\NormalFont\ShortTitle{1 Timoti}

{\MT Polgo Hasia Pas Deli Timotibolo Asęna Tolai

\par }{\IMT Hasia nedebo tau sabo po

\par }{\IP Te bidi Pol te Godigo gesi wiegi yai po pususu biligi pobadi, aga te hanu nogi Listraba sabolama, te bulu Galesia Provins tǫ pedaide biliyu, tama te po tede pusali. Tama gesi bidi me deli nogi Timoti agai te po odolama tama homu hasegelama, tama Kraisgo po wali pabo gagalali. Aga te hanu Listra buludu asai bidi dao. Aga ida te Juda hani we da, te aga aya te Grik hani bidi dao. Polgo aga selama, tama augwali si biliyu, te Godigo sę haniani buluba egi pai. Te po te buku nogi Tagala Palai, te Dąį 16:1-3, tede elalubo po suao. Nosali Polgo Timoti te Efesus hanude taga soali. Agai homugo te bidi Timotigo te tede bidali Kraisgo po wali pabo we bidi hani tonalubo sę eyu, aga augwaligo tobolu bidi bidaibao. Tama e pas tomode Polgo te bidi Timotibolo te haniani tau sabo po weyu, tama te we bidi hani dodolobo po wabo. Te tibo po ola mabo bage te Efesus bulude elalubaso, te bidi Polgo Timotibolo augwaligo po wabo tagala wao wali. Tama te bidi Timotigo te Kraisgo po wali pabo hani tomode elalubo bidi meba selama tama augwaligo te Godigo we bidi tau sabo sęba muao, te Polgo te tobage po me asęna tolali.



\par }{\MS Timotigo aga digi aga ebo kolesaga bugagia tonalu, tama Godigo po wali pabo we bidi tigidali me tonalu yai

\par }\ChapOne{1}{\MR (Dąį 1–6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ena Pol dao, ena Krais Jisasgo po sela pabo sę bidi dao. God da, te da ma dobola sabo bidi dao, tama dago suainogo dwagi yai homu eyu tonalubo bidi deli te Krais Jisas dao, tama augwali sigo enabolo te sę yao po obaso, eno te Kraisgo po sela pabo sę bidi bidibao.


\par }{\PP \VS{2}Timoti, nage dali eno e po asęna tolobao. Te eno nagebolo Godigo po pusama, tama nago homu te poba begi peyu, tama nage te gesi noma bidi pedalali. Tama tiyu, tama nage eno ogwa mu tiwai dao. Tama eno homugo dago Aya God dali, dago Genuai Bidi Krais Jisas dali, augwali sigo nagebolo te olo tau sabo kolesagago dwagi yai sę eyu, tama homu dene eyu elama, tama nago homu nagamea peyu bugagia bidao.


\par }{\SH Tibo po ola mabo bage sagia sao wao po
\par }
{\PP \VS{3}Polobadu ena te moni tǫ Masedonia teba painogo eno nagebolo po wali, te tiwai naga megi eno nagebolo po ma obao. Nage te Efesus hanude me bidao, tama bidi meba augwalibolo te po weyu, augwaligo te we bidi dabe augwali tibo po ola mabo tagalao, te bomonama te po augwalibolo wao.

\VS{4}Tama wao, “Dagego te haniani olo namu po dali, te polobadu wąį dabego nogi hauwade po mibo dali, te tobage po mibo tagalao,” te po bomonama augwalibolo wao. Magi baso meni. We bidi augwaligo te po odolama, tama tede po miyu, tama augwa hasi wado po wabo dao. Tama tebogo te we bidi augwaligo Godigo sę yabo homu konebo tau sabo menio. Te dago te Godide konealubo po dąų wabo, tebogo naga dabolo Godigo sę yabo homu ola mabo dao.

\VS{5}Tama eno augwaligo te tobage po ola mabo tagalao wali po page e dao: augwaligo eno po wali pobaso da, teda augwaligo homu te meda meniama, tama te dwai sę me dwagi yai sę me dagalabo homu bugagia elaluama, tama augwaligo homu mu eyu, tama Kraisde konealubo po dąų mu waibao. Tama tiyu, tama te tigidali kolesagago augwaligo te gasa we bidi dali dwagi yai homu eyu godolo mu yabo homu kolesaga hodolaibao.

\VS{6}Bidi meba augwaligo te dwagi yai kolesaga tagalama, tama augwaligo te pabo tų me tagalama, tama augwali subigila te olo kedu meni yai po ola bilibo dao.

\VS{7}Augwali te Godigo bomai pode te po ola mabo tisa bidi bidabo godolo homu ebo dao. Tiali goli augwa digi augwa wabo po page me konebe, tama augwaligo bomonama tama “Awe, dago gisiga koneani, te dago ola mabo po te mu po naga dao” wali goli, augwaligo te ola mabo po page me konebeo.


\par }{\PP \VS{8}Dago hania koneani, te Godigo bomai po da, te dwagi yai dao, te bomai pogo ebo sę elalubao. Dago te bomai pogo ebo sę naga eyu da, te usu mu dao.

\VS{9}Tiali goli te me dago konea. Godigo te bomai po mani. Te bomai po da, te doloba pai we bidi dabe augwali tonaluabo po meni. Te menio. Te bomai po te haniani dwai kolesaga ebo bagebolo wai dao. Augwaligo te bomai po ola tagalama tama te po sela sąbo bage dao. Augwaligo God tudiba muyu, dwai kolesaga ebo bidi dabe dao. Te Godigo kolesaga tagala po weyu, tama te tǫde kolesaga wali pabo we bidi dao. Meba augwaligo augwa aya ida ela mubo bage dao, meba te gasa bidi ela muyu ebo bidi dabe dao.

\VS{10}Te penani kolesaga ebo we bidi, te ogomani dali dwai dwai sę ebo bidi dabe, te we bidi wi sabo bidi dabe me, te tibo po wabo bage, te po tųde tibo po wabo bidi dabe me, te bomai po dabe te tobage we bidibolo muai dao. Te tobage kolesaga te Sodom de Gomora hanu side yali kolesaga tiwai dao. Me te gasa haniani dwai sę ebo bidi dabe me, te Godigo dwagi yai ola mabo po odisąbo bage, augwalibolo me te bomai pogo po elalubao.

