\NormalFont\ShortTitle{Rutu}

{\MTB Ko te Pukapuka o

\par }{\MT Rutu



\par }\ChapOne{1}{\SH Ka Haere te Whānau a Erimereke ki Moapa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i ngā rā i whakarite ai ngā kaiwhakarite, kua pā te matekai ki te whenua, ā, ka haere tētahi tangata o Pēterehema Hūrā ki te whenua o Moapa noho ai; a ia, tāna wahine, me āna tama tokorua.

\VS{2}Nā, ko te ingoa o taua tangata, ko Erimereke, ko Naomi hoki te ingoa o tāna wahine; ko ngā ingoa hoki o āna tama tokorua, ko Maharono, ko Kiriono, he Ēparati rātou, nō Pēterehema Hūrā. Nā, haere ana ki te whenua o Moapa, ā, noho ana i reira.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mate a Erimereke, te tahu a Naomi, ā, mahue iho ko ia, rātou ko āna tama tokorua.

\VS{4}Nā, ka tango wāhine rāua mā rāua i roto i ngā wāhine o Moapa; ko Oropa te ingoa o tētahi, ko Rutu te ingoa o tētahi, ā, noho ana i reira, kotahi tekau ngā tau.

\VS{5}Nā, ka mate rāua tokorua, ā, Maharono rāua ko Kiriono, ā, ko te wahine anake te putanga o āna tama tokorua, o tāna tahu.


\par }{\SH Ka Hoki mai a Naomi rāua ko Rutu ki Pēterehema
\par }
{\PP \VS{6}Kātahi ia ka whakatika, rātou ko āna hunaonga, ā, hoki ana i te whenua o Moapa; i rongo hoki i te whenua o Moapa kua titiro mai a Ihowā ki tāna iwi, kua hoatu e ia he taro mā rātou.

\VS{7}Heoi, haere atu ana ia i te wāhi i noho ai, rātou tahi ko āna hunaonga tokorua, ā, haere ana i te ara, hoki ana ki te whenua o Hūrā.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea a Naomi ki āna hunaonga tokorua, “E hoki ki ngā whare o ō kōrua whaea. Mā Ihowā kōrua e atawhai; kia rite tāna ki tā kōrua mahi ki ngā tūpāpaku, ki ahau hoki.

\VS{9}Mā Ihowā e hōmai ki a kōrua kia kite kōrua i te okiokinga i roto i te whare o tāna tahu, o tāna tahu.”

\par }{\PP Nā, ka kihi ia i a rāua, ā, rahi noa atu ō rātou reo ki te tangi.

\VS{10}Nā, ka mea rāua ki a ia, “Engari me hoki tahi tātou ki tōu iwi.”


\par }{\PP \VS{11}Anō rā ko Naomi, “Hoki atu, e āku tamāhine; kia haere tahi kōrua i ahau hei aha? He tama anō ianei ēnei kei roto i tōku kōpū hei tāne mā kōrua?

\VS{12}Hoki atu, e āku tamāhine, haere, kua rūruhitia nei hoki ahau, ā, e kore e whai tahu. Me i kī ahau, Kei te tūmanako ahau, tērā anō ahau e whai tāne i tēnei pō, ā, ka whānau anō he tama māku.

\VS{13}Tērā rānei kōrua e tatari ki a rāua kia kaumātua rā anō? Tērā rānei e mau tonu kōrua ki a rāua, ā, e whakakāhore ki te tāne? Kāhore, e āku tamāhine, nui noa atu hoki tōku pōuri ina whakaaro ki a kōrua; nā te ringa hoki o Ihowā kua puta mai nei ki ahau.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka puaki anō tō rātou reo, ā, ka tangi. Nā, ka kihi a Oropa i tōna hungawai; ko Rutu ia i piri ki a ia.


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka mea ia, “Nanā, kua hoki tōu taokete ki tōna iwi, ki ōna atua; hoki atu, whāia tōu taokete.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka mea a Rutu, “Kaua rā e tohe ki ahau kia whakarērea koe, kia hoki atu i te whai i a koe! Tā te mea ka haere ahau ki tāu wāhi e haere ai, ka noho hoki ki tāu wāhi e noho ai; ko tōu iwi hei iwi mōku, ko tōu Atua hei Atua mōku.

