\NormalFont\ShortTitle{Profet Jeremaiago Po Elalubo Buku}

{\MT Profet Jeremaiago Po Elalubo Buku

\par }{\IMT Hasia nedebo tau sabo po

\par }{\IP Profet Jeremaia te Jerusalemde bididuali sogo, te Babilon tǫ kantri king Nebukatnesargo ami bidi dabe dali aselama, te Juda hani dabe dolagasobo sogo elalubo pąde, aga bidali profet bidi dao. Te Jeremaiago pusali po hauwade te agai te po weyu, “Te dage Juda dabe me Jerusalem bage, te dage dua dao, bugagia kone palao,” po walio. Te we bidi dabe augwaligo te tibo god dabeba lotu wabo tagalisąma, tama te homu begelisąbaso da, teda Godigo augwali dolabo po odobo hagela homu yaligo da, tama agai te wali sę po dabe, augwali te mu pedelama, te aga digi sualio. Te profet Jeremaiago gasa dąų wabo po meba dabe pusali po te tiwai, te nosali Godigo te Juda hani dabe augwali hobede ma elama, te augwali tau ma sobaso, te augwa page bulu tǫba ma asela yabo po pusalio.

\par }{\IP Jeremaiago buku da, te gasagi yai dwasianu tedali, te gasa profet dabego buku dabe tiwai si ebeo, magi baso meni, te Jeremaia aga po dabe digi hauwa pusali elalubao. Jeremaiago te Godigo agabolo wali po te agai te we bidiba pusainu ebo, te agai homu pemene isąwani, tiali goli aga homu kolesaga aiyaba elaluama, tama Godigo homu kolesaga doloba peyu yali. Te hauwa sogo aga hagela sęgę eyu, agade digi hobede yali. Tiali goli, agai aga te hagela sęgę ebo sę te geme dualobeo. Agai dolo tama pusalio, tama agai te po dabe te bukude elalubao. Jeremaiago te Juda hani dabe godolo homu yali, tama Godigo agabolo bomai po mabo sogo da, tama agai te po pusabo homu pemene meni yani. Tama te hani bidi dabe augwaligo agai pusubo po odobo hagela ebaso, te augwaligo aga dolainogo ebaso, agai te God dali po hauwa wai dao.

\par }{\IP Jeremaiago pusali wiegi yai po me deli te Dąį 31:31-34 tede elalubao. Te po dagede Jeremaiago pusali po e tiwai, te gesi noma wiegi yai dąų wabo po Godigo aga we bidi dabe dali yabo sę pusali. Te dąų wabo po augwaligo te masigi pedai dagede, ma te buku me delide naga asębo sę egobeo. Menio. Te we bidi dabego haliga tomode elalueibao, tama augwa digi godolo homu eyu, wali paibao. Da te Godigo po mu odobo we bidigo homu kone palobo sęde, te Godigo Mobo Bidi Holi Spiritgo sę ebode dago homu koneao.



\par }{\MS Godigo Jeremaia i olama, agai po pusumainu yai

\par }\ChapOne{1}{\MR (Dąį 1)

\par }{\SH Te kibu be dabede Godigo po Jeremaiabolo mawai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te e da Jeremaiago po, te Hilkiago ogwa dao. Hilkia te pris hani dabe me deli te Anatot taunde te Benjamin hanigo tǫde bidai.

\VS{2}Te Josaiago kibu be nogo si, sągągo sela, 13 kibu be wabode, te Emongo ogwa, te Juda king bidali sogo, Genuai Bidigo po Jeremaiabolo mabo gagalai dao.
\XREF{*}{{\XO 1:2: }{\XT{2 Kin 22:3–23:27; 2 Sto 34:8–35:19}}}

\VS{3}Te sogo gagalama, tama bidama nosali, Genuai Bidigo po meba te Jeremaiabolo mayu, te Jehoiakim, te Josaiago ogwa, te king bidali sogo te po mawai. Genuai Bidigo po te Jeremaiabolo maduali, te king Sedekaiago kibu be nogo si, sągągo deli teba usu nigi palio, te Josaiago ogwa dao. Te wabo kibu bede te a naga wabo poluade, te boi bidi dabego te Jerusalem we bidi dabe selama, te gasa tǫ kantriba kalabus sę igi pai dao. Te sę pedalisiąbadi, Genuai Bidigo agai po te Jeremaiabolo maduali.
\XREF{*}{{\XO 1:3: }{\XT{2 Kin 23:36–24:7; 24:18–25:21; 2 Sto 36:5-8, 11-21}}}


\par }{\SH Godigo Jeremaia i olama, te profet sę emainu yai
\par }
{\PP \VS{4}Genuai Bidigo ena, Jeremaiabolo te po mabo gagalali sogo, agai te tiwai po wali,

\VS{5}“Te eno nage naga idago haligade ame nisąbo sogo, eno nage koneai. Te nage naga idago ame nisąbadi, eno nage sa munama, te gasa bulu tǫ kantri dabe tomode te profet sę ela bilabo bidi da homu yai dao,” wali.


\par }{\PP \VS{6}Eno te Genuai Bidigo wali po odolama, te eno agai po wei ponoyu, te tiwai po wali, “Hobede ya, God, Genuai Bidi, ena gesi ogwa bidi mu elalubaso, eno te po pusabo kolesaga konebeo,” po wali.

\VS{7}Tiali goli, Genuai Bidigo e tama po enabolo wali, “Nago te tiwai po weyu, nage gesi ogwa bidi mu naga da wagio. Menio. Te eno nage gasa bidi hani meba bidiboba tagala palobo sogo da, teda nage augwaliba pagameo. Te eno nageba maiabo po tigidali, te po nago pusao,” wali.

\VS{8}“Nage augwalide wi me elamuo, magi baso meni, ena nage dali bidiyu, te eno nage augwaligo nogode ma saibao. Ena Genuai Bidi, eno po wai dao,” wali.


\par }{\PP \VS{9}Te po olama, Genuai Bidigo agai nogo eno pedauwaliba munama, tama enaba te tama po wali, “Odao, megi eno po te nago pedauwaliba mubaso, te po nago pusaibao.

\VS{10}Megi e side eno nageba te gasa bulu tǫ kantri hauwa hani we bidi tonalubo bomo mobao. Eno nageba te kantri dabego gavman gudabo po wabo bomo, me te gavman dolabo po wabo bomo me mayu, te augwaligo gavman ma dodoluyu, ma bulabo po wabo bomo me mawaibao,” te po wai dao.


\par }{\SH Godigo nai si te Jeremaiabolo ola mawai
\par }
{\PP \VS{11}Genuai Bidigo enaba te tama po hanalu wali, “Jeremaia, nago magi nai subawe?” Eno agabolo te tiwai po wali, “Eno te ni amon nologo subao.”
\FTNT{*}{{\FR 1:11: }{\FT{Te Hibru pogo, “Amon” wabo, te e tobage po pąde obao, “Te bugagia tonaluao,” wabo.}}}

\VS{12}Tama Genuai Bidigo enabolo te tama po wai, “Nago po te dolo obao. Te tiwai naga, eno ena po te bugagia tonalu, te mu po naga pedalumainu ilalibao,” wali.


\par }{\PP \VS{13}Tama Genuai Bidigo enaba te tiwai po ma hanalu wali, “Nago magi nai subawe?” Tama eno te po wai, “Eno te sene sospen me deli te not badu kulugulu weyu ebo subao. Tama te sospen sene te saut pedai badu gea palainu ebao,” wali.

\VS{14}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali, “Te dolabo genuai nai me deli te not badu tagalama asiyu, tama agai te e Juda dabego tǫde bidibo we bidi tigidali dolaibao,” te po wai.

\VS{15}“Magi baso meni, ena Genuai Bidi, megi da, eno te not badu tigidali king i olama, augwali te augwa ami bidi dabe dali asaibao. Te king dabe aselama, te augwa king dugabo sia sai te Jerusalem taun tomoba pabo sunumi pąba muagasaibao, tama augwaligo bomogo te taun bagua saibao. Tama augwaligo te tobage deli kolesaga naga te Juda dabego gasa taun dabeba me te tama tiwai yaibao.

\VS{16}Tama eno ena we bidi dabe po tų kot ilama, te augwali dene mawaibao. Magi baso meni, augwaligo ena tudiba munama, te augwa digi tibo god nigilama, te augwaliba ofa eyu, te lotu augwaliba wai. Te kolesagade augwaligo te dwai sęgę saibao.

\VS{17}Tiali goli, nage da, nage sisi elama, hogodama pao. Te tigidali po eno nageba mani, te nago augwaliba pusao. Nage wi me isiąma, augwalide habu bulu me kila sigio. Nage tama tiyu da, teda te ena digi eno nage wi iliyu, te augwali gedude habu bulu kila somainu yaibao.

\VS{18}Jeremaia, odao. Megi da, eno nage te bomai obo elalubo taun tiwai bomonama dolalumainu yaibao, te ain pos tiwai, me te brasgo nigali obo tiwai elalueibao. Te Juda king dabego, me te kingo ofisa dabego, me te pris dabego me, te tigidali we bidigo te nage aiyaba me elalugobeo.

\VS{19}Te bidi dabego nageba boi bidi ebadi, tiali goli, te augwaligo nage aiyaba me elalugobeo. Magi baso meni, ena digi ena nage dali bidiyu, te eno nage tau siyu, ma dobola saibao. Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.




\par }{\MS Jeremaiago Godigo po te Juda dabeba me Jerusalemde me pusali

\par }\Chap{2}{\MR (Dąį 2–25)

\par }{\SH Hasia Israel dabego dwagi yai kolesaga yali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tiwai po enabolo wali,

\VS{2}“Nage pelama, Genuai Bidi eno te po te Jerusalem dabeba pusugi pao,” wali.

\par }{\BB \par }
{\Q “ ‘Eno homugo dage homu konealudu,

\par }{\QB dage eno we bidi hani pedelali sogo

\par }{\QC dagego duga homu enaba kęą pai.

\par }{\Q Te sogo dagego ena godolo mu yali,

\par }{\QB te gesi tamadi sai wego aga bidi

\par }{\QC godolo mu ebo tiwai yali.

\par }{\Q Te Isip tǫ kantri tagalama,

\par }{\QB dagego te dwai masigi kemi olo tǫ bulude,

\par }{\QB te bidi dabego gi bulusiąwai pesagede bilali goli,

\par }{\QB te dagego ena wali piduai dao.


\par }{\Q \VS{3}Te sogo dage Israel te eno gasagi yai

\par }{\QB tedali we bidi mu bidali.

\par }{\Q Dage eno gide te nai hasia mu inilama,

\par }{\QB te tau ebo tiwai elaluai.

\par }{\Q Te gasa hanigo eno te nai sobaso da,

\par }{\QB augwaligo te dwai sę yali da weyu,

\par }{\Q te eno augwalibolo dwai dene mawai dao.’

\par }{\Q Genuai Bidi eno te po wai dao.”


\par }{\SH Te Israel augwa bulai wai dabego dwai sę yai
\par }
{\Q \VS{4}Dage Jekopgo bulai wąį wai puluba dabe,

\par }{\QB dage tigidali te Israel hani dao,

\par }{\QB dagego te Genuai Bidigo te tiwai po odiąo.


\par }{\Q \VS{5}Genuai Bidigo te tiwai po wai,

\par }{\QB “Eno mena dwai sę ebaso, te dage bulai wąį dabego

\par }{\QB te ena tagalama,

\par }{\QC digibulu mu paliwe? Waa?

\par }{\Q Koneao. Augwa te olo naiba lotu obaso,

\par }{\QB tama tiyu, augwa digi te olo nai tiwai pedelai dao.


\par }{\Q \VS{6}Augwaligo ena homu kone me ebeo.

\par }{\Q Augwaligo te eno augwali tau sali sęde

\par }{\QC homu kone me ebeo.

\par }{\Q Eno augwali te tǫ kantri Isipde selama odasa asiyu,

\par }{\QB augwaligo te genuai olo bulu pesage tǫ nogeai.

\par }{\Q Te pesagede te olo masigi kemi tǫ elaluali,

\par }{\QB tama te dwai bulu pesage dabe elalua pai.

\par }{\Q Te buluba tulubage tulisąwai pesage elaluai,

\par }{\QB te bidi dolobo pesage elaluali.

\par }{\Q Te bidi dabe bilisąwai bulu,

\par }{\QB te bulude bidi bidisąwai bulu dao.


\par }{\Q \VS{7}Eno te bulai wąį dabe odasa asiyu,

\par }{\QC te olo tǫ bulu tagalama,

\par }{\QB tama eno augwali te wiegi yai

\par }{\QB ili elalubo tǫba odasa asai.

\par }{\Q Tama megi dage te tǫde bidibao,

\par }{\QB te dage Israel te wiegi yai nai sela tuyu,

\par }{\QB te wiegi yai nai elalubo digi bidibao.

\par }{\Q Tiali goli, dage eno te tǫde bidibadi,

\par }{\QB dagego te dwai kugumini yai kolesaga ebao,

\par }{\QB te eno dageba mani tǫ te eno gedude

\par }{\QC dwai nai mu pedalubao,” wali.


\par }{\Q \VS{8}“Te pris dabego me enaba homu kone me palobeo.

\par }{\Q Te eno bomai po page koneai bidi dabe,

\par }{\QC augwaligo ena me konebeo.

\par }{\Q Te bulu tǫ kantri tonalubo polalubo bidi dabego enaba

\par }{\QB hagoma ebao.

\par }{\Q Te profet dabego te tibo god Bal nogide profetgo wabo

\par }{\QB po tiwai weyu yali.

\par }{\Q Augwaligo te augwa tau sisąbo naiba lotu wai dao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo aga we bidi dabe po tų yaibao wai
\par }
{\Q \VS{9}Genuai Bidigo te tiwai po wai,

\par }{\QB “Dagego te tobage dwai kolesaga ebaso,

\par }{\QB tama ena Genuai Bidi eno te po obao,

\par }{\QB te eno dage po tų ma ilaibao.

\par }{\Q Te eno dagego wai dabe dali,

\par }{\QB duga wąį dabe me po tų eyu,

\par }{\QB te dagego nosali pedalubo hani dabe

\par }{\QC me po tų yaibao wali.


\par }{\Q \VS{10}Edao. Dage sip sela pelama,

\par }{\QB te ailan Saiprus te giliga dega sabo badu pelama,

\par }{\QB te Saiprus dabego kolesaga suao.

\par }{\Q Tama te bidi dabe dagego te bulu Arebia dabego tǫba

\par }{\QB te giliga pedalubo badu tagala palama,

\par }{\QB te augwaligo kolesaga bugagia osola suao.

\par }{\Q Te dagego subadi, te hani me deligo

\par }{\QB te duga ebo tobage dwai kolesaga

\par }{\QB tiwai ebo suaibawe? Mu menio.


\par }{\Q \VS{11}Te hani bagego augwa god te god mu menio.

\par }{\Q Tiali goli, te hanigo augwa te god hasegelama,

\par }{\QC te gesi god wali me pabeo.

\par }{\Q Ena God, eno te genuai nogi dali bomo dali si elalubao,

\par }{\QB tiali goli dage we bidigo te ena hasegelama,

\par }{\QB te dage tau sisą yabo dwai god dabe

\par }{\QC wali pidubo dao.


\par }{\Q \VS{12}Tialima, ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\Q ‘Dagalu, nage te Israel dabego ebo

\par }{\QB dwai sę ebo kolesagade dwai midigi mu sao.

\par }{\Q Te nage hale elama, didibili eyu,

\par }{\QB te dwai haliga mu iduao,


\par }{\Q \VS{13}magi baso meni, eno we bidi dabego te dwai sę

\par }{\QB si yali.

\par }{\Q Hasia augwaligo ena tudiba muai.

\par }{\Q Ena te ulu wę tiwai te augwali bidabo

\par }{\QB ula maiabo wę elaluali,

\par }{\QC tiali goli, augwaligo ena tagalali.

\par }{\Q Tama me, tǫ diganama,

\par }{\QB augwa digi te wę sabobo nai nigali.

\par }{\Q Tiali goli, te wę sabobo nai te alua pelama,

\par }{\QB te ąį augwalide elalubo usu ebeo.’ ”


\par }{\SH Te Israel dabe augwa ebo dwai sęgo te augwa dolaibao wali
\par }
{\Q \VS{14}Genuai Bidigo te tama po wali,

\par }{\QB “Te Israel dabe te bidi me deli magi sę isąma olo mu

\par }{\QB bidibo tiwai elaluali.

\par }{\Q Augwali te olo sę ebo bidi tiwai me elalubeo.

\par }{\Q Te aga aya me te olo sę ebo bidi tiwai

\par }{\QC gilama me elalubeo.

\par }{\Q Tama tilama, magi baso te boi

\par }{\QB bidi dabego augwali bomonama siyu,

\par }{\QB te hwįbode doado bage sabo tiwai yaliwe?


\par }{\Q \VS{15}Te boi bidi dabego te laiongo

\par }{\QC bomonama i wabo tiwai yai dao.

\par }{\Q Augwaligo agai taun siago deyu dolama,

\par }{\QC tede bidi me bidibeo.

\par }{\Q Te agai tǫ augwaligo te olo tǫ pesage bulu tiwai pedelai.


\par }{\Q \VS{16}Israel, nage we me deli tiwai,

\par }{\QB te taun Memfis bidi dabego,

\par }{\QB me te taun Tapanes te tǫ kantri Isip bagego nage

\par }{\QB dwai hale iliyu,

\par }{\QB te nago tobolu nisi tigidali poalama, sela sąwai.
\FTNT{*}{{\FR 2:16: }{\FT{Te e pode dago e homu ebao, te Isip King Neko agai te kantri Judaba te sęgę mani po begelama wali. 2 Kin Dąį 23:33-35, tede te po elalubo suao.}}}


\par }{\Q \VS{17}Te naga digi yali sęgo te sę nageba pedelali.

\par }{\Q Magi baso meni, ena Genuai Bidi,

\par }{\QB naga God, eno nage te sunumidu odasa asainu yali,

\par }{\QB tiali goli, naga hagela eyu, ena tudiba muai dao wai.


\par }{\Q \VS{18}Magi baso nage te tǫ kantri Isipba pelama,

\par }{\QC te wę Nail tugi paiba obawe?

\par }{\Q Magi baso nago homu kone paliyu,

\par }{\QB te bulu tǫ kantri Asiriaba pelama,

\par }{\QB te wę Yufretis tugi pabo homu eyuwe?

\par }{\Q Te kolesagago nage dwasianu tau sainu ebaso,

\par }{\QB usu mu egobeo. Mu menio.
\FTNT{†}{{\FR 2:18: }{\FT{Te Juda genuai bidi dabego te tama homu yali, te Juda dabego te bomai kantriba hanaluama, te augwali tau somainu yali, te boi bidi dabego augwali me elaluidali homu eyu, tama tiali. Te meba genuai nogi yai bidi dabego te Isip kantri dali abagi wai da homu yali, te mebago te kantri Asiria dali abagi wabo homu yai. Jeremaiago augwaliba te tiwai ola mawainogo yai, Godigo naga te augwali tau sobaso, bugagia bidaibao homu yali, tama te bomai kantri dabego augwali tau sobaso, usu egobe da homu yalio. God te augwaliba bidibo ula mabo ąį tiwai elalubao (te ves 13de te po suao). Magi baso augwali te digibulu tǫ kantrigo genuai ąįba wę tugi painu ebawe?}}}


\par }{\Q \VS{19}Naga digi ebo dwai kolesagade

\par }{\QB te nageba dwai dene mawaibao.

\par }{\Q Nago ena tudiba mubaso, tama naga

\par }{\QB te kolesagade nageba wado ilaibao.

\par }{\Q Nago ena Genuai Bidi tagalu, te nago God,

\par }{\QB te nago ena dologoba me bidagasobe.

\par }{\Q Tama nago bugagia homu kone palama,

\par }{\QB koneao, nago te dwai kolesaga dabe mu ebogo te

\par }{\QB nageba dwai dene mobao.

\par }{\Q Ena God, Tigidali Bomo Elalubo

\par }{\QC Genuai Bidi, eno te po wai dao.”


\par }{\SH Israel dabego Genuai Bidi wali pabo hagela homu yali
\par }
{\Q \VS{20}God, Genuai Bidigo po ma weyu, te tiwai

\par }{\Q po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Israel, odao. Polobadu digi nago enaba hagoma eyu,

\par }{\QB tama nago eno nageba mani sę tagalai,

\par }{\QB tama nago te po wali,

\par }{\QC ‘Eno nago sę munu ma egobeo,’ wai.

\par }{\Q Mu tama, nage te tigidali bulu duba holoyu,

\par }{\QB tama te tigidali genuai ni dologoba sisinama,

\par }{\QB te nago tibo god dabeba lotu wali,

\par }{\QB te wego bidi hauwa dali penani igi pabo

\par }{\QB tiwai yalio.
\FTNT{‡}{{\FR 2:20: }{\FT{Tede begelama wali po te tiwai. Israel te we me deli tiwai, tama God te aga bidi tiwai bidali. Tiali goli, te Israel dabego te God deliba lotu me wabeo. Menio. Augwa pelama, te tibo god dabeba lotu wagi pali, te wego aga bidi tagalobo tiwai eyu, te gasa bidi dali pigi pabo tiwai yali. Te wego te penani ebo kolesagade po begelama wali, te po te buku Jeremaiade hauwa sogo te tama po wai elalubao, te gasa profet dabego bukude te tiwai po elalubao. Te bidi dabego te lotu wabo pesage te bulu du bagede me genuai ni dologode nigai dao.}}}


\par }{\Q \VS{21}Hasia nage te wiegi yai wain ni eno

\par }{\QB bulai tiwai elaluali.