\VS{11}Te dwagi yai ola mabo po da, te ula yai bomo elalubo wiegi yai bidi God agai te po pusao olama enabolo mani gesi wiegi yai po tomode elalubao.


\par }{\SH Godigo Pol aga homu dene eyu tau sali po
\par }
{\PP \VS{12}Dago Genuai Bidi Krais Jisas agai eno sę yabo bomo mobaso, tama eno agabolo buba hwi wabo dao. Agai homu ena agaba homu kęą pai bidi bidiyu, tama agai sę yabo ena usu yaibao. Agai te homu elama, tama aga sęba ena mubaso, eno agabolo nage usu da po wabo dao.

\VS{13}Mu tama, polobadu eno agai nogibolo dwai posobo po wabo bidi bidai, tama eno agai po odobo we bidi dabe dali boi bidi eyu, augwalibolo dene mabo sę iduai. Tama eno aga dali hagoma eyu, aga nogi dolobo sę eyu bidai. Eno Kraisde tama dwai sę yali goli, Godigo ena homu dene eyu tau sali. Magi basowe? Eno konealubo po Kraisde dąų wasiąbaso eno bugagia konesiąma, tama eno te tiwai dwai kolesaga aga dali iduai.
\XREF{*}{{\XO 1:13: }{\XT{Tpi 8:3; 9:4-5}}}

\VS{14}Tama dago Genuai Bidigo olo tau sabo wiegi yai kolesaga umabo mu enabolo eyu, tama agai enabolo te agaba homu begi pabo bomo me, te we bidi dali dwagi yai homu eyu godolo ebo kolesaga me, te kolesaga si agai enabolo olo mani. Da Krais Jisas dali wadolobaso, tama te kolesaga si agai dabolo mani.

\VS{15}E konealubo po te mu po dao, tama tigidali we bidi e po odama augwaligo homugo mu dąų omainao: Krais Jisas te tǫba dulali, te tǫde dwai sę ebo we bidi dabe ma dobola sainogo asali. Awe, te mu po dao, tama te hasia polasa dwai sę yali bidi te ena digi tama e dao, eno yali dwai sę te gasa bagego dwai sę aiyaba elaluali.

\VS{16}Ena te hasia polasa dwai sę yali bidi te ena digi bidali goli, Jisas Krais agai ena dali homu dene eyu tau selama, tama ena ma dobola sai. Magi basowe? Te ena subo piksa noma tiwai yali. Tama nosali te gasa dwai sę ebo we bidi augwaligo te Kraisgo te dwai sę ebo bidi polo elisąbo wiegi yai kolesaga hania konemainogo eyu, agai ena dali te kolesaga naga hasia yai dao. Tama augwaligo homu aga poba begi peyu, tama bidibo ula selama, bugagia sesemane sogo bidada peyu, bidada pomainogo yaibao.

\VS{17}Tama tibaso, eno agai ena dali yali sęde homugo kone paluyu, tama aga genuai nogi me aga wiegi yai ula yai bomo me te si ugwaba muyu, tama eno e po obao: “Aga te Tuni Bidi tigidali sogo bidibao. Aga me isibo meni, gamonaibao. Tama bidigo aga me subo menio. Agaduba deli naga te God mu dao. Genuai nogi me bomo me te agade sesemane sogo mu bidada peyu, bidada pomainao. Mu dao,” eno te po obao.


\par }{\PP \VS{18}Eno ogwa Timoti, polobadu Godigo po pusubo profet bidi dabe meba augwaligo nago nosali yabo sęde mu yabo po augwaligo dabolo pusai dao. Tama megi me eno te po wali peyu, tama eno e po nagebolo obao. Tama nage me, nago te po ma koneama, tama te pogo nage tau siyu, te nago hwįabo nai tiwai elalumainao. Tama tiyu, tama nago bomo elama, tama nago ebo sę bugagia yao, te hwįbo tiwai yao.

\VS{19}Tama bidiyu, tama nago te konealubo po nago homugo bugagia dąų wao, te dwai sę me isiąma, tama nago te dwai sę me dwagi yai sę me dagalabo homu bugagia elaluyu bidao. Te bidi meba augwaligo te augwa dwai sę me dwagi yai sę me dagalabo homugo augwalibolo wali po ola tagaluyu ebaso, tama augwaligo Godide konealubo po dąų wabo tagalai dao, tama augwali hobedagia dwai kolesaga daide bidibao. Te augwali te tamu ąį daidu pabo moni geba sip tiwai dao, tama tede elalubo moni masigigo te moni geba sip dolobo tiwai gilama yai dao. Augwaligo Godide konealubo po dąų wabo tagalai dao.

\VS{20}Te Himeneus de Aleksander, te bidi sigo te tiwai kolesaga yalio. Tama tibaso, augwali si eno te dwai haubo tobolu bidi Satango nogoba muani, agai augwalibolo sęgę mawaibao. Augwali sigo sęgę selama, tama Godigo nogide dwai posobo po wabo tagalamainogo eno tama yai dao.




\par }\Chap{2}{\SH Dago Godiba hanalu gedu haluasa po wabo kolesaga eyu, te tigidali we bidi tau sao wali po
\par }
{\PP \VerseOne{1-2}Tama tibaso, nago yabo sęde, te sę nago emainogo eno nage homu hodolobo po obao. Hasia tuni po e tama. God agai tigidali we bidi tau somainogo eyu, nago te Godigo hani we bidi tigidalibolo gedu haluasa po wao, te po wao. Tama tiyu, agai augwali tau sao po hanaluyu, tama agabolo nage usu dao po me wao. Godigo te gavman tuni bidi dabe dali, te genuai gavman sę ebo bidi dabe tigidali tau somainogo eyu, dagego agabolo gedu haluasa po wao. Magi basowe? Godigo augwali tau siyu, tama augwaligo augwa te we bidi tonalubo sę bugagia eyu da, teda da we bidi tigidali da bugagia bidaibao. Gasa bidi augwaligo dabolo sęgę magobeo, tama da tigidali homu nagame wiegi yai elama Godigo homu naga wali peyu, tama gasa we bidi dali bugagia bidaibao.

