\NormalFont\ShortTitle{Kenehi}
{\MTB Ko te Pukapuka Tuatahi a Mohi e Kīia nei ko

\par }{\MT Kenehi



\par }\ChapOne{1}{\SH Ngā Rangi e Ono o te Hanganga, me te Hāpati
\par }
{\PP \VerseOne{1}He mea hanga nā te Atua i te tīmatanga te rangi me te whenua,

\VS{2}ā, kāhore he āhua o te whenua, i takoto kau; he pōuri anō a runga i te mata o te hōhonu. Nā, ka whakapāho te Wairua o te Atua i runga i te kare o ngā wai.

\VS{3}Ā, ka kī te Atua, “Kia mārama”; nā, ka mārama.

\VS{4}Ā, ka kite te Atua i te mārama, he pai; ā, ka wehea e te Atua te mārama i te pōuri.

\VS{5}Nā, ka huaina e te Atua te mārama ko te Awatea, ā, ko te pōuri i huaina e ia ko te Pō. Ā, ko te ahiahi, ko te ata, he rā kotahi.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea te Atua, “Kia whai kikorangi a waenganui o ngā wai, hei wehe i waenganui o ngā wai.”

\VS{7}Nā, ka hangā e te Atua te kikorangi, ka wehea e ia ngā wai i raro o te kikorangi i ngā wai o runga o te kikorangi. Ā, ka oti.

\VS{8}Nā, ka huaina te kikorangi e te Atua ko te Rangi. Ā, ko te ahiahi, ko te ata, he rā tuarua.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea te Atua, “Kia huihuia ngā wai i raro i te rangi kia kotahi te wāhi, ā, kia puta te tuawhenua.” Ā, ka oti.

\VS{10}Nā, ka huaina e te Atua te tuawhenua ko te “whenua”; ā, ko te huihuinga o ngā wai i huaina e ia ko ngā Moana. Ā, ka kite te Atua, he pai.


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea te Atua, “Kia pihi ake te tarutaru i te whenua: te otaota whai purapura, me te rākau hua, ki runga ki te whenua, e hua ana ōna hua, he mea rite tonu ki a ia, kei roto nei i a ia ōna purapura.” Ā, ka oti.

\VS{12}Nā, ka whakaputaina e te whenua te tarutaru: te otaota hoki e hua ana ōna hua he mea rite tonu ki a ia, me te rākau whai hua, kei roto nei i a ia ōna purapura he mea rite tonu ki a ia. Ā, ka kite te Atua, he pai.

\VS{13}Ā, ko te ahiahi, ko te ata, he rā tuatoru.


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea te Atua, “Kia whai mea whakamārama te kiko o te rangi, hei wehe i te awatea, i te pō; hei tohu anō aua mea, hei tāima, hei rā, hei tau.

\VS{15}Hei whakamārama aua mea i te kiko o te rangi, hei whakamārama i te whenua.” Ā, ka oti.

\VS{16}Nā, ka hangā e te Atua ngā mea whakamārama nui e rua – ko te whakamārama nui hei tohutohu mō te awatea, ko te whakamārama tuaiti hei tohutohu mō te pō – i hangā anō hoki e ia ngā whetū.

\VS{17}Ā, whakanohoia ana aua mea e te Atua ki te kiko o te rangi, hei whakamārama mō te whenua,

\VS{18}hei tohutohu i te awatea, i te pō, hei wehe hoki i te mārama, i te pōuri. Ā, ka kite te Atua, he pai.

\VS{19}Ā, ko te ahiahi, ko te ata, he rā tuawhā.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka mea te Atua, “Kia ngahue ake i roto i ngā wai te mea ora e ngōki ana, kia rere anō hoki te manu i runga ake i te whenua i te mata o te kiko o te rangi.”

\VS{21}Nā, ka hangā e te Atua ngā tohorā nunui, me ngā mea ora katoa, ngā mea ngōkingōki i ngahue ake nei i roto i ngā wai, o ia āhua, o ia āhua, me ngā manu whai parirau katoa, o ia āhua, o ia āhua. Ā, ka kite te Atua, he pai.

\VS{22}Nā, ka manaaki te Atua i a rātou, ka mea, “Kia hua koutou, kia tini, kia kapi hoki ngā wai o ngā moana i a koutou, kia tini anō hoki ngā manu ki runga ki te whenua.”

\VS{23}Ā, ko te ahiahi, ko te ata, he rā tuarima.


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka mea te Atua, “Kia whakaputaina e te whenua te mea ora o ia āhua, o ia āhua, te kararehe me te mea ngōkingōki me te kīrehe o te whenua o ia āhua, o ia āhua.” Ā, ka oti.

\VS{25}Nā, ka hangā e te Atua te kīrehe o te whenua o ia āhua, o ia āhua, me te kararehe o ia āhua, o ia āhua, me ngā mea ngōkingōki katoa o te whenua o ia āhua, o ia āhua; ā, ka kite te Atua he pai.


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka mea te Atua, “Kia hanga tātou i te tangata kia rite ki a tātou, hei tō tātou anō te āhua. Ā, kia waiho ko rātou hei rangatira mō ngā ika o te moana, mō te manu o te rangi, mō ngā kararehe hoki, mō te whenua katoa, mō ngā mea ngōkingōki katoa anō hoki e ngōkingōki ana i runga i te whenua.”


\par }{\Q \VS{27}Nā, ka hangā e te Atua te tangata rite tonu ki a ia;

\par }{\QB i hangā e ia kia rite ki te Atua;

\par }{\QB i hangā rāua he tāne, he wahine.


\par }{\PP \VS{28}Nā, ka manaakitia rāua e te Atua, ā, ka mea te Atua ki a rāua, “Kia hua, kia tini, kia kapi hoki te whenua i a kōrua, kia mate hoki ōna tara i a kōrua; ko kōrua hei rangatira mō te ika o te moana, mō te manu hoki o te rangi, mō ngā mea ora katoa anō hoki e ngōkingōki ana i runga i te whenua.”


\par }{\PP \VS{29}Ā, ka mea te Atua, “Nā, kua oti te hoatu e ahau ki a kōrua ngā otaota katoa e whai purapura ana i runga i te mata o te whenua katoa, me te rākau katoa, he hua rākau tōna e whai purapura ana; hei kai ēnā mā kōrua.

\VS{30}Ā, kua hoatu anō e ahau ngā otaota matomato katoa hei kai mā ngā kararehe katoa o te whenua, mā ngā manu katoa o te rangi, mā ngā mea katoa hoki e ngōkingōki ana i runga i te whenua kei roto nei i a rātou he wairua ora.” Ā, ka oti.


\par }{\PP \VS{31}Ā, ka kite te Atua i ngā mea katoa kua hangā nei e ia, nā, pai whakaharahara. Ā, ko te ahiahi, ko te ata, ko te rā tuaono.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Nā, ka oti te rangi me te whenua me ō reira mano katoa.

\VS{2}Ā, nō te whitu o ngā rā i oti ai i te Atua tāna mahi i mahi ai, nā, ka okioki ia i te rā whitu i āna mahi katoa i mahia e ia.

\VS{3}Nā, ka whakapaingia e te Atua te rā whitu, whakatapua ana hoki e ia; mōna i okioki i taua rā i āna mahi katoa i oti i te Atua te hanga.


\par }{\PP \VS{4}Ko ngā whakatupuranga ēnei o te rangi, o te whenua, i te hanganga ai.

\par }{\SH Te Kāri o Erene
\par }
{\PP I te rā i hangā ai e Ihowā, e te Atua, te whenua me te rangi.

\VS{5}Kāhore anō hoki tētahi rākau riki o te pārae i te whenua, kāhore anō tētahi otaota o te pārae kia pihi noa – kāhore hoki a Ihowā, te Atua, i mea kia ua ki te whenua, ā, kāhore rawa he tangata hei mahi i te oneone;

\VS{6}engari, i pupū ake he kohu i te whenua, nā reira i whakamākūkū te mata katoa o te oneone –

\VS{7}nā, ka whakaahuatia te tangata e Ihowā, e te Atua, he puehu nō te oneone, ā, whakahāngia ana e ia ki roto ki ōna pongāihu te manawa ora; ā, ka wairua ora te tangata.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka whakatōkia e Ihowā, e te Atua, tētahi kāri ki te taha ki te rāwhiti, ki Erene; ā, whakanohoia iho e ia ki reira te tangata i hangā e ia.

\VS{9}Ā, i whakatupuria e Ihowā, e te Atua, i roto i te oneone ngā rākau katoa he mea āhuareka ki te titiro, he pai hoki hei kai; ko te rākau hoki o te ora ki waenganui o te kāri, me te rākau o te mātauranga ki te pai, ki te kino.


\par }{\PP \VS{10}I rere mai anō he awa i Erene hei whakamākūkū i te kāri; ā, i reira ka manganga e whā ngā tino awa.

\VS{11}Ko te ingoa o te tuatahi ko Pihona; ko ia tērā e taiāwhio rā i te whenua katoa o Hāwira, he kōura kei reira.

\VS{12}He pai hoki te kōura o taua whenua; kei reira te teriuma me te kōhatu onika.

\VS{13}Ko te ingoa o te rua o ngā awa ko Kihona; ko ia tērā e taiāwhio rā i te whenua katoa o Etiopia.

\VS{14}Ko te ingoa o te toru o ngā awa ko Hirekere; ko te mea tērā e rere rā i mua o Ahiria. Ko Uparati te whā o ngā awa.


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka tango a Ihowā, te Atua, i te tangata, ā, whakanohoia ana e ia ki te kāri o Erene, hei ngaki, hei tiaki hoki i reira.

\VS{16}Nā, ka ako a Ihowā, te Atua, ki te tangata, ka mea, “E pai ana kia kai noa atu koe i ngā hua o ngā rākau katoa o te kāri;

\VS{17}ko te rākau ia o te mātauranga ki te pai, ki te kino, kaua e kainga tētahi o ōna hua; ko te rā e kai ai koe i tētahi o ōna hua, ka mate koe, mate rawa.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka mea a Ihowā, te Atua, “E kore e pai kia noho te tangata ko ia anake; me hanga e ahau tētahi hoa pai mōna.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, he mea whakaahua mai nā Ihowā, nā te Atua, i roto i te oneone ngā kīrehe katoa o te pārae, me ngā manu katoa o te rangi; ā, kawea mai ana e ia ki a Ārama, kia kitea ai te ingoa e huaina e ia ki a rātou; ā, ko a Ārama i hua ai ki ngā mea ora katoa, hei ingoa ērā mō rātou.

\VS{20}Nā, ka huaina e Ārama he ingoa mō ngā kararehe katoa, mō ngā manu o te rangi, mō ngā kīrehe katoa hoki o te pārae.

\par }{\PP Ko Ārama ia kāhore i kitea tētahi hoa pai mōna.

\VS{21}Nā, ka mea a Ihowā, te Atua, kia parangia a Ārama e te moe, ā, moe ana ia. Nā, tangohia ana e ia tētahi o ōna rara, ā, whakatūtakina atu ana te kikokiko hei whakakapi mō reira.

\VS{22}Nā, ka hanga a Ihowā, te Atua, i te rara i tangohia mai rā e ia i roto i a Ārama hei wahine, ā, kawea ana e ia ki a Ārama.


\par }{\PP \VS{23}Ā, ka mea a Ārama,

\par }{\Q “Kātahi anō ki tēnei te wheua o roto o ōku wheua,

\par }{\QB me te kikokiko o roto o ōku kikokiko;

\par }{\Q me hua ia ko te Wahine,

\par }{\QB nōna hoki i tangohia mai i roto i te Tangata.”


\par }{\MM \VS{24}Nō konei te tangata ka whakarere i tōna pāpā me tōna whaea, ā, ka piri ki tāna wahine; ā, hei kikokiko kotahi rāua.

\VS{25}Ā, e tū tahanga ana rāua tokorua, te tangata me tāna wahine, kīhai hoki i whakamā.




\par }\Chap{3}{\SH Takatakahi ā-Tangata
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ko te nākahi he mōhio rawa i ngā kīrehe katoa o te pārae i hangā nei e Ihowā, e te Atua. Nā, ko tāna meatanga ki te wahine, “Koia, i mea anō te Atua, ‘Kaua e kainga e kōrua ngā hua o tētahi rākau o te kāri’?”


\par }{\PP \VS{2}Ā, ka mea te wahine ki te nākahi, “E kai anō māua i ngā hua o ngā rākau o te kāri.

\VS{3}Ko ngā hua ia o te rākau i waenganui o te kāri, kua mea mai te Atua, ‘Kaua kōrua e kai i tētahi o ōna hua, kaua anō hoki e pā ki reira, kei mate kōrua.’ ”


\par }{\PP \VS{4}Nā, ko te meatanga a te nākahi ki te wahine, “E kore kōrua e mate rawa.

\VS{5}Erangi, e mōhio ana te Atua ko te rā e kai ai kōrua i tētahi o ōna hua, kātahi ka mārama ō kōrua kanohi, ā, ka rite kōrua ki te Atua, ka mōhio ki te pai, ki te kino.”


\par }{\PP \VS{6}Ā, i te kitenga o te wahine he pai te rākau rā hei kai, he āhuareka ki te titiro atu, he rākau hoki e minaminatia hei whakamōhio, nā, ka tango ia i ētahi o ōna hua, ka kai, ka hoatu hoki ki tāna tahu i tōna taha; ā, kai ana ia.

\VS{7}Nā, ka mārama ō rāua kanohi tahi, ka mōhio rāua kei te tū tahanga rāua; nā, ka tuia e rāua ētahi rau piki, meatia ana hei rāpaki mō rāua.


\par }{\PP \VS{8}Ā, ka rongo rāua i te reo o Ihowā, o te Atua, e hāereere ana i te kāri i te hauhautanga o te rā; ā, ka piri a Ārama rāua ko tāna wahine i te aroaro o Ihowā, o te Atua, ki roto ki ngā rākau o te kāri.

\VS{9}Nā, ka karanga a Ihowā, te Atua, ki a Ārama, ka mea ki a ia, “Kei hea koe?”


\par }{\PP \VS{10}Ā, ka mea ia, “I rongo ahau ki tōu reo i te kāri, ā, wehi ana ahau, nōku i tū tahanga; nā piri ana ahau.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea ia, “Nā wai i mea ki a koe e tū tahanga ana koe? Kua kainga rānei e koe ētahi o ngā hua o te rākau i kīia atu rā e ahau ki a koe, ‘Kaua ōna hua e kainga’?”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea te tangata rā, “Nā te wahine i hōmai nei e koe hei hoa mōku, nāna i hōmai ētahi o ngā hua o te rākau ki ahau, ā, kainga ana e ahau.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea a Ihowā, te Atua, ki te wahine, “He aha tēnei kua meatia nei e koe?”

\par }{\PP Ka mea te wahine, “Nā te nākahi ahau i māminga, ā, kai ana ahau.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea a Ihowā, te Atua, ki te nākahi,

\par }{\Q “Mō tēnei mahi āu

\par }{\QB nui atu te kanga mōu i ō ngā kararehe katoa,

\par }{\QB i ō ngā kīrehe katoa o te pārae;

\par }{\Q ko tōu kōpū hei haere mōu,

\par }{\QB ko te puehu hei kai māu

\par }{\QB i ngā rā katoa e ora ai koe.


\par }{\Q \VS{15}Ka whakatupuria hoki e ahau he pakanga

\par }{\QB mā kōrua ko te wahine,

\par }{\QB mā tōu uri rātou ko tōna uri;

\par }{\Q ka marū tōu mātenga i a ia,

\par }{\QB ka marū i a koe tōna rekereke.”


\par }{\PP \VS{16}Ka mea ia ki te wahine,

\par }{\Q “Ka whakanuia rawatia e ahau tōu mamae, me tōu hapūtanga;

\par }{\QB ka mamae koe ina whānau tamariki;

\par }{\Q ka hiahia koe ki tō tahu,

\par }{\QB ko ia anō hoki hei rangatira mōu.”


\par }{\PP \VS{17}Ā, ka mea ia ki a Ārama, “Mō tōu rongonga ki te reo o tāu wahine, mō tāu kainga hoki i te hua o te rākau i kīia atu e ahau ki a koe, i meatia atu rā, ‘Kaua e kainga ētahi o ōna hua.’

\par }{\Q Ka oti te oneone te kanga mō tāu mahi;

\par }{\QB ka kainga e koe ōna hua i runga i te mamae

\par }{\QB i ngā rā katoa e ora ai koe.


\par }{\Q \VS{18}He tātarāmoa anō hoki, he tūmatakuru āna e whakatupu ake ai māu;

\par }{\QB ā, ka kai koe i te otaota o te pārae.


\par }{\Q \VS{19}Mā te werawera o tōu mata e kai ai koe i te taro,

\par }{\QB ā hoki noa koe ki te oneone;

\par }{\Q i tangohia mai nei hoki koe i reira;

\par }{\QB he puehu hoki koe, ā, ka hoki anō ki te puehu.”


\par }{\PP \VS{20}Ā, i huaina e Ārama te ingoa o tāna wahine ko Iwi; nō te mea ko te whaea ia o ngā mea ora katoa.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka hangā e Ihowā, e te Atua, ētahi kākahu hiako mō Ārama rāua ko tāna wahine, ā, whakakākahuria ana rāua.

\VS{22}Nā, ka mea a Ihowā, te Atua, “Nanā, kua rite nei te tangata ki tētahi o tātou, te mōhio ki te pai, ki te kino; nā, kei totoro atu tōna ringa āianei, kei tango i tētahi o ngā hua o te rākau o te ora, kei kai, ā, ka ora tonu.”

\VS{23}Koia i tonoa atu ai ia e Ihowā, e te Atua, i te kāri o Erene hei ngaki i te oneone i tangohia mai nei ia i reira.

\VS{24}Heoi, peia ana e ia te tangata; ā, whakanohoia ana ki te taha ki te rāwhiti o te kāri o Erene tētahi kerupima, me tētahi hoari mura, he mea piupiu tonu ki tētahi taha, ki tētahi taha, hei tiaki i te huarahi ki te rākau o te ora.




\par }\Chap{4}{\SH Kaina rāua ko Āpera
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mōhio a Ārama ki a Iwi, ki tāna wahine, ā, ka hapū ia. Ā, ka whānau a Kaina, nā, ka mea ia, “Kua whakawhiwhia mai ahau e Ihowā ki tētahi tangata.”

\VS{2}Nā, ka whānau anō tōna teina, a Āpera.

\par }{\PP Nā, he kaiwhāngai hipi a Āpera, ko Kaina ia he kaingaki whenua.

\VS{3}Ā, i te mutunga o ētahi rangi, ka kawea e Kaina ētahi o ngā hua o te whenua hei whakahere ki a Ihowā.

\VS{4}Me Āpera hoki, i kawea e ia ētahi o ngā whānau mātāmua o tāna kāhui, o ō rātou ngako hoki. Ā, ka aro a Ihowā ki a Āpera, ki tāna whakahere,

\VS{5}kīhai ia i aro ki a Kaina, ki tāna whakahere. Ā, he nui rawa te riri o Kaina, ā, whakapoururu ana tōna mata.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea a Ihowā ki a Kaina, “He aha koe i riri ai, ā, he aha i whakapoururu ai tōu mata?

\VS{7}E kore ianei koe e kake, ki te mahi koe i te pai? Ki te kāhore koe e mahi i te pai, kei te kūwaha te hara e takoto ana. Nā, ko koe tāna e hiahia ai, ko koe ia hei rangatira mōna.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka kōrero a Kaina ki a Āpera, ki tōna teina, “Ā, i a rāua i te pārae.” Ka whakatika a Kaina ki a Āpera, ki tōna teina, ā, patua iho.


\par }{\PP \VS{9}Kātahi a Ihowā ka mea ki a Kaina, “Kei hea a Āpera, tōu teina?”

\par }{\PP Ka mea ia, “Kāhore ahau e mōhio. Ko ahau ianei te kaitiaki o tōku teina?”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mea ia, “He mahi aha tēnei āu? E tangi mai ana te reo o te toto o tōu teina ki ahau i roto i te whenua.

\VS{11}Nā, ka kangā koe i runga i te whenua, i hāmama nei tōna waha hei rerenga atu mō te toto o tōu teina i whakahekea nei e tōu ringa.

\VS{12}Ka ngaki koe i te oneone, e kore e tukua tōna kaha ā muri ake nei ki a koe; ka waiho koe hei tangata hāereere noa, hei manene i runga i te whenua.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea a Kaina ki a Ihowā, “He nui rawa te whiu mō tōku kino, e kore e taea e ahau.

\VS{14}Titiro hoki, ka peia ahau e koe ināianei i te mata o te whenua, ā, ka ngaro i tōu kanohi. Ka waiho hoki ahau hei tangata hāereere noa, hei manene i runga i te whenua; ā, tēnei ake, ki te tūtaki tētahi tangata ki ahau, nā, ka patua ahau e ia.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka mea a Ihowā ki a ia, “Nā reira ki te patu tētahi i a Kaina, whitu ngā utu e rapua i a ia.” Nā, ka hōmai e Ihowā he tohu ki a Kaina, kei patua ia e tētahi tangata ina tūtaki ki a ia.

\VS{16}Nā, ka haere atu a Kaina i te aroaro o Ihowā, ā, noho ana i te whenua o Noro, i te taha ki te rāwhiti o Erene.


\par }{\SH Ngā Whakatupuranga o Kaina
\par }
{\PP \VS{17}Nā, ka mōhio a Kaina ki tāna wahine; ā, ka hapū ia, ka whānau a Ēnoka. Nā, ka hanga ia i tētahi pā, ā, huaina iho te ingoa o te pā ko Ēnoka, ko te ingoa o tāna tama.

\VS{18}Ā, whānau ake tā Ēnoka tama ko Irara; nā Irara ko Mehutaere: tā Mehutaere ko Metuhaere; tā Metuhaere ko Rameka.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka tangohia e Rameka ētahi wāhine tokorua māna; ko Āraha te ingoa o tētahi, ko Tira tō tētahi.

\VS{20}Nā, ka whānau tā Āraha tama ko Iapara. Ko ia te matua o te hunga noho tēneti, rātou ko ngā tāngata whāngai kararehe.

\VS{21}Ā, ko te ingoa o tōna teina ko Iupara. Ko ia te matua o ngā mea rahurahu ki te hāpa, ki te ōkana.

\VS{22}Me Tira anō hoki, whānau ake tāna ko Tuparakaina, he kaihanga ia i ngā mea tapahi katoa i te mea parāhi, i te mea rino. Ā, ko Naama te tuahine o Tuparakaina.


\par }{\PP \VS{23}Nā, ka mea a Rameka ki āna wāhine:

\par }{\Q “E Āraha rāua ko Tira, whakarongo mai ki tōku reo;

\par }{\QB e ngā wāhine a Rameka, kia whai taringa mai ki tāku kupu:

\par }{\Q Kua patua hoki he tangata e ahau mōku i motu,

\par }{\QB he taitamariki hoki mōku i marū.


\par }{\Q \VS{24}Nā, mō Kaina e whitu ngā utu,

\par }{\QB ina, kia whitu tekau mā whitu mō Rameka.”


\par }{\PP \VS{25}Ā, i mōhio anō a Ārama ki tāna wahine; ka whānau tāna tama, ā, huaina iho tōna ingoa ko Heta; i mea hoki ia, “Ka rite mai nei i te Atua tētahi atu uri mōku hei whakakapi mō Āpera i patua nei e Kaina.”

\VS{26}Me Heta anō hoki, i whānau tāna tama; ā, huaina ana tōna ingoa ko Ēnoha.

\par }{\PP Nō reira i tīmata ai te tangata te karanga ki te ingoa o Ihowā.




\par }\Chap{5}{\SH Ngā Whakatupuranga o Ārama
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ko te pukapuka tēnei o ngā whakatupuranga o Ārama.

\par }{\PP I te rā i hangā ai te tangata e te Atua, i hangā ia e ia kia rite ki te Atua.

\VS{2}I hangā rāua he tāne, he wahine, ā, i manaakitia rāua e ia, i huaina hoki tō rāua ingoa ko Ārama, i te rā i hangā ai rāua.


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka kotahi rau ka toru tekau ngā tau i ora ai a Ārama, nā, ka whānau tāna tama, nōna te āhua, rite tonu ki a ia; ā, huaina ana tōna ingoa ko Heta.

\VS{4}Ā, ko ngā rā o Ārama i muri i te whānautanga o Heta e waru rau tau. Ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{5}Nā, ko ngā rā katoa i ora ai a Ārama e iwa rau e toru tekau tau; ā, ka mate ia.


\par }{\PP \VS{6}Ā, kotahi rau e rima ngā tau i ora ai a Heta, ka whānau tāna tama, a Ēnoha.

\VS{7}Ā, e waru rau e whitu ngā tau i ora ai a Heta i muri iho i te whānautanga o tāna tama, o Ēnoha, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{8}Nā, ko ngā rā katoa o Heta e iwa āu kotahi tekau mā rua tau; ā, ka mate ia.


\par }{\PP \VS{9}Ā, ka iwa tekau ngā tau i ora ai a Ēnoha, nā, ka whānau tāna tama a Kēnana.

\VS{10}Ā, e waru rau kotahi tekau mā rima ngā tau i ora ai a Ēnoha i muri iho i te whānautanga o tāna tama, o Kēnana, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{11}Nā, ko ngā rā katoa o Ēnoha e iwa rau mā rima tau; ā, ka mate.


\par }{\PP \VS{12}Ā, ka whitu tekau ngā tau i ora ai a Kēnana, ka whānau tāna tama, a Mahararēre.

\VS{13}Ā, e waru rau e whā tekau ngā tau i ora ai a Kēnana i muri iho i te whānautanga o tāna tama, o Mahararēre, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{14}Nā, ko ngā rā katoa o Kēnana e iwa rau kotahi tekau tau; ā, ka mate ia.


\par }{\PP \VS{15}Ā, ka ono tekau mā rima ngā tau i ora ai a Mahararēre, nā, ka whānau tāna tama, a Iarere.

\VS{16}Ā, e waru rau e toru tekau ngā tau i ora ai a Mahararēre i muri i te whānautanga o tāna tama, o Iarere, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{17}Ā, e waru rau e iwa tekau mā rima tau ngā rā katoa o Mahararēre; ā, ka mate.


\par }{\PP \VS{18}Ā, kotahi rau e ono tekau mā rua ngā tau i ora ai a Iarere, ā, ka whānau tāna tama, a Ēnoka.

\VS{19}Ā, e waru rau ngā tau i ora ai a Iarere i muri iho i te whānautanga o tāna tama, o Ēnoka, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{20}Ā, e iwa rau e ono tekau mā rua tau ngā rā katoa o Iarere; ā, ka mate.


\par }{\PP \VS{21}Ā, e ono tekau mā rima ngā tau i ora ai a Ēnoka, nā, ka whānau tāna tama, a Matuhara.

\VS{22}Ā, e toru rau ngā tau i hāereere tahi ai a Ēnoka i te Atua i muri iho i te whānautanga o tāna tama, o Matuhara, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna,

\VS{23}Ā, e toru rau e ono tekau mā rima tau ngā rā katoa o Ēnoka.

\VS{24}Ā, i hāereere tahi a Ēnoka i te Atua; ā, kua kāhore ia, nā te Atua hoki ia i tango.


\par }{\PP \VS{25}Ā, kotahi rau e waru tekau mā whitu ngā tau i ora ai a Matuhara, nā, ka whānau tāna tama, a Rameka,

\VS{26}ā, e whitu rau e waru tekau mā rua ngā tau i ora ai a Matuhara i muri iho i te whānautanga o tāna tama, o Rameka, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{27}Ā, e iwa rau e ono tekau mā iwa tau ngā rā katoa o Matuhara; ā, ka mate.


\par }{\PP \VS{28}Ā, kotahi rau e waru tekau mā rua ngā tau i ora ai a Rameka, nā, ka whānau tāna tama.

\VS{29}Ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Noa; i mea hoki ia, “Mā tēnei e whakahauora o ō tātou ngākau i ā tātou mahi, i te ruha hoki o ō tātou ringa, i te oneone kua oti nei te kanga e Ihowā.”

\VS{30}Ā, e rima rau e iwa tekau mā rima ngā tau i ora ai a Rameka i muri i te whānautanga o tāna tama, o Noa, ā, ka whānau he tama, he tamāhine māna.

\VS{31}Ā, ko ngā rā katoa o Rameka e whitu rau e whitu tekau mā whitu; ā, ka mate ia.


\par }{\PP \VS{32}Ā, ka rima rau ngā tau o Noa, nā, ka whānau ngā tama a Noa, ko Hema, ko Hama, ko Iapeta.




\par }\Chap{6}{\SH Te Kino o te Tangata
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tīmata te tangata te tini haere ki runga ki te mata o te whenua, ā, ka whānau ā rātou tamāhine.

\VS{2}Ka kite ngā tama a te Atua i ngā tamāhine a te tangata, he ātaahua; nā, ka tango rātou i ā rātou i pai ai o rātou katoa, hei wāhine mā rātou.

\VS{3}Nā, ka mea a Ihowā, “E kore tōku wairua e whakawā tonu i te tangata, he kikokiko nei anō hoki ia. Nā, kia kotahi rau kia rua tekau tau ōna rā.”


\par }{\PP \VS{4}He roroa ngā tāngata o te whenua i aua rā – ā, i muri iho – i te haerenga o ngā tama a te Atua ki ngā tamāhine a te tangata, ā, ka whānau ā rātou tamariki. Ko rātou ngā mārohirohi ō mua, he tāngata whai ingoa.


\par }{\PP \VS{5}Ā, ka kite te Atua he nui te kino o te tangata i runga i te whenua, he kino hoki ngā tokonga ake o ngā whakaaro katoa o tōna ngākau i ngā wā katoa.

\VS{6}Nā, ka puta kē te whakaaro o Ihowā i hangā ai e ia te tangata ki runga ki te whenua, ā, ka pōuri tōna ngākau.

\VS{7}Nā, ka mea a Ihowā, “Ka whakangaromia atu e ahau i te mata o te whenua te tangata i hangā nei e ahau – te tangata, te kīrehe, te mea ngōkingōki, me ngā manu o te rangi; kua puta kē hoki tōku whakaaro i hangā ai rātou e ahau.”

\VS{8}Ko Noa ia i manakohia e Ihowā.


\par }{\SH Noa i Manakohia e Ihowā
\par }
{\PP \VS{9}Ko ngā whakatupuranga ēnei o Noa.

\par }{\PP Ko Noa he tangata tika, he ngākau tapatahi i ōna whakatupuranga. I hāereere tahi a Noa i te Atua.

\VS{10}Ā, whānau ake ngā tama a Noa tokotoru, ko Hema, ko Hama, ko Iapeta.


\par }{\PP \VS{11}Nā, kua kino te whenua i te aroaro o Ihowā, kua kī katoa hoki te whenua i te tutū.

\VS{12}Nā, ka titiro te Atua ki te whenua, kua kino; kua hē hoki te ara o ngā kikokiko katoa o runga o te whenua.

\VS{13}Nā, ka mea te Atua ki a Noa, “Kua tae mai ki tōku aroaro te mutunga o ngā kikokiko katoa; nō te mea kua kī i a rātou te whenua i te tutū; nā, ka whakangaromia rātou tahi ko te whenua e ahau.

\VS{14}Hangā e koe tētahi āka mōu ki te rākau kopera; me hanga e koe ētahi rūma ki roto i te āka, ka pani ai i roto, i waho, ki te ware.

\VS{15}Nā, kia pēnei tāu hanga i taua mea. Kia toru rau whatīanga te roa o te āka, kia rima tekau whatīanga te whānui, ko te teitei kia toru tekau whatīanga.

\VS{16}Me hanga e koe he matapihi mō te āka, kia kotahi te whatīanga ki raro iho i te tuanui, e whakaotia ai e koe; ā, ko te tatau o te āka me whakanoho e koe ki tōna taha; ka mea ai koe he papanga rūma, tō raro, te tuarua, me te tuatoru.

\VS{17}Nā, ko ahau, tēnei ahau te tuku atu nei i te waipuke ki runga ki te whenua, hei whakangaro i ngā kikokiko katoa e whai manawa ora ana i raro i te rangi; ā, ka mate ngā mea katoa i runga i te whenua.

\VS{18}Otiia, ka whakamanā e ahau tāku kawenata ki a koe; me haere koe ki roto ki te āka, koutou tahi ko āu tama, ko tāu wahine, ko ngā wāhine anō hoki a āu tama.

\VS{19}Me mau e koe ki roto ki te āka ētahi o ngā mea ora katoa o ngā kikokiko katoa, kia rua o ia āhua, o ia āhua, kia ora tahi ai me koe; hei te toa, hei te uha.

\VS{20}Ko ētahi o ngā manu o ia āhua, o ia āhua, o ngā kararehe hoki o ia āhua, o ia āhua, o ngā mea ngōkingōki katoa o te whenua o ia āhua, o ia āhua, kia tātaki rua o te katoa e haere ki a koe, kia ora ai.

\VS{21}Tangohia mai hoki māu ētahi o ngā kai katoa e kainga ana, me āmene mai ki a koe; ā, hei kai tēnā māu, mā rātou hoki.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka meatia e Noa; rite tonu ki ngā mea katoa i whakahaua mai e te Atua ki a ia tāna i mea ai.




\par }\Chap{7}{\SH Te Waipuke Nui
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mea a Ihowā ki a Noa, “Haere mai koutou ko tōu whare katoa ki roto ki te āka; kua kite hoki ahau i a koe he tika ki tōku aroaro i tēnei whakatupuranga.

\VS{2}Tangohia e koe ētahi o ngā kīrehe pokekore, kia takiwhitu, te toa me tāna uha; o ngā kararehe poke hoki, kia takirua, te toa me tāna uha;

\VS{3}me ngā manu anō hoki o te rangi, kia takiwhitu, te toa me te uha; kia ora ai he uri ki runga ki te mata o te whenua katoa.

\VS{4}Kia whitu ake hoki ngā rā ka meatia e ahau kia ua te ua ki runga ki te whenua, kia whā tekau ngā rā, kia whā tekau ngā pō; ā, ka whakangaromia atu e ahau i runga i te mata o te whenua ngā mea ora katoa i hangā e ahau.”


\par }{\PP \VS{5}Ā, rite tonu tā Noa i mea ai ki a Ihowā katoa i whakahau ai ki a ia.


\par }{\PP \VS{6}Nā, e ono rau ngā tau o Noa i te putanga mai o te waipuke ki runga ki te whenua.

\VS{7}Nā, ka tomo a Noa rātou tahi ko āna tama, ko tāna wahine, ko ngā wāhine hoki a āna tama, ki roto ki te āka, i te wehi i ngā wai o te waipuke.

\VS{8}Me ētahi o ngā kīrehe pokekore, o ngā kīrehe poke hoki, o ngā manu, o ngā mea katoa anō hoki e ngōkingōki ana i runga i te whenua;

\VS{9}i haere tātaki rua rātou ki roto ki te āka ki a Noa, te toa me te uha, i pērā tonu me tā te Atua i whakahau ai ki a Noa.

\VS{10}Nā, i muri iho i ngā rā e whitu ka puta mai ngā wai o te waipuke ki runga ki te whenua.


\par }{\PP \VS{11}Nō te ono rau o ngā tau o te oranga o Noa, nō te rua o ngā marama, nō te tekau mā whitu o ngā rā o te marama, nō taua rangi anō i pakaru mai ai ngā mātāpuna katoa o te rire nui, ā, ka whakatuwheratia ngā matapihi o te rangi.

\VS{12}Ā, e whā tekau ngā rā, e whā tekau ngā pō, i ua ai te ua ki runga ki te whenua.


\par }{\PP \VS{13}Nō taua rangi pū anō i tomo ai a Noa, rātou ko Hema, ko Hama, ko Iapeta, ngā tama a Noa, rātou tahi ko te wahine a Noa, ko ngā wāhine tokotoru anō hoki a āna tama, ki roto ki te āka;

\VS{14}rātou ko ngā kīrehe mohoao katoa o ia āhua, o ia āhua, ko ngā kararehe katoa o ia āhua, o ia āhua, ko ngā mea ngōki katoa e ngōkingōki nei i runga i te whenua, o ia āhua, o ia āhua, me ngā manu katoa, o ia āhua, o ia āhua, me ngā mea whai parirau katoa, o ia āhua, o ia āhua.

\VS{15}Nā, ka haere ki roto ki te āka ki a Noa, tātaki rua o ngā kikokiko katoa, o ngā mea whai wairua ora.

\VS{16}Ko ngā mea i haere, i haere he toa he uha o ngā kikokiko katoa, he pērā tonu me tā te Atua i whakahau ai ki a ia; ā, tūtakina ana ia e Ihowā ki roto.


\par }{\PP \VS{17}Ā, e whā tekau ngā rā o te waipuke ki runga ki te whenua; ā, ka nui haere ngā wai, ka whakamanutia ake te āka, ā, ka maiangi ake ki runga i te whenua.

\VS{18}Nā, ka kaha ngā wai, ā, ka tino nui haere ki runga ki te whenua; ā, ka tere te āka i runga i te kare o ngā wai.

\VS{19}Nā, kua tino kaha rawa ngā wai ki runga ki te whenua; ā, ka taupokina ngā maunga teitei katoa i raro i te rangi, ā puta noa.

\VS{20}Kotahi tekau mā rima ngā whatīanga i pari ake ai ngā wai; ā, taupokina ana ngā maunga.

\VS{21}Nā, ka mate ngā kikokiko katoa i korikori i runga i te whenua; te manu, te kararehe, te kīrehe, ngā mea ngōki katoa hoki i ngōkingōki i runga i te whenua, me ngā tāngata katoa.

\VS{22}Ko ngā mea katoa kei roto nei i ō rātou pongāihu te manawa ora, o ngā mea katoa i te tuawhenua, i mate.

\VS{23}Ā, ngaro iho ngā mea ora katoa i runga i te mata o te whenua, te tangata, te kararehe, ngā mea ngōkingōki, me te manu o te rangi; i whakangaromia atu rātou i runga i te whenua. Ā, toe ake ko te kotahi o Noa, me ngā mea i a ia, i roto i te āka.


\par }{\PP \VS{24}Ā, kotahi rau e rima tekau ngā rā i huri ai ngā wai ki runga ki te whenua.




\par }\Chap{8}{\SH I Hoki Haere ngā Wai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mahara te Atua ki a Noa, ki ngā mea ora katoa me ngā kararehe katoa anō hoki i a ia i roto i te āka. Nā, ka mea te Atua kia tika atu tētahi hau i runga i te whenua, ā, ka māriri ngā wai.

\VS{2}Ā, ka tūtakina atu ngā mātāpuna o te rire me ngā matapihi o te rangi, ka whakamutua anō hoki te ua o te rangi.

\VS{3}Nā, ka hoki haere ngā wai i runga i te whenua; ā, i te paunga o ngā rā kotahi rau e rima tekau kua iti iho ngā wai.

\VS{4}Ā, i tau iho te āka i te whitu o ngā marama, i te kotahi tekau mā whitu o ngā rā o te marama, ki runga ki ngā maunga o Ararata.

\VS{5}Me te heke haere tonu o ngā wai, ā taea noatia te tekau o ngā marama; nō te tekau o ngā marama, nō te rā tuatahi o te marama, ka kitea ngā tihi o ngā maunga.


\par }{\PP \VS{6}Ā, i te mutunga o ngā rā e whā tekau, nā, ka uakina e Noa te matapihi o te āka i hangā e ia.

\VS{7}Ā, ka tukua atu e ia he raweni, ā, ko tōna rerenga atu, ka kōpiko atu, ka kōpiko mai, ā, maroke noa ngā wai i runga i te whenua.

\VS{8}Nā, ka tukua atu anō e ia he kūkupa, kia kitea ai kua iti iho rānei ngā wai i runga i te mata o te whenua,

\VS{9}ā, kīhai i kitea e te kūkupa tētahi taunga iho mō te takahanga o tōna waewae, ā, ka hoki mai ki a ia, ki roto ki te āka; i runga hoki ngā wai i te mata o te whenua katoa. Nā, ka totoro atu tōna ringa, ā, hopukia ana ia, tangohia ana mai ki a ia ki roto ki te āka.

\VS{10}Nā, ka tatari anō ia, e whitu atu ngā rā; ā, ka tukua atu anō e ia te kūkupa i roto i te āka.

\VS{11}Ā, i te ahiahi ka rere mai te kūkupa ki a ia; nā, i roto i tōna waha he rau ōriwa, he mea kōrari mai; ā, ka mōhio a Noa kua iti iho ngā wai i runga i te whenua.

\VS{12}Ā, ka tatari anō ia, e whitu atu anō ngā rā; ā, tukua atu ana e ia te kūkupa; ā, kīhai tēnā i hoki mai anō ki a ia i muri iho.


\par }{\PP \VS{13}Ā, nō te ono rau mā tahi o ngā tau, nō te marama tuatahi, nō te rā tuatahi o te marama, i maroke atu ai ngā wai i runga i te whenua. Nā, ka hurahia atu e Noa te hīpoki o te āka, ā, ka kite, nā, kua maroke te mata o te whenua.

\VS{14}Ā, nō te rua o ngā marama, nō te rua tekau mā whitu o ngā rā o te marama, i maroke ai te whenua.


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka kōrero te Atua ki a Noa, ka mea,

\VS{16}“Puta mai koe i te āka, koutou tahi ko tāu wahine, ko āu tama, me ngā wāhine a āu tama.

\VS{17}Kia puta tahi mai me koe ngā mea ora katoa i a koe nā, ngā kikokiko katoa, ngā manu, ngā kararehe, me ngā mea ngōki katoa e ngōkingōki ana i runga i te whenua; ā, kia whakatuputupu rātou ki runga ki te whenua, kia hua, kia ngahue ki runga ki te whenua.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka puta a Noa, rātou tahi ko āna tama, ko tāna wahine, me ngā wāhine a āna tama.

\VS{19}Ka puta hoki i roto i te āka ngā kīrehe katoa, ngā mea ngōkingōki katoa, ngā manu katoa, me ngā mea ngōki katoa i runga i te whenua o ia āhua, o ia āhua.


\par }{\SH Te Kī Taurangi a Ihowā ki a Noa
\par }
{\PP \VS{20}Nā, ka hangā e Noa tētahi āta mā Ihowā, ā, ka tango ia i ētahi o ngā kararehe pokekore katoa, o ngā manu pokekore katoa hoki, ā, whakaekea tinanatia ana e ia ki runga ki te āta.