\par }{\Q Nage te ni wain polasa mu wiegi yai

\par }{\QC yano mu pedalubo tiwai yali.

\par }{\Q Tiali goli, magi baso megi da, nage begelama,

\par }{\QB enaba tudi ola menama, te buside dwai wain ni

\par }{\QC tiwai pedelaliwe?


\par }{\Q \VS{22}Nago naga tigi te meda sela sąbo

\par }{\QC boma pai naigo teleyu,

\par }{\QB me te wiegi yai sobu hauwago wę

\par }{\QC telabadi, te tagalao,

\par }{\QB tego nago yali dwai sę me sela sągobeo. Menio.

\par }{\Q Te dagego yali dwai kolesaga

\par }{\QB te meda dagede mu dagana sai tiwai mu dao.

\par }{\Q Ena God Genuai Bidi, eno nago yali

\par }{\QC dwai sęgę elaludubadi gebo subao.


\par }{\Q \VS{23}Tiyu, mena tama nage te eno gedude

\par }{\QB meda me pedali sabe da homu elama,

\par }{\QB nago te god Bal dabeba lotu wabe

\par }{\QC homu egowe? Waa?

\par }{\Q Israel, nago te bulu tǫ odogo pesagede

\par }{\QB nago te dwai sę yali homu kone ma palao.

\par }{\Q Nage te tigidaliba peyu, biliyu, te tibo god gegali,

\par }{\QB te so kibu kamelgo te tigidaliba pelama, udada peyu,

\par }{\QB te omai kibu kamel gegebo tiwai yalio.


\par }{\Q \VS{24}Tama nage te so uni donkigo te tǫ wa pai pesagede

\par }{\QC sesemane sogo bilidubo tiwai ebao.

\par }{\Q Aga te homu hę wai bilidu,

\par }{\QB te donki bidi gegali te aga guni ugaba sagolama,

\par }{\QB te omai donki menade bidibowe,

\par }{\QC te denami odada bilali.

\par }{\Q Te aga tama tebo sogo, dego agai

\par }{\QC tų palibo usu egowe? Bidi menio.

\par }{\Q Te sogo te omai donki dabego te so donki aga gegebo sę

\par }{\QC dene me egobeo, te augwa godolo ebo homu

\par }{\QC sia somainu tiaibao.


\par }{\Q \VS{25}Israel, nage udada biliyu, te tibo god wali pigio.

\par }{\Q Tiyu, nage sągą dolidali weyu,

\par }{\QC tama naga dogoni mu wa pabuo.

\par }{\Q Eno te tobage po wai goli,

\par }{\QB nago te tiwai po weyu, ‘Tagala,’ wali,

\par }{\QB ‘eno Genuai Bidigo po me odogobeo.

\par }{\Q Eno te gasa bidi hanigo god dabe godolo mu ebao.

\par }{\Q Eno augwali me wali pabo homu ebao,’

\par }{\QB dagego te po wai,” wali.


\par }{\SH Godigo te Israel dabego kolesagade hobede mu yai
\par }
{\Q \VS{26}Genuai Bidigo po ma weyu, te tiwai po wali,

\par }{\BB \par }
{\QB “Te nai wi sabo bidi me deli augwaligo

\par }{\QB dąų ola sobaso da,

\par }{\QC teda te bidi hale dwai mu saibao.

\par }{\Q Te Israel hani te tiwai me bidibao.

\par }{\Q Te augwa king dabe, me augwa tobolu

\par }{\QB bidi dabe, me pris dabe, me profet dabe,

\par }{\QB me te tigidali we bidi dabe, te hale yaibao.


\par }{\Q \VS{27}Augwa te tama po obao,

\par }{\QB ‘Ni, nage da, te dena aya da,

\par }{\QC te masigi, nago da ame nani.’
\FTNT{§}{{\FR 2:27: }{\FT{Te bidi dabe augwaligo te ni dage selama, ma masigi dage selama, tama augwaligo te tibo god piksa noma nigali. Tama nigilama, augwaligo te homu yali, e eno nigali nai, tego enabolo bidibo ula mawai dao, te homu yai.}}}

\par }{\Q Augwaligo ena tudiba naga muyu,

\par }{\QB te augwali ena pąba me asisąwai.

\par }{\Q Tiali goli, te sęgę pedalubo si da,

\par }{\QB augwaligo te tiwai i wabo dao,

\par }{\QB ‘Genuai Bidi, nago da tau sagasao,’

\par }{\QC tama wabo dao.


\par }{\Q \VS{28}Tiali goli, tega! Juda te dage tau somainogo duga

\par }{\QB digi te nigali god dabe mena bidibawe?

\par }{\Q Augwa namba te duga taun dabe namba tobage

\par }{\QB gagawai yali.

\par }{\Q Te dageba sęgę me pedalubo sogo,

\par }{\QB augwaligo digi dage tau somainao,

\par }{\QB te augwali usu elalubaso da, te emainao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Genuai Bidigo po ma weyu, te tiwai po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dage tigidali enade hagoma ebao.

\par }{\Q Tama tialima, magi baso dagego po enaba wei ponoyu,

\par }{\QC eno dwai sę yali po obawe?


\par }{\Q \VS{30}Eno dagego wai puluba dabeba

\par }{\QB dwai dene mabo sę yali,

\par }{\QB te dage dodoliyu yali, tiali digi

\par }{\QC ena odolali sę dene yai.

\par }{\Q Dagego duga kolesaga me hasegelebeo. Menio.

\par }{\Q Iya! Dagego te eno dageba tagala palali

\par }{\QB profet dabe deli deli ela muna muna pela silali,

\par }{\QB te nasi yai boma pai laiongo hasa elebo tiwai yai.


\par }{\Q \VS{31}Dage megi bidibo Israel, te Genuai Bidi eno poba

\par }{\QB olo bugagia muao.

\par }{\Q Dagego homugo ena te masigi kemi olo pesagede

\par }{\QC te dwai nai da homu ebo dawe?

\par }{\Q Ma, ena te be hulia sai pesage me deli mu

\par }{\QB tiwai da obawe?

\par }{\Q Te tiwai isąyu da, teda magi baso eno we bidi dagego

\par }{\QC enabolo te tiwai po weyu,

\par }{\QB ‘Megi te dena homu wali peyu, tedela paibao.

\par }{\Q Da te nageba munu ma asogobeo,’ wali.


\par }{\QB \VS{32}Dagego homugo te gesi wegigo aga au ebo wiegi

\par }{\QB yai au dobage gegeda pabo homu yaibawe?

\par }{\Q Te we dabego te augwa bidigo kębo sogo au yali

\par }{\QB wiegi yai au dobage gegeda pabo homu yaibawe?

\par }{\QB Menio. Augwaligo gegeda painu ebaso,

\par }{\QC usu mu me egobeo.

\par }{\Q Tiali goli, tega! Dage eno we bidigo enaba hauwa sogo

\par }{\QB homu kone gegeda paludu gebo dao,

\par }{\QB bidigo nedebaso, usu egobeo” wali.


\par }{\Q \VS{33}“Israel, nago te penani kolesaga bugagia koneama,

\par }{\QB te bidi gegabo sunumi homu kone bugagia palobao.

\par }{\Q Nago koneani kolesagago te tigidali penani ebo wego

\par }{\QB koneani homu kolesaga te aiyaba elaluai,

\par }{\QB tama nago augwali te tobage dwai kolesaga ola

\par }{\QC mobaso usu yaibao.


\par }{\Q \VS{34}Te walu doado bage meni yai bidi dabego nago be

\par }{\QB alusiąbadi,

\par }{\QB tiali goli nago augwali odolali elama,

\par }{\QB tama augwaligo kaneme te nago ugwa dabede

\par }{\QC dagana sai elalubao.

\par }{\Q Nago te tobage dwai kolesaga dabe eyu,


\par }{\Q \VS{35}tiali goli, nago te tiwai po wabo dao,

\par }{\QC ‘Eno magi dwai sę me ebeo,’ wai.

\par }{\Q ‘Tama tiyu, te Genuai Bidigo enaba wado genuagia mu

\par }{\QB wagio.’

\par }{\Q Odao. Nago te mu po me wabeo.

\par }{\Q Tama tialima, te eno nage po tų ilaibao wai.


\par }{\Q \VS{36}Nago sunumi me deli wali pali, te polo tagalama,

\par }{\QC te nago gasa sunumi wali pobao.

\par }{\Q Te Isip dabego nage tau sisąbaso, te nage dwai hale siyu,

\par }{\QB te nage Asiria dabego tau sisąbaso,

\par }{\QB te sogo te dwai hale yali tiwai gilama yaibao.


\par }{\Q \VS{37}Te nago Isip dabe me tagalu, te sogo nage hale

\par }{\QB elama,

\par }{\QC te haliga sęgę dwai yaibao.

\par }{\Q Nago koneani, te hani dabego nage tau saiba homu yali,

\par }{\QB tiali ena, Genuai Bidi, eno augwali tudiba muanio,

\par }{\QB tama tiyu, augwaligo nage tau me sogobeo. Mu

\par }{\QB menio.” Te po wai dao.




\par }\Chap{3}{\SH Israel dabego Genuai Bidi tagalalio
\par }
{\Q \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tiwai po wai,

\par }{\Q “Te bidigo aga we sela sąbaso, te wego aga

\par }{\QB tagalama, te gasa bidiba pali,

\par }{\QB teda te polasa sali bidigo te we ma sogobeo.

\par }{\Q Te we agai ma siyu da,

\par }{\QB teda agai bulu kantri te dwai meda mu eno gedude

\par }{\QB pedelaibao.

\par }{\Q Israel, nage te bidi hauwa dali penani ela bilama,

\par }{\QB tama megi da, te nage enaba ma asainogo, ebawe?
\FTNT{*}{{\FR 3:1: }{\FT{Tede elalubo po tiwai te Jer 2:20 tede me elalubo suao.}}}


\par }{\Q \VS{2}Nago te ni meni yai bulu du dabeba tonao.

\par }{\Q Te bulu du me deli elalu, tama nage teba pelama,

\par }{\QB te penani kolesaga ebe da homu eba, agawe?

\par }{\Q Nage te sunumi sesegede dugulalu,

\par }{\QB te bidi dabe asobo tonaluali,

\par }{\QB te Arebia bidi dabe te bulu tǫ wa pai pesage te

\par }{\QB sunumi sesegede tonalu,

\par }{\QB augwa te sunumi wali asobo bidi dabego nai wi

\par }{\QC sainu tama tiali.

\par }{\Q Te nago dwai kolesaga dabego,

\par }{\QB me te penani ebo kolesagade,

\par }{\QB te nago bulu tǫ kantri dwai meda mu yai eno

\par }{\QC gedude pedalubao wali.


\par }{\Q \VS{3}Te pagede naga te eno tulubage paliama,

\par }{\QB tama te tulubage nago tǫba tulubeo.

\par }{\Q Awe, te gi tau sabo tulubage asobeo.

\par }{\Q Tialima, nago te penani wego hagoma ebo tiwai eyu,

\par }{\QB te nage dwasianu hale me ebeo.


\par }{\Q \VS{4}Megi tama nago enaba i weyu, te tiwai po wali,

\par }{\Q ‘Genuai Bidio, nage eno Aya dao,

\par }{\QB te nago ena gesi ogwa wegi elalubadi godolo elama,

\par }{\QB tama megi e sogoba usu nani,’ wali.


\par }{\Q \VS{5}‘Te nago enaba sesemane haliga sębę

\par }{\QC elaluduabo homu igio.

\par }{\Q Te nago wado ebo te silao homu ebao.’

\par }{\Q Israel, nago tama tiwai po wali, tiali goli, nago te tobage

\par }{\QC dwai kolesaga dabe idu,

\par }{\QB te nago homude ebo kolesaga

\par }{\QC simanigi pabo dao,” wali.


\par }{\SH Te Israel dabe me Juda homu hasegeliąo wai
\par }
{\PP \VS{6}Te Josaia king bidali side, Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali, “Nago te enaba homu kęą pabo kolesaga tagalali we Israelgo ebo dwai kolesaga suyu digi eba, agawe? Aga te tigidali bulu duba holama, me te tigidali genuai ni dologoba pelama, te dwai penani kolesaga ebo dao.
\XREF{*}{{\XO 3:6: }{\XT{2 Kin 22:1–23:30; 2 Sto 34:1–35:27}}}

\VS{7}Eno e tama homu yali, agai te hagoma kolesaga eyu bolo elama, tama enaba ma asaibao. Tiali goli, menio. Aga te ma asobeo. Te aga ama, Juda, te we sabo kolesaga togobo we, agai te Israelgo kolesaga suai.
\FTNT{†}{{\FR 3:7: }{\FT{Te Jeremaia profet bidali sogo, te tǫ kantri Israel te not badu te munu me elalubeo. Te boi bidi dabego polobadu digi dolalio. Te e wali po da, Godigo te we bidi dabeba te po weyu, te polobadu te Israel dabeba pedelali sę te ma homu kone palao po wali, tama ede te tiwai nogi “Israel” wali, te kantri tǫ we bidi dąį ilama, te kantri Judade polobadu bidali te po olama wali. Te Jeremaia buku pedai hauwa badu, te nogi Israel wali, te Jerusalem we bidi dao olama wali, te gasa pedai kantri Juda badu te po wai dao. Augwali hani me te Jekopgo bulai wąį dabe, agai gasa nogi me Israel wai dao. Tama te boi bidi dabego te Israel hani te not badu bidali bage selama, te gasa kantri tǫba kalabus igi pali, te kantri tǫ Juda we bidigo te nogi Israel ma selama, tama augwade digi te nogi wabo dao. Te po wai.}}}

\VS{8}Israelgo we bidi dali bidibo tiwai elaluali, te togwali sogo te penani kolesaga hauwa mu ebaso, eno te bidigo we tagalobo pepa asęnama, te eno agaba menama, te aga sela sąwai. Aga ama, Juda da, agai tebo suali, tiali goli, aga wi dwasianu me ebeo. Menio. Tama eno suali, aga me pelama, te penani sę ebo kolesaga ela bilali.

\VS{9}Agai te penani kolesaga olo nai da homu eyu, te agai masigi me ni dabeba lotu wali. Tama te kolesagade agai te penani ela bilibo tiwai yalio. Tama agai te tǫ eno gedude meda dwai mu ilali dao.

\VS{10}Judago ena tagalama, te dwai kolesaga ela biliyu, tiali te agai haliga munu ma begelama, enaba ma begasa asobeo. Menio. Agai haliga tibo begelainogo ebo tiwai yagasali. Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\PP \VS{11}Tama Genuai Bidigo enabolo po ma weyu, te tiwai po wai, “Israel me Juda, augwali si te bidi tagalubo we si tiwai yali. Augwaligo te enaba homu kęą pabo kolesaga tagalai dao. Tiali goli, te Judago yali dwai sę te genuai mu elama, te Israelgo ebo dwai sę aiyaba elaluai dao,” wali.

\VS{12}“Tama Jeremaia, nage dolugulama, te not badu bidibo Israel haniba i wao. Nago Genuai Bidi eno po te tiwai pusao,

\par }{\BB \par }
{\Q ‘Israel, nage da, te aga bidiba homu kęą pabo kolesaga

\par }{\QB tagalobo we da,’ wao,

\par }{\QC ‘nage enaba begasa ma asao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB eno nageba haliga sębę munu ma egobeo.

\par }{\Q Magi baso meni, ena te olo mu tau sabo

\par }{\QB wiegi yai homu kolesaga ebo God dao,

\par }{\QB te eno haliga sębę ebo

\par }{\QB te sesemane sogo elalua pidugobeo.


\par }{\Q \VS{13}Israel, nago te tiwai po dolasa hanilama pusao,

\par }{\QB “Eno te dwai sę yai da,” po wao.

\par }{\Q “Eno God, nage ena Genuai Bidiba hagoma yali,

\par }{\QB te ena tigidali genuai ni dologoba pelama,

\par }{\QB te tibo god dali dwai kolesaga yali.

\par }{\Q Te eno nago po sela sąwani.”

\par }{\Q Israel, ena Genuai Bidigo, eno te po nageba mobao,’ ”

\par }{\Q wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{14}“Ena Genuai Bidi, ena digi eno te po dolo obao. Dage ena tagalali we bidi, dage enaba ma begasa asao, magi baso meni, dage da, dage te eno Kęąni we tiwai elaluyu, tama ena da, te dagego bidi tiwai dao. Te dage deli deli eno te boi bidi dabego hanu taun dabede, te duga hanide selama, te eno dage Saionba ma odasa asaibao, te eno bulu dao.

\VS{15}Tama eno wiegi yai tonalubo bidi te ena kolesaga tiwai wali pabo bidi dabe nigilaibao. Augwaligo wiegi yai homude koneani kolesaga elalubao, te augwaligo dage bugagia tonalueibao,” wali.

\VS{16}“Te ena Genuai Bidi, eno te po obao. Nosali dage te duga tǫ kantride hauwa mu pedelaibao. Tama te sogo dagego te Genuai Bidi, eno Dąų Wali Bomai Po Munolubo Halobage po me wagobeo. Tama te bokis kontrakde po me wasiąma, tama dagego tede homu hauwa me egobeo. Tama dagego gesi te tobage Halobage me nigigobeo. Menio.

\VS{17}Te sogo te we bidi dabego te tiwai po waibao, ‘Jerusalem digi te Genuai Bidigo dugabo sia sai tiwai dao,’ waibao. Te tigidali kantri tǫde bidibo hani we bidi te Jerusalemba asiyu, te enaba genuai nogi magasaibao. Te munu ma augwa te hagoma isiąma, te augwa homude digi ebo dwai kolesaga wali munu me pelamu dao,” wali.

\VS{18}“Te sogo te Juda dabe augwali te Israel augwali dali deliba sisinama, te augwa kantri te not badu, te megi bidibo madi tagalaibao. Tama augwali te eno duga wąįba mani tǫba bidagasaibao, te augwa hanigo te tǫ sesemane elalua pidu bidaibao,” wai.


\par }{\SH Israel dabego tibo god tagaliąo wali
\par }
{\PP \VS{19}Genuai Bidigo po ma weyu, te po walio,

\par }{\BB \par }
{\Q “Israel, polobadu eno homugo nage ena wai puluba mu

\par }{\QC bidiyu,

\par }{\QB eno dage dali te ayago ebo kolesaga elama,

\par }{\QB tama eno nage wiegi yai tǫ mu me deli mawaibao,

\par }{\QB te gasa tigidali hani we bidigo tǫ aiyaba mu elaluali.

\par }{\Q Eno te homu yali.

\par }{\Q Tama me eno te homu yali, nago enaba Aya nogi yaiba

\par }{\QB homu yali.

\par }{\Q Tama nago ena sesemane sogo wali asiyu,

\par }{\QB tama nago ena munu me

\par }{\QC tagalogobeo, te homu yali.


\par }{\Q \VS{20}Tiali digi, menio.

\par }{\Q Dage Israel we bidi hani, dagego ena tagalama,

\par }{\QB te wego aga bidi tagalobo tiwai yali.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao.”


\par }{\Q \VS{21}Genuai gela te ni meni yai bulu du bagede wali.

\par }{\Q Te Israel we bidi dwai gela weyu, Godiba i olama,

\par }{\QB te Godigo olo tau mabo wiegi yai

\par }{\QC kolesaga augwaliba emainu wali.

\par }{\Q Magi baso meni,

\par }{\QB augwaligo te Genuai Bidi augwa Godiba homu kone

\par }{\QB palobo gegeda palama,

\par }{\QC te dwai sunumidu wali pai dao.


\par }{\Q \VS{22}Genuai Bidigo te po wai, “Dage te hagoma ebo wai

\par }{\QB puluba dabe,

\par }{\QC dage enaba ma asiąo.

\par }{\Q Te eno dagego ena te duga tudiba mubo

\par }{\QB kolesaga dodolama,

\par }{\QB te dage ena dali bugagia bidimainu yaibao.”

\par }{\Q Tama te we bidi dabego po wei ponoyu, te po wai,

\par }{\Q “Awe, megi da, da nageba ma asaibao, magi baso meni,

\par }{\QB nage God, te dago Genuai Bidi dao.


\par }{\Q \VS{23}Mu tamao, te bulu du dabede penani sę ela bilibo

\par }{\QB kolesagago te da tau sabo usugobeo,” wali.

\par }{\Q “Genuai Bidi, dago God, nage deligo naga da Israel ma

\par }{\QC sobaso usu mu yaibao,” te po wai dao.


\par }{\Q \VS{24}“Tiali goli, dago te Balba lotu wali,

\par }{\QC te hale ebo god dao,

\par }{\QB tama te tebo kolesagade dago tigidali sipsip,

\par }{\QB me bulmakau, me wai ogwa dabe, me wegi dabe,

\par }{\QC me te tigidali wiegi yai nai

\par }{\QB te wąį nǫų dabego sę dene elama sali nai tigidali

\par }{\QB odolali sisai dao.

\par }{\Q Tama te tibo god Balgo te nai dabe sese dalama tuali.

\par }{\Q Dago te kolesaga te da gesi ogwa bidide gagalama yali,

\par }{\QB te megi e sogoba usu nagasobao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{25}“God, Genuai Bidi, da me, dena wąį nǫų dabe dali,

\par }{\QB dago te nageba dwai sę yai,

\par }{\Q te da gesi ogwa bidide digi usu nama,

\par }{\QB megi sogoba usu nagasobao.

