\NormalFont\ShortTitle{2 Hamuera}

{\MTB Ko te Pukapuka Tuarua o

\par }{\MT Hamuera



\par }\ChapOne{1}{\SH Ka Rongo a Rāwiri i te Matenga o Haora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i muri iho i te matenga o Haora, te mea kua hoki mai a Rāwiri i te patunga i ngā Amareki, ā, kua rua ngā rā o Rāwiri e noho ana ki Tikiraka.

\VS{2}I te toru o ngā rā, nā, ko tētahi tangata e haere mai ana i te puni i a Haora, he mea haehae ōna kākahu, he oneone i runga i tōna mātenga. Ā, nō tōna taenga mai ki a Rāwiri, ka hinga ia ki te whenua, ā, ka piko.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea a Rāwiri ki a ia, “I haere mai koe i hea?”

\par }{\PP Ka mea tērā ki a ia, “I mawhiti mai ahau i te puni o Īharaira.”


\par }{\PP \VS{4}Anō rā ko Rāwiri ki a ia, “I pēhea te mea rā? Tēnā, kōrerotia mai ki ahau.”

\par }{\PP Nā, ka mea ia, “Kua whati te iwi i te whawhai, he tokomaha hoki o te iwi i hinga, i mate. Kua mate hoki a Haora rāua ko tāna tama, ko Honatana.”


\par }{\PP \VS{5}Anō rā ko Rāwiri ki te tamaiti nāna nei i kōrero ki a ia, “I mōhiotia e koe ki te aha kua mate a Haora rāua ko tāna tama ko Honatana?”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea taua tamaiti nāna nei i kōrero ki a ia, “I tūpono noa ahau ki runga i Maunga Kiripoa, nā, ko Haora e okioki ana ki tāna tao. Nā, e whai tata ana i a ia ngā hāriata me ngā kaieke hōiho.

\VS{7}Nā, i tōna tahuritanga ki muri, ka kite i ahau, ā, ka karanga ki ahau. Nā, ka mea ahau, ‘Tēnei ahau.’


\par }{\PP \VS{8}“Anō rā ko ia ki ahau, ‘Ko wai koe?’

\par }{\PP “Anō rā ko ahau ki a ia, ‘He Amareki ahau.’


\par }{\PP \VS{9}“Nā, ka mea ia ki ahau, ‘Tēnā, e tū ki tōku taha, whakamatea hoki ahau, kua mau pū hoki ahau i te pōuri; nō te mea kei te toitū tonu te ora i roto i ahau.’


\par }{\PP \VS{10}“Heoi, tū ana ahau ki tōna taha, whakamatea ana ia e ahau; i mōhio hoki ahau e kore rawa ia e ora ake i te mea ka hinga nei ia. Nā, tangohia ana e ahau te karauna i tōna mātenga, me te poroporo i tōna ringa, ā, kawea mai ana e ahau ki konei ki tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{11}Kātahi a Rāwiri ka mau ki ōna kākahu, ā, haehaea ana e ia; ā, i pērā hoki ōna hoa katoa.

\VS{12}Nā, ka uhunga rātou, ka tangi, ka nohopuku ā ahiahi noa, mō Haora, mō tāna tama, mō Honatana, mō te iwi anō a Ihowā, mō te whare hoki o Īharaira, i hinga nei i te hoari.


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea a Rāwiri ki te tamaiti nāna nei i kōrero ki a ia, “Nō hea koe?”

\par }{\PP Anō rā ko tērā, “He tama ahau nā tētahi manene, nā tētahi Amareki.”


\par }{\PP \VS{14}Anō rā ko Rāwiri ki a ia, “He aha koe tē wehi ai? He aha i totoro ai tōu ringa ki te huna i tā Ihowā i whakawahi ai?”


\par }{\PP \VS{15}Kātahi a Rāwiri ka karanga ki tētahi o āna taitama, ka mea, “Whakatata atu, e rere ki runga ki a ia.” Nā, patua ana ia e ia, mate ake.

\VS{16}I mea anō a Rāwiri ki a ia, “Hei runga i tōu mātenga ōu toto; kua whakaatu mai nā hoki tōu waha i tōu hē, kua mea, ‘Nāku i whakamate tā Ihowā i whakawahi ai.’ ”


\par }{\SH Te Apakura a Rāwiri mō Haora rāua ko Honatana
\par }
{\PP \VS{17}Nā, ka waiatatia e Rāwiri tēnei apakura mō Haora rāua ko tāna tama, ko Honatana;

\VS{18}i mea hoki ia kia whakaakona ngā tama a Hūrā ki te waiata o te kōpere; (e mau nā te tuhituhi ki te Pukapuka a Iahera):


\par }{\Q \VS{19}“Tukitukia ana tōu ātaahua, e Īharaira, ki ōu wāhi teitei.

\par }{\QB Anō te hinganga o ngā mārohirohi!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Kaua e kōrerotia ki Kāta;

\par }{\QB kaua e kauwhautia ki ngā huarahi o Ahakerono;

\par }{\Q kei koa ngā tamāhine a ngā Pirihitini,

\par }{\QB kei whakamanamana ngā tamāhine a te kokotikore.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“E ngā maunga o Kiripoa,

\par }{\QB kāti rawa he tōmairangi mō koutou, he ua,

\par }{\QB he māra e tukua ai te whakahere.

\par }{\Q I ākiritia kinotia hoki ki reira te pukupuku o te mārohirohi,

\par }{\QB te pukupuku o Haora, me te mea

\par }{\QB kīhai i whakawahia ki te hinu.


\par }{\Q \VS{22}He toto tēnā nō te hunga i tū,

\par }{\QB he ngako tēnā nō ngā mārohirohi,

\par }{\Q kāhore he whakahokinga mai o te kōpere a Honatana,

\par }{\QB kīhai anō te hoari a Haora i hoki kau mai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}“Ko Haora, ko Honatana, he aroha,

\par }{\QB he whakaahuareka i tō rāua oranga;

\par }{\QB kīhai hoki i wehea i tō rāua matenga.

\par }{\Q Nui atu tō rāua tere i tō ngā ēkara,

\par }{\QB tō rāua kaha i tō ngā raiona.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}“E ngā tamāhine a Īharaira,

\par }{\QB tangihia a Haora,

\par }{\Q nāna nei ō koutou kākahu ngangana i huatau ai,

\par }{\QB nāna nei i piri ai ngā whakapaipai kōura ki ō koutou weruweru.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}“Anō te hinganga o ngā mārohirohi i waenganui o te tatauranga!

\par }{\QB E Honatana, i werohia nā i runga i ōu wāhi teitei.


\par }{\Q \VS{26}Mamae ana ahau, he whakaaro ki a koe, e tōku tuakana, e Honatana;

\par }{\QB nui atu tōku whakaahuareka ki a koe.

\par }{\Q He hanga whakamīharo tōu aroha ki ahau,

\par }{\QB nui atu i tō ngā wāhine aroha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}“Anō te hinganga o ngā mārohirohi;

\par }{\QB anō te korenga o ngā patu o te pakanga!”




\par }\Chap{2}{\SH Ka Whakawahia a Rāwiri hei Kīngi o Hūrā
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i muri iho i tēnei, ka ui a Rāwiri ki a Ihowā, ka mea, “Me haere rānei ahau ki runga, ki tētahi o ngā pā o Hūrā?”

\par }{\PP Ā, ka mea a Ihowā ki a ia, “Haere.”

\par }{\PP Anō rā ko Rāwiri, “Me haere ahau ki hea?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ki Heperona.”


\par }{\PP \VS{2}Heoi, haere ana a Rāwiri ki reira, rātou ko āna wāhine tokorua, ko Ahinoama Ietereere, rāua ko Apikaira wahine a Nāpara Karameri.

\VS{3}I mauria anō e Rāwiri ōna hoa, tēnā tangata me tōna whare, tēnā me tōna; ā, noho ana rātou ki ngā pā o Heperona.

\VS{4}Nā, ka haere mai ngā tāngata o Hūrā, ā, whakawahia ana a Rāwiri e rātou ki reira hei kīngi mō te whare o Hūrā.

\par }{\PP Ā, ka kōrerotia ki a Rāwiri te kōrero mō ngā tāngata o Iapehe Kireara, nā rātou i tanu a Haora.

\VS{5}Nā, ka unga karere a Rāwiri ki ngā tāngata o Iapehe Kireara hei mea ki a rātou, “Kia manaakitia koutou e Ihowā mō tēnei aroha i whakaputaina e koutou ki tō koutou ariki, arā ki a Haora, mō tā koutou tanumanga i a ia.

\VS{6}Nā, kia whakaputaina mai e Ihowā he aroha, he pono, ki a koutou; ka utua anō hoki koutou e ahau mō tēnei mahi pai, mō koutou i mea i tēnei mea.

\VS{7}Tēnā rā, kia kaha ō koutou ringa āianei, kia māia; kua mate hoki tō koutou ariki, a Haora, kua oti anō ahau te whakawahi e te whare o Hūrā hei kīngi mō rātou.”


\par }{\SH Ko Ihipohete Kīngi o Īharaira
\par }
{\PP \VS{8}Nā, tērā kua mau a Āpanēre tama a Nere, te rangatira o te ope a Haora, ki a Ihipohete tama a Haora, ā, kua kawea mai e ia ki tāwāhi nei, ki Mahanaima;

\VS{9}ā, meinga ana e ia hei kīngi mō Kireara, mō ngā Ahuri, mō Ietereere, mō Ēparaima, mō Pineamine, mō Īharaira katoa.


\par }{\PP \VS{10}E whā tekau ngā tau o Ihipohete tama a Haora, i a ia i meinga ai hei kīngi mō Īharaira, ā, e rua ngā tau i kīngi ai. Ko te whare ia o Hūrā i whai i a Rāwiri.

\VS{11}Nā, ko te maha o ngā rā i noho ai a Rāwiri ki Heperona hei kīngi mō te whare o Hūrā, e whitu tau e ono marama.


\par }{\SH Te Whawhai o Kipeono
\par }
{\PP \VS{12}Nā, ka haere atu a Āpanēre tama a Nere, rātou ko ngā tāngata a Ihipohete tama a Haora, i Mahanaima ki Kipeono.

\VS{13}Nā, ka puta atu a Ioapa tama a Teruia me ngā tāngata a Rāwiri, ā, tūtaki ana rātou ki te poka wai i Kipeono. Nā, noho ana rātou, ko ēnei i tēnei taha o te poka, ā, ko ērā i tērā taha o te poka.


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea a Āpanēre ki a Ioapa, “Tēnā, kia whakatika ngā tamariki ki te tākaro ki tō tāua aroaro.”

\par }{\PP Anō rā ko Ioapa, “Me whakatika rātou.”


\par }{\PP \VS{15}Kātahi rātou ka whakatika, ka haere ā-tatau atu; kotahi tekau mā rua mō Pineamine, mō Ihipohete tama a Haora, ā, kotahi tekau mā rua o ngā tāngata a Rāwiri.

\VS{16}Nā, hopukia ana e rātou te mātenga o tāna tangata, o tāna tangata, ā, werohia ana ā rātou hoari ki te kaokao o tāna tangata, o tāna tangata; nā, hinga ngātahi ana rātou. Koia i huaina ai te ingoa o taua wāhi, ko Herekata Haturimi; koia tērā i Kipeono.


\par }{\PP \VS{17}Nā, nui atu te whawhai i taua rā, ā, patua iho a Āpanēre rātou ko ngā tāngata o Īharaira e ngā tāngata a Rāwiri.

\VS{18}Nā, tokotoru ngā tama a Teruia i reira, ko Ioapa, ko Āpihai, ko Atahere. He wae māmā hoki a Atahere, koia anō kei tētahi anaterope o te koraha.

\VS{19}Nā, ka whai a Atahere i a Āpanēre; kīhai hoki i peka, kīhai i haere ki matau, ki mauī, i a ia e whai ana i a Āpanēre.

\VS{20}Kātahi a Āpanēre ka titiro ki muri i a ia, ā, ka mea, “Ko koe tēnā, e Atahere?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ko ahau tēnei.”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea a Āpanēre ki a ia, “Peka atu koe ki tōu matau, ki tōu mauī rānei, ka hopu ai i tētahi o ngā tamariki māu, ka tango ai i ōna hei kākahu o te riri mōu.” Otirā, kīhai a Atahere i pai ki te peka kē atu i te whai i a ia.


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka mea anō a Āpanēre ki a Atahere, “Peka atu i te whai i ahau; he aha ahau i patu iho ai i a koe ki te whenua? Me pēhea hoki e ara ake ai tōku mata ki tōu tuakana, ki a Ioapa?”


\par }{\PP \VS{23}Otirā, kīhai ia i pai ki te peka ake; heoi werohia iho ia e Āpanēre ki te take o te tao ki tōna puku, ā, puta rawa te tao i tētahi taha ōna. Nā, hinga iho ia ki taua wāhi, ā, mate tonu iho ki reira. Nā, tū katoa te hunga i tae mai ki te wāhi i hinga ai a Atahere, i mate ai.


\par }{\PP \VS{24}Otiia ka whai a Ioapa rāua ko Āpihai i a Āpanēre; ā, kua heke te rā i tō rāua taenga ki te puke o Amaha, ki tērā i te ritenga atu o Kia, i te huarahi ki te koraha i Kipeono.

\VS{25}Nā, ka huihui ngā tama a Pineamine ki a Āpanēre, kotahi tonu tō rātou ngohi, ā, tū ana rātou i runga i te pukepuke kotahi.


\par }{\PP \VS{26}Kātahi ka karanga a Āpanēre ki a Ioapa, ka mea, “Me kai tonu koia te hoari? Kāhore anō koe kia mōhio he kino te tukunga iho? Āhea rā koe mea ai ki te iwi rā kia hoki atu i te whai i ō rātou tēina?”


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka mea a Ioapa, “E ora ana te Atua, me i kāhore koe te kī mai nā, inā ko ā te ata anō te iwi hoki ai i te whai i tōna teina, i tōna teina.”


\par }{\PP \VS{28}Heoi, whakatangihia ana e Ioapa te tētere, ā, tū katoa ana te iwi, kīhai anō i mea ki te whai i a Īharaira, nā, mutu ake tā rātou whawhai.


\par }{\PP \VS{29}Nā, haere ana a Āpanēre rātou ko āna tāngata i te mānia, ā, pau katoa taua pō, ā, whiti ana i Horano, haere ana ā puta noa i Pitirono, tae tonu atu ki Mahanaima.


\par }{\PP \VS{30}Nā, hoki ana a Ioapa i te whai i a Āpanēre; ā, nō ka huihuia e ia te iwi katoa, nā, kotahi tekau mā iwa o ngā tāngata a Rāwiri i kore, me Atahere.

\VS{31}E toru rau e ono tekau ia ngā tāngata o Pineamine, arā o ngā tāngata a Āpanēre, i patua e ngā tāngata a Rāwiri, i mate.

\VS{32}Nā, ka mau rātou ki a Atahere, ā, tanumia iho ki te tanumanga o tōna pāpā ki Pēterehema. Nā, haere ana a Ioapa rātou ko āna tāngata ā pau katoa taua pō, ā, mārama atu i a rātou i Heperona.




\par }\Chap{3}{\SH Ka Paheke a Āpanēre ki a Rāwiri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, he roa te pakanga i waenganui o te whare o Haora me te whare o Rāwiri; ā, ko Rāwiri i kaha haere, ko te whare ia o Haora i ngoikore haere.


\par }{\PP \VS{2}Ā, i whānau ētahi tama mā Rāwiri ki Heperona: ko Amanono tāna mātāmua, nā Ahinoama Ietereeri;

\VS{3}ko Kireapa anō tāna tuarua, nā Apikaira wahine a Nāpara, Karameri; ko Apohārama te tuatoru, he tama nā Maaka tamāhine a Tāramai kīngi o Kehuru;

\VS{4}nā, ko Aronia te tuawhā, he tama nā Hākiti; ā, ko Hepatia te tuarima, he tama nā Apitara;

\VS{5}ko Itireama te tuaono, nā Ekera wahine a Rāwiri. I whānau ēnei ki a Rāwiri ki Heperona.


\par }{\PP \VS{6}Ā, i te mea e whawhai ana te whare o Haora ki te whare o Rāwiri, nā, ka mea a Āpanēre i a ia anō kia kaha i roto i te whare o Haora.

\VS{7}Nā, he wahine iti tā Haora i mua; ko Rihipa te ingoa, he tamāhine nā Aia, nā, ka mea a Ihipohete ki a Āpanēre, “He aha koe i haere ai ki roto, ki te wahine a tōku pāpā?”


\par }{\PP \VS{8}Kātahi ka mura rawa te riri o Āpanēre i ngā kupu a Ihipohete, ka mea, “He upoko kurī koia ahau nō Hūrā? E atawhai nei ahau i tēnei rā i te whare o Haora, o tōu pāpā, i ōna tēina, i ōna whanaunga, kīhai hoki i tuku i a koe ki te ringa o Rāwiri, heoi e whakahē nei koe i ahau ināianei mō tēnei wahine.

\VS{9}Kia meatia tēnei e te Atua ki a Āpanēre, me ētahi atu mea anō, ki te kāhore ahau e mea i tēnā ki a Rāwiri, pērā i tā Ihowā i oati ai ki a ia;

\VS{10}hei whakawhiti atu i te kīngitanga i te whare o Haora, hei whakapūmau hoki i te torōna o Rāwiri i roto i a Īharaira, i roto i a Hūrā, mai i Rāna ā Peerehepa atu ana.”

\VS{11}Ā, kīhai i taea e ia te whakahoki kupu ki a Āpanēre, i wehi hoki ia i a ia.


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka unga karere a Āpanēre ki a Rāwiri, he mea nāna ake, hei kī atu, “Nō wai te whenua? Hei mea hoki: Whakaritea tāu kawenata ki ahau, nanā, ko tōku ringa hoki ki a koe hei mea i a Īharaira katoa kia anga ki a koe.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea tērā, “E pai ana; me whakarite kawenata ahau ki a koe; kotahi anō ia tāku mea e tono ai ahau i a koe, arā e kore koe e kite i tōku mata, ki te kāhore e kawea mai e koe a Mikara tamāhine a Haora, ina haere mai koe kia kite i tōku mata.”

\VS{14}I unga karere anō a Rāwiri ki a Ihipohete tama a Haora, hei mea, “Hōmai tāku wahine a Mikara i taumautia e ahau māku ki ngā kiri matamata kotahi rau o ngā Pirihitini.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka unga tangata a Ihipohete ki te tango i a ia i tāna tahu i a Paratiere tama a Raihi.

\VS{16}I haere tahi anō tāna tahu i a ia, me te tangi haere i muri i a ia, ā tae noa ki Pahurimi. Nā, ka mea a Āpanēre ki a ia, “Haere, e hoki.” Ā, hoki ana ia.


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka kōrero a Āpanēre ki ngā kaumātua o Īharaira, ka mea, “I rapu koutou i a Rāwiri i mua ake nei hei kīngi mō koutou.

\VS{18}Nā, tēnā rā, ko tā Ihowā kōrero hoki tēnei mō Rāwiri, i kī ia, ‘Mā te ringa o Rāwiri o tāku pononga e whakaora ai ahau i tāku iwi i a Īharaira i roto i te ringa o ngā Pirihitini, i roto hoki i te ringa o ō rātou hoariri katoa.’ ”


\par }{\PP \VS{19}Ā, i kōrero anō a Āpanēre ki ngā taringa o Pineamine; i haere anō a Āpanēre, ā, kōrerotia ana e ia ki ngā taringa o Rāwiri i Heperona ngā mea katoa e pai ana ki te titiro a Īharaira, ki te titiro anō a te whare katoa o Pineamine.

\VS{20}Heoi, ka haere a Āpanēre ki a Rāwiri ki Heperona, e rua tekau hoki tāngata ōna hoa. Ā, tukua ana e Rāwiri he hākari mā Āpanēre rātou ko ōna hoa.

\VS{21}Nā, ka mea a Āpanēre ki a Rāwiri, “Ka whakatika ahau, ka haere, ā, ka huihui mai i a Īharaira katoa ki tōku ariki, ki te kīngi; ā, mā rātou e whakarite kawenata ki a koe, ā, hei kīngi koe mō ngā mea katoa e hiahia ai tōu wairua.” Nā, tukua atu ana a Āpanēre e Rāwiri, ā, haere mārie ana ia.


\par }{\SH Ka Kōhurutia a Āpanēre
\par }
{\PP \VS{22}Nā, ko te haerenga mai o ngā tāngata a Rāwiri rātou ko Ioapa i te whai taua, he nui anō ngā taonga i kawea mai e rātou. Ko Āpanēre ia kāhore i a Rāwiri i Heperona; i tukua atu hoki ia, ā, haere mārie ana.

\VS{23}Ā, nō te taenga mai o Ioapa rātou ko tāna ope katoa, ka kōrerotia te kōrero ki a Ioapa, “I haere mai a Āpanēre tama a Nere ki te kīngi; ā, tukua atu ana ia e ia, ā, haere mārie ana ia.”


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka haere a Ioapa ki te kīngi, ā, ka mea, “He mahi aha tēnei āu? Nanā, i haere mai a Āpanēre ki a koe; he aha ia i tukua atu ai e koe, ā, kua haere noa atu ia?

\VS{25}E mōhio ana koe ki a Āpanēre tama a Nere; i haere mai ia ki te tinihanga i a koe, kia mōhio ai ia ki tōu haerenga atu, ki tōu haerenga mai, kia mōhio ai hoki ki ngā mea katoa e mea ai koe.”


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka puta a Ioapa ki waho i te aroaro o Rāwiri, ā, unga tāngata ana ki te whai i a Āpanēre, ā, whakahokia mai ana ia e rātou i te puna i Hiraha; ko Rāwiri ia kīhai i mōhio.

\VS{27}Ā, i te hokinga mai o Āpanēre ki Heperona, i a ia anō i te kūwaha, ka kawea ia e Ioapa ki tahaki; i mea kia āta kōrero ki a ia. Nā, patua ana ia i reira i te kōpū, mate rawa, mō ngā toto hoki o Atahere, o tōna teina.


\par }{\PP \VS{28}Ā, nō te rongonga o Rāwiri i muri iho, ka mea, “Kāhore he hara ōku, o tōku kīngitanga, i ngā toto o Āpanēre tama a Nere i te aroaro o Ihowā ā ake ake.

\VS{29}Waiho kia tau iho ki runga ki te mātenga o Ioapa, ki runga hoki i te whare katoa o tōna pāpā. Kaua hoki e kore i roto i te whare o Ioapa, tētahi i te mate rere, i te repera, i te whakawhirinaki ki te tokotoko, i te hinga i te hoari, i te kore taro rānei.”


\par }{\PP \VS{30}Heoi, patua iho a Āpanēre e Ioapa rāua ko Āpihai, ko tōna teina, hei utu mō tō rāua teina, mō Atahere, i whakamatea nei e ia ki Kipeono i te tatauranga.