\VS{17}Ka mate ahau ki te wāhi e mate ai koe – ka tanumia hoki ki reira. Kia meatia tēnei e Ihowā ki ahau, ētahi atu mea anō hoki, inā, ko te mate anake hei wehe i a tāua.”

\VS{18}Ā, i tōna kitenga e ū ana tōna ngākau kia haere tahi rāua, mutu ake tāna kōrero ki a ia.


\par }{\PP \VS{19}Heoi, haere ana rāua tokorua, ā tae noa ki Pēterehema. Ā, ka tae rāua ki Pēterehema, nā, ka oho katoa te pā ki a rāua, ka mea ngā wāhine, “Ko Naomi tēnei?”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka mea ia ki a rātou, “Kaua ahau e karangatia, ko Naomi; ko Mara tā koutou e karanga ai ki ahau; he kawa rawa hoki tā te Kaha Rawa mahi ki ahau.

\VS{21}Kī tonu ahau i tōku haerenga atu; nā, kua whakahokia kautia mai e Ihowā. Nā te aha ahau i karangatia ai ko Naomi e koutou, kua whakaaturia nei hoki tōku hē e Ihowā, kua tūkinotia ahau e te Kaha Rawa?”


\par }{\PP \VS{22}Heoi, hoki mai ana a Naomi rāua tahi ko tāna hunaonga, ko Rutu Moapi hoki ana i te whenua o Moapa; ā, haere ana ki Pēterehema i te tīmatanga o te kotinga pārei.




\par }\Chap{2}{\SH Ka Mahi a Rutu i roto i te Māra a Poaha
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, he whanaunga tō Naomi arā tō tāna tahu, he tangata taonga nui, nō te hapū o Erimereke; ko Poaha tōna ingoa.


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka mea a Rutu Moapi ki a Naomi, “Kia haere ahau ki te māra ki te hamu i ngā puku pārei i muri i te tangata e manakohia mai ai ahau.”

\par }{\PP Anō rā ko tērā, “Haere, e tāku tamāhine.”

\VS{3}Nā, haere ana ia, ā, nō te taenga atu, ka hamu i te māra i muri i ngā kaikokoti; ā, tūpono noa ia ko te wāhi o te māra i a Poaha o te hapū o Erimereke.


\par }{\PP \VS{4}Nā, ko te taenga o Poaha i Pēterehema, ka mea ki ngā kaikokoti, “Kia noho a Ihowā ki a koutou.”

\par }{\PP Anō rā ko rātou ki a ia, “Kia manaakitia koe e Ihowā.”


\par }{\PP \VS{5}Kātahi ka mea a Poaha ki tāna tangata i tohutohu nei i ngā kaikokoti, “Nā wai tēnei kōtiro?”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka whakahoki te kaitohutohu i ngā kaikokoti, ka mea, “Ko te kōtiro Moapi tēnei i hoki tahi mai nei rāua ko Naomi i te whenua o Moapa.

\VS{7}I mea mai hoki ia, ‘Tukua ahau kia hamu, kia kohikohi i roto i ngā paihere, i muri i ngā kaikokoti.’ Heoi, haere ana ia, ā, i konei tonu ia o te ata iho anō ā tae mai ki nāianei; he iti nei tōna noho i te whare.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea a Poaha ki a Rutu, “E kore rānei koe e rongo mai, e tāku tamāhine? Kaua e haere ki tētahi māra kē hamu ai; kaua anō e haere atu i konei; engari me noho tonu ki konei, ki āku kōtiro.

\VS{9}Kia matatau ōu kanohi ki te māra e kotia ana e rātou, ka whai i a rātou; kāhore ianei ahau i kī atu ki ngā taitamariki kia kaua rātou e pā ki a koe? E matewai hoki koe, haere ki ngā oko, inu ai i tā ngā taitamariki i utu mai ai.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka tāpapa iho tērā, ka piko iho ki te whenua, ā, ka mea ki a ia, “Nā te aha koe i manako mai ai ki ahau, i mōhio ai hoki ki ahau, he manene nei hoki ahau?”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka whakahoki a Poaha ka mea ki a ia, “Kua āta kōrerotia mai ki ahau ngā mea katoa i mea ai koe ki tōu hungawai i muri i te matenga o tāu tahu, tāu whakarerenga hoki i tōu pāpā, i tōu whaea, i te whenua anō i whānau ai koe, ā, haere mai ana ki te iwi kīhai i mōhiotia e koe i mua ake nei.