\VS{21}Nā, ka hongi a Ihowā ki te kakara reka; ā, ka mea a Ihowā i roto i tōna ngākau, “E kore ahau e kanga anō i te oneone ā muri ake nei mō ngā mahi a te tangata; otiia he kino ngā tokonga ake o te ngākau o te tangata, o tōna taitamarikitanga ake anō; e kore anō hoki ahau e patu i ngā mea ora katoa ā muri ake nei, e pēnei me tēnei meatanga āku.


\par }{\Q \VS{22}E mau ana te whenua,

\par }{\Q e kore e mutu te pō rui me te pō kokoti,

\par }{\Q te māeke me te mahana,

\par }{\Q te raumati me te hōtoke,

\par }{\Q te ao me te pō.”




\par }\Chap{9}{\SH Te Kawenata a te Atua ki a Noa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka manaakitia a Noa rātou ko āna tama e te Atua, i mea ia ki a rātou, “Kia hua, kia tini koutou, kia kapi anō hoki te whenua i a koutou.

\VS{2}Ā, ko tō koutou wehi, ko tō koutou whakamataku, ka tau ki runga ki ngā kīrehe katoa o te whenua, ki ngā manu katoa o te rangi, ki ngā mea katoa e ngahue ana i runga i te whenua, ki ngā ika katoa anō hoki o te moana; kua hoatu ēnā mea ki tō koutou ringa.

\VS{3}Hei kai mā koutou ngā mea korikori katoa, ngā mea ora; rite tonu ki tāku hoatutanga i ngā otaota matomato tāku hoatutanga i ngā mea katoa ki a koutou.


\par }{\PP \VS{4}“Otiia kaua e kainga e koutou te kikokiko me tōna ora, arā ko ōna toto.

\VS{5}Nā, ko ō koutou toto, ko te toto e ora nei koutou, he pono ka rapua e ahau he utu. Ka rapua e ahau he utu i ngā kīrehe katoa; i te tangata anō hoki, ka rapua e ahau he utu mō te matenga o te tangata i te teina o ia tangata, o ia tangata.


\par }{\Q \VS{6}Ko ia e whakaheke i ngā toto o te tangata,

\par }{\QB mā te tangata anō ōna toto e whakaheke;

\par }{\Q nō te Atua hoki te āhua

\par }{\QB i hangā ai e ia te tangata.


\par }{\MM \VS{7}Ā, ko koutou, kia hua, kia tini; kia nui tō koutou uri ki runga ki te whenua, kia tini hoki ki reira.”


\par }{\PP \VS{8}Ā, i kōrero te Atua ki a Noa rātou ko āna tama, i mea,

\VS{9}“Ko ahau nei, nanā, ka whakapūmau ahau i tāku kawenata ki a koutou, ki tō koutou uri i muri i a koutou,

\VS{10}ki ngā mea ora katoa hoki i a koutou, ki te manu, ki te kararehe, ki ngā kīrehe katoa hoki o te whenua e noho ana i a koutou; ki ngā mea katoa i puta mai i roto i te āka, puta noa ki ngā kīrehe katoa o te whenua.

\VS{11}Ā, ka whakapūmautia e ahau tāku kawenata ki a koutou; e kore e hātepea atu ngā kikokiko katoa ā muri ake nei e ngā wai o te waipuke; e kore anō e puta mai he waipuke ā muri ake nei hei whakangaro mō te whenua.”


\par }{\PP \VS{12}Ka mea te Atua, “Ko te tohu tēnei o te kawenata, e whakatakotoria nei e ahau ki waenganui ōku, o koutou tae atu ki ngā mea ora katoa i a koutou, mō ngā whakatupuranga mutungakore:

\VS{13}ka whakatakotoria e ahau tāku kōpere ki te kapua, ā, ka waiho hei tohu mō te kawenata i waenganui ōku, o te whenua.

\VS{14}Tēnei ake anō, i te wā e whakaputa ai ahau i te kapua ki runga ki te whenua, ka kitea te kōpere i te kapua,

\VS{15}ā, ka mahara ahau ki tāku kawenata i waenganui ōku, o koutou me ngā mea ora katoa, arā ngā kikokiko katoa; e kore ngā wai e pupuke ā muri ake nei hei whakangaro i ngā kikokiko katoa.

\VS{16}Ā, ka piri te kōpere ki te kapua; ā, ka titiro atu ahau ki taua mea, kia mahara ai ahau ki te kawenata mau tonu i waenganui o te Atua, o ngā wairua ora katoa o ngā kikokiko katoa runga i te whenua.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka mea te Atua ki a Noa, “Ko te tohu tēnei o te kawenata e whakapūmautia nei e ahau ki waenganui ōku, o ngā kikokiko katoa i runga i te whenua.”


\par }{\SH Noa me Āna Tama
\par }
{\PP \VS{18}Nā, ko ngā tama a Noa, i puta mai nei i roto i te āka, ko Hema, ko Hama, ko Iapeta; ā, ko Hama te matua o Kanāna.

\VS{19}Ko ngā tama tokotoru ēnei a Noa; ā, nā ēnei i kapi ai te whenua katoa.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka tīmata a Noa te ngaki whenua, ā, whakatōkia ana e ia he māra wāina.

\VS{21}Ā, ka inumia e ia te wāina, ka haurangi; nā, ka takoto tahanga i roto i tōna tēneti.

\VS{22}Ā, i te kitenga o Hama, o te matua o Kanāna, i tōna matua e takoto tahanga ana, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana tokorua i waho.

\VS{23}Nā, ka tango a Hema rāua ko Iapeta i tētahi kākahu, makā iho e rāua ki runga ki ō rāua pokohiwi, nā, ka haere whakatuarā atu rāua, ā, hīpokina ana te wāhi takoto kau o tō rāua pāpā; me te ahu anō ō rāua kanohi ki muri, ā, kīhai rāua i kite i te wāhi takoto kau o tō rāua pāpā.


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka maranga ake a Noa i tāna wāina, ka mōhio ki tā tāna pōtiki i mea ai ki a ia.

\VS{25}Nā, ka mea ia,

\par }{\Q “Ka kangā a Kanāna;

\par }{\QB ka waiho ia hei tino pononga

\par }{\QB mā ōna tuākana.”


\par }{\PP \VS{26}I mea anō ia,

\par }{\Q “Kia whakapaingia a Ihowā, te Atua o Hema;

\par }{\QB ā, ka waiho a Kanāna hei pononga māna.


\par }{\Q \VS{27}Ka meinga a Iapeta e te Atua kia tohatoha noa atu,

\par }{\QB kia noho hoki ia ki ngā tēneti o Hema;

\par }{\QB ā, hei pononga a Kanāna māna.”


\par }{\PP \VS{28}Ā, e toru rau e rima tekau ngā tau i ora ai a Noa i muri i te waipuke.

\VS{29}Ā, ko ngā rā katoa o Noa e iwa rau e rima tekau tau; ā, ka mate ia.




\par }\Chap{10}{\SH Ngā Whakatupuranga o ngā Tama a Noa
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.5-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nā, ko ngā whakatupuranga ēnei o ngā tama a Noa, o Hema, o Hama, o Iapeta. I whānau hoki he tama mā rātou i muri i te waipuke.


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{2}Ko ngā tama a Iapeta: ko Kōmere, ko Makoko, ko Marai, ko Iawana, ko Tūpara, ko Meheke, ko Tīraha.

\VS{3}Ā, ko ngā tama a Kōmere: ko Ahekenata, ko Rīpata, ko Tokārama.

\VS{4}Ā, ko ngā tama a Iawana: ko Erihaha, ko Tarahihi, ko Kitimi, ko Totanimi.

\VS{5}(Nā ēnei ngā motu o ngā tauiwi i wehe puta noa i ō rātou whenua, tēnā iwi i tōna reo; tērā toronga, tērā toronga o rātou, i ō rātou iwi hoki.)


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{6}Ā, ko ngā tama a Hama: ko Kuhu, ko Mitiraima, ko Putu, ko Kanāna.

\VS{7}Ko ngā tama a Kuhu: ko Tepa, ko Hāwira, ko Hāpata, ko Rāma, ko Hapateka. Ā, ko ngā tama a Rāma: ko Hēpā, ko Rerana.


\par }{\PP \VS{8}Ā, whānau ake tā Kuhu ko Nimirota, i tīmata ia hei tangata nui ki runga ki te whenua.

\VS{9}He māia ia i te aroaro o Ihowā ki te whai kīrehe mohoao; nō reira te kupu nei, “He pērā me Nimirota te māia i te aroaro o Ihowā ki te whai kīrehe mohoao.”

\VS{10}Ā, i Papera te tīmatanga o tōna kīngitanga, i Ereke, i Ākara, i Karane, i te whenua o Hinara.

\VS{11}I haere atu ia i taua whenua ki Ahiria, ā, hangā ana e ia a Ninewe, me te pā, me Rehopoto, me Kara,

\VS{12}me Rehena hoki, i waenganui o Ninewe, o Kara; he pā nui ia.


\par }{\PP \VS{13}Ā, whānau ake a Mitiraima, ko ngā Rurimi, ko ngā Anamime, ko ngā Rehapimi, ko ngā Napatuhimi,

\VS{14}ko ngā Pataruhimi, ko ngā Kaheruhimi, i puta mai hoki i ēnā ngā Pirihitini, ā, ko ngā Kapatorimi.


\par }{\PP \VS{15}Ā, whānau ake tā Kanāna ko Hairona, ko tāna mātāmua, rāua ko Hete,

\VS{16}me te Iepuhi, me te Amori, me te Kirikahi,

\VS{17}me te Hiwi, me te Araki, me te Hini,

\VS{18}me te Arawari, me te Temari, me te Hāmati.

\par }{\PP Ā muri iho ka marara noa atu ngā hapū o ngā Kanaani.

\VS{19}I Hairona hoki te rohe ki ngā Kanaani, kei tōu haerenga atu ki Kerara, ki Kaha; kei tōu haerenga ki Horoma, ki Komora, ki Arema, ki Tepoimi, ā tae noa ki Raha.


\par }{\PP \VS{20}Ko ngā tama ēnei a Hama, tērā toronga, tērā toronga o rātou, tērā reo, tērā reo o rātou, me ō rātou whenua, me ō rātou iwi.


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{21}Me Hema anō hoki, me te pāpā o ngā tamariki katoa a Ēpere, te tuakana o Iapeta, i whānau anō hoki he tamariki māna.


\par }{\PP \VS{22}Ko ngā tama a Hema: ko Erama, ko Āhura, ko Arapahata, ko Ruru, ko Arame.

\VS{23}Ā, ko ngā tamariki a Arame: ko Uhu, ko Huru, ko Ketere, ko Maha.

\VS{24}Nā Arapahata ko Haraha, tā Haraha ko Ēpere.

\VS{25}Tokorua ngā tama a Ēpere: ko Pereke te ingoa o tētahi. Nō tōna rā hoki i wehea ai te whenua; ā, ko Iokētana te ingoa o tōna teina.

\VS{26}Ā, whānau ake a Iokētana ko Aramotata, ko Herepe, ko Hataramaweta, ko Ieraha,

\VS{27}ko Hatorama, ko Utara, ko Tikera,

\VS{28}ko Opara, ko Apimaera, ko Hēpā,

\VS{29}ko Ōpira, ko Hāwira, ko Iopapa; he tama katoa ēnei nā Iokētana.


\par }{\PP \VS{30}Kei Meha hoki tō rātou nohoanga, ā tae noa koe ki Hepara; he maunga ia kei te rāwhiti.


\par }{\PP \VS{31}Ko ngā tama ēnei a Hema, tōna hapū, tōna hapū, tōna reo, tōna reo, ō rātou kāinga, me ō rātou iwi.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{32}Ko ngā toronga ēnei o ngā tama a Noa, i ō rātou whakatupuranga, me ō rātou iwi; ā, i wehea mai i ēnei ngā iwi o te whenua i muri iho i te waipuke.




\par }\Chap{11}{\SH Te Pouwera o Papera
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, kotahi tonu te reo o te whenua katoa, rite tonu anō ngā kōrero.

\VS{2}Ā, i a rātou e haere ana whaka te rāwhiti, nā, ka kite rātou i tētahi mānia i te whenua o Hinara; ā, noho ana rātou i reira.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea rātou ki tōna hoa, ki tōna hoa, “Tēnā, tātou ka hanga pereki, me āta tahu mārire anō hoki.” Nā, ka meinga e rātou he pereki hei kōhatu, he uku hoki tā rātou moata.

\VS{4}Nā, ka mea rātou, “Tēnā, tātou ka hanga i tētahi pā me tētahi pourewa, ā, kia tutuki a runga ki te rangi, kia whai ingoa ai tātou; kei marara noa atu tātou ki te mata o te whenua katoa.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka heke iho a Ihowā kia kite i te pā me te pourewa, i hangā nei e ngā tama a te tangata.

\VS{6}Ā, ka mea a Ihowā, “Nanā, kotahi tonu te iwi nei, kotahi anō hoki tō rātou reo; ā, ka tīmataia nei tēnei mahi e rātou; e kore anō rātou e taea te pupuri mai i tētahi mea, e whakaaro ana rātou kia mahia.

\VS{7}Tēnā, tātou ka heke atu, ka whakapōauau i ō rātou reo i reira, kia kore ai rātou e mātau, ia tangata, ia tangata ki te reo o tōna hoa.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, whakamararatia atu ana rātou i reira e Ihowā ki runga ki te mata o te whenua katoa; ā, mahue ake i a rātou te hanga i te pā.

\VS{9}Nā konā i huaina ai tō reira ingoa ko Papera, nō te mea i whakapōauautia e Ihowā i reira te reo o te whenua katoa; nō reira anō hoki te whakamararatanga a Ihowā i a rātou ki te mata o te whenua katoa.


\par }{\SH Ngā Whakatupuranga o Hema
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.24-27)

\par }{\PP \VS{10}Ko ngā whakatupuranga ēnei o Hema.

\par }{\PP Ka kotahi rau ngā tau o Hema, nā, ka whānau a Arapahata i te rua o ngā tau i muri i te waipuke.

\VS{11}Ā, e rima rau ngā tau i ora ai a Hema i muri i te whānautanga o Arapahata, ā, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{12}Ā, ka toru tekau mā rima ngā tau i ora ai a Arapahata, nā, ka whānau a Haraha;

\VS{13}ā, e whā rau e toru ngā tau i ora ai a Arapahata i muri i te whānautanga o Haraha, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{14}Ā, ka toru tekau ngā tau i ora ai a Haraha, nā, ka whānau a Ēpere;

\VS{15}ā, e whā rau e toru ngā tau o Haraha i muri i te whānautanga o Ēpere, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{16}Ā, e toru tekau mā whā ngā tau i ora ai a Ēpere, ka whānau a Pereke;

\VS{17}e whā rau e toru tekau ngā tau i ora ai a Ēpere i muri i te whānautanga o Pereke, ā, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{18}Ā, ka toru tekau ngā tau o Pereke, ka whānau a Reu;

\VS{19}ā, e rua rau e iwa ngā tau i ora ai a Pereke i muri i te whānautanga o Reu, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{20}Ā, ka toru tekau mā rua ngā tau o Reu, nā, ka whānau a Heruka;

\VS{21}ā, e rua rau mā whitu ngā tau i ora ai a Reu i muri i te whānautanga o Heruka, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{22}Ā, ka toru tekau ngā tau o Heruka, nā, ka whānau a Nahora;

\VS{23}ā, e rua rau ngā tau i ora ai a Heruka i muri i te whānautanga o Nahora, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{24}Ā, e rua tekau mā iwa ngā tau i ora ai a Nahora, nā, ka whānau a Teraha;

\VS{25}ā, kotahi rau kotahi tekau mā iwa ngā tau i ora ai a Nahora i muri i te whānautanga o Teraha, ā, ka whānau āna tama me āna tamāhine.


\par }{\PP \VS{26}Ā, ka whitu tekau ngā tau i ora ai a Teraha, nā, ka whānau a Āperama, a Nahora, rātou ko Harana.


\par }{\SH Ngā Whakatupuranga o Teraha
\par }
{\PP \VS{27}Nā, ko ngā whakatupuranga ēnei o Teraha.

\par }{\PP Nā Teraha ko Āperama, ko Nahora, rātou ko Harana; nā Harana ko Rota.

\VS{28}Ā, i mate a Harana i te oranga anō o tōna pāpā o Teraha i te whenua i whānau ai ia, i Uru o ngā Karari.

\VS{29}Nā, ka tango a Āperama rāua ko Nahora i ētahi wāhine mā rāua; ko te ingoa o te wahine a Āperama ko Harai, ko te ingoa o te wahine a Nahora ko Mireka tamāhine a Harana, pāpā o Mireka, pāpā anō hoki o Ihēka.

\VS{30}Ā, he pākoko a Harai; kāhore āna tamariki.


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka tango a Teraha i a Āperama i tāna tama, rāua ko Rota tama a Harana, ko te tama a tāna tama, rātou ko tāna hunaonga, ko Harai wahine a tāna tama a Āperama; ā, whakatika tahi ana rātou i Uru o ngā Karari, haere ana ki te whenua o Kanaana; ka tae ki Harana, ā, noho ana i reira.


\par }{\PP \VS{32}Ā, ko ngā rā o Teraha e rua rau mā rima tau; nā, ka mate a Teraha ki Harana.




\par }\Chap{12}{\SH Te Karanga a Ihowā ki a Āperama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mea atu a Ihowā ki a Āperama, “Haere atu i tōu whenua, i roto i ōu whanaunga, i te whare anō hoki o tōu pāpā, ki te whenua e whakaaturia e ahau ki a koe.


\par }{\Q \VS{2}Ā, ka meinga koe e ahau hei iwi nui,

\par }{\QB ka manaakitia anō koe e ahau,

\par }{\Q ka whakanuia anō hoki tōu ingoa;

\par }{\QB ā, ka waiho koe hei manaakitanga.


\par }{\Q \VS{3}Ā, ka manaaki ahau i te hunga e manaaki ana i a koe,

\par }{\QB ka kanga hoki i te tangata e kanga ana i a koe;

\par }{\QB ā, māu ka manaakitia ai ngā hapū katoa o te whenua.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, haere ana a Āperama, pērā ana me tā Ihowā i kōrero ai ki a ia; i haere tahi anō a Rota i a ia. Ā, e whitu tekau mā rima ngā tau o Āperama i tōna hekenga mai i Harana.

\VS{5}Nā, ka tango a Āperama i a Harai, i tāna wahine rāua ko Rota tama a tōna teina, i ō rātou rawa katoa i whakaemi ai, i ngā mea ora katoa i whiwhi ai rātou ki Harana; ā, whakatika ana rātou, haere ana ki te whenua o Kanaana. Nā, ka tae rātou ki te whenua o Kanaana.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka tika a Āperama nā waenganui o te whenua ki te wāhi o Hekeme, ki te oki i More. I taua whenua anō te Kanaani i taua wā.

\VS{7}Nā, ka puta a Ihowā ki a Āperama, ka mea, “Ka hoatu e ahau tēnei whenua ki tōu uri.” Nā, ka hangā e ia tētahi āta ki reira mā Ihowā i puta mai nei ki a ia.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka neke atu ia i reira ki te maunga i te rāwhiti o Pētēre, ā, ka whakatū i tōna tēneti; ko Pētēre ki te hauāuru, ko Hai ki te rāwhiti. I hangā anō e ia tētahi āta mā Ihowā ki reira, ā, karanga ana ki te ingoa o Ihowā.

\VS{9}Nā, ka tūria atu e Āperama, me te neke haere whaka te tonga.


\par }{\SH Āperama rāua ko Harai i Īhipa
\par }
{\PP \VS{10}Ā, he matekai tō te whenua; ā, ka haere a Āperama ki raro, ki Īhipa, ki reira noho ai; he nui hoki te matekai o te whenua.

\VS{11}Ā, i a ia ka tata te tae ki Īhipa; ka mea ia ki a Harai, ki tāna wahine, “Nanā, e mōhio ana ahau he wahine ātaahua koe ki te titiro atu;

\VS{12}nā, ākuanei kei te kitenga o ngā Īhipiana i a koe, ka mea rātou, ‘Ko tāna wahine tēnei’; ā, ka patua ahau e rātou, ka whakaora hoki i a koe.

\VS{13}Me kī koe, nē, he tuahine koe nōku? Kia whiwhi ai ahau ki te pai i a koe; ā, kia ora ai tōku wairua i a koe.”


\par }{\PP \VS{14}Ā, i te taenga o Āperama ki Īhipa, ka titiro ngā Īhipiana ki te wahine, he tino ātaahua.

\VS{15}Ka kite hoki ngā rangatira a Parao i a ia, ka kōrero whakamihi mōna ki a Parao, ā, ka kawea te wahine rā ki te whare o Parao.

\VS{16}Nā, ka atawhai ia i a Āperama, he mea hoki mō te wahine; ā, ka riro i a ia he hipi, he kau, he kāihe toa, he pononga tāne, he pononga wāhine, he kāihe uha, he kāmera.


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka whiua e Ihowā a Parao rātou ko tōna whare, he nui ngā pakinga, mō Harai wahine a Āperama.

\VS{18}Nā, ka karanga a Parao ki a Āperama, ka mea, “He aha tēnei mahi āu ki ahau? He aha koe tē kōrero mai ai ki ahau ko tāu wahine ia?

\VS{19}Nā te aha koe i mea ai, ‘Ko tāku tuahine ia’ i tango ai ahau i a ia hei wahine māku? Nā, tāu wahine, tangohia, haere.”

\VS{20}Nā, ka whakatūpato a Parao ki ngā tāngata, kei aha atu ki a ia; ā, tukua atu ana ia e rātou, me tāna wahine, me āna mea katoa.




\par }\Chap{13}{\SH I Wehe a Rota i a Āperama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka haere mai a Āperama i Īhipa ki te tonga, rāua ko tāna wahine, me āna mea katoa, me Rota hoki.


\par }{\PP \VS{2}He nui rawa hoki ngā kararehe, te hiriwa me te kōura ki a Āperama.

\VS{3}Nā, ka tūria mai e ia, ā, ka haere i te tonga ā tae noa ki Pētēre, ki te wāhi i oroko tū ai tōna tēneti, i waenganui o Pētēre, o Hai,

\VS{4}ki te wāhi i te āta i hangā e ia ki reira i te tīmatanga. Nā, ka karanga a Āperama i reira ki te ingoa o Ihowā.


\par }{\PP \VS{5}Nā, ko Rota, i haere tahi nei i a Āperama, he hipi anō āna, he kau, he tēneti.

\VS{6}Ā, kīhai i nui te whenua mō rāua, hei nohoanga tahitanga mō rāua. He nui hoki ō rāua rawa, tē āhei rāua te noho tahi.

\VS{7}Nā, ka tautohe ki a rātou ngā hēpara a Āperama me ngā hēpara a Rota. Nā, i taua whenua e noho ana te Kanaani me te Perihi i taua wā.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea a Āperama ki a Rota, “Kaua rā taua e whakatete ki a tāua, kaua hoki ā tāua hēpara e whakatete ki a rātou; he tēina nei hoki, he tuākana tāua.

\VS{9}Kāhore ianei te whenua katoa i tōu aroaro? Tēnā, wehe atu koe i ahau. Ki te anga koe ki mauī, ka ahu ahau ki matau, ā, ki te haere koe ki matau, nā, ka ahu ahau ki mauī.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka anga ake ngā kanohi o Rota, ka titiro ki te mānia katoa o Horano, he mākūkū katoa, i te mea kāhore anō kia whakangaromia noatia a Horoma, a Komora e Ihowā, he pērā ānō me te kāri a Ihowā, me te whenua hoki o Īhipa, i tōu haerenga ki Toara.

\VS{11}Nā, ka whiriwhiria e Rota ko te mānia katoa o Horano māna. Nā, ka haere a Rota whaka te rāwhiti, ā, ka wehe rāua i a rāua.

\VS{12}Ko Āperama i noho ki te whenua o Kanaana, ko Rota i noho ki ngā pā o te mānia, ā, whakatūria ana e ia tōna tēneti ki Horoma.

\VS{13}Nā, he kino ngā tāngata o Horoma, he hunga hara rawa ki te aroaro o Ihowā.


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea a Ihowā ki a Āperama, i muri i te wehenga atu o Rota i a ia, “Anga ake ōu kanohi, titiro atu hoki i te wāhi e tū nā koe, ki te raki, ki te tonga, ki te rāwhiti, ki te hauāuru;

\VS{15}ko te whenua katoa hoki e kite atu nā koe, ka hoatu e ahau ki a koe, ki tōu uri hoki ake tonu atu.

\VS{16}Ka meinga hoki e ahau ōu uri kia rite ki te puehu o te whenua; ā, ki te āhei i tētahi tangata te tatau i te puehu o te whenua, e taua anō hoki ōu uri.

\VS{17}Whakatika, hāereerea te whenua, tōna roa, tōna whānui; nō te mea ka hoatu e ahau ki a koe.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, nekehia ana tōna tēneti e Āperama, ā, haere ana, noho ana ki ngā oki i Mamere, ki ērā i Heperona, ā, hangā ana e ia tētahi āta mā Ihowā ki reira.




\par }\Chap{14}{\SH I Manaakitia a Āperama e Merekihereke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i ngā rā o Amarapera, kīngi o Hinara, o Arioka, kīngi o Eratara, o Keroraoma, kīngi o Erama, o Tirara hoki, kīngi o Koimi,

\VS{2}ka whawhai ēnei ki a Pera, kīngi o Horoma, rātou ko Pīreta, kīngi o Komora, ko Hinapa, kīngi o Arema, ko Hemepera, kīngi o Tepoimi, ko te kīngi hoki o Pera, (arā o Toara).

\VS{3}I huihui katoa ēnei ki te raorao i Hirimi, arā ki te Moana Tote.

\VS{4}Kotahi tekau mā rua ngā tau i mahi ai rātou ki a Keroraoma, ā, i te kotahi tekau mā toru o ngā tau ka whakakeke rātou.


\par }{\PP \VS{5}Nā, i te tekau mā whā o ngā tau ka haere mai a Keroraoma, rātou ko ngā kīngi i whakauru ki a ia, ā, patua iho e rātou ngā Repaima i Ahateroto Karanaima, rātou ko ngā Tutimi i Hama me ngā Emime i Hawe Kiriataima,

\VS{6}me ngā Hori i tō rātou maunga, i Heira, ā tae noa ki Ereparana, ki te taha o te koraha.

\VS{7}Nā, ka hoki rātou, ā, ka tae ki Enimihipata, (arā ki Karehe), ā, patua katoatia ana e rātou te whenua o ngā Amareki, rātou ko ngā Amori i noho rā i Hatetonatamara.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka puta atu te kīngi o Horoma, rātou ko te kīngi o Komora, ko te kīngi o Arema, ko te kīngi o Tepoimi, me te kīngi o Pera, (arā o Toara) ā, ka tūria e rātou he pakanga ki a rātou ki te raorao i Hirimi

\VS{9}Ki a Keroraoma, kīngi o Erama, ki a Tirara, kīngi o Koimi, ki a Amarapera, kīngi o Hinara, rātou ko Arioka, kīngi o Eratara, tokowhā ēnei kīngi, tokorima hoki ērā.

\VS{10}Nā, kī tonu te raorao i Hirimi i te poka uku; nā, ka whati ngā kīngi o Horoma rāua ko Komora, ā, ka hinga ki reira; ā, rere ana ngā mōrehu ki te maunga.

\VS{11}Nā, murua ana e rātou ngā taonga katoa o Horoma, o Komora, me ā rātou kai katoa, ā, haere ana.

\VS{12}I mauria anō e rātou a Rota, te tama a te teina o Āperama, me ōna taonga, ā, haere ana; i Horoma hoki ia e noho ana.


\par }{\SH Ka Whakaorangia a Rota e Āperama
\par }
{\PP \VS{13}Nā, ka tae he mōrehu, ka kōrero ki a Āperama Hiperu; i te noho hoki ia i ngā oki o Mamere Amori, teina o Ehekora, he teina ia nō Anera. Kotahi anō tō rātou whakaaro ko Āperama.

\VS{14}Ā, i te rongonga o Āperama, kua hereherea atu tōna irāmutu, tākiritia ana e ia āna tāngata mōhio, ngā mea i whānau ki tōna whare, e toru rau kotahi tekau mā waru, ā, whāia ana rātou ki Rāna.

\VS{15}Nā, wāhia ana rātou ko āna tāngata kia rua ngā matua, hei whakaeke mō rātou i te pō, ā, patua ana rātou e ia, whāia ana, ā tae noa ki Hopaha, ki te taha ki mauī o Ramahiku.

\VS{16}Ā, whakahokia mai ana e ia ngā taonga katoa, whakahokia mai ana anō hoki tōna irāmutu, a Rota, me ōna taonga, me ngā wāhine anō hoki, me ngā tāngata.


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka puta mai te kīngi o Horoma ki te whakatau i a ia i tōna hokinga mai i te patu i a Keroraoma rātou ko ōna hoa, ko ngā kīngi ki te raorao o Hawe, (arā ki te Raorao o te Kīngi).


\par }{\PP \VS{18}Ā, i maua mai e Merekihereke, e te kīngi o Harema, he taro, he wāina; he tohunga anō hoki ia nō te Atua, nō te Runga Rawa.

\VS{19}Nā, ka manaaki ia i a ia, ka mea,

\par }{\Q “Kia manaakitia a Āperama e te Atua, e te Runga Rawa,

\par }{\QB nōna nei te rangi me te whenua.


\par }{\Q \VS{20}Kia manaakitia anō te Atua, te Runga Rawa,

\par }{\QB nāna nei i tuku mai ōu hoariri ki tōu ringa.”

\par }{\MM Ā, ka hoatu e ia ki a ia ngā whakatekau o ngā mea katoa.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea te kīngi o Horoma ki a Āperama, “Hōmai ngā tāngata ki ahau, ko ngā taonga ia tangohia mōu.”


\par }{\PP \VS{22}Anō rā ko Āperama ki te kīngi o Horoma, “Kua totoro atu tōku ringa ki a Ihowā, ki te Atua, ki te Runga Rawa, nōna nei te rangi me te whenua;

\VS{23}e kore ahau e tango ahakoa he miro, ahakoa he here nō te hū, i tētahi mea rānei āu, kei mea koe, ‘Nāku a Āperama i whai taonga ai.’

\VS{24}Kāti anō i a ngā taitama i kai ai, me te wāhi a ngā tāngata i haere tahi nei mātou – a Anera, rātou ko Ehekora, ko Mamere; mā rātou e tango te wāhi i a rātou.”




\par }\Chap{15}{\SH He Kawenata a Ihowā ki a Āperama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Muri iho i ēnei mea ka puta moemoeā mai te kupu a Ihowā ki a Āperama, ka mea:

\par }{\Q “Kaua e wehi, e Āperama.

\par }{\QB Ko ahau tōu whakangungu rākau,

\par }{\QB tōu utu nui whakaharahara.”


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka mea a Āperama, “E te Ariki, e Ihowā, ko te aha e hōmai e koe ki ahau, e haere urikore nei ahau, ā, ko te taunga o tōku whare hei tēnei Eriētera o Ramahiku?”

\VS{3}I mea anō a Āperama, “Titiro hoki, kāhore nei i hōmai e koe he uri ki ahau; ā, ākuanei, kei tētahi tamaiti i whānau ki tōku whare te mahuetanga iho o ōku taonga.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, kua puta mai te kupu a Ihowā ki a ia, i mea ia, “E kore e mahue iho ōu taonga mō tēnā; engari, ka mahue iho mō tētahi e puta mai i roto i ōu whēkau.”

\VS{5}Nā, ka kawea ia e ia ki waho, ā, ka mea mai, “Tēnā tirohia atu te rangi, taua hoki ngā whetū, ki te taea ēnā e koe te tatau.” Ā, ka mea ia ki a ia, “Ka pērā tōu uri.”


\par }{\PP \VS{6}I whakapono hoki ia ki a Ihowā, ā, ka whakairia ki a ia hei tika.


\par }{\PP \VS{7}I mea anō ia ki a ia, “Ko Ihowā ahau, nāna nei koe i kawe mai i Uru o ngā Karari, kia hoatu ai ki a koe tēnei whenua hei kāinga pūmau.”


\par }{\PP \VS{8}Anō rā ko ia, “E te Ariki, e Ihowā, mā te aha ka mōhio ai ahau ka riro mai tēnei i ahau?”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea ia ki a ia, “Tīkina tētahi kau māku, hei te tau toru, me tētahi koati uha, hei te tau toru, me tētahi hipi toa, hei te tau toru, me tētahi kūkupa, me tētahi pī kūkupa.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, tīkina ana e ia aua mea katoa, ā, tapahia ana i waenganui, whakatakotoria ana ngā wāhi kia rite mai ki ā rāua whakawahi; ko ngā manu ia kīhai i tapahia e ia.

\VS{11}Ā, ka rere iho ngā manu ki ngā tinana, ka āia atu e Āperama.


\par }{\PP \VS{12}Nā, i te rerenga o te rā, ka parangia a Āperama e te moe; nā, ko te whakawehi o te pōuri kerekere e tau iho ana ki a ia.

\VS{13}Ā, ka mea ia ki a Āperama, “Kia tino mōhio koe, ka noho manene tōu uri ki tētahi whenua ehara nei i a rātou, ā, ka mahi ki a rātou; ā, e whā rau ngā tau e whakatupuria kinotia ai rātou.

\VS{14}Ka whakawākia anō e ahau te iwi e whakamahia ai rātou, ā muri iho ka puta mai rātou me ngā taonga maha.

\VS{15}Ko koe ia ka haere mārie ki ōu mātua; ka pai tōu koroheketanga, ā, tanumia noatia koe.

\VS{16}Kei te whā ia o ngā whakatupuranga ka hoki mai rātou ki konei nō te mea kāhore anō kia tutuki noa te hara o ngā Amori.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, i te tōnga o te rā, nō ka pōuri, nā, ko te oumu paowa, me te rama e kā ana, e tika ana i waenganui o aua porohanga.

\VS{18}I taua rangi anō ka whakaritea e Ihowā he kawenata ki a Āperama, ka mea ia, “Ka hoatu e ahau tēnei whenua ki tōu uri, mai rā anō o te awa o Īhipa, ā tae noa ki te awa nui, ki te awa, ki Uparati;

\VS{19}ngā Keni, ngā Keniti, ngā Karamoni,

\VS{20}ngā Hiti, ngā Perihi, ngā Repaima,

\VS{21}ngā Amori, ngā Kanaani, ngā Kirikahi, me ngā Iepuhi.”




\par }\Chap{16}{\SH Hakara rāua ko tāna Tama ko Ihimaera
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, kāhore a Harai, te wahine a Āperama, i whai tamariki māna. Nā, he pononga wahine tāna, nō Īhipa, ko Hakara tōna ingoa.

\VS{2}Nā, ka mea a Harai ki a Āperama, “Nanā, kua tūtakina nei ahau e Ihowā kei whānau tamariki. Māu e haere ki roto, ki tāku pononga; māna pea ahau e tū ai.”

\par }{\PP Ā, ka whakarongo a Āperama ki te reo o Harai.

\VS{3}Nā, ka tango a Harai, wahine a Āperama i a Hakara, i te wahine o Īhipa, i tāna pononga, i te takanga o ngā tau kotahi tekau o te nohoanga o Āperama i te whenua o Kanaana, ā, hōmai ana e ia ki a Āperama, ki tāna tāne, hei wahine māna.

\VS{4}Nā, ka haere ia ki roto, ki a Hakara, ā, ka hapū ia.

\par }{\PP Ā, nō tōna kitenga kua hapū ia, ka iti tōna rangatira wahine ki tāna titiro.

\VS{5}Nā, ka mea a Harai ki a Āperama, “Hei runga i a koe tēnei tutū ki ahau. I hoatu e ahau tāku pononga wahine ki tōu uma; ā, nō tōna kitenga kua hapū ia, ka iti ahau ki tāna titiro iho. Mā Ihowā e whakariterite tāku kōrero me tāu hoki.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea a Āperama ki a Harai, “Ha, kei tōu ringa anō tāu pononga; māu e mea ki a ia te mea e pai ana ki tāu titiro iho.” Nā, ka whakatupu kino a Harai i a ia, ā, rere ana ia i tōna aroaro.


\par }{\PP \VS{7}Ā, ka kitea ia e te anahera a te Atua i tētahi puna wai i te koraha, i te puna i te huarahi ki Huru,

\VS{8}ka mea, “E Hakara, e te pononga a Harai, i haere mai koe i hea? E anga ana hoki koe ko hea?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “E rere ana ahau i a Harai, i tōku rangatira.”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea te anahera a Ihowā ki a ia, “Hoki atu ki tōu rangatira, kia whakaririka hoki koe i raro i ōna ringa.”

\VS{10}Ka mea anō te anahera a Ihowā ki a ia, “Ka whakanuia rawatia e ahau tōu uri, ā, e kore e taea te tatau, i te tini hoki.”


\par }{\PP \VS{11}I mea anō te anahera a Ihowā ki a ia:

\par }{\Q “Nanā, e hapū ana koe, ā, ka whānau he tama,

\par }{\QB me hua e koe tōna ingoa ko Ihimaera;

\par }{\QB mō Ihowā i whakarongo ki tāu tangi.


\par }{\Q \VS{12}Ā, ka rite ia ki te kāihe mohoao i waenganui o te tangata;

\par }{\Q ka ara tōna ringa ki te katoa,

\par }{\QB me te ringa o te katoa ki a ia;

\par }{\Q ā, ka noho ia i te aroaro o ōna tēina katoa.”


\par }{\MM \VS{13}Nā, ka huaina e ia te ingoa o Ihowā i kōrero nei ki a ia, “He Atua koe e kite ana,” i mea hoki ia, “I titiro rānei ahau i konei ki muri i tōku kaititiro mai?”

\VS{14}Koia i huaina ai taua puna ko Peere-Rahai-Roi; nā, kei waenganui i Karehe, i Perere.


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka whānau te tama a Hakara rāua ko Āperama; ā, huaina ana e Āperama te ingoa o tāna tama, i whānau nei i a Hakara, ko Ihimaera.

\VS{16}Nā, e waru tekau mā ono ngā tau o Āperama i te whānautanga o Ihimaera tama a Hakara rāua ko Āperama.




\par }\Chap{17}{\SH Kokiti, te Tohu o te Kawenata
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, i te mea ka iwa tekau mā iwa ngā tau o Āperama, ka puta mai a Ihowā ki a Āperama, ka mea ki a ia, “Ko ahau te Atua Kaha Rawa; hāereere i mua i tōku aroaro, kia tapatahi hoki te whakaaro.

\VS{2}Ā, ka waiho e ahau tāku kawenata ki waenganui i a tāua, ka tino whakanui rawa anō ahau i a koe.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka kūpapa te kanohi o Āperama; ā, ka kōrero te Atua ki a ia, ka mea,

\VS{4}“Nā, ko ahau, kei a koe tāku kawenata, ā, ka matua koe mō ngā iwi maha.

\VS{5}E kore hoki tōu ingoa e huaina ā muri ake nei ko Āperama, engari ko Āperahama te ingoa mōu; ka meinga hoki koe e ahau hei matua mō ngā iwi maha.

\VS{6}Ka meinga anō koe e ahau kia tino hua rawa, ka meinga koe e ahau hei take mō ngā iwi, ā, ka puta mai ngā kīngi i roto i a koe.

\VS{7}Ā, ka whakapūmautia e ahau tāku kawenata ki waenganui ōku, o koutou hoki ko ōu uri i muri i a koe, o tērā whakatupuranga, o tērā whakatupuranga o rātou, hei kawenata mau tonu, ā, hei Atua ahau mōu, mō ōu uri hoki i muri i a koe.

\VS{8}Ā, ka hoatu e ahau ki a koe, ki ōu uri hoki i muri i a koe, te whenua e noho manene nā koe, te whenua katoa o Kanaana, hei kāinga pūmau; ā, hei Atua ahau mō rātou.”


\par }{\PP \VS{9}I mea anō te Atua ki a Āperahama, “Inā, ko koe, me whakarite e koe tāku kawenata, e koutou ko ōu uri i muri i a koe, e tērā whakatupuranga, e tērā whakatupuranga o rātou.

\VS{10}Ko tāku kawenata tēnei hei whakaritenga mā koutou i waenganui ōku, o koutou ko ōu uri i muri i a koe: Me kokoti ā koutou tāne katoa.

\VS{11}Me kokoti e koutou tō koutou kiri matamata; ā, ka waiho tēnā hei tohu mō te kawenata i waenganui ōku, o koutou.

\VS{12}Me kokoti e koutou ngā tamariki ina waru ngā rā, ngā tāne katoa o tēnā whakatupuranga, o tēnā whakatupuranga o koutou, ngā mea i whānau i roto i te whare, i hokona rānei ki te moni i tētahi tangata kē, ehara nei i te uri nōu.

\VS{13}Me kokoti tonu te tangata i whānau i roto i tōu whare, i hokona rānei ki tāu moni, ā, ka mau tāku kawenata ki ō koutou kikokiko, hei kawenata mau tonu.

\VS{14}Ā, ko te tāne kīhai i kotia, kīhai nei i kotia tōna kiri matamata, ka hātepea atu tēnā wairua i roto i tōna iwi; kua whakatakā e ia tāku kawenata.”


\par }{\PP \VS{15}Ā, ka mea te Atua ki a Āperahama, “Ko Harai, ko tāu wahine, kaua e huaina tōna ingoa ko Harai, engari ko Hara he ingoa mōna.

\VS{16}Ā, ka manaaki ahau i a ia, ka hoatu anō hoki i tētahi tama ki a koe i roto i a ia. Inā, ka manaaki ahau i a ia, ā, hei whaea ia mō ngā iwi; ka puta mai ngā kīngi mō ngā iwi i roto i a ia.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka kūpapa te kanohi o Āperahama ki raro, ā, ka kata ia, ka mea hoki i roto i tōna ngākau, “Tērā rānei e whānau he tama mā te tangata kua kotahi rau nei ōna tau? E whānau tamariki rānei a Hara, te wahine kua iwa tekau nei ōna tau?”

\VS{18}Nā, ka mea ake a Āperahama ki te Atua, “Kia ora noa oti a Ihimaera ki tōu aroaro!”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mea te Atua, “Ehara, ka whānau tā kōrua tama ko Hara; ā, me hua e koe tōna ingoa ko Īhaka. Ka whakapūmau anō ahau i tāku kawenata ki a ia, ki ōna uri hoki i muri i a ia, hei kawenata mau tonu.

\VS{20}Ko Ihimaera ia, nā, kua whakarongo ahau ki a koe; nanā, kua oti ia te manaaki e ahau, ā, ka meinga ia e ahau kia hua, kia tino nui rawa hoki; ka whānau āna tamariki kotahi tekau mā rua he ariki, ā, ka meinga ia e ahau hei iwi nui.