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka mea a Rāwiri ki a Ioapa rātou ko tōna nuinga katoa, “Haea ō koutou kākahu, whītikiria hoki he kākahu taratara ki a koutou, ka tangi ai ki a Āpanēre.” I haere anō a Kīngi Rāwiri i muri i te amo.

\VS{32}Nā, ka tanumia a Āpanēre ki Heperona, ā, ka puaki te reo o te kīngi, tangi ana i te urupā o Āpanēre; i tangi anō te iwi katoa.


\par }{\PP \VS{33}Nā, ka waiata apakura te kīngi ki a Āpanēre, ka mea,

\par }{\Q “Kia rite koia ki te matenga o te wairangi, te mate o Āpanēre?


\par }{\QB \VS{34}Kīhai ōu ringa i herea,

\par }{\QB kīhai ōu waewae i paiherea ki te rāhiri.

\par }{\Q Rite tonu tōu hinganga ki te hinganga o te tangata

\par }{\QB i te aroaro o ngā tamariki o te kino.”

\par }{\PP I tangi anō te iwi katoa ki a ia.

\VS{35}Nā, ka haere mai te iwi katoa ki te mea i a Rāwiri kia kai i te mea e awatea ana anō. Nā, ka oati a Rāwiri, ka mea, “Kia meatia mai tēnei e te Atua ki ahau, me ētahi atu mea anō, ki te pā ahau ki te taro, ki tētahi atu mea rānei, i te mea kāhore anō i tō noa te rā.”


\par }{\PP \VS{36}Nā, ka mōhio te iwi katoa, ā, pai tonu ki tā rātou titiro; pērā tonu me ngā mea katoa i meatia e te kīngi, he pai kau ki te titiro a te iwi katoa.

\VS{37}Nā, ka mātau te iwi katoa rātou ko Īharaira katoa i taua rā ehara i te kīngi nāna i mea kia whakamatea a Āpanēre tama a Nere.


\par }{\PP \VS{38}I mea hoki te kīngi ki āna tāngata, “Kāhore ianei koutou i mātau, he rangatira, he tangata nui, kua hinga nei ināianei i roto i a Īharaira?

\VS{39}Ko ahau hoki, ahakoa i whakawahia hei kīngi, iwikore ana i tēnei rā; he mārō rawa mōku ēnei tāngata, ngā tama a Teruia. Kia rite ki tāna kino tā Ihowā utu ki te kaimahi o te kino.”




\par }\Chap{4}{\SH Ka Kōhurutia a Ihipohete
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, nō ka rongo a Ihipohete, te tama a Haora kua mate a Āpanēre ki Heperona, nā, ngohe noa iho ōna ringa, ā, raru ana a Īharaira katoa.

\VS{2}Nā, tokorua ngā tāngata a Ihipohete, te tama a Haora, he rangatira ngohi, ko te ingoa o tētahi ko Paana, ko te ingoa hoki o tētahi ko Rekapa, he tama nā Rimono Peeroti, nō ngā tama a Pineamine – i kīia hoki a Peeroto nō Pineamine.

\VS{3}I rere hoki ngā Peeroti ki Kitaima, ā, noho ana i reira ā taea noatia tēnei rā.


\par }{\PP \VS{4}Nā, he tama tā Honatana tama a Haora, he kopa ōna waewae. E rima ngā tau o tōna whānautanga i te taenga mai o te rongo o Haora rāua ko Honatana i Ietereere, nā, ka mau tōna kaihiki ki a ia, ā, rere ana. Ā, i a ia e kaikā ana ki te rere, ka hinga ia, kopa tonu iho; ko Mepipohete tōna ingoa.


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka haere ngā tama a Rimono Peeroti, a Rekapa rāua ko Paana, ā, haere ana i te mahanatanga o te rā ki te whare o Ihipohete, i a ia e okioki ana i te poutūmārōtanga.

\VS{6}Nā, haere ana rāua ki reira ki waenganui o te whare, me te mea he tiki wīti mai tā rāua. Nā, patua iho ia ki te kōpū, ā, rere ana a Rekapa rāua ko tōna teina, ko Paana.


\par }{\PP \VS{7}I tō rāua haerenga hoki ki te whare, i te takoto tērā i tōna whare moenga; nā, patua ana ia e rāua, whakamatea iho. Nā, tangohia ana tōna upoko, ā, mauria ana tōna upoko. Nā, pau katoa taua pō i a rāua e haere ana nā te ara o te mānia.

\VS{8}Nā, kawea ana e rāua te upoko o Ihipohete ki a Rāwiri ki Heperona, ā, ka mea ki te kīngi, “Nanā, te mātenga o Ihipohete tama a Haora, o tōu hoariri i whai nei kia whakamatea koe. Nā, kua mea nei a Ihowā i tōku ariki, i te kīngi kia whai utu i tēnei rā i a Haora rātou ko ōna uri.”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka whakahoki a Rāwiri ki tā Rekapa rāua ko tōna teina, ko Paana, ki tā ngā tama a Rimono Peeroti, ka mea ia ki a rāua, “E ora ana a Ihowā i whakaora nei i tōku wairua i roto i ngā hē katoa,

\VS{10}i te kōrerotanga mai a tētahi ki ahau, i te meatanga, ‘Nanā, kua mate a Haora,’ tohu noa ia he kaikawe mai ia i ngā kōrero pai, hopukia ana ia e ahau, patua iho ki Tikiraka; ko te utu tērā i hoatu e ahau mō tāna kōrero.

\VS{11}Tēnā ko tēnei, ka patu te hunga kino i te tangata tika i roto i tōna whare, i runga anō i tōna moenga, e kore ianei ahau e rapu i ōna toto āianei i ō kōrua ringa, e huna hoki i a kōrua i runga i te whenua?”


\par }{\PP \VS{12}Nā, whakahaua ana ngā taitamariki e Rāwiri, ā, patua ana rāua e rātou, tapahia ana hoki ō rāua ringa me ō rāua waewae, whakairihia ake ki runga i te poka wai i Heperona. Ko te upoko ia o Ihipohete i tangohia, i tanumia ki te tanumanga o Āpanēre ki Heperona.




\par }\Chap{5}{\SH Ka Whakawahia a Rāwiri hei Kīngi mō Īharaira me Hūrā
\par }
{\R (1 Whakapapa 11.1-9; 14.1-7)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kātahi ka haere ngā iwi katoa o Īharaira ki a Rāwiri, ki Heperona, ā, ka kōrero, ka mea, “Tēnei mātou he wheua nōu, he kikokiko nōu.

\VS{2}Ā, i mua ake nei, i te mea ko Haora tō mātou kīngi, ko koe te kaikawe atu, te kaikawe mai i a Īharaira. Kua kōrerotia anō koe e Ihowā: ‘Ko koe hei hēpara mō tāku iwi, mō Īharaira; ko koe anō hei rangatira mō Īharaira.’ ”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka haere ngā kaumātua katoa o Īharaira ki te kīngi, ki Heperona, ā, ka whakaritea he kawenata e te kīngi, e Rāwiri, ki a rātou ki Heperona, ki te aroaro o Ihowā; ā, whakawahia ana e rātou a Rāwiri hei kīngi mō Īharaira.


\par }{\PP \VS{4}E toru tekau ngā tau o Rāwiri i tōna meatanga hei kīngi, ā, e whā tekau ngā tau i kīngi ai ia.

\VS{5}E whitu ngā tau e ono ngā marama i kīngi ai ia i roto i a Hūrā ki Heperona; e toru tekau mā toru ngā tau i kīngi ai ia i roto i a Īharaira katoa rāua ko Hūrā ki Hiruhārama.


\par }{\SH Ka Pāhoro a Rāwiri i a Hiruhārama
\par }
{\PP \VS{6}Nā, ka haere te kīngi rātou ko āna tāngata ki Hiruhārama, ki te tū ki ngā Iepuhi e noho ana i taua whenua, nāna rā te kōrero ki a Rāwiri, te mea, “E kore koe e tae mai ki konei ki te kāhore koe e pei i ngā matapō, i ngā kopa,” hua noa, “e kore e taea atu a reira e Rāwiri.”

\VS{7}He ahakoa rā riro ana i a Rāwiri te pourewa i Hiona; ko te pā hoki tērā o Rāwiri.


\par }{\PP \VS{8}I mea hoki a Rāwiri i taua rā, “Ko te tangata māna e patu ngā Iepuhi, kia taea rawatia e ia te rerenga wai, ka patu ai i ngā kopa me ngā matapō e kinongia nei e te wairua o Rāwiri.” Nō reira i mea ai rātou, “Tērā ngā matapō me ngā kopa; e kore ia e tomo mai ki te whare.”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka noho a Rāwiri ki te pourewa, ā, huaina ana a reira, ko te pā o Rāwiri. I hangā anō e Rāwiri ā tawhio noa, ō Miro mai anō, ā, haere whakaroto.

\VS{10}Nā, ka tino nui haere a Rāwiri; i a ia anō a Ihowā, te Atua o ngā mano.


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka ungā he karere e Hīrama kīngi o Tāira ki a Rāwiri, me ētahi rākau, he hīta, me ngā kaimahi rākau, me ngā kaimahi o ngā kōhatu whare; ā, nā rātou i hanga he whare mō Rāwiri.

\VS{12}Nā, ka mōhio a Rāwiri kua whakapūmautia ia e Ihowā hei kīngi mō Īharaira, ā, kua whakanuia e ia tōna kīngitanga, he whakaaro hoki ki tāna iwi, ki a Īharaira.


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka tango anō a Rāwiri i ētahi wāhine iti māna, me ētahi wāhine tupu i Hiruhārama, i muri i tōna haerenga mai i Heperona. Nā, ka whānau anō he tama, he tamāhine mā Rāwiri.

\VS{14}Ko ngā ingoa ēnei o āna i whānau ki Hiruhārama; ko Hāmua, ko Hōpapa, ko Nātana, ko Horomona,

\VS{15}ko Ipihara, ko Erihua; ko Nepeke, ko Iāpia;

\VS{16}ko Erihama, ko Eriara, ko Eriperete.


\par }{\SH Ka Tairaritia te Kōkiri o ngā Pirihitini
\par }
{\R (1 Whakapapa 14.8-17)

\par }{\PP \VS{17}Ā, nō te rongonga o ngā Pirihitini kua whakawahia a Rāwiri hei kīngi mō Īharaira, ka haere ngā Pirihitini katoa ki te rapu i a Rāwiri, ā, ka rongo a Rāwiri, nā, haere ana ia ki te pourewa.

\VS{18}Nā, kua tae mai ngā Pirihitini, kua tohatoha i a rātou ki te raorao o Repaima.

\VS{19}Nā, ka ui a Rāwiri ki a Ihowā, ka mea, “Me haere rānei ahau ki runga ki ngā Pirihitini? E hōmai rānei rātou e koe ki tōku ringa?”

\par }{\PP Ka mea a Ihowā ki a Rāwiri, “Haere, ka tino hoatu hoki e ahau ngā Pirihitini ki tōu ringa.”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ko te haerenga o Rāwiri ki Paara-Peratimi, patua iho rātou i reira e Rāwiri. Nā, ka mea ia, “Pakaru ana i a Ihowā ōku hoariri i tōku aroaro, koia anō kei te pākaruhanga wai.” Nā reira i huaina ai te ingoa o taua wāhi, ko Paara Peratimi.

\VS{21}I mahue anō i a rātou ā rātou whakapakoko i reira, ā, maua atu ana e Rāwiri rātou ko āna tāngata.


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka haere ake anō ngā Pirihitini, ā, tohatoha ana i a rātou ki te raorao o Repaima.

\VS{23}Nā, ka ui a Rāwiri ki a Ihowā, ā, ka mea mai ia, “Kaua e haere ki runga; engari me haere āwhio atu ki muri i a rātou, ka whakaputa ai ki a rātou i te ritenga atu o ngā rākau maperi.

\VS{24}Ā, ka rangona e koe he haruru haere i ngā kōuru o ngā maperi, ko reira koe korikori ai; nō te mea ko te haerenga atu tēnā o Ihowā i tōu aroaro ki te patu i te ope o ngā Pirihitini.”

\VS{25}Nā, pērātia ana e Rāwiri me tā Ihowā i whakahau ai ki a ia; ā, patua iho e ia ngā Pirihitini i Kepa ā tae noa koe ki Katere.




\par }\Chap{6}{\SH Ka Mauria te Āka ki a Hiruhārama
\par }
{\R (1 Whakapapa 13.1-14; 15.25–16.6, 43)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nā, ka huihuia anō e Rāwiri te hunga whiriwhiri katoa o Īharaira e toru tekau mano.

\VS{2}Ā, ka whakatika a Rāwiri rātou ko tōna nuinga katoa, haere ana i Paare o Hūrā, tīkina ana i reira te āka a Ihowā, e huaina nei ki te Ingoa, arā ki te ingoa o Ihowā o ngā mano, e noho nei i waenganui o ngā kerupima.

\VS{3}Nā, ka whakanohoia e rātou te āka a te Atua ki runga ki te kāta hou, ā, mauria ana i te whare o Apinarapa i Kipea. Ā, nā Uha rāua ko Ahio, nā ngā tama a Apinarapa, i ārahi te kāta hou.

\VS{4}Nā, kawea ana i te whare o Apinarapa i Kipea, me te haere tahi anō rātou ko te āka a te Atua; i haere anō a Ahio i mua i te āka.

\VS{5}Nā, ka tākaro a Rāwiri rātou ko te whare katoa o Īharaira ki te aroaro o Ihowā, me te whakatangi anō i ā rātou mea katoa he kauri nei te rākau, i ngā hāpa, i ngā hātere, i ngā timipera, i ngā koronete, i ngā himipora.


\par }{\PP \VS{6}Ā, ka tae ki te patunga wīti a Nakono, ka totoro a Uha ki te āka a te Atua, ā, puritia ana e ia; i paheke hoki ngā kau.

\VS{7}Nā, ka mura te riri o Ihowā ki a Uha, ā, patua iho ia i reira e te Atua mō tōna hē, ā, mate ake i reira i te taha o te āka a te Atua.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka pōuri a Rāwiri mō tā Ihowā tukitukinga i a Uha; nā, huaina ana taua wāhi e ia, ko Pereteuha; koia anō tēnā ināianei.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka wehi a Rāwiri i a Ihowā i taua rā, ka mea, “Mā te aha e tae ake ai te āka a Ihowā ki ahau.”

\VS{10}Heoi, kīhai a Rāwiri i pai ki te tango i te āka a Ihowā ki a ia, ki te pā o Rāwiri. Nā, kawea kētia ana e Rāwiri ki te whare o Opere-Eroma Kiti.

\VS{11}E toru ngā marama i noho ai te āka a Ihowā ki te whare o Opere-Eroma Kiti; ā, ka manaakitia e Ihowā a Opere-Eroma rātou ko tōna whare katoa.


\par }{\PP \VS{12}Ā, ka kōrerotia te kōrero ki a Kīngi Rāwiri, “Kua manaakitia e Ihowā te whare o Opere-Eroma me āna mea katoa, he whakaaro ki te āka a te Atua.” Nā, ka haere a Rāwiri, ā, kawea ana e ia te āka a te Atua, i te whare o Opere-Eroma ki runga, ki te pā o Rāwiri, me te koa anō ia.

\VS{13}Ā, ka ono ngā hīkoinga i hīkoi ai ngā kaiamo i te āka a Ihowā, nā, ka patua e ia ētahi kau me tētahi mea mōmona.

\VS{14}Nā, ka whakapaua katoatia tōna kaha e Rāwiri ki te kanikani ki te aroaro o Ihowā; i whītikiria anō he epora rīnena ki a Rāwiri.

\VS{15}Heoi, ka kawea te āka a Ihowā e Rāwiri rātou ko te whare katoa o Īharaira, me te hāmama anō rātou, me te tangi anō te tētere.


\par }{\PP \VS{16}Ā, i te taenga o te āka a Ihowā ki te pā o Rāwiri, nā, ka titiro a Mikara, tamāhine a Haora nā te matapihi, ā, ka kite i a Kīngi Rāwiri e tūpekepeke ana, e kanikani ana i te aroaro o Ihowā, ā, whakahāwea ana ia ki a ia i roto i tōna ngākau.


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka kawea e rātou te āka a Ihowā, ā, whakatūria ana ki tōna wāhi, ki waenganui o te tapenākara i whakaarahia e Rāwiri mōna; nā, ka tāpaea e Rāwiri ētahi tahunga tinana ki te aroaro o Ihowā, me ētahi whakahere mō te pai.

\VS{18}Ā, nō ka mutu tā Rāwiri tāpae i ngā tahunga tinana, i ngā whakahere mō te pai, ka manaakitia e ia te iwi runga i te ingoa o Ihowā o ngā mano.

\VS{19}I tuwhaina anō e ia mā te iwi katoa, mā te huihui katoa o Īharaira mā te tāne, mā te wahine, kotahi keke taro mā tēnei, mā tēnei, me tētahi wāhi kikokiko, me tētahi keke karepe maroke. Nā, haere ana te iwi katoa ki tōna whare, ki tōna whare.


\par }{\PP \VS{20}Kātahi a Rāwiri ka hoki ki te manaaki i tōna whare; ā, ka puta a Mikara, tamāhine a Haora ki te whakatau i a Rāwiri, ā, ka mea, “Anō te korōria o te kīngi o Īharaira ināianei, i whakakite kirikau nei i a ia inākuanei ki ngā kanohi o ngā pononga wāhine a āna tāngata, pērā i tētahi o te hunga wairangi e whakakite nui ana i a ia!”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea a Rāwiri ki a Mikara, “I te aroaro rā o Ihowā i whiriwhiri nei i ahau, i kape nei i tōu pāpā, me tōna whare katoa, i whakarite hoki i ahau hei rangatira mō te iwi a Ihowā, mō Īharaira; koia ahau ka tākaro ki te aroaro o Ihowā.

\VS{22}Nā, ka nui atu anō i tēnei tōku wairangi, ā, ka iti iho ahau ki tāku titiro; ko ngā pononga wāhine ia i kīia mai nā e koe, ka whakahōnoretia ahau e rātou.”


\par }{\PP \VS{23}Nā, kāhore he tamariki a Mikara tamāhine a Haora ā taea noatia te rā i mate ai ia.




\par }\Chap{7}{\SH Te Kawenata a Ihowā i a Rāwiri
\par }
{\R (1 Whakapapa 17.1-15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ā, i te kīngi e noho ana i tōna whare, ā, ka meinga ia e Ihowā kia okioki i ōna hoariri katoa ā tawhio noa,

\VS{2}nā, ka mea te kīngi ki a Nātana poropiti, “Nā, titiro, kei te noho nei ahau i te whare hīta, ko te āka ia a te Atua e noho ana i roto i te kākahu.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea a Nātana ki te kīngi, “Haere meatia ngā mea katoa i tōu ngākau; kei a koe hoki a Ihowā.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, i taua pō anō ka puta te kupu a Ihowā ki a Nātana, ka mea:


\par }{\PI \VS{5}“Haere, mea atu ki tāku pononga, ki a Rāwiri: ‘Ko te kupu tēnei a Ihowā: Māu koia e hanga he whare hei nohoanga mōku?

\VS{6}Kāhore nei hoki ahau i noho whare nō te rā anō i kawea mai ai e ahau ngā tama a Īharaira i Īhipa ā taea noatia tēnei rā; he noho haere ia tōku i roto i te tēneti, i te tapenākara.

\VS{7}I ōku hāereerenga katoa i roto i ngā tamariki katoa a Īharaira, i puaki rānei tētahi kupu āku ki tētahi o ngā iwi o Īharaira i whakaritea e ahau hei hēpara mō tāku iwi, mō Īharaira, i mea rānei ahau, “He aha koutou tē hanga ai i tētahi whare hīta mōku?” ’


\par }{\PI \VS{8}“Nā, tēnā kia pēnei tāu kī āianei ki tāku pononga ki a Rāwiri, ‘Ko te kupu tēnei a Ihowā o ngā mano: Nāku koe i tango mai i te nohoanga hipi, i te whai hipi, hei rangatira mō tāku iwi, mō Īharaira.

\VS{9}I a koe anō ahau i ōu haerenga katoa, hautopea atu ana e ahau ōu hoariri katoa i tōu aroaro, ā, meinga ana koe e ahau hei ingoa nui, hei pērā anō me te ingoa o ngā mea nunui o te whenua.


\par }{\PI \VS{10}“ ‘Nā, māku e whakarite he wāhi mō tāku iwi, mō Īharaira, ā, ka whakatōkia rātou e ahau kia noho ki tō rātou ake wāhi, kia kore e nekehia ā muri ake nei; kia mutu ai te tūkino a ngā tamariki a te kino i a rātou, kei pērā me tō mua,

\VS{11}me tō te wā i whakaritea ai e ahau he kaiwhakarite mō tāku iwi, mō Īharaira, i meinga ai hoki koe kia okioki i ōu hoariri katoa.

\par }{\PI “ ‘Nā, ko tā Ihowā kupu tēnei ki a koe: Mā Ihowā e hanga he whare mōu.

\VS{12}Ā, ka tutuki ōu rā, ā, ka moe ki ōu mātua, ā, ka whakaarahia e ahau i muri i a koe tōu whānau e puta mai i roto i ōu whēkau, ā, ka whakapūmautia tōna kīngitanga.

\VS{13}Māna e hanga he whare mō tōku ingoa, ā, ka whakapūmautia e ahau te torōna o tōna kīngitanga ā ake ake.

\VS{14}Ko ahau hei matua ki a ia, ko ia hei tama ki ahau.

\par }{\PI “ ‘Ki te ngau kē tāna mahi, ka whiu ahau i a ia ki te whiu a te tangata, ki ngā whakapānga a ngā tama a te tangata.

\VS{15}E kore ia e mutu tōku aroha ki a ia, e kore e pērā me tōku ki a Haora i peia atu nā e ahau i tōu aroaro.

\VS{16}Ka tūturu tonu hoki tōu whare me tōu kīngitanga ā ake ake, ki tōu aroaro; ka mau tonu tōu torōna ā ake ake.’ ”


\par }{\PP \VS{17}Rite tonu ki ēnei kupu katoa, ki tēnei kitenga katoa, ngā kupu a Nātana ki a Rāwiri.


\par }{\SH Te Īnoi Whakawhetai a Rāwiri
\par }
{\R (1 Whakapapa 17.16-27)

\par }{\PP \VS{18}Kātahi a Kīngi Rāwiri ka haere, ā, noho ana ki te aroaro o Ihowā, ka mea:

\par }{\PI “Ko wai ahau, e te Ariki, e Ihowā? He aha hoki tōku whare, i kawea mai ai ahau e koe ā mohoa noa nei?