\VS{3}Te tobage gedu haluasa po wabo kolesaga dwagi yai dao, tama tede te da ma dobola sabo bidi God aga dwagi yai homu ebo dao.

\VS{4}Te agai homugo te agai tigidali we bidi ma siyu, tama augwaligo aga mu po page mu konemainogo ebo dao.

\VS{5}Magi baso meni. Te God deli naga bidibao. Tama te God de bidi si tomode naga dolalubo bidi deli naga te elalubao, te bidi te Krais Jisas dao. Agai God dali we bidi dali deliba sisinabo bidi dao.

\VS{6}Agai aga bidibo ulago digi te tagaliyu, te tigidali we bidi ma abelali. Te tama tiali kolesagade Godigo aga bodolu mani sogo da ola mani, te agai tigidali we bidi ma sabo homu ebo dao.

\VS{7}Tama tede Godigo ena te agai po sela pabo sę bidi mubaso, tama eno agai po pusubo sę elalubao. Eno mu po naga obao, eno tibo po me wabeo, te Israel hani isiąwai bidi dabebolo po ola mabo tisa bidi agai ena nigilali, te eno augwalibolo te Godigo mu po dali te Kraisde konealubo po augwa homugo dąų wabo kolesaga me eno ola momainogo yali.


\par }{\PP \VS{8}Tama eno homugo te tigidali bulu bidi dabe augwaligo gedu haluasa po omainogo homu ebao. Eno homugo augwali Godigo kolesaga naga wali pabo bidi dabe bidu, tama haliga sębę me wado po wabo tagaliyu, tama augwa nogo ugwaba siyu, te augwaligo gedu haluasa po omainogo ebo dao. Nago augwalibolo tama tiao po wao.


\par }{\SH We dabe sibigo yabo kolesaga po
\par }
{\PP \VS{9}Eno homugo te we dabe sibigo me augwa gudubo ugwade homugo bugagia kone paliyu, augwa nogi ugwaba sabo kolesaga te ugwade elamuo, te bidigo homu hodolobo sę me elamuo. Augwaligo te tobolu nisi me te tigi me te haniani bis dabego badi, te wiegi yai kapa golgo me te moni masigigo sabo ugwago me, te augwa tigi dali tobolu nisi me au ilama elamuo.
\XREF{*}{{\XO 2:9: }{\XT{1 Pi 3:3}}}

\VS{10}Menio. Te we dabe sibi augwaligo te Godigo homu wali pabo homu eyu da, te augwaligo we bidi tau sabo haniani wiegi yai sę yao. Te da te augwa au ilibo nai tiwai mu dao.

\VS{11}Te we dabe sibi augwa digi aiyaba elaluama, tama pedauwali pania selama, tama po ola mabo bidigo wabo po sao.

\VS{12}Te Godigo po odobo we bidi hani tomode te eno te we me deli te po ola mabo tisa bidi ma te bidi dabego tobolu we bidimainogo me gogolobo menio. Te menio. Te we dabe sibi augwali te pedauwali pania selama, tama bidigo wabo po naga odao.

\VS{13}Magi baso meni. Te tiwai yai: Godigo Adam bolo hasia nigali, tama nosali agai te we Iv nigai dao.
\XREF{*}{{\XO 2:13: }{\XT{Gag 2:7, 21-22}}}

\VS{14}Tama me te Adamgo tibo po homude dąų me wabe. Wego te tibo po homu dąų olama, tama agai Godigo bomai po bolali.
\XREF{*}{{\XO 2:14: }{\XT{Gag 3:1-6}}}

\VS{15}Tiali goli te we dabe sibigo te wai dabe ame nabo sę yaibao. Augwaligo te wai ame nabo kolesagade Godigo augwali ma dobola saibao. Tama augwaligo Godiba konealubo po sesemane sogo dąų weyu, tama we bidi dali dwagi yai homu ebo kolesaga wali peyu, tama augwali dwai sę isąbo kolesaga me wali pabo sę isąma bugagia bidiyu, tama wiegi yai homu elalubaso da, teda Godigo augwali ma dobola saibao.




\par }\Chap{3}{\SH Te Godigo po odobo we bidi tonalubo bidigo wiegi yai kolesaga yao po wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}E po te mu po dao: bidi me deligo te Godigo po odobo we bidi tonaluabo homu ebaso da, te bidi aga wiegi yai sę godolo ebao.

\VS{2}Tama nago te Godigo we bidi tonalubo bidi nigiyu tama aga e tama bidao. Aga dolo mu bidao, tama te bidi dabe augwaligo agade te dwai sę ebo me gegegobeo. Aga te we deligo bidi naga bidao. Aga homu bugagia dodolama tama dulaluao. Agai aga digi kolesaga bugagia tonaluao. Aga subigila bidibo bidi bidamuo. Te aga te Godigo po odobo gasa buludu asali we bidi agai aga beba sabo bidi bidao. Tama aga te Godigo po ola mabo sęde aga usu yao.

\VS{3}Aga te bomai ąį tulama te esela pabo bidi tiwai bidamuo. Agai sębę polo eyu, bidi eleyu me egobeo. Menio. Agai te bidi dabe dali imilai homu nagame yao. Agai te wąbi subigila hwįgio. Agai homu te monede kuna dąų me olamuo.

\VS{4}Aga bugagia kęnasa bidiyu, agai te aga digi we wai puluba bugagia tonaluyu, tama te wai dabe aga dologode bidiyu, te augwaligo agai po wali pomainogo yao.

\VS{5}Magi baso meni. Te bidigo aga digi aga we wai puluba bugagia tonalusiąbo bidi da, aga te Godigo po odobo we bidigo tobolu bidi bidibo te usu me egobeo.

\VS{6}Te tamadi gesi noma baptais tamadi sali bidi te tonalubo bidi sę munu me menamuo. Tiyu aga te hagoma ebaso tama Godigo aga dali po tų elama dene mayu, te agai Satan po tų yaligia tiwai elama sela sąwani.