\VS{21}Ka whakapūmautia ia e ahau tāku kawenata ki a Īhaka, ka whānau nei i a kōrua ko Hara ā te tāima e rite ana ki tēnei o te tau e haere ake nei.”

\VS{22}Ā, ka mutu tāna kōrero ki a ia, ā, mawehe atu ana te Atua i a Āperahama ki runga.


\par }{\PP \VS{23}Kātahi ka tango a Āperahama i a Ihimaera i tāna tama, rātou ko ngā mea katoa i whānau i roto i tōna whare, me ngā mea katoa i hokona ki tāna moni, ngā tāne katoa i roto i ngā tāngata o te whare o Āperahama; ā, kotia ana e ia tō rātou kiri matamata i taua rā pū anō, i pērā me tā te Atua i kōrero ai ki a ia.

\VS{24}Nā, e iwa tekau mā iwa ngā tau o Āperahama i te kotinga o tōna kiri matamata.

\VS{25}Kotahi tekau mā toru hoki ngā tau o tāna tama o Ihimaera i te kotinga o tōna kiri matamata.

\VS{26}Nō taua rangi pū anō i kotia ai a Āperahama, rāua ko tāna tama, ko Ihimaera,

\VS{27}ā, i kotia ngātahitia me ia ngā tāngata katoa o tōna whare, ngā mea i whānau i roto i te whare, me ngā mea i hokona ki te moni i te tangata iwi kē.




\par }\Chap{18}{\SH I Whakaari ki a Āperahama rāua ko Hara he Tama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, ka puta anō a Ihowā ki a ia i ngā oki o Mamere, i a ia e noho ana i te kūwaha o te tēneti i te tīkākātanga o te rā.

\VS{2}Ā, ka anga ake ōna kanohi, ka titiro, nā, ko ngā tāngata tokotoru e tū ana i tōna taha. Ā, nō tōna kitenga atu, ka rere atu ia i te kūwaha o te tēneti ki te whakatau i a rātou, ā, ka piko ki te whenua.


\par }{\PP \VS{3}Ka mea, “E tōku Ariki, ki te mea he pai tōku ki tāu titiro, kaua rā e kapea tāu pononga.

\VS{4}Kia tīkina koa tētahi wai, ka horoi i ō koutou waewae, ā, ka okioki koutou i raro i te rākau.

\VS{5}Ā, māku e tiki tētahi wāhi taro hei oranga mō ō koutou ngākau; hei muri rā ka haere ai koutou. He mea hoki kua tae mai nei koutou ki tā koutou pononga.”

\par }{\PP Ā, ka mea rātou, “Pēnātia me tāu i kī nā.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka hohoro a Āperahama ki te tēneti ki a Hara, ā, ka mea, “Kia hohoro te pokepoke i tētahi parāoa pai, kia toru ngā mēhua, ka hanga i ētahi keke.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka rere a Āperahama ki te kāhui, ā, hopukia ana e ia tētahi kūao kau, he kiri ngāwari, he mea pai, ā, hoatu ana e ia ki tētahi taitamariki; ā, hohoro ana ia te taka i taua mea.

\VS{8}Nā, ka tīkina e ia he pata, he waiū, me te kūao i raweketia e ia, ā, whakatakotoria ana ki tō rātou aroaro; me te tū anō ia i tō rātou taha i raro i te rākau, ā, ka kai rātou.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea rātou ki a ia, “Kei hea a Hara, tāu wahine?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Arā, kei te tēneti.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mea ia, “He pono ka hoki mai anō ahau ki a koe ā te huringa mai anō o te wā; ā, ka whai tama tāu wahine, a Hara.”

\par }{\PP Nā, ka rongo atu a Hara i te kūwaha o te tēneti, i muri i a ia.

\VS{11}Nā, kua koroheke rawa a Āperahama rāua ko Hara, kua maha ō rāua rā; kua mutu a Hara te pērā me ētahi wāhine.

\VS{12}Nā, ka kata a Hara i roto i a ia, ka mea, “Ka rūruhitia nei ahau, ā tērā rānei ahau e whai koa, he koroheke nei anō hoki tōku ariki?”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka mea a Ihowā ki a Āperahama, “He aha a Hara i kata ai, i mea ai, ‘He pono, ka whānau tamariki rānei ahau, he rūruhi nei hoki ahau?’

\VS{14}He pakeke rawa rānei tētahi mea ki a Ihowā? Kei te tāima i whakaritea, kei te hurihanga mai o te wā, ka hoki mai ahau ki a koe, ā, ka whai tamaiti a Hara.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka whakawareware a Hara, ka mea, “Kīhai ahau i kata”; i wehi hoki ia.

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Kāhore; i kata tonu koe.”


\par }{\SH I Īnoi a Āperahama mō Horoma
\par }
{\PP \VS{16}Nā, ka whakatika atu ngā tāngata rā i reira, ā, ka titiro ki te ritenga mai o Horoma; i haere anō a Āperahama i a rātou, ki te tuku i a rātou kia haere.

\VS{17}Ā, ka mea a Ihowā, “Me huna rānei e ahau i a Āperahama tāku e mea ai.

\VS{18}Ka meinga nei hoki a Āperahama hei iwi nui, hei iwi kaha, ā, māna ka manaakitia ai ngā iwi katoa o te ao?

\VS{19}E mōhio ana hoki ahau ki a ia, hei mea kia whakahaua iho ai e ia āna tama, me tōna whare, i muri i a ia, ā, kia whakaritea e rātou te ara o Ihowā, ka mahi hoki i te tika, i te whakawā; ā, kia kawea mai ai e Ihowā ki runga ki a Āperahama ngā mea katoa i kōrerotia e ia mōna.”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka mea a Ihowā, “I te mea he nui te karanga o Horoma, o Komora, he taimaha rawa hoki ō rāua kino;

\VS{21}me haere tēnei ahau kia kite he mea rite rānei tā rāua mahi ki tōna karanga kua tae ake nei ki ahau; ā, ki te kāhore, ka mōhio ahau.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka tahuri ngā tāngata rā i reira, ā, ka ahu ki Horoma; ko Āperahama ia i tū tonu i te aroaro o te Atua.

\VS{23}Nā, ka whakatata a Āperahama, ka mea, “Ka whakangaromia anō hoki e koe te tangata tika rāua ko te tangata kino?

\VS{24}Ākuanei pea e rima tekau ngā tāngata tika i roto i te pā; ka whakangaromia rānei e koe, e kore rānei koe e tohu i taua wāhi mō ngā tāngata tika e rima tekau i roto?

\VS{25}Kaua rā tēnā e waiho hei tikanga mō tāu mahi, te whakamate ngātahi i te tangata tika rāua ko te tangata kino. Pēnei ka rite te tangata tika ki te tangata kino; kaua rā koe e pērā. E kore rānei e tika te mahi a te Kaiwhakawā o te whenua katoa?”


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka mea a Ihowā, “Ki te kitea e ahau i Horoma e rima tekau ngā tāngata tika i roto i te pā, ka tohungia e ahau tēnā wāhi katoa, ka whakaaro hoki ki a rātou.”


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka whakahoki a Āperahama, ka mea, “Nā, kua tīmata nei ahau te kōrero ki te Ariki; he puehu nei ahau, he pungarehu.

\VS{28}Tērā pea e kore te tokorima o te rima tekau o ngā tāngata tika ka kore te tokorima, e whakangaro rānei koe i te pā katoa?”

\par }{\PP Ka mea ia, “E kore e whakangaromia e ahau ki te mea ka kitea e ahau i reira ngā tāngata e whā tekau mā rima.”


\par }{\PP \VS{29}Nā, ka kōrero atu anō ia ki a ia, ka mea, “Tērā pea e kitea e whā tekau kei reira.”

\par }{\PP Ka mea ia, “Ka whakaaro ahau ki te whā tekau, ā, e kore e meatia e ahau.”


\par }{\PP \VS{30}Anō rā ko ia, “Kaua rā e riri te Ariki, ā, ka kōrero ahau. Tērā pea e kitea e toru tekau kei reira.” Ka mea ia, “E kore e meatia e ahau, ki te kitea e ahau e toru tekau kei reira.”


\par }{\PP \VS{31}Ā, ka mea ia, “Nā, kua whakapakari nei ahau ki te kōrero ki te Ariki. Tērā pea e kitea e rua tekau kei reira.”

\par }{\PP Ka mea ia, “Ka whakaaro ahau ki ngā tekau e rua, ā, e kore e whakangaromia e ahau.”


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka mea ia, “Kaua e riri te Ariki ki te kōrero ahau, heoi anō ko tēnei kōrerotanga. Tērā pea e kitea kotahi tekau kei reira.”

\par }{\PP Ka mea ia, “Ka whakaaro ahau ki te tekau kotahi, ā, e kore e whakangaromia e ahau.”


\par }{\PP \VS{33}Nā, ka haere a Ihowā i te mutunga o tāna kōrero ki a Āperahama; ā, hoki ana a Āperahama ki tōna wāhi.




\par }\Chap{19}{\SH Te Kino o Horoma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka haere mai ngā anahera tokorua ki Horoma i te ahiahi; ā, ko Rota i te kūwaha o Horoma e noho ana. Ā, ka kite a Rota i a rāua, ka whakatika ki te whakatau i a rāua, ā, ka tuohu tōna kanohi ki te whenua,

\VS{2}ka mea ia, “Nanā, e ōku ariki, peka mai ki te whare o tā kōrua pononga, nē? Ki konei moe ai, horoi ai hoki i ō kōrua waewae, ā, ka moata ai te maranga, ka haere i tā kōrua haere.”

\par }{\PP Ka mea rāua, “Kāhore; engari ki te huarahi noa māua moe ai.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka kaha tāna tohe ki a rāua, ā, peka atu ana rāua ki a ia, haere ana ki tōna whare. Nā, ka taka ia i tētahi hākari mā rāua, ka tunu hoki i ētahi keke rēwenakore, ā, ka kai rāua.

\VS{4}Kīanō rāua i takoto noa, ka karapotia te whare e ngā tāngata o te pā, e ngā tāngata o Horoma, e te koroheke, e te taitamariki, e ngā tāngata katoa o ngā wāhi katoa.

\VS{5}Ā, ka karanga rātou ki a Rota, ka mea ki a ia, “Kei hea aua tāngata i haere mai nei ki a koe i te pō nei? Whakaputaina mai ki a mātou, kia mōhio ai mātou ki a rāua.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka puta atu a Rota ki a rātou ki te kūwaha, me tāna tūtaki anō i te tatau i muri i a ia.

\VS{7}Ka mea, “Kaua rā e kino, e ōku tuākana.

\VS{8}Nanā, tokorua āku tamāhine, kāhore nei i mōhio noa ki te tāne, me whakaputa atu rāua e ahau ki a koutou, ā, mā koutou e mea ki a rāua te mea e pai ana ki tā koutou titiro. Kaua ia e meatia tētahi mea ki ēnei tāngata; he mea hoki ka tae mai nei rāua ki te taumarumarutanga iho o tōku tuanui.”


\par }{\PP \VS{9}Anō rā ko rātou, “Tū atu!” Ā, ka mea anō rātou, “I haere mai tēnei korokē kotahi ki konei noho ai, ā, e whai ana kia māna e whakarite tikanga. Ākuanei tōu mate i a mātou nui atu i tō rāua.” Nā, ka āki rawa rātou ki te tangata rā, ki a Rota, ā, ka whakatata ki te wāhi i te tatau.


\par }{\PP \VS{10}Otirā, ka totoro atu te ringa o aua tāngata, ā, kūmea ana a Rota ki a rāua ki roto ki te whare, ā, tūtakina ana e rāua te tatau.

\VS{11}Nā, ka whiua e rāua ngā tāngata i te kūwaha o te whare, te iti, te rahi, ki te matapōtanga; ā, ngenge noa rātou i te rapunga i te tatau.


\par }{\SH Te Ngaromanga o Horoma me Koroma
\par }
{\PP \VS{12}Nā, ka mea aua tāngata ki a Rota, “Kāhore atu rānei ōu tāngata i konei? Me he hunaonga, he tama rānei āu, he tamāhine rānei āu, tētahi atu mea rānei āu i roto i te pā, mauria atu i tēnei wāhi.

\VS{13}Ka whakangaromia hoki tēnei wāhi e māua, nō te mea kua nui tō rātou karanga ki te aroaro o Ihowā; kua tonoa mai hoki māua e Ihowā ki te whakangaro.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka haere a Rota, ka kōrero ki āna hunaonga i mārenatia nei ki āna tamāhine, ka mea, “Whakatika, haere atu i konei; ka whakangaromia hoki e Ihowā tēnei pā.” Otiia, ki te whakaaro o āna hunaonga i rite ia ki tētahi tangata e hangareka ana.


\par }{\PP \VS{15}Ā, i te huakanga ake o te ata, ka akiaki ngā anahera i a Rota, ka mea, “Whakatika, haria tāu wahine, me ēnei tamāhine tokorua āu, kei hunā koe i roto i te kino o tēnei pā.”


\par }{\PP \VS{16}Otirā, i whakaroa ia; nā, ka hopu aua tāngata ki tōna ringa, ki te ringa o tāna wahine, ki ngā ringa o āna tamāhine tokorua; he tohu hoki nā Ihowā i a ia. Ā, kawea atu ana ia e rāua ki waho, ka waiho i waho o te pā.

\VS{17}Ā, ka oti rātou te kawe atu e rāua ki waho, ka mea ia, “Rere atu kia ora ai koe; kaua e titiro ki muri i a koe, kaua hoki e tū ki tētahi wāhi o te mānia; rere atu ki te maunga, kei ngaro koe.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka mea a Rota ki a rāua, “Kaua rā e pēnā, e tōku Ariki.

\VS{19}Nanā, kua manakohia nei tāu pononga e koe, kua whakanuia anō e koe tōu aroha i whakaputaina nei, e koe ki ahau, i a koe i whakaora nei i tōku wairua; nā, e kore e taea e ahau te rere ki te maunga, kei mau ahau i tētahi kino, ā, ka mate.

\VS{20}Titiro hoki, e tata ana tēnei pā hei rerenga atu, he mea nohinohi noa nei. Kia rere ahau ki reira nē? – Ehara ianei i te mea nohinohi? – ā, ka ora tōku wairua.”


\par }{\PP \VS{21}Anō rā ko ia ki a ia, “Nā, kua whakaae anō hoki ahau ki tēnei meatanga āu, kia kaua e hunā e ahau tēnei pā i kōrero mai nā koe.

\VS{22}Kia hohoro, rere atu ki reira; e kore hoki e taea e ahau tētahi mea, kia tae rā anō koe ki reira.” Nā reira i huaina ai te ingoa o taua pā ko Toara.

\VS{23}Kua rewa te rā ki runga ki te whenua, ka tae a Rota ki Toara.


\par }{\PP \VS{24}Kātahi ka uaina e Ihowā ki Horoma, ki Komora, he whānāriki, he ahi nā Ihowā, nō te rangi;

\VS{25}ā, hurihia iho e ia aua pā, me te mānia katoa, me ngā tāngata katoa o ngā pā, me ngā mea e tupu ana i te whenua.

\VS{26}Nā, i titiro tāna wahine ki muri i a ia, ā, meinga ana hei pou tote.


\par }{\PP \VS{27}Ā, i maranga wawe a Āperahama i te ata ki te wāhi i tū ai ia i te aroaro o Ihowā.

\VS{28}Nā, ko tōna tirohanga atu ki te ritenga o Horoma, o Komora, ki te whenua katoa hoki o te mānia, ka kite, nā, e kake ana te paowa o te whenua, me te mea he paowa oumu.


\par }{\PP \VS{29}Nā, i te whakangaromanga a Ihowā i ngā pā o te mānia, ka mahara te Atua ki a Āperahama, ā, tonoa ana e ia a Rota i roto i te hurihanga i tāna hurihanga i ngā pā i noho ai a Rota.


\par }{\SH Te Pūtake o ngā Moapi me ngā Āmoni
\par }
{\PP \VS{30}Nā, ka piki atu a Rota i Toara, ka noho ki te maunga, rātou tahi ko āna tamāhine tokorua; i wehi hoki ia ki te noho i Toara; ā, ka noho i roto i tētahi ana, a ia me āna tamāhine tokorua.

\VS{31}Nā, ka mea te tuakana ki tō muri, “Kua koroheke tō tāua pāpā, ā, kāhore he tangata o te whenua hei haere mai ki a tāua, hei pērā me tō te whenua katoa tikanga.

\VS{32}Tēnā, tāua ka whakainu i tō tāua pāpā ki te wāina, ka takoto ai tāua ki a ia, kia tupu ai i a tāua tētahi uri mō tō tāua pāpā.”


\par }{\PP \VS{33}Nā, ka whakainu rāua i tō rāua pāpā ki te wāina i taua pō; ā, ka haere atu te tuakana, ka takoto ki tōna pāpā, kīhai hoki tērā i mōhio ki tōna takotoranga iho, ki tōna whakatikanga ake.


\par }{\PP \VS{34}Ā, i te aonga ake ka mea te tuakana ki tō muri, “Nanā, i takoto ahau inapō ki tōku pāpā; tāua anō ka whakainu i a ia ki te wāina i tēnei pō; ā, māu e haere atu, e takoto ki a ia, kia tupu ai i a tāua tētahi uri mō tō tāua pāpā.”

\VS{35}Nā, ka whakainu anō rāua i tō rāua pāpā ki te wāina i taua pō; ā, ka whakatika tō muri, ka takoto hoki ki a ia; ā, kīhai ia i mōhio ki tōna takotoranga iho, ki tōna whakatikanga ake.


\par }{\PP \VS{36}Koia ka hapū ngā tamāhine tokorua a Rota i tō rāua pāpā.

\VS{37}Ā, ka whānau tā te tuakana, he tama, ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Moapa; ko ia te pāpā o ngā Moapi, ā tae noa ki tēnei rā.

\VS{38}Me tō muri, whānau ake anō tāna, he tama, ā, huaina iho e ia tōna ingoa ko Penami. Ko ia te pāpā o ngā tama a Āmona, ā tae noa ki tēnei rā.




\par }\Chap{20}{\SH Āperahama me Apīmereke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tūria atu e Āperahama i reira ki te whenua i te tonga, ā, ka noho ki waenganui o Karehe, o Huru, ā, ka noho ia ki Kerara, he noho manene.

\VS{2}Nā, ko Hara, ko tāna wahine, ka kīia e Āperahama, “Ko tōku tuahine ia.” Ā, ka tonoa mai e Apīmereke kīngi o Kerara, tangohia atu ana a Hara.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka puta moemoeā mai te Atua ki a Apīmereke i te pō, ka mea ki a ia, “Nanā, ka mate koe mō te wahine i tangohia nei e koe; he wahine hoki ia nā te tāne.”


\par }{\PP \VS{4}Kāhore anō ia a Apīmereke kia tata noa ki a ia, ā, ka mea ia, “E te Ariki, ka whakamate anō rānei koe i te iwi tika?

\VS{5}Kāhore rānei ia i mea mai ki ahau, ‘Ko tōku tuahine ia?’ Me te wahine hoki, i mea mai anō ia, ‘Ko tōku tungāne ia.’ He tapatahi tōku ngākau, he harakore hoki ōku ringa i mea ai ahau i tēnei mea.”


\par }{\PP \VS{6}Ā, ka kōrero moemoeā mai te Atua ki a ia, “Āe rā, i mōhio tonu ahau he tapatahi tōu ngākau i a koe i mea ai i tēnei mea; i pupuri hoki ahau i a koe kei hara koe ki ahau. Nā reira, koe tē tukua ai e ahau kia pā ki a ia.

\VS{7}Nā, whakahokia ākuanei te wahine a tēnā tangata; nō te mea hoki he poropiti ia, ā, māna e īnoi mōu, ā, ka ora koe. Ki te kore e whakahokia e koe, kia mōhio koe, ka tino mate koe, koutou ko ngā mea katoa i a koe.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, i te atatū ka maranga a Apīmereke, karangatia ana āna tāngata katoa, ā, kōrerotia ana ēnei mea katoa ki ō rātou taringa. Ā, nui atu te wehi o aua tāngata.

\VS{9}Nā, ka karanga a Apīmereke ki a Āperahama, ka mea ki a ia, “He mahi aha tēnei āu ki a mātou? Ā, he aha tōku hara ki a koe, i tākina mai ai e koe he hara nui ki ahau, ki tōku kīngitanga anō hoki? Kua meinga e koe ētahi mea ki ahau kāhore nei i tika kia mahia.”

\VS{10}Ā, ka mea anō a Apīmereke ki a Āperahama, “I kite koe i te aha i meatia ai tēnei mea e koe?”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea a Āperahama, “I mahara hoki ahau, ‘He pono, kāhore te wehi o te Atua i tēnei wāhi; ā, ka patua ahau e rātou mō tāku wahine.’

\VS{12}He pono anō ia he tuahine ia nōku, ko te tamāhine a tōku pāpā, otiia ehara i te tamāhine nā tōku whaea; ā, ka noho hei wahine māku.

\VS{13}Ā, i tā te Atua meatanga i ahau kia kōpiko haere ake i te whare o tōku pāpā, ka mea ahau ki a ia, ‘Ko tōu aroha tēnei, hei whakaputa māu ki ahau: hei ngā wāhi katoa e tae ai tāua, kōrero mōku, “Ko tōku tungāne ia.” ’ ”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka tīkina e Apīmereke he hipi, he kau, he pononga tāne, he pononga wāhine, ā, hoatu ana e ia ki a Āperahama, ā, whakahokia ana e ia a Hara, tāna wahine, ki a ia.

\VS{15}Ā, ka mea a Apīmereke, “Nanā, kei tōu aroaro tōku whenua; nohoia e koe te wāhi e pai ana ki tāu titiro.”

\VS{16}Ā, ki a Hara i mea ia, “Nanā, kua hoatu e ahau ki tōu tungāne kotahi mano ngā hiriwa; nā, hei uhi tēnā mō ōu kanohi ki ngā tāngata katoa i a koe; hei tohu hoki mō tōu tika i katoa.”


\par }{\PP \VS{17}Kātahi ka īnoi a Āperahama ki te Atua; nā, kua ora i te Atua a Apīmereke, rātou ko tāna wahine, ko āna pononga wāhine; ā, ka whānau tamariki rātou.

\VS{18}Kua tūtakina rawatia hoki e Ihowā ngā kōpū katoa o te whare o Apīmereke, mō Hara, mō te wahine a Āperahama.




\par }\Chap{21}{\SH Te Whānautanga o Īhaka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tirohia mai a Hara e Ihowā, ka pērātia me tāna i kōrero ai, ā, rite tonu ki tāna kupu tā Ihowā i mea ai ki a Hara.

\VS{2}Nā, ka hapū a Hara, ā, ka whānau he tama mā Āperahama i tōna koroheketanga i te wā anō i whakaritea e te Atua ki a ia.

\VS{3}Nā, ka huaina e Āperahama te ingoa o tāna tama i whānau nei māna, i whānau mai nei i a Hara, ko Īhaka.

\VS{4}Ā, ka waru ōna rā, ka kotia e Āperahama a Īhaka, tāna tama, ka pērātia me tā te Atua i whakahau ai ki a ia.

\VS{5}Ā, kotahi rau ngā tau o Āperahama i te whānautanga o tāna tama, o Īhaka.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea a Hara, “Kua meinga ahau e te Atua kia kata; ā, ka kata tahi mātou ko ngā tāngata e rongo mai ana.”

\VS{7}Ā, i mea anō ia, “Ko wai ō mua hei mea ki a Āperahama, tērā e whakangote tamariki a Hara? Kua whānau nei i ahau he tama māna, i a ia kua koroheketia.”


\par }{\SH I Tonoa atu a Hakara rāua ko Ihimaera
\par }
{\PP \VS{8}Nā, ka tupu te tamaiti rā, ā, ka whakamutua tāna kai ū; nā, ka tukua e Āperahama tētahi hākari nui i te rā i whakamutua ai te ngote ū a Īhaka.

\VS{9}Ā, ka kite a Hara i te tama a Hakara, a te wahine o Īhipa, i whānau nei i a rāua ko Āperahama, e kata whakahāwea ana.

\VS{10}Nā, ka mea ia ki a Āperahama, “Peia atu tēnei pononga me tāna tama. E kore rawa te tama a tēnei wahine pononga e tū tahi me tāku tama, me Īhaka, i ngā whakarerenga iho.”


\par }{\PP \VS{11}Ā, ko taua mea he hē rawa ki te titiro a Āperahama, ko tāna tama hoki ia.

\VS{12}Ka mea te Atua ki a Āperahama, “Kei kino tēnā ki tāu titiro, kaua e whakaaro ki te tamaiti rāua ko tāu pononga wahine. Engari, i ngā mea katoa i kōrero ai a Hara ki a koe, whakarongo atu ki tōna reo; kei a Īhaka hoki te karangatanga mō tōu uri.

\VS{13}Nā, ko te tama a te pononga wahine, ka meinga ia e ahau hei iwi, nō te mea he uri ia nōu.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka maranga wawe a Āperahama i te ata, ka mau ki tētahi taro, ki tētahi tahā wai, ā, hoatu ana e ia ki a Hakara, whakawahā ana ki tōna pokohiwi, me te tamaiti hoki, ā, tonoa atu ana. Nā, ka haere ia, ka kōpikopiko i te koraha o Peerehepa.


\par }{\PP \VS{15}Ā, ka pau te wai i roto i te tahā, nā, whakarērea iho e ia te tamaiti i raro i tētahi rākau iti.

\VS{16}Nā, ka haere ia, ā, ka noho mai i tawhiti, me te anga nui mai anō ki a ia, he pērā te matara me te taunga pere; i mea hoki ia, “Kei kite ahau i te matenga o te tamaiti.” Nā, ka noho ia me te aronui mai anō ki a ia, ā, ka puaki tōna reo, ka tangi.


\par }{\PP \VS{17}Ā, i rongo te Atua ki te reo o te tamaiti, ā, ka karanga mai te anahera a te Atua ki a Hakara i runga i te rangi, ka mea ki a ia, “He aha kei a koe, e Hakara? Kaua e wehi; kua rongo hoki te Atua ki te reo o te tamaiti i a ia e takoto nā.

\VS{18}Whakatika, hāpainga ake te tamaiti, puritia hoki ki tōu ringa; nō te mea ka meinga ia e ahau hei iwi nui.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka whakatirohia e te Atua ōna kanohi, ā, ka kite ia i tētahi puna wai. Nā, ka haere ia, ka whakakī i te tahā ki te wai, ā, whakainumia ana te tamaiti.


\par }{\PP \VS{20}Ā, i noho te Atua ki te tamaiti, ā, ka tupu ia; i noho ia i te koraha, ā, ka mōhio ki te kōpere.

\VS{21}Nā, ka noho ia ki te koraha o Parana; ā, ka tīkina atu e tōna whaea he wahine māna i te whenua o Īhipa.


\par }{\SH Te Kawenata i Waenga i a Āperahama me Apīmereke
\par }
{\PP \VS{22}Ā, i taua wā anō ka kōrero a Apīmereke rāua ko Pikora, ko te rangatira o tāna ope, ki a Āperahama, ka mea, “Nā, kei a koe te Atua i ngā mea katoa e mea ai koe;

\VS{23}tēnā oatitia mai te Atua ki ahau, e kore koe e teka ki ahau, ki tāku tama, ki te tama rānei a tāku tama. Engari ka rite ki te aroha i whakaputaina e ahau ki a koe tāu mahi ki ahau, ki te whenua anō hoki i noho nei koe.”


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka mea a Āperahama, “Ka oati ahau.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka whakawā a Āperahama i a Apīmereke mō tētahi puna wai i murua e ngā tāngata a Apīmereke.

\VS{26}Nā, ka mea a Apīmereke, “Kāhore ahau e mōhio nā wai rānei tēnei mahi. Kīhai hoki koe i kōrero mai ki ahau, ā, kīhai ahau i rongo, nō tēnei rā tonu.”


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka tīkina e Āperahama he hipi, he kau, ka hoatu ki a Apīmereke; nā, ka whakarite kawenata rāua.

\VS{28}Nā, ka wehea e Āperahama ki tahaki e whitu ngā reme uha o ngā hipi.

\VS{29}Ā, ka mea a Apīmereke ki a Āperahama, “He aha te tikanga o ēnei reme uha e whitu i wehea nei e koe ki tahaki?”


\par }{\PP \VS{30}Ka mea ia, “Ko ēnei reme uha e whitu me tango e koe i tōku ringa, kia ai ēnei mea hei whakaatu māku, nāku i keri tēnei poka.”


\par }{\PP \VS{31}Nā, reira i huaina ai e ia taua wāhi ko Peerehepa; nō rāua hoki i oati ki reira.


\par }{\PP \VS{32}Heoi, whakaritea ana e rāua te kawenata i Peerehepa. Ā, ka whakatika a Apīmereke rāua ko Pikora, ko te rangatira o tāna ope, ā, hoki ana ki te whenua o ngā Pirihitini.

\VS{33}Nā, ka whakatōkia e Āperahama he rākau, he tamarihi, ki Peerehepa, ā, ka karanga i reira ki te ingoa o Ihowā, o te Atua ora tonu.

\VS{34}Ā, ka noho a Āperahama ki te whenua o ngā Pirihitini mō ngā rā maha.




\par }\Chap{22}{\SH Te Whakamātau o Āperahama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i muri i ēnei mea ka whakamātau te Atua i a Āperahama, ka mea ki a ia, “E Āperahama!”

\par }{\PP Ka mea ia, “Tēnei ahau.”


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka mea ia, “Kawea atu tāu tamaiti, tāu huatahi, tāu e aroha nei, a Īhaka, ā, haere ki te whenua o Moria. Ka whakaeke i a ia ki reira hei tahunga tinana ki runga ki tētahi o ngā maunga e kōrero ai ahau ki a koe.”


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka maranga wawe a Āperahama i te ata, ā, whakanohoia ana e ia tana kāihe, ā, mauria ana e ia ētahi o āna taitamariki hei hoa mōna, me Īhaka hoki, me tāna tama, ā, tātāngia ana e ia ngā wahie mō te tahunga tinana, ā, whakatika ana, haere ana ki te wāhi i kōrero ai te Atua ki a ia.

\VS{4}I te rā tuatoru ka maranga ngā kanohi o Āperahama, ā, ka kite ia i taua wāhi i tawhiti.

\VS{5}Nā, ka mea a Āperahama ki āna taitamariki, “E noho kōrua i konei ki te kāihe. Ka haere māua ko te tamaiti nei ki kō, ki te koropiko, ka hoki mai ai ki a kōrua.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka tango a Āperahama i te wahie mō te tahunga tinana, ā, whakawahā ana e ia ki a Īhaka, ki tāna tama, ā, ka mauria e ia he ahi i tōna ringa me tētahi māripi. Ā, haere tahi ana rāua.

\VS{7}Nā, ka kōrero a Īhaka ki a Āperahama, ki tōna pāpā, ka mea, “E tōku matua!”

\par }{\PP Ka mea ia, “Tēnei ahau, e tāku tama.”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Nanā, ko te ahi me ngā wahie; kei hea ia te reme hei tahunga tinana?”


\par }{\PP \VS{8}Ka mea a Āperahama, “Kei te Atua te whakaaro, e tāku tamaiti, ki tētahi reme māna hei tahunga tinana.” Nā, ka haere tahi rāua.


\par }{\PP \VS{9}Ā, ka tae rāua ki te wāhi i kōrero ai te Atua ki a ia; ā, ka hangā e Āperahama tētahi āta ki reira, ā, whakapapatia ana e ia ngā wahie, nā, ka herea e ia a Īhaka, tāna tama, whakatakotoria iho ki te āta, ki runga ki ngā wahie.

\VS{10}Nā, ka totoro atu te ringa o Āperahama, ka mau ki te māripi hei patu mō tāna tama.

\VS{11}Nā, ko te karangatanga mai a te anahera a Ihowā ki a ia i runga i te rangi, ka mea, “E Āperahama, e Āperahama!”

\par }{\PP Ka mea ia, “Tēnei ahau.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea ia, “Kaua e totoro tōu ringa ki te tamaiti, kaua anō hoki tētahi mea e meatia ki a ia. Kātahi hoki ahau ka mātau e wehi ana koe i te Atua, i a koe kīhai nei i kaiponu i tāu tamaiti, i tāu huatahi, i ahau.”


\par }{\PP \VS{13}Ā, ka maranga ake ngā kanohi o Āperahama, nā, ka kite ia ko tētahi hipi toa i muri i a ia, e mau ana ōna haona i roto i te puia rākau. Nā, ka haere a Āperahama, ka hopu i te hipi rā, ā, whakaekea ana e ia hei tahunga tinana, hei whakarite mō tāna tama.

\VS{14}Nā, ka huaina e Āperahama te ingoa o taua wāhi ko Ihowātire. E kōrerotia nei ināianei, “Kei te maunga o Ihowā te kitea ai.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka karanga anō te anahera a Ihowā ki a Āperahama i te rangi,

\VS{16}ka mea, “Kua waiho e ahau ko ahau anō hei oati, e ai tā Ihowā, mōu i mea i tēnei mea, mōu anō hoki kīhai i kaiponu i tāu tama, i tāu huatahi,

\VS{17}nā, ka manaakitia rawatia koe e ahau, ā, ka whakanuia rawatia e ahau ōu uri kia pērā me ngā whetū o te rangi, me te onepū hoki i te tahatika o te moana. Ā, ka riro i ōu uri te kūwaha o ōna hoariri,

\VS{18}mā tōu uri anō hoki ka manaakitia ai ngā iwi katoa o te whenua; mōu i whakarongo ki tōku reo.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka hoki a Āperahama ki āna taitamariki, ā, whakatika ana rātou, haere tahi ana ki Peerehepa; ā, ka noho a Āperahama ki Peerehepa.


\par }{\SH Ngā Tamariki o Nahora
\par }
{\PP \VS{20}Nā, i muri i ēnei mea ka kōrerotia ki a Āperahama, ka meatia, “Nanā, kua whānau tamariki anō a Mireka rāua ko Nahora, ko tōu teina:

\VS{21}ko Hutu, ko tāna mātāmua, rāua ko Putu, ko tōna teina, me Kemuera hoki, matua o Arame,

\VS{22}rātou ko Kehere, ko Hato, ko Piretata, ko Irirapa, ko Petuere.”

\VS{23}Ā, whānau ake tā Petuere ko Ripeka. Ko ēnei tokowaru te whānau a Mireka rāua ko Nahora, teina o Āperahama.

\VS{24}Ā, ko tāna wahine iti, tōna ingoa nei ko Reuma, i whānau anō āna: ko Tepa rātou ko Kahama, ko Tahaha, ko Maaka.




\par }\Chap{23}{\SH Te Matenga me te Tanumanga o Hara
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, kotahi rau e rua tekau mā whitu ngā tau i ora ai a Hara. Ko ngā tau ēnei i ora ai a Hara.

\VS{2}Nā, ka mate a Hara ki Kiriata Arapa (arā ki Heperona) i te whenua o Kanaana; ā, ka haere a Āperahama ki te uhunga ki a Hara, ki te tangi hoki ki a ia.


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka whakatika a Āperahama i te ritenga atu o tōna tūpāpaku, ka kōrero ki ngā tama a Hete, ka mea,

\VS{4}“He manene ahau, he noho noa iho i roto i a koutou; hōmai tētahi wāhi ki ahau hei tanumanga i roto i a koutou, kia tanumia ai e ahau tōku tūpāpaku, kia ngaro ai i tāku tirohanga.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka whakahoki ngā tama a Hete ki a Āperahama, ka mea ki a ia,

\VS{6}“Whakarongo ki a mātou, e tōku ariki; he rangatira nui koe i roto i a mātou. Whiriwhiria e koe tētahi o ō mātou urupā, ka tanu ai i tōu tūpāpaku. E kore e kaiponuhia e tētahi o mātou tana urupā i a koe, hei tanumanga mō tōu tūpāpaku.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka whakatika a Āperahama, ka piko ki te tangata whenua, ki ngā tama a Hete,

\VS{8}ā, ka kōrero ia ki a rātou, ka mea, “Ki te whai ngākau koutou kia tanumia e ahau tōku tūpāpaku kia ngaro atu i tāku tirohanga, whakarongo mai ki ahau, ka tohe atu ki a Eperona, tama a Tohara, mōku,

\VS{9}kia hōmai e ia ki ahau tana ana, a Makapera, i te pito o tōna wāhi oneone. Kia hōmai e ia ki ahau i waenganui i a koutou mō ngā moni e rite ana hei utu, kia puritia e ahau hei urupā.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ko Eperona i roto i ngā tama a Hete e noho ana; nā, ka whakahoki a Eperona Hiti ki a Āperahama, me te whakarongo anō ngā tama a Hete, me ngā tāngata katoa hoki i tomo i te kūwaha o tōna pā, ka mea,

\VS{11}“Kāhore, e tōku ariki, whakarongo ki ahau; ka hoatu e ahau tēnā wāhi ki a koe, me te ana i reira, ka hoatu e ahau ki a koe. Ka hoatu e ahau i te aroaro o ngā tama a tōku iwi; tanumia tōu tūpāpaku.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka tuohu a Āperahama i te aroaro o ngā tāngata whenua,

\VS{13}ka kōrero ki a Eperona, me te whakarongo anō ngā tāngata whenua, ka mea, “Erangi ki te hōmai e koe, whakarongo ki ahau. Ka hoatu e ahau he hiriwa ki a koe mō taua wāhi; tangohia, ā, ka tanumia e ahau tōku tūpāpaku ki reira.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ko te whakahokinga a Eperona ki a Āperahama, ka mea ki a ia,

\VS{15}“E tōku ariki, whakarongo mai ki ahau; he wāhi whenua e whā rau ngā hekere hiriwa tōna utu, he aha tēnā i waenganui ōku, ōu? Tanumia tōu tūpāpaku.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka whakarongo a Āperahama ki a Eperona; ā, pāunatia ana e Āperahama ki a Eperona te hiriwa i kōrerotia e ia i te aroaro o ngā tama a Hete, e whā rau ngā hekere hiriwa, nō ngā moni e tangohia ana e ngā kaihokohoko.


\par }{\PP \VS{17}Nā, whakapūmautia ana te wāhi oneone o Eperona, i Makapera, i te ritenga o Mamere, te oneone, me te ana i reira, me ngā rākau katoa i runga i te oneone, i roto i ōna rohe katoa, ā tawhio noa,

\VS{18}hei wāhi mō Āperahama, i te tirohanga a ngā tama a Hete, i te aroaro o ngā tāngata katoa i tomo i te kūwaha o tōna pā.

\VS{19}Ā muri iho i tēnei ka tanumia e Āperahama a Hara, tāna wahine, ki roto ki te ana, i te wāhi i Makapera i te ritenga o Mamere, arā o Heperona i te whenua o Kanaana.

\VS{20}Heoi, whakapūmautia ana e ngā tama a Hete taua wāhi me te ana i reira mō Āperahama, kia puritia hei tanumanga.




\par }\Chap{24}{\SH He Wahine mō Īhaka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, kua koroheketia a Āperahama, ā, kua maha rawa ōna rā; ā, i manaaki a Ihowā i a Āperahama i ngā mea katoa.

\VS{2}Nā, ka mea a Āperahama ki te kaumātua o āna pononga i roto i tōna whare, ki te kaiwhakahaere o āna mea katoa, “Tēnā, whakapākia mai tōu ringa ki raro ki tōku hūhā,

\VS{3}ā, me whakaoati koe e ahau ki a Ihowā, ki te Atua o te rangi, ki te Atua hoki o te whenua, kia kaua e tangohia e koe he wahine mā tāku tama i roto i ngā tamāhine a ngā Kanaani, a te iwi e noho nei ahau i roto i a rātou.

\VS{4}Engari me haere koe ki tōku whenua, ki ōku whanaunga, ka tango mai ai i tētahi wahine mā tāku tama, mā Īhaka.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka mea te pononga ki a ia, “Ākuanei pea ka kore e pai te wahine ki te whai mai i ahau ki tēnei whenua; me whakahoki rānei e ahau tāu tama ki te whenua i haere mai nei koe i reira?”


\par }{\PP \VS{6}Ka mea a Āperahama ki a ia, “Kia tino mōhio koe, kaua rawa tāku tama e whakahokia ki reira.

\VS{7}Ko Ihowā, ko te Atua o te rangi, nāna nei ahau i tango mai i te whare o tōku pāpā, i te whenua hoki i whānau ai ahau, i kōrero ki ahau, i oati hoki ki ahau, ‘Ka hoatu e ahau tēnei whenua ki ōu uri,’ māna e tono mai tāna anahera ki mua i koe, ā, ka riro mai i a koe tētahi wahine mā tāku tama i reira.

\VS{8}Ā, ki te kāhore te wahine e pai ki te whai mai i a koe, kātahi koe ka wātea i tēnei oati āku; otiia kaua e whakahokia e koe tāku tama ki reira.”

\VS{9}Nā, ka whakapākia e te pononga tōna ringa ki raro i te hūhā o Āperahama, o tōna ariki, ā, ka oati ki a ia mō taua mea.


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka tangohia e te pononga ētahi kāmera kotahi tekau i roto i ngā kāmera a tōna ariki, ā, haere ana; i tōna ringa hoki ngā mea papai katoa a tōna ariki; ā, whakatika ana ia, haere ana ki Mehopotamia, ki te pā o Nahora.

\VS{11}Nā, ka mea ia i ngā kāmera kia tūturi ki te taha o te puna wai i waho o te pā i te ahiahi, i te wā e puta mai ai ngā wāhine ki te utu wai.


\par }{\PP \VS{12}Ā, ka mea ia, “E Ihowā, e te Atua o tōku ariki, o Āperahama, kia whai wāhi ahau ākuanei, whakaputaina hoki he aroha ki tōku ariki, ki a Āperahama.

\VS{13}Tēnei ahau te tū nei i te taha o te puna wai; ā, e haere mai ana ngā tamāhine a ngā tāngata o te pā ki te utu wai.

\VS{14}Ā, ko te kōtiro e mea ai ahau ki a ia, ‘Tukua iho tāu oko kia inu ai ahau,’ ā, ka mea ia, ‘E inu, me whakainu anō e ahau āu kāmera,’ kia rite ia i a koe mā tāu pononga, mā Īhaka; mā reira ka mōhio ai ahau e whakaputa aroha ana koe ki tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{15}Heoi, kīanō i mutu noa tāna kōrero, nā, kua puta mai a Ripeka, tamāhine a Petuere, tama a Mireka, a te wahine a Nahora, teina o Āperahama, me tāna oko i runga i tōna pokohiwi.