\VS{19}He mea iti anō tēnei ki tāu titiro, e te Ariki, e Ihowā, nā, kua kōrerotia nei e koe te whare o tāu pononga mō ngā tau e maha. Ko tā te tangata tikanga rānei tēnei, e te Ariki, e Ihowā?


\par }{\PI \VS{20}“Nā, ko te aha ake hei kōrerotanga mā Rāwiri ki a koe? E mōhio ana hoki koe, e te Ariki, e Ihowā, ki tāu pononga.

\VS{21}He whakaaro ki tāu kupu, nā tōu ngākau anō, i mea ai koe i ēnei mea nunui katoa, kia mōhio ai tāu pononga.


\par }{\PI \VS{22}“Nā, he nui koe, e Ihowā, e te Atua; kāhore hoki he rite mōu, kāhore atu hoki he Atua; ko koe anake; e rite ana ki ngā mea katoa i rongo ai ō mātou taringa.

\VS{23}Ko tēhea iwi kotahi hoki o te whenua hei rite mō tāu iwi, arā mō Īharaira, i haere nei te Atua ki te hoko hei iwi māna ake, hei mea ingoa mōna, ki te mahi anō i ngā mea nunui mōu, i ngā mea whakamataku hoki mō tōu whenua, i te aroaro o tāu iwi i hokona nei e koe māu i Īhipa, i ngā tauiwi, i ō rātou atua anō hoki?

\VS{24}Kua whakapūmautia nei hoki e koe māu tāu iwi, a Īharaira, hei iwi māu ā ake ake; ā, ko koe hoki, e Ihowā, hei Atua mō rātou.


\par }{\PI \VS{25}“Nā, whakamanā hoki āianei, e Ihowā, e te Atua, te kupu i kōrerotia e koe mō tāu pononga rātou ko tōna whare ā ake ake, meatia anō tāu i kōrero ai.

\VS{26}Kia whakanuia anō tōu ingoa ā ake ake, kia kōrerotia, ‘Ko Ihowā o ngā mano te Atua o Īharaira.’ Kia tūturu tonu anō te whare o tāu pononga, o Rāwiri, ki tōu aroaro.


\par }{\PI \VS{27}“Nāu nei hoki, e Ihowā o ngā mano, e te Atua o Īharaira, i whakapuaki mai ki tāu pononga, i mea, ‘Ka hangā e ahau he whare mōu.’ Koia te ngākau o tāu pononga i anga ai ki te īnoi i tēnei īnoi ki a koe.

\VS{28}Nā, ko koe hoki, e te Ariki, e Ihowā, taua Atua nei, he pono hoki āu kupu, ā, kua kōrerotia e koe tēnei mea pai ki tāu pononga.

\VS{29}Nā reira kia pai koe ki te manaaki i te whare o tāu pononga, kia pūmau tonu ai ki tōu aroaro; nāu hoki e Ihowā, e te Atua, te kupu; ā, hei tāu manaaki te manaaki mō te whare o tāu pononga ā ake ake.”




\par }\Chap{8}{\SH Ngā Pakanga a Rāwiri
\par }
{\R (1 Whakapapa 18.1-17)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nā, muri iho ka patua ngā Pirihitini e Rāwiri, ā, hinga ana rātou i a ia; ā, tangohia ana e Rāwiri a Metekeama i te ringa o ngā Pirihitini.


\par }{\PP \VS{2}I patua anō e ia a Moapa, ā, rūritia ana rātou ki te aho; ā, meinga ana rātou kia takoto ki te whenua; nā, e rua ngā aho i rūritia e ia mō te whakamate, kotahi tino aho mō te whakaora. Nā, ka riro ngā Moapi hei pononga mā Rāwiri, hei kaihōmai hākari.


\par }{\PP \VS{3}I patua anō e Rāwiri a Hararētere tama a Rehopo kīngi o Topa, i tōna haerenga ki te whakahoki mai i tōna rohe i te awa, i Uparati.

\VS{4}Nā, i riro mai i a Rāwiri, kotahi mano e whitu rau hoki ngā hōia eke hōiho, e rua tekau mano ngā tāngata haere i raro. Nā, whakangongea ana e Rāwiri ngā hōiho o ngā hāriata katoa; i whakatoea ia ētahi mō ngā hāriata kotahi rau.


\par }{\PP \VS{5}Ā, nō te haerenga mai o ngā Hīriani o Ramahiku ki te whakauru ki a Hararētere kīngi o Topa, patua iho e Rāwiri o ngā Hīriani e rua tekau mā rua mano tāngata.

\VS{6}I whakanohoia anō e Rāwiri ētahi hōia pupuri ki Hīria o Ramahiku; ā, ka waiho ngā Hīriani hei pononga hōmai hākari mā Rāwiri. Nā, whakaorangia ana a Rāwiri e Ihowā i ōna haerenga katoa.


\par }{\PP \VS{7}I tangohia anō e Rāwiri ngā pukupuku kōura a ngā tāngata a Hararētere, ā, kawea ana ki Hiruhārama.

\VS{8}Ā, nui atu te parāhi i tangohia e Kīngi Rāwiri i Petaha, i Perotai, i ngā pā o Hararētere.


\par }{\PP \VS{9}Ā, i te rongonga o Toi kīngi o Hāmata kua patua e Rāwiri te ope katoa a Hararētere,

\VS{10}kātahi ka tono a Toi i a Iorama, i tāna tama ki a Kīngi Rāwiri ki te oha ki a ia, ki te manaaki hoki i a ia. Mōna i whawhai ki a Hararētere, i patu hoki i a ia; he hoariri hoki a Hararētere nō Toi. I te ringa anō o Iorama ētahi mea hiriwa, mea kōura, mea parāhi.


\par }{\PP \VS{11}Whakatapua ake ērā e Kīngi Rāwiri mā Ihowā hei tāpiri mō te hiriwa, mō te kōura i whakatapua e ia, ā, ngā iwi katoa i hinga nei i a ia;

\VS{12}a Hīria, a Moapa, a ngā tamariki a Āmona, a ngā Pirihitini, a Amareke, me ngā taonga o Hararētere tama a Rehopo, kīngi o Topa.


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka whai ingoa a Rāwiri i tōna hokinga mai i te patu i ngā Hīriani i te Raorao Tote, arā kotahi tekau mā waru mano tāngata.


\par }{\PP \VS{14}Ā, i whakanohoia e ia ētahi hōia pupuri ki Ēroma; he mea whakanoho puta noa i Ēroma katoa āna hōia pupuri, ā, ka meinga ngā Ēromi katoa hei pononga mā Rāwiri. Ā, whakaorangia ana a Rāwiri e Ihowā i ōna haerenga katoa.


\par }{\SH Ngā Āpiha a Rāwiri
\par }
{\PP \VS{15}Nā, ko Rāwiri te kīngi o Īharaira katoa; ā, i whakarite anō a Rāwiri i te whakawā, i te tika, mō tōna iwi katoa.

\VS{16}Ko Ioapa tama a Teruia hoki te rangatira ope, ko Iehohāpata tama a Ahiruru te kaiwhakamahara.

\VS{17}Ko Hāroko tama a Ahitupu, rāua ko Ahimereke tama a Apiātara, ngā tohunga; ko Heraia hoki te kaituhituhi;

\VS{18}ko Penaia tama a Iehoiara te rangatira mō ngā Kereti, mō ngā Pereti; ko ngā tama ia a Rāwiri ngā tino rangatira.




\par }\Chap{9}{\SH Te Atawhai o Rāwiri ki te Tama a Honatana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mea a Rāwiri, “Kāhore rānei he mōrehu ināianei o te whare o Haora, kia puta ai tōku aroha ki a ia, he mea hoki nāku ki a Honatana?”


\par }{\PP \VS{2}Nā, he pononga tērā nō te whare o Haora, ko tōna ingoa ko Tipa. Nā, ka karangatia ia ki a Rāwiri, ā, ka mea te kīngi ki a ia, “Ko Tipa koe?”

\par }{\PP Ka mea tērā, “Tēnei tāu pononga.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea te kīngi, “Kāhore ianei tētahi o te whare o Haora, kia whakaputaina ai e ahau tō te Atua aroha ki a ia?”

\par }{\PP Nā, ka mea a Tipa ki te kīngi, “Tēnei anō tētahi tama a Honatana, he kopa ngā waewae.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka mea te kīngi ki a ia, “Kei hea?”

\par }{\PP Ka mea a Tipa ki te kīngi, “Nā, kei te whare o Makiri, tama a Amiere, kei Rotepara.”


\par }{\PP \VS{5}Kātahi a Kīngi Rāwiri ka unga tāngata ki te tiki i a ia i te whare o Makiri, tama a Amiere, i Rotepara.


\par }{\PP \VS{6}Ā, ka tae mai a Mepipohete tama a Honatana tama a Haora ki a Rāwiri, ka tāpapa, ka piko.

\par }{\PP Nā, ka mea a Rāwiri, “E Mepipohete.”

\par }{\PP Anō rā ko tērā, “Tēnei tāu pononga.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka mea a Rāwiri ki a ia, “Kaua e wehi; ka puta hoki tōku aroha ki a koe, he whakaaro hoki ki a Honatana ki tōu pāpā, me whakahoki anō e ahau ki a koe te māra katoa a Haora, a tōu pāpā; me kai taro tonu anō koe ki tāku tēpu.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka piko iho ia, ka mea, “He aha tāu pononga, i titiro mai ai koe ki tēnei kurī mate, i ahau nei?”


\par }{\PP \VS{9}Kātahi ka karanga te kīngi ki a Tipa, ki te tangata a Haora, ka mea ki a ia, “Ko ngā mea katoa a Haora i mua, a tōna whare katoa hoki, kua hoatu e ahau ki te tama a tōu ariki.

\VS{10}Ko koe hoki hei kaimahi māna i te oneone, koutou ko āu tama, ko āu pononga, ka kohi ai i ngā hua; ā, ka whai taro te tama a tōu ariki hei kai māna. Ko Mepipohete ia ko te tama a tōu ariki, me kai taro tonu ia ki tāku tēpu.” (Nā, kotahi tekau mā rima ngā tama a Tipa, e rua tekau ngā pononga.)


\par }{\PP \VS{11}Kātahi ka mea a Tipa ki te kīngi, “Ka rite tā tāu pononga e mea ai ki ngā mea katoa i whakahaua mai e tōku ariki, e te kīngi, ki tāna pononga.” Ko Mepipohete ia e ai tā te kīngi me kai ki tāku tēpu; ka rite ki tētahi o ngā tama a te kīngi.


\par }{\PP \VS{12}Nā, he tama tā Mepipohete he mea nohinohi, ko tōna ingoa ko Mika; he pononga anō nā Mepipohete te hunga katoa e noho ana i te whare o Tipa.

\VS{13}Heoi, noho ana a Mepipohete ki Hiruhārama; i kai tonu hoki ia ki te tēpu a te kīngi; he kopa anō ōna waewae e rua.




\par }\Chap{10}{\SH Ka Hingaia e Rāwiri ngā Āmona me Hīriani
\par }
{\R (1 Whakapapa 19.1-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nā, i muri i tēnei, ka mate te kīngi o ngā tamariki a Āmona, ā, ko Hanunu, ko tāna tama te kīngi i muri i a ia.

\VS{2}Nā, ka mea a Rāwiri, “Ka puta tōku aroha ki a Hanunu tama a Nahaha, ka rite ki te aroha o tōna pāpā i puta rā ki ahau.” Nā, tonoa ana e Rāwiri āna tāngata hei kawe i tāna whakamārie ki a ia mō tōna pāpā.

\par }{\PP Nā, ka tae ngā tāngata a Rāwiri ki te whenua o ngā tama a Āmona.

\VS{3}Nā, ka mea ngā rangatira o ngā tamariki a Āmona ki a Hanunu, ki tō rātou ariki, “Ki tōu whakaaro he whakahōnore nā Rāwiri i tōu pāpā i tonoa mai e ia ngā kaiwhakamārie ki a koe? He teka ianei he titiro i te pā, he tūtei, he whakangaro te mea i tonoa mai ai e Rāwiri āna tāngata ki a koe?”

\VS{4}Heoi, ka mau a Hanunu ki ngā tāngata a Rāwiri, ā, heua ana e ia tētahi taha o ō rātou pāhau, tapahia ana ō rātou kākahu ki waenga ā tae noa ki ō rātou papa, ā, tonoa atu ana rātou.


\par }{\PP \VS{5}Ā, nō te kōrerotanga o taua mea ki a Rāwiri, ka tono tāngata ia ki te whakatau i a rātou; he nui hoki te whakamā o aua tāngata; i mea anō te kīngi, “Hei Heriko noho ai, kia tupu rā anō ō koutou pāhau, ka hoki mai ai.”


\par }{\PP \VS{6}Ā, nō te kitenga o ngā tamariki a Āmona e whakahouhou ana rātou ki a Rāwiri, ka tono tāngata ngā tamariki a Āmona hei utu i ngā Hīriani o Peterehopo, i ngā Hīriani anō o Topa, e rua tekau mano, he hunga haere i raro, i te kīngi anō o Maaka, kotahi mano tāngata, i tō Ihitopo, kotahi tekau mā rua mano tāngata.


\par }{\PP \VS{7}Ā, nō te rongonga o Rāwiri, ka tonoa e ia a Ioapa me te ope katoa o ngā mārohirohi.

\VS{8}Nā, ka puta ngā tama a Āmona ki waho, ā, whakatakotoria ana ā rātou ngohi ki te tomokanga atu o te kūwaha; ā, ko ngā Hīriani o Topa, o Rehopo, me o Ihitopo, o Maaka, ko rātou anake i te pārae.


\par }{\PP \VS{9}Nā, i te kitenga o Ioapa e ākina ana a mua, a muri, ōna e te hoariri, ka whiriwhiria e ia ētahi o ngā tino tāngata katoa o Īharaira, ā, whakaritea ana e ia hei tū ki ngā Hīriani.

\VS{10}Ko te nuinga atu hoki o te iwi i tukua e ia ki te ringa o Āpihai, o tōna teina, ā, whakatikaia ana e tērā hei tū ki ngā tama a Āmona.

\VS{11}I mea anō ia, “Ki te kaha atu ngā Hīriani i ahau, nā, me āwhina mai ahau e koe; ki te kaha atu ia ngā tama a Āmona i a koe, nā, me haere atu ahau ki te āwhina i a koe.

\VS{12}Kia māia, kia whakatangata hoki tātou mō tō tātou iwi, mō ngā pā hoki o tō tātou Atua; ā, mā Ihowā e mea te mea i pai ki a ia.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka whakatata atu a Ioapa rātou ko tōna nuinga ki te whawhai ki ngā Hīriani, ā, rere ana rātou i tōna aroaro.

\VS{14}Ā, nō te kitenga o ngā tama a Āmona kua rere ngā Hīriani, ka rere anō rātou i te aroaro o Āpihai, ā, haere ana ki te pā. Nā, hoki ana a Ioapa i ngā tama a Āmona, ā, haere ana ki Hiruhārama.


\par }{\PP \VS{15}Ā, i te kitenga o ngā Hīriani kua patua rātou e Īharaira, ka huihui rātou.

\VS{16}Ā, ka tono tāngata a Hararētere ki te tiki i ngā Hīriani i tāwāhi o te awa; ā, haere mai ana rātou ki Herama, ko Hopaka hoki, ko te rangatira o te ope a Hararētere ki mua i a rātou.


\par }{\PP \VS{17}Ā, ka kōrerotia ki a Rāwiri; ā, ka huihuia e ia a Īharaira katoa, ā, whiti ana ki tērā taha o Horano haere ana ki Herama. Nā, ka whakatikaia e ngā Hīriani ō rātou ngohi hei tū i a Rāwiri, ka whawhai ki a ia.

\VS{18}Nā, ka rere ngā Hīriani i te aroaro o Īharaira; ā, patua iho o ngā Hīriani e Rāwiri ngā tāngata o ngā hāriata e whitu rau, e whā tekau mano anō ngā hōia eke hōiho; i patua anō e ia a Hopaka, te rangatira o tō rātou ope, ā, mate iho ia ki reira.

\VS{19}Ā, nō ka kite ngā kīngi katoa, ngā apa o Hararētere, kua patua rātou e Īharaira, ka houhia e rātou te rongo ki a Īharaira, ā, ka meinga hei apa mō rātou.

\par }{\PP Heoi, wehi ana ngā Hīriani, ā mutu ake tā rātou āwhina i ngā tama a Āmona.




\par }\Chap{11}{\SH Ka Pūremutia a Patehēpa e Rāwiri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, i te takanga o te tau, i te wā anō e haere ai ngā kīngi ki te whawhai, nā, ka ungā e Rāwiri a Ioapa rātou ko āna tāngata, ko Īharaira katoa; ā, hunā iho e rātou ngā tama a Āmona, whakapaea ana a Rapa. Ko Rāwiri ia i noho ki Hiruhārama.


\par }{\PP \VS{2}Ā, i te mea ka ahiahi, nā, ka maranga ake a Rāwiri i tōna moenga, ā, hāereere ana i runga i te tuanui o te whare o te kīngi. Nā, ka kitea iho e ia i te tuanui tētahi wahine e kaukau ana; he ātaahua rawa anō te wahine ki te titiro atu.

\VS{3}Nā, ka tono tāngata te kīngi, ā, ka i ui mō taua wahine. Nā, ko te meatanga, “Ehara ianei tēnei i a Patehēpa tamāhine a Eriama, ko te wahine ia a Uria Hiti.”

\VS{4}Nā, ka ungā ētahi karere e Rāwiri ki te tiki i a ia; ā, ka haere mai ia ki a ia; ā, takoto tahi ana rāua. (Kua oti hoki tōna poke te pure.) Ā, hoki ana ki tōna whare.

\VS{5}Nā, ka hapū te wahine, ā, ka tono tangata ki a Rāwiri, ka mea, “Kua hapū ahau.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka tono tangata a Rāwiri ki a Ioapa, ka mea, “Tēnā a Uria Hiti tonoa mai ki ahau.” Nā, tonoa ana e Ioapa a Uria ki a Rāwiri.

\VS{7}Ā, i te taenga mai o Uria ki a ia, ka ui a Rāwiri i pēhea a Ioapa, i pēhea, hoki te iwi, ā, i pēhea te whawhai.

\VS{8}Nā, ka mea a Rāwiri ki a Uria, “Haere ki raro, ki tōu whare ki te horoi i ōu waewae.” Nā, ka puta a Uria i te whare o te kīngi; ā, i maua i muri i a ia tētahi kai a te kīngi.

\VS{9}Otiia moe ana a Uria ki te tatau o te whare o te kīngi i roto i ngā tāngata katoa a tōna ariki, kīhai hoki i haere ki raro, ki tōna whare.


\par }{\PP \VS{10}Ā, ka kōrerotia te kōrero ki a Rāwiri, “Kīhai a Uria i haere ki raro, ki tōna whare.” Nā, ka mea a Rāwiri ki a Uria, “He teka ianei kātahi anō koe ka tae mai i te haere? He aha koe tē haere ai ki raro, ki tōu whare?”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea a Uria ki a Rāwiri, “Kei roto te āka i te tīhokahoka, me Īharaira, me Hūrā; kei te mata anō o te pārae tōku ariki, a Ioapa rātou ko ngā tāngata a tōku ariki e noho ana. Kia haere koia ahau ki tōku whare ki te kai, ki te inu, ki te takoto ki tāku wahine? E ora ana koe, e ora ana hoki tōu wairua, e kore tēnei mea e meatia e ahau.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea a Rāwiri ki a Uria, “E noho ki konei i tēnei rā anō, ā, āpōpō ahau unga ai i a koe.” Heoi, noho ana a Uria i taua rā, i te aonga ake anō, ki Hiruhārama.

\VS{13}Nā, ka karangatia ia e Rāwiri, ā, kai ana; ā, meinga ana e ia kia haurangi. Ā, i te ahiahi ka puta ki waho ki te takoto ki tōna takotoranga i roto i ngā tāngata a tōna ariki, kīhai hoki i haere ki raro, ki tōna whare.


\par }{\SH Ka Whakarite a Rāwiri kia Whakamate a Uria
\par }
{\PP \VS{14}Nā, i te ata ka tuhituhia he pukapuka e Rāwiri ki a Ioapa, ā, tonoa ana kia kawea e Uria.

\VS{15}I tuhituhi hoki ia ki te pukapuka, i mea “Me hoatu e koutou a Uria ki mua rawa, ki te wāhi e nui rawa ana te whawhai, ka hoki ai i muri i a ia, kia patua ai ia, kia mate ai.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, i a Ioapa e whakapae ana i te pā, ka hoatu e ia a Uria ki te wāhi i mōhio ai ia kei reira ngā toa.

\VS{17}Nā, ko te putanga atu o ngā tāngata o te pā ki te whawhai ki a Ioapa, ka hinga ētahi o te iwi, ētahi o ngā tāngata ake a Rāwiri; i mate anō a Uria Hiti.


\par }{\PP \VS{18}Kātahi a Ioapa ka tono tāngata hei kōrero ki a Rāwiri i ngā mea katoa o te whawhai.

\VS{19}I ako anō ia i te karere, i mea, “E poto i a koe ngā mea katoa o te whawhai te kōrero ki te kīngi;

\VS{20}nā, ki te ara te riri o te kīngi, ā, ka mea ia ki a koe, ‘He aha koutou i whakatata rawa ai ki te pā tatau ai? Kāhore ianei koutou i mōhio ka kōpere mai rātou i te taiepa?

\VS{21}Nā wai a Apīmereke tama a Ierupehete i patu? He teka ianei nā te wahine i makā te wāhi o runga o te kōhatu huri ki runga ki a ia i te taiepa, ā, mate iho ia ki Tepehe? He aha koutou i whakatata atu ai ki te taiepa?’ Nā, mea atu, ‘Kua mate anō tāu pononga, a Uria Hiti.’ ”


\par }{\PP \VS{22}Heoi, haere ana te karere, ā, ka tae, kōrerotia ana e ia ki a Rāwiri ngā mea katoa i ungā ai ia e Ioapa.

\VS{23}I mea hoki te karere ki a Rāwiri, “I kaha rawa mai aua tāngata ki a mātou, ā, puta mai ana ki a mātou ki te pārae. Nā, whakaekea atu ana e mātou, ā tae noa ki te kūwaha o te kēti.

\VS{24}Nā, ko te kōperenga mai a ngā kaikōpere i te taiepa ki āu tāngata, mate iho ētahi o ngā tāngata a te kīngi; ko tāu pononga hoki, ko Uria Hiti kua mate.”


\par }{\PP \VS{25}Kātahi ka mea a Rāwiri ki te karere, “Kia pēnei tāu kī atu ki a Ioapa, ‘Kei hē tēnei mea ki tōu whakaaro, he kai noa iho hoki tā te hoari i tētahi, i tētahi; kia kaha tāu whawhai ki te pā, whakangaromia.’ Māu anō ia e whakatenatena.”