\VS{7}Te bidigo wiegi yai nogi te Godigo po odisąwani bidi dabe augwali tomode elalubo bidi, te aga naga te tonalubo bidi sę ebo usu yaibao. Te aga nogi wiegi yai me elalusiąwani da, teda aga dwai sę eyu, tama aga hale elama, tama te Satango hagani togobo wago te aga saibao.
\XREF{*}{{\XO 3:7: }{\XT{Tai 1:6-9}}}


\par }{\SH Te Godigo po odobo we bidide sę ebo bidi po
\par }
{\PP \VS{8}Te nago te Godigo po odobo we bidi tonalubo sę tau sabo bidi dabe nigiyu, augwali me e tama bidao. Te homu mu naga eyu, te wiegi yai kolesaga ebo bidi bidao. Augwali te bomai ąį tulama esela pabo bidi tiwai me elamuo. Augwali te gasa bidi dabego mone dabe anoma elama sabo homu ebo bidi bidamuo.

\VS{9}Te augwaligo dwai sę isiąma tama augwali homu wiegi yai elaluyu, tama augwaligo te polobadu geme dualali po, te Godigo Kraisde dabolo waselali konealuabo po homugo dąų olama bidao.

\VS{10}Te hasia dagego augwaligo ebo kolesaga usu sao. Tama augwaligo kolesaga dolasa elama tama po meni baso da, teda augwali te tau sabo sęba muao.


\par }{\PP \VS{11}Tama te bidi dabe augwaligo we dabe, te we dabe te wiegi yai kolesaga ebo we bidao. Augwali te posobo po wabo we dabe bidamuo. Te augwaligo augwa homu bugagia dodolama tama bidao. Sesemane sogo te augwaligo wiegi yai dolo kolesaga naga yao.


\par }{\PP \VS{12}Te tau sabo bidigo we te deli digi naga selama bidao. Agai te aga we wai bugagia tonaluao.

\VS{13}Te bidi dabe augwali te Godigo po odobo we bidi tau sabo sę bidi bidiyu tama wiegi yai sę eyu da, teda we bidi gedude augwali nogi wiegi yai elaluaibao. Tama augwaligo te Krais Jisasde konealubo po bomo elama pusubo usu yaibao.


\par }{\SH Godigo po page megi waselali kolesaga po page te genuai nai mu da po wali
\par }
{\PP \VS{14}Eno homugo ena nage bidibo madi tamadi asaibao. Tiali goli megi eno e pas nagebolo asęna tolobao.

\VS{15}Magi baso meni, ena polo sabalisiąbaso da, teda nago e pas selama tama nedama, tama nago nage Godigo hanide bugagia bidabo kolesaga po tede koneagameo. Te God aga da te bidibo ula elalubo God dao. Te agai po odobo we bidi hani augwali da te Godigo be tiwai we bidi dao. Tama augwali te Godigo mu po tolalubo te bomai ni pos dali kau ni me tiwai elalubo dao.

\VS{16}Awe, mu tama, te polobadu geme dualali po, te Godigo dabolo waselali konealuabo po page te genuai mu elalubo, tama bidigo te pode te po mu menio wabo te usu me egobeo. Te konealuabo po e dao:

\par }{\Q Aga te tigi elalubo bidi mu pedalali, tama hania

\par }{\Q hanilai.

\par }{\Q Tedali Mobo Bidigo we bidibolo ola mani, te bidi

\par }{\Q aga dolo mu yali.

\par }{\Q Te dagalude mobo bidi ensel dabego aga suai.

\par }{\Q Tama po pusubo bidi augwaligo agade po te tigidali

\par }{\Q we bidi hanibolo pusigi pali.

\par }{\Q Te tǫde bidi dabe augwaligo konealubo po agade

\par }{\Q dąų wai.

\par }{\Q Te Godigo aga dagaluba odasa holama, tama megi

\par }{\Q aga bomo dali, genuai nogi dali selama bidibo

\par }{\Q dao.




\par }\Chap{4}{\SH Tibo po ola mabo bidi dabe augwaligo po waibao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Godigo Tedali Mobo Bidigo hanilama te po wai: nosali sogo bidi meba augwaligo te Kraisde konealubo po tagalaibao wali. Te augwaligo te tibo po wabo dwai haubo noma bidi dabego ola mabo po odama, tama augwaligo te dwai haubo noma bidigo po wali paibao.

\VS{2}Bidi meba augwaligo dwai sę dali dwagi yai sę dagalabo homu te isali tiwai dao. Tama tibaso augwaligo augwa ebo sę dagalisiąyu tama augwali tibo po wabo bage dao. Tama “Eno mu po naga obao,” wai goli, augwaligo te dwai haubo noma bidi dabego tibo po naga ola mabo dao.

\VS{3}Tama tiyu, augwaligo e tiwai po ola mabo dao, “Dagego te we sabo sę elamuo, te sę habu selai sę dao,” te po augwaligo ola mabo dao. Tama me augwaligo haniani tubo nai me badu habu selebo dao. Tiali goli Godigo te nai dabe nigali te da bidigo konealubo po dąų weyu tama agai mu po koneani we bidi, dago te nai dabe selama tuyu, tama Godibolo gedu haluasa po weyu ‘Nage usu da’ omainogo yai.

\VS{4}Magi baso meni. Dago koneani, te Godigo nigali nai tigidali, te wiegi yai naga yai. Tiyu dago sąyabuo. Dago Godibolo usu da weyu gedu haluasa po olama sao.

\VS{5}Te Godigo te naide polobadu wali po dali, te dago gedu haluasa po wabo po dali, te po sigo te nai wiegi yai ilama pedalubo dao. Tama tibaso, te nai dago tuagameo, po meni.


\par }{\SH Timoti te Kraisgo wiegi yai sę bidi bidimainao
\par }
{\PP \VS{6}Nago te eno megi asęani po te dago ama dedebolo mobaso da, teda nage te Jisasgo wiegi yai sę bidi bidaibao. Tama tiyu, te konealubo pode me, te nago wali pabo tigidali wiegi yai kolesaga ola mabo po me, te po side nago genuai bomo bugagia sidu bideibao.

\VS{7}Tiali goli te haniani olo namu po dali, te haniani kedu meni yai po dali, te tobage po mibo te nago odogio, te tudiba muao. Te tobage olo po dago God bugagia koneabo tau sabo po menio. Bomo elama, nago naga digi te Godigo kolesaga wali pabo sę ola mayu bidao.