\VS{16}Nā, ko te kōtiro rā he tino ātaahua ki te titiro atu, he wāhina, kāhore anō tētahi tāne kia mōhio noa ki a ia. Nā, ka heke atu ia ki te puna, ka whakakī i tāna oko, ā, ka haere ake.


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka rere te pononga rā ki te whakatūtaki i a ia, ka mea, “Hōmai he wai mōku, nē, o tāu oko kia iti nei?”


\par }{\PP \VS{18}Ā, ka mea ia, “E inu, e tōku ariki,” nā, hohoro tonu tāna tuku iho i tāna oko ki runga ki tōna ringa, ā, whakainumia ana ia.


\par }{\PP \VS{19}Ā, ka mutu tāna whakainu i a ia, ka mea ia, “Me utu anō hoki e ahau mō āu kāmera, kia poto rā anō rātou te whakainu.”

\VS{20}Nā, hohoro tonu tāna riringi atu i te wai o tāna oko ki roto ki te waka, ā, rere ana anō ki te puna ki te utu, ā, utuhia mai ana e ia mō ana kāmera katoa.

\VS{21}Ko taua tangata ia matatau tonu tāna titiro ki a ia, kīhai hoki i hamumu, kia mōhio ia ka whakatikaia rānei e Ihowā tōna ara, kāhore rānei.


\par }{\PP \VS{22}Ā, ka mutu te inu o ngā kāmera, nā, ka tīkina e taua tangata tētahi whakakai kōura, he hāwhe hekere tōna taimaha, me ngā poroporo e rua mō ōna ringa, kotahi tekau ngā hekere kōura te taimaha;

\VS{23}ā, ka mea, “Nā wai koe tamāhine? Tēnā, kōrero mai ki ahau; he wāhi rānei kei te whare o tōu pāpā hei moenga mō mātou?”


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka mea ia ki a ia, “He tamāhine ahau nā Petuere, tama a Mireka, i whānau nei i a rāua ko Nahora.”

\VS{25}Ā, ka mea anō ia ki a ia, “He nui ā mātou kakau wīti, me ā mātou otaota hei kai, me tētahi wāhi hoki hei moenga.”


\par }{\PP \VS{26}Nā, tuohu ana taua tangata, koropiko ana ki a Ihowā,

\VS{27}ā, ka mea, “Kia whakapaingia a Ihowā, te Atua o tōku rangatira, o Āperahama, kīhai nei i wareware ki tōna aroha, ki tōna pono ki tōku rangatira. Tēnā ko ahau, nā Ihowā anō ahau i arataki mai i te ara ki te whare o ngā tēina o tōku rangatira.”


\par }{\PP \VS{28}Nā, ka oma te kōtiro rā, ka kōrero i ēnei mea ki te whare o tōna whaea.

\VS{29}Nā, he tungāne tō Ripeka, ko Rāpana tōna ingoa; nā, ka rere a Rāpana ki taua tangata, ki waho, ki te puna.

\VS{30}Nā, i tōna kitenga i te whakakai me ngā poroporo i ngā ringa o tōna tuahine, ā, ka rongo hoki ki ngā kupu a Ripeka, a tōna tuahine, i mea rā, “I pēnei ngā kōrero a taua tangata ki ahau,” ka haere ia ki taua tangata; nā, i te taha ia o ngā kāmera, i te puna wai e tū ana;

\VS{31}ā, ka mea, “Tomo mai, e te manaakitanga a Ihowā; he aha koe i tū ai i waho? Kua oti hoki i ahau te whare te whakapai, me tētahi wāhi mō ngā kāmera.”


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka haere taua tangata ki te whare, ā, wetekina ana e ia ngā mea o ngā kāmera; i hōmai anō e ia he kakau wīti me tētahi otaota hei kai mā ngā kararehe, me te wai hei horoi mō ōna waewae, mō ngā waewae hoki o ōna hoa.

\VS{33}Nā, ka whakatakotoria he kai ki tōna aroaro; otiia ka mea ia, “E kore ahau e kai, kia kōrerotia rā anō e ahau tāku haere.”

\par }{\PP Ka mea tērā, “Kōrero.”


\par }{\PP \VS{34}Nā, ka mea ia, “He pononga ahau nā Āperahama.

\VS{35}Ā, kua manaakitia rawatia tōku ariki e Ihowā; kua nui ia; ā, kua hōmai hoki ki a ia he hipi, he kau, he hiriwa, he kōura, he pononga tāne, he pononga wāhine, he kāmera, he kāihe.

\VS{36}Ā, kua whānau he tama mā tōku ariki i a Hara, i te wahine a tōku ariki, i a ia kua rūruhitia; ā, kua hoatu e ia āna mea katoa ki a ia.

\VS{37}Nā, i whakaoati tōku ariki i ahau, i mea mai, ‘Kei tangohia e koe he wahine mā tāku tama i roto i ngā tamāhine a ngā Kanaani, e noho nei ahau i tō rātou whenua;

\VS{38}engari me haere koe ki te whare o tōku pāpā, ki ōku whanaunga ka tango ai i tētahi wahine mā tāku tama.’


\par }{\PP \VS{39}“Anō rā ko ahau ki tōku ariki, ‘E kore pea te wahine e whai mai i ahau.’


\par }{\PP \VS{40}“Ā, ka mea mai ia ki ahau, ‘Mā Ihowā, kei tōna aroaro nei tōku hāereerenga, māna e tono tāna anahera hei hoa mōu, māna hoki e whakatika tōu ara; ā, ka tango mai koe i tētahi wahine mā tāku tama i roto i ōku whanaunga, i roto hoki i te whare o tōku pāpā.

\VS{41}Kātahi koe ka wātea i tāku oati, ki te haere koe ki ōku whanaunga; ā, ki te kāhore e hōmai e rātou ki a koe, nā, ka wātea koe i tāku oati.’


\par }{\PP \VS{42}“I haere mai ahau i tēnei rā ki te puna, ā, ka mea ahau, ‘E Ihowā, e te Atua o tōku ariki, o Āperahama, ki te mea e whakatika ana koe i tōku ara e haere nei ahau.

\VS{43}Nā, tēnei ahau te tū nei i te taha o te puna wai; ā, ko te kōtiro e puta mai ki te utu, ā, ka mea ahau ki a ia, “Hōmai he wāhi wai mōku i tāu oko kia inu ahau,”

\VS{44}ā, ka mea mai ia ki ahau, “E inu, ā, me utu anō e ahau mō āu kāmera.” Kia rite ia i a Ihowā hei wahine mā te tama a tōku ariki.’


\par }{\PP \VS{45}“Kīanō i mutu noa tāku kōrero i roto i tōku ngākau, nā, ko te putanga ake o Ripeka me tāna oko i runga i tōna pokohiwi; kua heke ki te poka ki te utu. Nā, ka mea ahau ki a ia, ‘Kia inu ahau, nē?’


\par }{\PP \VS{46}“Nā, ka hohoro ia, ka tuku i tāna oko i tōna pokohiwi, ā, ka mea mai, ‘E inu, me whakainu anō e ahau āu kāmera.’ Nā, inu ana ahau, ā, i whakainumia anō hoki e ia ngā kāmera.


\par }{\PP \VS{47}“Nā, ka ui ahau ki a ia, ‘He tamāhine koe nā wai?’

\par }{\PP “Ā, ka mea mai ia, ‘He tamāhine nā Petuere, tama a Nahora, i whānau nei mā rāua ko Mireka.’

\par }{\PP “Nā, kuhua ana e ahau te whakakai ki tōna ihu, me ngā poroporo ki ōna ringa.

\VS{48}Nā, ka tuohu ahau, ka koropiko ki a Ihowā, ka whakapai hoki i a Ihowā, i te Atua o tōku ariki, o Āperahama, mōna i ārahi i ahau i te huarahi tika ki te tiki mai i te tamāhine a te teina o tōku ariki mā tāna tama.

\VS{49}Nā, ki te mea he aroha tō koutou, he mahi pono ki tōku ariki, kōrero mai ki ahau; ki te kāhore, kōrero mai; kia tahuri ake ai ahau ki matau rānei, ki mauī rānei.”


\par }{\PP \VS{50}Nā, ka whakahoki a Rāpana rāua ko Petuere, ka mea, “I puta mai tēnei mea i a Ihowā; e kore e taea e māua te kōrero ki a koe te pai, te kino rānei.

\VS{51}Nanā, kei tōu aroaro a Ripeka, tangohia, haere, ā, kia meinga ia hei wahine mā te tama a tōu ariki, hei pērā me tā Ihowā i kōrero ai.”


\par }{\PP \VS{52}Ā, ka rongo te pononga a Āperahama i ā rāua kōrero, nā, piko ana ia ki te whenua, ki a Ihowā.

\VS{53}Nā, ka tangohia ake e te pononga he mea hiriwa, he mea kōura, he kākahu hoki, ā, hoatu ana e ia ki a Ripeka; ā, i hoatu e ia ētahi mea tino papai ki tōna tungāne rāua ko tōna whaea.

\VS{54}Nā, ka kai rātou, ka inu, rātou tahi ko ōna hoa haere, ā, moe iho i te pō.

\par }{\PP Ā, i te ata ka oho rātou, ka mea atu ia, “Tukua ahau kia haere ki tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{55}Nā, ka mea tōna tungāne rāua ko tōna whaea, “Waiho te kōtiro i a mātou mō ētahi rā torutoru, kia kotahi tekau pea; muri iho ka haere.”


\par }{\PP \VS{56}Nā, ka mea ia ki a rāua, “Kaua ahau whakawarea, kua whakatikaia nei hoki tōku ara e Ihowā; tukua ahau kia haere ki tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{57}Nā, ka mea rāua, “Me karanga e māua te kōtiro, ka ui ai ki tōna māngai.”

\VS{58}Nā, ka karangatia e rāua a Ripeka, ka mea ki a ia, “Ka haere rānei koe i te tangata nei?”

\par }{\PP Ka mea ia, “Ka haere.”


\par }{\PP \VS{59}Nā, tukua ana e rātou a Ripeka, tō rātou tuahine, rātou ko tōna kaiwhakangote, ko te pononga hoki a Āperahama, me āna tāngata.

\VS{60}Nā, ka manaaki rātou i a Ripeka, ka mea ki a ia,

\par }{\Q “E tō mātou tuahine, kia meinga koe

\par }{\QB hei whaea mō ngā mano tini;

\par }{\Q ā, kia riro i ōu uri

\par }{\QB te kūwaha o ō rātou hoariri!”


\par }{\PP \VS{61}Nā, ka whakatika a Ripeka, rātou ko āna kōtiro, ā, eke ana ki runga ki ngā kāmera, aru ana i taua tangata; nā, ka mauria e taua pononga a Ripeka, ā, haere ana.


\par }{\PP \VS{62}Nā, ka hoki mai a Īhaka, i te haere i Peere-Rahai-Roi; i te wāhi hoki ki te tonga ia e noho ana.

\VS{63}Ā, ka puta atu a Īhaka ki te pārae i te tūahiahi ki te whakaaroaro; nā, ka maranga ake ōna kanohi, ka titiro, nā, ko ngā kāmera e haere mai ana.

\VS{64}Ā, ka whakaara ake a Ripeka i ōna kanohi, ā, nō tōna kitenga i a Īhaka, ka marere ia ki raro i te kāmera.

\VS{65}Ā, ka mea atu ia ki te pononga, “Ko wai tēnei tangata e haere mai nei i te pārae ki te whakatau i a tātou?”

\par }{\PP Anō rā ko te pononga, “Ko tōku ariki tēnā.” Nā, ka mau ia ki tētahi ārai kanohi, ka hīpoki i a ia.


\par }{\PP \VS{66}Nā, ka kōrerotia e te pononga ki a Īhaka ngā mea katoa i mea ai ia.

\VS{67}Nā, ka kawea ia e Īhaka ki te tēneti o tōna whaea, o Hara. Ā, tangohia ana e ia a Ripeka, ā, ka noho ia hei wahine māna; ā, ka aroha ia ki a ia. Ā, ka whai tānga manawa a Īhaka i muri i te matenga o tōna whaea.




\par }\Chap{25}{\SH Ētahi atu Whakatupuranga o Āperahama
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.32-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tangohia e Āperahama tētahi wahine anō, ko Ketura tōna ingoa.

\VS{2}Ā, whānau ake ā rāua tama ko Timirana, ko Iokohana, ko Merana, ko Miriana, ko Ihipaka, rātou ko Huaha.

\VS{3}Ā, whānau ake a Iokohana ko Hēpā, ko Rerana. Ā, ko ngā tama a Rerana ko Ahurimi, ko Retuhimi, ko Reumime.

\VS{4}Ā, ko ngā tama a Miriana ko Epa, ko Ēpere, ko Hanoka, ko Āpira, ko Ererāha. He tama katoa ēnei nā Ketura.


\par }{\PP \VS{5}Ā, i hoatu e Āperahama āna mea katoa ki a Īhaka.

\VS{6}Ki ngā tama ia a ngā wāhine iti a Āperahama i hoatu e ia ētahi taonga, ā, tonoa atu ana e ia i a ia anō e ora ana kia matara atu i a Īhaka, i tāna tama, whaka te rāwhiti, ki te whenua i te rāwhiti.


\par }{\SH Te Matenga me te Tanumanga o Āperahama
\par }
{\PP \VS{7}Ko ngā rā ēnei o ngā tau o te oranga o Āperahama i ora ai ia, kotahi rau e whitu tekau mā rima ngā tau.

\VS{8}Nā, ka hemo a Āperahama, ā, ka mate, he pai hoki tōna koroheketanga, he kaumātua, kua āta tutuki ōna tau; ā, kohia ana ia ki tōna iwi.

\VS{9}Ā, ka tanumia ia e āna tama e Īhaka rāua ko Ihimaera ki te ana o Makapera, ki te wāhi o Eperona tama a Tohara Hiti, i te ritenga o Mamere,

\VS{10}ki te wāhi i hokona rā e Āperahama i ngā tama a Hete. I tanumia ki reira a Āperahama, rāua ko Hara, ko tāna wahine.

\VS{11}Ā muri iho i te matenga o Āperahama ka manaakitia e te Atua a Īhaka, tāna tama; ā, ka noho a Īhaka ki te taha o Peere-Rahai-Roi.


\par }{\SH Ngā Whakatupuranga o Ihimaera
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.28-31)

\par }{\PP \VS{12}Nā, ko ngā whakatupuranga ēnei o Ihimaera tama a Āperahama, i whānau nei mā Āperahama i a Hakara, i te Īhipiana, pononga wahine a Hara.


\par }{\PP \VS{13}Ā, ko ngā ingoa ēnei o ngā tama a Ihimaera, ō rātou ingoa i ō rātou whakatupuranga: tā Ihimaera mātāmua ko Nepaioto; nā, ko Kerara, ko Arapēre, ko Mipihama,

\VS{14}ko Mihima, ko Rūma, ko Maha,

\VS{15}ko Hatara, ko Tema, ko Ieturu, ko Nāpihi, ko Kerema.

\VS{16}Ko ngā tama ēnei a Ihimaera, ko ō rātou ingoa hoki ēnei i ō rātou pā, i ō rātou puni; kotahi tekau mā rua ngā rangatira o ō rātou iwi.

\VS{17}Ā, ko ngā tau ēnei o te oranga o Ihimaera, kotahi rau e toru tekau mā whitu ngā tau; nā, ka hemo ia, ā, ka mate; ka kohia ki tōna iwi.

\VS{18}Ā, ko ō rātou nohoanga i Hāwira ā tae noa ki Huru, i te ritenga o Īhipa ina haere koe ki Ahiria; ā, i noho ia ki te aroaro o ōna tēina katoa.


\par }{\SH Te Whānautanga o Ēhau rāua ko Hākopa
\par }
{\PP \VS{19}Nā, ko ngā whakatupuranga ēnei o Īhaka tama a Āperahama: nā Āperahama ko Īhaka.

\VS{20}Nā, e whā tekau ngā tau o Īhaka i tāna tangohanga i a Ripeka, tamāhine a Petuere Hīriani o Paranārama, tuahine o Rāpana Hīriani, hei wahine māna.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka īnoi a Īhaka ki a Ihowā mō tāna wahine, nō te mea he pākoko ia; ā, ka whakaae a Ihowā ki a ia, ā, ka hapū a Ripeka, tāna wahine.

\VS{22}Ā, ka takatakahi ngā tamariki i a rāua i roto i a ia; ā, ka mea ia, “Ki te mea ko tēnei, he aha ahau i pēnei ai?” Nā, haere ana ia ki a Ihowā ki te ui.


\par }{\PP \VS{23}Ā, ka mea a Ihowā ki a ia,

\par }{\Q “E rua ngā iwi kei roto i tōu kōpū,

\par }{\QB ā, e rua ngā iwi e wehea mai i roto i ōu whēkau;

\par }{\Q ā, ka kaha tētahi iwi i tētahi iwi;

\par }{\QB ka waiho hoki te tuakana hei apa mō te teina.”


\par }{\PP \VS{24}Ā, ka rite ōna rā e whānau ai ia, nā, he māhanga kei roto i tōna kōpū.

\VS{25}Nā, ka puta mai te tuatahi, he whero, rite katoa ia ki te kākahu huruhuru; ā, huaina ana e rātou tōna ingoa ko Ēhau.

\VS{26}Ā muri iho ka puta mai tōna teina, me te pupuri anō tōna ringa i te rekereke o Ēhau; ā, huaina iho tōna ingoa ko Hākopa; ā, e ono tekau ngā tau o Īhaka i tō rāua whānautanga.


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka tupu ngā tamariki rā, ko Ēhau he tangata mōhio ki te hopu kīrehe mohoao, he tangata noho koraha; ko Hākopa ia he tangata āta noho, he tangata noho tēneti.

\VS{28}Nā, i aroha a Īhaka ki a Ēhau, he kai nōna i āna i hopu ai; ko Ripeka i aroha ki a Hākopa.


\par }{\SH Ka Hokona tāna Mātāmuatanga e Ēhau
\par }
{\PP \VS{29}Nā, ka kōhuatia he kai e Hākopa, ā, ka haere mai a Ēhau i te koraha, ā, hemo ana ia.

\VS{30}Ā, ka mea a Ēhau ki a Hākopa, “E, hōmai he kai māku i taua mea whero e whero nā, nē? E hemo ana hoki ahau.” Koia i huaina ai tōna ingoa ko Ēroma.


\par }{\PP \VS{31}Nā, ko te meatanga mai a Hākopa, “Hokona mai ki ahau i tēnei rā tōu mātāmuatanga.”


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka mea a Ēhau, “Nā, kua tata ahau te mate; ā, he aha te hua o te mātāmuatanga ki ahau?”


\par }{\PP \VS{33}Ā, ka mea a Hākopa, “Oati mai ki ahau āianei.” Nā, ka oati ia ki a ia; ā, ka hokona atu e ia tōna mātāmuatanga ki a Hākopa.


\par }{\PP \VS{34}Kātahi ka hoatu e Hākopa he taro ki a Ēhau me ngā pī i kōhuatia rā. Nā, ka kai ia, ka inu, ka whakatika hoki, ā, haere ana.

\par }{\PP Nā, whakahāweatia ana e Ēhau tōna mātāmuatanga.




\par }\Chap{26}{\SH Te Tinihanga a Apīmereke e Īhaka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka matekai te whenua, hāunga te matekai tuatahi i puta mai i ngā rā o Āperahama. Ā, ka haere a Īhaka ki a Apīmereke, kīngi o ngā Pirihitini, ki Kerara.

\VS{2}Nā, ka puta mai a Ihowā ki a ia, ka mea, “Kaua e haere ki raro, ki Īhipa; e noho ki te whenua e kōrero ai ahau ki a koe.

\VS{3}E noho i tēnei whenua, ā, ka tata ahau ki a koe, ka manaaki hoki i a koe; ka hoatu nei hoki e ahau ēnei whenua katoa ki a koutou ko ōu uri, ā, ka whakapūmautia te oati i oati ai ahau ki a Āperahama, ki tōu pāpā.

\VS{4}Ā, ka whakanuia e ahau ōu uri kia pērā me ngā whetū o te rangi, ka hoatu hoki e ahau ēnei whenua katoa ki ōu uri; ā, mā tōu uri ka manaakitia ai ngā iwi katoa o te whenua;

\VS{5}nō te mea i rongo a Āperahama ki tōku reo, i mau ki āku ako, ki āku whakahau, ki āku tikanga, ki āku ture.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka noho a Īhaka i Kerara.

\VS{7}Ā, ka ui ngā tāngata o taua wāhi ki tāna wahine, ā, ka mea ia, “Ko tōku tuahine ia,” i wehi hoki ia, te mea ai, “Ko tāku wahine,” i mea hoki, “Kei patua ahau e ngā tāngata o tēnei wāhi mō Ripeka, he ātaahua hoki ia ki te titiro atu.”


\par }{\PP \VS{8}Ā, ka maha ōna rā ki reira, ka titiro atu a Apīmereke, kīngi o ngā Pirihitini, i te matapihi, ā, ka kite, nā, ko Īhaka e tākaro ana ki a Ripeka, ki tāna wahine.

\VS{9}Nā, ka karangatia e Apīmereke a Īhaka, ka mea atu, “Koia anō, ko tāu wahine tonu ia. Nā te aha koe i mea ai, ‘Ko tāku tuahine ia’?”

\par }{\PP Ka mea a Īhaka ki a ia, “I mea hoki ahau, Kei mate ahau mōna.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka mea a Apīmereke, “He aha tēnei mahi āu ki a mātou? Wāhi iti kua takoto tētahi o te iwi nei ki tāu wahine, ā, kua tākina mai e koe he hara ki runga ki a mātou.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka whakatūpato a Apīmereke ki tōna iwi katoa, ka mea, “Ko te tangata e pā ki tēnei tangata, ki tāna wahine rānei, he pono ka mate ia.”


\par }{\PP \VS{12}Ā, i rui a Īhaka ki taua whenua, ā, maea ake i taua tau anō kotahi rau. I manaakitia hoki ia e Ihowā,

\VS{13}nā, ka kake taua tangata, ka tino nui haere, nō ka nui noa ake ia.

\VS{14}Ā, ka whiwhi ia i ngā kāhui hipi, i ngā kāhui kau, i te tini o te pononga, ā, ka hae ngā Pirihitini ki a ia.

\VS{15}Nā, ko ngā poka katoa i keria e ngā pononga a tōna pāpā i ngā rā o Āperahama, o tōna pāpā, i tanumia ērā e ngā Pirihitini, i whakakīia hoki ki te oneone.


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka mea a Apīmereke ki a Īhaka, “Haere atu i roto i a mātou; he kaha rawa hoki koe i a mātou.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, haere atu ana a Īhaka i reira, ā, whakatūria ana tōna puni ki te awaawa o Kerara, ā, noho ana i reira.

\VS{18}Nā, ka keria anō e Īhaka ngā poka wai i keria rā i ngā rā o Āperahama, o tōna pāpā; i tanumia hoki e ngā Pirihitini i muri i te matenga o Āperahama. Ā, huaina ana e ia hei ingoa mō aua poka ko ngā ingoa i huaina iho e tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka keri ngā pononga a Īhaka ki te awaawa, ā, ka kitea e rātou i reira he puna manawa-whenua.

\VS{20}Nā, ka tautohe ngā hēpara o Kerara ki ngā hēpara a Īhaka, ka mea, “Nā mātou tēnei wai.” Ā, huaina ana e ia te ingoa o te poka ko Ēheke; mō rātou hoki i whakatetete ki a ia.

\VS{21}Nā, ka keri rātou i tētahi atu poka, ka tautohetia anō tērā e rātou; ā, huaina iho e ia tōna ingoa ko Hitina.

\VS{22}Nā, ka neke atu ia i reira, ā, ka keri i tētahi atu poka. Kīhai tērā i tautohetia e rātou; nā, ka huaina e ia tōna ingoa ko Rehopoto; i mea hoki ia, “Kātahi nei hoki a Ihowā ka whakawātea i tētahi nohoanga mō tātou, ā, ka hua tātou ki runga ki te whenua.”


\par }{\PP \VS{23}Nā, ka haere atu ia i reira ki runga, ki Peerehepa.

\VS{24}Ā, ka puta mai a Ihowā ki a ia i taua pō anō, ka mea, “Ko ahau te Atua o Āperahama, o tōu pāpā. Kaua e wehi, kei a koe nei hoki ahau, ā, ka manaaki ahau i a koe, ka whakanui hoki i ōu uri, he whakaaro ki a Āperahama, ki tāku pononga.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka hangā e ia he āta ki reira, ā, ka karanga ki te ingoa o Ihowā, ā, whakatūria ana hoki e ia tōna tēneti ki reira. Ā, ka keria tētahi poka ki reira e ngā pononga a Īhaka.


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka haere mai a Apīmereke i Kerara ki a ia, rātou ko Ahutata ko tētahi o ōna hoa, ko Pikora hoki, ko te rangatira o tāna ope.

\VS{27}Ā, ka mea a Īhaka ki a rātou, “I haere mai koutou ki ahau ki te aha, inā hoki kua kino koutou ki ahau, kua pei hoki i ahau i roto i a koutou?”


\par }{\PP \VS{28}Ā, ka mea rātou, “I kite mārama mātou, kei a koe a Ihowā; koia mātou i mea ai, ‘Kia takoto āianei he oati ki waenganui i a tātou, ki waenganui o mātou,’ ōu, kia whakarite kawenata hoki mātou ki a koe;

\VS{29}kia kaua koe e tūkino i a mātou, kia pēnei me mātou kīhai nei i pā ki a koe, kīhai hoki i aha ki a koe, heoi ko te pai anake, i āta tuku anō i a koe. Ināianei ko koe te manaakitanga a Ihowā.”


\par }{\PP \VS{30}Nā, ka tukua e ia he hākari mā rātou, ā, ka kai rātou, ka inu.

\VS{31}Nā, ka maranga wawe rātou i te ata, ka oati rātou tētahi ki tētahi; ā, tukua ana rātou e Īhaka kia haere, ā, hoki mārie atu ana rātou i a ia.


\par }{\PP \VS{32}Ā, i taua rangi anō ka haere mai ngā pononga a Īhaka, ka kōrero ki a ia i te poka i keria e rātou, ā, ka mea ki a ia, “Kua kitea e mātou he wai.”

\VS{33}Ā, huaina iho e ia taua poka ko Hepaha. Nō konā te ingoa o tēnā pā, o Peerehepa, ā mohoa noa nei.


\par }{\SH Ngā Wāhine Tauiwi a Ēhau
\par }
{\PP \VS{34}Ā, ka whā tekau ngā tau o Ēhau, ka tango ia i a Iuriti tamāhine a Peeri Hiti, hei wahine māna, rāua ko Pahemata tamāhine a Erona Hiti;

\VS{35}ā, ka waiho rāua hei mea pōuri ki ngā ngākau o Īhaka, rāua ko Ripeka.




\par }\Chap{27}{\SH Ka Manaakitia a Hākopa e Īhaka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i a Īhaka kua koroheketia, kua atarua hoki ngā kanohi, i kore ai ia e kite, ka karangatia e ia a Ēhau, tāna tama mātāmua, ka mea ki a ia, “E tāku tama!”

\par }{\PP Ā, ka mea ia ki a ia, “Tēnei ahau.”


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka mea ia, “Nanā, kua koroheke ahau, kāhore hoki ahau e mōhio ki te rā e mate ai ahau.

\VS{3}Nā reira mauria e koe āu rākau tāu papa pere me tāu kōpere, ka haere ki te koraha ki te hopu kai māku.

\VS{4}Ka taka ai i tētahi kai reka māku, hei tāku i pai ai, ka mau mai ai ki ahau kia kai ahau; kia manaaki ai tōku wairua i a koe i mua o tōku matenga.”


\par }{\PP \VS{5}Ā, i rongo a Ripeka i te kōrerotanga Īhaka ki a Ēhau, ki tāna tama. Nā, ko te haerenga o Ēhau ki te koraha ki te hopu kai hei maunga mai māna.

\VS{6}Nā, ka kōrero a Ripeka ki a Hākopa, ki tāna tama, ka mea, “Nanā, kua rongo ahau i tōu pāpā e kōrero ana ki a Ēhau, ki tōu tuakana, e mea ana,

\VS{7}‘Mauria mai tētahi kai māku, ka taka ai i tētahi kai reka māku, kia kai ahau, kia manaaki ai ahau i a koe i te aroaro o Ihowā, keiwhā mate ahau.’

\VS{8}Nā, whakarongo ki tōku reo, e tāku tama, kia rite ki tāku e whakahau nei ki a koe.

\VS{9}Haere ināianei ki te kāhui, ka mau mai ki ahau i reira kia rua ngā kūao papai o ngā koati; ā, māku ēnā e taka hei kai reka mā tōu pāpā, hei pērā me tāna e pai ai.

\VS{10}Ā, māu e kawe ki tōu pāpā, kia kai ia, kia manaaki ai ia i a koe keiwhā mate ia.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea a Hākopa ki a Ripeka, ki tōna whaea, “Nā, ko Ēhau, ko tōku tuakana, he tangata pūhuruhuru, ko ahau ia he kiri maheni.

\VS{12}Tērā pea tōku pāpā e whāwhā i ahau, ā, ki tāna ka rite ahau ki te tangata tinihanga; ā, he kanga te mea e riro mai i ahau, kāhore he manaaki.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ko te meatanga a tōna whaea ki a ia, “Hei runga i ahau tōu kanga, e tāku tama; whakarongo mai ia ki tōku reo, haere, tīkina aua mea ki ahau.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka haere ia, ka tīkina, ka mauria mai ki tōna whaea, ā, ka takā e tōna whaea he kai reka, he pērā me tā tōna pāpā i pai ai.

\VS{15}Nā, ka tīkina e Ripeka ngā kākahu papai o Ēhau, o tāna tama ō mua, i a ia hoki aua mea i roto i te whare; ā, whakakākahuria ana e ia ki a Hākopa, ki tāna tama ō muri.

\VS{16}Ā, ka whakapiritia e ia ngā hiako o ngā kūao koati ki ōna ringa, ki te wāhi māeneene hoki o tōna kakī.

\VS{17}Nā, ka hoatu e ia te kai reka me te taro i hangā e ia ki te ringa o Hākopa, o tāna tama.


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka tae ia ki tōna pāpā, ka mea, “E tōku matua!”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Tēnei ahau; ko wai koe, e tāku tama?”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mea a Hākopa ki tōna pāpā, “Ko Ēhau ahau, ko tāu mātāmua; kua oti i ahau tāu i kī mai ai ki ahau. Nā, maranga ake, e noho ki te kai i te kai i hopukia nei e ahau, kia manaaki ai tōu wairua i ahau.”


\par }{\PP \VS{20}Ā, ka mea a Īhaka ki tāna tama, “Nā te aha i hohoro ai te kitea e koe, e tāku tama?”

\par }{\PP Ka mea ia, “Nā Ihowā hoki, nā tōu Atua, i hōmai kia hohoro.”


\par }{\PP \VS{21}Ā, ka mea a Īhaka ki a Hākopa, “Nuku mai nei nā, kia whāwhā ahau ki a koe, e tāku tama, ko tāku tama tonu rānei koe, ko Ēhau, kāhore rānei.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka neke atu a Hākopa ki a Īhaka, ki tōna pāpā, ā, ka whāwhā tērā i a ia, ka mea, “Ko te reo, nō Hākopa te reo, ko ngā ringa ia, nō Ēhau ngā ringaringa.”

\VS{23}Ā, kīhai ia i mōhio ki a ia, nō te mea he huruhuru ōna ringa, i rite ki ngā ringa o Ēhau, o tōna tuakana; nā, ka manaaki ia i a ia.

\VS{24}Ā, ka mea, “Ko tāku tama pū rānei koe, ko Ēhau?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ko ahau tēnei.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka mea ia, “Kawea mai kia tata ki ahau, kia kai ahau i te kai i hopukia e tāku tama, kia manaaki ai tōku wairua i a koe.”

\par }{\PP Nā, kawea atu ana e ia ki a ia, ā, ka kai ia. I mauria atu anō e ia he wāina ki a ia, ā, inu ana ia.

\VS{26}Kātahi ka mea a Īhaka, tōna pāpā, ki a ia, “Nuku mai nei, ka kihi i ahau, e tāku tama.”


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka neke atu ia, ā, ka kihi ia i a ia; ā, ka hongi ia i te haunga o ōna kākahu, ka manaaki i a ia, ka mea,

\par }{\Q “Titiro hoki, rite tahi te haunga o tāku tama

\par }{\QB ki te haunga o te pārae i manaakitia e Ihowā.


\par }{\Q \VS{28}Kia hōmai anō e te Atua ki a koe te tōmairangi o te rangi,

\par }{\QB me te mōmonatanga o te whenua,

\par }{\QB kia nui anō hoki te wīti me te wāina!


\par }{\Q \VS{29}Kia mahi ngā iwi ki a koe,

\par }{\QB kia piko iho hoki ngā tauiwi ki a koe.

\par }{\Q Kia waiho koe hei rangatira mō ōu tēina,

\par }{\QB ā, kia piko iho ki a koe ngā tama a tōu whaea.

\par }{\Q Kia kangā te tangata e kanga ana i a koe,

\par }{\QB ā, kia manaakitia te tangata e manaaki ana i a koe.”


\par }{\SH Ka Īnoi a Ēhau mō te Manaakitanga o Īhaka
\par }
{\PP \VS{30}Ā, mutu ana te manaaki a Īhaka i a Hākopa, puta kau atu anō a Hākopa i te aroaro o Īhaka, o tōna pāpā, nā, ka tae mai a Ēhau, tōna tuakana, i tāna hopu kīrehe mohoao.

\VS{31}Kua oti anō hoki i a ia tētahi kai reka te taka, ā, kawea ana ki tōna pāpā, nā, ka mea ki tōna pāpā, “Kia ara ake tōku pāpā ki te kai i te mea i hopukia mai e tāna tama, kia manaaki ai tōu wairua i ahau.”


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka mea a Īhaka, tōna pāpā, ki a ia, “Ko wai koe?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ko tāu tama ahau, ko Ēhau, ko tāu mātāmua.”


\par }{\PP \VS{33}Nā, tino wiri rawa ana a Īhaka, ā, ka mea, “Ha, ko wai rā tēnei i hopukia nei e ia he kai, ā, kawea ana mai ki ahau, ā, kainga katoatia ana e ahau i te mea kāhore anō koe i tae mai, ā, manaakitia ana ia e ahau? Āe rā, ka manaakitia anō ia.”


\par }{\PP \VS{34}Ā, i te rongonga o Ēhau i ngā kupu a tōna pāpā, ka tangi ia, he tangi nui, he tangi tīwerawera, ā, ka mea ki tōna pāpā, “Manaakitia ahau, āe rā, ahau anō hoki, e tōku pāpā.”


\par }{\PP \VS{35}Ā, ka mea ia, “I haere tinihanga mai tōu teina, ā, riro ana tōu manaaki i a ia.”


\par }{\PP \VS{36}Nā, ka mea ia, “Ka tika ha te tapanga i a ia ko Hākopa? Kua rua nei hoki ōku māmingatanga e ia. Ko tōku mātāmuatanga kua riro i a ia; ā, ināianei kua riro tōku manaaki i a ia.” Ka mea anō ia, “Kāhore rānei i mahue atu ki a koe tētahi manaaki mōku?”


\par }{\PP \VS{37}Nā, ka whakahoki a Īhaka, ka mea ki a Ēhau, “Nā, kua waiho ia e ahau hei rangatira mōu, kua hoatu hoki ōna tuākana katoa ki a ia hei apa; kua whakaūkia hoki ia e ahau ki te wīti, ki te wāina. Ā, he aha rā māu hei meatanga māku, e tāku tama?”


\par }{\PP \VS{38}Nā, ka mea a Ēhau ki tōna pāpā, “Kotahi tonu ia tāu manaaki, e tōku pāpā? Manaakitia ahau, āe rā, ahau anō hoki, e tōku pāpā.” Nā, nui atu te reo o Ēhau ki te tangi.


\par }{\PP \VS{39}Nā, ka whakahoki a Īhaka, tōna pāpā, ka mea ki a ia:

\par }{\Q “Nā, nō te mōmonatanga o te whenua te nohoanga mōu,

\par }{\QB nō te tōmairangi hoki o te rangi i runga.


\par }{\Q \VS{40}Mā tāu hoari hoki e ora ai koe,

\par }{\QB me mahi anō koe ki tōu teina;

\par }{\Q ā, tēnei ake, kei tōu kakenga hei rangatira,

\par }{\QB nā, ka wāhia atu e koe tāna ioka i tōu kakī.”


\par }{\SH Ka Rere a Hākopa i te Riri o Ēhau
\par }
{\PP \VS{41}Nā, ka mauāhara a Ēhau ki a Hākopa mō te manaaki i manaakitia ai ia e tōna pāpā, ā, ka mea a Ēhau i roto i tōna ngākau, “E tata ana ngā rā e uhungatia ai tōku pāpā; ko reira ahau patu ai i tōku teina, i a Hākopa.”


\par }{\PP \VS{42}Nā, ka kōrerotia ki a Ripeka ngā kupu a Ēhau, a tāna tama ō mua. Ā, ka tono tangata ia ki te karanga i a Hākopa, i tāna tama ō muri, ka mea ki a ia, “Nā, tēnei tōu tuakana, a Ēhau, mō te wāhi ki a koe, te whakamārie nei i a ia, te mea nei ki te patu i a koe.

\VS{43}Nō konei, e tāku tama, whakarongo ki tōku reo; whakatika, e rere ki a Rāpana, ki tōku tungāne, ki Harana,

\VS{44}hei a ia koe noho ai mō ētahi rangi, kia tahuri atu rā anō te āritarita o tōu tuakana –

\VS{45}kia tahuri kē atu rā anō i a koe te riri a tōu tuakana, kia wareware hoki i a ia tāu i mea ai ki a ia. Kātahi ahau ka tono tangata ki te tiki atu i a koe i reira. He aha kia tangohia atu ai kōrua tokorua i ahau i te rangi kotahi?”


\par }{\PP \VS{46}Nā, ka mea a Ripeka ki a Īhaka, “Kei te hōhā ahau ki te ora i ngā tamāhine a Hete. Ki te tango a Hākopa i tētahi wahine māna i roto i ngā tamāhine a Hete, i tētahi e pēnei ana me ēnei tamāhine o te whenua nei, hei aha ake mōku te ora?”




\par }\Chap{28}{\PP \VerseOne{1}Nā, ka karanga a Īhaka i a Hākopa, ka manaaki i a ia, ka tohutohu ki a ia, ā, ka mea ki a ia: “Kaua koe e tango wahine o ngā tamāhine o Kanaana.

\VS{2}Whakatika, haere ki Paranārama ki te whare o Petuere, pāpā o tōu whaea; ka tango mai i reira i tētahi wahine māu o ngā tamāhine a Rāpana, tungāne o tōu whaea.

\VS{3}Ā, mā te Atua Kaha Rawa koe e manaaki, māna koe e mea kia hua, kia nui, kia meinga hoki hei huihuinga iwi.

\VS{4}Māna e hōmai ki a koe te manaaki o Āperahama, ki a koutou tahi ko ōu uri; kia riro ai i a koe te whenua e noho manene nei koe, i hōmai nei hoki e te Atua ki a Āperahama.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, tonoa atu ana a Hākopa e Īhaka; ā, haere ana ia ki Paranārama ki a Rāpana, ki te tama a Petuere Hīriani, ki te tungāne o Ripeka, whaea o Hākopa rāua ko Ēhau.


\par }{\SH Ka Mārena te Tamāhine a Ihimaera e Ēhau
\par }
{\PP \VS{6}Ā, ka kite a Ēhau kua manaaki a Īhaka i a Hākopa, kua tono hoki i a ia ki Paranārama ki te tiki wahine māna i reira; kua tohutohu hoki ki a ia, i a ia e manaaki ana i a ia, kua mea, “Kei tangohia e koe he wahine i ngā tamāhine o Kanaana,”

\VS{7}ā, kua rongo a Hākopa ki tōna pāpā rāua ko tōna whaea, kua riro hoki ki Paranārama.

\VS{8}Ā, ka kite a Ēhau e kino ana ngā tamāhine o Kanaana ki te titiro a Īhaka, a tōna pāpā.

\VS{9}Nā, haere ana a Ēhau ki a Ihimaera, ā, tangohia ana mai e ia ki roto ki āna wāhine a Maharata, te tamāhine a Ihimaera, tama a Āperahama, te tuahine o Nepaioto, hei wahine māna.


\par }{\SH Te Moemoeā a Hākopa i Pētēre
\par }
{\PP \VS{10}Nā, ka tūria atu e Hākopa i Peerehepa, ā, haere ana ki Harana.

\VS{11}Ā, ka pono atu ia ki tētahi wāhi, ka moe i reira, kua tō hoki te rā. Nā, ka tīkina atu e ia tētahi o ngā kōhatu o taua wāhi, ā, meatia ana e ia hei urunga mōna, ka takoto ia i taua wāhi, ka moe.

\VS{12}Nā, moe iho ia, ko tētahi arawhata e tū ana i runga i te whenua, ko tōna pito i tutuki ki te rangi; nā, ko ngā anahera a te Atua e piki ana, e heke ana i runga i taua mea.

\VS{13}Nā, ko Ihowā e tū ana i runga atu i taua mea, e mea ana, “Ko Ihowā ahau, ko te Atua o Āperahama, o tōu pāpā, ko te Atua hoki o Īhaka; ko te whenua e takoto nā koe ka hoatu e ahau ki a koe, ki ōu uri anō hoki;

\VS{14}ā, ka rite ōu uri ki te puehu o te oneone, ka tohatoha atu koe ki te hauāuru, ki te rāwhiti, ki te raki, ki te tonga; ā, māu, mā tōu uri hoki e manaakitia ai ngā hapū katoa o te whenua.

\VS{15}Nā, kei a koe tēnei ahau, ka tiaki ahau i a koe i ngā wāhi katoa e haere ai koe, ka whakahoki mai anō ahau i a koe ki tēnei whenua; e kore hoki ahau e whakarere i a koe, kia oti rā anō tāku i kī atu ai ki a koe.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka oho ake a Hākopa i tāna moe, ka mea, “He pono kei tēnei wāhi a Ihowā – ā, kīhai ahau i mōhio.”