\par }{\Q Dago nago po wali me pisąwai.

\par }{\Q Tama tiyu, da dwai hale mu selama,

\par }{\QB te gesabidi tǫba mu mugulaibao,” wai.




\par }\Chap{4}{\SH Te Israel bage augwali Genuai Bidi pageba ma geasa asao po
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tama po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dage Israel, te dage ma begasa asabo homu ebaso da,

\par }{\QC teda dage enaba naga asiąo.

\par }{\Q Dagego te dwai kugumini yai tibo god

\par }{\QC eno gedude mubo te sela sąyao.

\par }{\Q Tama dagego ena sesemane sogo wali asiąo,” wai dao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}“Te dagego wabo po dąų waliyu, te tama po obao,

\par }{\Q ‘Te sesemane sogo bidada pabo Genuai Bidigo nogide

\par }{\QB mu da,’ po wainogo eyu da,

\par }{\QB teda dagego mu po tama naga weyu,

\par }{\QB te wiegi yai doloba pai kolesaga wali peyu,

\par }{\QB te po wao.

\par }{\Q Te dagego tama tibaso da,

\par }{\QB teda gasa hani dabego enaba hanalu,

\par }{\QB te eno augwaliba wiegi yai sę ebaso,

\par }{\QB te augwaligo enaba genuai nogi mawaibao,”

\par }{\QB te po wai.


\par }{\PP \VS{3-4}Genuai Bidigo te Juda me Jerusalem augwaliba te tiwai po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dagego te dwai kolesaga tagalama, te enaba ma aselama,

\par }{\QB te gesi homu kolesaga sagasiyu,

\par }{\QB te bidigo gesi noma gi tǫ elama,

\par }{\QB te nai bulubo tiwai yaibao.

\par }{\Q Tama dagego te nai te sesane bono

\par }{\QB elalubo digi tomode me bulugio.

\par }{\Q Dage Juda me Jerusalem,

\par }{\Q te duga poloba badia pai dwai homu kolesaga sela

\par }{\QB sąnama,

\par }{\QB te eno we bidi dabe dolo pedelao.

\par }{\Q Te dage tama me tisąbaso da, teda ena te dagego dwai

\par }{\QB homu kolesagade haliga sębę eyu,

\par }{\QC te dageba dwai dene mawaibao.

\par }{\Q Eno haliga sębę te genuai sia dabo tiwai eyu,

\par }{\QB tama te bidi mego sula sąwainu ebaso, usu me

\par }{\QB egobeo,” wali.
\XREF{*}{{\XO 4:3-4: }{\XT{Hos 10:12}}}


\par }{\SH Te boi bidi dabego Juda dabe dali hwįainu yali
\par }
{\Q \VS{5}Genuai Bidigo enabolo te po weyu, te Juda dabeba

\par }{\Q me, Jerusalemba me, te po pusao wali. Agai po e tiwai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dage pelama, te tigidali tǫ habu kantri pedaiba

\par }{\QB te biugel bu ola biligi pao,” wali.

\par }{\Q “Te we bidi dabeba te tiwai i omainu yao,

\par }{\Q ‘Dage sisinagaselama,

\par }{\QB te dage bomai obo elalubo taunba

\par }{\QC geme duala sigi piąo,’ wai dao.


\par }{\Q \VS{6}‘Te we bidi dabe te Saionba pomainu po walobo

\par }{\QB plak ugwa ugwaba sao,’ wali.

\par }{\Q ‘Dage me bidigio. Dage wi pelama, duala sigi pao.

\par }{\Q Magi baso meni, eno digi te tǫ boi bidi dabe not badu

\par }{\QB bidali tagalama,

\par }{\QB te dage mu dolagasomainu ebao,’ wali.


\par }{\Q \VS{7}Te boi bidi dabe augwa bulu tagalama asali,

\par }{\QB te laiongo aga geme dualaluali pesage taga soabo

\par }{\QB tiwai yali.

\par }{\Q Augwali te tǫ kantri hauwa dolobo bidi dabe da,

\par }{\QB te augwali asiyu, dagego tǫ kantri dolagasaibao.

\par }{\Q Te dagego taun dabe mu dolaibao,

\par }{\QB tama te taun dabede te bidi me bidigobeo.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo eno te po wai dao.”


\par }{\Q \VS{8}Tama tialima, dage te homu dene ebo sogo gudubo

\par }{\QB ugwa dabe munama,

\par }{\QB te gela weyu, hobede ebo tęąbi po waiyąo.

\par }{\Q Magi baso meni, Genuai Bidigo dade haliga sębę umabo

\par }{\QB eyu,

\par }{\QB tama agai te haliga sębę ebo me tagalobeo.


\par }{\Q \VS{9}Genuai Bidigo e tiwai po wali,

\par }{\QB “Te sogo, te king dali aga ofisa dabe

\par }{\QB te wi umabo mu eyu,

\par }{\QB tama te pris dabe dali, te profet dabe me,

\par }{\QB dwai noma mu saibao.”


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{10}Tialima, eno te po obao, “God, Genuai Bidi, nago te Juda me Jerusalem we bidi nago te augwali bugagia bidaibao po wali sogo, te nago augwaliba tibo po wabo tiwai yai dao,” te po wai. “Tiali goli, megi da, te boi bidi aselama, te da ela muainu ebao,” te po wali.


\par }{\SH Boi bidi dabe te posolai wali tiwai asaibao
\par }
{\PP \VS{11}Te boi bidi dabe asobo sogo, Genuai Bidigo te Juda me Jerusalem we bidi dabeba te tiwai po mawaibao wali, “Te posolai wali dabe te tǫ wa pai bulu du dabede hogodaibao, tama wali te eno we bidi dabeba asaibao. Tialima, te wali asobo te dwai kolesaga sela sąwainogo naga me asobeo, te waligo te wit pobele bage hogomu sela sąbo tiwai me egobeo. Menio.

\VS{12}Te wali te bomai wali, tama te waligo augwali mu dolaibao. Ena digi eno po obaso, te wali asaibao, magi baso meni, eno te we bidi dabe po tų ilama, te megi da eno augwaliba dwai dene mawaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{13}Tialima, ena Jeremaia, eno te we bidi dabeba te po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Suao. Te boi bidi dabe te pǫ husugu yai tiwai mu yaibao.

\par }{\Q Te ami bidi dabego karis udada pabo te pobege ebo wali

\par }{\QB asobo tiwai yaibao,

\par }{\QB te augwaligo hos dabe te ba kemodage bola asobo

\par }{\QC tiwai asesa asaibao.

\par }{\Q Hobede mu dao. Megi da mu tama dolainu ebao waibao.


\par }{\Q \VS{14}Dage Jerusalem bage,

\par }{\QB mena sogo dagego te tobage dobo homu kolesaga

\par }{\QB tagalaibawe?

\par }{\Q Te dagego duga dwai kolesaga tigidali tagalama,

\par }{\QB te dage wiegi yai pedalubaso,

\par }{\QB teda Genuai Bidigo dage ma saibao.


\par }{\Q \VS{15}Te taun Dan me te Efraimgo bulu du elaluali te taga

\par }{\QB soali bidi dabego te genuai sęgę pedelalio wabo po

\par }{\QC sela soalio.


\par }{\Q \VS{16}Genuai Bidigo te bidi dabeba te tiwai po wali,

\par }{\Q ‘Dagego te gasa tǫ kantri bulu bidi dabeba wayąo,

\par }{\QB te boi bidi dabe te tǫ kantri Judaba pedelali,’ po

\par }{\QB wao.

\par }{\Q Te Jerusalemba tama tiwai po me walao,

\par }{\Q ‘Te boi bidi dabego bulu digibulu taga solama,

\par }{\QB te Juda dabego taunba hwįagasainu asali,’ wao.

\par }{\Q ‘Augwaligo te taun bagua sagaselama,

\par }{\QB te i hai bomonama weyu,

\par }{\QB te we bidi dabeba po dągą genuagia mu waibao,’

\par }{\QB wali.


\par }{\Q \VS{17}Dage Jerusalem dabego ena Genuai Bidide hagoma

\par }{\QB yali.

\par }{\Q Tama tibaso, boi bidi dabego te Jerusalem bagua

\par }{\QB sagaselama,

\par }{\QB te tonalubo bidi dabego te gi bagua sabo tiwai

\par }{\QB yagasaibao, te po wali.


\par }{\Q \VS{18}Dagego te dwai kolesaga eyu,

\par }{\QB dage te dwai sunumidu bilibaso,

\par }{\QB tama dageba te pedalubo sęgęgo page dabe te dao.

\par }{\Q Te duga dwai sęgęgo digi duga te dene tolobao,

\par }{\QB tama te duga homu enelawe togwalubo dao,” wali


\par }{\SH Jeremaia aga hani dabede hobede mu yali
\par }
{\Q \VS{19}Eno haliga dwai mu ebao.

\par }{\Q Eno te genuai dene tologobeo.

\par }{\Q Agai ena aiyaba mu elalubao,

\par }{\QB te eno homu kolesaga tigidali me dologobeo.

\par }{\Q Eno pedauwali me pania sogobeo, magi baso meni,

\par }{\QB eno odali, te ami bidi dabego te bu wabo

\par }{\QC biugel bu weyu,

\par }{\QB te i bomonama wabo odobao.


\par }{\Q \VS{20}Augwaligo te tigidali tǫ kantri badu te we bidi dabe

\par }{\QB mu dolama,

\par }{\QB te tǫ kantri dwai mu pedelali.

\par }{\Q Polo mu tama, augwaligo te dago ugwa be dabe dolai

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{21}Nisu sogo te boi bidi dabego da tagalama,

\par }{\QB te augwa buluba ma begasa peyu,

\par }{\QB tama dago te niba walobo ugwa plak ugwaba sabo

\par }{\QB kolesaga me, te biugel bu wabo me tagalaibawe?
\FTNT{*}{{\FR 4:21: }{\FT{Te boi asobo subaso, augwa te plak ugwa ugwaba selama, te biugel bu weyu, te we bidi dabeba po waliyu, te wi pelama, te bomai obo elalubo taunba geme duala sigi pao wali. Te e wali dąį tigidalide te lain 5 me 6, tede te po elalubo suao.}}}


\par }{\Q \VS{22}Genuai Bidigo tama po wali,

\par }{\Q “Eno we bidigo homu kolesaga wiegi yai me elalubeo.

\par }{\Q Augwaligo ena me konebeo.

\par }{\Q Augwali te homu kolesaga konesiąwai wai puluba tiwai

\par }{\QB elalubao, te augwali umuna pai elalubao.

\par }{\Q Augwaligo te dwai sę ebo mu konea pai elaluali,

\par }{\QB tialima augwaligo te wiegi yai kolesaga

\par }{\QC ebo me konebeo,” wali.


\par }{\SH Jeremaiago te nade subo nai tiwai suali
\par }
{\Q \VS{23}Ena Jeremaia, eno te tǫ dolai olo mu tama elalubo

\par }{\QB suali.

\par }{\Q Te eno dagaluba tonono ebadi, te magi me deli ula me

\par }{\QB ebo subeo.


\par }{\Q \VS{24}Te eno suali, te bulu du dabe gęǫ page mu elama,

\par }{\QB te augwa tobolu ugwa peyu, eda asu yalio.


\par }{\Q \VS{25}Te eno tonono bilibadi,

\par }{\QB te bidi me deli bidibo me subeo.

\par }{\Q Te ba dabe tigidali mu pela silai yalio.


\par }{\Q \VS{26}Eno suai, te tigidali tǫ pedai te tǫ ili elaluali,

\par }{\QB tiali goli megi da, te olo masigi kemi tǫ naga elaluali.

\par }{\Q Te tǫde tigidali elaluali taun, augwali te dolai yalio.

\par }{\Q Genuai Bidigo haliga sębę umabo mu eyu,

\par }{\QB te sę dabe pedalumainogo ilali.


\par }{\BB \par }
{\QB \VS{27}Genuai Bidigo te tama po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te tǫ tigidali te olo nai tama pedelaibao,” wali,

\par }{\QB “tiali goli, te eno aga tigidali mu me dologobeo.


\par }{\Q \VS{28}Te pagede naga tama, te tǫgo hobede ebo tęąbi

\par }{\QB weyu,

\par }{\QB te dagalu husuga sai pedelaibao.

\par }{\Q Eno homu kone palama, te sę emainu yali,

\par }{\QB te eno homu me hasegelabo homu me egobeo.

\par }{\QB Mu menio,” wali.


\par }{\Q \VS{29}Ena Jeremaia dao, eno suali,

\par }{\QB te ami bidi dabe te hosde

\par }{\QB ene sesemoni tolalu dulalubo suali,

\par }{\QC te tigidaligo Judaba hwįagasali.

\par }{\Q Te we bidigo augwali asobo odolama,

\par }{\QB te augwa taun tagalama, te wi paibao.

\par }{\Q Me badu te bulu buside duala siyu,

\par }{\QB me badu te masigi ola bede duala sali.

\par }{\Q Te taun tigidali olo elalueibao, tama te taun dabede

\par }{\QB te bidi menia sai mu elalueibao.


\par }{\Q \VS{30}Jerusalem, nage dolobo sogo da,

\par }{\QB te nago magi yaibawe?

\par }{\Q Te wiegi yai mama ugwa muani tagalao,

\par }{\QB te nagade digi te golgo nigai beli au yali.

\par }{\Q Te naga gedu au ilibo tagalao.

\par }{\Q Te tobage au ebogo nage tau me sogobeo.

\par }{\Q Magi baso meni, te naga abagi dabego

\par }{\QB nage godolo homu munu ma isiąma,

\par }{\QB te nage ela muabo homu naga yaibao,

\par }{\QB te po wai dao.


\par }{\Q \VS{31}Eno odali, te wego wai ame nainogo

\par }{\QC te gela wabo tiwai odali.

\par }{\Q Te wego hasia wai ame nabo sogo,

\par }{\QC te aga genuai dene yaibao.

\par }{\Q Te taun Saiongo gela obao.

\par }{\Q Aga homu hę mu weyu, te aga nogo bomo sainu debalu

\par }{\QC te tiwai po waibao,

\par }{\Q “Hobede mu dao, ena mu dolobao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego ena elama,

\par }{\QC ena isainu ebao,” wai dao.




\par }\Chap{5}{\SH Jerusalem tigidaligo Genuai Bidi tudiba muani
\par }
{\Q \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Dage Jerusalem we bidi,

\par }{\Q dage udulama, te taun sunumi dabeba,

\par }{\QB me te sisinibo pesageba tedela pelama,

\par }{\QB te doloba pai bidi meba bidibowe,

\par }{\QC ma meniwe, suainu tama tiao.

\par }{\Q Te dagego bidi me deli te doloba pai kolesaga wali peyu,

\par }{\QB te dolo yali kolesaga sę mu bomo ebo bidi subaso

\par }{\QB da,

\par }{\QB teda eno dage Jerusalemgo ebo dwai sę tigidali

\par }{\QB tagalaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{2}“Te dagego bomo yai po me deli dąų weyu, po wabo

\par }{\QB sogo,

\par }{\QB dagego Genuai Bidi, eno nogide mu po obao po

\par }{\QB wabo dao.

\par }{\Q Tiali goli, dagego tibo po naga weyu,

\par }{\QC te odolali po wabo dao,” wali.


\par }{\Q \VS{3}Genuai Bidi, nago godolo ebo homugo te tigidali

\par }{\QB bidigo te dolo yai kolesaga mu wali pomai

\par }{\QC homu ebao.

\par }{\Q Nago te we bidi dabe elebadi goli,

\par }{\QB tialima augwali te dene ebo gę nabeo.

\par }{\Q Nago augwali elaluali,

\par }{\QB tiali goli te augwali nago dodolomainu me ebeo.

\par }{\Q Augwa tobolu te masigi dila pai mu tiwai elalu,

\par }{\QB te augwa haliga begelibo hagela mu yali.


\par }{\Q \VS{4}Tialima, eno te homu yali,

\par }{\Q ‘Te hani dabe, augwali te bidi mu dwai dabe naga tama,

\par }{\QB te augwa homu kolesaga konesiąyu ebao.

\par }{\Q Augwa te tobage kolesaga me bomai po,

\par }{\QB God Genuai Bidigo te augwa homude wali pomainu

\par }{\QB ebo te augwaligo konesiąyu ebo dao.


\par }{\Q \VS{5}Tialima, eno te genuai bidi dabe sugi pelama,

\par }{\QB te augwali dali po miaibao.

\par }{\Q Augwa te tobage kolesaga me bomo yai po,

\par }{\QB God, Genuai Bidigo homugo augwa wali peyu,

\par }{\QB konemainu ebao.’

\par }{\Q Eno te homu yali.

\par }{\Q Tiali goli, te genuai bidi dabe tigidaligo me te Genuai

\par }{\QB Bidigo po sela sąnama,

\par }{\QB te agai homu kolesaga wali me pabeo.


\par }{\Q \VS{6}Tialima, te laion dabe te genuai buside bidali

\par }{\QB tagalama asu,

\par }{\QB te augwali ela muagasaibao,

\par }{\QB te uni yowi dabe te wa pai bulu pesagede bidali

\par }{\QB taga soyu,

\par }{\QB te augwali dolagasaibao.

\par }{\Q Te genuai uni pusi dabe te aselama,

\par }{\QB te Juda dabe augwa taun pąba tonaluagasaibao.

\par }{\Q Te bidi me we me deli te taun tomode bidali tagalama,

\par }{\QB buluba teda soabode, te uni pusi agaba pasuga sigi

\par }{\QB pelama,

\par }{\QC te aga tigi pepeda tueibao.

\par }{\Q Te sę augwaliba pedelaibao, magi baso meni,

\par }{\QB te augwa dwai sę hauwa eyu,

\par }{\QB te hauwa sogo augwaligo

\par }{\QC te Genuai Bidi tudiba mubo dao.


\par }{\BB \par }
{\QB \VS{7}Genuai Bidigo po Jerusalemde elalu te tiwai po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Eno nago dwai sę sela sągobeo, magi baso meni,

\par }{\QB te nago we bidi dabego ena tudiba munama,

\par }{\QB tama te mu nai ąǫ isąwai tibo god wali pai.

\par }{\Q Tama augwaligo te tibo godigo nogide bomai po dąų

\par }{\QB wai dao.

\par }{\Q Eno te we bidi dabeba nai hauwa mani,

\par }{\QB tiali goli, augwaligo ena tagalama,

\par }{\QC te tibo god wali pobao,

\par }{\QB te bidigo aga we tagalama,

\par }{\QB te penani ebo wego beba pabo tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{8}Te bidi dabego haliga te gasa bidigo wede hogodobao,

\par }{\QB te bomai hos kibu omaigo te so kibu hos sulama,

\par }{\QC haliga hogodobo tiwai ebao.


\par }{\Q \VS{9}Ena Genuai Bidi, eno dolo po obao,

\par }{\QB mu tama eno te we bidi dabeba dwai dene

\par }{\QB mawaibao,

\par }{\QB augwa te yali dwai kolesaga wei ponoyu tiaibao,”

\par }{\QB wali.


\par }{\Q \VS{10}“Dage Israel dabego boi bidi dabe,

\par }{\QB dage te tǫ kantri Israelgo wain gidu aselayu,

\par }{\QB te gi dabe doliąo.

\par }{\Q Tiali goli, dagego mu siligio.

\par }{\Q Te wain nologo dabe naga sela sąyao,

\par }{\QB magi baso meni, te nologo dabe te eno nai menio.


\par }{\Q \VS{11}Te Israelgo Juda dabego ena tudiba mu muai.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo te boi bidi dabe tagala palama, te Israel dolomainu yali
\par }
{\Q \VS{12}Te Israel dabego Genuai Bidi tibo wali peyu,

\par }{\QB augwa te tama po wali,

\par }{\Q “Genuai Bidigo magi sę me egobeo.

\par }{\Q Agai te dwai nai daba me tagala palomainu me iligobeo.

\par }{\Q Te boi bidi dabego me hwįagasisąyu,

\par }{\QB te genuai nasi me pedalugobe dao,” te po wai.


\par }{\Q \VS{13}Mu tamao, te profet dabego te tobage po pusali,

\par }{\QB tialima te augwa digi poli po pusali.

\par }{\Q Genuai Bidigo augwaliba po me masiąwai.

\par }{\Q Tialima, te aga digi augwali dolaibao.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{14}Dagego te tobage po weyu, te dagego Godigo po odobao, Genuai Bidi te Tigidali Bomo Elalubo dao. Agai enaba te tiwai po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te eno nageba menama pusabo po da,

\par }{\QC te sia tiwai pedelaibao.

\par }{\Q Tama te we bidi dabe te nogobo sia tiwai elalubao,

\par }{\QB tama te siago augwali ulama daibao.


\par }{\Q \VS{15}Ena Genuai Bidi, eno dage Israel

\par }{\QC we bidiba te tama po obao,

\par }{\QB eno te digibulu bidi hani bage selama,

\par }{\QB odasa aselama,

\par }{\QB te dage dali boi hwįmainu yaibao.

\par }{\QB Augwali te bomai hani bidi te augwa tǫ kantride

\par }{\QB polobadu mu bidali.

\par }{\Q Dagego te augwaligo wabo po page me konegobeo,

\par }{\QB magi baso meni,

\par }{\QC dagego augwaligo po konebe dao.


\par }{\Q \VS{16}Augwa ami bidi dabe te hwįbo bomai bidi dabe,

\par }{\QB te augwaligo ene enebo mu konea pelama,

\par }{\QB te bidi hauwa ela mubo dao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{17}“Te augwaligo dagego gide elalubo nai,

\par }{\QB me bede elalubo nai sia saibao.