\VS{8}Nago koneani, te dago tigigo sę ebogo te tigibolo bomo mobaso, tebogo da tau sabo dwasianu usu ebo dao. Tiali goli Godigo kolesaga wali pabogo te da tau sabo te hauwa mu ebo dao. Te sę ebogo da megi te bugagia bidibo ula mabo dao, te nosali bidabo ula tau sabo me te usu yaibao.

\VS{9}Te po mu tama wali, tama te po tigidali bidigo odama, tama augwaligo homu te poba begi pobaso, te usu yaibao.

\VS{10}Tama da Godigo kolesaga wali pabo, tebogo da megi me, nosali me tau sabo usu baso, dago bomo eyu sę dene mu ebo dao. God da, te tigidali we bidi ma sabo bidi da, tama agai te Kraisde konealubo po augwa homugo dąų wali we bidi da mu ma dobola sabo bidi dao. Tama tibaso, dago te bidibo ula elalubo Godiba homu begi pelama, tama agai da somainogo dago aga tonalubo dao.


\par }{\PP \VS{11}Nago bomonama te po te Godigo we bidi augwalibolo pusao, tama augwaligo wali pomainogo ola mao.

\VS{12}Augwaligo suali, nage gesi bidi homu ebo, tiali goli augwaligo homugo nage te olo bidi yali homu ebo gogologio. Menio. Nage te polalubo bidi bidao. Tama tiyu, tama nago po wabo kolesaga me, te bilibo me, tama nago we bidi dali dwagi yai homu eyu godolo ebo kolesaga me, te nago Godiba homu begi pabo kolesaga badi, tama te magi dwai sę isiąwai wiegi yai kolesaga nago ebo augwaligo suyu, tama augwaligo homu Godiba begi pabo we bidi augwaligo nage wali asaibao.

\VS{13}Ena nago bidibo digi nosali asaibao. Te sogo nago ena tonaludu digi, nago te Godigo bukude asęani po aga hani we bidibolo nedebo sę yao. Tama augwalibolo Godigo po pusuyu tama ola mayu bidaluao.

\VS{14}Polobadu te Godigo po pusubo bidi augwaligo nago nosali yabo sęde mu yabo po weyu, tama te monu dabe tobolu bidi augwaligo augwa nogo nago toboluba muani. Tama te sogo Godigo nago sę yabo bomo dali, homu kolesaga dali nagebolo olo manio. Te mani nai tagaligio. Te mani bomogo me, te homu kolesagago me nago naga sę yao.

\VS{15}Tigidali bidigo nago ebo te pua pai holobo ni tiwai sę sumainogo eyu, tama sesemane sogo nago te Godigo we bidi tonalubo sę bomo elama bugagia yao.

\VS{16}Tama naga digi ebo kolesaga me, te we bidi ola mabo sę te bugagia tonaluao. Tama tiduao. Nago tama tiyu da, teda naga sęgo digi nage dali nago po odobo we bidi dali ma dobola saibao.




\par }\Chap{5}{\SH We bidi dodolobo wiegi yai kolesaga po
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Godigo po odobo we bidi hani tomode te monu dabe tobolu bidi me deligo dwai sę eyu da, nago aga te dwai sęde ma dodoloyu tama nago agabolo sesena pai po me olamuo. Menio. Nago po nagame elama dua digi dodolao, te naga aya monu dodolobo tiwai gilama yao. Tama nago te gesi ogwa bidi dabe dodoloyu, te naga ama dodolobo tiwai gilama yao.

\VS{2}Tama nago te mosi dabe dodoloyu, te naga ida mosi dabe dodolubo tiwai gilama yao. Tama nago te gesi we dabe dodoloyu, te naga abe dodolubo tiwai eyu, te wiegi yai dolo homu naga ebadi augwali dodolao. Mena bidi nago dwai sęde dodolabo homu ebo bidi, nago sesena pai homu eyu dodologio.


\par }{\PP \VS{3}Te we me deli aga bidi isai digi, tama we agaduba mu bidibaso da, teda nago te Godigo po odobo we bidi augwaligo te we tama bidibo koneama tama augwaligo augwa mone gego te we tau sao po wao.

\VS{4}Tiali goli te bidi isai we me deligo te aga wai genuai yai me, ma aga waigo wai te genuai yai elalubaso da, teda augwaligo bugagia koneao: te augwaligo polasa yabo sę te augwaligo Godigo po wali peyu, tama augwa hani we bidi bugagia tonaluyu, tama augwali polobadu dwasianude aya idago bugagia tonaluali tobage kolesaga wei ponoyu tonaluao. Awe, Godigo te kolesaga godolo mu ebo dao.

\VS{5}Tama we aga bidi isai madi, tama we agaduba mu bidiyu aga tau sabo bidi meni baso da, teda te wego te tiwai kolesaga ebo dao: agai Godiba tialuyu, tama Godigo aga tau somainogo eyu giligade me hulide me te agai Godiba gedu haluasa po weyu ena tau sao wabo dao.

\VS{6}Tiali goli gasa we me, te aga bidi isai madi, tama te wego te tigigo ebo kolesaga naga wali pabo homu eyu, tama dwai kolesaga ebaso da, teda aga tigi bididubadi goli aga bidibo noma te Godigo gedude isai dao.

\VS{7}Nago bomonama te eno tamadi wali po te Godigo po odobo we bidi augwalibolo pusao. Awe, augwaligo tama temainao, magi baso meni, augwali te gasa we bidigo gedude augwaligo dwai kolesaga elalugobeo. Tiyu gasa bagego po augwali dali elalugobeo.

\VS{8}Eno te po magi baso obawe? Te bidigo aga deli hani dabe me, ma aga kaneme deli hani digi te bugagia tonalusiąwani da, teda te bidigo aga Godide konealubo po te tudiba munama tama agai ebo kolesaga te dwai mu elama, tama tebogo te Godigo po odisąwai bidi dabego ebo dwai kolesaga te aiyaba elaluaibao. Te Godigo po odisąwai bidigo augwa digi te tiwai dwai kolesaga me ebeo. Menio! Augwaligo te augwa bidi isai we dabe, te augwaligo bugagia tonaluyu tau sabo dao.