\VS{17}Nā, ka wehi ia, ka mea, “Anō te wehi o tēnei wāhi! Ehara tēnei i te mea kē atu i te whare o te Atua, ā, ko te kūwaha tēnei ki te rangi.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka ara wawe a Hākopa i te ata, ā, ka mau ki te kōhatu i waiho rā hei urunga mōna, whakatūria ana e ia hei pou, ringihia iho e ia he hinu ki runga.

\VS{19}Ā, huaina iho e ia te ingoa o taua wāhi ko Pētēre; ko Rutu ia te ingoa o taua pā i mua.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka puaki tā Hākopa kupu taurangi, ka mea ia, “Ki te mea ka tata mai ki ahau te Atua, ā, ka tiakina ahau e ia i tēnei ara e haere nei ahau, ā, ka hōmai e ia ki ahau he taro hei kai, me tētahi kākahu hei kākahu,

\VS{21}ā, ka hoki mai ahau i runga i te rangimārie ki te whare o tōku pāpā; nā, ko Ihowā hei Atua ki ahau.

\VS{22}Ā, ko tēnei kōhatu i whakatūria nei e ahau hei pou, ka waiho hei whare mō te Atua; ā, o ngā mea katoa e hōmai e koe ki ahau, ka hoatu e ahau ki a koe ngā whakatekau.”




\par }\Chap{29}{\SH Ka Tae mai a Hākopa ki te Kāinga o Rāpana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tūria atu e Hākopa, ka haere ki te whenua o ngā tāngata o te rāwhiti.

\VS{2}Nā, ka titiro atu ia, ā, ka kite i tētahi poka i te pārae; nā, ko ētahi kāhui hipi e toru e takoto ana i te taha; i whakainumia hoki e rātou ngā kāhui ki te wai o taua poka. He nui hoki te kōhatu i te waha o te poka.

\VS{3}I huihuia hoki ki reira ngā kāhui katoa; ā, whakatakā atu ana e rātou te kōhatu i te waha o te poka, kia whakainumia ai ngā hipi, nā, ka whakahokia anō e rātou te kōhatu ki te waha o te poka, ki tōna wāhi.


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka mea a Hākopa ki a rātou, “E ōku tuākana, nō hea koutou?”

\par }{\PP Ā, ka mea rātou, “Nō Harana mātou.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka mea ia ki a rātou, “E mōhio ana ianei koutou ki a Rāpana, tama a Nahora?”

\par }{\PP Ka mea rātou, “E mōhio ana anō mātou.”


\par }{\PP \VS{6}Ā, ka mea ia ki a rātou, “E ora ana rānei ia?”

\par }{\PP Ka mea rātou, “E ora ana anō. Ko Rahera anō tēnei, ko tāna tamāhine, te haere mai nei me ngā hipi.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka mea ia, “Nanā, he nui anō te rā, ehara tēnei i te wā hei huihuinga mai mō ngā kararehe. Whakainumia ngā hipi, haere hoki ki te whāngai.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea rātou, “E kore e taea e mātou, kia huihuia mai rā anō ngā kāhui katoa, kia whakatakā hoki e rātou te kōhatu i te waha o te poka; kātahi ka whakainu mātou i ngā hipi.”


\par }{\PP \VS{9}I a ia anō e kōrero ana ki a rātou, ka puta mai a Rahera me ngā hipi a tōna pāpā; ko ia hoki te kaiwhāngai.

\VS{10}Ā, nō te kitenga o Hākopa i a Rahera tamāhine a Rāpana, tungāne o tōna whaea, me ngā hipi hoki a Rāpana, tungāne o tōna whaea, nā, ka haere a Hākopa, ā, whakatakā atu ana e ia te kōhatu i te waha o te poka, whakainumia ana e ia ngā hipi a Rāpana, tungāne o tōna whaea.

\VS{11}Nā, ka kihi a Hākopa i a Rahera, ā, nui atu tōna reo ki te tangi.

\VS{12}Nā, ka whakaaturia e Hākopa ki a Rahera ko ia te irāmutu o tōna pāpā, he tama hoki nā Ripeka, ā, ka rere ia ki te kōrero ki tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{13}Nā, i te taenga atu ki a Rāpana o te rongo o Hākopa, tama a tōna tuahine, ka rere ia ki te whakatau i a ia, ka awhi i a ia, ka kihi hoki i a ia, ā, kawea ana ki tōna whare. Ā, ka kōrerotia e ia ēnei mea katoa ki a Rāpana.

\VS{14}Nā, ka mea a Rāpana ki a ia, “He pono ko tōku wheua, ko tōku kikokiko koe.” Ā, kotahi te marama i noho ai ia ki a ia.


\par }{\SH Ka Mārena a Hākopa ngā Tamāhine ā Rāpana
\par }
{\PP \VS{15}Nā, ka mea a Rāpana ki a Hākopa, “Nō te mea ko tāku irāmutu koe, me mahi noa anō koe ki ahau? Kōrero mai ki ahau, me aha he utu mōu?”


\par }{\PP \VS{16}Nā, tokorua ngā tamāhine a Rāpana; ko te ingoa o te tuakana ko Rea, ko te ingoa hoki o te teina ko Rahera.

\VS{17}He papahewa ngā kanohi o Rea; he mea āhuareka ia a Rahera, he ātaahua hoki ki te titiro atu.

\VS{18}Nā, i aroha a Hākopa ki a Rahera; ā, ka mea ia, “Kia whitu ngā tau e mahi ai ahau ki a koe mō Rahera, mō tāu tamāhine ō muri.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mea a Rāpana, “Engari te hoatu e ahau ki a koe, kei hoatu ki te tangata kē; e noho ki ahau.”

\VS{20}Nā, e whitu ngā tau i mahi ai a Hākopa mō Rahera; ā, he rangi torutoru noa ake te rite o aua tau ki tōna whakaaro, i tōna aroha ki a ia.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea a Hākopa ki a Rāpana, “Hōmai tāku wahine, kua rite nei hoki ōku rā, kia haere ahau ki roto, ki a ia.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka huihuia mai e Rāpana ngā tāngata katoa o taua wāhi, ā, tukua ana e ia he hākari.

\VS{23}Ā, i te ahiahi ka mau ia ki a Rea ki tāna tamāhine, ā, kawea ana ia ki a ia; ā, ka haere ia ki roto, ki a ia.

\VS{24}Ā, i hoatu e Rāpana a Tiripa, tāna pononga wahine, hei pononga mā Rea, mā tāna tamāhine.


\par }{\PP \VS{25}Ā, i te ata, nā, ko Rea ia; ā, ka mea ia ki a Rāpana, “He aha tēnei mahi āu ki ahau? Ehara ianei a Rahera i tāku i mahi ai ahau ki a koe? He aha rā koe i tinihanga, ai ki ahau?”


\par }{\PP \VS{26}Nā, ko te meatanga a Rāpana, “Ehara tēnei i te tikanga o tō mātou whenua, kia hoatu te teina ki mua o te tuakana.

\VS{27}Whakatutukitia te wiki mō tēnei, ā, ka hoatu anō hoki tērā e mātou ki a koe mō te mahi e mahi ai koe ki ahau i ētahi atu tau e whitu.”


\par }{\PP \VS{28}Ā, pērā ana a Hākopa, ā, whakatutukitia ana e ia te wiki mō tēnei; ā, ka hōmai e ia a Rahera, tāna tamāhine, ki a ia hei wahine māna.

\VS{29}I hōmai anō e Rāpana a Piriha, tāna pononga wahine, ki a Rahera, ki tāna tamāhine, hei pononga māna.

\VS{30}Nā, ka haere anō hoki ia ki roto, ki a Rahera, ā, nui atu tōna aroha ki a Rahera i tōna ki a Rea; e whitu atu anō ngā tau i mahi ai ia ki a ia.


\par }{\SH Ngā Tamariki ō Hākopa
\par }
{\PP \VS{31}Ā, ka kite a Ihowā e kinongia ana a Rea, ka whakatuwheratia e ia tōna kōpū; he pākoko ia a Rahera.

\VS{32}Nā, ka hapū a Rea, ā, ka whānau he tama, ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Reupena; i mea hoki ia, “Mō Ihowā hoki i titiro mai ki tōku tangihanga; tā te mea hoki ākuanei tāku tahu aroha ai ki ahau.”


\par }{\PP \VS{33}Nā, ka hapū anō ia, ā, ka whānau he tama; ā, ka mea ia, “I rongo hoki a Ihowā e kinongia ana ahau, koia i hōmai ai hoki e ia tēnei ki ahau.” Ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Himiona.


\par }{\PP \VS{34}Nā, ka hapū anō ia, ā, ka whānau he tama; ā, ka mea ia, “Kātahi anō tāku tahu ka piri mai ki ahau, nō te mea hoki ka tokotoru ā māua tama ka whānau”; nā reira i huaina ai e ia tōna ingoa ko Rīwai.


\par }{\PP \VS{35}Nā, ka hapū anō ia, ā, ka whānau he tama; ā, ka mea ia, “Kātahi ahau ka whakamoemiti ki a Ihowā”; koia i huaina ai e ia tōna ingoa ko Hūrā; ā, ka mutu tāna whānau.




\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Ā, nō te kitenga o Rahera kāhore i whānau tētahi tama mā rāua ko Hākopa, ka hae a Rahera ki tōna tuakana; ā, ka mea ia ki a Hākopa, “Kia whai tamariki ahau, ki te kāhore, ka mate ahau.”


\par }{\PP \VS{2}Nā, ka mura ake te riri a Hākopa ki a Rahera; ka mea ia, “Ko te Atua rānei ahau e kaiponu atu nei i te hua mō tōu kōpū?”


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka mea tērā, “Nā, tāku pononga wahine, a Piriha, haere ki roto, ki a ia; kia whānau ai ia ki runga ki ōku turi, ā, māna ka whai tamariki ai ahau.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka hōmai e ia a Piriha, tāna pononga wahine, ki a ia hei wahine, ā, ka haere atu a Hākopa ki roto, ki a ia.

\VS{5}Nā, ka hapū a Piriha, ā, ka whānau tā rāua tama ko Hākopa.

\VS{6}Nā, ka mea a Rahera, “Kua whakarite te Atua i tāku whakawākanga, kua rongo anō ki tōku reo, kua hōmai hoki e ia tētahi tama ki ahau.” Nā reira i huaina ai e ia tōna ingoa ko Rāna.


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka hapū anō a Piriha, te pononga wahine a Rahera, ā, ka whānau te rua o ā rāua tama ko Hākopa.

\VS{8}Nā, ka mea a Rahera, “Nui whakaharahara ngā nōnoketanga i nōnoke ai māua ko tōku tuakana, ā, taea ana ia e ahau.” Nā, huaina iho e ia tōna ingoa ko Napatari.


\par }{\PP \VS{9}I te kitenga o Rea ka mutu ia te whānau, ka tango ia i a Tiripa, i tāna pononga wahine, ā, hoatu ana e ia ki a Hākopa hei wahine.

\VS{10}Nā, ka whānau te tama a Hākopa rāua ko Tiripa, pononga a Rea.

\VS{11}Ā, ka mea a Rea, “He waimarie!” Nā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Kara.


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka whānau te rua o ngā tama a Hākopa rāua ko Tiripa, pononga a Rea.

\VS{13}Ā, ka mea a Rea, “E hari ana ahau, ka kīia nei hoki ahau e ngā tamāhine he mea hari”; ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Āhera.


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka haere a Reupena i ngā rā o te kotinga wīti, ā, ka kite i ētahi manitareki i te koraha, ā, kawea ana e ia ki a Rea, ki tōna whaea. Ā, ka mea atu a Rahera ki a Rea, “Tēnā koa māku ētahi o ngā manitareki a tāu tama.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ko te meatanga a tērā ki a ia, “He mea nohinohi ianei tāu tangohanga i tāku tahu? Ā, me tango anō koe i ngā manitareki a tāku tama?”

\par }{\PP Ā, ka mea atu a Rahera, “Nā, me takoto ia ki a koe i tēnei pō hei utu mō ngā manitareki a tāu tama.”


\par }{\PP \VS{16}Ā, i te ahiahi ka haere mai a Hākopa i te māra, nā, ka puta atu a Rea ki te whakatau i a ia, ka mea, “Me haere mai koe ki ahau; kua oti hoki koe te hoko e ahau ki ngā manitareki a tāku tama.” Nā, ka takoto ia ki a ia i taua pō.


\par }{\PP \VS{17}I whakarongo hoki te Atua ki a Rea, ā, ka hapū ia, ā, ka whānau te tokorima o ā rāua tama ko Hākopa.

\VS{18}Nā, ka mea a Rea, “Kua hōmai e te Atua tōku utu, mōku i hoatu i tāku pononga ki tāku tahu”; ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Ihākara.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka hapū anō a Rea, ā, ka whānau te tokoono o ā rāua tama ko Hākopa.

\VS{20}Nā, ka mea a Rea, “He pai te hākari i hōmai nei e te Atua ki ahau; kātahi tāku tahu ka noho ki ahau, mō te whānautanga o ā māua tama tokoono”; ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Hepurona.


\par }{\PP \VS{21}Ā muri iho ka whānau he kōtiro, ā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Rina.


\par }{\PP \VS{22}Ā, i mahara te Atua ki a Rahera, i whakarongo hoki te Atua ki a ia, ā, whakatuwheratia ana e ia tōna kōpū.

\VS{23}Nā, ka hapū ia, ā, ka whānau he tama. Ā, ka mea ia, “Kua whakamutua e te Atua tōku tāwainga.”

\VS{24}Nā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Hōhepa; ā, ka mea, “Ka tāpiritia mai e Ihowā tētahi atu tama māku.”


\par }{\SH Ka Whai Nunui ngā Kāhui a Hākopa
\par }
{\PP \VS{25}Nā, ka whānau rā a Hōhepa i a Rahera, ka mea a Hākopa ki a Rāpana, “Tukua ahau, kia haere ai ahau ki tōku ake wāhi, ki tōku whenua.

\VS{26}Hōmai āku wāhine me āku tamariki i mahi ai ahau ki a koe, ā, ka haere ahau. E mōhio ana hoki koe ki tāku mahi i mahi ai ahau ki a koe.”


\par }{\PP \VS{27}Nā, ka mea a Rāpana ki a ia, “Ki te mea e manakohia ana ahau e koe, e noho; kua kite hoki ahau nāu i manaakitia ai ahau e Ihowā.”

\VS{28}I mea anō ia, “Whakaritea ki ahau te utu mōu, ā ka hoatu e ahau.”


\par }{\PP \VS{29}Ā, ka mea ia ki a ia, “E mōhio ana koe ki tāku mahinga ki a koe, ki āu kararehe hoki i ahau, tō rātou pēheatanga.

\VS{30}I mua atu hoki i ahau he iti āu mea, nā, kua nui noa atu tēnei; ā, kua manaakitia koe e Ihowā ahakoa tahuri ahau ki hea, ki hea. Nā, ināianei āhea rānei ahau mea ai hoki i tētahi mea mō tōku ake whare?”


\par }{\PP \VS{31}Ā, ka mea tērā, “Ko te aha tāku e hoatu ai ki a koe?”

\par }{\PP Ā, ka mea a Hākopa, “Kaua e hōmai tētahi mea ki ahau. Ki te meatia mai e koe tēnei mea āku, ka whāngai anō ahau, ka tiaki i āu hipi.

\VS{32}Ka tika ahau nā waenganui i tāu kāhui katoa ākuanei, ā, ka wehea i reira ngā mea whai tongitongi katoa, ngā mea purepure, me ngā mea pākākā katoa i roto i ngā hipi, me ngā purepure, me ngā mea whai tongitongi i roto i ngā koati; ā, ko ērā hei utu mōku.

\VS{33}Pēnei ka whakatikaia ahau e tōku tika āpōpō ake nei, ina tae atu ki tōu aroaro ki te utu mōku. Ko ngā mea i roto i ngā koati kāhore nei he tongitongi, kāhore he purepure, me ngā mea kāhore e pākākā i roto i ngā hipi, he mea tāhae tēnā nāku.”


\par }{\PP \VS{34}Nā, ka mea a Rāpana, “Āe, pai tonu kia pēnā me tāu i kī mai nā.”

\VS{35}Nā, ka wehea e ia i taua rangi ngā koati toa, ngā mea whakahekeheke, me ngā mea purepure, me ngā koati uha e whai tongitongi ana, me ngā mea purepure, ngā mea he mā tētahi wāhi, me ngā mea pākākā o ngā hipi, ā, hoatu ana ki ngā ringa o āna tama.

\VS{36}Nā, ka whakatakiwātia e ia he takiwā i waenganui i a ia, i a Hākopa, kia toru ngā rā e haerea ai; ā, ka whāngai a Hākopa i ngā hipi a Rāpana i mahue iho.


\par }{\PP \VS{37}Kātahi ka tīkina e Hākopa ētahi rākau māna, he pāpara mata, he aramona, he pereni; ā, tīhorea ana e ia ētahi tīhorenga mā i aua mea, ā, ka meinga kia āta kitea te wāhi mā o ngā rākau.

\VS{38}Ā, i whakatūria e ia aua rākau i tīhorea rā ki roto ki ngā hake, ki roto ki ngā waka wai, kia taurite mai ki ngā hipi, ina haere ngā hipi ki te inu; i whakahapūtia hoki i te haerenga ki te inu.

\VS{39}Nā, ka whakahapūtia ngā kāhui ki mua i ngā rākau, ā, he whakahekeheke, he mea tongitongi, he purepure ngā kūao i whānau.


\par }{\PP \VS{40}Nā, ka wehea atu ngā reme e Hākopa, ā, whakaangahia ana e ia ngā kanohi o ngā kāhui ki ngā mea whakahekeheke, ki ngā mea pākākā katoa i roto i te kāhui a Rāpana. Nā, ko āna ake kāhui i wehea e ia ki te whanga, kīhai hoki i tukua ki roto ki te kāhui a Rāpana.


\par }{\PP \VS{41}Nā, i ngā wā katoa e whakahapūtia ai ngā mea kaha o te kāhui ka whakatūria e Hākopa ngā rākau ki te tirohanga a te kāhui, ki roto ki ngā hake, kia whakahapūtia ai rātou ki waenga i ngā rākau;

\VS{42}ā, ki te mea he ngoikore te kāhui, kīhai i whakatūria e ia. Nā, i a Rāpana ngā mea ngoikore, ā, i a Hākopa ngā mea kaha.

\VS{43}Nā, ka tino nui haere rawa taua tangata, ā, ka whai kāhui nunui anō ia, me ngā pononga wāhine, me ngā pononga tāne, me ngā kāmera, me ngā kāihe.




\par }\Chap{31}{\SH Ka Oma atu a Hākopa i a Rāpana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, i rongo ia i ngā kupu a ngā tama a Rāpana, e kī ana, “Kua riro i a Hākopa ngā mea katoa a tō tātou pāpā; nā ngā mea hoki a tō tātou pāpā i whiwhi ai ia ki tēnei korōria katoa.”

\VS{2}Ā, ka titiro a Hākopa ki te mata o Rāpana, nā, kīhai i pērā ki a ia me tō ērā rangi ake.


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka mea a Ihowā ki a Hākopa, “E hoki ki te whenua o ōu mātua, ki ōu whanaunga hoki; ā, ka tata ahau ki a koe.”


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka tono tangata a Hākopa hei karanga i a Rahera rāua ko Rea ki tāna kāhui, ki te pārae,

\VS{5}ā, ka mea ia ki a rāua, “E kite ana ahau i te mata o tō kōrua pāpā, kāhore e pērā mai ki ahau me tō ērā rangi ake; otiia i tata mai ki ahau te Atua o tōku pāpā.

\VS{6}E mōhio ana anō kōrua, i poto katoa atu tōku kaha ki tāku mahi ki tō kōrua pāpā.

\VS{7}Ko tō kōrua pāpā ia i tinihanga ki ahau, ka tekau rawa āna whakaputanga kētanga i ōku utu; otiia kīhai ia i tukua e te Atua kia tūkino i ahau.

\VS{8}Mehemea i kōrero pēnei ia, ‘Hei ngā mea whai tongitongi te utu mōu,’ nā, he mea tongitongi katoa ngā whānau o ngā kāhui, ā, mehemea ia i kī pēnei, ‘Hei ngā mea whakahekeheke he utu mōu,’ nā, he whakahekeheke katoa ngā whānau o ngā kāhui.

\VS{9}Koia i tangohia ai e Ihowā ngā hipi a tō kōrua pāpā, ā, hōmai ana ki ahau.


\par }{\PP \VS{10}“Nā, i te wā i whakahapūtia ai te kāhui, ka maranga ake ōku kanohi, ā, ka kite moemoeā ahau, ko ngā toa i ekengia ai ngā kāhui, he whakahekeheke, he mea whai tongitongi, he mea kōtingotingo.

\VS{11}I kōrero moemoeā mai anō te anahera a te Atua ki ahau, ‘E Hākopa,’ ā, ka mea atu ahau, ‘Tēnei ahau.’

\VS{12}Nā, ka mea mai ia, ‘Tēnā, whakaarahia ake ōu kanohi, ka titiro ki ngā toa katoa e ekeeke ana i ngā kāhui, he whakahekeheke, he whai tongitongi, he kōtingotingo hoki; kua kite hoki ahau i ngā mea katoa i mea nei a Rāpana ki a koe.

\VS{13}Ko ahau te Atua o Pētēre, o te wāhi i whakawahi nā koe i te pou, i puaki ai hoki tāu kupu taurangi ki ahau. Kāti, whakatika, haere atu i tēnei whenua, hoki atu ki te whenua i whānau ai koe.’ ”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka whakahoki a Rahera rāua ko Rea, ka mea ki a ia, “Tērā atu anō ianei tētahi wāhi, tētahi taonga tupu rānei mō māua i roto i te whare o tō māua pāpā?

\VS{15}Kāhore ianei māua i te kīia e ia he wāhine kē noa atu? Kua hokona nei hoki māua e ia, kua pau rawa anō i a ia ā māua moni.

\VS{16}Mō tātou nei hoki, mō ā tātou tamariki ngā taonga katoa i tangohia nei e te Atua i tō māua pāpā. Nā, tēnā, meatia ngā mea katoa i kīia e te Atua ki a koe.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka whakatika a Hākopa, ā, whakaekea ana e ia āna tamariki me āna wāhine ki runga ki ngā kāmera;

\VS{18}ā, kāwhakina atu ana e ia āna kararehe katoa, me ōna taonga katoa i whiwhi ai ia, ngā kararehe i whiwhi ai ia, i riro hoki i a ia i Paranārama, ā, haere ana ki a Īhaka, ki tōna pāpā, ki te whenua o Kanaana.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ko Rāpana kua riro ki te kutikuti i āna hipi; kātahi ka tāhaetia e Rahera ngā whakapakoko a tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{20}Nā, tahuti ana a Hākopa i a Rāpana Hīriani, kīhai hoki i whakaaturia tōna omanga ki a ia.

\VS{21}Nā, ka oma ia, me āna mea katoa; i whakatika ia, ka whiti i te awa, i ahu hoki tōna mata ki te maunga, ki Kireara.


\par }{\SH I Whāia a Rāpana i a Hākopa
\par }
{\PP \VS{22}Ā, i te toru o ngā rā ka kōrerotia ki a Rāpana, kua oma a Hākopa.

\VS{23}Nā, ka tango ia i ōna tēina hei hoa mōna, ā, ka whai i a ia, e whitu ngā rā ki te ara; ā, mau atu ia i a ia ki Maunga Kireara.

\VS{24}Nā, ka puta moemoeā te Atua ki a Rāpana Hīriani i te pō, ka mea ki a ia, “Kia tūpato kei kōrero koe ki a Hākopa, ahakoa pai, ahakoa kino.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka mau a Hākopa i a Rāpana. Nā tērā kua whakatūria e Hākopa tōna tēneti ki te maunga. Heoi, whakatūria ana hoki e Rāpana rātou ko ōna tēina ki Maunga Kireara.

\VS{26}Nā, ka mea a Rāpana ki a Hākopa, “He mahi aha tāu, i tahuti mai nei koe i ahau, i kāhaki mai nei hoki i āku tamāhine, ānō he pārau nā te hoari?

\VS{27}He aha i hunā ai e koe tōu omanga, i tahuti mai ai i ahau? Ā, kīhai i kōrero mai ki ahau, kia tukua ai koe e ahau i runga i te hari, i ngā waiata, i te timipera, i te hāpa.

\VS{28}Kīhai anō ahau i tukua e koe kia kihi i āku tama, i āku tamāhine? He mahi pōauau tēnei mahi āu.

\VS{29}He kaha kei tōku ringa hei whakatupu kino i a koutou; otiia kua kōrero mai te Atua o tō koutou pāpā ki ahau inapō, kua mea mai, ‘Kia tūpato kei kōrero atu koe, ahakoa pai, ahakoa kino, ki a Hākopa.’

\VS{30}Nā, ahakoa i whakamatea e koe tōu haere, nō te mea i koroa e koe te whare o tōu pāpā, he aha rā koe i tāhae ai i ōku atua?”


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka whakahoki a Hākopa, ka mea ki a Rāpana, “Nō te mea hoki i wehi ahau; i mea hoki ahau, ‘Kei tangohia e koe āu tamāhine i ahau.’

\VS{32}Ko te tangata e kitea e koe ōu atua i a ia, kaua ia e whakaorangia; tirohia iho e koe i te aroaro o ō tāua tēina ko ēhea mea āu kei ahau, ka tango atu ai māu.” Kīhai hoki a Hākopa i mōhio, kua tāhaetia aua mea e Rahera.


\par }{\PP \VS{33}Nā, ka haere a Rāpana ki te tēneti o Hākopa, ki te tēneti hoki o Rea, ki te tēneti anō hoki o ngā pononga wāhine tokorua; ā, kīhai i kitea. Ā, ka puta atu ia i te tēneti o Rea, ā, ka tomo atu ki te tēneti o Rahera.

\VS{34}Nā, tērā kua tīkina ngā whakapakoko e Rahera, kua whaongia ki roto ki te nohoanga kāmera, ā, nohoia iho e ia. Nā, poto katoa te tēneti te whāwhā e Rāpana, ā, kīhai i kitea.


\par }{\PP \VS{35}Nā, ka mea ia ki tōna pāpā, “Kei riri mai tōku ariki mōku e kore e āhei te whakatika ake ki tōu aroaro; nō te mea ko tō te wāhine mate tēnei kei ahau.” Nā, rapu noa ia, kīhai i kitea ngā whakapakoko.


\par }{\PP \VS{36}Nā, ka riri a Hākopa, ka ngangare ki a Rāpana; ā, ka oho a Hākopa, ka mea ki a Rāpana, “He aha tōku hara? He aha tōku hē, i tākare ai koe ki te whai mai i ahau?

\VS{37}Kua whāwhākia nei e koe āku mea katoa, he aha te mea i kitea e koe o ngā mea katoa o tōu whare? Hōmai ki konei ki te aroaro o ōku tēina, o ōu tēina, mā rātou e whakariterite tā tāua whakawā.


\par }{\PP \VS{38}“Ka rua tekau ēnei tau ōku ki a koe; kīhai i whānau whakatahe āu hipi, āu koati, kīhai anō i kainga e ahau ngā hipi toa o tāu kāhui.

\VS{39}Ko te mea i haea e ngā kīrehe mohoao kīhai i kawea e ahau ki a koe; nāku anō tēnā i whakautu; i rapu utu anō koe mō tēnā i tōku ringa, ahakoa mō te mea i tāhaetia i te awatea, mō te mea rānei i tāhaetia i te pō.

\VS{40}Ko tāku hanga tēnā: i te awatea i pau ahau i te matewai, i te pō i te huka; ā, tūrere ana te moe i ōku kanohi.


\par }{\PP \VS{41}“Ka rua tekau ēnei tau ōku ki tōu whare; kotahi tekau mā whā ngā tau i mahi ai ahau ki a koe mō āu tamāhine tokorua, e ono tau hoki mō āu hipi; ā, ka tekau āu whakaputanga kētanga i ngā utu mōku.

\VS{42}Me i kāhore i tata mai ki ahau te Atua o tōku pāpā, te Atua o Āperahama, te wehi hoki o Īhaka, ina kua tonoa kautia mai ahau e koe. I kite mai te Atua i tōku tūkinotanga, i te mahi hoki a ōku ringa, i rīria ai koe e ia inapō.”


\par }{\SH Te Kawenata i waenga i a Rāpana rāua ko Hākopa
\par }
{\PP \VS{43}Nā, ko te whakahokinga a Rāpana, ko te meatanga ki a Hākopa, “He tamāhine nāku ēnei tamāhine, he tamariki anō nāku ēnei tamariki, he kāhui anō hoki nāku ēnei kāhui, ā, ko ngā mea katoa e kite nei koe, nāku. Ā, he aha tāku e mea ai ākuanei ki ēnei tamāhine āku, ki a rāua tamariki rānei i whānau nei i a rāua?

\VS{44}Nā, tēnā, haere mai, kia whakarite kawenata tāua, a koe me ahau; ā, ka waiho hei kaiwhakaatu ki a tāua.”


\par }{\PP \VS{45}Nā, ka tīkina tētahi kōhatu e Hākopa, ā, whakaarahia ake e ia hei pou.

\VS{46}Ā, ka mea a Hākopa ki ōna tēina, “Kohia mai he kōhatu.” Nā, ka tīkina atu e rātou ētahi kōhatu, ka hangā he pūranga. Ā, kai ana rātou ki reira ki runga ki te pūranga.

\VS{47}Ā, huaina iho taua mea e Rāpana ko Iekarahaharuta; nā Hākopa ia i hua ko Kareere.


\par }{\PP \VS{48}Nā, ka mea a Rāpana, “Hei kaiwhakaatu tēnei pūranga i tēnei rā ki a tāua.” Nā reira i huaina ai tōna ingoa ko Kareere;

\VS{49}ko Mihipa hoki; i mea hoki ia, “Mā Ihowā e titiro mai ki a tāua, ina matara atu tāua i a tāua.

\VS{50}Ki te tūkino koe i āku tamāhine, ki te tango rānei i ētahi wāhine kē atu i āku tamāhine, kāhore he tangata i a tāua; kia mahara, hei kaititiro te Atua ki ahau, ki a koe.”


\par }{\PP \VS{51}I mea anō a Rāpana ki a Hākopa, “Titiro ki tēnei pūranga, ā, titiro hoki ki tēnei pou i waiho iho nei e ahau i waenganui i a tāua.

\VS{52}Hei kaiwhakaatu tēnei pūranga, hei kaiwhakaatu anō hoki tēnei pou, mōku kei haere ki tua atu o tēnei pūranga ki a koe, mōu hoki kei haere ake ki ahau ki tua o tēnei pūranga, o tēnei pou hoki, mō te kino.

\VS{53}Mā te Atua o Āperahama, mā te Atua hoki o Nahora, mā te Atua o tō rāua pāpā, e whakarite tā tāua whakawā.”

\par }{\PP Nā, ka oatitia e Hākopa te wehi o tōna pāpā, o Īhaka.

\VS{54}Nā, patua ana e Hākopa he patunga tapu ki runga ki te maunga, ā, karangatia ana e ia ōna tēina ki te kai taro. Nā, ka kai taro rātou, ā, ka moe ki te maunga.


\par }{\PP \VS{55}Ā, ka maranga wawe a Rāpana i te ata, ka kihi i āna tama, i āna tamāhine, ka manaaki hoki i a rātou; nā, haere ana a Rāpana, hoki ana ki tōna wāhi.




\par }\Chap{32}{\SH Ka Whakariterite a Hākopa hei Tūtaki i a Ēhau
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, haere ana a Hākopa i tōna huarahi, ā, ka tūtaki ki a ia ngā anahera a te Atua.

\VS{2}Ā, ka mea a Hākopa i tōna kitenga i a rātou, “Ko te ope tēnei a te Atua!” Nā, huaina iho e ia te ingoa o tēnā wāhi ko Mahanaima.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka tono tāngata atu a Hākopa ki mua i a ia ki a Ēhau, ki tōna tuakana, ki te whenua o Heira, ki te whenua o Ēroma.

\VS{4}Ka ako hoki ia ki a rātou, ka mea, “Kia pēnei he kōrero atu mā koutou ki tōku ariki, ki a Ēhau: ‘E pēnei ana te kupu a tāu pononga, a Hākopa, i a Rāpana ahau e noho ana ā tae mai ki tēnei wā;

\VS{5}he kau anō āku, he kāihe, he hipi, he pononga tāne, he pononga wāhine. Ā, kua tono tāngata nei ahau ki te kōrero ki tōku ariki, kia manakohia ai ahau e koe.’ ”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka hoki mai ngā karere ki a Hākopa, ka mea, “I tae atu mātou ki tōu tuakana, ki a Ēhau, ā, tēnei anō ia te haere mai nei ki te whakatau i a koe, rātou tahi ko ngā tāngata e whā rau.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, he nui te wehi o Hākopa, ka mānukanuka; nā, ka wehea e ia ōna tāngata, me ngā hipi, me ngā kau, me ngā kāmera, kia rua ngā rōpū;

\VS{8}i mea hoki ia, “Ki te tae mai a Ēhau ki te rōpū tuatahi, ā, ka patua e ia, nā, ka mawhiti te rōpū i mahue.”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka mea a Hākopa, “E te Atua o tōku pāpā, o Āperahama, e te Atua o tōku pāpā, o Īhaka, e Ihowā, nāu nei te kupu ki ahau, ‘Hoki atu ki tōu whenua, ki ōu whanaunga hoki, ā, ka pai tāku mahi ki a koe.’

\VS{10}He iti rawa ahau, he nui āu arohatanga katoa, me te pono katoa hoki i whakaputaina mai e koe ki tāu pononga; i whiti mai hoki ahau me tōku tokotoko i tēnei Horano; ā, ka rua nei ōku rōpū.

\VS{11}Tēnā rā, whakaorangia ahau i te ringa o tōku tuakana, i te ringa o Ēhau; e wehi ana hoki ahau i a ia, kei haere mai ia ki te patu i ahau, i te whaea rātou tahi ko ngā tamariki.

\VS{12}I mea mai nei hoki koe, ‘Inā, ka pai tāku mahi ki a koe, ā, ka meinga e ahau ōu uri kia rite ki te onepū o te moana, e kore nei e taea te tatau i te tini.’ ”


\par }{\PP \VS{13}Ā, i moe ia ki reira i taua pō; ā, i tangohia e ia i roto i ngā mea i pono ki tōna ringa he hākari mā Ēhau, mā tōna tuakana:

\VS{14}e rua rau ngā koati uha, e rua tekau hoki ngā koati toa, e rua rau ngā hipi uha, e rua tekau ngā hipi toa,

\VS{15}e toru tekau ngā kāmera whai waiū, me ā rātou kūao, e whā tekau ngā kau, kotahi tekau hoki ngā pūru, e rua tekau ngā kāihe uha, me ngā kūao hoki kotahi tekau.

\VS{16}Ā, ka hoatu e ia ki ngā ringa o āna pononga tēnei kāhui, tēnei kāhui, motumotu rawa; ka mea ia ki āna pononga, “Haere i mua i ahau, kia whai takiwā tētahi kāhui, tētahi kāhui.”


\par }{\PP \VS{17}I ako anō ia i te tuatahi, i mea: “E tūtaki a Ēhau, tōku tuakana, i a koe, e mea, ‘Nā wai koe? Ā, e haere ana koe ki hea? Ā, nā wai ēnei mea i tōu aroaro?’

\VS{18}Nā, ka mea atu koe, ‘Nā tāu pononga, nā Hākopa; i hōmai e ia hei hākari mā tōku ariki, mā Ēhau, ā, tēnei anō hoki ia kei muri i a mātou.’ ”


\par }{\PP \VS{19}He pērā anō tāna ako ki te tuarua, ki te tuatoru hoki, ki ngā tāngata katoa anō hoki i haere i muri i ngā kāhui, i mea ia: “Ko te tikanga tēnei mō ngā kupu e kōrero ai koutou ki a Ēhau, ina tūtaki ki a ia,

\VS{20}ā, me kī atu e koutou, ‘Nā, tēnei anō hoki tāu pononga, a Hākopa, kei muri i a mātou.’ ” I mea hoki ia, “Me whakamārie ia e ahau ki te hākari e haere ana i mua i ahau, ā muri iho ka kite ahau i tōna kanohi; tērā pea ia e manako ki ahau.”

\VS{21}Nā, ka haere atu te hākari i mua i a ia; ā, ko ia i moe i taua pō i te puni.


\par }{\SH Ka Nōnoke a Hākopa i Peniere
\par }
{\PP \VS{22}Ā, i whakatika ia i taua pō, i tango hoki i āna wāhine tokorua, me āna wāhine pononga tokorua, me āna tamariki tekau mā tahi, ā, ka whiti i te whitinga i Iapoko.

\VS{23}Ā, i tango ia i a rātou, i mea hoki kia whiti i te awa, ā, i tukua atu e ia kia whiti ngā mea i a ia.

\VS{24}Ā, i mahue iho a Hākopa ko ia anake; ā, nōnoke ana rāua ko tētahi tangata, ā, tākiri noa te ata.

\VS{25}Ā, nō te kitenga o tērā kīhai ia i taea e ia, ka pā ia ki te ateatenga o tōna hūhā; ā, ka takoki te ateatenga o te hūhā o Hākopa i a rāua e nōnoke ana.

\VS{26}Nā, ka mea ia, “Tukua ahau, kua tākiri hoki te ata.”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “E kore koe e tukua e ahau, kia manaakitia rā anō ahau e koe.”


\par }{\PP \VS{27}Ā, ka mea ia, “Ko wai tōu ingoa?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ko Hākopa.”


\par }{\PP \VS{28}Ā, ka mea ia, “Heoi anō kīanga ko Hākopa tōu ingoa, engari ko Īharaira. Nō te mea kua tohe koe ki te Atua, ki te tangata hoki, ā, i a koe anō te mutunga.”


\par }{\PP \VS{29}Nā, ka ui a Hākopa, ka mea, “Tēnā koa, kōrerotia mai tōu ingoa.”

\par }{\PP Anō rā ko ia, “He aha tōku ingoa i uia ai e koe?” Ā, ka manaaki ia i a ia i reira.


\par }{\PP \VS{30}Nā, huaina ana e Hākopa te ingoa o taua wāhi ko Peniere, i mea hoki ia, “Mōku i titiro ki te Atua, he kanohi, he kanohi, ā, kei te ora nei ahau.”


\par }{\PP \VS{31}Ā, i tara mai te rā ki a ia i a ia ka whiti i Penuere, kei te totitoti anō tōna hūhā.

\VS{32}Koia ngā tama a Īharaira tē kai ai i te uaua i memenge, arā i tērā i te ateatenga o te hūhā, ā tae noa ki tēnei rā. Nō te mea hoki i pā ia ki te ateatenga o te hūhā o Hākopa, ki te uaua i memenge.




\par }\Chap{33}{\SH Ka Whakatau a Hākopa i a Ēhau
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, ka maranga ake ngā kanohi o Hākopa, nā, ka titiro atu ia, ā, ko Ēhau e haere mai ana, rātou ko ngā tāngata e whā rau. Nā, ka wehea e ia ngā tamariki ki a Rea, ki a Rahera, ki ngā pononga wāhine hoki tokorua.

\VS{2}I makā anō e ia ngā pononga wāhine me ā rāua tamariki ki mua, ko Rea rātou ko āna tamariki ki muri mai, ā, ko Rahera rāua ko Hōhepa ki muri rawa.

\VS{3}Nā, ko ia i haere ki mua i a rātou, ā, e whitu ōna pikonga ki te whenua, ā, whakatata noa ia ki tōna tuakana.


\par }{\PP \VS{4}Nā, ka rere a Ēhau ki te whakatau i a ia, ā, ka awhi i a ia, ka hinga hoki ki runga ki tōna kakī, ka kihi i a ia; nā, ka tangi rāua.

\VS{5}Nā, ka maranga ōna kanohi, ka kite ia i ngā wāhine, rātou ko ngā tamariki; ā, ka mea, “Ko wai ēnei i a koe nei?”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ko ngā tamariki, ko ngā ohaohatanga a te Atua ki tāu pononga.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka whakatata ngā pononga wāhine, rāua ko ā rāua tamariki, ā, ka piko iho.

\VS{7}Nā, ka whakatata hoki a Rea, rātou ko āna tamariki, ā, ka piko iho; ā muri iho ka whakatata a Hōhepa rāua ko Rahera, ā, ka piko iho rāua.


\par }{\PP \VS{8}Ā, ka mea ia, “Hei aha māu tēnei rōpū katoa i tūtaki nei ki ahau?”

\par }{\PP Anō rā ko ia, “Kia manakohia mai ai ahau e tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{9}Ā, ka mea a Ēhau, “He nui kei ahau; waiho anō i a koe tāu, e tōku teina.”


\par }{\PP \VS{10}Anō rā ko Hākopa, “Kaua rā; mehemea kua manakohia mai ahau e koe, nā, me tango e koe te hākari a tōku ringa. Ka kite atu nei hoki ahau i tōu kanohi, me te mea e titiro atu ana ki te kanohi o te Atua, ā, ka pai mai anō koe ki ahau.

\VS{11}Tangohia rā tāku manaaki i kawea atu nā ki a koe; kua atawhai mai nei hoki te Atua ki ahau, ā, e hua ana āku mea.” Nā, ka tohe ia ki a ia, ā, ka tangohia e ia.


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka mea ia, “Hāpainga, tātou ka haere, me haere anō ahau i mua i a koe.”


\par }{\PP \VS{13}Ā, ka mea ia ki a ia, “E mōhio ana tōku ariki he kahakore ngā tamariki, ā, kei ahau hoki ngā kāhui me ngā kau whai kūao. Kia kotahi noa rangi e akiakina ana rātou, nā, ka mate katoa ngā kāhui.

\VS{14}Ko koe, ko tōku ariki, e haere i mua i tāna pononga; ā, ka rite tāku āta arataki ki te haere a ngā mea i tōku aroaro nei, ki te haere hoki a ngā tamariki, ā, kia tae rā anō ahau ki tōku ariki, ki Heira.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka mea a Ēhau, “Kāti, me waiho e ahau ki a koe ētahi o ngā tāngata i ahau nei.”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Hei aha koa? Kia manakohia mai ahau e tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka hoki a Ēhau i taua rangi anō, ka haere ki Heira.

\VS{17}Ā, ka tūria atu e Hākopa ki Hukota, ka hangā e ia tētahi whare mōna, i hangā anō hoki e ia ētahi tīhokahoka mō āna kararehe. Nā reira i huaina ai te ingoa o taua wāhi ko Hukota.