\par }{\Q Te augwaligo dagego wai puluba tigidali ela mubadi,

\par }{\QB te sipsip hani tigidali me, te dagego bulmakau me

\par }{\QB ela muaibao.

\par }{\Q Tama te augwaligo dagego wain du ni,

\par }{\QB me ni fik kaya, te dolaibao.

\par }{\Q Dagego homugo te dage bomai obo taun

\par }{\QB tomode bugagia bidaiba homu ebao,

\par }{\QC tiali goli, te menio.

\par }{\Q Te boi bidi dabego hwįagasiyu,

\par }{\QB te taun dabe dola silaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{18}Tialima, Genuai Bidigo te tiwai po enabolo ma weyu, te po wai, “Te boi bidi dabe aselabo sogo, te eno dage Israel tigidali silimainogo me egobeo,” te po wai.

\VS{19}“Tama nosali, te we bidi dabego nageba te tiwai po hanalu waibao, ‘Magi baso Genuai Bidi dago Godigo te sę dabe dabolo yali dawe?’ Tama Jeremaia, nago eno te po augwaliba pusa mao, ‘Dagego ena tudiba munama, te duga tǫde digi dagego te gasa hani dabego god dologoba pali. Tialima, dage te gasa hani dabego tǫba bidigi pelama, tama te hani bage dabe dologode bidagameo,’ te po pusa mao,” Genuai Bidigo te po wai dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo bomai po te we bidi dabeba mawai
\par }
{\PP \VS{20}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te Jekopgo hani te Judade bidibo bageba te po mao,”

\par }{\QB wali.


\par }{\Q \VS{21}“Dage we bidi dabe te wiegi yai homu kolesaga

\par }{\QB meni yai.

\par }{\Q Duga gedu elalubao,

\par }{\QB tiali goli te elalubo nai dagego me susiąwai.

\par }{\Q Te dagego olo elalubao, tiali te dagego po me odobeo.

\par }{\Q Tiali te dagego olo eno te poba bugagia muiąo,\XREF{*}{{\XO 5:21: }{\XT{Ais 6:9-10; Ese 12:2; Mak 8:18}}}


\par }{\Q \VS{22}Magi baso dage enade wi elama,

\par }{\QC midigi ebo meniwe?

\par }{\Q Eno te nambis wę sane muani,

\par }{\QC te tamu ąįgo dąį tiwai nigilali,

\par }{\QB tama te nambis ąį sane te sesemane te obo tiwai

\par }{\QB elalubao.

\par }{\Q Te genuai si pedalu, te bomonama bugusu obadi,

\par }{\QC agai te dąį ilali me bogi soagobeo.\XREF{*}{{\XO 5:22: }{\XT{Jop 38:8-11}}}


\par }{\Q \VS{23}Tiali goli, dage we bidi te gasagi yai mu ebao.

\par }{\Q Dagego enaba hagoma mu eyu,

\par }{\QB te duga homu kolesaga te mu tomaga sobao.

\par }{\Q Tama dagego ena tudiba munama,

\par }{\QC te tedela pabo dao.


\par }{\Q \VS{24}Dagego ena Genuai Bidi duga God dologoba me

\par }{\QB pisąma tebao.

\par }{\Q Dagego te homu isąbao,

\par }{\QB ena digi eno te tulubage te dagego nai wai bulubo

\par }{\QB sogo tagala paliyu,

\par }{\QB te nai inabo sogo tagala palu ebao.

\par }{\Q Te ena digi eno te nai aga inayabo sogode inamainu eyu,

\par }{\QB te tigidali kibu bede dagego sela tumainu tebo dao.


\par }{\Q \VS{25}Tialima, dagego te haniani dwai sę ebo kolesaga

\par }{\QB ebao,

\par }{\QC tama duga te ebo kolesagago te wiegi yai nai

\par }{\QC sabo te paliama,

\par }{\QC te dagego sabe dao,” wali.


\par }{\Q \VS{26}“Te meba eno we bidi dabe,

\par }{\QC augwaligo te dwai kolesaga ebao.

\par }{\Q Augwaligo te gasa we bidi dabeba dwai sę yainu

\par }{\QB tonalueibao,

\par }{\QB te bidigo umben wa muai madi te ba tomoba soabo

\par }{\QB tonalubo tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{27}Augwaligo te tibo kolesaga elama,

\par }{\QB te gasa bidigo nai hauwa sainu tiaibao,

\par }{\QB te bidigo ba hauwa selama,

\par }{\QB te aga basket wa pągąbo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te kolesagade augwali bomai mu pedelama,

\par }{\QB te augwa doado bage me mone hauwa elalubo dao.


\par }{\Q \VS{28}Augwali te nai hauwa tulama,

\par }{\QC te tabi buai bidi pedelali.

\par }{\Q Augwaligo te tobage dwai kolesaga ebo gagamu yabo

\par }{\QB homu me egobeo.

\par }{\Q Augwaligo te doloba pai kolesaga te augwa aya isai

\par }{\QB bidigo wai pulubade me egobeo.

\par }{\Q Te doado bage meni yai bidi dabego sęgę elalubo sogo,

\par }{\QB augwaligo te augwali tau selama,

\par }{\QC te sęgę silimainu ebo meni.”


\par }{\Q \VS{29}“Ena Genuai Bidi, eno dolo yai po obao.

\par }{\Q Mu tamao, eno te bidi dabeba dwai dene mabo sę yaibao,

\par }{\QB te augwa ebo kolesaga wei ponoyu, tama tiaibao.


\par }{\Q \VS{30}Dwai nai mu te tǫba pedelai dao.


\par }{\Q \VS{31}Te profet dabego augwade digi pusali pogo digi te

\par }{\QB we bidi dabe tibo po ola mani.

\par }{\Q Te pris dabego te we bidi tonaluali sogo,

\par }{\QB te pris dabego te profet dabego po wali pali.

\par }{\Q Tama eno we bidi dabego te kolesaga godolo mu yali.

\par }{\Q Tialima, eno dwai dene mabo sę dageba ebaso,

\par }{\QB tama duga te dwai kolesaga silaibao.

\par }{\Q Tama te sogo dagego magi yaibawe?” wali.




\par }\Chap{6}{\SH Te boi bidi dabego te Jerusalemba hwįagasali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dage Benjamingo hani we bidi, dagego te

\par }{\Q Jerusalem tagalama wi pao.

\par }{\Q Tiyu dage dolabuo.

\par }{\Q Dagego te Tekoa taunde te bu wabo nai biugel bu weyu,

\par }{\QB te plak te bulu Bet Hakeremde ugwaba siąo,

\par }{\QB te bidi dabego te biugel bu wabo odoyu,

\par }{\QB te walobo plak sulama,

\par }{\QC te augwali wi pao omainao.

\par }{\Q Magi baso meni, te dwai nai mu te not badu tagalama

\par }{\QB asiyu,

\par }{\QC te dage mu dolainu ebao.


\par }{\Q \VS{2}Taun Saion te tigi dene ilibo sę munu me isąwai sawi

\par }{\QB yai we mu me deli tiwai te homu wali sesemane

\par }{\QB piduali.

\par }{\Q Tialima, Genuai Bidigo te taun mu dolaibao.


\par }{\Q \VS{3}Te king dabe augwa ami bidi dabe dali aselama,

\par }{\QC te Jerusalemba hwįagasainu ebao.

\par }{\Q Augwaligo te taun bobegela sagaselama,

\par }{\QB te augwa bidabo pesage nigaibao.

\par }{\Q Te ami bidi dabe umabo mu te genuai sipsip hani tiwai

\par }{\QB dao.

\par }{\Q Tama te ofisa dabego augwali tonaluyu,

\par }{\QB deli deligo augwa sę yabo madi elaluaibao.


\par }{\Q \VS{4}Te ofisa dabego te tiwai po waibao,

\par }{\Q ‘Dago te boi hwįbo kolesaga sisi ela sinao.

\par }{\Q Awe, te hwįbode naga homu kone paluyu, tama tinao.

\par }{\Q Tegoba, da te giliga tomode mu te belo wabode

\par }{\QB hogodama, augwaliba hwįgi paibao.’

\par }{\Q Te nosali augwa te tama po waibao,

\par }{\QB ‘Hobede ya, te dago sisi isąbadi te be hulibao,’ po

\par }{\QB waibao.


\par }{\Q \VS{5}‘Tagalao. Augwaligo augwa digi seselalumainogo eyu,

\par }{\QB augwaligo te masigigo nigai boma pai genuai be

\par }{\QB dabe elaluali goli, dago hulide pelama,

\par }{\QB te be dabe dolinao,’ te po waibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{6}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai te po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dage ami dabe, te Jerusalem pąde ni dabe togolama,

\par }{\Q te tǫ dabe dali te bobobage obo pąde pesage holao,

\par }{\QB te daide dolalu, te taunba hwįagameo.

\par }{\Q Te taun aga dwai dene umabo somainao,

\par }{\QB magi baso meni, te taunde we bidi dabego te

\par }{\QB augwaligo abagi dabe dolobo sę mu ebo dao.


\par }{\Q \VS{7}Dwai kolesaga sesemane te Jerusalemde pedalubao,

\par }{\QB te ulu wę sesemane sogo pedalubo tiwai ebo dao.

\par }{\Q Tama augwaligo te taunde doado bage dolama,

\par }{\QB te gasa we bidi dabe eliyu ebao,

\par }{\QB te eno suali, te bage hobedagia te keni eyu gasi me

\par }{\QB elalubo dao.


\par }{\Q \VS{8}Jerusalem, nago po odao.

\par }{\Q Te meni baso da, te eno nage tudiba muaibao.

\par }{\Q Te eno nage te olo bulu pesage tiwai pedalumainu ilama,

\par }{\QB te nagede bidi deli me bidibo usu egobeo,” wali.


\par }{\SH Israel dabego hagoma mu yalio
\par }
{\PP \VS{9}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai enabolo e tama po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te boi bidi dabego te Israel hani me badu elaluali

\par }{\QB te mu silaibao,” wali,

\par }{\QB “te bidi dabego te wain giba pelama,

\par }{\QB te hasia tagalali wain du tigidali sabo tiwai yaibao,”

\par }{\QB wali.

\par }{\Q “Te hasia nage bolo pelama,

\par }{\QB te po Jerusalemba pusugi pao,

\par }{\QB te bidi wain giba pelama,

\par }{\QB te wain du deli deli elalua pali te gegegi pabo tiwai

\par }{\QB yao.

\par }{\Q Te bidi deli deligo nago po odomainu homu yao.”


\par }{\Q \VS{10}Tialima, eno tama po wei ponani,

\par }{\QB “Genuai Bidi, eno te nago po deba pusaibawe?

\par }{\Q Tama dego eno po odogowe?

\par }{\Q Augwaligo olo te mu palia sali.

\par }{\Q Augwali tego Godigo po odisąbo hani bage tiwai elama,

\par }{\QB te nago po odobo hagela homu ebao.

\par }{\Q Augwaligo homu nago po te augwali hale ilibo po dao,

\par }{\QB nago po te olo bage te dwai nai tiwai ebao.

\par }{\Q Augwaligo tede wiegi yai homu pemene me ebeo.


\par }{\Q \VS{11}Tiali goli, Genuai Bidi,

\par }{\QB nago augwaliba dene mabo haliga sębę enade me

\par }{\QB pągąnalubao,

\par }{\QB tama eno homude te dene mabo haliga sębę te palia

\par }{\QB saiba homu ebaso, usu egobeo.”

\par }{\BB \par }
{\QB Tialima, Genuai Bidigo enabolo e tama po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Eno te haliga sębę ebo eno te sunumi dabe bidalubo

\par }{\QC wai puluba dabeba gea paliyu,

\par }{\QB te gesi bidi dabe sisinaluboba me tiao.

\par }{\Q Te bidi dabe augwa we dabe dali, me te monu dabeba

\par }{\QB me, eno te haliga sębę gea palao,” wai dao.


\par }{\Q \VS{12}“Eno te tǫ kantride bidibo we bidi dabeba

\par }{\QB te dwai dene sabo sęgę mawaibao,

\par }{\Q tama eno te gasa hanigo te be dabe,

\par }{\Q me tǫ, me we dabe somainogo yaibao,”

\par }{\QB Genuai Bidigo te po wai.


\par }{\Q \VS{13}“Tigidali we bidigo te dwai kolesaga haniani eyu,

\par }{\QB te mone hauwa sabo homu eyu tama tiali.

\par }{\Q Te olo bidi dabe me, genuai bidi dabego me

\par }{\QB te kolesaga naga wali pali.

\par }{\Q Te pris dabego me, te profet dabego me

\par }{\QC te we bidi tibo po ola mayu yalio.


\par }{\Q \VS{14}Eno we bidi dabe te genuai keni elaluali,

\par }{\QB tiali goli te pris dabe me profetgo te keni sulama,

\par }{\QB te olo nai tiwai sula tagaliyu,

\par }{\QB te augwaligo bugagia marasin me mubeo.

\par }{\Q Augwaligo te tama po te we bidi dabeba weyu,

\par }{\Q ‘Dagego moni homu me igio.

\par }{\Q Da bugagia bidibao.’ Tialima, menio.

\par }{\Q Augwa te bugagia me bidibeo.”
\XREF{*}{{\XO 6:14: }{\XT{Ese 13:10}}}


\par }{\Q \VS{15}“Te Israel dabe augwa te kugumini yai kolesaga

\par }{\QB ebode te hale me yaliwe? Mu menio.

\par }{\QB Augwa hale dwasianu me ebeo.

\par }{\Q Augwa te tobage dwai sę ebo kolesagade ge neyu,

\par }{\QB hale me ebeo.

\par }{\Q Tama tibaso, te eno augwaliba dwai dene mayu,

\par }{\QB te augwali mu dolaibao,

\par }{\QB te gasa hani dabe dolo tiwai yaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.\XREF{*}{{\XO 6:15: }{\XT{Jer 8:10-12}}}


\par }{\SH Te Israel dabego Genuai Bidigo po wali pabo homu hagela yali
\par }
{\PP \VS{16}Genuai Bidigo aga we bidi dabeba e tama po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te dagego mena sunumi wali pabo homu ebaso da,

\par }{\QC te bugagia homu kone palao.

\par }{\Q Dagego te duga wąį nǫų dabego wali te wiegi yai

\par }{\QB sunumi gegao.

\par }{\Q Te dagego me te sunumi wali pobaso,

\par }{\QB tama te nai dabego dageba sęgę masiąyu,

\par }{\QB te duga haliga te toma nomainu ilao,” wali.

\par }{\Q Tialima, te Israel dabego te po wai,

\par }{\QB “Dago te sunumi wali me pogobeo,” wali.
\XREF{*}{{\XO 6:16: }{\XT{Mat 11:29}}}


\par }{\Q \VS{17}Tama Genuai Bidigo te po wai,

\par }{\QB “Eno te dage tau sabo tonalubo bidi nigilai dao.

\par }{\Q Tama eno te po wali,

\par }{\QB te sęgę pedelainu ebo sogo augwaligo te bu wabo

\par }{\QB nai biugel bu wai da obaso da,

\par }{\QC teda dagego bugagia odaluiąo.”

\par }{\Q Tialima, augwa te po wali,

\par }{\QB “Dago te tonalubo bidi dabego po me odogobeo,”

\par }{\QB po wai dao.


\par }{\Q \VS{18}Tialima, Genuai Bidigo te po wali,

\par }{\QB “Dage gasa hani we bidigo, odiąo.

\par }{\Q Dage sisinagasobaso,

\par }{\QB te eno dagebolo eno te Israel dabeba yabo sę dabe

\par }{\QB po walaibao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{19}“Tǫ, nago me odao.

\par }{\Q Eno ena te we bidi dabe dolainu ebao,

\par }{\QB te augwa yali dwai sę wei ponainogo ebao.

\par }{\Q Magi baso meni, augwaligo eno po sela sąyu,

\par }{\QB te augwaligo eno bomo yai po wali me pabeo.


\par }{\Q \VS{20}Augwali te Sabea hani bidi dabeba pelama,

\par }{\QB te wiegi yai denami ebo hano yabo pauda

\par }{\QB abeligi pali.

\par }{\Q Tama augwa te tobage awi te wiegi yai denami ebo nai

\par }{\QB abelali,

\par }{\QC te digibulu bidi dabede abelai.

\par }{\Q Augwaligo homugo te nai dabego te augwa lotu wabo

\par }{\QB te wiegi yai eno gedude pedelaibao homu eyu tiali.

\par }{\QB Tialima, menio.

\par }{\Q Tama me, eno te augwaligo siaba ulama

\par }{\QB tigidali domainu ebo ofa,

\par }{\QB me te gasa ofa dabe augwaligo enabolo ebaso,

\par }{\QB te eno wiegi yai homu pemene ebo menio.


\par }{\Q \VS{21}Tialima, ena Genuai Bidi eno te po obao,

\par }{\QB eno te we bidi dabe tulalumainu yaibao.

\par }{\Q Te augwali mu dolaibao.

\par }{\Q Te aya dabe augwa wai puluba dali isaibao,

\par }{\QB tama te we bidi dabe te augwa hai namu dabe dali

\par }{\QB isiyu,

\par }{\QB te augwa abagi dabe dali isaibao,” wali.


\par }{\SH Te boi bidi dabego not badu bidali tagalama, asaibao
\par }
{\PP \VS{22}Genuai Bidigo te tama po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Suao. Te ami bidi dabego te not badu pedai tagalama,

\par }{\QC asaibao.

\par }{\Q Augwali te bomai hani mu te augwali digibulu mu bidai.

\par }{\Q Tialima, megi da, augwa te hwįbo doado bage sisi ebo

\par }{\QB sę ebo dao.


\par }{\Q \VS{23}Augwali te gasa bidide homu dene eyu,

\par }{\QB olo tau saibao homu ebo bidi dabe me menio.

\par }{\Q Augwaligo te gasa bidi dabe dolobo godolo homu ebo

\par }{\QB bidi dabe elalubao.

\par }{\Q Augwaligo te enesigi me ene tolalubao.

\par }{\Q Augwa te hosde dugulasa asaibao,

\par }{\QB tama te hos dabego sągą bada genuai wabo te

\par }{\QB nambisde genuai tamu ąį gisigi asobo tiwai yaibao.

\par }{\Q Augwa te lainde wasilama,

\par }{\QB te nage, Jerusalemba hwįabo sisi elalueibao.

\par }{\Q Hobede ya!” wali.


\par }{\Q \VS{24}Te Jerusalem we bidi dabego te tiwai po wali,

\par }{\QB “Dago te boi bidi asabo po sabilibo po odolama,

\par }{\QB te da wi eyu, te dago nogo sągą dili kimi meni ebao.

\par }{\Q Da hobede mu elama, dwai dene mu ebao,

\par }{\QB te wego aga wai ame nainu ebo sogo

\par }{\QB te genuai tigi dene ebo tiwai gilama ebo dao.


\par }{\Q \VS{25}Te boi bidi te dwai bidi dabe mu,

\par }{\QB tama augwali te tigidali habu usu nama bidiyu,

\par }{\QB te da dali hwįainu sisi elalu, te da wi ilibao.

\par }{\Q Tialima, da te gi dabeba munu me pisąma, te sunumi

\par }{\QB dabeba me biligi pigio,” wali.


\par }{\Q \VS{26}Tialima, Genuai Bidigo te po wai,

\par }{\QB “Dage eno we bidi dabe,

\par }{\QB dagego te homu dene ebo ugwa dabe gudulama,

\par }{\QB te sia kelide pila mudu bebegeliduao.

\par }{\Q Dagego genuai gela weyu, hobede ebo tęąbi wao,

\par }{\QB te aya ida wai deli naga elaluali,

\par }{\QB augwa te wai isibo sogo homu dene ebo tiwai yao.

\par }{\Q Magi baso meni,

\par }{\QB te polo mu tama te boi bidi dabe dageba pedeliyu,

\par }{\QB te dage dolaibao,” wali.


\par }{\SH Te we bidi dabe dwai silva tiwai dao
\par }
{\PP \VS{27}Genuai Bidigo te tama po enabolo wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Jeremaia, eno nage te wiegi yai kapa silva dagalabo bidi

\par }{\QB tiwai nigilai dao.

\par }{\Q Tama eno we bidi da, te silva tiwai dao.

\par }{\Q Te eno nagebolo sę mani, te eno we bidi usu selama,

\par }{\QB te augwa kolesaga dagalomainogo yali,

\par }{\QB te bidigo silva te siaba ulubo tiwai elama,

\par }{\QC te usu selama koneainu yai,

\par }{\QC te silva mu yaliwe koneainu tebo dao,” wali.


\par }{\Q \VS{28}Tialima, eno e tama po wei ponani,

\par }{\Q “Augwali te hagoma elama, po sela sąbo we bidi,

\par }{\QB te augwa abagi dabeba posobo po wabo dao.

\par }{\Q Augwaligo kolesaga tigidali te dwai naga elaluali.

\par }{\Q Augwali te ain hogomu pobele bage pedalubo tiwai,

\par }{\Q te sę bidi dabego te silva siaba ulama,

\par }{\QB usu sabo sogo te hogomu pedalubo tiwai ebo dao.
\FTNT{*}{{\FR 6:28: }{\FT{Te bidi mebago homude te lain 28-30 tede wali pode te Genuai Bidigo te Jeremaiabolo lain 27de pusali pode te po dage wadoasa pusali homu ebo dao.}}}


\par }{\Q \VS{29}Masingo te sia ponobo sę ebadi,

\par }{\QB te sia posolo umagia mu pedalu, te silva ulama,

\par }{\QB tede daganalubo ain hogomu sela sąwainu tiaibao.