\par }{\PP \VS{9}Te augwali tau sabo hani bage meni yai wilawe we elalubaso da, te Godigo po odobo we bidi hani augwaligo augwa mone gego te tobage wilawe we tau somainogo eyu, augwaligo nogi te bukude dago asębo dao. Te bukude nogi elalubo wilawe we dabe naga augwaligo te tau sabo mone sabo dao. Tama nago te bidi isai we dabe nogi te bukude olo asęgio. Menio. Te bidi isai we aga kibu be bidi sese sela wali, te tobage bidi isali we aga bidi deli naga dali bidali mosi we elalubaso da, teda aga nogi naga nago asęąo.

\VS{10}Tama e tobage haniani wiegi yai sę yai nogi elalubo we tiwai: agai te aga wai puluba bugagia tonaluali. Tama agai te gasa bulu we bidi augwali te agai beba asobode nai mayu yali. Tama imilai homu eyu, agai te Godigo po odobo we bidi tau siyu sągą we tedabo sę yai dao. Tama agai te sęgę dali dene dali sali we bidi dabe tau siyu yai. Tama te wilawe we aga te tobage haniani we bidi tau sabo dwagi yai sę ebo kolesaga wali pabo we bidali da, teda nago te tobage we dabe augwali naga nogi te bukude asęąo.


\par }{\PP \VS{11-12}Tiali goli nago te augwa bidi dabe isai, te gesi we dabe augwali nogi asęnamuo. Menio! Te augwaligo homu hodolama tama te bidi dali ma pabo homu ebo si, te augwaligo Krais te tudiba muaibao. Tama tiyu, tama augwaligo agai sęde te hasia dąų wali po augwaligo togolama, tama tede sęgę saibao.

\VS{13}Tama gasa dwai kolesaga me augwaligo koneaibao. Augwaligo sę isąyu tama augwali tigidali we bidigo beba olo pabo kolesaga saibao. Te kolesaga naga egobeo, te gasa dwai kolesaga me yaibao. Augwaligo te gasa we bidi dabe augwaligo po anoma elama tama po sabilibo sę eyu, tama augwalibolo posobo po weyu yaibao. Te po augwaligo tedela paibao, haniani beba. Tama tiyu, tama augwaligo me te hogwa sa wali po togolama, tama augwaligo gasa we bidibolo subigila pusaibao.

\VS{14}Tama tibaso, augwaligo tama idali weyu, eno homugo Timoti nago te bidi isai gesi we dabe te augwali bidigo ma sao po wao, tama wai ame nobaso, te augwa hani tonalubo sę yao. Te augwaligo tama tiyu da, teda, te da dali te dwai po wabo boi bidigo tų gegabo usu meni yaibao.

\VS{15}Eno tama tiwai po te gesi we dabede wali, magi baso meni, te we dabe mebago te Kraisgo sęde dąų wali po te tagalama, tama augwaligo te Satan wali pabo gagalai dao.

\VS{16}Te Kraisde konealubo po dąų wali we me deli te aga hani tomode te aga bidi dabe isai we dabe meba elalubaso da, teda te we aga digi te bidi isai we dabe tonaluyu tau sao. Te tau sabo sę te Godigo po odobo we bidi hanibolo te wego munamuo. Meni. Augwaligo te agaduba deli mu bidibo wilawe we dabe, te augwali tau sabo bage meni yai we dabe, augwaligo te tobage we dabe tau siyu tonalumainao.


\par }{\SH Tobolu bidi dabede wali po
\par }
{\PP \VS{17}Te Godigo po odobo we bidi hani tonalubo monu dabe, augwaligo te sę bugagia eyu da, teda te hanigo augwaligo nogi ugwaba siyu, tama augwalibolo te augwaligo sabo pe mone mayu, tama meba ugwadu manuma mao. Te tonalubo bidi dabe tomode te bidi dabe meba augwaligo te sę eyu, tama augwaligo me te Godigo po pusuyu tama te we bidi dabebolo ola mabo sę bugagia eyu te sę dene yali, te tobolu bidi dabe augwalibolo te manani masigi polasa mao.

\VS{18}Magi baso meni. Te Godigo po bukude te Mosesgo polobadu e po asęani, “Te nai wit ge bo sela somainu te nago bulmakau agai sę eyu tama te ge dabe sągągo agabadi, nago aga gani te bonogo dąų wagio, aga te ge meba tumainao,” te po asęani. Te tobage po me elalubao, “Te sę bidigo aga mone sabo usu dao,” te po wai dao.
\XREF{*}{{\XO 5:18: }{\XT{Bom 25:4; Mat 10:10; Luk 10:7}}}

\VS{19}Tama bidi me deligo naga te po waibao, “Te Godigo po odobo we bidi tonalubo bidigo dwai sę yali” po obaso da, teda nago te po odogio. Tiali goli bidi sigo ma selago te po obaso da, teda nago odao, te bidi osola suao.
\XREF{*}{{\XO 5:19: }{\XT{Bom 17:6; 19:15}}}

\VS{20}Tama tiyu, tobolu bidi dabe mebago te dwai sę yaibaso da, teda nago te Godigo po odobo we bidi augwali tigidali gedude te dwai sę yali bidibolo “Nago te dwai sę yalio, te kolesaga tagalama, tama Godigo po wali pabo ma gagalao,” te po wao. Augwaligo gedude tama eyu da, tama gasa tobolu bidi dabe augwali me te tiwai dwai sę ebo wi elama tagalumainao.


\par }{\PP \VS{21}Te God me, Krais Jisas me, te Godigo dią sali ensel mobo bidi dabe, te augwaligo gesabidide eno nagebolo dolo mu obao, te eno megi tama nagebolo asęani ola mabo po nago bugagia wali pao. Tama tiyu, tama nago te tobolu bidi dabego yali sę osola subadi, nago te bidi me delide wei ebo abagi homu eyu, tama gasa bidi me delide dwai homu eyu munu te tiwai elamu dao. Te bidi dabe osola subo sę te nago dolo mu naga yao.

\VS{22}Tama me nago te bidi me deli polo selama, tama aga bugagia osola susiąbadi, tama nago nogo aga toboluba muyu, tama aga te Godigo we bidi tonaluabo tobolu bidi nigilamuo. Magi baso meni. Te nago aga polo te tobolu bidi nigilama tama agai dwai sę eyu da, teda nago aga te dwai sę ebo tau sali tiwai waibao. Tama idali weyu, dua dao. Nago te naga digi bugagia tonaluyu, tama dwai sę me deli isiąwai bidi bidao.