\par }{\PP \VS{26}Ā, i te rongonga o te wahine a Uria kua mate tāna tahu a Uria, ka tangihia e ia tāna tahu.

\VS{27}Ā, ka pahemo te tangihanga, ka tono tāngata a Rāwiri ki te tiki i a ia ki tōna whare, ā, ka waiho hei wahine māna, ā, ka whānau tā rāua tama. Otiia i kino ki tā Ihowā titiro taua mea i mea ai a Rāwiri.




\par }\Chap{12}{\SH Ka Whakatūpehupehutia te Kīngi e tētahi Poropiti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tonoa a Nātana e Ihowā ki a Rāwiri; ā, ka tae atu ia ki a ia, ka mea ki a ia, “Tokorua ngā tāngata i te pā kotahi; he taonga o tētahi, he rawakore tētahi.

\VS{2}He tini noa iho ngā hipi, ngā kau a te tangata taonga;

\VS{3}hore rawa ia he mea a te rawakore; heoi anō he reme uha kotahi nei, he mea nohinohi nāna i hoko mai i whāngai haere; ā, i tupu tahi ake rātou me āna tamariki. I kai tāna ake taro, i inu hoki i roto i tāna ake kapu, i takoto ki tōna uma; ā, i rite tonu he tamāhine ki a ia.


\par }{\PP \VS{4}“Nā, ka tae he pahī ki te tangata taonga, ā, ka manawapā tērā ki te tango i tētahi o āna hipi, o āna kau, kia takā mā te manuhiri i haere mai ki a ia; heoi tangohia ana e ia te reme a te tangata rawakore, takā ana e ia mā te tangata i haere nei ki a ia.”


\par }{\PP \VS{5}Ko te tino muranga o te riri o Rāwiri ki taua tangata, ka mea ki a Nātana, “E ora ana a Ihowā, e tika ana kia mate te tangata nāna tēnei mahi.

\VS{6}Ko te reme hoki, kia whā ana e hoatu ai hei utu; mōna i mea i tēnei mea, mōna hoki kīhai i aroha.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka mea a Nātana ki a Rāwiri, “Ko taua tangata rā, ko koe. Ko te kupu tēnei a Ihowā, a te Atua o Īharaira: ‘Nāku koe i whakawahi hei kīngi mō Īharaira, nāku hoki koe i whakaora i te ringa o Haora;

\VS{8}ā, hoatu ana e ahau te whare o tōu ariki ki a koe, me ngā wāhine a tōu ariki ki tōu uma; i hoatu anō e ahau te whare o Īharaira rāua ko Hūrā ki a koe; ā, mehemea i iti tēnei, kua tāpiritia atu e ahau māu ērā atu mea anō.

\VS{9}He aha koe i whakahāwea ai ki te kupu a Ihowā? I mea ai i tēnei kino i tāna tirohanga? Ko Uria Hiti i patua e koe ki te hoari, ā, tangohia ana tāna wahine hei wahine māu; ko ia hoki tukitukia ana e koe ki te hoari a ngā tama a Āmona.

\VS{10}Nā reira e kore te hoari e whakakorea atu āianei i roto i tōu whare ā ake ake, mōu i whakahāwea ki ahau, i tango hoki i te wahine a Uria Hiti hei wahine māu.’


\par }{\PP \VS{11}“Ko te kupu tēnei a Ihowā: ‘Nanā, ka whakaara ahau i te kino mōu i roto i tōu whare, ā, ka tango i āu wāhine i tāu tirohanga, ka hoatu ki tōu hoa, nā, ka takotoria e ia āu wāhine i te tirohanga ā te rā i runga nei.

\VS{12}I meatia pukutia hoki tēnei mea e koe; ko ahau ia ka mea i tēnei mea ki mua i a Īharaira katoa, ki mua anō i te rā.’ ”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea a Rāwiri ki a Nātana, “Kua hara ahau ki a Ihowā.”

\par }{\PP Ā, ka mea a Nātana ki a Rāwiri, “Kua kauparea atu anō tōu hara e Ihowā; e kore koe e mate.

\VS{14}Otirā, i te mea nā tēnei mahi āu i whai take nui ai ngā hoariri o Ihowā ki te kohukohu, he pono ka mate te tamaiti ka whānau nei ki a koe.”


\par }{\SH Ka Mate te Tama a Rāwiri rāua ko Patehēpa
\par }
{\PP \VS{15}Nā, haere ana a Nātana ki tōna whare. Ā, ka pākia e Ihowā te tamaiti a Rāwiri i whānau nei i te wahine a Uria; he nui hoki te mate.

\VS{16}Nā, ka īnoi a Rāwiri ki te Atua mō te tamaiti; ā, nohopuku ana a Rāwiri, haere ana ki roto, pau noa taua pō e takoto ana i te whenua.

\VS{17}Nā, ka whakatika ngā kaumātua o tōna whare ki a ia, ki te whakaara i a ia i te whenua; heoi kīhai ia i pai, kīhai hoki i kai tahi i tā rātou taro.


\par }{\PP \VS{18}Nā, i te whitu o ngā rā ka mate te tamaiti. Ā, ka wehi ngā tāngata a Rāwiri ki te mea ki a ia kua mate te tamaiti; i mea hoki rātou, “Nā, i te mea e ora ana te tamaiti, i kōrero tātou ki a ia, ā, kīhai ia i whakarongo ki tō tātou reo. Nā, tērā noa ake te kino e mea ai ia ki a ia anō ki te kōrerotia e tātou ki a ia te matenga o te tamaiti.”


\par }{\PP \VS{19}Otiia i kite a Rāwiri i āna tāngata e kōwhetewhete ana ki a rātou anō, ā, ka mōhio a Rāwiri kua mate te tamaiti. Nā, ka mea a Rāwiri ki āna tāngata, “Kua mate rānei te tamaiti?”

\par }{\PP Ā, ka mea rātou, “Kua mate.”


\par }{\PP \VS{20}Kātahi a Rāwiri ka whakatika i te whenua, ka horoi i a ia, ka whakawahi i a ia, ka tango i ētahi kākahu kē mōna; ā, haere ana ki te whare o Ihowā ki te koropiko. Kātahi ka haere ia ki tōna whare. Nā, ka tonoa e ia, ā, ka whakatakotoria he taro māna, ā, kai ana ia.


\par }{\PP \VS{21}Kātahi ka mea āna tāngata ki a ia, “He aha tēnei mea i mea nei koe? I nohopuku koe, i tangi ki te tamaiti i a ia e ora ana; nō te matenga ia o te tamaiti, nā, whakatika ana koe ki te kai taro.”


\par }{\PP \VS{22}Anō rā ko ia, “I te tamaiti e ora ana anō, i nohopuku ahau, i tangi; i mea hoki, ‘Ko wai ka tohu, tērā pea a Ihowā ka aroha ki ahau, ā, ka ora te tamaiti?’

\VS{23}Ko tēnei, ka mate nei ia, kia nohopuku ahau hei aha? E taea rānei ia e ahau te whakahoki mai? Ko ahau e haere ki a ia, e kore ia e hoki mai ki ahau.”


\par }{\SH Ka Whānau mai a Horomona
\par }
{\PP \VS{24}Nā, ka whakamārie a Rāwiri i tāna wahine, i a Patehēpa, ā, haere ana ki roto, ki a ia, ā, takoto tahi ana rāua; ā, ka whānau anō ia, he tama, huaina iho tōna ingoa ko Horomona; i arohaina ia e Ihowā;

\VS{25}i tono hoki ia nā te ringa o Nātana poropiti, ā, nāna i hua tōna ingoa ko Teriria; he whakaaro hoki ki a Ihowā.


\par }{\SH Ka Pāhoro a Rāwiri i a Rapa
\par }
{\R (1 Whakapapa 20.1-3)

\par }{\PP \VS{26}Ā, i whawhai anō a Ioapa ki Rapa o ngā tamariki a Āmona; ā, horo ana i a ia te pā kīngi.

\VS{27}Nā, ka tono tāngata a Ioapa ki a Rāwiri, ka mea, “Kua tauria a Rapa e ahau, āe rā, kua horo i ahau te pā o ngā wai.

\VS{28}Nā, tēnā, huihuia te nuinga o te iwi ki te whakapae i te pā, kia riro ai i a koe; kei riro mai te pā i ahau, ā, nōku te ingoa e huaina ki reira.”


\par }{\PP \VS{29}Nā, huihuia ana te iwi katoa e Rāwiri, ā, haere ana ki Rapa; nā, tauria ana a reira e ia, ā, riro ana i a ia.

\VS{30}Tangohia ana e ia te karauna o tō rātou kīngi i tōna mātenga, ko tōna taimaha kotahi taranata kōura, ā, i roto ngā kōhatu utu nui; ā, pōtaea iho ki te mātenga o Rāwiri. Ā, i whakaputaina, e ia ngā taonga o te pā, tōna tini.

\VS{31}Nā, ko ngā tāngata i roto, whakaputaina ana e ia ki waho, ā, whakamahia ana ki ngā kani, ki ngā harou rino, ki ngā toki rino; i meinga anō rātou kia tīkā nā roto i te tahunga pereki. Ko tāna hoki tēnei i mea ai ki ngā pā katoa o ngā tamariki a Āmona. Nā, hoki ana a Rāwiri me te iwi katoa ki Hiruhārama.




\par }\Chap{13}{\SH Te Hara o Amanono
\par }
{\PP \VerseOne{1}Muri iho i ēnei mea, nā, he tuahine tō Apohārama tama a Rāwiri, ko Tāmara te ingoa, he ātaahua; ā, i arohaina ia e Amanono tama a Rāwiri.


\par }{\PP \VS{2}Nā, ngaua kinotia ana a Amanono, nō ka mate ia mō tōna tuahine, mō Tāmara, he wāhina hoki ia, ā, ki te whakaaro o Amanono he hē rawa ki te meatia tētahi mea ki a ia.


\par }{\PP \VS{3}He hoa ia tō Amanono, tōna ingoa ko Ionārapa, he tama nā Himea, nā tētahi o ngā tuākana o Rāwiri; he tangata mūrere rawa anō a Ionārapa.

\VS{4}Nā, ka mea ia ki a ia, “He aha koe, e te tama a te kīngi, i pēnei ai te kikokore i tēnei ata, i tēnei ata? E kore ianei koe e whakaatu ki ahau?”

\par }{\PP Anō rā ko Amanono ki a ia, “E aroha ana ahau ki a Tāmara, ki te tuahine o Apohārama, o tōku teina.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka mea a Ionārapa ki a ia, “Takoto i runga i tōu moenga, ka whakamatemate hoki i a koe, ā, ka tae mai tōu pāpā kia kite i a koe, nā, ka mea ki a ia, ‘Kia haere mai tōku tuahine, a Tāmara ki te whāngai i ahau ki te kai, ki te taka hoki i te kai i tāku tirohanga, kia kite atu ai ahau, kia kai ai i tā tōna ringa.’ ”


\par }{\PP \VS{6}Heoi, ka takoto a Amanono, ka whakamatemate; ā, i te taenga mai o te kīngi kia kite i a ia, ka mea a Amanono ki te kīngi, “Tēnā kia haere mai a Tāmara, tōku tuahine ki te hangā i ētahi keke i tāku tirohanga, kia rua, ā, ka kai ahau i tā tōna ringa.”


\par }{\PP \VS{7}Kātahi ka tono tangata a Rāwiri ki te whare ki a Tāmara, ka mea: “Tēnā, haere ki te whare o tōu tungāne, o Amanono, ki te taka kai māna.”

\VS{8}Heoi, haere ana a Tāmara ki te whare o tōna tungāne, o Amanono, ā, i te takoto tērā. Nā, ka mau ia ki te parāoa, ā, pokepokea ana, hanga ana hei keke i tāna tirohanga, nā, tunua ana e ia ngā keke.

\VS{9}Nā, kua mau ia ki te parāi, ringihia ana e ia ki tōna aroaro; heoi ka whakaparahako tērā ki te kai.

\par }{\PP Nā, ka mea a Amanono, “Kia mawehe katoa atu ngā tāngata i ahau.” Nā, ka mawehe katoa ngā tāngata i a ia.

\VS{10}Nā, ka mea a Amanono ki a Tāmara, “Maua ake te kai nā ki te whare moenga, ā, mā tōu ringa ahau e whāngai.” Nā, ka mau a Tāmara ki ngā keke i hangā e ia, ā, kawea ana ki a Amanono, ki tōna tungāne, ki te whare moenga.

\VS{11}Ā, i tāna kawenga ki a ia kia kainga, nā, ka hopu tērā i a ia, ka mea, “Haere mai, tāua ka takoto tahi, e tōku tuahine.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea ia ki a ia, “Kauaka, e tōku tungāne, kaua ahau e whakaititia, kāhore hoki he mahi pēnei i roto i a Īharaira; kāti rā tēnei mahi wairangi.

\VS{13}Ko ahau hoki, kei hea he hunanga mō tōku whakamā? Ā, ka rite koe ki tētahi o te hunga wairangi o Īharaira. Engari rā kōrero ki te kīngi; e kore hoki ahau e kaiponuhia e ia ki a koe.”

\VS{14}Heoi, kīhai ia i pai ki te whakarongo ki tōna reo; nā, he kaha rawa ia i a ia, ā, whakaititia ana ia e ia, ā, takotoria ana e ia.


\par }{\PP \VS{15}Kātahi ka nui atu te kino i kino ai a Amanono ki a ia; nui atu te kino i kino ai ia ki a ia i te aroha i aroha ai ia ki a ia. Ā, ka mea a Amanono ki a ia, “Whakatika, haere.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka mea tērā ki a ia, “Kāhore he rawa; nui atu te kino o tēnei tononga i ahau i tērā i meatia e koe ki ahau.”

\par }{\PP Otiia kīhai ia i pai ki te whakarongo ki a ia.

\VS{17}Kātahi ka karangatia e ia tāna tangata i mahi nei ki a ia, ā, ka mea, “Tonoa atu tēnei wahine i tōku aroaro ki waho, whakarawatia hoki te tatau i muri i a ia.”

\VS{18}Nā, he kākahu purepure tō te wāhina, he pērā hoki ngā koroka i kākahuria ai ngā tamāhine wāhina a te kīngi. Kātahi ka kawea ia e tāna tangata ki waho, ā, whakarawatia ana te tatau i muri i a ia.

\VS{19}Nā, ka opehia e Tāmara he pungarehu ki runga ki tōna mātenga, ā, haea ana e ia tōna kākahu purepure, taupokina iho ōna ringa ki runga ki tōna mātenga, ā, haere ana, me te auē haere.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka mea a Apohārama tōna tungāne ki a ia, “I a koe tōu tungāne a Amanono? Tēnā, noho puku, e tōku tuahine; ko tōu tungāne hoki ia, kaua tōu ngākau e mea ki tēnei mea.” Nā, noho ana a Tāmara, whakapouaru ana i te whare o tōna tungāne, o Apohārama.


\par }{\PP \VS{21}I te rongonga ia o Kīngi Rāwiri i ēnei mea katoa, nui rawa tōna riri.

\VS{22}Nā, kāhore a Apohārama kupu ki a Amanono, ahakoa pai, ahakoa kino; e mauāhara ana hoki a Apohārama ki a Amanono, mōna i whakaiti i tōna tuahine i a Tāmara.


\par }{\SH Ka Patua e Apohārama a Amanono
\par }
{\PP \VS{23}Ā, e rua rawa tau i muri, nā, he kaikutikuti hipi a Apohārama i Paara-Hatoro, i te taha o Ēparaima, ā, karangatia ana e Apohārama ngā tama katoa a te kīngi.

\VS{24}Nā, ka haere a Apohārama ki te kīngi, ā, ka mea, “Nanā, he kaikutikuti ēnei a tāu pononga, nā, kia haere te kīngi rātou ko āna pononga hei hoa mō tāu pononga.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka mea te kīngi ki a Apohārama, “Kauaka, e tāku tama, kaua mātou katoa e haere, kei taimaha koe i a mātou.” Nā, tohe ana ia ki a ia; otiia kīhai tērā i pai ki te haere; engari i manaaki i a ia.


\par }{\PP \VS{26}Kātahi ka mea a Apohārama, “Ki te kore, tukua tōku tuakana a Amanono, kia haere tahi mātou.”

\par }{\PP Nā, ka mea te kīngi, “Kia haere ia i a koe hei aha?”

\VS{27}Ka tohe ia a Apohārama ki a ia, ā, ka tukua e ia a Amanono rātou ko ngā tama katoa a te kīngi hei hoa mōna.


\par }{\PP \VS{28}Nā, i whakahau a Apohārama i āna tāngata, i mea, “E kite koutou i te ngākau o Amanono e koa ana i te wāina, ā, ka mea ahau ki a koutou, ‘Patua a Amanono,’ nā, me whakamate, kaua e wehi; he teka ianei nāku koutou i whakahau? Kia māia, kia toa.”

\VS{29}Ā, rite tonu tā ngā tāngata a Apohārama i mea ai ki a Amanono ki tā Apohārama i whakahau ai. Kātahi ka whakatika katoa ngā tama a te kīngi, ā, eke ana ki tōna muera, ki tōna muera, ā, rere ana.


\par }{\PP \VS{30}I a rātou anō i te ara, ka tae te rongo ki a Rāwiri, ka kōrerotia, “Kua patua e Apohārama ngā tama katoa a te kīngi, kīhai hoki tētahi o rātou i mahue.”

\VS{31}Kātahi ka whakatika te kīngi, ā, haea ana e ia ōna kākahu, takoto ana ki te whenua; me te tū anō āna tāngata katoa, he mea haehae ngā kākahu.


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka oho a Ionārapa tama a Himea, a te tuakana o Rāwiri, ka kī, “Kei mea tōku ariki, ko ngā taitama katoa, ko ngā tama a te kīngi kua whakamatea nei; engari ko Amanono anake i mate. Ko tā Apohārama hoki tēnei i karanga ai, he mea whakatakoto nō te rā anō i whakaiti ai tērā i tōna tuahine, i a Tāmara.

\VS{33}Nā, tēnā, kaua te ngākau o tōku ariki, o te kīngi e mea ki taua mea, e whakaaro, ko ngā tama katoa a te kīngi kua mate; kāhore, ko Amanono anake i mate.”


\par }{\PP \VS{34}Rere ana ia a Apohārama. Nā, ko te marangatanga o ngā kanohi o te tamaiti e tūtei atu ana, ka titiro, nā, he nui te hunga e haere mai ana i te ara i te taha o te puke i tōna tuarā.


\par }{\PP \VS{35}Nā, ka mea a Ionārapa ki te kīngi, “Nanā, ko ngā tama a te kīngi te haere mai nei; e rite ana ki tā tāu pononga i mea ai.”


\par }{\PP \VS{36}Mutu kau tāna kōrero, nā, ko te haerenga mai o ngā tama a te kīngi, ā, nui atu tō rātou reo ki te tangi; ā, nui atu te tangi i tangi ai te kīngi rātou ko āna tāngata katoa.


\par }{\PP \VS{37}Rere ana ia a Apohārama, ā, haere ana ki a Tāramai tama a Amihuru, kīngi o Kehuru. Ko Rāwiri ia, tangihia ana e ia tāna tama i ngā rā katoa.


\par }{\PP \VS{38}Heoi, rere ana a Apohārama, haere ana ki Kehuru, ā, e toru ōna tau ki reira.

\VS{39}Nā, ka kōingo te ngākau o Kīngi Rāwiri kia haere ki a Apohārama; kua mārie hoki ia ki a Amanono, i te mea kua mate ia.




\par }\Chap{14}{\SH Ka Hoki a Apohārama ki Hiruhārama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka kite a Ioapa tama a Teruia e anga ana te ngākau o te kīngi ki a Apohārama.

\VS{2}Ka tono tāngata a Ioapa ki Tekoa ki te tiki i tētahi wahine mōhio i reira, ā, ka mea ki a ia, “Me mea koe i a koe he wahine e tangi tūpāpaku ana, me kākahu he kākahu tauā, kaua anō e whakawahi i a koe ki te hinu; engari kia rite ki te wahine kua tangi noa ake ki te tūpāpaku.

\VS{3}Ā, haere ki te kīngi, ā, ko ēnei ngā kupu māu ki a ia.” Heoi, hoatu ana e Ioapa ngā kupu ki tōna māngai.


\par }{\PP \VS{4}Nā, kōrerotia ana e te wahine o Tekoa ki te kīngi, me te tāpapa anō ki te whenua, me te piko anō, i mea hoki, “Whakaorangia, e te kīngi.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka mea te kīngi ki a ia, “He aha tōu mate?”

\par }{\PP Ā, ka kī tērā, “He wahine pouaru nei ahau, kua mate hoki tāku tahu.

\VS{6}Nā, tokorua ngā tama a tāu pononga, heoi whawhai ana rāua ki a rāua i te pārae, ā, kāhore he kaiwawao mō rāua. Nā, patua iho tētahi e tētahi, ā, mate iho.

\VS{7}Nā, ka whakatika ngā whanaunga katoa ki tāu pononga, e mea ana, ‘Hōmai te kaipatu i tōna teina kia whakamatea hei utu mō te matenga o tōna teina, i patua nei e ia, ā, ka hunā e mātou te tangata mōna te kāinga.’ Nā, ka keto i a rātou tāku ngārahu i te toe, ā, kāhore noa iho e mahue he ingoa mō tāku tahu, he toenga rānei i te mata o te whenua.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea te kīngi ki te wahine, “Haere ki tōu whare, ā, māku ngā tikanga mō tāu mea.”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea taua wahine o Tekoa ki te kīngi, “Hei runga i ahau te kino, e tōku ariki, e te kīngi, hei runga anō hoki i te whare o tōku pāpā; kia harakore ia te kīngi me tōna torōna.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mea te kīngi, “Ki te kōrero tētahi ki a koe, kawea mai ia ki ahau, ā, e kore ia e pā ki a koe i muri iho.”


\par }{\PP \VS{11}Kātahi ia ka mea, “Kia mahara rā te kīngi ki a Ihowā, ki tōu Atua, kia kaua te kaitakitaki toto e whakangaro ā mua ake, kei hunā tāku tama.”

\par }{\PP Nā, ka kī ia, “E ora ana a Ihowā e kore tētahi makawe o tāu tama e taka ki te whenua.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea taua wahine, “Tēnā, kia kōrerotia e tāu pononga tētahi kupu ki tōku ariki, ki te kīngi.”

\par }{\PP Anō rā ko ia, “Kōrero.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea taua wahine, “He aha rā koe i hē ai ki te iwi a te Atua, i whakaaro ai i tēnei mea? I te kīngi hoki e kōrero ana i tēnei mea, e rite ana ia ki te tangata kua hē, i te kīngi e kore nei e whakahoki mai i tāna i peia atu rā.