\VS{12}Mā Ihowā e utu tāu mahi; kia āta rite hoki te utu e hōmai ki a koe e Ihowā, e te Atua o Īharaira, kua tae mai nei hoki koe ki raro ki ōna parirau okioki ai.”


\par }{\PP \VS{13}Anō rā ko tērā, “Kia manakohia mai ahau, e tōku ariki; ka ora nei hoki tōku ngākau i a koe, he pai hoki tāu kupu ki tāu pononga; ko ahau ia kāhore e rite ki tētahi o āu pononga wāhine.”


\par }{\PP \VS{14}I mea anō a Poaha ki a ia i te wā i kai ai, “Haere mai ki konei, ki te kai taro māu, ka tuku hoki i tāu kongakonga ki roto ki te winika.”

\par }{\PP Nā, ka noho ia ki te taha o ngā kaikokoti, i hōmai anō e rātou he wīti pāhūhū māna. Nā, kai ana ia, ā, ka mākona, ā, toe ake.

\VS{15}Ā, i tōna whakatikanga ki te hamu, ka ako a Poaha i āna taitamariki, ka mea, “Kia hamu anō ia i roto i ngā paihere; kaua anō hoki ia e meinga kia whakamā.

\VS{16}Whakangahorotia anō ētahi kapunga māna, whakarērea atu kia kohia e ia, kaua hoki e rīria.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka hamu ia i te māra ā ahiahi noa, ā, patupatua ana e ia āna i hamu ai; ā, me te mea kotahi te epa pārei.

\VS{18}Nā, tangohia ana e ia, ā, haere ana ki te pā, ā, ka kite tōna hungawai i āna i hamu ai; i whakaputaina anō e ia, i hōmai ki a ia ngā toenga i a ia kua mākona.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mea tōna hungawai ki a ia, “I hamu koe ki hea ināianei? I hea hoki, koe e mahi ana? Kia manaakitia te tangata i mōhio nā ki a koe.”

\par }{\PP Nā, kōrerotia ana e ia ki tōna hungawai te tangata i mahi nei ia ki a ia, ā, ka mea, “Ko te ingoa o te tangata i mahi nei ahau ki a ia ināianei ko Poaha.”


\par }{\PP \VS{20}Anō rā ko Naomi ki tāna hunaonga, “Kia manaakitia ia e Ihowā, kīhai nei tōna aroha i mahue ki te hunga ora, ki te hunga mate.” Nā, ka mea a Naomi ki a ia, “He tata taua tangata ki a tāua, nō ō tāua whanaunga tupu.”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea anō a Rutu Moapi, “I mea mai anō hoki ia ki ahau, ‘Kia tata tonu koe ki āku tāngata, kia poto rā anō āku mea katoa te kokoti.’ ”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka mea a Naomi ki a Rutu, ki tāna hunaonga, “He pai, e tāku tamāhine, ki te haere tahi koe me āna kōtiro, kei rīria koe i te māra kē.”


\par }{\PP \VS{23}Nā, kei te whai tonu ia i ngā kōtiro a Poaha, ka hamu ā poto noa ngā pārei te kokoti, me te wīti hoki te kokoti; i tōna hungawai ia tōna nohoanga.




\par }\Chap{3}{\SH Ko Rutu rāua ko Poaha kei te Patunga Wīti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mea a Naomi tōna hungawai ki a ia, “Kaua ianei ahau e rapu i te okiokinga mōu, e tāku tamāhine, e puta mai ai te pai ki a koe?

\VS{2}Ehara ianei i te whanaunga nō tāua a Poaha nāna nei aua kōtiro, ōu hoa nā? Nanā, ko ā tēnei pō ia whakarererere ai i te pāpapa o te pārei i te patunga wīti.

\VS{3}Nā, horoia koe, ka whakawahi i a koe, ka kākahu ai i ōu kākahu, ka haere ki raro, ki te patunga wīti; kaua ia koe e whakaaturia ki taua tangata, ā mutu noa tāna kai, tāna inu.

\VS{4}Ā, ka takoto ia, nā, me titiro koe ki te wāhi e takoto ai ia; ā, ka haere atu, ka hura i ngā kākahu o ōna waewae, ka takoto; ko reira ia whakaatu ai ki a koe i tāu e mea ai.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka mea tērā ki a ia, “Māku e mea ngā mea katoa i kōrerotia mai nā e koe ki ahau.”