\par }{\Q Tialima, te sę bidi dabe odolali sę dene yaibao.

\par }{\Q Siago te ain hogomu daganalubo me sela sągobeo.

\par }{\Q Te tiwai te dwai kolesaga ebo bidi sela sąbo sunumi

\par }{\QB meni yaibao,

\par }{\Q te nago we bidi dabe te wiegi yai ma pedalumainu ebaso

\par }{\QB usu egobeo.


\par }{\Q \VS{30}Augwali te dwai tagalabo silva tiwai naga elaluali,

\par }{\QB magi baso meni, nage Genuai Bidigo,

\par }{\QB nago augwali tudiba muai dao,” eno te po wali.




\par }\Chap{7}{\SH Genuai Bidigo be tego te Juda hani we bidi wiegi yai bidimainogo ebo usu egobeo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po wali,

\VS{2}“Nage pelama, ena Genuai Bidigo tempel be sunumiba doligi pelama, tama eno po te enaba lotu wagi soyu tomoba soabo te Juda dabeba pusao. Nago augwaliba te po weyu, ena Genuai Bidigo poba olo bugagia muao po wao. Eno po e tiwai dao.

\VS{3}Ena duga Israelgo God dao, ena te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po obao, dagego duga bilibo, me duga kolesaga dolasa elalubaso da, teda eno dage te duga bulu tǫde bugagia bidimainu yaibao.

\VS{4}Sesemane sogo augwaligo te tiwai po dageba obao, ‘Te da, te Genuai Bidigo be dao. E da, te Genuai Bidigo be da. Te e be da, Genuai Bidigo be dao,’ po wabo dao. Tialima, dage te homu igimio, te bego dage wiegi yai bugagia ilama bidaibao homu igio. Tiyu, duga digi duga tibo po ola mabo dao.
\FTNT{*}{{\FR 7:4: }{\FT{Tede wali po tiwai tobage po te Tib 132:13-14, tede me te we bidigo te po elalubo homu ebao, te augwa homugo te Genuai Bidigo be te Jerusalemde elalubao homu yali, tama tialima, sesemane sogo Genuai Bidigo te Jerusalem tonalubo da homu yai. Agai te dwai nai dabe te Jerusalemba, me tede bidibo te we bidi dabeba dali, me pedalumainu iligobe da homu yali.}}}

\VS{5}Dagego bilibo me ebo kolesaga bugagia dola sao. Te dagego duga abagi dabeba doloba pai kolesaga yao.

\VS{6}Dagego te gasa tǫ kantri bidi dabe duga dali bidibo te aiyaba elalugio, te wai dabe, augwa aya isai, te wilawe we dabe, te augwaliba tama kolesaga igio. Tama te duga tǫ kantri te we bidi dabe odolali me ela mugio. Te dagego tibo godiba lotu weyu, te duga digi dolamu dao.

\VS{7}Te dagego eno te tobage po tigidali wali pobaso da, teda dage eno te duga wąį nǫų dabeba mani tǫde bugagia bidimainu ilama, te augwa hani dabego tǫ sesemane elalua pomainu yaibao,” te po wai.


\par }{\PP \VS{8}“Dagego te tibo poba homu dąų wabo dao. Tialima, te pogo dage tau me sogobeo.

\VS{9}Te dagego nai wi siyu, te bidi dabe ela muyu, te penani sę ebo kolesaga te bidi dabe me bidigo sai we dali eyu yali. Te dagego bomai po dąų wabo sogo te tibo po obao. Te dagego wiegi yai denami hano ebo ofa te tibo god Balba ebao, te dagego polobadu lotu me wasiąwai tibo god dabeba lotu wabo dao.

\VS{10}Dagego te tama kolesaga dabe ela selama, tama dagego te enaba lotu omainu, te dąį ilali be tomoba dage asobao. Te dage ena pageba asiyu, dagego te po obao, ‘Da bugagia bidibao,’ wali. Tialima, te nosali dagego eno be tagalama, te dage peyu, te kugumini yai kolesaga umabo igi pobao. Dagego homugo te wiegi yai kolesaga da homu eba, agawe?

\VS{11}Eno te be sa muyu, dąį ilali, te dagego enaba lotu omainu yali. Tialima, dagego homugo te nai wi sabo bidi geme dula sigi soabo pesage da homu eba, agawe? Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno te dagego ebo kolesaga tigidali subo dao.”
\XREF{*}{{\XO 7:11: }{\XT{Mat 21:13; Mak 11:17; Luk 19:46}}}


\par }{\PP \VS{12}“Dage te Siloba pelama, eno te taunde yali sę suao. Hasia eno te Silo dąį ilali, te enaba lotu wabo pesage elalumainu yali, tiali goli, nosali eno suali, te Israel dabego dwai kolesaga ebaso, eno te taun dolai dao.
\FTNT{†}{{\FR 7:12: }{\FT{Te Josua bidibo side, te Israel dabego Genuai Bidigo ugwa be te taun Silode sęani (Te Jos 18:1 tede suao). Te ugwa be te Silo taunde te pris Eli bidali sogo elaluali (Te 1 Sml Dąį 1-3 tede suao). Tialima, te sogo te Filistia dabego te Israel dabe aiyaba elaluali (Te 1 Sml 4 tede suao), tama augwaligo te taun Silo dolali homu subo tiwai ebao, tama nosali te taun te olo naga mu tama elaluai dao.}}}

\VS{13}Te megi me, dagego te tobage dwai kolesaga ebao. Hauwa sogo eno dagebolo te dwai kolesaga tagalao po wali, tiali goli dagego te po odobo hagela yali. Te eno dageba i wabo sogo, dagego eno i wabo wei ponobeo.

\VS{14}Mu dao, eno te tempel be dąį ilali, te dagego enaba lotu weyu, te dagego konealubo homugo te bego dage tau selama, bugagia bidimainu homu yali. Tialima, ena, Genuai Bidi, eno po dolo dagebolo obao, eno te be dolaibao, eno te Silode ena te be dolali tobage kolesaga tiwai yaibao. Tama me, te eno duga wąį nǫų dabeba mani tǫ me dolaibao.
\XREF{*}{{\XO 7:14: }{\XT{Jos 18:1; Tib 78:60; Jer 26:6}}}

\VS{15}Tama eno dage sela sąwaibao, eno te Israel dabe sela sąwani tiwai yaibao, te duga deli hani dao. Te dagego ena tagaliyu, te eno dage munu ma sugobeo,” wali.


\par }{\SH Israel dabego Genuai Bidigo po sela sąwai
\par }
{\PP \VS{16}Genuai Bidigo po ma weyu, te tiwai po wali, “Jeremaia, nago gedu haluasa po enaba me wagio, te we bidi dabe tau somainu. Nage te gela weyu, te enaba bomonama i me wagio. Magi baso meni, eno nago te gedu haluasa po wabo me odogobeo.

\VS{17}Te nago te kolesaga augwaligo te Juda dabego taunde ebo, me te Jerusalem sunumi dabede ebo susąyu eba, agawe?

\VS{18}Te wai pulubago nogąbo sia sisinibaso, tama te aya dabego sia nogoyu, tama ida dabego te bisket nigabo plaua begelaibao, tama augwa te bisket dabe te nogi ebo tibo god weba ofa ebao, te nogi Dagalude Kwin dao wali. Tama me, augwa te haniani godiba wain gelebo sę me ebo dao. Te tama tebo dwai kolesagade augwaligo te ena sębę ilainu ebo dao.

\VS{19}Tialima, ena Genuai Bidigo, eno te po obao, augwaligo te dwai sę enabolo me ebeo. Te augwa digi dwai sę ebao, augwa te ebo kolesagade augwa hale dwai mu saibao.

\VS{20}Te ena God Genuai Bidi, eno te tama po obao. Eno haliga sębę dwai mu eyu, te tǫ kantriba me, te we bidiba me, te tubo kibu hasa me, te ni dabeba me, te naiba me dwai sę mu yaibao. Eno haliga sębę te genuai sia dabo tiwai eyu, te bidi mego sula sąyabo usu me egobeo,” te po wai.


\par }{\PP \VS{21}“Ena dage Israelgo God, ena da Te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te tiwai po obao. Te dagego te tigidali siaba ulama domainu ebo ofa enabolo mobadi goli, te tagalao. Te duga digi te ofa ebo nai mi tubao, te dagego gasa ofa ebo kibu mi tubo tiwai dao.

\VS{22}Te eno duga wąį nǫų dabe te Isip bulu tagalama, odasa asali sogo, eno te tama po augwaliba weyu, te siago tigidali domainu ebo ofa yao po naga me wasiąwai, te tobage gasa ofa dabe me yao po naga me wabeo. Menio.

\VS{23}Eno augwaliba te tiwai po me wali, ‘Dagego eno po wali asobaso da, te ena dagego God bidiyu, te dage eno hani we bidi bidaibao. Te eno dagebolo te wali pao po wabo kolesaga tigidali, te dagego wali piąo, tama te dage bugagia bidaibao.’

\VS{24}Eno te tama po wali, tiali goli, augwaligo te po odama, te augwaligo wali me pabeo. Augwa te dwai kolesaga naga yabo homu elalu, te augwa hagoma eyu, te augwa homugo digi ebo sę wali piduali. Tama te ebogo augwali tau me sabeo. Menio. Augwa digi augwa aiyaba elalubo sę yali.

\VS{25}Te duga wąį nǫų dabego te Isip tagalama asali sogo, tede gagalasa, te megi e sogoba usu nagasobao, eno sesemane sogo ena sę bidi dabe tagala palobo sę idubao, te profet dabe, te augwali aselama, te po dageba pusagasobao

\VS{26}Tialima, dagego hani dabego eno po odolama, wali me pabeo. Menio. Augwa te dwai hagoma naga eyu, te dwai kolesaga hauwa eyu, te wąį nǫų dabego yali dwai kolesaga aiyaba elalubo dao.”


\par }{\PP \VS{27}“Tialima, Jeremaia, nago te po tigidali te Israel dabeba pusao, tiali goli, augwaligo te po me odogobeo. Nago augwaliba i udao, tiali goli, augwaligo nago i wabo wei me ponogobeo.

\VS{28}Te nago augwaliba te tiwai po wao, ‘Te dage hanigo te Genuai Bidi, duga Godigo po wali me pisąyu, te Godigo augwali dodolomainu me ebeo. Augwaligo te mu po wabo kolesagadu munu me wali pabeo. Augwaligo te kolesaga mu tagalobo dao.’ Te po wao,” wali.


\par }{\SH Te bulu odogo Hinomde bidibo we bidi augwaligo dwai kolesaga yali
\par }
{\PP \VS{29}Jerusalem, nago naga tobolu nisi togola sąyu, te nago hobede ebo ola mao. Te nage bulu duba holama, te hobede ebo tęąbi wao, magi baso meni, te nago we bidi dabego te Genuai Bidi haliga sębę dwai mu ilibao. Tama tialima, Genuai Bidigo te hani we bidi dabe homu godolo munu me isiąma, te augwali tudiba muai dao.

\VS{30}Genuai Bidigo te tama wai, “Te Juda dabego dwai kolesaga hauwa eno gedude yali dao. Augwaligo te kugumini yai tibo god noma piksa dabe te augwaligo enaba lotu omainogo eno sa muani be tomode te tibo god piksa noma dodolama lotu wali. Te tama tebo kolesagade te be eno gedude meda ilibao.

\VS{31}Augwaligo te lotu wabo pesage nigali nogi Tofet poali, te Hinom Odogo Bulude nigali. Te augwaligo augwa wai puluba dabe digi te isiba ulali, te tibo godiba ofa tiwai yali. Tialima, eno augwaliba te kolesaga yao po me wabeo. Tama me, te eno te tobage bomai po dageba maiabo homu munu me ebeo.
\XREF{*}{{\XO 7:31: }{\XT{Prs 18:21; 2 Kin 23:10; Jer 32:35}}}

\VS{32}Tama tibaso, ena Genuai Bidi, eno te po obao, nosali te augwaligo te bulu nogi munu ma nogi isąyu, te Tofet ma Odogo Bulu Hinom wagobeo. Menio. Te augwaligo te tiwai nogi yaibao, te bidi hauwa ela muai pesage dao waibao. Magi baso meni, te boi bidi dabego te Juda we bidi hauwa ela muaibao. Tama te Tofet te Juda dabego gų page bulu pedelaibao, tama augwaligo tigi te pesagede pągąnalueibao.

\VS{33}Te tigi hauwa tǫde olo munalua pobadi, te ba sibigo me hasa sibi aselama, mi tuagasaibao. Tama te ba dabe me hasa dabe aselama tubadi, te sela sąyabo bidi meni yaibao.

\VS{34}Te Judago taun dabede te we bidi dabe me bidisiąyu, te Jerusalem sunumide me bidigobeo. Eno te tigidali sę pedalumainogo yaibao, te bugai haliga wiegi yai homu pemene ebo kolesaga, me te we sabo sogo genuai nai daa tubo dabe me, te dabe tigidali silaibao. Tama te tǫ kantri tigidali pedai badu dolama, olo elalueibao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 7:34: }{\XT{Jer 16:9; 25:10; Ped 18:23}}}




\par }\Chap{8}{\PP \VerseOne{1}“Te ena Genuai Bidi, eno po te tiwai ma obao. Te tama side te boi bidi dabe te isali bidi dabe pubulali gų pageba pelama, te Juda dabe king dabe me tobolu bidi dabe, te augwaligo dili dabe hodaibao, te pris dabego dili, me profet dabego dili, me te tigidali Jerusalem we bidigo dili te hodaibao.

\VS{2}Te Juda dabego te giliga, me polua, me hǫ dabe, te godolo homu mu yalio. Tama augwa te nai dabeba kidu sugunama, gedu haluasa po augwaliba weyu, te augwali tau somainu augwaliba hanalu wali. Te augwaligo te tobage kolesaga dabe augwaliba lotu weyu ebo sę dabe yali. Tama tibaso, te boi bidi dabego te Juda dabego tigi dili dabe selama, te tǫba sąyu, te yowigo di tabo tiwai yaibao. Te giligago, me poluago, me hǫ dabego te tigi dili sueibao. Tama te dili dabe selama, te ma pubulabo bidi dabe meni yaibao.

\VS{3}Te dwai we bidide te Juda hani dwasianu bage naga elaluali, tama te tǫba kantri dabeba ela gudulaibao. Tama te Juda dabego augwa bidabo wiegi yai ula te godolo homu me egobeo. Te augwali isabo homu naga yaibao. Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Te Juda dabego augwa dwai sę ebode hale me ebeo
\par }
{\PP \VS{4}Genuai Bidigo enabolo weyu, te po te we bidi augwaliba pusao po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Ena, Genuai Bidi, eno te po obao,” wali.

\par }{\Q “Te bidi dabe augwali tula mubo sogo,

\par }{\QB te augwali ma hodalubo meni da, agawe?

\par }{\Q Te bidi dabe sunumidu pobadi,

\par }{\QB te pabo sunumi geda mubo sogo,

\par }{\QB te augwali begelama, ma geasa pabo meni da,

\par }{\QB agawe? Menio.

\par }{\Q Augwa te tama tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{5}Tialima, te Jerusalem we bidigo ena tagalama,

\par }{\QC te augwali ma begasa asobeo.

\par }{\Q Augwaligo ena sesemane sogo tudiba muyu ebao.

\par }{\Q Te augwa tibo kolesaga wali pabo bomo eyu,

\par }{\QB te augwali enaba ma begasa asabo homu me ebeo.


\par }{\Q \VS{6}Eno augwaligo poba olo bugagia mubadi,

\par }{\QB tiali goli eno augwaligo mu po wabo me odobeo.

\par }{\Q Te bidi me deligo homu begeligi soyu, te po weyu,

\par }{\Q ‘Tegobao, eno genuai sęgę mu sali,’ po wabeo. Menio.

\par }{\Q Tigidaligo augwa homu naga wali pabo homu yali,

\par }{\QB te ami dabe hosde dugulama,

\par }{\QB te hwįgi painogo udabo tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{7}Te tobage genuai ba me dwasianu bago te augwa

\par }{\QB me badu me bidagasobo sogo koneama,

\par }{\QC te taga pabo sogo me konebo dao.

\par }{\Q Tiali goli, eno we bidi augwaligo te ena Genuai Bidi

\par }{\QB eno bomai po homugo konebeo,” wali.


\par }{\Q \VS{8}“Magi baso dage Juda dabego te tiwai po weyu,

\par }{\Q ‘Dago te wiegi yai homude koneani kolesaga elalubao,’

\par }{\QB po weyu,

\par }{\QB ‘magi baso meni, te Genuai Bidigo agai bomai po

\par }{\QB dabolo mawai da,’ obao.

\par }{\Q Dagego te tama po wagio, magi baso meni,

\par }{\QB te bomai po ola mabo tisa dabego te bomai po

\par }{\QB hasegelama, te tibo po naga asębo dao.


\par }{\Q \VS{9}Te kolesaga koneai bidi dabego Genuai Bidi ena

\par }{\QB tudiba mubao.

\par }{\Q Magi baso augwa te homu eyu,

\par }{\QB augwa koneani kolesaga genuai elaluba homu

\par }{\QB ebawe?

\par }{\Q Te augwa hale dwai mu selama,

\par }{\QB te dwai sogo gegeyu, te hasa bade tola sabo tiwai

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Tama augwa homu kolesaga dolaibao.”


\par }{\Q \VS{10}“Tialima, eno te gasa bidi dabego te Juda dabego

\par }{\QB we me tǫ sagasomainogo ilaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, tigidali we bidigo dwai sę haniani eyu,

\par }{\QC te doado bage hauwa sainu yali.

\par }{\Q Te olo bidi dabego me, te genuai bidi dabego me,

\par }{\QB te kolesaga wali pali.

\par }{\Q Te pris dabe me, profetgo me, te we bidi dabe tibo po

\par }{\QC ola mayu yai dao.


\par }{\Q \VS{11}Eno we bidi dabe genuai keni dabe elaluali,

\par }{\QB tiali goli, te pris dabe me profet dabego te keni dabe

\par }{\QB sulama,

\par }{\QB te olo nai subo tiwai yalio,

\par }{\QC tama augwaligo bugagia sisibeo.

\par }{\Q Augwaligo te tiwai po te we bidi dabeba weyu yali,

\par }{\Q ‘Dage homu kone tuą pigio.

\par }{\Q Da bugagia bidibao.’ Tiali goli, menio.

\par }{\QB Augwali bugagia me bidibeo.
\XREF{*}{{\XO 8:11: }{\XT{Ese 13:10}}}


\par }{\Q \VS{12}Te Israel dabe augwa yali dwai damuai kugumini

\par }{\QB tiwai ebo kolesagade dwai hale yaliwe? Mu menio.

\par }{\Q Augwa dwasianu hale me ebeo.

\par }{\Q Augwa te tobage kolesagade hale me ebeo.

\par }{\Q Tama eno augwaliba dwai dene menama,

\par }{\QB te augwali mu dolaibao,

\par }{\QB te gasa hani dolali tiwai yaibao.

\par }{\Q Te po ena Genuai Bidigo po dao.”
\XREF{*}{{\XO 8:12: }{\XT{Jer 6:12-15}}}


\par }{\Q \VS{13}“Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB te eno augwali mu silimainu yaibao.

\par }{\Q Augwali te ni wain, me ni fik, te du munu me walisiąma,

\par }{\QB te augwa yabe sasia pabo tiwai yaibao.

\par }{\Q Tialima, eno te boi bidi hani dabe tagala palama,

\par }{\QB augwali aiyaba elalumainu yaibao.”


\par }{\Q \VS{14}Te Juda dabego te tama po waibao,

\par }{\QB “Magi baso da olo dugulalubawe?

\par }{\Q Da sisinama, te bomai obo elalubo taun dabeba geme

\par }{\QB duala sigi pelainao,

\par }{\QC tama da te taun dabede isigi pinao.

\par }{\Q Dago te Genuai Bidi, dena Godiba dago dwai sę yali,

\par }{\QB tama agai te po weyu, da isimainao wali.

\par }{\Q Te agai dabolo te bidi dolabo marasin mabo tiwai

\par }{\QB menama,

\par }{\QC te dago tumainu yali.


\par }{\Q \VS{15}Te da bugagia bidaibao homu dago yali,

\par }{\QB tiali goli, te da bugagia me bidibeo.

\par }{\Q Te da bugagia usu ma elama bidabo sogo pedelaiba

\par }{\QB homu yali,

\par }{\QB tiali goli, te boi bidi dabe aselama,

\par }{\QC da wi dwai mu ilai dao.


\par }{\Q \VS{16}Te boi bidi dabe te Dan hanigo tǫ te not badu

\par }{\QB pedelama,

\par }{\QB te dago odali, te augwaligo hos dabe te homu hę

\par }{\QB bomonama mu wabo odali.

\par }{\Q Te hos dabe ga wabogo te tigidali tǫ pedai mumunu

\par }{\QB yalio.

\par }{\Q Te boi bidi dabe asiyu, te taun Jerusalem dolama,

\par }{\QB tede bidibo we bidi me dolainu yali,

\par }{\QB te dago tǫde elalubo tigidali nai mu dolama,

\par }{\QB silainu yai dao.”


\par }{\Q \VS{17}Te Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\QB “Odao. Te eno dwai hasamani dageba tagala palama,

\par }{\QB te dage gąų kelaibao.