\VS{14}Mō te mate nei hoki tātou, ā, ka rite ki te wai i maringi ki te whenua, kāhore nei e kohikohia ake. Nā, kāhore te Atua e tango atu ana i te ora, engari e whakaaro ana i ngā whakaaro e kore ai e peia rawatia atu i a ia te mea i peia.


\par }{\PP \VS{15}“Koia ahau i haere mai ai ki te kōrero i tēnei mea ki te kīngi, ki tōku ariki, he wehi nōku i tā te iwi; koia tāu pononga i mea ai, ‘Me kōrero ahau ki te kīngi; tērā pea te kīngi e mea i tā tāna pononga e kōrero ai.

\VS{16}Tērā hoki te kīngi e rongo, e whakaora i tāna pononga i te ringa o te tangata e hunā ai māua tahi ko tāku tama i tō te Atua wāhi tupu.’


\par }{\PP \VS{17}“Koia tāu pononga i mea ai, ‘Ākuanei he whakamārie te kupu a tōku ariki, a te kīngi; e rite ana hoki tōku ariki, te kīngi ki te anahera a te Atua, hei whakarongo ki te pai, ki te kino; hei hoa anō mōu a Ihowā, te Atua.’ ”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka whakahoki te kīngi, ka mea ki te wahine, “Nā, kaua e hunā ki ahau te kupu e uia e ahau ki a koe.”

\par }{\PP Nā, ka mea te wahine, “Tēnā, kia kōrero tōku ariki, te kīngi.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mea te kīngi, “Kāhore ianei te ringa o Ioapa i a koe i tēnei mea katoa?”

\par }{\PP Anō rā ko te wahine, i mea ia, “E ora ana tōu wairua, e tōku ariki, e te kīngi, inā, kāhore he tahuritanga mō tētahi ki matau, ki mauī, i ngā kupu katoa i kōrero ai tōku ariki, te kīngi. Nā tāu pononga hoki, nā Ioapa, nāna ahau i whakahau, nāna hoki i hōmai ēnei kupu katoa ki te māngai o tāu pononga.

\VS{20}He whakaahua kē i te tikanga o tēnei kōrero i mea ai tāu pononga, a Ioapa i tēnei mea; ā, he mōhio tōku ariki, he pērā me te mōhio o te anahera a te Atua, he mōhio ki ngā mea katoa o te whenua.”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea te kīngi ki a Ioapa, “Nā, kua meatia nei tēnei mea e ahau; tīkina, whakahokia mai taua tamaiti, a Apohārama.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka tāpapa a Ioapa ki te whenua, ka piko, ka whakapai i te kīngi; i mea anō a Ioapa, “Nō tēnei rā tāu pononga i mōhio ai e manakohia ana ahau e koe, e tōku ariki, e te kīngi, nō te kīngi hoki ka whakamana i te kupu a tāna pononga.”


\par }{\PP \VS{23}Heoi, whakatika ana a Ioapa, ā, haere ana ki Kehuru, ā, kawea ana e ia a Apohārama ki Hiruhārama.

\VS{24}Nā, ka mea te kīngi, “Kia tahuri atu ia ki tōna whare, kaua hoki ia e kite i tōku kanohi.” Nā, tahuri ana a Apohārama ki tōna whare, kīhai hoki i kite i te kanohi o te kīngi.


\par }{\SH Ka Whakahoa anō a Apohārama rāua ko Rāwiri
\par }
{\PP \VS{25}Nā, kāhore he rite mō Apohārama, te kōrerotia tōna ātaahua i roto i a Īharaira katoa; kāhore ōna koha i te kapu o tōna waewae ā tae noa ki tōna tumuaki.

\VS{26}Ā, ka kutikutia e ia tōna mātenga (i kutikutia hoki e ia i te takanga o te tau; he taimaha hoki nōna koia i kutikutia ai), nā, ka pāunatia e ia ngā makawe o tōna mātenga, e rua rau ngā hekere o tā te kīngi pāuna.

\VS{27}Ā, tokotoru ngā tama i whānau mā Apohārama, kotahi hoki te kōtiro, ko tōna ingoa ko Tāmara; he wahine kanohi ātaahua anō ia.


\par }{\PP \VS{28}Nā, e rua tino tau i noho ai a Apohārama ki Hiruhārama, ā, kīhai i kitea e ia te kanohi o te kīngi.

\VS{29}Nā, ka tono tangata a Apohārama ki a Ioapa, he mea kia tonoa ia ki te kīngi; heoi kīhai tērā i pai ki te haere mai ki a ia. Nā, ka tono anō ia, otiia kīhai tērā i pai ki te haere mai.

\VS{30}Nā reira ka mea ia ki āna pononga, “Nanā, tata tonu ki tōku tō Ioapa wāhi whenua, he pārei anō tāna kei reira; tīkina tahuna ki te ahi.” Nā, kua tahuna e ngā tāngata a Apohārama ki te ahi.


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka whakatika a Ioapa, ā, haere ana ki a Apohārama ki te whare, ā, ka mea ki a ia, “He aha i tahuna ai tōku wāhi e āu tāngata ki te ahi?”


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka mea a Apohārama ki a Ioapa, “Nanā, i tono tangata ahau ki a koe, i mea: ‘Haere mai ki konei kia tonoa ai koe e ahau ki te kīngi hei mea, “Mō te aha ahau i haere mai ai i Kehuru? He pai kē mōku me i noho tonu ahau ki reira.” ’ Ko tēnei kia kite ahau i te kanohi o te kīngi; ā, ki te mea he kino tōku, me whakamate ahau e ia.”


\par }{\PP \VS{33}Heoi, haere ana a Ioapa ki te kīngi, ki te kōrero ki a ia. Nā, ka karangatia a Apohārama e ia, ā, haere ana ia ki te kīngi. Nā, piko ana ia ki a ia, ahu ana tōna mata ki te whenua i te aroaro o te kīngi; ā, kihia ana a Apohārama e te kīngi.




\par }\Chap{15}{\SH Te Whakangārahu a Apohārama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, muri iho i tēnei ka mea hāriata a Apohārama mōna, me ētahi hōiho, me ngā tāngata e rima tekau hei rere i tōna aroaro.

\VS{2}Nā, ka maranga wawe a Apohārama, ā, ka tū ki te taha o te huarahi, ki te kūwaha. Nā, ki te mea he take tā tētahi tangata e tika ana kia tae ki te kīngi kia whakaritea, ka karanga a Apohārama ki a ia, ka mea, “Nō tēhea pā koe?”

\par }{\PP Ā, ka mea tērā, “Nō tētahi o ngā iwi o Īharaira tāu pononga.”

\VS{3}Nā, ka mea a Apohārama ki a ia, “Nanā, he pai āu kōrero, he tika; heoi kāhore he tangata a te kīngi hei whakarongo ki a koe.”

\VS{4}I mea anō a Apohārama, “Auē, me i tū ahau hei kaiwhakarite mō te whenua, ā, ka tae mai ki ahau ngā tāngata katoa he take nei tā rātou, he whakawā, ina ka whakarite tika ahau ki a ia!”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka whakatata mai he tangata ka piko ki a ia, nā, ka totoro tōna ringa ka hopu i a ia, ka kihi i a ia.

\VS{6}Pēnei tonu te mahi a Apohārama ki a Īharaira katoa, i haere mai ki te kīngi kia whakaritea he whakawā; nā, tāhaetia ana e Apohārama ngā ngākau o ngā tāngata o Īharaira.


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka pau ngā tau e whā, ka mea a Apohārama ki te kīngi, “Tukua ahau kia haere ki te whakamana i āku kupu taurangi, ki Heperona, i puaki rā i ahau ki a Ihowā.

\VS{8}I puaki hoki te kupu taurangi a tāu pononga i ahau e noho ana i Kehuru i Hīria; i mea ahau, ‘Ki te whakahokia ahau e Ihowā ki Hiruhārama, kātahi ahau ka mahi ki a Ihowā!’ ”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea te kīngi ki a ia, “Haere mārie.” Nā, whakatika ana ia, ā, haere ana ki Heperona.


\par }{\PP \VS{10}Otiia ka tono tūtei a Apohārama puta noa i ngā iwi katoa o Īharaira, hei mea, “Rongo kau koutou i te tangi o te tētere, ko reira koutou ka mea, ‘Ko Apohārama te kīngi kei Heperona.’ ”

\VS{11}E rua rau anō ngā tāngata i haere tahi i a Apohārama i Hiruhārama, he hunga i karangatia. Otiia, he haere noa tā rātou, kīhai hoki i mōhio ki tētahi mea.

\VS{12}I tīkina anō e Apohārama a Ahitopere Kironi, te kaiwhakatakoto whakaaro a Rāwiri i tōna pā i Kiroho, i a ia anō e patu ana i ngā patunga tapu. Nā, kua kaha te whakapiko; i tini haere hoki ngā tāngata a Apohārama.


\par }{\SH Ka Rere atu a Rāwiri i Hiruhārama
\par }
{\PP \VS{13}Nā, ko te taenga o tētahi kaikōrero ki a Rāwiri, ko tāna kupu, “Kei te whai i a Apohārama ngā ngākau o ngā tāngata o Īharaira.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea a Rāwiri ki āna tāngata katoa i tōna taha i Hiruhārama, “Whakatika, ka rere tātou; kei kore hoki he mawhititanga atu mō tētahi o tātou i te aroaro o Apohārama; hohoro te haere, kei hohoro mai ia, ā, ka mau tātou. Nā, ka ākina mai e ia he kino ki a tātou, ā, ka tukitukia te pā ki te mata o te hoari.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka mea ngā tāngata a te kīngi ki te kīngi, “Tēnei āu pononga hei mea i ngā mea katoa e whakarite ai tōku ariki, te kīngi.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, haere ana te kīngi me tōna whare katoa i muri i a ia. Nā, i mahue i te kīngi tekau ngā wāhine, he wāhine iti nāna, hei tiaki i te whare.

\VS{17}Ā, haere ana te kīngi rātou ko te iwi katoa i muri i a ia, ā, whanga ana i Petemerehaka.

\VS{18}I haere atu anō āna tāngata katoa i tōna taha; i haere atu anō hoki i mua i te kīngi, ngā Kereti katoa, ngā Pereti katoa, me ngā Kiti katoa; ngā rau e ono i whai mai nei i a ia i Kāta.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mea te kīngi ki a Itai Kiti, “He aha koe i haere mai ai i a mātou? Hoki atu, e noho i te kīngi; he tangata kē hoki koe, he noho kē i tōu whenua.

\VS{20}Nōnanahi noa nei koe i tae mai ai, ā, kia mea ahau i a koe i tēnei rā kia kōpikopiko noa iho i a mātou, i tāku haere noa atu? Hoki atu, whakahokia anō ōu tēina; kia whai tahi te pono me te aroha i a koe.”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka whakahoki a Itai ki te kīngi, ka mea, “E ora ana a Ihowā, e ora ana hoki tōku ariki te kīngi, nā, ko te wāhi e noho ai tōku ariki, te kīngi, ahakoa i te mate, ahakoa i te ora, ko reira anō tāu pononga.”


\par }{\PP \VS{22}Anō rā ko Rāwiri ki a Itai, “Hoatu, whiti atu.” Nā, whiti ana a Itai Kiti, rātou ko āna tāngata katoa me ngā tamariki katoa i a ia.

\VS{23}Nui atu hoki te reo i tangi ai te whenua katoa, ā, ka whiti atu te iwi katoa; i whiti atu hoki te kīngi i te awaawa o Kitirono, ā, i whiti atu anō te iwi katoa i te huarahi e tika ana ki te koraha.


\par }{\PP \VS{24}Ko Hāroko anō tērā, me ngā Rīwaiti katoa e amo ana i te āka o te kawenata a te Atua. Nā, ka whakatakotoria te āka a te Atua; nā, ka piki a Apiātara, ā poto noa te iwi katoa te whiti atu i roto i te pā.


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka mea te kīngi ki a Hāroko, “Whakahokia te āka a te Atua ki te pā; ki te manakohia ahau e Ihowā, ka whakahokia ahau, ā, ka whakakitea taua āka me tōna nohoanga ki ahau.

\VS{26}Ā, ki te mea ia ki ahau, ‘Kāhore ahau e pai ki a koe,’ tēnei ahau, māna e mea ki ahau te mea e pai ana ki tāna titiro.”


\par }{\PP \VS{27}I mea anō te kīngi ki a Hāroko tohunga, “Ehara ianei koe i te matakite? Hoki mārie ki te pā, koutou ko ā kōrua tama tokorua, arā tāu tama a Ahimāta, me Honatana tama a Apiātara.

\VS{28}Nanā, me tatari ahau ki ngā kauanga i te koraha, kia tae ake rā anō he kōrero i a kōrua hei whakaatu tikanga ki ahau.”

\VS{29}Nā, whakahokia ana te āka a te Atua e Hāroko rāua ko Apiātara ki Hiruhārama, ā, noho ana rāua i reira.


\par }{\PP \VS{30}Nā, piki atu ana a Rāwiri i te pikitanga o Maunga Ōriwa, me te tangi, me te piki haere; hīpoki rawa tōna mātenga, kāhore hoki ōna hū i a ia e haere ana. Nā, ko ngā tāngata katoa i a ia, hīpoki rawa te mātenga o tēnei, o tēnei; heoi piki ana rātou, me te tangi anō i a rātou e piki ana.

\VS{31}Nā, ka kōrero tētahi ki a Rāwiri, ka mea, “Kei roto a Ahitopere i ngā kaiwhakatupu i te hē, kei a Apohārama.” Nā, ka mea a Rāwiri, “Tēnā rā, e Ihowā, whakakūwaretia ngā whakaaro o Ahitopere.”


\par }{\PP \VS{32}Ā, nō te ekenga o Rāwiri ki te tihi, ki te wāhi e koropiko ai ki te Atua, nā, ko Huhai Araki ka whakatau i a ia, he mea haehae tōna kākahu, me te oneone i runga i tōna mātenga.

\VS{33}Nā, ka mea a Rāwiri ki a ia, “Ki te haere tahi tātou, hei whakaware kau koe ki ahau.

\VS{34}Engari, ki te hoki koe ki te pā, ā, ka mea ki a Apohārama, ‘Hei pononga ahau māu, e te kīngi, he pononga ahau nā tōu pāpā i mua, ināianei hei pononga ahau māu,’ pēnei māu e whakataka te whakaaro o Ahitopere mōku.

\VS{35}Kāhore ianei i reira hei hoa mōu a Hāroko rāua ko Apiātara ngā tohunga? Nā, ko ngā mea katoa e rongo ai koe ki te whare o te kīngi, māu e whakaatu ki ngā tohunga, ki a Hāroko rāua ko Apiātara.

\VS{36}Nā, kei reira, kei a rāua tonu ā rāua tama tokorua, a Ahimāta, tā Hāroko, a Honatana, tā Apiātara; me unga hei kawe mai ki ahau i ngā mea katoa e rongo ai koutou.”


\par }{\PP \VS{37}Nā, haere ana a Huhai, te hoa o Rāwiri ki te pā, ā, ka tae hoki a Apohārama ki Hiruhārama.




\par }\Chap{16}{\SH Ka Whāngai a Tipa i a Rāwiri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, he iti nei te haerenga atu o Rāwiri i te tihi o te pikitanga, nā, ko Tipa, tangata a Mepipohete kua tūtaki ki a ia, me ngā kāihe e rua, whakanoho rawa. Ko te pīkaunga, he taro e rua rau, he tautau karepe maroke kotahi rau, he hua raumati kotahi rau, he ipu wāina.


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka mea te kīngi ki a Tipa, “Hei aha ēnei māu?”

\par }{\PP Ā, ka mea a Tipa, “Hei eke mō te whare o te kīngi ngā kāihe; hei kai mā ngā tamariki te taro me ngā hua raumati; hei inu anō te wāina mā te hunga e ngenge ana i te koraha.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea te kīngi, “Ā, kei hea te tama a tōu ariki?”

\par }{\PP Anō rā ko Tipa ki te kīngi, “Kei Hiruhārama tērā e noho ana; i mea hoki, ‘Ko āianei te whare o Īharaira whakahoki mai ai i te kīngitanga o tōku pāpā ki ahau.’ ”


\par }{\PP \VS{4}Kātahi te kīngi ka mea ki a Tipa, “Nanā, māu katoa ngā mea a Mepipohete.”

\par }{\PP Nā, ka mea a Tipa, “E piko atu nei ahau; kia manakohia ahau e koe, e tōku ariki, e te kīngi.”


\par }{\SH Ka Kanga a Himei i a Rāwiri
\par }
{\PP \VS{5}Ā, nō ka tae a Kīngi Rāwiri ki Pahurimi, nā, ka puta mai ki reira he tangata nō te hapū o te whare o Haora, ko tōna ingoa ko Himei, ko te tama a Kera; ko tōna putanga mai e kanga haere ana.

\VS{6}Epaina ana hoki e ia ki te kōhatu a Rāwiri me ngā tāngata katoa a Kīngi Rāwiri; nā, ko te iwi katoa, rātou ko ngā toa katoa kei tōna matau, kei tōna mauī.

\VS{7}Ko te kupu hoki tēnei a Himei i a ia e kanga ana, “Puta atu, puta atu, e te tangata toto, e te tangata o Periara.

\VS{8}Kua whakahokia e Ihowā ki a koe ngā toto katoa o te whare o Haora; ko koe nā hoki te kīngi i muri i a ia; ā, kua hoatu e Ihowā te kīngitanga ki te ringa o Apohārama, o tāu tama. Nā, kei tōu kino nā anō koe, he tangata toto nā hoki koe.”


\par }{\PP \VS{9}Kātahi ka mea a Āpihai tama a Teruia ki te kīngi, “He aha tēnei kurī mate i kanga ai ki tōku ariki, ki te kīngi? Tēnā, kia whiti atu ahau ki te pōuto i tōna upoko.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mea te kīngi, “Hei aha māku tā kōrua, e ngā tama a Teruia? He kanganga nāna, he meatanga nā Ihowā ki a ia, ‘Kangā a Rāwiri,’ ko wai tēnā hei mea, ‘He aha koe i pēnā ai?’ ”


\par }{\PP \VS{11}I mea anō a Rāwiri ki a Āpihai rātou ko āna tāngata katoa, “Nanā, ko tāku tama i puta nei i roto i ōku whēkau te whai nei kia whakamatea ahau; nā, tērā noa ake āianei he mea mā tēnei Pineamini. Waiho atu, tukua ia kia kanga; nā Ihowā hoki i mea ki a ia.

\VS{12}Tērā pea a Ihowā e titiro ki tōku mate, e hōmai i te pai ki ahau hei utu mō tāna kanga ki ahau i tēnei rā.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, haere ana a Rāwiri rātou ko āna tāngata i te huarahi; me te haere anō a Himei i te taha o te maunga i tōna ritenga mai; haere ana me te kanga, me te epa i te kōhatu ki tōna ritenga mai, me te ākiri anō i te puehu.

\VS{14}Nā, haere ngenge ana te kīngi rātou ko tōna nuinga, ā, okioki ana ki reira.


\par }{\SH He Whakaaro o Ahitopere
\par }
{\PP \VS{15}Nā, ka tae mai a Apohārama rātou ko te iwi katoa, ngā tāngata o Īharaira ki Hiruhārama; ko Ahitopere hoki tōna hoa.

\VS{16}Nā, i te taenga o Huhai Araki, o te hoa o Rāwiri, ki a Apohārama, nā, ka mea a Huhai ki a Apohārama, “Kia ora te kīngi, kia ora te kīngi!”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka mea a Apohārama ki a Huhai, “Ko tōu aroha tēnā ki tōu hoa? He aha koe tē haere tahi ai i tōu hoa?”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka mea a Huhai ki a Apohārama, “Kāhore, engari ko tā Ihowā, ko tā tēnei iwi, ko tā ngā tāngata katoa o Īharaira e whiriwhiri ai, hei a ia he tikanga mōku, ā, me noho ahau ki a ia.

\VS{19}Nā, tētahi, kia mahi ahau ki a wai? Kaua ianei ahau e mahi ki te aroaro o tāna tama? Ka rite ki tāku mahi ki te aroaro o tōu pāpā tāku ki tōu aroaro.”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka mea a Apohārama ki a Ahitopere, “Tēnā koa ōu whakaaro me aha tātou?”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea a Ahitopere ki a Apohārama, “Haere ki ngā wāhine iti a tōu pāpā, i waiho nei e ia hei tiaki i te whare, ā, ka rongo a Īharaira katoa kua piro whakarihariha koe ki tōu pāpā, nā, ka kaha ngā ringa o tōu nuinga katoa.”

\VS{22}Nā, whakatūria ana tētahi tēneti e rātou mō Apohārama ki runga ki te tuanui; ā, haere ana a Apohārama ki roto, ki ngā wāhine iti a tōna pāpā i te tirohanga a Īharaira katoa.


\par }{\PP \VS{23}Nā, ko te whakaaro o Ahitopere i whakaaro ai ia i aua rā, me te mea e uia ana he tikanga ki tā te Atua kupu; pērā tonu ngā whakaaro katoa o Ahitopere ki ā rāua tokorua, ki a Rāwiri, ki a Apohārama.




\par }\Chap{17}{\SH Ka Tinihanga a Huhai i a Apohārama
\par }
{\PP \VerseOne{1}I mea anō a Ahitopere ki a Apohārama, “Tēnā kia whiriwhiria ētahi tāngata e ahau, kia kotahi tekau mā rua mano, kia whakatika ahau ki te whai i a Rāwiri i te pō nei.

\VS{2}Ā, ka huakina ia e ahau i a ia e ngenge ana, i ngā ringa e kahakore ana. Nā, ka whakaoho ahau i a ia, ā, ka rere tōna nuinga katoa. Ko reira ahau patu ai i te kīngi, i a ia anake;

\VS{3}ā, ka whakahokia mai e ahau te iwi katoa ki a koe. Ko te hokinga mai tēnei o te katoa, ki te mau te tangata e whāia nei e koe, pēnei ka āta noho te iwi katoa.”

\VS{4}Nā, tika tonu taua kupu ki te whakaaro o Apohārama, ki te whakaaro hoki o ngā kaumātua katoa o Īharaira.


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka mea a Apohārama, “Tēnā, karangatia anō hoki a Huhai Araki, kia rongo ai tātou ki tāna kupu.”

\VS{6}Ā, nō te taenga o Huhai ki a Apohārama, ka kōrero a Apohārama ki a ia, ka mea, “Ko te kupu tēnei i kōrero ai a Ahitopere; me mea rānei e tātou tāna i kōrero ai? Ki te kāhore, kōrero mai?”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka mea a Huhai ki a Apohārama, “Ko te whakaaro i whakaaro ai a Ahitopere i tēnei wā nei, kāhore i pai.”