\par }{\PP \VS{23}Timoti, nago te olo wę naga tubo kolesaga tagalao. Tama te hauwa sogo te tigi bomo silabo gasi nageba pedaliyu ebo, tama te gasi sela sąwainogo da, teda nago te naga tabi tau sainogo te nago dwasianu wain wę dali tuao.


\par }{\PP \VS{24}Te Godigo po odobo we bidi hani tobolu bidi nigilibo sęde eno e po me nagebolo obao. Nago te bidi dabe hasia osola subadi, e po ma koneao. Te bidi mebago dwai sę dabe hanilama hania mu elaluyu, tama augwali te po tų yabo madi poligi pobaso, tama dago augwali polo dagalama koneani. Tiali goli bidi mebago dwai sę geme dualaluama, tama nosali naga hania hanilama pedalubo dago subo dao.

\VS{25}Te wiegi yai kolesaga me te tiwai naga dao. Te wiegi yai kolesaga dabe me te hania elalubo dago subo dao. Tama meba dwagi yai kolesaga te we bidi dabego ebo te hania polo me pedalisiąyu yali goli, te me sesemane sogo geme me dualalugobeo. Menio! Nosali dago te me koneaibao.




\par }\Chap{6}{\SH Olo sę ebo bidi dabede po wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te nago bidibo digi Efesusde bidibo Godigo po odobo we bidi augwali meba te masigi sisąbo olo sę ebo we bidi dabe dao. Augwaligo augwa genuai bidigo sę eyu augwaligo tama tiwai homu yao, “Te ena genuai bidi aga te wiegi yai bidi, tama eno aga nogi ugwaba sabo te usu dao. Agai te sę yao wabo po eno odaibao,” augwaligo te homu yao po wao. Tama te sę we bidi dabego te tiwai homu kolesaga eyu da, teda te genuai tonalubo bidi dabego te Godigo nogide me te Godigo po me te si dali dwai posobo po wabo kolesaga me egobeo.

\VS{2}Me ma, te olo sę ebo bagego genuai bidi aga te Godigo po odobo bidi bidiyu da, teda te sę ebo bidi dabego te homu me ilamuo, “Te genuai bidi aga Kraisba homu begi pai bidi bidibaso, aga da te eno ama tiwai dao. Tama tibaso, ena dali eno sę tonalubo genuai bidi dali, te da si Godigo gedude tiwai si dao. Tama tibaso, eno agai po odogobeo, te tigi dene sę egobeo.” Te homu augwaligo ilamuo. Menio. Augwaligo tama homu yao: “Eno bomo elama eno genuai bidigo sę bugagia mu eyu, tama eno te tiwai aga tau saibao. Magi baso meni. Eno genuai bidi aga te Kraisba homu begi pai bidi, tama eno aga dali dwagi yai homu eyu godolo ebao.” Te sę ebo bage augwaligo te homu yao wao.

\par }{\SH Te mone me doado bage hauwa sabo godolo ebo homu kolesagade te tigidali dwai kolesaga page elalubao
\par }
{\PP Te sesemane sogo nago te we bidi augwalibolo te tiwai kolesaga eno nagebolo wali po tiwai gilama te we bidi ola madubadi geao, tama augwaligo homu hodolama wali pomainao.

\VS{3}Tiali goli bidi mebago te po wali pisąma tama augwaligo bidi dabe gasa po ola mabo dao. Te gasa po te dago Genuai Bidi Jisas Kraisgo doloba pai po dali tiwai si isiąwai po dao. Tama te gasa po te dago te Godigo kolesaga wali pabo ola mabo po dali tiwai si isiąwai po dao.

\VS{4}Te gasa po ola mabo bidi agai te hagoma genuai eyu, te agai Godigo kolesaga dwasianunu me konebeo. Menio. Agai homu kolesaga gasi tiwai ebaso, tama agai te bidi dabe dali konila po wabo kolesaga godolo ebo dao. Tama subigila te dwasianu po pagede te po si wado po wabo ebo tiwai kolesaga me agai godolo ebo dao. Te tobage konila po wabode te tiwai kolesaga pedaludu gebo dao: augwaligo dwai homu gasa bidi dabe dali eyu, tama augwaligo augwa hasi konila po weyu, tama posobo po wabo, tama augwaligo te homu ebo dao, ‘Te gasa bidigo dwai sę yabo homu ebao.’

\VS{5}Tama sesemane sogo augwaligo wado po subigila weyu ebo dao. Te tobage bidi dabe augwali te gagea pai homu ebo bidi pedalama, tama augwaligo te mu po te augwa homude dąų wabo tagalai dao. Augwaligo homugo te Godigo kolesaga wali pabo te bisnis ebo sunumi augwaliba bugagia pedalama, tama mone hauwa siyu, tama walu hauwa sabo mone bidi pedalaibao homu ebo dao.


\par }{\PP \VS{6}Mu tama, te bidigo Godigo kolesaga wali peyu, tama aga homude te tigidali nai te aga usu yali da homu ebaso da, teda aga te wiegi yai doado bage hauwa elalubo bidi tiwai yaibao.

\VS{7}Dago koneani, te idago da ame nenama tama da tǫde pedalali, te sogo dago magi nai me deli sela asobeo. Menio. Te da olo naga asai. Tama nosali sogo da isibo sogo tama te tǫ tagalobode te dago magi nai me deli te dago isibo noma bidigo me sela pogobeo. Menio!

\VS{8}Tama tibaso, dago tubo nai me ugwa me elalubaso da, teda dago dwagi yai homu pemene idu te homu yao, “Te naigo ena usu ilali. Ena dwagi yai homu pemene ebo dao,” te homu yao.

\VS{9}Tiali goli te doado bage hauwa saio homu ebo bidi dabe augwali te buside bidibo uni kibu dabego te nai tugi painogo te denami odobo tiwai ebo dao. Tiali goli te kibu aga te dedagede tulaluyu isabo homu me konegobeo. Te moneba homu konebo bidi dabego homu te tiwai ebo dao. Te augwa homu te moneba dąų olama, tama augwaligo te haniani dwai kolesaga wali peyu, tama te homu kolesaga meni yai bidi tiwai bilibadi, te augwa digi dene mabo kolesagago augwali dąų wabo dao. Tama tiyu augwa digi dolama, tama augwali dwai mu hobedagia bidaibao.