\par }{\SH Ka Tae a Hākopa ki Hareme
\par }
{\PP \VS{18}Ā, ka tae a Hākopa ki Hareme, ki tētahi pā o Hekeme, ki te whenua o Kanaana, i tōna haerenga mai i Paranārama; ā, ka noho ki te ritenga atu o te pā.

\VS{19}Nā, ka hokona e ia te wāhi whenua i tū ai tōna tēneti i te ringa o ngā tama a Hāmora, pāpā o Hekeme, ki ngā moni kotahi rau.

\VS{20}Nā, ka whakatūria e ia tētahi āta ki reira, ā, huaina iho e ia ko Erērohe Īharaira.




\par }\Chap{34}{\SH Te Whakapōkea o Rina
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka haere atu a Rina, tamāhine a Rea, i whānau nei i a rāua ko Hākopa, kia kite i ngā tamāhine o te whenua.

\VS{2}Ā, ka kite a Hekeme, tama a Hāmora Hiwi, rangatira o taua whenua, i a ia; ā, ka hopukia ia e ia, ā, ka takoto ki a ia, ka whakaiti hoki i a ia.

\VS{3}Nā, ka piri tōna wairua ki a Rina, tamāhine a Hākopa, ā, ka aroha ia ki te kōtiro rā, ka whakamārie hoki i te ngākau o taua kōtiro.

\VS{4}Nā, ka kōrero a Hekeme ki a Hāmora, ki tōna pāpā, ka mea, “Tīkina te kōtiro nei hei wahine māku.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, i rongo a Hākopa kua pōkea a Rina, tāna tamāhine, e ia; ā, i te pārae āna tama, i āna kararehe. Nā, ka whakarongo puku a Hākopa, kia tae mai rā anō rātou.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka haere a Hāmora pāpā o Hekeme ki a Hākopa ki te kōrero ki a ia.

\VS{7}Nā, ka haere mai ngā tama a Hākopa i te pārae, i tō rātou rongonga; ā, ka matangerengere aua tāngata, ka tino riri hoki, mō tāna mahi wairangi i roto i a Īharaira, i a ia i takoto rā ki te tamāhine a Hākopa; he mahi hoki kīhai i tika.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka kōrero a Hāmora ki a rātou, ka mea, “Ko Hekeme, ko tāku tama, piri tonu tōna wairua ki tā koutou tamāhine. Hōmai ia ki a ia, nē? hei wahine.

\VS{9}Ā, kia mārenatia tātou ki a tātou; hōmai ā koutou tamāhine ki a mātou, ā, me tango hoki ā mātou tamāhine mā koutou.

\VS{10}Ā, me noho koutou ki a mātou; ā, ka takoto atu te whenua i mua i a koutou; e noho i reira, ka hokohoko i reira, ka whakatupu rawa mā koutou i reira.”


\par }{\PP \VS{11}Ā, ka mea a Hekeme ki tōna pāpā rātou ko ōna tungāne, “Kia manakohia mai ahau e koutou, ā, ko tā koutou e kī mai ai ki ahau ka hoatu e ahau.

\VS{12}Ahakoa pēhea te nui o te tāpākūhā me te hākari e meatia mai e koutou ki ahau, ka hoatu e ahau tā koutou e kī mai ai ki ahau; otirā hōmai te kōtiro hei wahine māku.”


\par }{\PP \VS{13}Nā, ka whakahoki tinihanga, ngā tama a Hākopa ki a Hekeme rāua ko Hāmora, ko tōna pāpā, i mea hoki rātou mō Rina, mō tō rātou tuahine, whakapokea e ia;

\VS{14}ka mea rātou ki a rāua, “E kore tēnei mea e taea e mātou te mea, te hoatu i tō mātou tuahine ki te tangata kāhore i kotia; he tāwainga hoki tēnā mō mātou.

\VS{15}Tēnei ia te mea e whakaae ai mātou ki a koutou. Ki te pēneitia koutou me mātou, ki te kotia ō koutou tāne katoa.

\VS{16}Kātahi ka hoatu e mātou ā mātou tamāhine ki a koutou, ka tangohia mai hoki ā koutou tamāhine mā mātou, ā, ka noho mātou i roto i a koutou, ā, ka meinga tātou hei iwi kotahi.

\VS{17}Ki te kāhore ia koutou e rongo ki tā mātou, kia kotia koutou; nā, ka tango mātou i tā mātou tamāhine, ka haere.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, i pai ā rātou kupu ki a Hāmora, ki a Hekeme hoki, ki te tama a Hāmora,

\VS{19}ā, kīhai i whakaroa taua tamaiti ki te mea i taua mea, he matenui hoki nōna ki te tamāhine a Hākopa. He nui atu anō ia i ngā tāngata katoa o te whare o tōna pāpā.

\VS{20}Nā, ka haere a Hāmora rāua ko Hekeme, ko tāna tama, ki te kūwaha o tō rāua pā, ā, ka kōrero ki ngā tāngata o tō rāua pā, ka mea,

\VS{21}“He hunga āta noho tēnei ki a tātou nō reira tukua rātou kia noho ki tēnei whenua, kia hokohoko ki konei. Nā, ko te whenua nei, nanā, he nui noa atu mō rātou; me tango mai e tātou ā rātou tamāhine hei wāhine mā tātou, ka hoatu hoki i ā tātou tamāhine ki a rātou.

\VS{22}Kotahi anō ia te mea e whakaae mai ai aua tāngata ki a tātou, kia noho ki a tātou, kia waiho hei iwi kotahi, ki te kotia ō tātou tāne katoa, ki te pērātia me rātou kua kotia nei.

\VS{23}Ko ā rātou kararehe, ko ā rātou taonga, me ā rātou kīrehe katoa, e kore ianei ēnā e riro mai i a tātou? Erangi me whakaae atu tātou ki a rātou, ā, ka noho rātou ki a tātou.”


\par }{\PP \VS{24}Ā, i whakarongo ki a Hāmora rāua ko Hekeme, ko tāna tama, ngā tāngata katoa i haere atu i te kūwaha o tōna pā; ā, i kotia katoatia ngā tāne, ngā tāngata katoa i haere atu i te kūwaha o tōna pā.


\par }{\SH Ka Ngaki ngā Tungāne o Rina
\par }
{\PP \VS{25}Ā, i te toru o ngā rā, i a rātou e mamae ana, nā, ka tango ngā tama tokorua a Hākopa, a Himiona rāua ko Rīwai, ngā tungāne o Rina, i tāna hoari, i tāna hoari, ā, haere ohorere ana ki te pā, ā, patua iho e rāua ngā tāne katoa.

\VS{26}I patua anō hoki e rāua a Hāmora rāua ko Hekeme, ko tāna tama ki te mata o te hoari, ā, tangohia ana e rāua a Rina i roto i te whare o Hekeme, ā, haere ana.

\VS{27}Nā, ka haere ngā tama a Hākopa ki te hunga i patua, ā, pāhuatia ana e rātou te pā, mō tō rātou tuahine i whakapokea e rātou.

\VS{28}I tangohia e rātou ā rātou hipi, ā rātou kau, ā rātou kāihe, me ngā mea hoki i te pā, me ngā mea anō hoki i te māra;

\VS{29}me ā rātou taonga katoa, ā, whakaraua ana ā rātou tamariki katoa, me ā rātou wāhine, i pāhuatia anō hoki ngā mea katoa i roto i te whare.


\par }{\PP \VS{30}Nā, ka mea a Hākopa ki a Himiona rāua ko Rīwai, “Ka raru ahau i a kōrua, ka meinga kia piro i roto i ngā tāngata whenua, i roto i ngā Kanaani rātou ko ngā Perihi, ā, ka huihui mai rātou ki ahau, ki te hunga tokoiti, ā, ka patua ahau; ā, ka ngaro ahau, ahau me tōku whare.”


\par }{\PP \VS{31}Ā, ka mea rāua, “Kia pērātia koia e ia tō mātou tuahine me te wahine kairau?”




\par }\Chap{35}{\SH Ka Manaakitia e te Atua a Hākopa i Pētēre
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka mea te Atua ki a Hākopa, “Whakatika, haere ake ki Pētēre, ki reira noho ai; ka hanga hoki ki reira i tētahi āta mā te Atua i puta mai nei ki a koe, i tōu rerenga mai i te aroaro o Ēhau, o tōu tuakana.”


\par }{\PP \VS{2}Kātahi ka mea a Hākopa ki tōna whare, ki ōna tāngata katoa hoki, “Whakarērea atu ngā atua kē i roto i a koutou, e pure i a koutou, ā, kākahuria ētahi kākahu kē mō koutou.

\VS{3}Ā, whakatika tātou, ka haere ake ki Pētēre; ā, ka hangā e ahau ki reira tētahi āta mā te Atua i whakarongo mai nei ki ahau i te rā i pōuri ai ahau, i tata anō hoki ki ahau i te huarahi i haere ai ahau.”

\VS{4}Nā, ka hōmai e rātou ki a Hākopa ngā atua kē katoa i roto i tō rātou ringa, me ngā whakakai i ō rātou taringa; ā, ka hunā e Hākopa ki raro i te oki i Hekeme.

\VS{5}Nā, ka tūria atu e rātou; i runga anō te wehi o te Atua i ngā pā i tētahi taha i tētahi taha o rātou, ā, kīhai rātou i whai i ngā tama a Hākopa.


\par }{\PP \VS{6}Heoi, ka tae a Hākopa ki Rutu, ki tērā hoki i te whenua o Kanaana, (arā ki Pētēre), a ia me tōna nuinga katoa.

\VS{7}Ā, ka hangā e ia he āta ki reira, ā, huaina iho e ia taua wāhi ko Erepetēre. Nō te mea hoki i puta mai te Atua ki a ia i reira, i tōna rerenga i te aroaro o tōna tuakana.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mate a Tepora kaiwhakangote o Ripeka, ā, ka tanumia ki raro i Pētēre, ki raro i te oki; ā, ka huaina tō reira ingoa ko Aronipakuta.


\par }{\PP \VS{9}I puta mai anō te Atua ki a Hākopa i tōna haerenga mai i Paranārama, i manaaki hoki i a ia.

\VS{10}Ā, ka mea te Atua ki a ia, “Ko Hākopa tōu ingoa; e kore tōu ingoa e huaina ko Hākopa ā muri ake nei, engari ko Īharaira hei ingoa mōu.” Nā, huaina ana e ia tōna ingoa ko Īharaira.


\par }{\PP \VS{11}I mea anō te Atua ki a ia, “Ko ahau te Atua Kaha Rawa: kia hua koe, kia tini; kia puta he iwi, he huinga iwi anō hoki i roto i a koe, kia puta anō hoki ngā kīngi i roto i tōu hope.

\VS{12}Ko te whenua hoki i hoatu e ahau ki a Āperahama rāua ko Īhaka, ka hoatu anō e ahau ki a koe, ka hoatu anō hoki e ahau tēnā whenua ki ōu uri i muri i a koe.”

\VS{13}Nā, ka mawehe atu te Atua i a ia ki runga, i te wāhi i kōrero ai ia ki a ia.


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka whakatūria e Hākopa he pou ki te wāhi i kōrero ai ia ki a ia, he pou kōhatu; ā, ka ringihia e ia he ringihanga ki runga, ā, i ringihia hoki e ia he hinu ki runga.

\VS{15}Ā, huaina iho e Hākopa te ingoa o te wāhi i kōrero ai te Atua ki a ia, ko Pētēre.


\par }{\SH Te Matenga o Rahera
\par }
{\PP \VS{16}Nā, ka hāpainga atu e rātou i Pētēre; ā, ka whano ka tae rātou ki Ēparata. Nā, ka whakawhānau a Rahera, ka whakauaua hoki tōna whānautanga.

\VS{17}Ā, i te mea ka whakauaua tōna whānautanga, ka mea te kaiwhakawhānau ki a ia, “Kaua e wehi; tā te mea he tama anō tēnei āu.”

\VS{18}Nā, i te mea ka haere tōna wairua, (i mate hoki ia), ka huaina e ia tōna ingoa ko Penoni; nā tōna pāpā ia i hua ko Pineamine.


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka mate a Rahera, ka tanumia ki te ara ki Ēparata, (koia nei a Pēterehema),

\VS{20}ā, ka whakatūria e Hākopa he pou ki runga ki tōna rua. Ko te pou ia o te rua o Rahera ā tae noa ki tēnei rā.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka tūria atu e Īharaira, ā, ka whakaarahia e ia tōna tēneti ki tua atu i te pourewa i Erara.


\par }{\SH Ngā Tama a Hākopa
\par }
{\R (1 Whakapapa 2.1-2)

\par }{\PP \VS{22}Ā, i a Īharaira e noho ana i taua whenua, nā, ka haere a Reupena ka takoto ki a Piriha wahine iti a tōna pāpā; ā, ka rongo a Īharaira.

\par }{\MM Nā, kotahi tekau mā rua ngā tama a Hākopa:


\par }{\PP \VS{23}Ko ngā tama a Rea: ko Reupena, (ko te mātāmua a Hākopa), ko Himiona, ko Rīwai, ko Hūrā, ko Ihākara, ko Hepurona.


\par }{\PP \VS{24}Ko ngā tama a Rahera: ko Hōhepa rāua ko Pineamine.


\par }{\PP \VS{25}Ko ngā tama a Piriha, pononga wahine a Rahera: ko Rāna rāua ko Napatari.


\par }{\PP \VS{26}Ko ngā tama a Tiripa, pononga wahine a Rea: ko Kara rāua ko Āhera.

\par }{\MM Ko ngā tama ēnei a Hākopa i whānau nei māna ki Paranārama.


\par }{\SH Te Matenga o Īhaka
\par }
{\PP \VS{27}Nā, kua tae a Hākopa ki a Īhaka, ki tōna pāpā, ki Mamere, ki te pā o Arapa, arā ki Heperona, ki te wāhi hoki i noho ai a Āperahama rāua ko Īhaka.

\VS{28}Ā, kotahi rau e waru tekau tau ngā rā o Īhaka.

\VS{29}Nā, ka hemo a Īhaka, ka mate, ka kohia atu ki tōna iwi, he koroheke, kua maha hoki ōna rā; ā, nā āna tama, nā Ēhau rāua ko Hākopa ia i tanu.




\par }\Chap{36}{\SH Ngā Whakatupuranga o Ēhau
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.34-37)

\par }{\MM \VerseOne{1}Nā, ko ngā whakatupuranga ēnei o Ēhau, arā o Ēroma.


\par }{\PP \VS{2}I tangohia āna wāhine e Ēhau i roto i ngā tamāhine o Kanaana: a Āraha, tamāhine a Erona Hiti, a Ahoripama, tamāhine a Anaha, tamāhine a Tipeona Hiwi;

\VS{3}rātou ko Pahemata, tamāhine a Ihimaera, tuahine o Nepaioto.

\VS{4}Ā, whānau ake tā Āraha rāua ko Ēhau ko Eripāta; whānau ake tā Pahemata ko Reuere;

\VS{5}ā, whānau ake a Ahoripama, ko Ieuhu, ko Iārama, ko Koraha. Ko ngā tama ēnei a Ēhau i whānau nei māna ki te whenua o Kanaana.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka tangohia e Ēhau āna wāhine, āna tama, āna tamāhine, ngā tāngata katoa o tōna whare, āna kararehe, āna kīrehe katoa, āna taonga katoa i whiwhi ai ia ki te whenua o Kanaana, ā, haere atu ana ki tētahi whenua kē atu i tōna teina i a Hākopa.

\VS{7}He nui rawa hoki nō ā rāua taonga, tē noho tahi ai rāua; kīhai hoki te whenua i noho manene nei rāua i nui hei nohoanga mō rāua, i ā rāua kararehe hoki.

\VS{8}Nā, ka noho a Ēhau ki Maunga Heira; ko Ēroma a Ēhau.


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{9}Ā, ko ngā whakatupuranga ēnei a Ēhau pāpā o ngā Ēromi i Maunga Heira.


\par }{\PI \VS{10}Ko ngā ingoa ēnei o ngā tama a Ēhau: ko Eripāta tama a Āraha wahine a Ēhau ko Reuere tama a Pahemata wahine a Ēhau.

\VS{11}Ā, ko ngā tama a Eripāta, ko Temana, ko Ōmara, ko Tepo, ko Katama, ko Kenaha.

\VS{12}Nā, ko Timina he wahine iti nā Eripāta tama a Ēhau; ā, whānau ake tā rāua ko Eripāta, ko Amareke. Ko ngā tama ēnei a Āraha wahine a Ēhau.

\VS{13}Ko ngā tama hoki ēnei a Reuere: ko Nahata, ko Heraha, ko Hamaha, ko Miha; ko ngā tama ēnei a Pahemata wahine a Ēhau.

\VS{14}Nā, ko ngā tama ēnei a Ahoripama a Anaha, tamāhine a Tipeona, a te wahine a Ēhau: ā, whānau ake ā rāua ko Ēhau ko Ieuhu, ko Iārama, ko Koraha.


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{15}Ko ēnei o ngā tama a Ēhau i waiho hei ariki.

\par }{\PI Ko ngā tama a Eripāta mātāmua a Ēhau: ko Temana ariki, ko Ōmara ariki, ko Tepo ariki, ko Kenaha ariki,

\VS{16}ko Koraha ariki, ko Katama ariki, ko Amareke ariki. Nā Eripāta ēnei ariki i te whenua o Ēroma; ko ngā tama ēnei a Āraha.

\VS{17}Ā, ko ngā tama ēnei a Reuere tama a Ēhau: ko Nahata ariki, ko Heraha ariki, ko Hamaha ariki, ko Miha ariki. Nā Reuere ēnei ariki i te whenua o Ēroma; ko ngā tama ēnei a Pahemata wahine a Ēhau.

\VS{18}Ko ngā tama hoki ēnei a Ahoripama, wahine a Ēhau: ko Ieuhu ariki, ko Iārama ariki, ko Koraha ariki. Nā Ahoripama ēnei ariki, nā te tamāhine a Anaha, nā te wahine a Ēhau.


\par }{\MM \VS{19}Ko ngā tama ēnei a Ēhau, arā a Ēroma, ā, ko ēnei anō ō rātou ariki.


\par }{\SH Ngā Tama a Heira
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.38-42)

\par }{\MM \VS{20}Ko ngā tama ēnei a Heira Hori, ko ngā tāngata whenua hoki: ko Rōtana, ko Hopara, ko Tipeona, ko Anaha,

\VS{21}ko Rīhona, ko Ētere, ko Rīhana. Ko ngā ariki ēnei o ngā Hori, ko ngā tama hoki a Heira i te whenua o Ēroma.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{22}Ko ngā tama a Rōtana, ko Hori, ko Hēmama; ā, ko Timina te tuahine o Rōtana.

\VS{23}Ko ngā tama hoki ēnei a Hopara: ko Arawana, ko Manahata, ko Ēpara, ko Hepo, ko Ōnama.

\VS{24}Ko ngā tama hoki ēnei a Tipeona: ko Aiaha rāua ko Anaha. (Nā tēnei Anaha i kite ngā puia i te koraha, i a ia e whāngai ana i ngā kāihe a Tipeona, a tōna pāpā.)

\VS{25}Ko ngā tama hoki ēnei a Anaha: ko Rīhona, ko Ahoripama tamāhine a Anaha.

\VS{26}Ā, ko ngā tama ēnei a Rīhona; ko Hemerana, ko Ehepana, ko Itirana, ko Kerana.

\VS{27}Ko ngā tama ēnei a Ētere: ko Pirihana, ko Taawana, ko Akana.

\VS{28}Ko ngā tama ēnei a Rīhana: ko Uhu rāua ko Arana.


\par }{\MM \VS{29}Nō ngā Hori ēnei ariki: ko Rōtana ariki, ko Hopara ariki, ko Tipeona ariki, ko Anaha ariki,

\VS{30}ko Rīhona ariki, ko Ētere ariki, ko Rīhana ariki; nō ngā Hori ēnei ariki, nō roto i ō rātou ariki i te whenua o Heira.


\par }{\SH Ngā Kīngi o Ēroma
\par }
{\R (1 Whakapapa 1.43-54)

\par }{\MM \VS{31}Ko ngā kīngi ēnei i kīngi i te whenua o Ēroma, i te mea kāhore anō he kīngi o ngā tama a Īharaira.


\par }{\PP \VS{32}Ā, he kīngi nō Ēroma a Pera tama a Peoro, ā, ko Rinihapa te ingoa o tōna pā.

\VS{33}Nā, ka mate a Pera, ā, ko Iopapa tama a Tera o Potora te kīngi i muri a ia.

\VS{34}Nā, ka mate a Iopapa, ā, ko Hūhama o te whenua o Temani te kīngi i muri i a ia.

\VS{35}Nā, ka mate a Hūhama, ā, ko Harara tama a Perara, a te tangata nāna nei i patu a Miriana ki te pārae o Moapa, te kīngi i muri i a ia. Ā, ko Awiti te ingoa o tōna pā.

\VS{36}Nā, ka mate a Harara, ā, ko Hāmara o Mahareka te kīngi i muri i a ia.

\VS{37}Nā, ka mate a Hāmara, ā, ko Haora o Rehopoto i te taha o te awa te kīngi i muri i a ia.

\VS{38}Nā, ka mate a Haora, ā, ko Paara-Hanana, ko te tama a Akaporo, te kīngi i muri i a ia.

\VS{39}Nā, ka mate a Paara-Hanana tama a Akaporo, ā, ko Harara te kīngi i muri i a ia; ā, ko Pau te ingoa o tōna pā; ko Mehetapere hoki te ingoa o tāna wahine, he tamāhine ia nā Matarere tamāhine a Metāhapa.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{40}Nā, ko ngā ingoa ēnei o ngā ariki, arā o ngā whānau a Ēhau, o tōna hapū, o tōna hapū, o tōna kāinga, o tōna kāinga, tōna ingoa, tōna ingoa: ko Timina ariki, ko Arawa ariki, ko Ietete ariki,

\VS{41}ko Ahoripama ariki, ko Eraha ariki, ko Pinona ariki,

\VS{42}ko Kenaha ariki, ko Temana ariki, ko Mipitara ariki,

\VS{43}ko Makatiere ariki, ko Irama ariki.

\par }{\PP Nō Ēroma ēnei ariki, me ō rātou nohoanga i te whenua i nohoia e rātou. Ko Ēhau ia ko te pāpā o ngā Ēromi.




\par }\Chap{37}{\SH Ngā Moemoeā o Hōhepa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, i noho a Hākopa i te whenua i noho manene ai tōna pāpā, i te whenua o Kanaana.


\par }{\PP \VS{2}Ko ngā whakatupuranga ēnei o Hākopa.

\par }{\PP Kotahi tekau mā whitu ngā tau o Hōhepa, ā, i te whāngai hipi ia, rātou ko ōna tuākana; he taitama hoki ia i te taha o ngā tama a Piriha, o ngā tama a Tiripa, a ngā wāhine a tōna pāpā; ā, ka kawea e Hōhepa te kōrero kino mō rātou ki tō rātou pāpā.


\par }{\PP \VS{3}Nā, i arohaina nuitia a Hōhepa e Īharaira i āna tama katoa, nō te mea ko te tama ia o tōna koroheketanga; ā, ka hangā e ia tētahi koti purepure mōna.

\VS{4}Ā, ka kite ōna tuākana e arohatia nuitia ana ia e tō rātou pāpā i ōna tuākana katoa, nā, ka kino rātou ki a ia, kīhai anō hoki i āhei te āta kōrero ki a ia.


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka moe a Hōhepa i tētahi moe, ā, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana; ka nui haere anō tō rātou kino ki a ia.

\VS{6}Ā, i mea ia ki a rātou, “Tēnā, whakarongo ki tēnei moe i moe nei ahau.

\VS{7}Nanā, i te paihere wīti tātou i waenga māra, nā, ka whakatika ake tāku paihere, ā, ka tū. Ko te tino karapotinga mai o ā koutou paihere, kei te piko iho ki tāku paihere.”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea ōna tuākana ki a ia, “Koia rānei ko koe hei kīngi mō mātou? Hei rangatira anō rānei koe mō mātou?” Nā, ka nui haere anō tō rātou kino ki a ia mō āna moe, mō āna kupu.


\par }{\PP \VS{9}Ā, i moe anō ia i tētahi atu moe, ā, ka kōrerotia e ia ki ōna tuākana, ka mea ia, “Nanā, tēnei anō hoki tētahi moe i moe ai ahau; nā, ko te rā me te marama, me ngā whetū kotahi tekau mā tahi, e piko mai ana ki ahau.”


\par }{\PP \VS{10}Ā, ka kōrerotia e ia ki tōna pāpā rātou ko ōna tuākana; nā, ka whakatūpehupehu tōna pāpā ki a ia, ka mea ki a ia, “He aha tēnei moe i moe nei koe? Tērā rānei mātou, ko tōu whaea, ko ōu tuākana, e haere mai ki te piko ki a koe, ki te whenua?”

\VS{11}Nā, ka hae ōna tuākana ki a ia; ko tōna pāpā ia i mahara ki te kupu.


\par }{\SH Ka Hokona, ā, ka Haria a Hōhepa ki Īhipa
\par }
{\PP \VS{12}Nā, ka haere ōna tuākana ki te whāngai i ngā hipi a tō rātou pāpā i Hekeme.

\VS{13}Ā, ka mea a Īharaira ki a Hōhepa, “Kāhore ianei ōu tuākana i te whāngai hipi i Hekeme? Haere mai, me tono koe e ahau ki a rātou.”

\par }{\PP Ka mea ia, “Tēnei ahau.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka mea ia ki a ia, “Tēnā, haere, tirohia, kei te ora rānei ōu tuākana, kei te ora anō rānei ngā hipi; ka whakahoki mai ai i te kōrero ki ahau.” Nā, ka tonoa atu ia e ia i te raorao o Heperona.

\par }{\PP Ā, ka haere ia ki Hekeme,

\VS{15}ā, ka tūtaki tētahi tangata ki a ia, e pōhēhē ana hoki ia i te pārae, ā, ka ui taua tangata ki a ia, “He aha tāu e rapu nā?”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka mea ia, “E rapu ana ahau i ōku tuākana. Tēnā koa, whakaaturia mai ki ahau, kei hea rātou e whāngai ana i te kāhui.”


\par }{\PP \VS{17}Ka mea taua tangata, “Kua riro atu rātou i konei; i rongo hoki ahau i a rātou e kī ana, ‘Kia haere tātou ki Rōtana.’ ”

\par }{\PP Nā, ka haere a Hōhepa ki te whai i ōna tuākana, ā, ka kitea rātou e ia ki Rōtana.

\VS{18}Nā, ka kite mai rātou i a ia tawhiti, ā, i te mea kāhore anō ia i tata noa ki a rātou, ka whakatakoto whakaaro rātou mōna kia whakamatea.


\par }{\PP \VS{19}Ā, ka mea rātou tētahi ki tētahi, “Nanā, ko te moemoeā tēnei te haere mai nei.

\VS{20}Tēnā, tātou ka haere, ka patu i a ia, ka maka hoki i a ia ki tētahi o ngā poka, ā, ka mea tātou. Nā tētahi mohoao nanakia ia i kai; ā, ka kite tātou i te tukunga iho o āna moe.”


\par }{\PP \VS{21}Nā, i rongo a Reupena, ā, ka whakaorangia ia e ia i roto i ō rātou ringa; ka mea ia, “Kaua ia e patua e tātou.”

\VS{22}Ka mea anō a Reupena ki a rātou, “Kaua e whakahekea he toto; makā atu ia ki roto ki tēnei poka i te koraha nei, kaua hoki tētahi ringa e pā ki a ia.” He mea hoki kia whakaora ai ia i a ia i roto i ō rātou ringa, kia whakahoki ai ia i a ia ki tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{23}Ā, i te taenga o Hōhepa ki ōna tuākana, ka huia e rātou te koti o Hōhepa, te koti purepure e mau ana i a ia;

\VS{24}ā, mauria ana ia, makā ana e rātou ki te poka. He tuwhera kau anō te poka, kāhore he wai o roto.


\par }{\PP \VS{25}Nā, ka noho rātou ki te kai taro, ā, ka anga ake ō rātou kanohi, nā, ko tētahi tira Ihimaeri e haere mai ana i Kireara me ā rātou kāmera, he waha i ngā mea kakara, i te pama, i te maira, e haere ana ki te kawe ki raro, ki Īhipa.


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka mea a Hūrā ki ōna tuākana rātou ko ōna tēina, “He aha te pai o tā tātou patu i tō tātou teina, o te huna hoki i ōna toto?

\VS{27}Tātou ka haere, ka hoko i a ia ki ngā Ihimaeri, ā, kaua ō tātou ringa e pā ki a ia; ko tō tātou teina nei hoki ia, ko tō tātou kikokiko.” Ā, i whakaae ōna tuākana rātou ko ōna tēina.


\par }{\PP \VS{28}Nā, ka haere mai ngā Miriani, he hunga hokohoko; ka hūtia ake e rātou a Hōhepa i roto i te poka, ā, ka hokona atu a Hōhepa e rātou ki ngā Ihimaeri, ki ngā hiriwa e rua tekau; ā, ka kawea a Hōhepa e rātou ki Īhipa.


\par }{\PP \VS{29}Ā, ka hoki mai a Reupena ki te poka; nā, kāhore a Hōhepa i roto i te poka; ā, ka haea e ia ōna kākahu.

\VS{30}Nā, ka hoki ia ki ōna tēina, ka mea, “Kāhore nei te tamaiti; ā, ko ahau, me haere ahau ki hea?”


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka tango rātou i te koti o Hōhepa, ā, ka patua he koati toa, ka tukua hoki te koti ki te toto.

\VS{32}Nā, ka hoatu te koti purepure kia kawea ki tō rātou pāpā; ka mea rātou, “I kitea tēnei e mātou; tēnā, tirohia ko te koti rānei o tāu tama, ehara rānei?”


\par }{\PP \VS{33}Ā, ka mōhiotia e ia, ā, ka mea ia, “Ko te koti tēnei o tāku tama; kua kainga ia e te kīrehe nanakia; kua tino haea rawatia a Hōhepa.”


\par }{\PP \VS{34}Nā, ka haea e Hākopa ōna kākahu, ka kākahuria e ia tōna hope ki te kākahu taratara, ā, he maha ngā rā i uhungatia ai e ia tāna tama.

\VS{35}Ka whakatika hoki āna tama katoa me āna tamāhine katoa ki te whakamārie i a ia; ā, kīhai ia i pai kia whakamārietia; ka mea ia, “Engari ka heke tangi atu ahau ki tāku tama ki te pō.” Nā, ka uhungatia ia e tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{36}Nā, ka hokona atu ia e ngā Miriani ki Īhipa ki a Potiwhara, ki tētahi o ngā tāngata nui a Parao, ki te rangatira o ngā kaitiaki.




\par }\Chap{38}{\SH Ko Hūrā rāua ko Tāmara
\par }
{\PP \VerseOne{1}I taua wā ka maunu atu a Hūrā i roto i ōna tuākana, ā, peka ana ki tētahi Aturami, ko Hira tōna ingoa.

\VS{2}Ā, kitea ana e Hūrā i reira te tamāhine a tētahi Kanaani, ko Huaha tōna ingoa. Nā, ka tango ia i a ia, ā, haere ana ki roto, ki a ia.

\VS{3}Nā, ka hapū ia, ā, ka whānau he tama; ā, huaina iho tōna ingoa ko Ere.

\VS{4}Nā, ka hapū anō ia, ā, ka whānau he tama; ā, huaina iho tōna ingoa ko Onana.

\VS{5}Ā, ka hapū anō ia, ā, ka whānau he tama; ā, huaina iho tōna ingoa ko Heraha; i Ketipi hoki te tāne i tōna whānautanga.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka tangohia e Hūrā he wahine mā Ere, mā tāna mātāmua, ko tōna ingoa ko Tāmara.

\VS{7}He tangata kino a Ere mātāmua a Hūrā ki tā Ihowā titiro; ā, whakamatea ana ia e Ihowā.


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea a Hūrā ki a Onana, “Haere ki roto, ki te wahine a tōu tuakana, hei whakakapi mō te whāwhārua, kia whai uri ai tōu tuakana.”

\VS{9}I mōhio anō a Onana e kore e waiho te uri mōna; ā, i tōna haerenga ki te wahine a tōna tuakana, nā, ka tukua e ia kia heke atu ki te whenua, kei hoatu e ia he uri ki tōna tuakana.

\VS{10}He kino hoki tāna mahi ki tā Ihowā titiro; nā, ka whakamatea hoki ia.


\par }{\PP \VS{11}Kātahi ka mea a Hūrā ki a Tāmara, ki tāna hunaonga, “Me noho pouaru koe ki te whare o tōu pāpā, kia kaumātua rā anō a Heraha, tāku tama.” I mea hoki ia, “Kei mate anō hoki tēnei, kei pērā me ōna tuākana.” Nā, ka haere a Tāmara, ā, noho ana i te whare o tōna pāpā.


\par }{\PP \VS{12}Ā, ka maha ngā rā, ka mate te tamāhine a Huaha, te wahine a Hūrā; ā, ka mārie a Hūrā, ā, ka haere rāua ko tōna hoa ko Hira Aturami ki runga ki Timinata, ki āna kaikutikuti hipi.


\par }{\PP \VS{13}Ā, ka kōrerotia ki a Tāmara, ka meatia, “Ko tōu hungawai tēnei te haere ake nei ki Timinata, ki te kutikuti i āna hipi.”

\VS{14}Nā, ka whakarērea atu e ia ōna kākahu pouaru, ka hīpoki i a ia ki tōna ārai, roropi tonu ki a ia, ā, ka noho i te tomokanga ki Enaima, i te huarahi ki Timinata. I kite hoki ia kua kaumātua a Heraha, ā, kāhore anō ia i hoatu hei wahine māna.


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka kite a Hūrā i a ia, hua noa ia he wahine kairau; nō te mea i hīpokina tōna mata.

\VS{16}Nā, ka peka ia ki te ara ki a ia, ka mea, “Tukua atu ahau, nē? Kia haere atu ki a koe.” Kīhai hoki ia i mōhio ko tāna hunaonga ia.

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “He aha tāu e hōmai ai ki ahau, ki te haere mai koe ki ahau?”


\par }{\PP \VS{17}Ā, ka mea ia, “Ka tukua atu e ahau tētahi kūao koati o te kāhui.”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ka hōmai rānei e koe tētahi taunaha ki ahau, kia tukua mai rā anō taua mea e koe?”


\par }{\PP \VS{18}Ā, ka mea ia, “He aha te taunaha e hoatu e ahau ki a koe?”

\par }{\PP Ka mea ia, “Ko tōu hīri, me āu tau, me tāu tokotoko i tōu ringa.” Nā, ka hoatu e ia ki a ia, ā, ka haere atu ia ki a ia, ā, ka hapū ia i a ia.

\VS{19}Nā, ka whakatika ia, ā, haere ana, whakarērea ana e ia tōna ārai, ā, kākahuria iho ōna kākahu pouaru.


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka hoatu te kūao koati e Hūrā kia kawea e tōna hoa e te Aturami, ki te tiki i te taunaha i te ringa o te wahine; ā, kīhai ia i kitea.

\VS{21}Ā, ka ui ia ki ngā tāngata o taua wāhi, ka mea, “Kei hea te wahine kairau i Enaima, nei i te taha o te ara?”

\par }{\PP Ā, ka mea rātou, “Kāhore he wahine kairau i konei.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka hoki ia ki a Hūrā, ka mea, “Kāhore ia i kitea e ahau; e mea ana hoki ngā tāngata o tērā wāhi, kāhore he wahine kairau i reira.”


\par }{\PP \VS{23}Nā, ka mea a Hūrā, “Tukua kia tangohia e ia, kei tāwaia tāua. Titiro hoki, kua tukua atu nei e ahau te kūao nei, ā, kīhai ia i kitea e koe.”


\par }{\PP \VS{24}Ā, ka toru ngā marama, nā, ka kōrerotia ki a Hūrā, ka meatia, “Kua kairau a Tāmara, tāu hunaonga; kua hapū anō hoki ia i ōna kairautanga.”

\par }{\PP Ā, ka mea a Hūrā, “Kawea ki waho, kia tahuna.”


\par }{\PP \VS{25}Ā, ka kawea ia ki waho, ka tono tangata ia ki tōna hungawai, ka mea, “Nā te tangata nāna ēnei mea tōku hapū.” I mea anō ia, “Tēnā, tirohia, nā wai ēnei, te hīri nei, me ngā tau, me te tokotoko.”


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka mōhiotia e Hūrā, ā, ka mea ia, “Nui atu tōna tika i tōku; kīhai hoki ia i hoatu e ahau ki a Heraha, ki tāku tama.” Ā, kīhai ia i mōhio ki a ia i muri iho.


\par }{\PP \VS{27}Ā, ka taka ki te wā e whānau ai ia, nā, he māhanga kei roto i tōna kōpū.

\VS{28}Ā, i tōna whānautanga, nā, ka torona te ringa o tētahi; nā, ka mau te kaiwhakawhānau ki te miro whero, ā, herea ana ki tōna ringa, ka mea, “Ko tēnei i puta mai i mua.”

\VS{29}Ā, i tāna whakahokinga atu i tōna ringa, nā, ka puta mai tōna tuakana; ā, ka mea ia, “Ka tae tōu pakaru mai! Nāu te pakaru mai.” Koia i huaina ai tōna ingoa ko Parete.

\VS{30}Ā muri iho ka puta tōna teina, i herea nei tōna ringa ki te miro whero, ā, ka huaina tōna ingoa ko Tera.




\par }\Chap{39}{\SH Ko Hōhepa rāua ko te Wahine a Potiwhara
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, i kawea iho a Hōhepa ki Īhipa; nā, ka hokona ia e Potiwhara, he tangata nui nā Parao, he rangatira nō ngā kaitiaki, he Īhipiana, i roto i ngā ringa o ngā Ihimaeri, nāna nei ia i kawe ki reira.


\par }{\PP \VS{2}Nā, i a Hōhepa a Ihowā, ā, he tangata whai rawa ia; i noho anō ia i roto i te whare o tōna ariki, o te Īhipiana,

\VS{3}ā, i kite tōna ariki kei a ia a Ihowā, pono tonu hoki i a Ihowā ngā mahi katoa a tōna ringa.

\VS{4}Nā, ka manakohia a Hōhepa e ia, ka mahi ia ki a ia; ā, ka waiho ia hei kaitirotiro mō tōna whare, ā, ka hōmai, e ia āna mea katoa ki tōna ringa.

\VS{5}Ā, i a ia ka waiho nei hei kaitirotiro mō tōna whare, mō āna mea katoa, nā, ka manaakitia e Ihowā te whare o te Īhipiana he whakaaro ki a Hōhepa i runga anō i āna mea katoa te manaaki a Ihowā, i te whare, i te māra.

\VS{6}I waiho hoki e ia i te ringa o Hōhepa āna mea katoa; kīhai hoki i mōhiotia e ia tētahi o āna mea, heoi anō ko te taro i kai ai ia.

\par }{\PP Ā, he tangata ātaahua a Hōhepa, he pai hoki ia ki te titiro atu.

\VS{7}Ā, i muri i ēnei mea, ka anga ngā kanohi o te wahine a tōna ariki ki a Hōhepa; ā, ka mea ia, “Takoto tāua.”


\par }{\PP \VS{8}Ā, ka whakakāhore ia, ka mea hoki ki te wahine a tōna ariki, “Nā, e kore tōku ariki e mōhio ko te aha kei ahau i roto i te whare, kua hōmai nei hoki e ia āna mea katoa ki tōku ringa;

\VS{9}kāhore tētahi i roto i tēnei whare e nui ake i ahau; kāhore anō hoki i kaiponuhia e ia tētahi mea ki ahau, ko koe anake, nō te mea ko tāna wahine koe. Nā, me pēhea e mahi ai ahau i tēnei kino nui, e hara ai ki te Atua?”

\VS{10}Heoi, kōrero noa ia ki a Hōhepa i tēnei rā, i tēnei rā, ā, kīhai ia i rongo ki a ia, kia takoto tahi rāua, kia noho tahi rāua.


\par }{\PP \VS{11}Nā, i taua wā ka haere a Hōhepa ki te whare ki te mahi i tāna mahi; ā, kāhore tētahi o ngā tāngata o te whare i reira i roto i te whare.

\VS{12}Nā, ka hopukia ia e ia, arā tōna kākahu, ka mea, “Takoto tāua.” Nā, ka whakarērea e ia tōna kākahu ki tōna ringa, ā, rere ana, puta ana ki waho.


\par }{\PP \VS{13}Ā, nō tōna kitenga kua whakarērea e ia tōna kākahu i roto i tōna ringa, ā, kua rere ki waho,

\VS{14}nā, ka karanga ia ki ngā tāngata o tōna whare, ka kōrero ki a rātou, ka mea, “Titiro, kua kawea mai e ia tētahi Hiperu hei hangarau i a tātou! I haere mai ia ki ahau kia takoto māua, ā, he rahi tōku reo ki te hāmama.

\VS{15}Ā, ka rongo ia he rahi tōku reo ki te hāmama, nā, ka whakarērea e ia tōna kākahu ki ahau, ā, rere ana, puta ana ki waho.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka waiho e ia tōna kākahu ki tōna taha, kia hoki mai rā anō tōna ariki ki tōna whare.

\VS{17}Ā, ka kōrero ia ki a ia, ko aua kupu anō, ka mea, “I haere mai ki ahau taua pononga Hiperu, i kawea mai nei e koe ki a mātou, ki te hangarau i ahau.

\VS{18}Ā, ka rahi tōku reo ki te hāmama, nā, ka whakarērea e ia tōna kākahu ki ahau, ā, rere ana ki waho.”


\par }{\PP \VS{19}Ā, ka rongo tōna ariki i ngā kupu a tāna wahine i kōrero ai ia ki a ia, i mea ai, “Ko ngā mea ēnei i mea ai tāu pononga ki ahau.” Nā, ka mura tōna riri.

\VS{20}Ā, ka mau te ariki o Hōhepa ki a ia, ā, makā ana ia ki te whare herehere, ki te wāhi i herea ai ngā herehere a te kīngi, ā, noho ana ia i reira, i te whare herehere.


\par }{\PP \VS{21}Otiia, i a Hōhepa a Ihowā, ka puta anō tōna aroha ki a ia, ā, ka hoatu ki a ia kia manakohia ia e te rangatira o te whare herehere.

\VS{22}Ā, i tukua e te rangatira o te whare herehere ki te ringaringa o Hōhepa ngā herehere katoa i roto i te whare herehere; ko ia anō te kaimahi o ngā mea katoa i meatia e rātou i reira.