\par }{\Q Tama dagego te hasamani dabe nagamenama,

\par }{\QB dua bidimainu eyu,

\par }{\QB te dage tagalomainu ebaso, usu egobeo. Mu menio,”

\par }{\QC te Juda dabego te po wali.


\par }{\SH Ena Jeremaia, eno ena hani dabe hobede mu yali
\par }
{\Q \VS{18}Eno hobede elama, tama haliga sęgę dwai mu elama,

\par }{\QB tama eno homu kolesaga tigidali dolalio.


\par }{\Q \VS{19}Hobede dao, te eno hani dabe tigidali tǫ kantride

\par }{\QB bidalu,

\par }{\QB te augwa gela weyu, te tama i obao,

\par }{\Q “Te Genuai Bidi te taun Saionde king munu ma bidigobe

\par }{\QB homu yaiba, agawe?

\par }{\Q Magi baso agai da tau sabewe?”

\par }{\Q Tialima, Genuai Bidigo po wei ponoyu, te tiwai po wali,

\par }{\Q “Magi baso eno we bidi dagego te gasa tǫ kantri dabego

\par }{\QB tibo dwai godigo piksa nigilama,

\par }{\QC te augwaliba lotu waliwe?

\par }{\Q Duga te tama tebo kolesagago te ena dwai haliga sębę

\par }{\QB ilali.”


\par }{\Q \VS{20}Te we bidi dabego te tiwai i wali,

\par }{\QB “Wiegi yai sogo te siminama,

\par }{\QB te augwaligo gide tau yali nai tigidali salio.

\par }{\Q Tiali goli, Godigo da ma sisąbadi dao.” Te po wali.


\par }{\Q \VS{21}Ena Jeremaia, eno suali, ena hani dabe dolali,

\par }{\QC tibaso eno homu dwalio.

\par }{\Q Eno haliga sęgę dwai mu elama,

\par }{\QB te eno gela umagia mu wai dao.


\par }{\Q \VS{22}Te tǫ Gileatde te wiegi yai marasin

\par }{\QC me munalusiąyu eba, agawe?

\par }{\Q Te augwa dokta me menisiąyu, ebawe?

\par }{\Q Magi baso te eno we bidi hobedagia te usu ma

\par }{\QB pedalugobewe?
\FTNT{*}{{\FR 8:22: }{\FT{Te vesde e tiwai po elalubao. Jeremaiago po begelama, teba wali. Te Juda dabego wiegi yai marasin te tǫ Gileatde sabo dao wali. Te Gag 37:25 tede suao. Tialima, Jeremaiago te tama koneani, te aga we bidi dabego te tobage gasi, te bidi augwa ebo dwai kolesagade pedalubao, tama te wiegi yai doktago me, te wiegi yai marasingo me, te augwali usu ma ilama pedelainu ebaso usu me egobeo, te po wai dao.}}}




\par }\PoetryChap{9}{\Q \VerseOne{1}Idao! Te eno tobolu te ulu wę me deli tiwai

\par }{\QB elaluyu,

\par }{\Q tama te eno gedu sidu te ąį hauwa geligi da,

\par }{\QB teda eno homu dene dwai mu eyu,

\par }{\QB gela wabo usu igi da.

\par }{\Q Te eno giligade me hulide gela udigi da, magi baso meni,

\par }{\QB te boi bidi dabego te eno hanigo we bidi dabe

\par }{\QB ela muai dao.


\par }{\Q \VS{2}Te olo masigi kemi tǫde te eno bulu tolu yabe be

\par }{\QB me deli elalugi da, te wiegi yai igi da.

\par }{\Q Teda ena te hani bidi digibulu taga pelama,

\par }{\QB ena te beba bidigi pabo usu igi dao.

\par }{\Q Magi baso meni, tigidaligo God tagalali,

\par }{\QB te bidigo aga we tagalama,

\par }{\QB te gasa penani we dabe wali bilibo tiwai ebao.

\par }{\Q Tama augwali te nai wi sabo genuai tiwai dao.


\par }{\Q \VS{3}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\QB “Sesemane sogo eno we bidi dabego te tibo po wabo

\par }{\QB sisi elalubo tiwai eyu,

\par }{\QB te bidigo enesigide te ene nanalubo tiwai ebao.

\par }{\Q Te mu po wabo kolesaga te augwaligo tǫ kantriba

\par }{\QB genuai pedalubeo.

\par }{\Q Te tibo po wabo ugwaba ela holalio.

\par }{\PP Augwaligo te haniani dwai kolesaga umabo mu

\par }{\QB ela pidubadi,

\par }{\QB te augwa konealubo homu enaba me mubeo.”


\par }{\Q \VS{4}“Dage we bidigo te duga abagi dabede

\par }{\QB bugagia osola suao,

\par }{\QB tiyu augwaligo dageba posobo po wabuo.

\par }{\Q Te duga ama dabego poba homu kęą pigio,

\par }{\QB magi baso meni,

\par }{\QB tigidali amago te gaga munubo sę te Jekopgo yali

\par }{\QB tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{5}Tigidali bidigo te augwa abagi dabe tibo po

\par }{\QB ola mayu ebao,

\par }{\QB te mena bidi me deligo te mu po me wabeo.

\par }{\Q Te augwa tibo po wabo te konea selama,

\par }{\QB te augwa homu me begelisiąma,

\par }{\QB te augwa haniani dwai kolesaga ebo me tagalogobeo.


\par }{\Q \VS{6}Te we bidi nage augwali tomode bidibo bage,

\par }{\QB augwaligo te gasa bidi aiyaba elalubo sę bomo eyu,

\par }{\QB te tobage tibo po wabo kolesaga eyu ebao.

\par }{\Q Tama augwa te ena Genuai Bidiba homu kęą pabeo,”

\par }{\QC Genuai Bidigo digi te po wali.


\par }{\Q \VS{7}“Tama ena, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB eno te po obao, suao, te eno ena te we bidi usu

\par }{\QB saibao,

\par }{\QB te bidigo silva te siaba ulubo tiwai eyu,

\par }{\QC te silva aga hogomu pobele bage sela sąbo tiwai

\par }{\QC yaibao.

\par }{\Q Te eno we bidi hanigo dwai sęgę sabo sę ebaso,

\par }{\QC mena gasa sę eno augwaliba yabo me elalubawe?

\par }{\QC Menio.


\par }{\Q \VS{8}Augwaligo wabo pogo te augwa abagi dabe dolaibao,

\par }{\QB te bidigo bidi ela muabo ene enebo tiwai ebao.

\par }{\Q Augwali te tibo po wabo bidi dabe dao.

\par }{\Q Te augwa pedauwalide te augwa abagi dabeba

\par }{\QB dwagi yai po obao,

\par }{\QC tiali goli, te haligade augwaligo te augwali

\par }{\QC dolabo homu ebo dao.


\par }{\Q \VS{9}Mu tamao, eno te we bidiba dwai dene mawaibao,

\par }{\QB augwa te yali dwai sę wei ponaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao.”


\par }{\Q \VS{10}Tialima, ena, Jeremaia, eno te bulu du dabe,

\par }{\QB me te kala elaluali pesage dolali,

\par }{\QB tede homu kone ebao, tama ena dwai gela weyu,

\par }{\QC hobede ebo balia obao.

\par }{\Q Te pesage badu te bidi munu me bilisiąma,

\par }{\QB te bulmakau dabe te kala pesageba te nosai me tugi

\par }{\QB pogobeo.

\par }{\Q Te ba dabe me hasa dabe wi pela siliyu,

\par }{\QC te pesage taga pai dao.


\par }{\Q \VS{11}Genuai Bidigo te po wali, “Te eno Jerusalem dolama,

\par }{\QB te masigi pesage holali naga elalueibao.

\par }{\Q Tama te uni yowi dabego pesage pedelaibao.

\par }{\Q Tama eno te Judago taun tigidali dolama,

\par }{\Q te taun dabe olo elalu, te bidi meni yaibao.”


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{12}Tialima, ena, Jeremaia, eno te po obao, “Magi baso te tǫ dolama, tama te olo masigi kemi pesage elalu, tama tede bidi me bidibewe? Mena wiegi yai homu kolesaga mu yai bidigo aga te sę yali page konegowe? Genuai Bidigo mena bidibolo te po pusulama, tama te bidigo te sę yali page te we bidiba pusugowe?”

\VS{13}Tama Genuai Bidigo te tama po wei ponani, “Te sę page e tiwai dao. Te we bidi augwaligo eno augwaliba mani bomo yai po wali pisąma, tama augwa eno po sela sąwani, tama eno augwaliba ola mani sunumidu te augwali pabeo.

\VS{14}Augwa hagoma mu elama, augwa homu wali pali. Te augwa te god Balba lotu wali, te augwa wąį nǫųgo ola mayu, te sę yao wali ebo sę tiwai yalio.

\VS{15}Tama ena Israelgo God, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno te we bidiba genuai dene mawaibao. Te eno augwaliba te ha ebo doanai te augwa pedauwaliba munama, te augwa tumainu tiwai eyu, te eno augwaliba te dwai marasin menama, te augwa tubo tiwai emainu yaibao.

\VS{16}Te eno augwali ela gudulama, te augwa gasa tǫ kantriba tedela pelama, bidimainu elama, te augwa wąį nǫų dabe me, augwali me, te polobadu pisąwai bulu tǫba paibao. Te eno digi te bidi dabego augwaliba boi bidi eyu, te augwali ela mumainu yaibao, te tama tede pidubadi, te tigidali isila siliboba usu naibao,” te po wali.


\par }{\SH Te Jerusalem dabe hobede ebo gela wali
\par }
{\PP \VS{17}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Dagego te dugaba pedalubo te sęde homu kone

\par }{\QB bugagia palao.

\par }{\Q Tama duga te hobede ebode te tęąbi mu koneai

\par }{\QB we dabe i olama,

\par }{\QC te augwali asomainao.”


\par }{\Q \VS{18}Tialima, te we bidi dabego te tiwai po wali,

\par }{\Q “Awe, te augwali polo asesą aselama, te daba hobede ebo

\par }{\QB tęąbi wagasomainao, te da gela umagia weyu,

\par }{\QB te dago gedude gela guai tulaluyu,

\par }{\QB te dago gesabidiba dulumainu yaibao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{19}Te Saionde te we bidi gela weyu,

\par }{\QB hobede ebo tęąbi te tiwai wali,

\par }{\QC “Hobede ya, da mu dobao.

\par }{\Q Da hale dwai mu ebao, magi baso meni,

\par }{\QB te boi bidi dabego dago be dabe dolalio,

\par }{\QB tama dago dena tǫ dabe tagalobao,” wali.


\par }{\Q \VS{20}Dage Jerusalem we dabe,

\par }{\Q Genuai Bidigo po enaba dageba po pusao wali,

\par }{\QB tama dagego agai poba olo bugagia muao.

\par }{\Q Dagego duga wegi dabeba te hobede ebo tęąbi wabo

\par }{\QB kolesaga ola mao.

\par }{\Q Tama dage we deli deligo te hobede ebo tęąbi wabo

\par }{\QB kolesaga te gasa we dabeba ola mao.


\par }{\Q \VS{21}Magi baso meni, isibo daba pedelalio,

\par }{\QB te dago be sunumidu tomoba asali.

\par }{\Q Te da genuai bidigo bede bidibadi me,

\par }{\QB ma te olo bidigo bede bidibadi me, te tagalao.

\par }{\Q Te isibogo da me ela soagobeo.

\par }{\Q Isibogo te wai puluba sunumide gagali idubo,

\par }{\QB me te gesi ogwa bidi te bidi sisinibo pesageba

\par }{\QB sabolama, te isaibao.


\par }{\Q \VS{22}Te isai bidi dabe tigi te tǫde wilalua paibao,

\par }{\QB te yowigo di tiwai elaluali,

\par }{\QB tama te gide wit dunu pali tiwai elalua paibao.

\par }{\Q Te augwali sisinabo bidi meni yaibao.

\par }{\Q Genuai Bidigo enabolo te po pusao wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{23}Genuai Bidigo te tama po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te po page koneai bidigo aga koneani kolesaga

\par }{\QB wiegi yai homu pemene igio.

\par }{\Q Tama bomai bidigo aga bomode homu pemene igio.

\par }{\Q Te mone bidigo aga monede wiegi yai homu pemene

\par }{\QB egio. Menio.


\par }{\Q \VS{24}Te bidi aga pemene yabo homu ebaso,

\par }{\QB aga te nai delide naga pemene yao.

\par }{\Q Agai ena Genuai Bidi koneani da homu elama,

\par }{\QC wiegi yai pemene yao.

\par }{\Q Agai enade e tiwai koneao,

\par }{\QB sesemane sogo eno tigidali tǫde we bidi homu

\par }{\QB godolo eyu,

\par }{\QB te eno wiegi yai doloba pai kolesaga augwaliba

\par }{\QB ebo dao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te tobage kolesaga ebode

\par }{\QB wiegi yai homu pemene ebo dao,”

\par }{\Q Genuai Bidigo te po wali.
\XREF{*}{{\XO 9:24: }{\XT{1 Ko 1:31; 2 Ko 10:17}}}


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{25}“Ena Genuai Bidi, eno te tama po obao. Te hani bidi dabe te augwa hale ebo tigiwali togobo bidi dabe eno dene ilabo sogo bodolu muai elalu, te kolesaga wali pomainu yali, tiali goli, augwa eno po wali pabeo.

\VS{26}Te e bage te Isip dabe, me Juda dabe, me Idom dabe, me Amon dabe, me Moap dabe, me te olo masigi kemi tǫde bidalubo bage me, te augwa gesabi badu tobolu nisi pęwadage sugą sobao. Te hani augwali te Genuai Bidigo po odisąbo bage, te Israel dabe augwaligo me te hani bagego kolesaga wali palio. Te Israel dabe me, augwa hale ebo tigiwali togosiąwai ąǫ tiwai yai dao,” wali.




\par }\Chap{10}{\SH Genuai Bidi aga king dao, te gasa god dabe da, te olo nai tiwai naga dao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dage Israel, te Genuai Bidigo poba olo bugagia muao.

\VS{2}Agai te tiwai po obao,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dagego te gasa tǫ pedai kantride bidibo hani dabego

\par }{\QB kolesaga wali pigimio.

\par }{\Q Augwaligo te gasagi yai nai te dagalude pedalubo

\par }{\QB sulama, te augwa wi mu yaibao.

\par }{\Q Tialima, dage da, wi me elamuo. Menio.


\par }{\Q \VS{3}Suao. Te hani dabego mu kolesaga me ebeo.

\par }{\Q Augwaligo ebo kolesagago augwali tau sabo usu egobeo.

\par }{\Q Augwa te ni me deli buside gelama,

\par }{\QB tama te ni piksa dulubo konebo bidi dabego te ni

\par }{\QB selama,

\par }{\QC tama tego tibo god dulama, nigali.


\par }{\Q \VS{4}Te bidi dabego te gol me silva selama,

\par }{\QC te piksa au ilaibao.

\par }{\Q Te nosali, augwa te hama selama,

\par }{\QB te god me badu me te nide enaibao,

\par }{\QC te aga tulaluidali weyu tebo dao.


\par }{\Q \VS{5}Te god dabe te olo nai dao,

\par }{\QB te bidi dabe piksa noma tiwai,

\par }{\QB te gi page bidigo te ba dabe wi iliyu,

\par }{\QC te gide muaibao.

\par }{\Q Te god dabego po me wagobeo.

\par }{\Q Te augwali bilibaso usu egobeo,

\par }{\QC tiyu te bidigo augwali tolaibao.

\par }{\Q Dage augwalide wi igio, magi baso meni,

\par }{\QB augwaligo dwai sę me deli yabo usu egobeo.

\par }{\Q Te augwa wiegi yai kolesaga me yabo usu egobeo,”

\par }{\QB te po wai dao.


\par }{\Q \VS{6}Genuai Bidi, te nage tiwai gasa me menio.

\par }{\Q Nago genuai bomo, me genuai nogi elalubao.

\par }{\Q Te nago naga bomo waseliyu,

\par }{\QC te tobage sę dabe ebo dao.


\par }{\Q \VS{7}Nage te tigidali hani we bidigo king bidibao,

\par }{\QB tiyu tigidaligo nagede wi elama,

\par }{\QB te nage dologode bidibaso usu yaibao.

\par }{\Q Te nago koneani wiegi yai homu kolesagago

\par }{\QB te king dabego koneani homu kolesaga,

\par }{\QB me te po page konea pai bidi dabego

\par }{\QC homu kolesaga, me

\par }{\QB te tigidali hani we bidigo kolesaga me,

\par }{\QB te aiyaba mu elaluai dao.
\XREF{*}{{\XO 10:7: }{\XT{Ped 15:4}}}


\par }{\Q \VS{8}Te bidi dabego homu kolesaga te geda muyu,

\par }{\QB te augwali umuna pai mu elalubao.

\par }{\Q Magi baso meni, augwali te nigo nigali naiba naga

\par }{\QB pelama, te kolesaga sabo dao.


\par }{\Q \VS{9}Te bidi dabego te silva te tǫ kantri Spende siyu,

\par }{\QB me gol te tǫ kantri Ufasde sobadi elama,

\par }{\QB tama te gol me silva sę ebo bidi dabeba menama,

\par }{\QB te augwa god dabe augwaligo mesegelimainu tebao.

\par }{\Q Te wiegi yai nami ugwa nigibo bidi dabego,

\par }{\QB augwa te sisi ugwa me mama yai nigilama,

\par }{\QB te god dabe au ilainu tiaibao.


\par }{\Q \VS{10}Tialima, Genuai Bidi, nage God mu dao.

\par }{\Q Nage sesemane bidibo God,

\par }{\QB te nage sesemane sogo king bidaibao.

\par }{\Q Te nago haliga sębę ebo sogo da, te tǫ mali eyu,

\par }{\QB te we bidi hani bugagia me bidigobeo.


\par }{\Q \VS{11}Dage Israel, dagego te Genuai Bidigo po odisąbo

\par }{\QB bidi hani augwaliba te tiwai po wao,

\par }{\Q “Te dagego godigo te tǫ me dagalu nigibeo,

\par }{\QB tama te god dabe dolobaso da,

\par }{\QC te munu ma tǫde me dagalu dologode me

\par }{\QC bidigobeo,” te po wao.


\par }{\SH Genuai Bidi aga polasa mu polalubao
\par }
{\R (Jer 51:15-19)

\par }{\Q \VS{12}Te God da, aga bomogo digi te tǫ nigai dao.

\par }{\Q Awe, aga wiegi yai koneani homu kolesagade agai

\par }{\QC te tǫ dodolama muai dao.

\par }{\Q Aga homu kolesagade agai te dagalu nigiyu elama,

\par }{\QB diniga palali.


\par }{\Q \VS{13}Agai po obaso, te dagalu pǫ dabego te be kulu

\par }{\QB bomonama obao,

\par }{\QB te pǫ hauwa umabo hogodama,

\par }{\QB te gasa gasa badu asu, te deliba sisinibao.

\par }{\Q Agai te dagalude be sele emainu elama,

\par }{\QC te tulubage tulubao.

\par }{\Q Agai te wali hodolama,

\par }{\QB te aga bidibo pesage tagalama, asobo dao.


\par }{\Q \VS{14}Bidi dabe te tiwai ebeo.

\par }{\Q Tigidali te umuna pelama,

\par }{\QC te koneani homu me elalubeo.

\par }{\Q Te tibo god golgo nigibo bidi dabe dao,

\par }{\QB te augwali hale yaibao,

\par }{\QC te augwa nigali nai dabede.

\par }{\Q Te god dabe te mu nai menio.

\par }{\Q Augwa te bidibo ula me elalubeo.


\par }{\Q \VS{15}Augwali te olo nai mu tiwai elalubao,

\par }{\QB te bidi dabego posobo po augwaliba waibao.

\par }{\Q Te god dabe da dolama, te mu sia saibao.


\par }{\Q \VS{16}Tialima, Jekopgo God te tama me tegobeo.

\par }{\Q Aga te tedali gasagi yai mu dao.

\par }{\Q Agaduba deligo naga te tigidali nai nigali.

\par }{\Q Tama agai te Israel dabe dąį elama, sa muani,

\par }{\QC te aga hani tiwai da wali.

\par }{\Q Aga nogi te e dao,

\par }{\QB Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo te Juda dabe sela sąwaibao
\par }
{\Q \VS{17}Dage Juda, te boi bidi dabego Jerusalem bagua salio.

\par }{\Q Tialima, dagego duga doado bage sisinama, tolasa piąo.


\par }{\Q \VS{18}Magi baso meni. Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Te sogo eno dage Juda tǫ we bidi gasaba sela sąwaibao,

\par }{\QB bidigo te masigi du te kukulu tede belama,

\par }{\QB te hogolama, tama sąbo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te eno genuai sęgę dageba menama,

\par }{\QB te dage dene mu ebaso, gę mu naibao.”


\par }{\Q \VS{19}Tama te Juda dabego te tama po waibao,

\par }{\Q “Hobede mu ebao, da dolalio.

\par }{\Q Te dago sęgę genuai mu elalubao,

\par }{\QB te genuai keni pedela sisąbo tiwai ebao.

\par }{\Q Tiali goli, tagalao, te sęgę daba pedelama,

\par }{\QC te dago tolobo dao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{20}Jerusalem dolama, te olo mu elalubao,

\par }{\QB te ugwa be me deli pisila pelama,

\par }{\QC te degasa dulali tiwai elalubao.