\VS{8}I mea hoki a Huhai, “E mōhio ana koe ki tōu pāpā, rātou ko āna tāngata, he toa rātou, e mamae ana hoki ō rātou ngākau, e rite tonu ana ki te pea kua tangohia nei āna kūao i te pārae; he tangata whawhai hoki tōu pāpā; e kore e moe i roto i ngā tāngata.

\VS{9}Nanā, kei te piri tērā i roto i tētahi rua, i tētahi atu wāhi rānei. Nā, ākuanei, hei te hinganga o ētahi o rātou i te tīmatanga, ā, ka rongo tētahi, ka kī ia, ‘Kua pā te patu ki te hunga e whai ana i a Apohārama.’

\VS{10}Ahakoa ko wai tētahi toa, i rite tōna ngākau ki tō te raiona, ka ngohe noa iho; e mōhio ana hoki a Īharaira katoa he mārohirohi tōu pāpā, he toa hoki āna tāngata.


\par }{\PP \VS{11}“Koia ahau ka mea ai: Me āta kohikohi ki a koe a Īharaira katoa, o Rāna ā tae noa ki Peerehepa; kia rite ki te onepū i te moana te tini; me haere anō hoki koe, a koe nā anō, ki te tatauranga.

\VS{12}Nā, ka whakaekea ia e tātou ki tētahi wāhi e kitea ai ia; ā, ka tau iho ki runga ki a ia, ka pērā anō me te tōmairangi e tau ana ki runga ki te oneone. Ā, ko ia me āna tāngata katoa, e kore e mahue tētahi i a tātou ahakoa kia kotahi nei.

\VS{13}Ā, ki te tomo ia ki tētahi pā, nā, ka mau taura atu a Īharaira katoa ki taua pā, ka tōia taua pā e tātou ki roto ki te awa, kia kore rā anō e kitea tētahi kōhatu, ahakoa ririki, ki reira.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea a Apohārama rātou ko ngā tāngata katoa o Īharaira, “Pai atu te whakaaro o Huhai Araki i te whakaaro o Ahitopere.” Nā Ihowā hoki te tikanga kia whakatakā te whakaaro pai o Ahitopere, kia kawea ai he kino e Ihowā ki runga ki a Apohārama.


\par }{\SH Ka Whakatūpatoria a Rāwiri kia Rere
\par }
{\PP \VS{15}Kātahi a Huhai ka mea ki ngā tohunga, ki a Hāroko rāua ko Apiātara, “Ko ngā whakaaro tēnei o Ahitopere ki a Apohārama rātou ko ngā kaumātua o Īharaira; ko ōku whakaaro hoki ēnei i whakatakoto atu nei.

\VS{16}Nā, kia hohoro te tono tāngata ki te whakaatu ki a Rāwiri; mea atu, ‘Kaua e moe i tēnei pō ki ngā kauanga i te koraha; engari kia hohoro te whiti atu, kei horomia ake te kīngi me tōna nuinga katoa.’ ”


\par }{\PP \VS{17}Nā, i Enerōkere a Honatana rāua ko Ahimāta e tatari ana; kīhai hoki i āhei kia kitea e haere mai ana ki te pā. Nā, ka haere tētahi pononga wahine, ka whakaatu ki a rāua, ā, haere ana rāua ki te whakaatu ki a Kīngi Rāwiri.

\VS{18}Otiia i kitea rāua e tētahi taitamariki, ā, kōrerotia atu ana e ia ki a Apohārama; heoi hohoro tonu rāua, ā, ka tae ki te whare o tētahi tangata i Pahurimi. Nā, he poka wai tāna i tōna marae, ā, heke iho ana rāua ki reira.

\VS{19}Nā, ka tīkina tētahi hīpoki e te wahine, taupokina ana e ia ki te poka, nā, horahia ana e ia he wīti tuki ki runga, ā, kīhai taua mea i mōhiotia.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka tae ngā tāngata a Apohārama ki te wahine, ki te whare, ka mea, “Kei hea a Ahimāta rāua ko Honatana?”

\par }{\PP Nā, ka mea te wahine ki a rātou, “Kua whiti rāua i te awa wai.” Nā, ka rapu rātou, ā, kīhai i kitea, ā, hoki ana ki Hiruhārama.


\par }{\PP \VS{21}Ā, i muri i tō rātou haerenga, ka piki ake rāua i roto i te poka, ā, haere ana, whakaatu ana ki a Kīngi Rāwiri; i mea ki a Rāwiri, “Whakatika, hohoro koutou te whiti atu i te wai nei; ko te whakaaro hoki tēnei o Ahitopere mō koutou.”

\VS{22}Kātahi ka whakatika a Rāwiri rātou ko tōna nuinga katoa, ā, whiti ana i Horano; ao rawa ake te rā, kīhai tētahi i kore te whiti i Horano.


\par }{\PP \VS{23}Ā, i te kitenga o Ahitopere kīhai i meatia tāna i whakaaro ai, whakanohoia ana e ia tana kāihe, ā, whakatika ana, haere ana ki tōna whare ki tōna pā, nā, kei te whakariterite i ngā mea o tōna whare, tārona ana i a ia, ā, mate ake, tanumia iho ki te tanumanga o tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{24}Kātahi ka haere a Rāwiri ki Mahanaima, ā, i whiti anō a Apohārama i Horano me ngā tāngata katoa o Īharaira.

\VS{25}Ā, ka meatia a Amaha e Apohārama hei whakakapi mō Ioapa, hei rangatira mō te ope. Nā, he tama a Amaha nā tētahi tangata, ko Itira tōna ingoa, nō Īharaira, i haere nei ki roto, ki a Apikaira tamāhine a Nahaha, ki te teina o Teruia whaea o Ioapa.

\VS{26}Nā, noho ana a Īharaira rātou ko Apohārama ki te whenua o Kireara.


\par }{\PP \VS{27}Ā, nō te taenga o Rāwiri ki Mahanaima, ka kawea mai e Hopi tama a Nahaha o Rapa o ngā tama a Āmona, e Makiri tama a Amiere o Rotepara, rātou ko Paratirai Kireari o Rokerimi,

\VS{28}he moenga, he peihana, he oko oneone, he wīti, he pārei, he parāoa, he kānga pāhūhū, he pīni, he pī, me ētahi atu mea pāhūhū,

\VS{29}he honi, he pata, he hipi, me te tīhi, hei kai mā Rāwiri rātou ko tōna nuinga; i mea hoki rātou, “E matekai ana te iwi, e ngenge ana, e matewai ana i te koraha.”




\par }\Chap{18}{\SH Te Hinganga me te Matenga o Apohārama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka taua e Rāwiri tōna nuinga, ā, whakaritea ana e ia he rangatira mano mō rātou, he rangatira rau.

\VS{2}Nā, ka tonoa te iwi e Rāwiri; ko tētahi kotahi toru i raro i te ringa o Ioapa, ko tētahi kotahi toru i raro i te ringa o Āpihai tama a Teruia, teina o Ioapa, ā, ko tētahi kotahi toru hoki i raro i te ringa o Itai Kiti. I mea anō te kīngi ki te iwi, “He pono ka haere tahi atu anō hoki ahau i a koutou.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea te iwi, “Kaua koe e puta ki waho. Ki te rere hoki mātou, e kore rātou e whai whakaaro ki a mātou. Ahakoa ko te hāwhe o mātou i mate, e kore rātou e whai whakaaro ki a mātou; tēnā ko koe, e rite ana koe ki ngā mano kotahi tekau o mātou. Nō reira he pai kē ko koe hei āwhina ake mō mātou i roto i te pā.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka mea te kīngi ki a rātou, “Me mea e ahau ngā mea e pai ana ki tā koutou titiro.”

\par }{\PP Nā, tū ana te kīngi ki te taha o te kūwaha, me te puta atu te iwi, ōna rau, ōna mano.

\VS{5}Ā, i ako te kīngi ki a Ioapa, ki a Āpihai, ki a Itai, i mea, “Mahara ki ahau, kia āta hanga hoki ki taua taitama, ki a Apohārama.” I rongo anō te iwi katoa i te kīngi e ako ana i ngā rangatira katoa ki te tikanga mō Apohārama.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ko te putanga o te iwi ki te pārae ki te tū ki a Īharaira; ā, i te ngahere o Ēparaima te whawhai.

\VS{7}Nā, patua iho i reira ngā tāngata o Īharaira e ngā tāngata a Rāwiri, nui atu te parekura i reira i taua rā, e rua tekau mano tāngata.

\VS{8}Ā, tohatoha noa i reira te whawhai ki te mata katoa o te whenua; tokomaha atu o te iwi i pau i te ngahere i ngā mea i pau i te hoari i taua rā.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka tūpono a Apohārama ki ngā tāngata a Rāwiri. I runga anō i te muera o Apohārama e noho ana. Nā, ko te haerenga o te muera i raro i ngā peka mātotoru o tētahi oki nui. Kua mau tōna mātenga ki te oki, ā, tārewa ana ia i te takiwā o te rangi, o te whenua; haere atu ana te muera i raro i a ia.


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka kite tētahi tangata, whakaaturia ana e ia ki a Ioapa; i mea hoki, “Nanā, i kite ahau i a Apohārama e iri ana i tētahi oki.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea a Ioapa ki taua tangata nāna nei i whakaatu ki a ia, “Ha, i kite koe, ā, he aha ia tē patua ai e koe i reira ki te whenua? Pēnei tekau ngā hekere hiriwa kua hoatu e ahau ki a koe, me tētahi whītiki.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea taua tangata ki a Ioapa, “Ahakoa ka riro mai i tōku ringa ngā pīhi hiriwa kotahi mano, pāuna rawa, e kore e totoro tōku ringa ki te tama a te kīngi; i a tātou hoki e whakarongo ana i ako te kīngi i a koe, i a Āpihai, i a Itai, i mea, ‘Kia tūpato kei pā tētahi ki te taitama rā, ki a Apohārama.’

\VS{13}Mehemea hoki i mahi teka ahau, i mea i te mate mōna (e kore hoki tētahi mea e ngaro i te kīngi), i reira ko koe tonu nā e tū kē i ahau.”


\par }{\PP \VS{14}Kātahi a Ioapa ka mea, “E kore e pai kia roa ahau nei i a koe.” Nā, ka mau tōna ringa ki ētahi tao e toru, werohia atu ana e ia ki te ngākau o Apohārama, i a ia anō e ora ana i waenganui o te oki.

\VS{15}Nā, karapotia ana ia e ngā taitama kotahi tekau, e ngā kaimau patu a Ioapa, ā, patua ana a Apohārama e rātou, whakamatea ana.


\par }{\PP \VS{16}Nā, whakatangihia ana e Ioapa te tētere, ā, hoki ana te iwi i te whai i a Īharaira. Nā Ioapa hoki i pēhi te iwi.

\VS{17}Nā, ka mau rātou ki a Apohārama, ka maka i a ia ki tētahi poka nui i te ngahere, ā, nui atu te pūranga kōhatu i haupūria ki runga ki a ia, ā, whati ana a Īharaira katoa ki tōna tēneti, ki tōna tēneti.


\par }{\PP \VS{18}Nā, i tōna oranga i tīkina e Apohārama, i whakaarahia te pou mōna, ko tērā i te raorao o te kīngi; i mea hoki ia, “Kāhore āku tama e maharatia ai tōku ingoa.” Nā, huaina iho e ia tōna ingoa ki taua pou; e huaina nei anō a reira, ko te tohu a Apohārama ā tae noa ki tēnei rā.


\par }{\SH Ka Rongo a Rāwiri i te Matenga o Apohārama
\par }
{\PP \VS{19}Kātahi ka mea a Ahimāta tama a Hāroko, “Tukua ahau kia rere ki te kōrero ki te kīngi i tā Ihowā whakatikanga i tāna whakawā ki ōna hoariri.”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka mea a Ioapa, “Kaua koe e kawe kōrero i tēnei rā; engari me kawe kōrero koe a tētahi atu rā; i tēnei rā ia e kore koe e kawe kōrero; kua mate hoki te tama a te kīngi.”


\par }{\PP \VS{21}Kātahi ka mea a Ioapa ki te Kuhi, “Haere, kōrerotia ki te kīngi tāu i kite ai.” Nā, ka piko iho te Kuhi ki a Ioapa, ā, rere ana.


\par }{\PP \VS{22}Kātahi ka mea anō a Ahimāta tama a Hāroko ki a Ioapa, “He ahakoa pēhea, kia rere anō ahau i muri i te Kuhi.”

\par }{\PP Ā, ka mea a Ioapa, “Kia rere koe hei aha, e tāku tama? Kāhore nei hoki he painga ki a koe o ngā kōrero.”


\par }{\PP \VS{23}“He ahakoa rā, e ai kī tāna, me rere anō ahau.”

\par }{\PP Nā, ka mea tērā ki a ia, “E rere.” Kātahi ka rere a Ahimāta i te ara o te mānia, ā, ka mahue te Kuhi.


\par }{\PP \VS{24}Nā, e noho ana a Rāwiri i waenganui i ngā kūwaha e rua; i piki anō te kaititiro ki te tuanui i runga i te kūwaha, ki te taiepa; ko te marangatanga ake o ōna kanohi, ka titiro, nā, ko tētahi tangata e rere mai ana, tōna kotahi.

\VS{25}Nā, ka karanga te kaititiro, ka whakaatu ki te kīngi.

\par }{\PP Anō rā ko te kīngi, “Ki te mea ko ia anake, he kōrero kei tōna māngai.” Nā, haere tonu mai ana tērā, ā, ka tata.


\par }{\PP \VS{26}I kite anō te kaititiro i tētahi atu tangata e rere mai ana, ā, ka karanga iho te kaititiro ki te kaitiaki o te kūwaha, ka mea, “Tērā he tangata e rere mai rā, ko ia anake.”

\par }{\PP Ā, ka mea te kīngi, “He kōrero anō tā tērā.”


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka mea te kaititiro, “Ki tāku titiro rite tonu te rere a te tuatahi ki te rere a Ahimāta tama a Hāroko.”

\par }{\PP Ā, ka mea te kīngi, “He tangata pai ia, e haere mai ana me ngā kōrero pai.”


\par }{\PP \VS{28}Nā, ka karanga a Ahimāta, ka mea ki te kīngi, “Kei te pai katoa.” Nā, ka piko iho tōna mata ki te whenua ki te aroaro o te kīngi, ā, ka mea, “Kia whakapaingia a Ihowā, tōu Atua, nāna nei i tuku mai ngā tāngata i totoro nei tō rātou ringa ki tōku ariki, ki te kīngi.”


\par }{\PP \VS{29}Nā, ka mea te kīngi, “Kei te pai rānei te taitama a Apohārama?”

\par }{\PP Anō rā ko Ahimāta, “I te tononga a Ioapa i te tangata a te kīngi, i ahau, i tāu pononga, i kite ahau i te ngangau nui, heoi kīhai i mōhio he aha rānei.”


\par }{\PP \VS{30}Nā, ka mea te kīngi ki a ia, “Haere ake, e tū ki konei.” Nā, haere ana ia, ā, tū ana.


\par }{\PP \VS{31}Nā, ko te haerenga mai o te Kuhi; ā, ka mea te Kuhi, “He kōrero, e tōku ariki, e te kīngi; kua whakatikaia hoki e Ihowā tāu whakawā i te hunga i whakatika mai rā ki a koe.”


\par }{\PP \VS{32}Anō rā ko te kīngi ki te Kuhi, “Kei te pai rānei te taitama, a Apohārama?”

\par }{\PP Ā, ka mea te Kuhi, “Kia rite ki taua taitama ngā hoariri o tōku ariki, o te kīngi, me te hunga katoa e whakatika ana ki a koe hei mea i te kino mōu.”


\par }{\PP \VS{33}Nā, oho pū te mauri o te kīngi, ā, piki ana ki te rūma i runga i te kūwaha, tangi ana. Ko tāna kōrero tēnei i a ia e haere ana: “E tāku tama, e Apohārama, e tāku tama, e tāku tama, e Apohārama! He pai mehemea ko ahau i mate, ā, kaua koe, e Apohārama, e tāku tama, e tāku tama.”




\par }\Chap{19}{\SH Ka Kohetetia e Ioapa a Rāwiri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka kōrerotia ki a Ioapa, “Nanā, kei te tangi te kīngi, kei te uhunga mō Apohārama.”

\VS{2}Nā, puta kē ana te whakaoranga i taua rā hei tangi mā te iwi katoa; i rongo hoki te iwi i taua rā i te kōrero, e kōingo ana te kīngi ki tāna tama.

\VS{3}Nā, haere puku ana te iwi i taua rā ki te pā, ānō he hunga e haere puku ana i te whakamā, ina rere i te whawhai.

\VS{4}Ko te kīngi ia, taupoki tonu tōna mata, nui atu te reo o te kīngi ki te tangi, “E Apohārama, e tāku tama, e Apohārama, e tāku tama, e tāku tama.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka haere a Ioapa ki te kīngi ki roto ki te whare, ā, ka mea, “Kua whakamā i a koe ināianei ngā mata o āu tāngata katoa i ora ai koe i tēnei rā, i ora ai hoki āu tama, me āu tamāhine, i ora ai āu wāhine, i ora ai anō āu wāhine iti,

\VS{6}i a koe ka aroha nei ki ōu hoariri, ka kino nei ki te hunga e aroha ana ki a koe. Kua whakaatu mai nā hoki koe i tēnei rā, he kore noa iho ki a koe ngā rangatira me ngā tāngata; e mōhio ana hoki ahau i tēnei rā, kia ora kau ko Apohārama, ā, kia mate ko mātou katoa i tēnei rā, ka pai rawa ki a koe.


\par }{\PP \VS{7}“Nā, whakatika, puta atu ki waho, kia puaki tētahi kupu pai ki āu tāngata; tā te mea he oati tēnei nāku i a Ihowā, ki te kāhore koe e puta ake, e kore tētahi tangata e noho ki a koe i tēnei pō; ā, nui atu tēnei kino ki a koe i ngā kino katoa i pā ki a koe o tōu taitamarikitanga ake ā mohoa noa nei.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka whakatika te kīngi, ā, noho ana i te kūwaha. Nā, ka kōrerotia te kōrero ki te iwi katoa, “Nanā, ko te kīngi, kei te kūwaha e noho ana.” Nā, haere ana te iwi katoa ki te aroaro o te kīngi.

\par }{\SH Ka Whakahokia a Rāwiri ki Hiruhārama
\par }
{\PP Kua whati hoki tērā a Īharaira ki tōna tēneti, ki tōna tēneti.

\VS{9}Nā, ka puta ake he tautohetohe i ngā tāngata katoa o ngā iwi katoa o Īharaira, i kī rātou, “Nā te kīngi tātou i whakaora i roto i te ringa o ō tātou hoariri, nāna hoki tātou i mawhiti ai i te ringa o ngā Pirihitini; heoi kua whati atu nei ia i te whenua i te wehi ki a Apohārama.

\VS{10}Ā, ko Apohārama i whakawahia nei e tātou hei kīngi mō tātou, kua mate i te whawhai. Nā, he aha koutou tē whai kupu ai kia whakahokia mai te kīngi?”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka tono tāngata a Kīngi Rāwiri ki a Hāroko rāua ko Apiātara, ki ngā tohunga, hei kī atu: “Kōrero atu ki ngā kaumātua o Hūrā, mea atu, ‘He aha koutou i tauhiku ai ki te whakahoki i te kīngi ki tōna whare? Kua tae atu nā hoki te kōrero a Īharaira katoa ki te kīngi, ki te whakahoki i a ia ki tōna whare.

\VS{12}Ko ōku tēina nei koutou, ko ōku wheua, ko ōku kikokiko, he aha koutou i tauhikuhiku ai ki te whakahoki i te kīngi?’

\VS{13}Mā kōrua anō e kī atu ki a Amaha, ‘Ehara ianei koe i te wheua nōku, i te kikokiko nōku? Mā te Atua e mea tēnei mea ki ahau me tētahi atu mea, ki te kāhore koe e meinga hei rangatira ope ki tōku aroaro i ngā rā katoa hei whakakapi mō Ioapa.’ ”


\par }{\PP \VS{14}Ā, meinga ana e ia kia piko te ngākau o ngā tāngata katoa o Hūrā ānō he tangata kotahi; ā, ka tono tāngata rātou ki te kīngi hei mea, “Hoki mai, me āu tāngata katoa.”

\VS{15}Nā, hoki ana te kīngi, ā, ka tae ki Horano.

\par }{\PP I haere anō a Hūrā ki Kirikara, he haere ki te whakatau i te kīngi, hei whakawhiti i te kīngi i Horano.

\VS{16}Nā, hohoro tonu a Himei Pineamini tama a Kera, tērā i Pahurimi rā, haere tahi ana me ngā tāngata o Hūrā ki raro, ki te whakatau i a Kīngi Rāwiri.

\VS{17}Nā, kotahi mano ngā tāngata o Pineamine i a ia, me Tipa anō, me te tangata o te whare o Haora, rātou ko āna tama tekau mā rima, me āna pononga e rua tekau; ā, whiti ana rātou i Horano i te aroaro o te kīngi.

\VS{18}I whiti anō he perepoti hei whakawhiti mō te whare o te kīngi, hei mea hoki i ngā mea e pai ana ki tōna whakaaro.

\par }{\SH Te Atawahi o Rāwiri ki a Himei
\par }
{\PP Nā, ka tāpapa a Himei tama a Kera ki te aroaro o te kīngi, i a ia ka whiti nei i Horano,

\VS{19}ā, ka mea ki te kīngi, “Kaua tōku ariki e whakairi hara ki ahau, kaua anō e maharatia te tutū o tāu pononga i te rā i puta mai ai tōku ariki, te kīngi i Hiruhārama; kaua te ngākau o te kīngi e mea ki tēnā.

\VS{20}E mōhio ana hoki tāu pononga i hara ahau. Koia ahau i haere mai ai ināianei, ko te tuatahi o te whare katoa o Hōhepa; i haere mai hoki ki raro, ki te whakatau i tōku ariki, i te kīngi.”


\par }{\PP \VS{21}Otiia ka oho a Āpihai tama a Teruia, ka mea, “E kore ianei a Himei e whakamatea mō tēnei, mōna i kanga i tā Ihowā i whakawahi ai?”


\par }{\PP \VS{22}Anō rā ko Rāwiri, “Hei aha māku tā kōrua, e ngā tama a Teruia, i mea ai kōrua ki te totohe ki ahau i tēnei rā? Kia mate koia he tangata i roto i a Īharaira i tēnei rā? Kāhore ianei ahau e mōhio ko ahau te kīngi o Īharaira i tēnei rā?”

\VS{23}Nā, ka mea te kīngi ki a Himei, “E kore koe e mate.” Nā, oati ana te kīngi ki a ia.