\VS{23}Kīhai te rangatira o te whare herehere i titiro ki tētahi o ngā mea i tōna ringa; nō te mea i a ia a Ihowā, i mea anō a Ihowā kia pono tāna i mea ai.




\par }\Chap{40}{\SH Ngā Moemoeā a ngā Mauhere Tokorua
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i muri i ēnei mea ka hara te kaiwhakainu a te kīngi o Īhipa, rāua ko tāna kaihanga taro, ki tō rāua ariki, ki te kīngi o Īhipa.

\VS{2}Ā, ka riri a Parao ki āna kaitohutohu tokorua, ki te tino kaiwhakainu rāua ko te tino kaihanga taro.

\VS{3}Nā, ka hōmai rāua e ia kia puritia ki te whare o te rangatira o ngā kaitiaki, ki te whare herehere, ki te wāhi i herea ai a Hōhepa.

\VS{4}Ā, ka meinga a Hōhepa e te rangatira o ngā kaitiaki hei kaititiro mō rāua, ā, ka mahi ia ki a rāua; ā, ka puritia rāua i ētahi rā.


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka moe rāua i ā rāua moe, kotahi anō te pō i moemoeā ai rāua, tētahi, tētahi, me te tikanga anō o tāna moe, te kaiwhakainu rāua ko te kaihanga taro a te kīngi o Īhipa, i herea nei rāua i roto i te whare herehere.


\par }{\PP \VS{6}Ā, i te taenga o Hōhepa ki a rāua i te ata, ka titiro ia ki a rāua, nā, e pōuri ana rāua.

\VS{7}Nā, ka ui ia ki aua kaitohutohu a Parao, i puritia tahitia nei me ia i te whare o tōna ariki, ka mea, “He aha i whakapoururu ai ō kōrua kanohi ināianei?”


\par }{\PP \VS{8}Ā, ka mea rāua ki a ia, “I moe māua i tētahi moe, ā, kāhore he kaiwhakaatu i tōna tikanga.”

\par }{\PP Nā, ka mea a Hōhepa ki a rāua, “Ehara ianei te Atua i te kaiwhakaatu? Tēnā, kōrerotia mai ki ahau.”


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka kōrerotia e te tino kaiwhakainu tāna moe ki a Hōhepa, ā, ka mea ki a ia, “Moe iho ahau, nā, ko tētahi wāina i tōku aroaro;

\VS{10}nā, e toru ngā peka o te wāina. Ā, e āhua pihi ana, ā, ka kohera ōna puāwai; ā, e hua ana ngā tautau, maoa tonu ngā karepe.

\VS{11}Nā, ko te kapu a Parao i tōku ringa; ā, ka mau ahau ki ngā karepe, ā, tauia ana e ahau ki te kapu a Parao, ā, hoatu ana e ahau te kapu ki te ringa o Parao.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ko te meatanga a Hōhepa ki a ia, “Ko tōna tikanga tēnei: Ko aua peka e toru, e toru ngā rā.

\VS{13}Kia toru ake rā ka whakaara ake ai a Parao i tōu mātenga, ka whakahoki anō i a koe ki tāu mahi, ā, ka hoatu anō e koe te kapu a Parao ki tōna ringa, ka pērā hoki me mua, i te mea ko koe tāna kairiringi wāina.

\VS{14}Otirā, kia mahara ki ahau ina pono te pai ki a koe, kia puta anō tōu aroha ki ahau, kōrerotia hoki ahau ki a Parao, kia puta atu ai ahau i tēnei whare.

\VS{15}I tāhaetia pūtia mai hoki ahau i te whenua o ngā Hiperu; ā, kāhore āku mahi i konei i makā ai ahau e rātou ki tēnei whare herehere.”


\par }{\PP \VS{16}Ā, ka kite te tino kaihanga taro he pai te tikanga, ka mea ia ki a Hōhepa, “Moe iho hoki ahau, nā, e toru ngā kete taro mā i runga i tōku upoko;

\VS{17}ā, i tō runga kete ko ngā tū āhua kai katoa mā Parao; nā, ko ngā manu e kai ana i aua mea i roto i te kete i runga i tōku upoko.”


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka whakahoki a Hōhepa, ka mea, “Ko tōna tikanga tēnei: Ko aua kete e toru, e toru ngā rā

\VS{19}kia toru ake ngā rā, ka tangohia ake e Parao tōu upoko i runga i a koe, ā, ka whakairihia koe ki runga ki te rākau; ā, ka kainga e ngā manu ōu kikokiko e piri nā ki a koe.”


\par }{\PP \VS{20}Ā, i te toru o ngā rā, i te rā whānau o Parao, nā, ka tukua e ia he hākari mā āna tāngata katoa; ā, whakaarahia ake ana e ia te mātenga o te tino kaiwhakainu, me te mātenga o te tino kaihanga taro, i waenganui i āna pononga.

\VS{21}Ā, whakahokia ana e ia te tino kaiwhakainu ki tāna mahi whakainu, hei hoatu i te kapu ki te ringa o Parao;

\VS{22}ko te tino kaihanga taro ia i whakairihia ake e ia, i pērātia me tā Hōhepa i whakaatu ai ki a rāua.


\par }{\PP \VS{23}Otiia, kīhai te tino kaiwhakainu i mahara ki a Hōhepa; i wareware hoki ki a ia.




\par }\Chap{41}{\SH Ka Whakaaturia e Hōhepa te Moemoeā a te Kīngi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, ka taka ngā tau e rua, ka moe a Parao; nā, i te taha ia o te awa e tū ana.

\VS{2}Nā, ko te putanga ake o ngā kau e whitu i roto i te awa, he āhua pai, e whai kiko ana; ā, ka kai rātou i roto i ngā wīwī.

\VS{3}Nā, ko te putanga ake anō o ētahi kau e whitu i muri i a rātou i roto i te awa, he āhua kino, he kikokore; ā, tū ana rātou i te taha o ērā kau i te pareparenga o te awa.

\VS{4}Nā, ka kainga e ngā kau āhua kino, kikokore, ngā kau āhua pai e whitu, ngā mea mōmona. Ā, ka ara ake a Parao.


\par }{\PP \VS{5}Ā, ka parangia anō ia, nā, ko te rua o āna moe. Nā, ko te putanga ake o ngā puku wīti e whitu, kotahi anō hoki te kakau, he mea whai kiko, he pai.

\VS{6}Nā, ko ngā puku e whitu e tupu ake ana i muri i ērā, he mea kikokore, he mea ngingio i te marangai.

\VS{7}Ā, horomia ake ngā puku whai kiko e whitu, ngā mea whai kai, e ngā puku kikokore e whitu. Ko te aranga ake o Parao; nā, he moe!


\par }{\PP \VS{8}Ā, i te ata; nā, ka pororaru tōna wairua; ā, ka tono tāngata ia ki te karanga i ngā tohunga māori katoa o Īhipa, me ngā mea mōhio katoa o reira. Ā, kōrerotia atu ana tāna moe e Parao ki a rātou, otiia, kīhai i taea e tētahi te whakaatu i te tikanga o aua moe ki a Parao.


\par }{\PP \VS{9}Nā, ka kōrero te tino kaiwhakainu ki a Parao, ka mea, “Kātahi ahau ka mahara ki ōku hē.

\VS{10}I riri mai a Parao ki āna pononga, ā, i tuku i ahau kia puritia ki roto ki te whare o te rangatira o ngā kaitiaki, ahau me te tino kaihanga taro.

\VS{11}Ā, ka moe māua i tētahi moe i te pō kotahi, ahau, a ia hoki; i moe māua ahau, a ia, me te tikanga anō o ā māua moe.

\VS{12}Nā, i reira i a māua tētahi taitama Hiperu, he pononga nā te rangatira o ngā kaitiaki; ā, ka kōrerotia e māua ki a ia, ā, whakaaturia mai ana e ia te tikanga o ā māua moe ki a māua; rite tonu tāna whakaaturanga ki tā tērā moe, ki tāku.

\VS{13}Ā, tika tonu tāna i whakaatu ai ki a māua; ko ahau i whakahokia e ia ki tāku mahi, ko tērā i tāronatia.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka tono tangata a Parao, hei karanga i a Hōhepa, ā, ka hohoro rātou te mau mai i a ia i roto i te whare herehere. Nā, ka heu ia i a ia, ka tango i ētahi kākahu kē mōna, ā, haere ana ki a Parao.


\par }{\PP \VS{15}Ā, ka mea a Parao ki a Hōhepa, “I moe ahau i tētahi moe, ā, kāhore he tangata hei whakaatu i tōna tikanga. Nā, kua tae mai tōu rongo ki ahau, e kōrerotia ana ki te rongo koe i te moe ka taea e koe te whakaatu tōna tikanga.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka whakahoki a Hōhepa ki a Parao, ka mea, “Ehara i ahau; mā te Atua e whakahoki te kupu pai ki a Parao.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka mea a Parao ki a Hōhepa, “I ahau e moe ana, nā, e tū ana ahau i te pareparenga o te awa;

\VS{18}nā, ka puta ake i te awa ngā kau e whitu, he mea whai kiko, he āhua pai; ā, ka kai rātou i roto i ngā wīwī.

\VS{19}Nā, ko te putanga ake o ētahi atu kau e whitu i muri i ērā, he hīroki, he āhua kino noa iho, he kikokore, kāhore ahau i kite i tō rātou rite te kino i te whenua katoa o Īhipa.

\VS{20}Nā, ka kainga ngā kau e whitu ō mua, ngā mea mōmona, e ngā kau hīroki, e ngā mea kino;

\VS{21}ā, i tō rātou toremitanga ki roto i a rātou, e kore e mōhiotia kua toremi rātou ki roto i a rātou; he mau tonu hoki tō rātou āhua kino, he pērā me tō te tīmatanga. Nā, ka ara ahau.


\par }{\PP \VS{22}“Nā, i kite anō ahau i ahau e moe ana, ko ngā puku wīti e whitu e tupu ake ana i te kakau kotahi, he mea whai kai, he mea pai.

\VS{23}Nā, ko ngā puku e whitu, he mea taramore, he mea kikokore, i ngingio nei i te marangai, e tupu ake ana i muri i aua puku;

\VS{24}ā, horomia ake ngā puku papai e whitu e ngā puku kikokore. Nā, ka kōrerotia e ahau ki ngā tohunga māori; ā, kāhore tētahi hei whakaatu ki ahau.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, ko te meatanga a Hōhepa ki a Parao, “Ko te moe a Parao kotahi tonu; e whakaaturia ana e te Atua ki a Parao ngā mea e meatia ana e ia.

\VS{26}Ko ngā kau pai e whitu, e whitu ngā tau; ko ngā puku pai anō e whitu, e whitu ngā tau; kotahi anō te moe.

\VS{27}Ā, ko ngā kau hīroki e whitu, ko ngā mea kino i puta ake rā i muri i a rātou, e whitu ēnā ngā tau; ā, ko ngā puku wīti e whitu, ko ngā mea i ngingio i te marangai, e whitu ēnā ngā tau matekai.


\par }{\PP \VS{28}“Ko te mea tēnā i kōrerotia e ahau ki a Parao; ko tā te Atua e mea ai e whakakitea ana e ia ki a Parao.

\VS{29}Nanā, e whitu ngā tau e haere mai nei e nui ai te hua o te whenua katoa o Īhipa;

\VS{30}ā, e whitu ngā tau matekai e ara ake i muri i ērā; ā, ka wareware katoa te hua i te whenua o Īhipa; ā, ka ngaro te whenua i te matekai.

\VS{31}Ā, e kore taua hua e mōhiotia e te whenua, i taua matekai hoki ō muri; nō te mea he tino nanakia.

\VS{32}Ā, i tuaruatia ai te moe a Parao, he mea pūmau nā te Atua, ka hohoro anō te meatia e te Atua.


\par }{\PP \VS{33}“Nā, reira, me titiro e Parao tētahi tangata mōhio, whai whakaaro, kia tukua e ia ngā tikanga o te whenua o Īhipa ki a ia.

\VS{34}Kia meatia tēnei e Parao, kia whakaritea hoki e ia ētahi kaitirotiro mō te whenua, ā, kia tangohia e ia te rima o ngā wāhi o te whenua o Īhipa i ngā tau hua e whitu.

\VS{35}Kia kohia hoki ngā kai katoa o ēnei tau pai e haere ake nei, kia āmitia mai hoki he wīti ki raro i te ringa o Parao, kia tohungia anō hoki he kai i roto i ngā pā.

\VS{36}Nā, ka pae taua kai mā te whenua mō ngā tau matekai e whitu e puta mai ana ki te whenua o Īhipa; e kore ai e ngaro te whenua i te matekai.”


\par }{\SH Ka Whakarangatira i Īhipa a Hōhepa
\par }
{\PP \VS{37}Ā, he pai taua mea ki te titiro a Parao, ki te titiro hoki a āna tāngata katoa.

\VS{38}Nā, ka mea a Parao ki āna tāngata, “E kitea rānei e tātou he pēnei, he tangata kei a ia nei te Wairua o te Atua?”


\par }{\PP \VS{39}Ā, ka mea a Parao ki a Hōhepa, “Nā, kua whakakitea nei e te Atua ēnei mea katoa ki a koe, kāhore hoki he tangata hei rite mōu, te mōhio, te whai whakaaro.

\VS{40}Ko koe hei rangatira mō tōku whare, ā, mā tāu kupu tōku iwi katoa e tohutohu; ko te torōna anake te mea e nui ake ai ahau i a koe.”


\par }{\PP \VS{41}Ā, ka mea a Parao ki a Hōhepa, “Titiro, kua waiho nei koe e ahau hei rangatira mō te whenua katoa o Īhipa.”

\VS{42}Nā, ka tangohia e Parao tōna mōwhiti i tōna ringa, ā, kuhua ana e ia ki te ringa o Hōhepa, i whakakākahuria hoki ia e ia ki ngā kākahu rīnena pai, ā, whakaheia ana he hei kōura ki tōna kakī.

\VS{43}I whakaekea anō ia e ia ki runga ki te tuarua o ōna hāriata; ā, ka karangatia e rātou i mua i a ia, “Kia piko te turi!” Ka waiho ia e ia hei rangatira mō te whenua katoa o Īhipa.


\par }{\PP \VS{44}I mea anō a Parao ki a Hōhepa, “Ko Parao ahau, ā, ki te kāhore koe, e kore e ara ake te ringa, te waewae rānei o tētahi i te whenua katoa o Īhipa.”

\VS{45}Nā, ka huaina e Parao te ingoa o Hōhepa. Ko Tawhanatapaneaha; ā, i hōmai anō e ia hei wahine māna, a Ahenata, tamāhine a Potiwhera, tohunga o Ono. Nā, ka haere a Hōhepa ā puta noa i te whenua katoa o Īhipa.


\par }{\PP \VS{46}E toru tekau ngā tau o Hōhepa i tōna tūranga i te aroaro o Parao, o te kīngi o Īhipa. Nā, ka puta atu a Hōhepa i te aroaro o Parao, ā, ka haere ā puta noa i te whenua katoa o Īhipa.

\VS{47}Ā, i ngā tau hua e whitu, me te mea he aohanga nā te ringa te hua o te whenua.

\VS{48}Nā, ka kohia e ia ngā kai katoa o ngā tau e whitu i puta ki te whenua o Īhipa, ā, rongoātia ana te kai ki ngā pā. Ko te kai o te māra i tētahi taha, i tētahi taha o te pā, i rongoātia e ia ki taua pā anō.

\VS{49}Heoi, āmitia ana e Hōhepa he wīti, me te mea ko te onepū o te moana, he hira whakaharahara; ā, whakarērea noatia iho e ia te tatau; kāhore hoki i taea te tatau.


\par }{\PP \VS{50}Nā, ka whānau ngā tama tokorua a Hōhepa, i te mea kāhore anō kia puta noa ngā tau matekai, i whānau hoki i a rāua ko Ahenata tamāhine a Potiwhera tohunga o Ono.

\VS{51}Ā, i huaina e Hōhepa te ingoa o te mātāmua ko Mānahi, “Nō te mea,” e kī ana ia, “kua meinga ahau e te Atua kia wareware ki tāku mahi nui katoa, ki te whare katoa anō hoki o tōku pāpā.”

\VS{52}Ā, i huaina e ia te ingoa o te tuarua ko Ēparaima, “Mōku hoki i meinga e te Atua kia hua ki te whenua o tōku tangihanga.”


\par }{\PP \VS{53}Nā, ka taka ngā tau hua e whitu i puta mai rā ki te whenua o Īhipa,

\VS{54}ā, ka tīmata ngā tau matekai e whitu te puta ake, ka pērā hoki me tā Hōhepa i kōrero ai. Ā, i ngā whenua katoa te matekai; ko te whenua katoa ia o Īhipa i whai taro.

\VS{55}Nā, i te matenga o te whenua katoa o Īhipa i te kai, ka tangi te iwi ki a Parao ki te taro mā rātou; ā, ka mea a Parao ki ngā Īhipiana katoa, “Haere ki a Hōhepa; me mea e koutou tāna e mea ai ki a koutou.”


\par }{\PP \VS{56}Nā, i runga i te mata katoa o te whenua te matekai; ā, ka wāhia e Hōhepa ngā toa katoa, ā, hokona ana e ia ki ngā Īhipiana; he nanakia hoki te matekai i te whenua o Īhipa.

\VS{57}Ā, ka haere ngā whenua katoa ki Īhipa, ki a Hōhepa, ki te hoko wīti; nō te mea he nui rawa te matekai o ngā whenua katoa.




\par }\Chap{42}{\SH Ka Haere ngā Tuākana o Hōhepa ki Īhipa hei Hoko Wīti
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka kite a Hākopa he wīti kei Īhipa, ka mea a Hākopa ki āna tama, “He aha koutou i tirotiro ai ki a koutou anō?”

\VS{2}I mea anō ia, “Nanā, kua rongo ahau he wīti kei Īhipa; haere iho ki reira, ki te hoko i tētahi mā tātou i reira; kia ora ai tātou, kei mate.”

\VS{3}Nā, ka haere ngā tuākana kotahi tekau o Hōhepa ki raro, ki Īhipa, ki te hoko wīti.

\VS{4}Ko Pineamine ia, teina o Hōhepa, kīhai i tonoa e Hākopa i roto i ōna tuākana; i mea hoki ia, “Kei pono tētahi aituā ki a ia.”

\VS{5}Ā, ka haere ngā tama a Īharaira ki te hoko i roto i te hunga i haere; he matekai hoki tō te whenua o Kanaana.


\par }{\PP \VS{6}Nā, ko Hōhepa te kāwana o te whenua, ko ia te kaihoko ki ngā tāngata katoa o te whenua. Nā, ka haere mai ngā tuākana o Hōhepa, ā, ka piko ō rātou kanohi ki te whenua i tōna aroaro.

\VS{7}Ā, i te kitenga o Hōhepa i ōna tuākana, ka mōhio ia ki a rātou, otiia ka whakatangata kē ia ki a rātou, ka kōrero whakatuma ki a rātou; ka mea hoki ki a rātou, “I haere mai koutou i hea?”

\par }{\PP Ā, ka mea rātou, “I te whenua o Kanaana, ki te hoko kai.”


\par }{\PP \VS{8}Ā, i mōhio a Hōhepa ki ōna tuākana ko rātou ia kīhai i mōhio ki a ia.

\VS{9}Nā, ka mahara a Hōhepa ki ngā moe i moe ai ia mō rātou, ā, ka mea ki a rātou, “He tūtei koutou; he whakataki i te wāteatanga o te whenua i haere mai ai koutou!”


\par }{\PP \VS{10}Ā, ka mea rātou ki a ia, “Kāhore, e tōku ariki, engari i haere mai āu pononga ki te hoko kai.

\VS{11}He tama katoa mātou nā te tangata kotahi; he hunga pono mātou, ehara āu pononga i te tūtei.”


\par }{\PP \VS{12}Ā, ka mea ia ki a rātou, “Kāhore, engari he whakataki i te wāteatanga o te whenua i haere mai ai koutou.”


\par }{\PP \VS{13}Ā, ka mea rātou, “Kotahi tekau mā rua āu pononga, he tēina, he tuākana mātou, he tama nā te tangata kotahi, nō te whenua o Kanaana. Ko te whakaotinga kei tō mātou pāpā ināianei, ko tētahi kua kāhore.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ko te meatanga a Hōhepa ki a rātou, “Ko ia tāku i kōrero ai ki a koutou, i mea ai, ‘He tūtei koutou.’

\VS{15}Mā konei ka mōhiotia ai koutou: e ora ana a Parao e kore koutou e haere atu i konei, ki te kāhore tō koutou whakaotinga e haere mai ki konei.

\VS{16}Tukua atu tētahi o koutou ki te tiki i tō koutou teina, ko koutou hoki, ka herea koutou, kia mōhiotia ai ā koutou kōrero, he pono rānei tā koutou. Ā, ki te kāhore, e ora ana a Parao, inā, he tūtei koutou.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka huihuia rātou e ia kia tiakina, e toru ngā rā.


\par }{\PP \VS{18}Ā, i te toru o ngā rā ka mea a Hōhepa ki a rātou, “Ko tēnei tā koutou e mea ai kia ora ai koutou; he tangata wehi hoki ahau i te Atua:

\VS{19}ki te mea he hunga pono koutou, me here tētahi o ō koutou tuākana i roto i te whare i tiakina ai koutou; otiia, me haere koutou ki te kawe wīti mō te matekai o ō koutou whare.

\VS{20}Ā, me kawe mai tō koutou teina, te whakaotinga, ki ahau; kia whakatikaia ai ā koutou kupu; ā, e kore koutou e mate.”

\par }{\PP Ā pēnā ana rātou.

\VS{21}Ā, ka mea rātou tētahi ki tētahi, “He pono kua whai hara tātou i tō tātou teina; i kite hoki tātou i te mamae o tōna wairua, i a ia i īnoi ai ki a tātou, ā, kīhai tātou i whakarongo atu; nā reira hoki i puta mai ai tēnei hē ki a tātou.”


\par }{\PP \VS{22}Nā, ka whakahoki a Reupena ki a rātou, ka mea, “Kāhore ianei ahau i kī atu ki a koutou, i mea, ‘Kaua e hara ki te tamaiti’; ā, kīhai koutou i rongo? Nā, ko ōna toto anō hoki tēnei te whakatakina nei.”

\VS{23}Ā, kīhai rātou i mōhio e rongo ana a Hōhepa; nō te mea he kaiwhakamāori hoki i waenganui i a rātou.


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka tahuri kē atu ia i a rātou, ā, ka tangi. Ka hoki anō ia ki a rātou, ka kōrero ki a rātou, ka tango hoki i a Himiona i roto i a rātou, ā, herea ana e ia ki tō rātou aroaro.

\VS{25}Nā, ka whakahaua e Hōhepa kia whakakīia ā rātou pēke ki te wīti, kia whakahokia atu ngā moni a tēnei, a tēnei, ki ā rātou pēke, kia hoatu anō hoki ki a rātou he ō ki te ara; nā, pērā ana ia ki a rātou.


\par }{\SH Ka Hoki ngā Tuākana o Hōhepa ki Kanaana
\par }
{\PP \VS{26}Nā, ka utaina e rātou ā rātou wīti ki ā rātou kāihe, ā, haere atu ana i reira.

\VS{27}Ā, i te whakatuwheratanga a tētahi o rātou i tāna pēke kia hoatu he kai mā tana kāihe i te whare tira, ka kitea e ia tāna moni; nā, kei te waha tonu o tāna pēke.

\VS{28}Ā, ka mea ia ki ōna tuākana, “Kua whakahokia mai tāku moni; ā, tēnei anō kei roto i tāku pēke.”

\par }{\PP Nā, kore ake ō rātou ngākau, ā, ka tahuri rātou me te wiri, ka mea tētahi ki tētahi, “He mahi aha tēnei a te Atua ki a tātou?”


\par }{\PP \VS{29}Nā, ka tae rātou ki a Hākopa, ki tō rātou pāpā, ki te whenua o Kanaana, ā, ka kōrerotia ki a ia ngā mea katoa i pono ki a rātou; ka mea,

\VS{30}“I kōrero whakatuma mai te rangatira o te whenua ki a mātou; i kīia anō mātou e ia he tūtei mō te whenua.

\VS{31}Ā, ka mea mātou ki a ia, ‘He tangata pono mātou; ehara mātou i te tūtei.

\VS{32}Kotahi tekau mā rua mātou, he tuākana, he tēina, he tama nā tō mātou pāpā; kotahi kua kore, kei tō mātou pāpā hoki te whakaotinga ināianei, kei te whenua o Kanaana.’


\par }{\PP \VS{33}“Nā, ko te meatanga mai a taua tangata, a te rangatira o te whenua, ki a mātou, ‘Mā tēnei e mōhio ai ahau he hunga pono koutou; me waiho e koutou tētahi o ō koutou tuākana ki ahau, ā, me mau atu e koutou he kai mō te matekai o ō koutou whare, ā, ka haere.

\VS{34}Ā, me kawe mai tō koutou teina, te whakaotinga, ki ahau, kia mōhio ai ahau ehara koutou i te tūtei, engari he hunga pono koutou. Pēnei ka hoatu e ahau tō koutou tuakana ki a koutou, ā, ka hokohoko koutou ki tēnei whenua.’ ”


\par }{\PP \VS{35}Ā, i a rātou e ringiringi ana i ā rātou pēke, nā, ko te moni a tēnei, a tēnei e takai ana i roto i ā rātou pēke; ā, ka kite rātou ko tō rātou pāpā i ngā moni e takai ana, nā, ka wehi rātou.

\VS{36}Nā, ka mea a Hākopa, tō rātou pāpā, ki a rātou, “Ka whakapania ahau e koutou: ko Hōhepa kua kāhore, ko Himiona hoki kua kāhore, ā, ka tangohia nei e koutou a Pineamine. He pēhi mōku ēnei mea katoa.”


\par }{\PP \VS{37}Nā, ka kōrero a Reupena ki tōna pāpā, ka mea, “Whakamatea āku tama tokorua, ki te kāhore ia e kawea mai e ahau ki a koe; hōmai ia ki tōku ringa, ā, māku ia e whakahoki mai ki a koe.”


\par }{\PP \VS{38}Ā, ka mea ia, “E kore tāku tama e haere tahi i a koutou ki raro; kua mate hoki tōna tuakana, ā, ko ia anake ka mahue nei; ā, ki te pono he aituā ki a ia i te ara e haere nei koutou, kātahi ka meinga tōku koroheketanga e koutou kia heke tangi atu ki te pō.”




\par }\Chap{43}{\SH Te Hokinga o ngā Tuākana o Hōhepa me Pineamine ki Īhipa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ā, he tino nui te matekai o te whenua.

\VS{2}Ā, ka pau te wīti i maua mai e rātou i Īhipa, nā, ka mea tō rātou pāpā ki a rātou, “Hoki atu ki te hoko i tētahi wāhi kai mā tātou.”


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka kōrero a Hūrā ki a ia, ka mea, “I tino whakatūpato taua tangata i a mātou, i mea, ‘E kore koutou e kite i tōku mata ki te kāhore tō koutou teina i a koutou.’

\VS{4}Ki te tukua e koe tō mātou teina hei hoa mō mātou, ka haere mātou ki raro ki te hoko kai māu.

\VS{5}Ki te kāhore ia e tukua e koe, e kore mātou e haere ki raro. Nō te mea i kī mai taua tangata ki a mātou, ‘E kore koutou e kite i tōku mata ki te kāhore tō koutou teina i a koutou.’ ”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea a Īharaira, “He aha koutou i ngārahu kino ai ki ahau, i whakaatu ai ki taua tangata he teina anō tō koutou?”


\par }{\PP \VS{7}Ā, ka mea rātou, “I tino ui taua tangata ki ō mātou āhua, ki ō mātou whanaunga hoki, i mea mai, ‘E ora ana anō rānei tō koutou pāpā? Tēnā anō rānei tētahi atu teina o koutou?’ Ā, rite tonu ki ēnei kupu tā mātou i kōrero ai ki a ia; tērā rānei mātou e āta mōhio ka kī mai ia, ‘Kawea mai tō koutou teina ki raro nei’?”


\par }{\PP \VS{8}Nā, ka mea a Hūrā ki tōna pāpā, ki a Īharaira, “Tukua te tamaiti ki ahau, ā, ka whakatika mātou, ka haere; kia ora ai tātou, kei mate tahi hoki mātou me koe, me ā mātou pōtiki.

\VS{9}Ko ahau hei utu mōna; me rapu ia e koe i tōku ringa. Ki te kāhore ahau e kawe mai i a ia ki a koe, e whakatū hoki i a ia ki tōu aroaro, nā, hei whakahēnga ahau māu i ngā rā katoa.

\VS{10}Me i kāhore hoki mātou i roa nei, kua rua ēnei hokinga mai o mātou ināianei.”


\par }{\PP \VS{11}Kātahi ka mea a Īharaira, tō rātou pāpā ki a rātou, “Ki te mea rā he pēnei te hanga, ko tēnei tā koutou e mea ai: maua atu ētahi o ngā hua papai o te whenua i roto i ā koutou oko, kawea atu hoki he hākari ki raro, ki taua tangata – tētahi wāhi pama, me tētahi wāhi honi, ētahi paihe, me ētahi maira, ētahi nati, me ētahi aramona.

\VS{12}Kia takirua hoki ngā hiriwa e maua atu i roto i ō koutou ringa; ko te moni hoki i whakahokia mai i te waha o ā koutou pēke, me whakahoki atu anō tēnā i roto i ō koutou ringa; he pōhēhē noa pea tēnā.

\VS{13}Kawea atu anō hoki tō koutou teina, ā, whakatika, hoki atu anō ki taua tangata.

\VS{14}Ā, mā te Atua Kaha Rawa e tuku mai ki a koutou kia arohaina mai e taua tangata, kia tonoa mai anō e ia tērā tuakana o koutou, rāua ko Pineamine. Ko ahau hoki, ki te whakapania ahau, ka whakapania ahau.”


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka mau aua tāngata ki taua hākari, e rua hoki ngā moni i maua atu e rātou i roto i ō rātou ringa, me Pineamine hoki; ā, whakatika ana rātou, haere ana ki raro, ki Īhipa, ā, ka tū ki te aroaro o Hōhepa.

\VS{16}Ā, ka kitea a Pineamine e Hōhepa i roto i a rātou, nā, ka mea ia ki te kaitohutohu o tōna whare, “Kawea ēnā tāngata ki te whare, patua he kai, takā hoki; ka kai tahi hoki mātou ko ēnā tāngata ina tū te rā.”


\par }{\PP \VS{17}Nā, ka meatia e taua tangata tā Hōhepa i kī ai; ā, ka kawea aua tāngata e taua tangata ki te whare o Hōhepa.

\VS{18}Nā, ka wehi aua tāngata, mō rātou i kawea ki te whare o Hōhepa; ā, ka mea rātou, “Mō te moni i whakahokia i roto i ā tātou pēke i te haerenga tuatahi i kawea mai ai tātou; kia whai take mai ai ia ki a tātou, mō tāna rere mai ki a tātou ki te tango i a tātou hei pononga, me ā tātou kāihe hoki.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka whakatata rātou ki te kaitohutohu o te whare o Hōhepa, ka kōrero ki a ia i te kūwaha o te whare,

\VS{20}ka mea, “E te ariki, i haere mai anō mātou i mua ki te hoko kai.

\VS{21}Ā, nō tō mātou taenga ki te whare tira, i tā mātou whakatuwheratanga i ā mātou pēke, nā, ko te moni a tēnei, a tēnei, i te waha o tāna pēke, tā mātou moni, rite tonu te taimaha; ā, kua whakahokia mai taua mea e mātou i roto i ō mātou ringa.

\VS{22}Kua kawea mai anō e mātou i roto i ō mātou ringa tētahi atu moni hei hoko kai. Kāhore mātou e mōhio nā wai rānei i maka ā mātou moni ki ā mātou pēke.”


\par }{\PP \VS{23}Ā, ka mea ia, “Kia tau te rangimārie ki a koutou, kaua e wehi. Nā tō koutou Atua, nā te Atua hoki o tō koutou pāpā i hōmai he taonga ki a koutou ki roto ki ā koutou pēke. I tae mai anō tā koutou moni ki ahau.” Ā, ka kawea e ia a Himiona ki a rātou.


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka kawe taua tangata i aua tāngata ki te whare o Hōhepa, ka hoatu e ia he wai hei horoi mō ō rātou waewae; i hoatu anō e ia he kai mā ā rātou kāihe.

\VS{25}Nā, ka takā e rātou te hākari mō te taenga mai o Hōhepa i te awatea; i rongo hoki rātou me kai taro rātou ki reira.

\VS{26}Ā, i te taenga mai o Hōhepa ki te whare, ka kawea e rātou ki a ia te hākari a ō rātou ringa ki te whare, ā, ka piko ki a ia ki te whenua.

\VS{27}Nā, ka ui ia ki a rātou ki te pai, ka mea, “Kei te pai rānei tō koutou pāpā, te koroheke i kōrerotia mai rā e koutou? E ora ana anō rānei ia?”


\par }{\PP \VS{28}Ā, ka mea rātou ki a ia, “Kei te pai tāu pononga, tō mātou pāpā, e ora ana anō ia.” Nā, ka tuohu rātou, ka piko iho.


\par }{\PP \VS{29}Ka maranga tōna kanohi, ka kite ia i a Pineamine, i tōna teina, i te tama a tōna whaea, ā, ka mea, “Ko tō koutou teina tēnei, ko te whakaotinga i kōrerotia rā e koutou ki ahau?” I mea anō ia, “Kia aroha te Atua ki a koe, e tāku tama.”

\VS{30}Nā, ka hohoro a Hōhepa; he tokonga ake hoki nō tōna ngākau aroha ki tōna teina; ā, ka rapua e ia tētahi wāhi hei tangihanga. Ā, haere ana ia ki te rūma i roto, ki reira tangi ai.


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka horoia e ia tōna mata, ka puta ki waho, ka whakamanawanui, ka mea, “Whakatakotoria he taro.”


\par }{\PP \VS{32}Nā, ka whakatakotoria e rātou, māna ki a ia anake, mā rātou ki a rātou anake, mā ngā Īhipiana, i kai tahi me ia, ki a rātou anake. E kore hoki e āhei i ngā Īhipiana te kai taro tahi me ngā Hiperu; he mea whakarihariha hoki tēnā ki ngā Īhipiana.

\VS{33}Nā, ka noho rātou ki tōna aroaro, tō mua rite tonu anō ki tōna muanga, tō muri rite tonu anō ki tōna muringa; ā, mīharo ana aua tāngata tētahi ki tētahi.

\VS{34}Nā, ka tuwhaina atu e ia ētahi o ngā wāhi i tōna aroaro mā rātou. He nui rawa ia te wāhi i a Pineamine; me i takirimatia te wāhi a tētahi o rātou kua rite ki tāna. Nā, ka inu rātou, ka koa tahi me ia.




\par }\Chap{44}{\SH Te Kapu Ngaro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka whakahau ia ki te kaitohutohu o tōna whare, ka mea, “Whakakīia ngā pēke a aua tāngata ki ngā kai e taea te whawhao ki roto, me maka anō te moni a tēnei, a tēnei, ki te waha o tāna pēke.

\VS{2}Whaowhina hoki tāku kapu, te kapu hiriwa, ki te waha o te pēke a te whakaotinga, me te moni anō mō tāna wīti.” Nā, rite tonu tāna i mea ai ki tā Hōhepa kupu i kī ai.


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka mārama te ata, ka tonoa atu aua tāngata, rātou me ā rātou kāihe.

\VS{4}Ā, nō tō rātou haerenga atu i te pā, kīhai i matara, ka mea a Hōhepa ki te kaitohutohu o tōna whare, “Whakatika, whāia aua tāngata; ā, ka mau rātou i a koe, ka mea ki a rātou, ‘He aha i utua ai e koutou te pai ki te kino?

\VS{5}Ehara ianei tēnei i te mea e inu ai tōku ariki, i tāna hoki e kite tohu ai ia? Ka kino tā koutou mahi.’ ”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mau rātou i a ia, ā, kōrerotia ana e ia aua kupu ki a rātou.

\VS{7}Ā, ka mea rātou ki a ia, “He aha ēnei kupu i kōrerotia ai e tōku ariki? Auē, kia meatia tēnei mea e āu pononga.

\VS{8}Nanā, ko te moni i kitea e mātou i te waha o ā mātou pēke, i whakahokia mai e mātou ki a koe i te whenua o Kanaana; ā, kia tāhae mātou hei aha i te hiriwa, i te kōura rānei, i roto i te whare o tōu ariki?

\VS{9}Ki te mea ka kitea taua mea ki tētahi o āu pononga, kia mate ia, kia waiho anō mātou hei pononga mā tōku ariki.”


\par }{\PP \VS{10}Ā, ka mea ia, “Kia rite anō hoki āianei ki tā koutou i mea ai: e kitea taua mea ki tētahi, hei pononga ia māku; ā, kāhore he whakahē mō koutou.”


\par }{\PP \VS{11}Nā, hohoro tonu tā rātou tuku iho i tāna pēke, i tāna pēke, ki te whenua, ā, whakatuwheratia ana e rātou tāna pēke, tāna pēke.

\VS{12}Nā, ka rapu ia, tīmata i te mātāmua, ā, whakamutu ki te whakaotinga; ā, ka kitea te kapu i roto i te pēke a Pineamine.

\VS{13}Nā, ka haehae rātou i ō rātou kākahu, ā, whakawahā ana e rātou tana kāihe, tana kāihe, hoki ana ki te pā.


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka haere a Hūrā rātou ko ōna tuākana, ko ōna tēina, ki te whare o Hōhepa; ā, i reira tonu ia; ā, tāpapa ana ki te whenua i tōna aroaro.

\VS{15}Nā, ka mea a Hōhepa ki a rātou, “He aha tēnei mea i meatia nei e koutou? Kīhai rānei koutou i mahara he tangata matakite te pēnei me ahau nei?”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka mea a Hūrā, “He aha tā mātou e mea ai ki tōku ariki? He aha tā mātou e kōrero ai? Me aha rānei hei whakatika i a mātou? Kua kitea e te Atua te hara o āu pononga; nā, tēnei mātou hei pononga mā tōku ariki, mātou tahi hoki ko te tangata i kitea nei te kapu ki a ia.”


\par }{\PP \VS{17}Anō rā ko ia, “Engari, kia meatia tēnei e ahau! Ko te tangata i kitea nei te kapu ki a ia, ko ia hei pononga māku; ko koutou ia, haere mārie koutou ki runga, ki tō koutou pāpā.”


\par }{\SH Te Īnoi a Hūrā mō Pineamine
\par }
{\PP \VS{18}Kātahi ka whakatata a Hūrā ki a ia, ka mea, “Tukua tāu pononga, e tōku ariki, kia kōrero i tētahi kupu ki ngā taringa o tōku ariki, kei mura hoki tōu riri ki tāu pononga; ko kōrua hoki ko Parao rite tahi.

\VS{19}I ui mai tōku ariki ki āna pononga, i mea, ‘He pāpā rānei tō koutou, he teina rānei?’

\VS{20}Ā, ka mea mātou ki tōku ariki, ‘He pāpā anō tō mātou, he koroheke, me tētahi tama o tōna koroheketanga, he mea iti; kua mate hoki tōna tuakana, ā, ko ia anake i mahue o ngā tamariki a tōna whaea, e aroha ana hoki tōna pāpā ki a ia.’


\par }{\PP \VS{21}“Nā, ka mea mai koe ki āu pononga, ‘Kawea mai ia ki raro nei, ki ahau, kia tau atu ai ōku kanohi ki a ia.’

\VS{22}Kātahi mātou ka mea ki tōku ariki, ‘E kore e āhei kia whakarērea tōna pāpā e taua tamaiti. Nō te mea ka mate tōna pāpā ki te mahue i a ia.’

\VS{23}Nā, ka mea koe ki āu pononga, ‘Ki te kāhore tō koutou teina, te whakaotinga, e haere tahi mai i a koutou ki raro nei, e kore koutou e kite i tōku kanohi ā muri ake nei.’

\VS{24}Ā, i tō mātou haerenga ki runga, ki tāu pononga, ki tōku pāpā, nā, ka kōrerotia e mātou ngā kupu a tōku ariki ki a ia.


\par }{\PP \VS{25}“Ā, ka mea mai tō mātou pāpā, ‘Hoki atu ki te hoko i tētahi wāhi kai mā tātou.’

\VS{26}Nā, ka mea mātou, ‘E kore e āhei ki a mātou te haere ki raro. Ki te mea kei a mātou tō mātou teina, te whakaotinga, nā, ka haere mātou ki raro; nō te mea hoki e kore e taea e mātou te titiro ki te kanohi o taua tangata, ki te kāhore tō mātou teina, te whakaotinga, i a mātou.’


\par }{\PP \VS{27}“Nā, ka mea tāu pononga, tōku pāpā, ki a mātou, ‘E mōhio ana koutou, tokorua ngā tama a māua ko tāku wahine.

\VS{28}Ā, i haere atu tētahi i tōku taha, i mea hoki ahau, “He pono kua haea pūtia ia.” Ā, kāhore ahau i kite i a ia ā mohoa noa nei.

\VS{29}Ki te tangohia anō hoki tēnei e koutou i tōku aroaro, ā, ka pono he aituā ki a ia, kātahi ka meinga e koutou kia heke tangi atu tōku koroheketanga ki te pō.’


\par }{\PP \VS{30}“Heoi, ki te haere atu ahau ki tāu pononga, ki tōku pāpā, ā, kāhore taua tamaiti i a mātou; kei roto nei hoki i tōna wairua tōna wairua e paihere ana.

\VS{31}Nā, kei tōna kitenga kua kore tēnei tama, ka mate ia; ā, ka meinga e mātou, e āu pononga, te koroheketanga o tāu pononga, o tō mātou pāpā, kia heke tangi atu ki te pō.

\VS{32}I waiho hoki tāu pononga hei utu mō tēnei tama ki tōku pāpā, i mea ahau, ‘Ki te kāhore ia e kawea mai e ahau ki a koe, nā, hei whakahēnga ahau mā tōku pāpā i ngā rā katoa.’


\par }{\PP \VS{33}“Heoi, kia noho rā tāu pononga āianei hei utu mō tēnei tama, hei pononga mā tōku ariki; ā, kia haere tahi te tama i ōna tuākana ki runga.

\VS{34}Me pēhea hoki ahau e haere ai ki runga, ki tōku pāpā, ki te kāhore te tama i ahau? Kei kite ahau i te kino e pā ana ki tōku pāpā.”




