɛmɛ naanin kɛ tɔrɔya rɔ ye. 7 Kɔni n di jahadi la mɔɔ woilu kan, mɛnilu ka ii kɛ jɔnilu ri. Wo kɔ rɔ, i bɔnsɔnilu ri bɔ ye ka na nde bato yɔrɔ ɲin dɔ yan.› 8 Alla ka teriya sidi Iburahima yɛ, ka faaninta kɛ wo tɔɔmasere ri. Wo rɔ, Iburahima ka Isiyaka sɔrɔn ka a la faaninta kɛ a sɔrɔn tele seyin. Isiyaka ka Yakuba sɔrɔn ka a kɛ ɲa wo le ma. Yakuba ka an benba tan ni fila sɔrɔn ka woilu fanan kɛ wo ɲa kelen wo le ma.
9 «Yusufu la ko keleya ka a kɔrɔilu mira. Ii ka a mira ka a san mɔɔilu ma. Woilu wara a bila jɔnya rɔ Misiran. Kɔni Alla tora a fɛ, 10 ka a bɔ a la tɔrɔya bɛɛ rɔ. A ka a lɔ Misiran mansa Ferawuna ɲana tuma mɛn na, Alla ka hankili di a ma ka a la ko diya wo yɛ. Ferawuna ka a lasii Misiran jamana kuntiiya la, a ni a ka a kɛ a la bon ɲamɔɔ ri.
11 «Wo tuma, kɔnkɔ ba donda Misiran jamana fan bɛɛ rɔ, a ni Kanaan jamana bɛɛ rɔ. Wo tɔrɔya bonyara kosɛbɛ. An benbailu ma se balo sɔrɔnna. 12 A fɔra Yakuba yɛ tuma mɛn na ko suman ye sɔrɔnna Misiran, a ka an benbailu lawa suman ko rɔ. Wo kɛra ii wa ko fɔlɔ ri. 13 Ii seni Misiran a siɲa filana rɔ, Yusufu ka a jɛrɛ yiraka ii la. A badenmailu la ko fɔra mansa Ferawuna yɛ. 14 Yusufu ka kela lawa a fa ma ko a ye na, a ni a la denbaya bɛɛ. A fa la mɔɔilu bɛɛ ladɛnnin tɛrɛ mɔɔ biwɔrɔnwula ni mɔɔ loolu le ri. 15 Nba, Yakuba ni a la mɔɔilu wara Misiran ɲa wo le ma. A mɛnda ye fo a sara, a ni an benbailu bɛɛ. 16 Waati taminni kɔ, mɔɔilu wara ii su ri fɔɔ Sikɛmu. Ii ka ii su don Iburahima la su don diya ye, Iburahima tun da wodi wo bɔ kɔrɔman, a ka mɛn don Hamɔri dencɛilu bolo, a ka a san woilu ma.
17 «Nba, Alla ka lahidi mɛn ta Iburahima yɛ, wo mafa waati tun da sudunya. An na mɔɔilu tɛrɛ ye siyayala Misiran a ɲa jɛrɛ jɛrɛ ma. 18 Wo tuma, mansa do siira, mɛn ma foyi lɔn Yusufu la ko rɔ. 19 Mansa wo ka an na mɔɔilu tɔnɔ bɔ ka an benbailu tɔrɔ kojuuya. A ka ii diyagboya ko ii ye ii den ɲarinilu to ii kɔ kɛnɛ ma kosa ii denilu ri sa.
20 «Nabi Musa sɔrɔnda waati wo le la. Den ɲuma le tɛrɛ a ri kosɛbɛ ka Alla diya fewu! A sɔrɔnda ka karo sawa kɛ lamɔ rɔ a fa wara. 21 A sɔrɔnbailu ka a to ii kɔ kɛnɛ ma tuma mɛn na, Ferawuna denmuso ka a yen. Wo le ka a ta ka a lamɔ, ka a kɛ ikomin a jɛrɛ den. 22 Wo rɔ, Misirankailu ka Musa karan ii la lɔnnin bɛɛ la. Se ye a yɛ ka kɛwali ba kɛ. A kusan kumala a ɲuma la fanan.