\VS{6}Nā, ko tōna haerenga ki raro, ki te patunga wīti, meatia ana e ia ngā mea katoa i whakahaua e tōna hungawai ki a ia.


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka kai a Poaha ka inu, ā, hari ana tōna ngākau, ā, ka haere, ka takoto ki te pito o te pūranga; nā, ko te āta haerenga o tērā, hurahia ana ngā kākahu o ōna waewae, nā, kua takoto.

\VS{8}Ā, i waenganui pō ka oho te mauri o taua tangata, ka tahuri ia; nā, he wahine e takoto ana i ōna waewae.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea ia, “Ko wai koe?”

\par }{\PP Ā, ka mea ake tērā, “Ko Rutu ahau, ko tāu pononga wahine; nā, uhia iho te pito o tōu ki tāu pononga; he whanaunga tupu hoki koe.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mea ia, “Kia manaakitia koe e Ihowā, e tāku tamāhine; nui atu hoki i tō te tīmatanga tōu aroha o te whakamutunga, i a koe kīhai nei i aru i ngā taitama, i te mea rawakore, i te mea whai taonga rānei.

\VS{11}Nā, kaua e wehi, e tāku tamāhine; ka meatia e ahau ki a koe āu mea katoa i kī mai ai; e mōhio ana hoki te pā katoa o tōku iwi he wahine koe e uaua ana ki te pai.

\VS{12}Nā, he tika anō, he whanaunga tupu ahau nōu; otiia tēnā anō tētahi e tata rawa ana i ahau.

\VS{13}Takoto mārie i tēnei pō; ā, i te ata ki te whakawhanaunga ia ki a koe, he tika, māna te tikanga whanaunga; ki te kāhore ia e pai māna te tikanga o te whanaunga ki a koe, nā māku te tikanga whanaunga ki a koe; e ora ana ā Ihowā. Āta takoto, kia taea rā anō te ata.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, takoto tonu ia ki ōna waewae ā taea noatia te ata; ā, ka maranga, i te mea e kore te tangata e kite i tōna hoa. Nā, ka mea tērā, “Kei mōhiotia i haere mai he wahine ki te patunga wīti.”


\par }{\PP \VS{15}I mea anō ia, “Tēnā koa te koroka i runga i a koe nā, puritia mai.” Nā, puritia ana e ia. Nā, ka mēhuatia atu ētahi pārei e ia, e ono ngā mēhua; ā, whakawahā atu ana ki a ia; nā, haere ana ia ki te pā.


\par }{\PP \VS{16}Ā, nō tōna taenga ki tōna hungawai, ka mea tērā, “Kei te pēhea koe, e tāku tamāhine?”

\par }{\PP Nā, kōrerotia ana e ia ki a ia ngā mea katoa i mea ai taua tangata ki a ia.

\VS{17}I mea anō ia, “Ko ēnei mēhua pārei e ono i hōmai e ia ki ahau; i mea hoki ki ahau, ‘Kei haere kau koe ki tōu hungawai.’ ”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka mea tērā, “Āta noho, e tāku tamāhine, kia mōhiotia rā anō e koe te tukunga iho o tēnei mea. E kore hoki e mutu tā taua tangata, kia oti rā anō tēnei mea i a ia āianei.”




\par }\Chap{4}{\SH Te Mārenatanga a Poaha rāua ko Rutu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka haere a Poaha ki te kūwaha, ā, noho ana i reira. Nā, ko te whanaunga tata i kōrerotia rā e Poaha e haere ana. Kātahi tērā ka mea atu, “E! Ko koe tonu ia! Peka mai nei ki konei noho ai.” Nā, ka peka atu ia, ā, noho ana.


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka tīkina e ia ētahi tāngata o ngā kaumātua o te pā, kotahi tekau, ā, ka mea, “E noho ki konei.” Nā, noho ana rātou.

\VS{3}Nā, ka mea ia ki taua whanaunga tata, “E hokona ana e Naomi i haere mai nei i te whenua o Moapa, te wāhi o te māra i tō tātou tuakana, i a Erimereke.

\VS{4}Nā, ka whakaaro ahau, me whakaatu ki a koe, me te kī atu: Māu e hoko i te aroaro o ngā tāngata e noho nei, i te aroaro anō hoki o ngā kaumātua o tōku iwi. Ki te hokona e koe, hokona; ā, ki te kāhore e hokona, kōrerotia mai ki ahau, kia mōhio ai ahau; kāhore hoki he tangata hei hoko, ko koe anake, ā, ko ahau tō muri i a koe.”