\par }\Chap{45}{\SH Hōhepa e Whakaatu ana i a ia ki Ōna Tuākana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, kīhai i taea e Hōhepa te whakamanawanui i te aroaro o te hunga katoa e tū ana i tōna taha; ā, ka karanga ia, “Haere katoa atu ngā tāngata i tōku taha.” Ā, kīhai i tū tētahi tangata i tōna taha, i a Hōhepa e whakaatu ana i a ia ki ōna tuākana.

\VS{2}Nā, he nui tōna reo ki te tangi; ā, ka rongo ngā Īhipiana, ka rongo anō hoki te whare o Parao.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea a Hōhepa ki ōna tuākana, “Ko Hōhepa ahau; e ora ana anō rānei tōku pāpā?” Ā, kīhai ōna tuākana i āhei te whakahoki kupu ki a ia; i pororaru hoki rātou i tōna aroaro.


\par }{\PP \VS{4}Ā, ka mea a Hōhepa ki ōna tuākana, “Whakatata mai rā ki ahau.” Ā, ka whakatata rātou. Ā, ka mea ia, “Ko Hōhepa ahau, ko tō koutou teina i hokona nei e koutou ki Īhipa.

\VS{5}Nā, kaua rā e pōuri, kaua hoki e mumura ō koutou kanohi, mō koutou i hoko i ahau ki konei; nō te mea he mea tono mai ahau e te Atua ki mua i a koutou hei whakaora tāngata.

\VS{6}Ka rua hoki ēnei tau o te matekai ki te whenua; kei muri anō ētahi atu tau e rima, e kore ai e parau, e kore ai e kokoti.

\VS{7}Kua tonoa mai nei hoki ahau e te Atua ki mua i a koutou kia whai putanga ai koutou ki te ao, kia ora ai hoki koutou i runga i te whakaoranga nui.


\par }{\PP \VS{8}“Inā, ehara i a koutou nāna ahau i tono mai ki konei, engari nā te Atua. Kua waiho hoki ahau e ia hei matua ki a Parao, hei ariki anō mō tōna whare katoa, hei kāwana hoki mō te whenua katoa o Īhipa.

\VS{9}Hohoro, haere ki runga, ki tōku pāpā, mea atu ki a ia, ‘He pēnei te kupu a tāu tama a Hōhepa, Kua meinga ahau e te Atua hei ariki mō Īhipa katoa; haere mai ki ahau, kaua e whakaroa.

\VS{10}Ā, me noho koe ki te whenua o Kohena, ā, ka tata koe ki ahau, koutou ko āu tama, ko ngā tama hoki a āu tama, me āu kāhui, me āu kau, me āu mea katoa.

\VS{11}Ā, ka atawhai ahau i a koe ki reira – e rima hoki ēnei tau matekai kei muri nei – kei rawakoretia koutou ko tōu whare me āu mea katoa.’


\par }{\PP \VS{12}“Nā, ka kite nei ō koutou kanohi, me ngā kanohi o tōku teina, o Pineamine, ko tōku waha tēnei te kōrero nei ki a koutou.

\VS{13}Ā, mā koutou e kōrero ki tōku pāpā tōku korōria katoa i Īhipa, me ngā mea katoa i kite nei koutou; kia hohoro anō tā koutou kawe mai i tōku pāpā ki konei.”


\par }{\PP \VS{14}Nā, ka hinga ia ki runga ki te kakī o Pineamine, o tōna teina, ā, ka tangi, ka tangi anō a Pineamine i runga i tōna kakī.

\VS{15}Ā, ka kihi ia i ōna tuākana katoa, ka tangi hoki ki a rātou. Ā muri iho ka kōrero ōna tuākana ki a ia.


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka tae te rongo ki te whare o Parao, ka kōrerotia, “Kua tae mai ngā tuākana o Hōhepa.” He mea pai anō tēnā ki te whakaaro o Parao, o āna tāngata hoki.

\VS{17}Nā, ka mea a Parao ki a Hōhepa, “Kōrero ki ōu tuākana, ‘Ko tēnei tā koutou e mea ai: whakawahā ā koutou kararehe, ā, whakatika, haere ki te whenua o Kanaana.

\VS{18}Tīkina hoki tō koutou pāpā, me ngā tāngata o ō koutou whare, ā, haere mai ki ahau; ā, ka hoatu e ahau ki a koutou ngā mea papai o te whenua o Īhipa, ā, ka kai koutou i te mōmonatanga o te whenua.’


\par }{\PP \VS{19}“Nā, kua whakahaua nei koe, meatia tēnei e koutou, ‘Mauria atu ētahi kāta mā koutou i te whenua o Īhipa mō ā koutou tamariki, mō ā koutou wāhine, ā, kawea mai tō koutou pāpā, haere mai hoki.

\VS{20}Ā, kaua e whakaaro ki ā koutou mea; mā koutou hoki ngā mea pai o te whenua katoa o Īhipa.’ ”


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka pērā ngā tama a Īharaira, ā, ka hōmai he kāta e Hōhepa ki a rātou, ka pērā me tā Parao i kī ai, i hōmai anō e ia he ō mō rātou ki te ara.

\VS{22}I hōmai anō hoki e ia ki a rātou katoa he whakatakirua mō ngā kākahu o tētahi, o tētahi; ki a Pineamine ia i hōmai e ia e toru rau hiriwa, takirima anō hoki ngā kākahu.

\VS{23}Ā, ko ngā mea tēnei i hōmai e ia kia kawea ki tōna pāpā; kotahi tekau ngā kāihe e waha ana i ngā mea papai o Īhipa, me ngā kāihe uha kotahi tekau, ko tā rātou kawenga he wīti, he taro, hei kai mā tōna pāpā ki te ara.

\VS{24}Nā, ka tonoa atu e ia ōna tuākana, ā, haere ana rātou; ka mea hoki ia ki a rātou, “Kei ngangau koutou ki te ara.”


\par }{\PP \VS{25}Nā, haere ana rātou i Īhipa ki runga, ā, ka tae ki te whenua o Kanaana, ki a Hākopa, ki tō rātou pāpā,

\VS{26}ā, ka kōrero ki a ia, ka mea, “E ora ana anō a Hōhepa, ko ia hoki te kāwana o te whenua katoa o Īhipa.” Nā, ka whakapau te manawa o Hākopa, kīhai hoki ia i whakapono ki a rātou.

\VS{27}Nā, ka kōrerotia e rātou ki a ia ngā kupu katoa a Hōhepa i kōrero ai ia ki a rātou; ā, ka kite ia i ngā kāta i tukua mai e Hōhepa hei tiki mai mōna, nā, ka ora ake te wairua o Hākopa, o tō rātou pāpā;

\VS{28}ā, kātahi a Īharaira ka mea, “Heoi anō; e ora ana anō tāku tama, a Hōhepa. Ka haere ahau kia kite i a ia keiwhā mate ahau.”




\par }\Chap{46}{\SH Ka Haere a Īharaira, rātou ko Ōna Uri Katoa ki Īhipa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka tūria e Īharaira me āna mea katoa, ā, ka tae ki Peerehepa, ā, ka patua e ia ētahi patunga tapu mā te Atua o tōna pāpā, o Īhaka.

\VS{2}Nā, ka kōrero moemoeā te Atua ki a Īharaira i te pō, ka mea, “E Hākopa, e Hākopa.”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Tēnei ahau.”


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka mea ia, “Ko te Atua ahau, ko te Atua o tōu pāpā; kaua e wehi ki te haere ki raro, ki Īhipa; ka meinga hoki koe e ahau hei iwi nui ki reira.

\VS{4}Ka haere tahi ahau i a koe ki raro, ki Īhipa; māku anō koe e whakahoki mai ki runga nei; ā, mā te ringa o Hōhepa e pēhi ōu kanohi.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka whakatika atu a Hākopa i Peerehepa, ā, ka kawea a Hākopa, tō rātou pāpā, e ngā tama a Īharaira, me ā rātou tamariki, me ā rātou wāhine, i runga i ngā kāta i tukua mai e Parao hei tiki atu i a ia.

\VS{6}I kawea anō e rātou ā rātou kararehe, me ā rātou taonga i whiwhi ai ki te whenua o Kanaana, ā, haere ana ki Īhipa a Hākopa rātou tahi ko ōna uri katoa,

\VS{7}ko āna tama; ko ngā tama hoki a āna tama, ko āna tamāhine, me ngā tamāhine a āna tama, me ōna uri katoa i kawea e ia ki Īhipa.


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{8}Nā, ko ngā ingoa ēnei o ngā tama a Īharaira, i haere nei ki Īhipa, ko Hākopa rātou ko āna tama.

\par }{\PP Ko Reupena, mātāmua a Hākopa.

\VS{9}Ko ngā tama a Reupena: ko Hanoka, ko Paru, ko Heterono, ko Karami.

\VS{10}Ko ngā tama a Himiona: ko Iemuere, ko Iamini, ko Ohara, ko Iakini, ko Tohara, rātou ko Hauru, ko te tama a tētahi wahine Kanaani.

\VS{11}Ko ngā tama a Rīwai: ko Kerehona, ko Kohata, ko Merari.

\VS{12}Ko ngā tama a Hūrā: ko Ere, ko Onana, ko Heraha, ko Parete, ko Tera (ko Ere ia rāua ko Onana i mate ki te whenua o Kanaana). Ko ngā tama a Parete: ko Heterono rāua ko Hāmuru.

\VS{13}Ko ngā tama a Ihākara: ko Tora, ko Puwa ko Hopa, ko Himirono.

\VS{14}Ko ngā tama a Hepurona: ko Herete, ko Erono, ko Iahareere.

\VS{15}Ko ngā tama ēnei a Rea, i whānau nei i a rāua ko Hākopa ki Paranārama, rātou ko tāna tamāhine Rina. E toru tekau mā toru ngā wairua katoa o āna tama, o āna tamāhine.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{16}Ko ngā tama a Kara: ko Hipiona, ko Haki, ko Huni, ko Etepono, ko Eri, ko Arori, ko Areri.

\VS{17}Ko ngā tama a Āhera: ko Imina, ko Ihua, ko Ihui, ko Peria, rātou ko Hera, ko tō rātou tuahine. Ko ngā tama a Peria: ko Hēpere rāua ko Marakiere.

\VS{18}Ko ngā tama ēnei a Tiripa, a tērā i hōmai nei e Rāpana ki a Rea, ki tāna tamāhine, i whānau nei i a rāua ko Hākopa; kotahi tekau mā ono wairua.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{19}Ko ngā tama a Rahera, wahine a Hākopa: ko Hōhepa rāua ko Pineamine.

\VS{20}Ā, whānau ake a Hōhepa i te whenua o Īhipa, ko Mānahi rāua ko Ēparaima, he whānau ēnei nā rāua ko Ahenata, tamāhine a Potiwhera tohunga o Ono.

\VS{21}Ko ngā tama a Pineamine: ko Pera, ko Pekere, ko Ahapere, ko Kera, ko Naamana, ko Ehi, ko Roho, ko Mupimi, ko Hupimi, ko Arare.

\VS{22}Ko ngā tama ēnei a Rahera, i whānau nei mā Hākopa; ko ngā wairua katoa kotahi tekau mā whā.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{23}Ko ngā tama a Rāna: ko Huhimi.

\VS{24}Ko ngā tama a Napatari: ko Iahateere, ko Kuni, ko Iētere, ko Hireme.

\VS{25}Ko ngā tama ēnei a Piriha, a tērā i hōmai nei e Rāpana ki tāna tamāhine, ki a Rahera, ā, whānau ake ēnei i a rāua ko Hākopa; e whitu aua wairua katoa.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{26}Ko ngā wairua katoa i haere tahi nei i a Hākopa ki Īhipa, i puta mai nei i roto i tōna hope, e ono tekau mā ono ngā wairua katoa; hāunga ngā wāhine a ngā tama a Hākopa.

\VS{27}Ko ngā tama a Hōhepa, i whānau nei māna ki Īhipa, e rua ngā wairua, e whitu tekau ngā wairua katoa o te whare o Hākopa i haere nei ki Īhipa.


\par }{\SH Īharaira rāua ko Tāna Whānau i Īhipa
\par }
{\PP \VS{28}Nā, ka tonoa e ia a Hūrā ki mua a ia, ki a Hōhepa, hei ārahi i a ia ki Kohena; ā, ka tae rātou ki te whenua o Kohena.

\VS{29}Nā, ka whakanohoia e Hōhepa tōna hāriata, ā, haere ana ki te whakatau i tōna pāpā, i a Īharaira ki Kohena. Ā, ka tae atu ki tōna aroaro, nā, ka hinga ia ki runga ki tōna kakī, ā, he roa tāna tangihanga i runga i tōna kakī.


\par }{\PP \VS{30}Nā, ka mea a Īharaira ki a Hōhepa, “He pai ki te mate ahau āianei, nōku hoki ka kite i tōu mata, nō te mea e ora ana anō koe.”


\par }{\PP \VS{31}Nā, ka mea a Hōhepa ki ōna tuākana, ki te whare anō hoki o tōna pāpā, “Ka haere ahau ki runga, ki te kōrero ki a Parao, ki te mea ki a ia, ‘Kua tae mai ki ahau ōku tuākana, me te whare o tōku pāpā, i noho rā i te whenua o Kanaana.

\VS{32}Nā, he hēpara aua tāngata, he hunga whāngai kararehe rātou; kua kawea mai anō e rātou ā rātou kāhui, ā rātou kau, me ā rātou mea katoa.’

\VS{33}Ā, ka karanga a Parao i a koutou, ka mea, ‘He aha tā koutou mahi?’

\VS{34}Me kī atu e koutou, ‘He hunga whāngai kararehe āu pononga, o tō mātou taitamarikitanga ake ā mohoa noa nei, mātou, me ō mātou mātua’ – kia noho ai koutou ki te whenua o Kohena; nō te mea hoki he mea whakarihariha ki ngā Īhipiana ngā hēpara katoa.”




\par }\Chap{47}{\PP \VerseOne{1}Nā, ka haere a Hōhepa, ka kōrero ki a Parao, ka mea, “Kua tae mai tōku pāpā me ōku tuākana, me ā rātou kāhui, ā rātou kau, ā rātou mea katoa, i te whenua o Kanaana; nā, kei te whenua rātou o Kohena.”

\VS{2}Nā, ka tango ia i ētahi o ōna tuākana, tokorima, ā, whakatūria ana rātou e ia ki te aroaro o Parao.


\par }{\PP \VS{3}Ā, ka mea a Parao ki ōna tuākana, “He aha tā koutou nā mahi?”

\par }{\PP Ā, ka mea rātou ki a Parao, “He hēpara āu pononga, mātou me ō mātou mātua.”

\VS{4}I mea anō rātou ki a Parao, “He noho ki tēnei whenua i haere mai ai mātou; nō te mea kāhore he kai mā ngā hipi a āu pononga; he nui hoki te matekai o te whenua o Kanaana; koia rā kia noho āu pononga ki te whenua o Kohena.”


\par }{\PP \VS{5}Nā, ka kōrero a Parao ki a Hōhepa, ka mea, “Kua tae mai nei tōu pāpā me ōu tuākana ki a koe.

\VS{6}Kei tōu aroaro te whenua o Īhipa; whakanohoia e koe tōu pāpā me ōu tuākana ki te wāhi pai o te whenua; kia noho rātou ki te whenua o Kohena. Ki te mea hoki e mōhiotia ana e koe ētahi tāngata pakari i roto i a rātou, meinga rātou hei rangatira mō āku kararehe.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, ka kawea mai a Hākopa, tōna pāpā, e Hōhepa, ka whakatūria ki te aroaro o Parao; ā, ka manaaki a Hākopa i a Parao.

\VS{8}Ā, ka mea a Parao ki a Hākopa, “Ka hia ōu tau?”


\par }{\PP \VS{9}Ka mea a Hākopa ki a Parao, “Ka kotahi rau e toru tekau tau ngā rā o ngā tau o tōku noho manene. He torutoru, ā, he kino ngā rā o ngā tau o tōku ora, kīhai anō hoki i rite ki ngā rā o ngā tau o te ora o ōku mātua, i ngā rā i noho manene ai rātou.”

\VS{10}Nā, ka manaaki a Hākopa i a Parao, ā, puta atu ana i te aroaro o Parao.


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka whakanohoia e Hōhepa tōna pāpā me ōna tuākana, ā, hoatu ana e ia ki a rātou he kāinga i te whenua o Īhipa, i te wāhi pai rawa o te whenua, i te whenua o Ramehehe, pērā me tā Parao i whakahau ai.

\VS{12}Nā, ka atawhai a Hōhepa i tōna pāpā, rātou ko ōna tuākana, ko te whare katoa anō hoki o tōna pāpā ki te taro, he mea whakarite tonu ki ō rātou hapū.


\par }{\SH Te Matekai
\par }
{\PP \VS{13}Ā, kāhore he taro o te whenua katoa; he nui rawa hoki te matekai; ā, hemo noa iho te whenua o Īhipa i te matekai, me te whenua hoki o Kanaana.

\VS{14}Ā, kohia ana e Hōhepa te moni katoa i kitea ki te whenua o Īhipa, ki te whenua hoki o Kanaana, mō te wīti i hokona e rātou; ā, kawea ana e Hōhepa te moni ki te whare o Parao.

\VS{15}Ā, nō te potonga o te moni o te whenua o Īhipa, o te whenua hoki o Kanaana, nā, ka haere ngā Īhipiana katoa ki a Hōhepa, ka mea, “Hōmai he taro ki a mātou; kia mate hoki mātou ki tōu aroaro hei aha? Kua poto nei hoki te moni.”


\par }{\PP \VS{16}Nā, ka mea a Hōhepa, “Hōmai ā koutou kararehe; ā, ka hoatu e ahau hei utu mō ā koutou kararehe, i te mea kua poto te moni.”

\VS{17}Nā, ka kawea mai e rātou ā rātou kararehe ki a Hōhepa; ā, hoatu ana e Hōhepa he taro ki a rātou hei utu mō ngā hōiho, mō ngā kāhui hipi, mō ngā kāhui kau, mō ngā kāihe. Ā, whāngaia ana rātou e ia ki te taro i taua tau, hei utu mō ā rātou kararehe katoa.


\par }{\PP \VS{18}Ā, nō te takanga o taua tau, ka haere mai rātou ki a ia i te rua o ngā tau, ka mea ki a ia, “E kore e hunā e mātou i tōku ariki, kua poto te moni; kei tōku ariki hoki ā mātou kāhui kararehe; kāhore he mea e toe ana hei tirohanga mā tōku ariki, ko ō mātou tinana anake, me ō mātou oneone.

\VS{19}Kia mate mātou ki tōu aroaro hei aha? Mātou tahi hoki me tō mātou oneone? Hokona mātou me tō mātou oneone ki te taro, ā, ka riro mātou me tō mātou oneone hei pononga mā Parao. Hōmai anō hoki he purapura, ā, ka ora mātou, ā, e kore e mate, e kore anō hoki e ururuatia te whenua.”


\par }{\PP \VS{20}Nā, ka hokona e Hōhepa te oneone katoa o Īhipa mō Parao. I hokona hoki e ngā Īhipiana tāna māra, tāna māra; he pēhi rawa hoki nā te matekai i a rātou. Ā, riro ana te whenua i a Parao;

\VS{21}tēnā ko ngā tāngata, i whakawhitiwhitia e ia ki ngā pā, i tētahi pito o ngā rohe o Īhipa ā puta noa ki tētahi pito o reira.

\VS{22}Ko te oneone anake ia o ngā tohunga kīhai i hokona e ia; i whakaritea hoki tētahi wāhi e Parao mā ngā tohunga, ā, i kai rātou i tā rātou wāhi i hōmai e Parao mā rātou; koia tē hokona ai e rātou ō rātou oneone.


\par }{\PP \VS{23}Ā, ka mea a Hōhepa ki te iwi, “Nanā, kua hokona nei koutou e ahau ināianei, me tō koutou oneone, mā Parao. Nā, he purapura mā koutou, ruia te whenua.

\VS{24}Ā, ka whai hua ā mua, me hōmai e koutou te rima o ngā wāhi ki a Parao, ā, mā koutou ngā wāhi e whā, hei purapura mō te māra, hei kai hoki mā koutou, mā te hunga hoki i roto i ō koutou whare, hei kai anō hoki mā ā koutou tamariki.”


\par }{\PP \VS{25}Ā, ka mea rātou, “Ka ora mātou i a koe; kia manakohia mātou e tōku ariki, hei pononga mātou mā Parao.”


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka whakatakotoria te tikanga e Hōhepa mō te oneone o Īhipa ā tae noa mai ki tēnei rā, mā Parao te rima o ngā wāhi; hāunga ia te oneone o ngā tohunga, kīhai hoki tēnā i riro i a Parao.


\par }{\SH Te Ōhākī a Īharaira
\par }
{\PP \VS{27}Nā, ka noho a Īharaira ki te whenua o Īhipa, ki te whenua o Kohena; ka whai kāinga rātou ki reira, ka hua, ka nui whakaharahara.

\VS{28}Ā, kotahi tekau mā whitu ngā tau i ora ai a Hākopa ki te whenua o Īhipa; ā, kotahi rau e whā tekau mā whitu ngā tau o te oranga o Hākopa.


\par }{\PP \VS{29}Nā, ka whakatata ngā rā o Īharaira e mate ai ia; ā, ka karanga i tāna tama, i a Hōhepa, ka mea ki a ia, “Nā, ki te mea ka manakohia ahau e koe, tēnā, whakapākia mai tōu ringa ki raro i tōku hūhā, ā, whakaputaina mai he aroha, he pono ki ahau; kaua rā ahau e tanumia ki Īhipa.

\VS{30}Engari, kia takoto ahau ki ōku mātua, me kawe atu ahau e koe i Īhipa, me tanu hoki ki tō rātou urupā.”

\par }{\PP Ā, ka mea ia, “Ka rite i ahau tāu kupu.”


\par }{\PP \VS{31}Ā, ka mea ia ki a ia, “Oati mai ki ahau.” Ā, oati ana ia ki a ia, ā, ka piko a Īharaira ki runga ki te urunga o te moenga.




\par }\Chap{48}{\SH Ka Manaakitia a Ēparaima rāua ko Mānahi e Hākopa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, i muri i ēnei mea, ka kōrerotia ki a Hōhepa, “Nanā, e mate ana tōu pāpā.” Ā, ka tango ia i āna tamariki tokorua, i a Mānahi rāua ko Ēparaima, hei hoa mōna.

\VS{2}Ā, ka kōrerotia ki a Hākopa, ka meatia, “Nā, ko Hōhepa, ko tāu tama, tēnei te haere mai nei ki a koe,” nā, ka whakakaha ake a Īharaira i a ia, ā, ka noho ki runga i te moenga.


\par }{\PP \VS{3}Nā, ka mea a Hākopa ki a Hōhepa, “I puta mai te Atua Kaha Rawa ki ahau i Rutu, i te whenua o Kanaana, i manaaki i ahau,

\VS{4}i mea anō ki ahau, ‘Nā, ka meinga koe e ahau kia hua, ka whakanui ahau i a koe, ka meinga hoki koe e ahau hei huinga iwi; ā, ka hoatu e ahau tēnei whenua ki ōu uri i muri i a koe hei kāinga pūmau.’


\par }{\PP \VS{5}“Nā, ko āu tama tokorua, ko Ēparaima rāua ko Mānahi, i whānau nei māu ki te whenua o Īhipa i mua ake o tōku taenga mai ki a koe, ki Īhipa, māku ēnā; ka riro mai rāua i ahau, ka pērā anō me Reupena rāua ko Himiona.

\VS{6}Ā, ko tāu whānau e whānau māu i muri i a rāua, māu ēnā; ka huaina ki a rātou te ingoa o ō rātou tuākana i tō rātou kāinga pūmau.

\VS{7}Ko ahau hoki, i tōku haerenga mai i Parana, ka mate a Rahera ki tōku taha, ki te whenua o Kanaana, ki te ara, e takoto mai ana he wāhi e haere atu ai ki Ēparata; ā, tanumia ana e ahau ki reira ki te ara ki Ēparata” (arā ki Pēterehema).


\par }{\PP \VS{8}Ā, ka kite a Īharaira i ngā tama a Hōhepa, ka mea, “Ko wai ēnei?”


\par }{\PP \VS{9}Ā, ka mea a Hōhepa ki tōna pāpā, “Ko āku tama ēnei i hōmai e te Atua ki ahau i konei.”

\par }{\PP Ka mea ia, “Nekehia mai nei ki ahau, kia manaaki ai ahau i a rāua.”


\par }{\PP \VS{10}Nā, he atarua ngā kanohi o Īharaira, nā, te koroheke hoki, kīhai ia i āhei te kite atu. Nā, ka whakatata ia i a rāua ki a ia, ā, ka kihi ia i a rāua, ka awhi hoki i a rāua.


\par }{\PP \VS{11}Nā, ka mea a Īharaira ki a Hōhepa, “Kīhai ahau i mea ka kite ahau i tōu mata. Kua whakakitea mai nei anō hoki e te Atua ōu uri ki ahau.”


\par }{\PP \VS{12}Nā, ka nekehia atu rāua e Hōhepa i roto i ōna turi, ā, ka piko tōna mata ki te whenua.

\VS{13}Nā, ka puritia rāua e Hōhepa, a Ēparaima e tōna ringa matau ki te mauī o Īharaira, a Mānahi e tōna mauī ki te matau o Īharaira, ā, ka whakatata atu ia i a rāua ki a ia.

\VS{14}Nā, ka torona e Īharaira tōna ringa matau, ā, whakatakotoria ana e ia ki runga ki te mātenga o Ēparaima, ko ia anō hoki te teina, me tōna ringa mauī hoki ki runga ki te mātenga o Mānahi, he āta whakatakoto hoki nāna i ōna ringa, ko Mānahi hoki te mātāmua.


\par }{\PP \VS{15}Nā, ka manaaki ia i a Hōhepa, ka mea,

\par }{\Q “Mā te Atua i hāereere nei ōku mātua,

\par }{\QB a Āperahama rāua ko Īhaka i tōna aroaro,

\par }{\Q mā te Atua nāna nei ahau i whāngai i ahau

\par }{\QB i ora nei ā taea noatia tēnei rā,


\par }{\Q \VS{16}mā te anahera nāna nei ahau i whakaora i roto i ngā hē katoa,

\par }{\QB e manaaki ēnei tamariki;

\par }{\Q ā, kia huaina tōku ingoa ki a rāua,

\par }{\QB me te ingoa hoki o ōku mātua,

\par }{\QB o Āperahama rāua ko Īhaka;

\par }{\Q ā, kia tino nui haere rāua i waenganui i te whenua.”


\par }{\PP \VS{17}Ā, nō te kitenga o Hōhepa kua whakatakotoria e tōna pāpā tōna matau ki runga ki te mātenga o Ēparaima, ka kino ki tāna titiro; ā, ka whakarewaina ake e ia te ringa o tōna pāpā, kia nekehia atu e ia i te mātenga o Ēparaima ki runga ki te mātenga o Mānahi.

\VS{18}Ā, ka mea a Hōhepa ki tōna pāpā, “Kaua e pēnā, e tōku pāpā; ko te tuakana hoki tēnei; whakatakotoria tōu matau ki runga ki tōna mātenga.”


\par }{\PP \VS{19}Nā, ka whakakāhore tōna pāpā, ka mea, “E mōhio ana ahau, e tāku tama, e mōhio ana ahau. Ka whakatupu iwi anō tēnei, ka nui anō hoki ia. Otiia, ka nui atu tōna teina i a ia, ā, ka waiho ōna uri hei iwi maha.”

\VS{20}Nā, ka manaaki ia i a rāua i taua rangi, ka mea,

\par }{\Q “Ko koe tā Īharaira manaakitanga,

\par }{\QB ā, ka kōrerotia,

\par }{\Q ‘Kia meinga koe e te Atua kia rite ki a Ēparaima,

\par }{\QB kia rite hoki ki a Mānahi.’ ”

\par }{\MM Nā, ka makā e ia a Ēparaima ki mua i a Mānahi.


\par }{\PP \VS{21}Nā, ka mea a Īharaira ki a Hōhepa, “Ka mate tēnei ahau; hei a koutou ia te Atua, māna hoki koutou e whakahoki ki te whenua o ō koutou mātua.

\VS{22}Nā, kotahi te wāhi ka hoatu nei e ahau mōu, e hira ake ai tōu i tō ōu tuākana, ko tāku hoki i tango ai i ngā Amori ki tāku hoari, ki tāku kōpere.”




\par }\Chap{49}{\SH I Manaakitia ngā Iwi Kotahi Tekau mā Rua o Īharaira e Hākopa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nā, ka karanga a Hākopa ki āna tamariki, ka mea, “Huihui mai, ā, ka kōrerotia e ahau ki a koutou ngā mea e pono ki a koutou i ngā rā ō muri.


\par }{\Q \VS{2}Huihui mai, whakarongo hoki, e ngā tama a Hākopa;

\par }{\QB whakarongo hoki ki a Īharaira, ki tō koutou pāpā.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}“E Reupena, ko koe tāku mātāmua,

\par }{\QB tōku pakaritanga, me te tīmatanga o tōku kaha;

\par }{\QB te hiranga ake o te korōria, te hiranga ake hoki o te kaha.


\par }{\Q \VS{4}He mea pōkarekare, ānō he wai, e kore koe e kake;

\par }{\QB mō tōu pikitanga i te moenga o tōu pāpā;

\par }{\QB pōkea iho e koe a reira – i pikitia e ia tōku takotoranga!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“He tuakana, he teina, a Himiona rāua ko Rīwai;

\par }{\QB he rākau riri kino ā rāua hoari.


\par }{\Q \VS{6}Kaua e tomo, e tōku wairua, ki tō rāua rūnanga;

\par }{\QB kaua e huihuia, e tōku korōria, ki tō rāua whakaminenga –

\par }{\Q i patu tangata hoki rāua i a rāua e riri ana,

\par }{\QB ā, he hīkaka nō rāua i kopa ai te kau.


\par }{\Q \VS{7}Kia kangā tō rāua riri, i kaha nei;

\par }{\QB me tō rāua āritarita, nō te mea he nanakia!

\par }{\Q Ka wehea atu rāua e ahau ki roto ki a Hākopa,

\par }{\QB ka whakamararatia hoki rāua ki roto ki a Īharaira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“E Hūrā, ko koe e whakamoemititia e ōu tuākana, e ōu tēina;

\par }{\QB ka ū tōu ringa ki te kakī o ōu hoariri;

\par }{\QB ka piko ki a koe ngā tama a tōu pāpā.


\par }{\Q \VS{9}He kūao raiona a Hūrā;

\par }{\QB i kake atu koe, e tāku tama, i te haenga.

\par }{\Q I piko, i tāpapa ia, i pērā me te raiona,

\par }{\QB i pērā hoki me te raiona kātua – mā wai ia e whakaoho?


\par }{\Q \VS{10}E kore e riro kē te hēpeta i a Hūrā,

\par }{\QB me te tokotoko o te kāwana i waenganui o ōna waewae,

\par }{\Q kia tae mai rā anō a Hiro;

\par }{\QB ā, ka rongo ngā iwi katoa ki a ia.


\par }{\Q \VS{11}Ka herea e ia tana kūao ki te wāina,

\par }{\QB te tama hoki a tana kāihe ki te wāina pai rawa;

\par }{\Q ka horoia e ia ōna kākahu ki te wāina,

\par }{\QB ōna weruweru hoki ki te toto o te karepe.


\par }{\Q \VS{12}Ka mumura hoki ōna kanohi i te wāina,

\par }{\QB ka mā ōna niho i te waiū.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}“Ka noho a Hepurona ki te wahapū o te moana;

\par }{\QB hei wahapū anō ia mō ngā kaipuke;

\par }{\QB ka tutuki atu hoki tōna rohe ki Hairona.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“He kāihe kaha a Ihākara,

\par }{\QB e tāpapa ana i waenga o ngā moenga hipi e rua;


\par }{\Q \VS{15}ā, i tōna kitenga i te okiokinga he pai,

\par }{\QB i te whenua hoki he āhuareka;

\par }{\Q nā, ka tukua iho e ia tōna pokohiwi ki te pīkaunga,

\par }{\QB ā, meinga ana ia hei pononga hōmai takoha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Ka whakawā a Rāna i tōna iwi,

\par }{\QB ka pērā ānō me tētahi o ngā iwi o Īharaira.


\par }{\Q \VS{17}Hei nākahi a Rāna ki te ara,

\par }{\QB hei neke hoki ki te huarahi,

\par }{\Q e ngau ai i te rekereke o te hōiho,

\par }{\QB ā, ka taka whakamuri tōna kaieke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}“Kua tatari atu ahau ki tāu whakaoranga, e Ihowā.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Ko Kara, ka āki te ope ki runga ki a ia;

\par }{\QB otiia ka āki ia ki tō rātou rekereke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Ko tā Āhera, ka mōmona tāna taro,

\par }{\QB ā, he kai kīngi ōna hua.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Ko Napatari, he hāta kua tukua kia haere;

\par }{\QB e hōmai ana e ia ngā kupu papai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Ko Hōhepa he peka hua,

\par }{\QB he peka hua i te taha o te puna;

\par }{\QB e toro atu ana ōna manga ki tua o te taiepa.


\par }{\Q \VS{23}I whakatupu kino ngā kaikōpere i a ia,

\par }{\QB i pere mai hoki, i kino hoki ki a ia.


\par }{\Q \VS{24}Otiia, i mau tāna kōpere i runga i te kaha,

\par }{\QB ā, i whakapakaritia ngā tākakau o ōna ringa

\par }{\Q e ngā ringa o te Mea Kaha o Hākopa,

\par }{\QB nō reira nei te hēpara, te kāmaka o Īharaira,


\par }{\Q \VS{25}arā e te Atua o tōu pāpā, māna anō koe e āwhina;

\par }{\QB e te Kaha Rawa hoki, māna e tuku mai ki a koe

\par }{\QB ngā manaaki o te rangi i runga,

\par }{\Q ngā manaaki hoki o te rire e takoto ana i raro,

\par }{\QB ngā manaaki o ngā ū, o te kōpū hoki.


\par }{\Q \VS{26}Hira ake ngā manaaki a tōu pāpā

\par }{\QB i ngā manaaki a ōku tūpuna,

\par }{\QB tae atu ana ki tērā taha rawa o ngā pukepuke tū tonu;

\par }{\Q ka tau iho ēnā mea ki runga ki te mātenga o Hōhepa,

\par }{\QB ki te tumuaki hoki ōna i motuhia atu nei i ōna tuākana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}“Ka haehae a Pineamine ānō he wuruhi,

\par }{\QB ka kainga e ia te tūpāpaku i te ata,

\par }{\QB ā, i te ahiahi ka tuwhaina e ia ngā taonga parakete.”


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{28}Ko ēnei katoa ngā iwi kotahi tekau mā rua o Īharaira, ko te kōrero hoki tēnei a tō rātou pāpā ki a rātou, ko tāna manaaki i a rātou, i manaakitia rātou e ia, tēnei, tēnei, me tōna manaaki anō.


\par }{\SH Te Matenga me te Tanumanga o Hākopa
\par }
{\PP \VS{29}Ā, i whakahau ia ki a rātou, i mea ki a rātou, “Ka kohia atu ahau ki tōku iwi. Tanumia ahau ki ōku mātua, ki te ana i te pārae o Eperona Hiti,

\VS{30}ki te ana i te pārae o Makapera, i te ritenga o Mamere, i te whenua o Kanaana, i hokona, me te pārae anō, e Āperahama i a Eperona Hiti, kia puritia hei tanumanga.

\VS{31}I tanumia a Āperahama rāua ko Hara, ko tāna wahine, ki reira; i tanumia a Īhaka rāua ko Ripeka, ko tāna wahine, ki reira; i tanumia hoki a Rea e ahau ki reira.

\VS{32}I hokona te pārae me te ana i reira i ngā tama a Hete.”


\par }{\PP \VS{33}Ā, ka mutu te whakahau a Hākopa ki āna tama, ka pēpeke ake ōna waewae ki roto ki te moenga, ā, ka hemo, ka kohia atu ki tōna iwi.




\par }\Chap{50}{\PP \VerseOne{1}Nā, ka hinga a Hōhepa ki runga ki te mata o tōna pāpā, ā, ka tangi i runga i a ia, ka kihi hoki i a ia.

\VS{2}Nā, ka whakahau a Hōhepa i āna tāngata, i ngā kairongoā, kia whakapakokotia tōna pāpā. Nā, whakapakokotia ana a Īharaira e ngā kairongoā.

\VS{3}Nā, ka tutuki ōna rā e whā tekau; ko ngā rā hoki ēnā e whakatutukitia ana mō te hunga e whakapakokotia ana. Ā, e whitu tekau ngā rā i uhungatia ai ia e ngā Īhipiana.


\par }{\PP \VS{4}Ā, ka taka ngā rā e uhungatia ai ia, ka kōrero a Hōhepa ki te whare o Parao, ka mea, “Nā, ki te mea kua manakohia ahau e koutou, tēnā, kōrero atu ki ngā taringa o Parao, mea atu,

\VS{5}I whakaoati tōku pāpā i ahau, i mea, ‘Ka mate tēnei ahau; hei roto tāku tanumanga i keria e ahau mōku ki te whenua o Kanaana, hei reira ahau tanumia ai e koe.’ Nā, kia tukua ahau e koe āianei kia haere ki runga, ki te tanu i tōku pāpā, ka hoki mai ai.”


\par }{\PP \VS{6}Nā, ka mea a Parao, “Haere ki runga ki te tanu i tōu pāpā, kia rite ki tāna i whakaoati ai i a koe.”


\par }{\PP \VS{7}Nā, haere ana a Hōhepa ki runga ki te tanu i tōna pāpā, i haere tahi anō i a ia ngā pononga katoa a Parao, ngā kaumātua o tōna whare, me ngā kaumātua katoa o te whenua o Īhipa,

\VS{8}me te whare katoa anō hoki o Hōhepa, rātou ko ōna tuākana, me te whare anō hoki o tōna pāpā. Ko ā rātou tamariki anake, me ā rātou hipi, me ā rātou kau i mahue i a rātou i te whenua o Kohena.

\VS{9}I haere tahi anō i a ia ngā hāriata me ngā tāngata hōiho; he nui whakaharahara te tira.


\par }{\PP \VS{10}Nā, ka tae rātou ki te patunga wīti a Atara, i tāwāhi o Horano, ā, he tino nui whakaharahara te tangihanga i tangi ai rātou ki reira; e whitu hoki ngā rā i uhungatia ai e ia tōna pāpā.

\VS{11}Ā, ka kite ngā tāngata whenua, ngā Kanaani, i te uhunga i te patunga wīti a Atara, ka mea rātou, “He uhunga nui tēnei nā ngā Īhipiana!” Nā reira i huaina ai te ingoa o reira ko Apere Mitiraima kei tāwāhi hoki o Horano.


\par }{\PP \VS{12}Nā, rite tonu ki tāna i whakahau ai ki a rātou tā āna tama i mea ai ki a ia.

\VS{13}I kawea hoki ia e āna tama ki te whenua o Kanaana, ā, tanumia ana ki te ana i te pārae o Makapera, i hokona tahitia nei e Āperahama me te pārae i a Eperona Hiti, kia puritia hei tanumanga, kei te ritenga atu o Mamere.

\VS{14}Nā, hoki ana a Hōhepa ki Īhipa, rātou tahi ko ōna tuākana, ko ngā tāngata katoa anō hoki i haere tahi i a ia ki runga ki te tanu i tōna pāpā, i te mutunga o tāna tanu i tōna pāpā.


\par }{\SH Ka Whakamārietia Ōna Tuākana e Hōhepa
\par }
{\PP \VS{15}Nā, i te kitenga o ngā tuākana o Hōhepa kua mate tō rātou pāpā, ka mea rātou, “Tērā pea e kino mai a Hōhepa ki a tātou, ā, ka utua mai e ia ā tātou kino katoa i meatia e tātou ki a ia.”

\VS{16}Nā, ka tuku tangata rātou ki a Hōhepa, ā, ka mea, “I whakahau mai tōu pāpā i mua ake i tōna matenga, i mea mai,

\VS{17}‘Kia pēnei tā koutou kupu ki a Hōhepa: Tēnā, whakarērea te hē o ōu tuākana, me tō rātou hara; he kino hoki tā rātou mahi ki a koe.’ Nā, tēnā whakarērea te hē o ngā pononga a te Atua o tōu pāpā.”

\par }{\PP Ā, ka tangi a Hōhepa i ā rātou kupu ki a ia.


\par }{\PP \VS{18}Nā, ka haere ōna tuākana, ka tāpapa ki tōna aroaro; ka mea, “Tēnei mātou hei pononga māu.”


\par }{\PP \VS{19}Ā, ka mea a Hōhepa ki a rātou, “Kaua e wehi. He kaiwhakakapi oti ahau mō tō te Atua wāhi?

\VS{20}Ko koutou hoki, i hē ō koutou whakaaro ki ahau; he pai ia tō te Atua whakaaro, kia meatia ai tēnei ināianei, kia whakaorangia ai hoki ngā tāngata tokomaha.

\VS{21}Heoi, kaua e wehi; māku koutou e atawhai, koutou ko ā koutou tamariki.” Ā, ka whakamārie ia i a rātou, ka whakamāmā hoki i ō rātou ngākau.


\par }{\SH Te Matenga o Hōhepa
\par }
{\PP \VS{22}Nā, ka noho a Hōhepa ki Īhipa, rātou ko te whare o tōna pāpā; ā, kotahi rau kotahi tekau ngā tau i ora ai a Hōhepa.

\VS{23}Ā, i kite a Hōhepa i te tuatoru o ngā whakatupuranga o ngā tamariki a Ēparaima; i whakatupuria anō hoki ngā tamariki a Makiri, tama a Mānahi, ki runga ki ngā turi o Hōhepa.


\par }{\PP \VS{24}Nā, ka mea a Hōhepa ki ōna tuākana, “Ka mate ahau; otiia ka āta tirohia koutou e te Atua, ā, ka kawea atu koutou e ia i tēnei whenua ki runga, ki te whenua i oati ai ia ki a Āperahama, ki a Īhaka, ki a Hākopa.”

\VS{25}Nā, ka whakaoatitia ngā tama a Īharaira e Hōhepa, ka mea ia, “Ka tīkina mai koutou, ka āta tirohia e te Atua, ā, me kawe atu e koutou ōku iwi i konei ki runga.”


\par }{\PP \VS{26}Nā, ka mate a Hōhepa i te kotahi rau i te kotahi tekau o ōna tau; ā, ka whakapakokotia e rātou, ka whakatakotoria hoki ki te kāwhena i Īhipa.

\par }