\par }{\Q Tama te ugwa be ma sę yabo bidi me deli meni yaibao,

\par }{\Q magi baso meni, tigidali we bidigo

\par }{\QB te Jerusalem tagalama, pela silai dao.


\par }{\Q \VS{21}Te tǫ kantri tonalubo tobolu bidi dabego wiegi yai

\par }{\QC homu kolesaga elalusiąyu,

\par }{\QB augwa te Genuai Bidiba hanaluama,

\par }{\QC te augwa homu kolesaga dodolomainu te homu

\par }{\QC me ebeo.

\par }{\Q Tiyu, augwaligo te wiegi yai sę me isiąbaso,

\par }{\QB te boi bidi dabe aselama,

\par }{\QB te we bidi dabe tedela pali,

\par }{\QB te uni yowigo te sipsip tonalubo bidigo

\par }{\QB te sipsip bugagia tonalusąbaso,

\par }{\QB te tedela palobo tiwai yali dao.


\par }{\Q \VS{22}Odao. Augwaligo te po sela asalio.

\par }{\Q Te genuai po dągą u wabo te not badu pedelalio,

\par }{\QB te boi bidi dabe augwa pesage tagalama,

\par }{\QB te Judago taunba hwįagasu asobao.

\par }{\Q Te taun dabe te mu dolama,

\par }{\QB te uni yowigo pesage naga pedelaibao.


\par }{\SH Jeremaiago Godiba hanaluama, te we bidi tau somainu yai
\par }
{\Q \VS{23}Genuai Bidi, eno koneani,

\par }{\QB te bidi dago dena bilibo tonalubo usu isąyu,

\par }{\QB te dena godolo homu ebo sunumi dabe wali painu

\par }{\QB ebaso, usu egobe dao.


\par }{\Q \VS{24}Genuai Bidi, nago da dodolao,

\par }{\QB tiali goli, nago da selebo sę igio.

\par }{\Q Tiyu, nago da dali haliga sębę eyu, nago da mu dolidalio.


\par }{\Q \VS{25}Te nageba lotu wasiąyu,

\par }{\QB te gedu haluasa po wasiąbo we bidi hani dabeba

\par }{\QB dene mao.

\par }{\Q Te hani dabego te dago we bidi dabe te Jekopgo hani

\par }{\QB ela muai.

\par }{\Q Augwaligo da mu silama, te dago tǫ me be mu dolai

\par }{\QB dao.




\par }\Chap{11}{\SH Juda dabego te Genuai Bidigo bomai po bolali po
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo ena Jeremaiabolo te tiwai po wali,

\VS{2}“Te eno dąų wabo bomo yai poba olo bugagia muao. Tama nage pelama, te Juda me Jerusalem we bidi dabeba te tiwai po

\VS{3}wagi pao. ‘Ena Genuai Bidi, eno duga Israelgo God, eno te po obao, mena bidigo eno bomai dąų wabo po me wali pisąbaso da, teda aga dolaibao.

\VS{4}Te dąų wabo bomai po te eno duga wąį nǫų dabe te Isipdu odasa asali sogo mawai dao. Augwaligo te Isip taga soali sogo, te sia posolo tiwai mu yali bulu, te eno augwaliba te tama po wali, “Dagego eno po tigidali wali pobaso da, teda dage eno we bidi hani bidiyu, te ena dagego God bidaibao.

\VS{5}Tama eno te duga wąį nǫų dabe dali dąų wali po wali peyu, usu naibao. Eno te dagego wąį nǫų augwaliba te wiegi yai tǫ me deli mawaibao po wali, te ili hauwa elalubo tǫ da,” wali. Tama megi dage te tǫde bidibao.’ ” Genuai Bidigo po walio, tialima, eno te tiwai po wei ponai, “Mu tamao, Genuai Bidi, nago wabo po gilama tama tiagameo.”


\par }{\PP \VS{6}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te tama po wali, “Nage te Juda dabego taun dabeba pelama, me te Jerusalem sunumi tulumage dabeba pelama, eno te tigidali po pususu pao. Eno po e tama dao. Dage we bidi dabe, te eno dąų wali bomo yai po odama, wali piąo,” te po wai.

\VS{7}“Te eno duga wąį nǫų dabe te Isipde selama, odasa asali sogo, eno augwaliba bomai po mayu, te tiwai po wali, te eno po augwaligo wali pao wali. Te sesemane sogo eno te tobage deli po naga dagego hani dabeba udali, te megi e sogoba usu nagasobao.

\VS{8}Tiali goli, wąį nǫų dabego te po odama, wali me pabeo. Menio. Augwa te dwai homu kolesaga naga elaludu, te augwa hagoma elama, augwa homu kolesaga wali naga pali. Eno augwaliba te dąų wali bomo yai po wali piąo wali, tiali goli, augwa hagela homu yali. Tialima, eno augwaliba te dene mabo sę yali, te dąų wali bomo yai pode wali gilama te tama tiai dao,” wali.


\par }{\PP \VS{9}Te Genuai Bidigo po enaba ma weyu, te tiwai po wali, “Te Juda dabego me, Jerusalemgo me, te Genuai Bidi, eno po sela sąyabo po mia sai yalio.

\VS{10}Augwaligo ena tagalama, te augwa wąį nǫų dabego dwai kolesaga wali ma pobao. Te augwaligo eno po sela sąyu, te augwa wąį nǫų dabego yali tiwai ebao. Te Israel hani me, Juda hanigo me, te tibo godiba lotu weyu, tama eno augwa wąį nǫų dabe dali dąų wali bomo yai po te bolobo dao.

\VS{11}Tama tibaso, ena Genuai Bidigo, eno po dolo tama obao, te eno augwali dwagilama mu dolaibao, te sę augwaliba ebo me ela soagobeo. Te augwaligo enaba i weyu, tau somainu yaibao, tiali goli, eno augwaligo i wabo me odogobeo.

\VS{12}Te Jerusalem dabe me te gasa Juda bage te augwa wiegi yai denami hano holobo ofa ebo tibo godiba paibao. Tama augwa te god dabeba i waibao, tialima, te god dabego augwaliba te dwai sę ebo sogo ebo side tau sainu ebaso, usu me egobe dao,” wali.


\par }{\PP \VS{13}“Tegoba! Dage Judago, te dagego tibo godigo namba dabe te dagego taun dabego namba tobage tiwai elalubao. Te dagego wiegi yai denami yabo ofa te Balba yabo alta hauwa nigibao, te hale ebo god dao. Te alta dabego namba te Jerusalem sunumi dabego namba tiwai si elalubao.

\VS{14}Jeremaia, te we bidi dabe te dwai sęgo gegebaso, te augwaligo enaba i weyu, te eno augwali tau sao po waibao. Tialima, te eno augwaligo i wabo me odogobeo. Tama te augwali tau somainu te nago gedu haluasa po enabolo me olamuo. Te nago gela me weyu, te enaba bomonama i weyu, te eno augwaligo sęgę silao po me olamu dao,” te po wai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Dage eno we bidi dabe, eno dage godolo homu

\par }{\QB mu ebao.

\par }{\Q Tiali goli, duga te tobage dwai kolesaga ebao.

\par }{\Q Tialima, magi baso dage te eno beba pabo dawe?

\par }{\Q Dagego te kibu hasa dabe enaba ofa yainu sela pali,

\par }{\QB te dagego homude te ebo ofago te dage tau siyu,

\par }{\QB te dwai sogo ebo dagede ela somaina homu eyu

\par }{\QB tebao.

\par }{\QB Tiali goli, te menio.

\par }{\Q Te dwai sogo dageba pedelaibao.

\par }{\Q Te dage wiegi yai pemene yaibao homu eyu eba, agawe?


\par }{\Q \VS{16}Polobadu eno te po wali, dage Israel dabe

\par }{\QB te wiegi yai du walobo ni oliv me deli tiwai elalubao,

\par }{\QB wali.

\par }{\Q Tiali goli, megi da, eno dage dolaibao,

\par }{\QB te dagalude bomonama kulukulu weyu,

\par }{\QB te be sele eyu, te ni oliv doliyu, te siago dabo

\par }{\QB tiwai elama, te nologo togwa pabo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{17}Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao,

\par }{\QB eno te ni bulali,

\par }{\QB tialima, megi eno te po obao, aga dolomainao.

\par }{\Q Dage Israel hani dabe me Juda hanigo te god Balba

\par }{\QB lotu weyu, te wiegi yai denami ebo ofa me ebao.

\par }{\Q Dagego te dwai kolesagago te ena haliga sębę dwai mu

\par }{\QB ilibo dao,” wali.


\par }{\SH Te bidi dabego Jeremaia ela muainu yai
\par }
{\PP \VS{18}Ena Jeremaia, eno gedu haluasa po e tiwai wali, “Genuai Bidio, te bidi mebago enaba dwai sę yainu ebao, te augwaligo ena dali te sę yainogo ebaso, te enabolo nago te po pusali dao.

\VS{19}Hasia eno te sę yabo konesiąwai. Ena te sipsip wai me deli tiwai te bidi dabego selasa pelama, ena eligi pabo tiwai yaibao. Te bidi dabego te tiwai po mia salio,

\par }{\BB \par }
{\Q ‘Tegobao, dago megi tama ela muinao,

\par }{\QB te bidigo te ni du walobadi togobo tiwai yaibao.

\par }{\Q Dago aga mu silama, te bidi dabego aga homu kone

\par }{\QB ma egobeo.’

\par }{\Q Augwaligo tama po wali,


\par }{\Q \VS{20}tiali goli, nage Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi

\par }{\QB dao,

\par }{\QC nago te we bidi dabego haliga me homu kolesaga

\par }{\QC dagalobo dao, te nago po tų dolo mu ebo dao.

\par }{\Q Eno te sęgę nago nogoba mubao,

\par }{\QB te eno homugo nago te bidi dabeba

\par }{\QB dwai sę ebo dene mabo sueibao,” te po wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{21}Te Anatot bidi dabego ena ela muaiba olama, enaba te tiwai po wali, “Nago te Genuai Bidigo nogide te profet po wagio,” wali. “Nago te tobage po obaso da, te dago nage ela mueibao,” wali. Tialima, Genuai Bidigo eno gedu haluasa po wali odama, agai enabolo te tiwai po wali,

\VS{22}“Ena Genuai Bidi Tigidali Bomo Elalubao, eno po dolo obao, eno te Anatot hani bidi dabeba dwai sę mu yaibao. Eno te boi bidi dabe tagala palama, te ogwa bidi dabe ela mumainu yaibao. Tama te sogo te Anatot dabe te nai menia selama, te augwa wai dabe isila paibao,” te po wali.

\VS{23}“Eno te Anatot dabe dolabo sogo bodolu muai. Eno te tama tebo sogo, te augwali deli me bidigobeo. Menio. Tigidali isaibao,” te po wai dao.




\par }\Chap{12}{\SH Jeremaiago sęgę elalubaso, Genuai Bidiba hanalu wali
\par }
{\Q \VerseOne{1}Genuai Bidio, nago doloba pai kolesaga

\par }{\QB sesemane sogo ebao,

\par }{\Q te eno nage dali po konila eyu wabeo.

\par }{\Q Tialima, te meba kolesaga eno konesiąwani,

\par }{\QB tama eno te nagebolo hanalu obao.

\par }{\Q Magi baso te dwai kolesaga ebo bidi dabe,

\par }{\QB te augwa sesemane sogo bugagia bidibo dawe?

\par }{\Q Magi baso te gagamu selibo bidi,

\par }{\QB me tibo po wabo bidi dabe,

\par }{\QB te augwa ebo sę bugagia mu ela pidubo dawe?


\par }{\Q \VS{2}Nago augwali te tǫba munama,

\par }{\QC augwali te wiegi yai pedelali,

\par }{\QB te bidigo bulali ni tiwai elama,

\par }{\QB te ni sele tǫ tomoba pelama, te ni genuai holama,

\par }{\QC te nai walobo tiwai ebao.

\par }{\Q Sesemane sogo augwaligo nago nogi nogi eyu ebao,

\par }{\QB tialima, te augwa homu nagede digibulu elalubo

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{3}Tialima, Genuai Bidi, nago ena koneama,

\par }{\QB te eno tigidali kolesaga me konebao.

\par }{\Q Te nago eno homu kolesaga dagalubao,

\par }{\QB eno nageba haliga mu mubo, te nago konebo dao.

\par }{\Q Te eno homugo eno boi bidi dabe nago sela sąyao

\par }{\QB homu ebao,

\par }{\QB te bidi dabego sipsip elainogo sela pabo tiwai ebao.

\par }{\Q Te nago bodolu muani sogo, nago augwali ela muao.


\par }{\Q \VS{4}Genuai Bidi, nago dago tǫba genuai sęgę muani,

\par }{\QC te tigidali nosai sasia pali.

\par }{\Q Nisu sogo te sia selama, te tǫ wiegi yai ma pedalugowe?

\par }{\Q Te hasa me, ba dabe me, isila pobao, magi baso meni,

\par }{\QB te tǫde we bidi dabego dwai kolesaga me idubo sę

\par }{\QB ebao.

\par }{\Q Tama me, te we bidi dabego te po obao,

\par }{\Q “Jeremaiago daba te pedalubo sę dabe me

\par }{\QB suagasogobe dao,” po wabo dao.
\FTNT{*}{{\FR 12:4: }{\FT{Bidi mebago e po te tiwai begelali, “Godigo dago ebo sę dabe me sugobeo.” Te we bidi dabego te Jeremaiabolo te tama weyu, te augwali bidibadi agabolo isaibao, te tiwai homu yali, ma augwa digi te aga ela mugowe te homu yai dao. (Te po te Jer 11:18-23 tede suao.)}}}


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{5}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wei ponani,

\par }{\BB \par }
{\Q “Jeremaia, megi nago te gę nabo sęgę,

\par }{\QB te nosali pedelabo sęgę tiwai me egobeo.

\par }{\Q Te nage bidi dabe dali ususu si ebode te homu hę

\par }{\QB obaso da,

\par }{\Q teda magi elama nago te hos dabe dali udabo ususu si

\par }{\QB yaibawe?

\par }{\Q Te nage dua digi te wiegi yai sogo naga tǫ kantride

\par }{\QB bidibaso da,

\par }{\Q teda nage te Jordan wę genuai aselama,

\par }{\Q aluasa soabo sogo, te nage magi elama, bidaibawe?


\par }{\Q \VS{6}Te sęgę dabede te me deli te tiwai elalubao.

\par }{\Q Te naga hani dabego digi te nageba dwai sę yabo po

\par }{\QB mia salio.

\par }{\Q Te nage augwaligo nage pobeasa pabo tiwai elama,

\par }{\QB te pąde nage pageabi yainu ebo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te augwaligo nage dali wiegi yai po obadi, te tagalao,

\par }{\QB nago augwaligo poba homu kęą pelamu dao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo aga we bidiba haliga sęgę yali po
\par }
{\Q \VS{7}“Ena Genuai Bidi, eno tama po obao.

\par }{\Q Eno Israel tudiba muaibao,

\par }{\QB te ena we bidi da olama, sa muai.

\par }{\Q Eno te we bidi dabe godolo homu mu yali,

\par }{\QB tiali goli, megi da, eno te boi bidi dabego augwali

\par }{\QB aiyaba elalumainu ebo dao.


\par }{\Q \VS{8}Eno te we bidi dabe, augwaligo enaba boi bidi yali.

\par }{\Q Augwaligo ena aiyaba elaluainu i bomonama weyu,

\par }{\QB te laion me deligo genuai buside i wabo tiwai yali.

\par }{\Q Tialima, te eno augwali godolo homu munu me egobeo.


\par }{\Q \VS{9}Eno we bidi augwali te ba me deli tiwai gilama,

\par }{\QB te ba kemodage dabego te ba bagua sagaselama,

\par }{\QC te aga dolobo sę yalio.

\par }{\Q Te uni hasa dabe me i olama, te augwali me aselama,

\par }{\QC te ba tuagasomainao,” wali.


\par }{\Q \VS{10}“Te gasa tǫ kantri polalubo bidi dabe

\par }{\QB aselama, te eno wain gi dolaibao.

\par }{\Q Te augwaligo eno wiegi yai gi agalama,

\par }{\QB te gi te wa pai pesage naga ilaibao.


\par }{\Q \VS{11}Tama te tǫ te bidi meniama, olo bulu mu elalueibao.

\par }{\Q Tama te tǫ hobede yai gela wedu,

\par }{\QB te eno agai gela odomainu tiaibao.

\par }{\Q Te bidi mego te tǫde sęgę homu kone me palogobeo.


\par }{\Q \VS{12}Te tǫ wa pai bulu pesagede te boi bidi hauwa

\par }{\QB pedaliyu,

\par }{\QB te augwaligo tigidali nai doado bage dolabo homu

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te eno dagego tǫ kantri we bidi

\par }{\QB tigidaliba dene maiabo homu ebao.

\par }{\Q Tama te bidi me deli bugagia bidainu ebaso,

\par }{\QB usu me egobeo.


\par }{\Q \VS{13}Dage Israelgo te wit wai ge bulaibao,

\par }{\QB tialima te inayani nai tau yali sabo sogo,

\par }{\QB dagego te sesani yai bono naga elalubo sueibao.

\par }{\Q Dage odolali sę dene elama,

\par }{\QB te magi nai me deli dagego me sogobeo.

\par }{\Q Dagego te Genuai Bidi eno haliga sębę naga saibao.

\par }{\Q Tama dage dwai hale mu siyąo,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo Israel dabego boi bidiba bomai po dąų wali
\par }
{\PP \VS{14}Genuai Bidigo te tama po wali, “Te Israel dabe pąde bidibo hani dabe, augwalide eno po elalubao,” wali, “augwali te dwai kolesaga ebo bidi dabe tiyu, te augwaligo eno we bidi dabeba mani tǫde dwai sę ebao. Odao. Te eno te hani boi bidi dabe te augwa tǫba digi ela gudulaibao. Te Juda dabe augwa tǫde digi te boi bidi dabego tǫ tomode bidibao, tialima eno te Juda dabe me sela sąwaibao.

\VS{15}Tiali goli, eno augwali sela sąnama da, teda nosali eno te olo tau mabo wiegi yai kolesaga augwali hani tigidaliba ma yaibao, te eno augwali te augwa page buluba ma odasa paibao.

\VS{16}Tama te sogo te gasa hani augwaligo te eno we bidi dabego kolesaga bugagia konea sabo sę yaibao. Polobadu te hani dabego eno we bidiba te god Bal nogide mu po waiyąo wabo po ola mawai. Tiali goli, te sogode te augwa digi eno nogide mu po dao waibao, te sesemane sogo bidada pabo Genuai Bidi dao. Te kolesaga augwaligo wali pobaso da, teda augwali me eno we bidi hani pedelaibao.

\VS{17}Tiali goli, mena we bidi hani me deligo eno po odobo hagela homu ebaso da, teda eno augwali sela sąnama, te augwali mu dolaibao. Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.




\par }\Chap{13}{\SH Jeremaia aga name ugwa selama, te po digi po begelama pusali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo Jeremaia enabolo te tiwai po pusali, “Nage pelama, te wiegi yai name ugwa me deli abeligi pelama, tama kukulu tiwai gudao. Tama nago te ugwa te ąįba munu me munamo dao,” wali.

\VS{2}Tialima, ena pelama, te name ugwa me deli abeligi pali, te Genuai Bidigo wali po gilama, te eno gudali.

\VS{3}Tialima, Genuai Bidigo enabolo e tiwai po ma wali,

\VS{4}“Nago te abelali name ugwa gudama, te nage hogodama, te bulu Peratba
\FTNT{*}{{\FR 13:4: }{\FT{Bidi mebago e tiwai homu ebo dao, te nogi wabo Perat wabo, te genuai pabo ąį Yufretis tede wabo dao.}}} pelama, te ugwa te masigi dedageba geme dualigi pao,” wai dao.

\VS{5}Tialima, eno Genuai Bidigo po wali pali, te ena pelama, te bulu Peratba te name ugwa geme dualigi pelama, tama ma aselama, eno bulude bidali.

\VS{6}Hauwa sogo bidama, tialima Genuai Bidig o enabolo te tiwai po ma weyu, te po wali, “Nage hogodama, te bulu Peratba ma pelama, te ugwa ma sigi pao, eno nagebolo te po obaso nago dualigi pai dao.”

\VS{7}Tialima, ena te Peratba pelama, eno te ugwa dualali pesagede te digawani. Tama eno te ugwa selama suali, te dolai baso, te magi sę me yabo homu me ebeo.


\par }{\PP \VS{8}Genuai Bidigo enabolo te tiwai po ma wali,

\VS{9}“Ena Genuai Bidi, eno te po obao. Te eno Juda dabe me Jerusalemgo hagoma ebo kolesaga aiyaba elalueibao, te augwa genuai nogi dolaibao, te name ugwa dolali tiwai yaibao.

\VS{10}Te dwai kolesaga ebo we bidi dabe, augwa olo pania selama, te eno po odobo hagela homu yali. Augwa hagoma eyu, augwa homu kolesaga wali pabo dao. Augwa tibo god wali peyu, te augwaliba lotu wabo dao. Te we bidi dabe dolaibao, te ugwa dolali tiwai elama, te bidi dabego agade magi sę me egobeo.

\VS{11}Hasia ena Genuai Bidi, eno te Israel hani me Juda hani enaba bomonama kęą pagasai elalu, te name ugwa bidigo tigide kukulu tiwai dąų olama bealubo tiwai yali. Eno tama tiali, te augwali eno we bidi hani bidiyu, te augwa eno nogi ugwaba siyu, te ena wiegi yai pemene eyu, te enaba genuai nogi momainogo yali. Tiali goli, augwaligo eno po odobo hagela homu yai dao,” wali.