23 «Musa sɔrɔn ka san binaanin bɔ tuma mɛn na, a ka a miri ko a ri wa bɔ a badenmailu tɔrɔfɛ, Isirayɛlikailu kɔnin. 24 A seni ye, a ka a badenma do yen. Misiranka do ye wo gbasila. Musa wara a badenma dɛmɛn, ka a badenma ta sara cɛɛ wo la ka a faa. 25 A ye Musa kɔndɔ ko a badenmailu ri a ɲayen ko Alla ra ale lɔ ii hɔrɔya la. Kɔni a badenmailu ma wo ɲayen. 26 Wo duusa gbɛ, Musa wara a badenma fila bilani tɛrɛ i ɲɔɔn na. A ka woilu masabarikan kɛ ko: ‹Badenmailu le tɛ ai ri wa? Nfenna ai bilani tɛrɛ i ɲɔɔn na ten?›
27 «Kɔni mɛn tɛrɛ ye a badenma gbasila, wo ka Musa latuntun ka a fɔ a yɛ ko: ‹Yon ka i kɛ an na kuntii ni an na kititɛɛla ri? 28 A ye di? I ye a fɛ le ka nde faa ikomin i ka Misiranka wo faa ɲa mɛn ma kunun?› 29 Musa ka wo mɛn tuma mɛn na, a ka ibori ka wa a sii londanya rɔ Madiyana jamana rɔ. A mɛnda ye ka dencɛ fila sɔrɔn.
30 «A ka san binaanin dafa ye tuma mɛn na, mɛlɛka do bɔra gbɛ rɔ a ɲakɔrɔ. Mɛlɛka wo ka a jɛrɛ yiraka a la jiri tunin tamɛlɛnama rɔ, Sinayi koyinkɛ waa rɔ. 31 Musa ka wo yen ka kabannakoya. A ka a madon a la ka a kɔrɔsi tuma mɛn na, Allabatala kumakan bɔra. 32 A ka a fɔ ko: ‹Nde le i benbailu Maari Alla ri, Iburahima Maari Alla ni Isiyaka Maari Alla ni Yakuba Maari Alla kɔnin.› Musa silanda ka a yɛrɛyɛrɛ. A ma susu a ɲa lɔla a rɔ.
33 «Allabatala ka a fɔ a yɛ ko: ‹I ye i la sanbara bɔ i sen dɔ, baa i lɔni yɔrɔ mɛn dɔ ɲin, wo ye yɔrɔ sɛniman de ri.› 34 Alla ka a fɔ ko: ‹N na mɔɔilu tɔrɔni ɲa mɛn ma Misiran, n da wo yen fewu. N da ii kurunkan mɛn fanan. N da jii ka na ii kisi. Na, n di i lasɛ Misiran.›
35 «Nba, Isirayɛlikailu tun ka ii ban Musa mɛn dɔ ko: ‹Yon ka i kɛ an na kuntii ni an na kititɛɛla ri?› Kɔni Alla ka ale lawa ka a kɛ ii la kuntii ri, ka ii hɔrɔya. Alla ka a kelaya ɲa wo le ma mɛlɛka bolo, mɛn bɔra gbɛ rɔ a ɲakɔrɔ jiri tunin dɔ. 36 Musa ka tɔɔmasereilu ni kabannako bailu kɛ Misiran, ka doilu kɛ Kɔɔji Fararɔbin da la, ka doilu fanan kɛ wula kɔndɔ san binaanin kɔrɔ.
37 «Wo Musa kelen de ka a fɔ Isirayɛlikailu yɛ ko: ‹Alla ri nabi gbɛrɛ bɔ Isirayɛlikailu tɛma ikomin nde.› 38 Wo Musa kelen de tɛrɛ Isirayɛlikailu bɛɛ ladɛnnin fɛ wula rɔ. A tɛrɛ ye an benbailu fɛ ye, a ni mɛlɛka wo, mɛn kumara a fɛ Sinayi koyinkɛ kan. A ka kuma banbali sɔrɔn ka a lase an ma.
39 «Kɔni an benbailu ma sɔn ka a kan mira. Ii ka ii ban a rɔ. Misiran lɔɔ tɛrɛ ye ii la. 40 Ii ka a fɔ Haruna yɛ ko: ‹Batofen doilu ladan an yɛ, mɛn di a lɔ an ɲɔrɔ ka wa, baa Musa wo, mɛn ka a lɔ an ɲɔrɔ ka bɔ Misiran, an ɲa tɛ a la. Mɛn kɛni a la, an ma wo lɔn.› 41 Wo rɔ, ii ka batofen do rabɛn waati wo la, ka saraka bɔ a yɛ ka a sɔ. Batofen wo bɔni nisiden na. Ii ka tolon kɛ ka batofen wo bonya, mɛn rabɛnni ii jɛrɛ bolo. 42 Kɔni Alla ka a kɔ don ii la ka ii bila. A ka ii to ii jɛrɛ ma, ka ii to loloilu batola, a ni tele ni karo. Ko do sɛbɛni wo rɔ nabiilu la kitabu rɔ. A ka a fɔ ko:
‹Ai Isirayɛlikailu! Ai ka san binaanin kɛ wula kɔndɔ taamala,
ka kolofenilu kannatɛɛ ka sarakailu bɔ.