\par }{\PP Nā, ka mea tērā, “Māku e hoko.”


\par }{\PP \VS{5}Kātahi a Poaha ka mea, “Ā te rā e hoko ai koe i te māra i te ringa o Naomi, e hoko ana hoki koe i a Rutu, i taua Moapi, i te wahine a te tūpāpaku, hei whakaara ingoa ake mō te tūpāpaku ki tōna wāhi tupu.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea taua whanaunga tata, “E kore e taea te hoko e ahau māku; kei hē tōku kāinga tupu. Māu tāku hokonga e hoko; e kore hoki e taea te hoko e ahau.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, i mua ko te tikanga tēnei i roto i a Īharaira mō ngā hoko mai anō, mō ngā whakawhiti, hei whakaū mō ngā mea katoa. Unuhia ai e tētahi tōna hū, ā, ka hoatu ki tōna hoa; ā, hei kaiwhakaatu tēnā i roto i a Īharaira.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea taua whanaunga ki a Poaha, “Māu e hoko.” Ā, unuhia ake e ia tōna hū.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea a Poaha ki ngā kaumātua rātou ko te iwi katoa, “He kaititiro koutou i tēnei rā ki tāku hokonga mai i ngā mea katoa a Erimereke, i ngā mea katoa anō a Kiriono, a Maharono, i roto i te ringa o Naomi;

\VS{10}me Rutu Moapi hoki me te wahine a Maharono. Kua hokona mai ia e ahau hei wahine māku, hei whakaara ingoa ake mō te tūpāpaku ki tōna kāinga tupu, kei hautopea atu te ingoa o te tūpāpaku i roto i ōna tēina, i te kūwaha anō o tōna wāhi; ko koutou ngā kaititiro i tēnei rā.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea ngā tāngata katoa i te kūwaha, rātou ko ngā kaumātua, “He kaititiro mātou. Mā Ihowā e mea tēnā wahine e haere mai nā ki tōu whare kia rite ki a Rahera rāua ko Rea, nā rāua nei i tū ai te whare o Īharaira. Kia nui anō hoki tāu mahi i Ēparata, kia whai ingoa koe i Pēterehema.

\VS{12}Hei te whare o Parete, whānau a Tāmara rāua ko Hūrā, te rite mō tōu whare, arā mō te uri e hōmai e Ihowā ki a koe i roto i tēnei kōtiro.”


\par }{\SH Ko Poaha me Ōna Uri
\par }
{\PP \VS{13}Nā, ka tango a Poaha i a Rutu, ā, waiho iho ia hei wahine māna. Nā, ka tae atu ia ki a ia, ā, ka meinga e Ihowā kia hapū; nā, kua whānau tāna tama.

\VS{14}Nā, ka mea ngā wāhine ki a Naomi, “Kia whakapaingia a Ihowā, kīhai nei i waiho i a koe i tēnei rā kia hapa i tētahi whanaunga tata; kia rangona anō tōna ingoa i roto i a Īharaira.

\VS{15}Māna hoki tōu wairua e whakahoki ake, ko ia hoki hei atawhai mō tōu rūruhitanga; he whānau hoki ia nā tāu hunaonga e aroha nei ki a koe, he nui kē nei tōna pai ki a koe i tō ngā tama tokowhitu.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka tango a Naomi i taua tamaiti, ā, whakatakotoria ana ki tōna uma, ā, ko ia hei kaihikihiki mōna.

\VS{17}Nā, huaina ana he ingoa mōna e ngā wāhine e noho tata ana; i mea rātou, “Kua whānau tētahi tamaiti mā Naomi.” Nā, huaina ana e rātou tōna ingoa ko Ōpere. Ko te pāpā tēnei o Hehe, pāpā o Rāwiri.


\par }{\PP \VS{18}Nā, ko ngā whakatupuranga ēnei o Parete: 1 nā Parete ko Heterono;

\VS{19}nā Heterono ko Rame, nā Rame ko Aminarapa,

\VS{20}nā Aminarapa ko Nāhahona, nā Nāhahona ko Haramono,

\VS{21}nā Haramono ko Poaha, nā Poaha ko Ōpere,

\VS{22}nā Ōpere ko Hehe, nā Hehe ko Rāwiri.

\par }