\VS{10}Magi baso meni, te mone godolo homu ebo kolesaga te tigidali haniani dwai kolesaga page mu elalubao. Te bidi meba augwaligo te bomo elama te mone godolo ebaso, tama te kolesagago augwali kegelama tama augwaligo te Kraisde konealubo po tagalai digi, tama augwa yali dwai sę hauwago te augwali homude enani tama genuai dene mu tolali.


\par }{\SH Timoti nage tau sabo po nago bomonama uda baso da, te bidibo ula selama, sesemane sogo bidada paibao
\par }
{\PP \VS{11}Te bidi dabe meba augwaligo te doado bage hauwa saio homu ebaso tama tiwai dolaibao. Tiali goli Timoti, nage da te Godigo bidi da olama, tama nago te tobage dwai sę ebo kolesagaba tudi ola mao. Me ma, nago te bomo elama te doloba pai kolesaga badi, te Godigo godolo mu ebo kolesaga me, te Kraisde konealubo po dąų mu wabo kolesaga me, tama te gasa ama dabe godolo ebo kolesaga dolo wali pao. Tama te bomo elama dolaluyu, tama te boi bidi dabego mabo sęgę tigidali bugagia tolobo kolesaga me, tama augwali dali nagame elama bidibo kolesaga yao.

\VS{12}Te Kraisde konealubo po dąų wabo bidi te ususu si yainogo udabo tiwai sę elalubao. Tama tibaso, nago te sesemane sogo bugagia bidada peyu, bidada pabo ula somainogo te sę bomo elama yao. Magi baso meni, polobadu nago te we bidi hauwago gedu tomode te “Ena Kraisde konealubo po dąų wai dao,” te dwagi yai po nago augwalibolo pusali sogo te Godigo nage sa muyu te bidibo ula saibao wali.

\VS{13}Te God da te tigidali nai bidibo ula menama tonalubo bidi dao. Tama Krais Jisas aga te gavman tuni bidi Pontius Pailat gedude te dolo po naga weyu, aga digi aga te Godigo we bidi tau somainogo tagala palali bidi Krais dao po wai. Tama te God badi, te Krais Jisas dali sigo gedude te tiwai po bomo elama nagebolo eno megi obao:
\XREF{*}{{\XO 6:13: }{\XT{Jon 18:37}}}

\VS{14}nago te Godigo po bugagia tonaluao. Nago te gasa bagego te Godigo pode dolobo po wabo gogologio. Te nago bugagia tonaluali da, teda te pode dwai po wainogo yabo te usu meni yaibao. Nago tama tonalua pidubadi te dago Genuai Bidi Jisas Krais te ma asobo sogoba usu nagasu tama Krais aga hanilama hania pedalaibao.

\VS{15}Aga ma asobo sogo te Godigo aga digi sa muani bodolu sogo elalubo, te sogo te dolo sogo mu naga yaibao. God naga te dwagi yai homu pemene ebo page bidi, tama agaduba deligo naga tigidali sę yabo bomo elalubao. Agai te tǫde tuni bidi dabego Tuni Bidi, tama aga te genuai bidi dabego Genuai Bidi dao.

\VS{16}Agaduba deli naga te munu me isisąbo ula page elalubo bidi dao. Aga te genuai nanobo ula tomode mu bidibo, tama da aga pąba pabo te usu me egobeo. Te bidi me deligo aga munu me sube, tama aga me subo usu egobeo. Genuai nogi mu me, bomo me te agade sesemane sogo bidada peyu, bidada paibao. Mu dao.


\par }{\SH Te doado bage hauwa elalubo bidi dabebolo wabo po
\par }
{\PP \VS{17}Timoti, nago te tǫde doado bage hauwa elalubo bidi dabebolo e po bomo elama wao: “Dagego te gasa bidi dabe dali hagoma me elamuo, tama dagego te tiwai homu me egio, ‘Eno doado bage hauwa elalubaso, te bugagia bidaibao.’ Dagego te homu me egio. Menio. Dagego dąų wabo homugo te nai dabego augwali tau siyu bugagia bidaiba homu elamuo. Magi baso meni, te tǫde nai augwaligo da tigidali sogo tau sabo usu menio. Tama dagego e homu yao, ‘Eno Godiba konealubo po dąų mu olama, tama agai ena tau siyu, ena bugagia bidaibao,’ dagego te homu yao. Te dago homu dwagi yai pemene emainogo eyu, tama God aga digi te haniani dwagi yai nai te dabolo olo mu mabo dao.” Te doado bage hauwa elalubo we bidibolo te po pusao.

\VS{18}Nago te augwalibolo te po weyu, tama e po me wao, “Dagego te we bidi tau sabo dwagi yai kolesaga haniani yao, dwagi yai sę umabo yao, te sesemane sogo dagego doado bage te gasa bidi dabebolo olo mayu, tama te nai dobabo bidi kolesaga bugagia yao,” te po bomo elama augwalibolo wao.

\VS{19}Te augwaligo tama tiyu da, teda augwaligo te augwa nosali Godigo bulude te augwali tau sabo bomo hauwa tede elaluaibao. Tama tiyu da, te augwaligo sabo bidibo ula augwali te wiegi yai mu bidibo ula sabo usu mu yaibao.


\par }{\PP \VS{20}Timoti, Godigo agai po nagebolo mani. Nago te po bugagia tonaluao. Bidi dabe mebago te Godigo kolesaga wali pisąbo olo po dabe wabo dao. Augwaligo homugo augwa wabo po te koneai kolesaga po mu dao. Tiali goli meni, augwaligo wabo po te page meni yai konila ebo po naga dao. Nago te tobage po dabe tudiba muao.

\VS{21}Magi baso meni, bidi meba augwaligo te po wai, “Dago te mu koneanio,” te po wali. Tiali goli augwali geda muyu, tama augwaligo te Kraisde konealubo po dąų wabo tagalama tama bidibao.

\par }{\PP Te tama dao. Te Godigo olo mu tau sabo wiegi yai kolesaga te dage dali bidao.


\par }