Kɔni ai ma woilu bɔ nde yɛ.
43 Ai la joo Mɔlɔki siini gba mɛn kɔrɔ,
ai ka wo madonni a bato kanma.
Ai ka ai la joo Arefan na lolo bisiki le ladan ka wo bato.
Wo le rɔ, n di ai gbɛn kɛlɛkɔrɔbori diya fɔɔ Babilɔni kɔfɛ.›»
44 Etiyɛn ka a fɔ ko: «An benbailu tɛrɛ ye wula kɔndɔ taamala tuma mɛn na, Alla la teriya tɔɔmasere daa makɛ faaninbon tɛrɛ ye ii bolo. Musa tun ka faaninbon wo ladan ikɔ Alla ka a fɔ a yɛ ɲa mɛn ma. Alla ka mɛn yiraka a la, a ka a ladan ka a ni wo ra kanya. 45 Daa makɛ faaninbon wo tɛrɛ ye an benbailu la denilu bolo ii la waati rɔ. Ii ni Josuwe le ka jamana bɛɛ mira, Alla ka jamana wo mɔɔilu gben ii ɲɛfɛ. Ii nara daa makɛ faaninbon di jamana rɔ, a mɛnda ye haan an mansa Dawuda tele rɔ. 46 Dawuda la ko diyara Alla yɛ. Ale le ka Alla madiya ko a ye a fɛ ka sii diya lɔ Yakuba Maari Alla yɛ. 47 Kɔni Dawuda dencɛ mansa Sulemani le ka bon wo lɔ Alla yɛ.
48 «Kɔni Alla Kɔrɔtaniba tɛ a siila bon na, mɛn lɔni adamaden bolo. A ye ikomin nabi ka a fɔ ɲa mɛn:
49 ‹Allabatala ka a fɔ ko: Sankolo le ye n na mansaya siifen di.
Duukolo ye n sen lɔ yɔrɔ le ri.
A ye di? Ai ri bon su ɲuman lɔ nde yɛ?
N siibon di kɛ yɔrɔ ɲuman?
50 Fen ɲinilu bɛɛ danni tɛ nde le bolo wa?›»
51 Etiyɛn ka a fɔ a lamɛnbailu yɛ ko: «Ai mɔɔ kungbelenilu! Ai ye ikɔ Alla lɔnbaliilu! Ai ye ai toloilu magbɛlɛyala ka ai ban Alla kumakan dɔ. Ai ye Alla la Nii Sɛniman sɔsɔli waati bɛɛ. Ai ni ai benbailu bɛɛ ka kan. 52 Ai benbailu ka nabiilu bɛɛ tɔrɔ. Nabiɲuma mɛnilu ka Alla la Mɔɔ Suwandini la ko fɔ ii yɛ, ii ka woilu faa. Sisen ai ra Mɔɔ Telenni wo janfa ka a faa. 53 Aile ka Alla la sariya sɔrɔn mɛlɛkailu bolo, kɔni ai ma sɔn wo mirala.»
Etiyɛn faara ɲa mɛn ma
54 Yahudiyailu ka wo mɛn tuma mɛn na, ii mɔnɛra. Ii jusu bɔra a ɲa jɛrɛ jɛrɛ ma ka a dagbolo cin. 55 Kɔni Etiyɛn jusu fani tɛrɛ Alla la Nii Sɛniman na. A ka a ɲa lɔ sankolo rɔ ka Alla la nɔɔrɔ yen, ka Isa lɔni yen Alla bolokininma. 56 A ka a fɔ ko: «A ragbɛ. N da sankolo da lakani yen, ka Mɔɔ Dencɛ lɔni yen Alla bolokininma.»
57 Kɔni ii kulera kan ba la, ka ii boloilu dii ii toloilu la. Ii bɛɛ gbidira ka be Etiyɛn kan. 58 Ii ka a mira ka a sɔmɔn ka wa a ri so kɔkan, ka a bon damira kabakurun na. Sereya wo ka ii la duruki bɔ ii kanna ka a bila kanberen do sen kɔrɔ, mɛn tɔɔ ko Sawuli.
59 Ii ye Etiyɛn bonna kabakurun na tuma mɛn na, a ka tarali kɛ ko: «Maari Isa, n nii ta.» 60 Awa a ka i ɲɔɔnkin ka a kan ba labɔ ko: «Maari, i ye kojuu ɲin yafa ii ma.» A banni wo fɔla, a sara.