\par }{\SH Ka Whakahoa anō a Rāwiri rāua ko Mepipohete
\par }
{\PP \VS{24}Nā, ka haere a Mepipohete tama a Haora ki raro, ki te whakatau i te kīngi. Kīhai ōna waewae i whakapaia, kīhai tōna pāhau i whakapaia, kīhai anō ōna kākahu i horoia, nō te rā i haere ai te kīngi ā taea noatia te rā i hoki mārie mai ai ia.

\VS{25}Ā, i tōna taenga ki Hiruhārama ki te whakatau i te kīngi, ka mea te kīngi ki a ia, “He aha koe tē haere ai tātou, e Mepipohete?”


\par }{\PP \VS{26}Anō rā ko ia, “Nā tāku pononga ahau i tinihanga, e tōku ariki, e te kīngi; i mea hoki tāu pononga, ‘Me whakanoho e ahau tētahi kāihe mōku, hei ekenga atu mōku, ka haere ai i te kīngi.’ He kopa hoki tāu pononga.

\VS{27}Nā, kua whakapae teka ia mō tāu pononga ki tōku ariki, ki te kīngi. Otiia, rite tonu tōku ariki, te kīngi ki te anahera a te Atua; nā, māu e mea te mea e pai ana ki tāu titiro.

\VS{28}Ko te whare katoa hoki o tōku pāpā me te mea he tūpāpaku i te aroaro o tōku ariki, o te kīngi. Heoi, kua whakanohoia e koe tāu pononga ki te hunga i kai ki tāu tēpu. Nā, he aha ake rā tāku e tika ai kia karanga atu ai anō ahau ki te kīngi?”


\par }{\PP \VS{29}Nā, ka mea te kīngi ki a ia, “Hei aha ake āu kōrero i kōrerotia tonutia ai? Ko tāku kupu tēnei: me wehe e kōrua ko Tipa te māra.”


\par }{\PP \VS{30}Nā, ka mea a Mepipohete ki te kīngi, “Engari me tango katoa e ia, he mea hoki kua tae mārie mai tōku ariki, te kīngi ki tōna whare.”


\par }{\SH Te Manaaki o Rāwiri a Paratirai
\par }
{\PP \VS{31}I haere mai anō a Paratirai Kireari i Rokerimi; ā, whiti ana rāua ko te kīngi i Horano, he kawe i a ia ki tērā taha o Horano.

\VS{32}Nā, he koroheke rawa a Paratirai, e waru tekau ōna tau. Nāna i atawhai te kīngi i tōna nohoanga ki Mahanaima; he tangata nui rawa hoki ia.

\VS{33}Nā, ka mea te kīngi ki a Paratirai, “Me whiti koe, tāua, ā, māku koe e atawhai ki tōku taha ki Hiruhārama.”


\par }{\PP \VS{34}Nā, ka mea a Paratirai ki te kīngi, “E hia ngā rā o ngā tau hei oranga mōku, e haere tahi ai ahau me te kīngi ki runga, ki Hiruhārama?

\VS{35}Ka waru tekau ōku tau i tēnei rā; e mōhio rānei ahau he pai tēnei, he kino tērā? E mōhiotia rānei e tāu pononga te reka o tāku e kai ai, o tāku rānei e inu ai? E rongo anō rānei ahau i te reo o ngā tāne waiata, o ngā wāhine waiata rānei? Ā, kia meinga anō tāu pononga hei whakararuraru mō tōku ariki, mō te kīngi hei aha?

\VS{36}Ka haere tahi atu rā tāu pononga me te kīngi ki tāwāhi iti atu o Horano; ā, he aha kia whakaarohia tērā ki ahau e te kīngi ki tēnei utu nui?

\VS{37}Nā, tukua tāu pononga kia hoki, kia mate ai ahau ki tōku nei pā, ki te taha o te urupā o tōku pāpā, o tōku whaea. Engari ia tāu pononga, a Kimihama; ko ia e whiti tahi me tōku ariki, me te kīngi; meatia ki a ia te mea e pai ana ki tāu titiro.”


\par }{\PP \VS{38}Nā, ka mea te kīngi, “Me whiti tahi māua ko Kimihama, ā, māku e mea ki a ia ngā mea e pai ana ki tāu titiro; ā, he aha tāu e tono ai ki ahau, ka mahia e ahau māu.”


\par }{\PP \VS{39}Nā, whiti ana te iwi katoa i Horano. I whiti anō te kīngi, ā, kihia ana e te kīngi a Paratirai, manaakitia ana; ā, hoki ana tērā ki tōna wāhi.


\par }{\PP \VS{40}Heoi, whiti ana te kīngi ki Kirikara, ā, i haere tahi anō a Kimihama i a ia; ā, nā te iwi katoa o Hūrā, nā te hāwhe o te iwi o Īharaira te kīngi i kawe.


\par }{\PP \VS{41}Nā, haere ana ngā tāngata katoa o Īharaira ki te kīngi, ka mea ki te kīngi, “He aha ō mātou tēina, ngā tāngata o Hūrā i tāhae ai i a koe, i whakawhiti mai ai i te kīngi, i tōna whare katoa, i ngā tāngata katoa anō a Rāwiri, i Horano?”


\par }{\PP \VS{42}Nā, ka whakahokia e ngā tāngata katoa o Hūrā ki ngā tāngata o Īharaira, “Nō te mea he whanaunga tata te kīngi ki a mātou. He aha rā koutou i riri ai mō tēnei mea. I kai rānei mātou i tētahi mea a te kīngi? I hōmai rānei e ia tētahi mea ki a mātou?”


\par }{\PP \VS{43}Nā, ka whakahoki ngā tāngata o Īharaira ki ngā tāngata o Hūrā, ka mea rātou, “Kotahi tekau ngā wāhi o te kīngi kei a mātou, ā, nui atu hoki i tō koutou tō mātou take ki a Rāwiri; ā, he aha mātou i whakahāweatia ai e koutou, tē waiho ai mā mātou te kupu tuatahi mō te whakahoki mai i tō mātou kīngi?”

\par }{\PP Heoi, i pakari rawa ake ngā kupu a ngā tāngata o Hūrā i ngā kupu a ngā tāngata o Īharaira.




\par }\Chap{20}{\SH Te Tutūtanga a Hēpā
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i tūpono ki reira tētahi tangata o Periara, ko tōna ingoa ko Hēpā, he tama nā Pikiri, nō Pineamine. Nā, whakatangihia ana e ia te tētere, ā, ka mea,

\par }{\Q “Kāhore ō tātou wāhi i a Rāwiri,

\par }{\QB kāhore he wāhi tūturu mō tātou i te tama a Hehe!

\par }{\Q Ki ō koutou tēneti, e tērā, e tērā o Īharaira!”


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka tākiritia ngā tāngata katoa o Īharaira i te whai i a Rāwiri, ā, whai ana i a Hēpā tama a Pikiri; ko ngā tāngata ia o Hūrā i piri ki tō rātou kīngi, o Horano mai anō a Hiruhārama atu ana.


\par }{\PP \VS{3}Nā, haere ana a Rāwiri ki tōna whare ki Hiruhārama, ā, ka mau te kīngi ki ngā wāhine kotahi tekau, ki ngā wāhine iti i waiho rā hei tiaki i te whare, ā, whakanohoia ana ki te whare kia tiakina, atawhaitia iho rātou e ia. Otiia, kīhai ia i haere ki roto, ki a rātou. Nā, tūtakina atu ana rātou, he noho pouaru ā taea noatia te rā i mate ai rātou.


\par }{\PP \VS{4}Kātahi ka mea te kīngi ki a Amaha, “Huihuia mai ngā tāngata o Hūrā ki ahau i roto i ngā rā e toru, ā, me tae mai anō koe ki konei.”

\VS{5}Nā, haere ana a Amaha ki te huihui i ngā tāngata o Hūrā; otiia i roa atu ia i te wā i whakaritea ki a ia.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea a Rāwiri ki a Āpihai, “Ākuanei rahi atu te kino e mahia e Hēpā tama a Pikiri ki a tātou i tā Apohārama; tangohia ngā tāngata a tōu ariki, whāia, kei whiwhi ia ki ngā pā taiepa, ā, ka ora atu i ō tātou kanohi.”

\VS{7}Nā, haere ana ngā tāngata a Ioapa i muri i a ia, me ngā Kereti, me ngā Pereti, me ngā mārohirohi katoa; haere atu ana rātou i Hiruhārama ki te whai i a Hēpā tama a Pikiri.


\par }{\PP \VS{8}I a rātou i te kōhatu nui i Kipeono, ka tae mai a Amaha kia tūtaki ki a rātou. Nā, ko te kākahu i kākahuria e Ioapa, he mea whītiki, ā, i waho ake he whītiki anō, me tētahi hoari, he mea whakamau ki tōna hope, i roto anō i tōna pūkoro; ā, i a ia e haere ana, ka makere.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea a Ioapa ki a Amaha, “Kei te ora rānei koe, e tōku teina?” Nā, ka mau te ringa matau o Ioapa ki te kumikumi o Amaha, kia kihi i a ia.

\VS{10}Kīhai ia a Amaha i mahara ki te hoari i te ringa o Ioapa; nā, werohia ana ia e ia ki te kōpū ki taua mea, ā, ka tuakina ōna whēkau ki te whenua, kīhai hoki i tuaruatia e tērā; nā, ka mate ia. Nā, ka whai a Ioapa rāua ko tōna teina, ko Āpihai i a Hēpā tama a Pikiri.


\par }{\PP \VS{11}Nā, tērā tētahi o ngā taitama a Ioapa i tōna taha e tū ana, ā, ka mea tērā, “Ko te tangata e pai ana ki a Ioapa, ā, ko te tangata e mea ana mō Rāwiri, me whai ia i a Ioapa.”

\VS{12}Heoi, takoto ana a Amaha, okeoke ana i roto i ōna toto i waenganui o te huarahi. Ā, ka kite taua tangata e tū ana te iwi katoa, nā, ka amohia atu e ia a Amaha i te huarahi ki te pārae, ā, hīpokina iho ana ki te kākahu, i tōna kitenga e tū ana te hunga katoa e tika ana nā reira.

\VS{13}Ka oti ia te neke atu i te huarahi, nā, haere ana te iwi katoa i muri i a Ioapa ki te whai i a Hēpā tama a Pikiri.


\par }{\PP \VS{14}Nā, hāereerea ana e ia ngā iwi katoa o Īharaira, ki Apere, ā, ki Petemaaka, ki ngā Peri katoa; nā, ka huihui rātou katoa, ā, haere ana hoki i muri i a ia.

\VS{15}Nā, haere ana rātou, kei te whakapae i a ia ki Apere o Petemaaka, ā, whakahaupūtia ake ana e rātou tētahi pukepuke ki te pā, nā, kua hāngai ki te pekerangi. Nā, kei te āki te nuinga katoa o Ioapa i te taiepa kia hinga.

\VS{16}Nā, ka karanga tētahi wahine mōhio i roto i te pā, “Whakarongo mai, whakarongo mai; tēnā, kī atu ki a Ioapa, ‘Whakatata mai ki konei, kia kōrero ai ahau ki a koe.’ ”

\VS{17}Nā, ka whakatata ia ki a ia; ā, ka mea te wahine, “Ko koe ianei a Ioapa?”

\par }{\PP Ka mea tērā, “Tēnei ahau.”

\par }{\PP Nā, ko te kīanga a tērā ki a ia, “Whakarongo ki ngā kupu a tāu pononga.”

\par }{\PP Ka whakahokia e ia, “E whakarongo ana.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka mea tērā, “Ko tā rātou nā kupu onamata, i mea, ‘Me ui rawa rātou he kupu ki Apere’; ā, ka mutu tā rātou i tērā.

\VS{19}Nō roto ahau i te hunga āta noho, pono hoki i roto i a Īharaira. E whai ana koe kia whakangaromia he pā, he whaea nō Īharaira; he aha ka horomia ai e koe te wāhi tupu a Ihowā?”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka whakahokia e Ioapa; i mea ia, “Hore rawa, hore rawa i ahau; ā, kore e horomia, e kore e hunā e ahau.

\VS{21}Kāhore āku pērā, engari he tangata tērā nō Maunga Ēparaima, ko tōna ingoa ko Hēpā tama a Pikiri, kua ara tōna ringa ki te kīngi, ki a Rāwiri; hōmai tōna kotahi, ā, ka haere atu ahau i te pā.”

\par }{\PP Kātahi taua wahine ka mea ki a Ioapa, “Nanā, ka ākiritia atu tōna upoko ki a koe rā runga i te taiepa.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, haere ana taua wahine, me tōna whakaaro mōhio, ki te iwi katoa. Nā, pōutoa ana e rātou te upoko o Hēpā tama a Pikiri, makā atu ana ki a Ioapa. Kātahi ia ka whakatangi i te tētere, ā, whakarērea ana e rātou te pā, pakaru noa atu ana ki tōna tēneti, ki tōna tēneti. Ā, hoki ana a Ioapa ki Hiruhārama ki te kīngi.


\par }{\PP \VS{23}Nā, ko Ioapa te rangatira o te ope katoa o Īharaira; ko Penaia hoki, tama a Iehoiara te rangatira o ngā Kereti rātou ko ngā Pereti;

\VS{24}ko Arorama te rangatira takoha; ko Iehohāpata tama a Ahiruru te kaiwhakamahara;

\VS{25}ko Hewha te kaituhituhi; ā, ko Hāroko rāua ko Apiātara ngā tohunga;

\VS{26}ā, ko Ira Hairi anō hoki he tino kaiwhakahaere nā Rāwiri.




\par }\Chap{21}{\SH Ka Whakamatea ngā Uri a Haora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka pā he matekai i ngā rā o Rāwiri, e toru ngā tau, ko tō tētahi tau āki tonu iho ki tō tētahi tau; ā, ka rapua te tikanga e Rāwiri i te aroaro o Ihowā. Nā, ka mea a Ihowā, “Mō tā Haora rātou ko tōna whare hūtoto; mōna i whakamate i ngā Kipeoni.”


\par }{\PP \VS{2}Kātahi te kīngi ka karanga ki ngā Kipeoni, ā, ka kōrero ki a rātou. (Nā, ehara ngā Kipeoni i ngā tama a Īharaira; engari nō ngā mōrehu o ngā Amori, nō ērā i oati rā ngā tama a Īharaira; nā, whāia ana e Haora kia patua, he hae nōna, he whakaaro hoki ki ngā tama a Īharaira rātou ko Hūrā.)

\VS{3}Nā, ka mea a Rāwiri ki ngā Kipeoni, “Ko te aha tāku e mea ai ki a koutou? He aha hoki tāku whakamārie e manaakitia ai e koutou te kāinga tupu o Ihowā?”


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka mea ngā Kipeoni ki a ia, “Ehara i te kōura i te hiriwa rānei te mea kei waenganui i a mātou me Haora rātou ko tōna whare; kāhore hoki ā mātou mea ki tētahi tangata o Īharaira kia mate.”

\par }{\PP Anō rā ko ia, “Ka meatia e ahau tā koutou e kī mai ai.”


\par }{\PP \VS{5}Kātahi rātou ka mea ki te kīngi, “Ko te tangata i whakamōtī nei i a mātou, i whakatakoto whakaaro nei mō mātou kia ngaro, kei waiho ki tētahi o ngā rohe o Īharaira.

\VS{6}Kia tokowhitu ngā tāngata o ōna tama e hōmai ki a mātou, ā, mā mātou rātou e tārona, hei mea ki a Ihowā, ki Kipea o Haora, o tā Ihowā i whiriwhiri ai.”

\par }{\PP Nā, ka mea te kīngi, “Ka hoatu e ahau.”


\par }{\PP \VS{7}Otiia i tohungia e te kīngi a Mepipohete tama a Honatana tama a Haora, he whakaaro ki te oati a Ihowā i takoto i a rāua, i a Rāwiri rāua ko Honatana tama a Haora.

\VS{8}Engari i mau te kīngi ki ngā tama tokorua a Rihipa tamāhine a Aia i whānau nei i a rāua ko Haora, arā ki a Aramoni rāua ko Mepipohete; ki ngā tama tokorima hoki a Merapa tamāhine a Haora i whānau i a rāua ko Atariere tama a Paratirai Mehorati.

\VS{9}Ā, hoatu ana e ia ki ngā ringa o ngā Kipeoni, ā, tāronatia ana e rātou ki te maunga, i te aroaro o Ihowā. Nā, hinga ngātahi ana tō rātou tokowhitu katoa. Nō ngā rā o te kotinga rātou i whakamatea ai, nō ngā rā tuatahi, i te tīmatanga o te kotinga pārei.


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mau a Rihipa tamāhine a Aia ki te kākahu taratara, ā, whārikitia ana hei mea mōna ki runga ki te kāmaka, i te tīmatanga o te kotinga, ā, heke noa he wai i te rangi ki runga ki a rātou; kīhai hoki i tukua e ia he manu o te rangi kia noho ki runga i te awatea, he kīrehe rānei o te pārae i te pō.

\VS{11}Ā, i kōrerotia ki a Rāwiri taua meatanga a Rihipa tamāhine a Aia, wahine iti a Haora.

\VS{12}Nā, ka haere a Rāwiri, ka tīkina ngā wheua o Haora, ngā wheua o Honatana, o tāna tama, i ngā tāngata o Iapehe Kireara, nā rātou nei hoki aua wheua i tango puku i te waharoa o Petehana i te wāhi i whakairihia ai e ngā Pirihitini i te rā i patua ai a Haora e ngā Pirihitini ki Kiripoa,

\VS{13}ā, kawea ana e ia i reira ngā wheua o Haora, me ngā wheua o Honatana, o tāna tama; i kohia anō e rātou ngā wheua o te hunga i whakatarea.


\par }{\PP \VS{14}Ā, tanumia ana ngā wheua o Haora rāua ko Honatana, ko tāna tama, ki te whenua o Pineamine ki Heraha ki te urupā o Kihi, o tōna pāpā; ā, ka oti i a rātou ngā mea katoa i whakahaua e te kīngi, nā muri iho ka mārie mai te Atua ki te whenua.


\par }{\SH Ngā Mahi Nanakia a ngā Tāngata Tāne a Rāwiri
\par }
{\R (1 Whakapapa 20.4-8)

\par }{\PP \VS{15}Nā, ka whawhai anō ngā Pirihitini rātou ko Īharaira, ā, haere ana a Rāwiri ki raro, rātou ko āna tāngata, whawhai ana ki ngā Pirihitini; nā, ka ruha haere a Rāwiri.

\VS{16}Nā, ko Ihipipenopo, nō ngā uri o Rapa, ko te taimaha o tāna tao, e toru rau hekere parāhi te taimaha, he mea hou te hoari, whītiki rawa ki a ia; ka mea ia kia patua a Rāwiri.

\VS{17}Nā, pikitia ana ia e Āpihai tama a Teruia, ā, patua iho e ia te Pirihitini, whakamatea iho. Nā reira i oati ai ngā tāngata a Rāwiri ki a ia, i mea ai, “Kāti rawa tōu haere tahi tātou ki te whawhai, kei keto i a koe te rama o Īharaira.”


\par }{\PP \VS{18}Ā muri iho i tēnei ka whawhai anō ki ngā Pirihitini ki Kopo, ā, nā Hipekai Huhati i patu a Hapa, nō ngā uri o Rapa.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka whawhaitia anō ngā Pirihitini ki Kopo, ā, nā Erehanana tama a Iaare-Orekimio Pēterehema i patu te teina o Koriata Kiti, ko te kakau o tāna taoroa rite tonu ki te kurupae a te kaiwhatu.


\par }{\PP \VS{20}Ā, i whawhai anō ki Kāta. Nā, ko tētahi tangata roa e ono nei ngā maihao o tētahi ringa, o tētahi ringa, e ono anō hoki ngā matikara o tētahi waewae, o tētahi waewae, e rua tekau mā whā katoa te maha, he uri anō nō Rapa.

\VS{21}I tāna whakataranga i a Īharaira, nā, patua ana ia e Honatana tama a Himei tuakana o Rāwiri.


\par }{\PP \VS{22}He uri ēnei tokowhā nō Rapa i Kāta, ā, hinga ana i te ringa o Rāwiri, i te ringa hoki o āna tāngata.




\par }\Chap{22}{\SH Tā Rāwiri Waiata Whakawhetai
\par }
{\R (Waiata 18)

\par }{\PP \VerseOne{1}I kōrerotia e Rāwiri ki a Ihowā ngā kupu o tēnei waiata i te rā i whakaorangia ai ia e Ihowā i te ringa o ōna hoariri katoa, i te ringa anō o Haora.

\VS{2}I mea ia:

\par }{\Q “Ko Ihowā tōku teko, tōku pourewa,

\par }{\QB ko tōku kaiwhakaora hoki ia, āe rā, ko tōku;


\par }{\Q \VS{3}ko te Atua tōku kāmaka,

\par }{\QB ka whakawhirinaki ahau ki a ia;

\par }{\Q ko tōku whakangungu rākau, ko te haona o tōku whakaoranga,

\par }{\QB ko tōku pā tiketike, ko tōku rerenga atu;

\par }{\QB e tōku kaiwhakaora, whakaorangia ana ahau e koe i te tutū.


\par }{\Q \VS{4}Ka karanga ahau ki a Ihowā e tika nei kia whakamoemititia;

\par }{\QB ā, ka whakaorangia ahau i ōku hoariri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“I karapotia ahau e ngā ngaru o te mate,

\par }{\QB i whakawehia ahau e ngā waipuke o te kino.


\par }{\Q \VS{6}I rōritia ahau e ngā taura a te rēinga;

\par }{\QB pōtaea ana ahau e ngā māhanga a te mate.


\par }{\Q \VS{7}I karanga ahau ki a Ihowā i tōku pāweratanga,

\par }{\QB āe rā, i karanga ahau ki tōku Atua.

\par }{\Q Ā, i whakarongo ia ki tōku reo i roto i tōna temepara,

\par }{\QB i tae hoki tāku hāmama ki ōna taringa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Nā, ka ngāueue te whenua, ka rū;

\par }{\QB wiri ana ngā pūtake o ngā rangi,

\par }{\QB ngāueue ana, nō te mea e riri ana ia.


\par }{\Q \VS{9}I kake he paowa i ōna pongaponga,

\par }{\QB ā, ka kai te kāpura o roto o tōna māngai;

\par }{\QB ngiha ana ngā waro.


\par }{\Q \VS{10}I whakapīngoretia e ia ngā rangi, ā, ka heke iho;

\par }{\QB ā, i raro te pōuri kerekere i ōna waewae.


\par }{\Q \VS{11}Nā, ka eke ia ki te kerupa, ā, rere ana;

\par }{\QB inā, i kitea ia i runga i ngā parirau o te hau.


\par }{\Q \VS{12}I meinga anō e ia te pōuri hei tēneti ā tawhio noa,

\par }{\QB ngā wai pōuri, ngā kapua mātotoru o te rangi.


\par }{\Q \VS{13}Ngiha ana ngā waro

\par }{\QB i te wherikotanga o tōna aroaro.


\par }{\Q \VS{14}Papā ana te whatitiri a Ihowā ngā rangi;

\par }{\QB puaki ana te reo o te Runga Rawa.


\par }{\Q \VS{15}Kōkiritia mai ana e ia ngā pere, ā, marara ana rātou;

\par }{\QB he uira, ā, ka whati rātou.


\par }{\Q \VS{16}Nā, ka kitea ngā takere o te moana,

\par }{\QB ka takoto kau ngā pūtake o te ao

\par }{\Q i te whakatūpehupehunga a Ihowā,

\par }{\QB i te whengunga o te manawa o ōna pongaponga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“I tono karere mai ia i runga, ka mau ki ahau;

\par }{\QB kūmea ake ahau e ia i roto i ngā wai maha.


\par }{\Q \VS{18}Nāna ahau i whakaora i tōku hoariri kaha,

\par }{\QB i te hunga e kino ana ki ahau;

\par }{\QB he kaha rawa hoki rātou i ahau.


\par }{\Q \VS{19}Huakina tatatia ana ahau e rātou i te rā o tōku matenga;

\par }{\QB ko Ihowā ia tōku whakawhirinakitanga.


\par }{\Q \VS{20}Ā, whakaputaina ana ahau e ia ki te wāhi whānui;

\par }{\QB i whakaorangia ahau e ia, nō te mea i whakaahuareka ia ki ahau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Rite tonu ki tāku mahi tika tā Ihowā utu ki ahau;

\par }{\QB rite tonu ki te mā o ōku ringa tāna i whakahoki mai ai ki ahau.


\par }{\Q \VS{22}I pupuri hoki ahau i ngā ara a Ihowā;

\par }{\QB ā, kīhai i hē, i whakarere i tōku Atua.


\par }{\Q \VS{23}Kei mua tonu hoki i ahau āna whakaritenga katoa;

\par }{\QB ā, ko āna tikanga, kīhai ērā i matara atu i ahau.


\par }{\Q \VS{24}I tū tika anō ahau ki tōna aroaro;

\par }{\QB i tiaki anō i ahau kei kino.


\par }{\Q \VS{25}Nō reira i hōmai ai e Ihowā he utu ki ahau, rite tonu ki tōku tika;

\par }{\QB rite tonu ki tōku mā ki tāna titiro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}“He tangata atawhai, ka atawhai anō koe;

\par }{\QB he tangata tika, ka tika anō koe.


\par }{\Q \VS{27}He tangata mā, ka mā anō koe;

\par }{\QB he tangata whakakeke, he whakakeke hoki tāu mahi.


\par }{\Q \VS{28}E whakaorangia hoki e koe te iwi e tūkinotia ana;

\par }{\QB kei runga ia ōu kanohi i te hunga whakakake,

\par }{\QB kia whakahokia iho rātou e koe ki raro.


\par }{\Q \VS{29}Ko koe hoki tōku rama, e Ihowā;

\par }{\QB mā Ihowā e whakamārama tōku pōuri.


\par }{\Q \VS{30}Nāu hoki ahau i rere ai ki runga ki te rōpū;

\par }{\QB nā tōku Atua ka peke ahau i te taiepa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}“Tēnā ko te Atua, tika tonu tōna ara;

\par }{\QB he parakore te kupu a Ihowā;

\par }{\Q he whakangungu rākau ia

\par }{\QB ki te hunga katoa e whakawhirinaki ana ki a ia.


\par }{\Q \VS{32}Ko wai oti te Atua, ki te kāhore a Ihowā?

\par }{\QB Ko wai hoki te kāmaka, ki te kāhore tō tātou Atua?


\par }{\Q \VS{33}Ko te Atua tōku pā kaha;

\par }{\QB ko ia hei ārahi i te hunga tika i tōna ara.


\par }{\Q \VS{34}Ko ia nei hei mea i ōku waewae kia rite ki ō te hāta;

\par }{\QB māna hoki ahau e whakatū ki runga ki ōku wāhi tiketike.


\par }{\Q \VS{35}Ko ia hei whakaako i ōku ringa ki te whawhai;

\par }{\QB hei mea i ōku ringa kia whakapiko i te kōpere parāhi.


\par }{\Q \VS{36}Kua hōmai hoki e koe ki ahau te whakangungu rākau o tāu whakaoranga;

\par }{\QB whakanuia ana ahau e tōu whakaaro māhaki.


\par }{\Q \VS{37}I whakanuia e koe ōku takahanga i raro i ahau,

\par }{\QB tē paheke ōku waewae.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{38}“Kua arumia e ahau ōku hoariri, ā, hunā iho rātou e ahau;

\par }{\QB kīhai anō ahau i tahuri, ā, mōtī noa rātou.


\par }{\Q \VS{39}Mōtī iho rātou i ahau, mongamonga noa, tē āhei te whakatika;

\par }{\QB inā, hinga ana rātou ki raro i ōku waewae.


\par }{\Q \VS{40}Nāu hoki ahau i whītiki ki te kaha mō te whawhai;

\par }{\QB piko ana i a koe ki raro i ahau te hunga i whakatika mai ki ahau.


\par }{\Q \VS{41}Kua meinga hoki e koe kia hurihia mai e ōku hoariri ō rātou tuarā ki ahau,

\par }{\QB kia hunā e ahau te hunga e kino ana ki ahau.


\par }{\Q \VS{42}I tirotiro rātou, heoi kāhore he kaiwhakaora;

\par }{\QB ki a Ihowā rawa, heoi kīhai ia i whakahoki kupu ki a rātou.


\par }{\Q \VS{43}Nā, tukia ana rātou e ahau, ā, rite noa ki te puehu o te whenua;

\par }{\QB mōhungahunga noa rātou i ahau, me te mea he paru nō ngā huarahi;

\par }{\QB ā, tītaritaria ana rātou e ahau.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{44}“Nāu hoki ahau i ora ai i ngā ngangautanga a tōku iwi;

\par }{\QB nāu ahau i tiaki hei upoko mō ngā tauiwi;

\par }{\QB hei apa mōku te iwi kāhore nei i mātauria e ahau.


\par }{\Q \VS{45}Ka tuku mai ngā tāngata iwi kē ki raro i ahau;

\par }{\QB kia rongo kau te taringa, kakama tonu mai rātou ki ahau.


\par }{\Q \VS{46}Ka memeha haere ngā tāngata iwi kē;

\par }{\QB ka puta wehi mai hoki i roto i ō rātou kuhunga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{47}“E ora ana a Ihowā, kia whakapaingia tōku kāmaka;

\par }{\QB kia whakanuia te Atua o te kāmaka o tōku whakaoranga.


\par }{\Q \VS{48}Arā te Atua e rapu nei i te utu mōku,

\par }{\QB e pēhi nei i te iwi ki raro i ahau,


\par }{\Q \VS{49}e whakaputa nei i ahau i roto i ōku hoariri.

\par }{\Q Āe rā, e mea ana koe i ahau kia teitei ake i te hunga e whakatika mai ana ki ahau,

\par }{\QB whakaorangia ana ahau e koe i te tangata tutū.


\par }{\Q \VS{50}Mō konei ka whakawhetai ahau ki a koe, e Ihowā,

\par }{\QB i roto i ngā tauiwi, ka hīmene ki tōu ingoa.


\par }{\Q \VS{51}He pourewa whakaora ia ki tāna kīngi;

\par }{\QB e whakaputa aroha ana ki tāna tangata i whakawahi ai,

\par }{\QB ki a Rāwiri rātou ko ōna uri ake ake.”




\par }\Chap{23}{\SH Ngā Kupu Whakamutunga a Rāwiri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ko ngā kupu whakamutunga ēnei a Rāwiri.

\par }{\Q “He kupu tēnei nā Rāwiri tama a Hehe,

\par }{\QB he kupu hoki nā te tangata i whakarewaina ki runga,

\par }{\Q nā tā te Atua o Hākopa i whakawahi ai,

\par }{\QB nā te kaihīmene āhuareka o Īharaira:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}“He kaiwhakapuaki ahau i te kupu a te Wairua o Ihowā;

\par }{\QB kei tōku arero tāna kōrero.


\par }{\Q \VS{3}I kōrero te Atua o Īharaira,

\par }{\QB i mea te Kāmaka o Īharaira ki ahau:

\par }{\Q ‘Ko ia te kaiwhakatakoto tikanga mō ngā tāngata,

\par }{\QB e whakatakoto tikanga ana i runga i te wehi ki a Ihowā,


\par }{\Q \VS{4}ka rite ia ki te mārama o te ata ina whiti te rā,

\par }{\QB o te ata kāhore nei he kapua;

\par }{\QB ki te tarutaru tupu hou e pihi ake ana i te whenua

\par }{\QB i te mea ka whiti te rā i te maonga o te ua.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“He pono ehara tōku whare i te pēnā i te aroaro o te Atua;

\par }{\QB heoi kua takoto tāna kawenata ū tonu ki ahau,

\par }{\QB rite rawa ngā aha katoa, mau rawa.

\par }{\Q Nō te mea ko tōku whakaoranga katoa tēnei,

\par }{\QB ko tāku hoki e whakaahuareka ai,

\par }{\QB ahakoa kāhore e meinga ana e ia kia tupu.


\par }{\Q \VS{6}Ko te hunga atuakore ia ka rite katoa ki te tātarāmoa e āia atu ana,

\par }{\QB e kore nei e hopukia atu e te ringa.


\par }{\Q \VS{7}Engari, ko te tangata e whakapā atu,

\par }{\QB kia kapi ia i te rino, kia mau hoki ki te kakau o te tao;

\par }{\QB ā, ka tahuna rawatia rātou ki te ahi i tō rātou wāhi.”


\par }{\SH Ngā Toa Mārohirohi a Rāwiri
\par }
{\R (1 Whakapapa 11.10-41)

\par }{\PP \VS{8}Ko ngā ingoa ēnei o ngā tāngata mārohirohi a Rāwiri: ko Iohepepahepete Takamoni, ko ia te tino rangatira; ko Arino Eteni anō ia, i ara ake tāna tao ki ngā rau e waru, patua iho i te whakaekenga kotahi.


\par }{\PP \VS{9}I muri i a ia ko Ereātara tama a Roro Ahohi; ko ia tētahi o ngā mārohirohi, o ngā hoa tokotoru o Rāwiri i tā rātou whakataranga ki ngā Pirihitini i huihui ki reira ki te whawhai, i te mea kua riro ngā tāngata o Īharaira,

\VS{10}whakatika ana ia, ā, patua iho ngā Pirihitini ā, ngenge noa tōna ringa, piri noa tōna ringa ki te hoari; ā, nui atu te wikitōria i meinga e Ihowā i taua rā; ā, hoki ana te iwi i muri i a ia, he hui kau i ngā parakete.


\par }{\PP \VS{11}Ā, i muri i a ia ko Hamaha tama a Ake Harari. Nā, ko te huihuinga o ngā Pirihitini ki te taua, ki tētahi wāhi oneone e kapi ana i te pī; ā, rere ana te iwi i te aroaro o ngā Pirihitini.

\VS{12}Heoi, tū ana tērā i waenganui o taua wāhi, nā, ka mau i a ia, patua iho e ia ngā Pirihitini; nā, nui atu te whakaoranga i whakaora ai a Ihowā.


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka haere e toru o ngā rangatira e toru tekau ki raro, ā, ka tae ki a Rāwiri i te kotinga wīti ki te ana i Aturama; ā, i te noho tērā te ope o ngā Pirihitini i te raorao i Repaima.

\VS{14}Nā, i roto a Rāwiri i te pourewa i taua wā; i Pēterehema anō ngā hōia pupuri a ngā Pirihitini i taua wā.

\VS{15}Nā, ka minamina a Rāwiri, ā, ka mea, “Auē, te ai he tangata hei kawe wai mōku hei inu i te puna i Pēterehema, tērā i te kūwaha!”

\VS{16}Nā, wāhi pū ana aua toa tokotoru nā, waenganui o te puni o ngā Pirihitini, ā, utuhia ana he wai i te puna o Pēterehema, i tērā i te kūwaha tangohia ana, mauria ana ki a Rāwiri; otiia kīhai ia i pai ki te inu, nā, ringihia ana e ia hei mea ki a Ihowā.

\VS{17}Ā, ka mea, “Auē, kia meatia tēnei e ahau, e Ihowā; kia inu ahau i te toto o ngā tāngata i haere whakamomori nei ki te mate?”

\par }{\PP Nā, kīhai ia i pai ki te inu. Ko ēnei ngā mahi a aua mārohirohi tokotoru.


\par }{\PP \VS{18}Nā, ko Āpihai teina o Ioapa tama a Teruia te rangatira o te tokotoru. Ā, i ara ake tāna tao ki ngā rau e toru, patua iho e ia; i whai ingoa hoki ia i roto i te tokotoru.

\VS{19}He teka ianei nōna te korōria nui o te tokotoru? Ā, meinga ana ia hei rangatira mō rātou; otiia kīhai ia i uru ki te tokotoru tuatahi.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ko Penaia tama a Iehoiara, ko te tama a tētahi tangata mārohirohi nō Kapateere, he nui āna mahi toa, ā, i patua e ia ngā tama tokorua a Ariere o Moapa. I haere anō hoki ia ki raro, ā, patua ana e ia tētahi raiona i roto i te wā o te hukarere.

\VS{21}Nāna hoki tētahi Īhipiana i patu, he tangata pakari. Nā, he tao i te ringa o te Īhipiana; otiia haere atu ana ia ki raro, ki a ia, he tokotoko tāna, kapohia ana e ia te tao i te ringa o te Īhipiana, ā, patua ana ia e ia ki tāna tao anō.

\VS{22}Nā Penaia tama a Iehoiara ēnei mahi; ā, i whai ingoa ia i roto i ngā mārohirohi tokotoru.

\VS{23}Nui ake tōna korōria i tō te toru tekau; otiia kīhai ia i uru ki te tokotoru tuatahi. Nā, meinga ana ia e Rāwiri hei rangatira mō āna kaitiaki.


\par }{\PP \VS{24}Ko Atahere teina o Ioapa tētahi o te toru tekau: ko Erehanana tama a Roro o Pēterehema,

\VS{25}ko Hamaha Harori, ko Erika Harori,

\VS{26}ko Herete Parati, ko Ira tama a Ikehe Tekoi,

\VS{27}ko Apiētere Anetoti, ko Mepunai Huhati,

\VS{28}ko Taramono Ahohi, ko Maharai Netopati,

\VS{29}ko Herepe tama a Paana, he Netopati, ko Itai tama a Ripai, nō Kipea, nō ngā tama a Pineamine,

\VS{30}ko Penaia Piratoni, ko Hirai, nō ngā awaawa o Kāha,

\VS{31}ko Apiarapono Arapati, ko Ātamawete Parahumi,

\VS{32}ko Eriāhapa Haaraponi, nō ngā tama a Iahene, ko Honatana,

\VS{33}ko Hamaha Harari, ko Ahiama tama a Harara Harari,

\VS{34}ko Eriperete tama a Ahahapai tama a te Maakati, ko Eriama tama a Ahitopere Kironi,

\VS{35}ko Heterai Karameri, ko Paarai Ārapi,

\VS{36}ko Ikara tama a Nātana o Topa, ko Pani Kari;

\VS{37}ko Tereke Āmoni, ko Nahari Peeroti, ko ngā kaimau patu a Ioapa tama a Teruia,

\VS{38}ko Ira Ītiri, ko Karepa Ītiri,

\VS{39}ko Uria Hiti, ki te huihuia, e toru tekau mā whitu.




\par }\Chap{24}{\SH Ka Taua e Rāwiri ngā Iwi o Īharaira
\par }
{\R (1 Whakapapa 21.1-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mura anō te riri o Ihowā ki a Īharaira, ā, ka whakatūtehu ia i a Rāwiri ki te hē mō rātou, ki te mea, “Tīkina, taua a Īharaira rāua ko Hūrā.”


\par }{\PP \VS{2}Nā, ko te kīanga a te kīngi ki a Ioapa ki te rangatira ope, i reira ia i a ia, “Tēnā, hāereerea ngā iwi katoa o Īharaira mai o Rāna ā tae noa ki Peerehepa, ka tatau i te iwi, kia mōhio ai ahau ki te tōpūtanga o te iwi.”


\par }{\PP \VS{3}Anō rā ko Ioapa ki te kīngi, “Mā Ihowā, mā tōu Atua e mea te iwi kia tātaki rau noa atu i tō rātou tokomaha i a rātou nei, ā, kia kite hoki ngā kanohi o tōku ariki, o te kīngi; otiia he aha tōku ariki, te kīngi i āhuareka ai ki tēnei mea?”


\par }{\PP \VS{4}He ahakoa rā, ū tonu te kupu a te kīngi ki a Ioapa rātou ko ngā rangatira ope. Nā, haere atu ana a Ioapa rātou ko ngā rangatira ope i te aroaro o te kīngi ki te tatau i te iwi, i a Īharaira.


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka whiti rātou i Horano, ka noho ki Aroere, ki te taha ki matau o te pā i waenganui o te awaawa o Kara, ā tae noa ki Iatere.

\VS{6}Kātahi ka tae rātou ki Kireara, ki te whenua o Tahatimihorohi, ā, ka tae ki Ranaiāna, ā, āwhio haere ana ki Hairona;

\VS{7}ā, ka tae ki te pā kaha ki Tāira, ki ngā pā katoa o ngā Hiwi, o ngā Kanaani; ā, puta ana rātou ki te tonga o Hūrā, ki Peerehepa.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka oti te whenua katoa te hāereere e rātou, ka tae rātou ki Hiruhārama i te paunga o ngā marama e iwa, o ngā rā e rua tekau.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka hōmai e Ioapa te tōpūtanga o te iwi i taua ki te kīngi; ā, e waru rau mano ngā mārohirohi i roto i a Īharaira, he hunga mau hoari; ā, e rima rau mano ngā tāngata o Hūrā.


\par }{\SH Te Whakawātanga ki te Hara a Rāwiri
\par }
{\PP \VS{10}Nā, ka patu te ngākau o Rāwiri i a ia i muri i tāna tauanga i te iwi. Ā, ka mea a Rāwiri ki a Ihowā, “Nui atu tōku hara i tāku i mea nei; nā, tēnā, kia whakarērea noatia iho, e Ihowā, te hē o tāu pononga; nui atu hoki te kūware o tāku i mea ai.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, i te marangatanga ake o Rāwiri i te ata, ka puta te kupu a Ihowā ki a Kara poropiti, ki tā Rāwiri matakite, i mea ia,

\VS{12}“Haere, mea atu ki a Rāwiri, ko te kupu tēnei a Ihowā: ‘E toru ngā mea ka whakaaria e ahau ki a koe; whiriwhiria e koe tētahi o aua mea, ā, ka meatia e ahau ki a koe.’ ”


\par }{\PP \VS{13}Heoi, ka tae a Kara ki a Rāwiri, ā, ka kōrero ki a ia, ka mea, “Kia tae atu rānei ki a koe ētahi tau matekai e whitu ki tōu whenua? Kia toru rānei ngā marama e rere ai koe i te aroaro o ōu hoariri, me tā rātou whai anō i a koe? Kia toru rānei ngā rā o te mate urutā ki tōu whenua? Nā, whakaaroa e koe kia kitea ai tāku kupu e whakahoki ai ki tōku kaitono mai.”


\par }{\PP \VS{14}Anō rā ko Rāwiri ki a Kara, “He noa iho ōku whakaaro. Nā, kia taka tātou āianei ki roto ki te ringa o Ihowā, he nui hoki āna mahi tohu; ā, kaua ahau e taka ki te ringa o te tangata.”


\par }{\PP \VS{15}Heoi, whakapāngia ana e Ihowā he mate urutā ki a Īharaira, o te ata iho anō ā taea noatia te wā i whakaritea; ā, mate ake o te iwi, o Rāna ā tae noa ki Peerehepa, e whitu tekau mano tāngata.

\VS{16}Ā, nō te toronga atu o te ringa o te anahera ki Hiruhārama whakangaro ai, ka puta kē tō Ihowā whakaaro mō te kino, ā, ka mea ia ki te anahera e whakangaro ana i te iwi, “Kua nui tēnei! Kati tōu ringa.” Ā, i te patunga wīti a Arauna Iepuhi, te anahera a Ihowā.


\par }{\PP \VS{17}I kōrero hoki a Rāwiri ki a Ihowā i tōna kitenga i te anahera i patua ai te iwi, i mea, “Inā, kua hara ahau, kua mahi i te mahi hē; ko ēnei hipi ia, i aha rātou? Tēnā, kia pā tōu ringa ki ahau, ki te whare anō o tōku pāpā.”


\par }{\SH Te Āta o Rāwiri i runga i te Patunga Wīti
\par }
{\PP \VS{18}Nā, ka haere a Kara ki a Rāwiri i taua rā, ā, ka mea ki a ia, “Haere ki runga, whakaarahia he āta ki a Ihowā ki te patunga wīti a Arauna Iepuhi.”

\VS{19}Nā, whakatika ana a Rāwiri, pērā ana me te kupu a Kara, me tā Ihowā i whakahau ai.

\VS{20}Ā, ka titiro atu a Arauna, ka kite i te kīngi rātou ko āna tāngata e haere mai ana ki a ia; nā, ka puta atu a Arauna, piko ana ki te kīngi, ahu ana tōna mata ki te whenua.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea a Arauna, “He aha tōku ariki, te kīngi, i haere mai ai ki tāna pononga?”

\par }{\PP Nā, ka mea a Rāwiri, “Ki te hoko i tāu patunga wīti, kia hangā ai he āta ki a Ihowā, kia mutu ai te whiunga o te iwi.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka mea a Arauna ki a Rāwiri, “Me tango e tōku ariki, e te kīngi, me whakaeke te mea e pai ana ki tāna titiro. Nanā, ngā kau hei tahunga tinana, me ngā patu wīti, me ngā mea o ngā kau hei wahie!”

\VS{23}Ko ēnei katoa, e te kīngi, e hoatu ana e Arauna ki te kīngi. I mea anō a Arauna ki te kīngi, “Kia manako a Ihowā, tōu Atua ki a koe.”


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka mea te kīngi ki a Arauna, “Kāhore, engari me āta hoko e ahau tōu wāhi ki te utu, e kore hoki e whakaherea e ahau he tahunga tinana ki a Ihowā, ki tōku Atua, kāhore i utua e ahau.”

\par }{\PP Heoi, hokona ana e Rāwiri taua patunga wīti me ngā kau ki te hiriwa, e rima tekau hekere.

\VS{25}Ā, hangā ana e Rāwiri he āta ki reira mā Ihowā, whakaekea ana e ia ētahi tahunga tinana me ētahi whakahere mō te pai. Heoi, ka mārie a Ihowā ki te whenua, ā, ka mutu te mate urutā ki a Īharaira.

\par }