\par }{\SH Te Jerusalem dabe te tǫgo nigai sospen sene dolobo tiwai yaibao
\par }
{\PP \VS{12}Genuai Bidigo po ma weyu, te tiwai po wali, “Jeremaia, nago te Genuai Bidi eno po te Jerusalem dabeba pusao. ‘Ena Genuai Bidi, Israel duga God dao, eno te tama po obao. Te bidi dabego te wain tǫgo nigai sospen senede tabiaibao.’ Te Jerusalem dabego te po odama da, teda augwa te tiwai po nageba waibao, ‘Nago homugo dago te sę konebe da homu eyu oba, agawe?’

\VS{13}Tialima, nago te po augwaliba pusao, ‘Ena Genuai Bidi, eno te tiwai po walio,’ po wao. ‘Te dage tǫde we bidi tigidaliba wain mu pągąnaibao, te dage gęǫ page dwai mu yaibao. Te Devitgo king hani dabe, me te pris dabe, me profet dabe, me te Jerusalem we bidi tigidali badi, eno waingo pągąbo te tǫgo nigai sospen senede pągąwai tiwai gilama yaibao.

\VS{14}Tama te we bidi dabe eno dolama, te bidigo tǫgo nigali sospen sene manama elebaso, te tigidali alua paibao. Te tigidali we bidi dolaibao, te ida aya me, wai puluba dabe me, dolaibao. Eno olo mu tau sabo wiegi yai kolesaga eyu, hobede eyu, augwali gogoliyu, sula tagalama bidimainu me egobeo. Mu menio. Eno te augwali dolaibao.’ Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Godigo te Juda dabeba bomai sę dene ilaibao po wai
\par }
{\Q \VS{15}Dage Juda, Genuai Bidigo po dageba walio,

\par }{\QB te dagego agai poba bugagia olo muiąo.

\par }{\Q Dagego hagoma munu me elamu dao wali.


\par }{\Q \VS{16}Dagego Godiba genuai nogi mao,

\par }{\QC duga Genuai Bidi dao.

\par }{\Q Tiyu, agai dagego bulu be huli elama,

\par }{\QB te duga bulu duba bilibo sogo,

\par }{\QC te dage tula muna muna paibao.

\par }{\Q Te giliga dageba nanomainao homu godolo ebadi,

\par }{\QB tialima, Genuai Bidigo te be posali ula hasegelama,

\par }{\QC te dwai be hulia sai pedelaibao.


\par }{\Q \VS{17}Tialima, te dagego po odisąma,

\par }{\QB te dagego hagoma idubaso da,

\par }{\Q teda te boi bidi dabego dage Genuai Bidigo we bidi

\par }{\QB sagaselama,

\par }{\QB te gasa tǫ kantriba kalabus mugi paibao.

\par }{\Q Tama tibaso, ena Jeremaia, te enaduba bididu,

\par }{\QB te dagede gela wedu gedubadi,

\par }{\QB te eno gedude gela guai gealuama,

\par }{\QC te eno gesabidiba dualibao wali.


\par }{\Q \VS{18}Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Nage pelama, te king dali, aga idaba me, waligi pao,

\par }{\Q ‘Dage sigo te duga si dugulalubo sia king tagalao,

\par }{\QB magi baso meni, te dage sigo kingo gudali madi

\par }{\QB te olo nai tiwai pedelali,

\par }{\QB te dage sigo tonalubo tǫ kantri dabe me tonalugio,’

\par }{\QB wali.


\par }{\Q \VS{19}‘Augwaligo te taun dabe obo sunumi paliaibao,

\par }{\QB te tǫ distrik Negev te Juda pedai te saut badu elaluai,

\par }{\QB te augwali sunumi dayabo bidi meni yaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te boi bidi dabego te tigidali Juda

\par }{\QB selama,

\par }{\QB te gasa tǫ kantriba kalabus sę igi paibao.’ ”


\par }{\Q \VS{20}“Taun Jerusalem, nago gedu pedama,

\par }{\QB tama te not badu pedai tagalama,

\par }{\QB te nageba asobo bidi hani te nago tonao.

\par }{\Q Te nago augwaliba wiegi yai pemene eyu,

\par }{\QB te tonalubo we bidi augwali mena bidibawe?


\par }{\Q \VS{21}Nago te naga abagi meba pedalumainu ebo sę dene

\par }{\QB yali.

\par }{\Q Tiali goli, nosali augwaligo nage aiyaba elaluama,

\par }{\QB te nage tonalubaso, tama te sogo nago magi po

\par }{\QB waibawe?

\par }{\Q Te nage dene genuai saiba homu yaibao,

\par }{\QB te wego wai ame nainu dene sabo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{22}Te nago te magi baso te dwai sę nageba pedalubo

\par }{\QB te nago koneainogo homu ebaso da,

\par }{\QB teda nago koneao,

\par }{\QB te pedalubo te nago dwai sę yali wei ponoyu tebao.

\par }{\Q Te naga yali dwai sęde naga nago ugwa

\par }{\QC augwaligo peda sąnama,

\par }{\QB te augwaligo nageba dwai sę yali.


\par }{\Q \VS{23}Te husugu bidi augwa tigiwali hasegelama,

\par }{\QB te mamamonu tigiwali hasegelaiba, agawe?

\par }{\Q Ma, te uni husugu yai pusi te augwa tigi

\par }{\QB dodobolo pali sela sąwaiba, agawe? Mu menio.

\par }{\Q Te tiwai tama, te nago naga dwai kolesaga me

\par }{\QB hasegelama,

\par }{\QB te wiegi yai kolesaga wali painogo ebaso,

\par }{\QB usu me egobeo.


\par }{\Q \VS{24}Jerusalem, te eno nago we bidi dabe sela sąwaibao,

\par }{\QB te waligo te wa pai pesage taga soyu, te witgo

\par }{\QB hogomu sela sąyagasobo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{25}Ena Genuai Bidi, eno te sę dabe nageba

\par }{\QB pedalumainogo dąį ilali, magi baso meni,

\par }{\QB nago enaba konealubo homu tagalama,

\par }{\QB te nago konealubo homu te tibo god dabeba

\par }{\QB mubo dao.


\par }{\Q \VS{26}Tialima, te ena digi nago gudalubo name ugwa

\par }{\QB ugwaba dagala palama,

\par }{\QC te naga gesabidi dualaibao.

\par }{\Q Tama te bidi dabego nago ugwa olo elalu,

\par }{\QB hale ebo sę sueibao.


\par }{\Q \VS{27}Eno nago ebo kugumini yai kolesaga sualio.

\par }{\Q Nago te tibo god dabe wali pabo sę bomonama eyu,

\par }{\QB te augwaliba te bulu du dabeba lotu weyu,

\par }{\QB me te kala pesage dabede lotu weyu ebao.

\par }{\Q Nage te we me deli tiwai aga sali bidi mu tagalama,

\par }{\QB te gasa bidi dabe dali pigi pelama,

\par }{\QC te penani sę umabo mu yali.

\par }{\Q Tama nage te so hosgo te omai hos dabeba bomonama

\par }{\QC i wabo tiwai ebao.

\par }{\Q Hobede muo, Jerusalem, nage te meda yai mu bididu,

\par }{\QB te nage wiegi yai meda meni yai pedelabo homu

\par }{\QB ebeo.

\par }{\Q Nage te tiwai tama bidada pidubadi,

\par }{\QB te mena sogoba usu naibawe?” te po wai dao.




\par }\Chap{14}{\SH Kantri Judade tulubage meni yai dao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te po te Jeremaiabolo tǫde te tulubage meni yani sogo te po mawai dao,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}“Juda kantri tǫde te genuai sęgę elalu gela udali.

\par }{\Q Te aga hanu dabe dwai mu elalubao.

\par }{\Q Te aga we bidi dabe tǫ bulu pila munana peyu,

\par }{\QC te dwai gela mu udubao.

\par }{\Q Tama te Jerusalem dabe umagia gela u waibao.


\par }{\Q \VS{3}Te genuai bidi dabe augwa sę ebo bidi dabe tagala

\par }{\QB palama,

\par }{\QC te ąį tugi pao wali.

\par }{\Q Augwali te ulu wę dabeba pali, tiali goli ąį me elalubeo.

\par }{\Q Tama augwa te sospen sene olo ma sela pai.

\par }{\Q Te we bidi dabe augwa homu kone palali dwai mu ebaso,

\par }{\QB te augwa hale ebaso, augwa gesabidi halua siyu yai

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{4}Te Juda tǫ kantride te tulubage munu me tulisąbadi,

\par }{\QC te tǫ gebo pai tǫ pedelali.

\par }{\Q Tama te gide nai bulubo hani dabe,

\par }{\QB augwa haliga husugu dwai mu eyu,

\par }{\QC te augwa gesabidi halua sali.


\par }{\Q \VS{5}Te uni hasa dabe wai ame nani,

\par }{\QC tiali goli, tuabo nosai meni yai.

\par }{\Q Tibaso, augwa peyu, te wai dabe olo tede elalubadi

\par }{\QB taga pali.


\par }{\Q \VS{6}Te uni donki dabe te bulu dude dolalu,

\par }{\QB te augwa homu hę obaso,

\par }{\QB te bomonama mobo ma kekali,

\par }{\QC te uni yowi dabego ebo tiwai yai.

\par }{\Q Augwa te tuabo nosai meni baso,

\par }{\QB te augwali gedu kimi isalio,”

\par }{\QB Genuai Bidigo te po wali.


\par }{\Q \VS{7}Te we bidi dabego gedu haluasa po weyu,

\par }{\QB te tiwai wali, “Mu tamao, Genuai Bidi,

\par }{\QB dago nage tudiba muyu,

\par }{\QB te nago gedude dwai sę hauwa yali.

\par }{\Q Tama dena te yali dwai sęgo dena ma po tų ilalio.

\par }{\Q Tialima, Genuai Bidi, te naga genuai nogide digi

\par }{\QB homu kone palama, te nago da hobede yao.


\par }{\Q \VS{8}Sesemane sogo da Israelgo nageba konealubo homu

\par }{\QB dąų weyu,

\par }{\QB te nageba tonalu, te nago da tau somainu yali.

\par }{\Q Te sęgę me sabo sogo, nago da ma siyu yai.

\par }{\Q Tialima, megi da, magi baso te nago da konesiąbo

\par }{\QB homu ebawe?

\par }{\Q Magi baso nage te digibulu bidi asai bidi te da dali deli

\par }{\QB pilama pabo tiwai yai dawe?


\par }{\Q \VS{9}Magi baso nage te bidi tiwai, nage te homu umuna

\par }{\QB sai bidi tiwai ebawe?

\par }{\Q Magi baso nage te ami bidi te aga boi bidi aiyaba

\par }{\QB elaluabo bomo meni yai tiwai elalubawe?

\par }{\Q Tialima, menio. Genuai Bidi, nage da tomode bidibao.

\par }{\Q Tama nago te da naga we bidi mu da olama,

\par }{\QB dąį iliyu, sa muai.

\par }{\Q Tama tialima, nago da me tagaligio,” wali.


\par }{\Q \VS{10}Tialima, Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\QB “Te we bidi hani, augwa te wau bilabo homu godolo

\par }{\QB ebao.

\par }{\Q Te augwa bilibo bugagia me tonalubeo.

\par }{\Q Tama tibaso, ena, Genuai Bidi, eno wiegi yai homu

\par }{\QB pemene augwaliba me ebeo.

\par }{\Q Megi da, eno augwa ebo dwai kolesagaba kone palama,

\par }{\QB te eno augwaliba te tigi dene mabo sę yaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{11}Genuai Bidigo enabolo te tama po wali, “Jeremaia, nago te we bidi dabe bugagia bidimainu tau sao po me hanalugio,” po wali.

\VS{12}“Te augwaligo nai habu selama, enaba gedu haluasa po obadi goli, te tagalao, eno augwaligo i wabo munu me odogobeo. Te augwaligo sia ulama, tigidali dela pabo ofa ebadi goli, te tagalao, te wit ulubo ofa ebo me, eno te we bidi augwaliba wiegi yai pemene me egobeo. Menio. Te eno boi bidi dabe tagala palama, augwali elagasomainu yaibao. Te eno augwali nai menia somainu ilama, te augwali isaibao. Tama genuai gasi augwaliba pedalumainu elama, te augwali isila paibao. Tama tebo kolesagade te eno augwali silimainu yaibao,” wali.

\VS{13}Tialima, eno po wei ponoyu, te tiwai po wali, “Nago po te dolo obao. Tialima, God, Genuai Bidio, te profet dabego gasagi yai po te we bidi dabeba pusudu gebao. Augwaligo nago po e tiwai pusali, ‘Te boi bidi dabego dage me ela mugobeo. Te dage nai me menia sogobeo. Menio. Mu tama, ena Genuai Bidi, eno dage te tǫde sesemane sogo bugagia bidimainogo ebo dao,’ te profet dabego te po pusali,” eno te po wai.


\par }{\PP \VS{14}Tama Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wai, “Te profet bidi dabego eno nogide tibo po pusubao. Eno augwali me tagala palobeo, tama eno po augwaliba me mabeo. Te po profet dabego dageba pusali po, te tibo po augwa homude digi pusali. Augwa te po wali, augwa te nade subo tiwai yali po wali, tiali goli, augwa tibo po wai. Tama augwa te nai dabe pedelaibao po wali, tiali goli, augwa te tibo po pusubao homu yai dao.

\VS{15}Tama tialima, ena, Genuai Bidi, eno po dolo tama obao. Te profet dabego po eno nogide pusali goli, tialima eno augwali me tagala palobeo. Augwa te tama po wali, ‘Hwįbo me nasi ebo te tǫ kantriba me pedalugobeo,’ wai. Tialima, hwįbo me, nasi ebo me, te profet dabe augwaba digi pedelama, te augwa mu silaibao.

\VS{16}Tama te profet dabego po odali we bidi dabe, augwali me te hwįbogo me nasigo dolaibao. Tama boi bidi dabego te we bidi me wai puluba selama, te Jerusalem sunumiba sąsą paibao. Tama augwali tigi pubulabo bidi meni yaibao. Te Jerusalem dwai sę mu ebo we bidi dabe, tiyu te eno augwali mu dolaibao,” wai dao.


\par }{\PP \VS{17}“Tama Jeremaia, eno homugo te nago naga po digi te we bidi dabeba pusao. Nago te tama po wao,

\par }{\PP ‘Ena Jeremaia, te ena gela umabo mu udubadi gęyu, te eno gedudu gela guwa gealudaibao. Eno te tebo kolesaga te ulade me, hulide me, tagalogobeo, magi baso meni, te boi bidi dabego eno we bidi dabe dwagilama mu eliyu, te we bidi hobedagia mu dolali.

\VS{18}Te ena hanu bulu badu bilibadi, eno te hwįnama elali bidi tigi dabe suali. Tama ena te hanu sunumi dabedu pobadi, eno te nai mu meni yai we bidi te augwa tigi dolali elalubo suali. Te pris me profet dabe olo bilibao, te augwa mena sę ebowe, te augwa me konesiąwai dao,’ nago te po pusao,” wali.


\par }{\SH Jeremaiago Genuai Bidiba tulubage tagala palomainu hanalu wali
\par }
{\Q \VS{19}Genuai Bidi, nago te tǫ kantri Juda tudiba mu

\par }{\QB muani da, agawe?

\par }{\Q Te nago Saion hanu godolo homu mu meni ebawe?

\par }{\Q Magi baso nago da dwagila mu elama,

\par }{\QC te da usu ma yabo ąǫ isąbawe?

\par }{\Q Dago homu te da bugagia bidaiba homu yali.

\par }{\Q Tiali goli, te da bugagia me dugulalubeo.

\par }{\Q Te dago homugo te da usu ma yabo sogo pedelaiba

\par }{\QB homu yali,

\par }{\QB tiali goli, te boi bidi dabe aselama,

\par }{\QC te wi dwai mu ilibo sę ebo dao.


\par }{\Q \VS{20}Genuai Bidio, mu tamao, dago dali,

\par }{\QB te dena wąį nǫų dabego me, te nago

\par }{\QC gedude dwai sę hauwa yali dao.


\par }{\Q \VS{21}Tialima, nago te naga genuai nogide homu kone

\par }{\QB palama,

\par }{\QB te nago naga be homu koneao,

\par }{\QB te naga wiegi yai king duabo sia sai tiwai elalubao,

\par }{\QB tama te boi bidi dabego te be dolomainogo sula

\par }{\QB tagaligio.

\par }{\Q Tama nago te bomo yai po da dali dąų wali homu kone

\par }{\QB palama,

\par }{\QB tama naga te dąų wali bomo yai po boligio.


\par }{\Q \VS{22}Te Godigo po odisąbo bidi dabego te dwai tibo

\par }{\QB godigo te tulubage tulao obaso, usu yaiba, agawe?

\par }{\Q Ma, te dagalu aga digi te tulubage da mobaso usu yaiba,

\par }{\QB agawe? Mu menio.

\par }{\Q Genuai Bidi, dena God, nagaduba deli te usu mu ebo

\par }{\QB dao.

\par }{\Q Tama tibaso, nago te tobage sę dabe yaibao,

\par }{\QB tama tiyu, dago nage tonalu,

\par }{\QC te nago da tau somainu ebo dao.




\par }\Chap{15}{\SH Te Juda dabe dwagila mu dolaibao wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali, “Jeremaia, odao. Te Moses de Samuel si te ena pąba asama, te enaba hanalu, te we bidi dabeba te olo mu tau sabo wiegi yai kolesaga yao wagi sogo da, te tagalao, eno usu menigi da. Te we bidi dabe sela sąyao! Eno augwali subo, te ena hagela homu mu ebo dao.
\XREF{*}{{\XO 15:1: }{\XT{Sai 32:11-14; Nam 14:13-19; 1 Sml 7:5-9}}}

\VS{2}Te augwaligo nageba e tiwai hanalu, ‘Da mena pagawe?’ obaso da, teda nago te tiwai po augwaliba wei ponao,

\par }{\BB \par }
{\Q ‘Ena Genuai Bidi, eno te tiwai po obao.

\par }{\Q Eno te bidi meba dwai gasi selama, isimainu dąį ilali.

\par }{\Q Te augwa dwai gasi sigi pomainogo yaibao.

\par }{\Q Te bidi meba te boi hwįgi pelama, isimainogo dąį ilali.

\par }{\Q Tama augwa te hwįgi pelama, isimainao.

\par }{\Q Te eno bidi meba nai sǫą pelama, isimainu muani.

\par }{\Q Te augwa nai sǫą pai pomainu yaibao.

\par }{\Q Te eno bidi meba sa muyu, te gasa tǫ kantriba kalabus

\par }{\QC igi paibao wali.

\par }{\Q Tialima, augwali te kalabus igi pomainogo yaibao.’\XREF{*}{{\XO 15:2: }{\XT{Ped 13:10}}}

\par }{\BB \par }
{\PP Te po wei ponao.

\VS{3}Ena Genuai Bidigo, te eno nai me si me sigo te we bidi dabe mu silimainogo tagala palaibao. Augwali te boi bidi dabego ela mumainogo sa muaibao. Te eno yowi dabego augwali tigi mi pepedela tumainogo sa mueibao. Me te ba dabe, me uni hasa dabego te tigi mi mu tulama, silimainu sa mueibao wai dao.

\VS{4}Te gasa tǫ kantri we bidi dabego eno te sę te Juda dabeba yali po odama, te augwali wi elama, dwai noma mu saibao. Eno te dwai sę te bidi Manasego yali wei ponaibao, te Hesekiago ogwago, te Jerusalemde te sę yali, te aga Juda king bidali sogo tama tiai dao.”
\XREF{*}{{\XO 15:4: }{\XT{2 Kin 21:1-16; 2 Sto 33:1-9}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “O Jerusalem, dego nage hobede yaibawe?

\par }{\Q Te nagede dego gela udaibawe?

\par }{\Q Te dego nage bugagia bidibowe, te gegela suagasogowe?


\par }{\Q \VS{6}Ena Genuai Bidi,

\par }{\QB eno po dolo tama obao, naga digi ena tudiba mudu,

\par }{\QC te ena digibulu pali.

\par }{\Q Tama tibaso, te ena digi ena nogogo te nage elama

\par }{\QB dolobao.

\par }{\Q Hauwa sogo eno nage hobede yali,

\par }{\QC tiali goli megi ena hagela pai dao.


\par }{\Q \VS{7}Eno te tigidali we bidi te taun Judade selama,

\par }{\QB te augwali eno ela gudulali,

\par }{\QB te waligo wit wali hogomu sela sąbo tiwai yai.

\par }{\Q Eno ena we bidi dabe dolama,

\par }{\QB te augwa wai dabe ela muani, magi baso meni,

\par }{\QB augwa dwai kolesaga ebo me tagalobeo.


\par }{\Q \VS{8}Eno te ami bidi hauwa ela muani,

\par }{\QB tama augwa we dabe te augwa naga olo bidali.

\par }{\Q Te we dabe namba umabo mu bidai,

\par }{\QB te nambisde masigi sane aiyaba elaluali.

\par }{\Q Te giligade digi eno te boi bidi dabe tagala palama,

\par }{\QB te ami bidi dabego ida dabe ela muagasali.

\par }{\Q Deli sogo mu tama eno augwaliba te genuai dene

\par }{\QB menama, te augwali wi dwai mu ilai dao.


\par }{\Q \VS{9}Te we me deligo te wai nogo a naga olama,

\par }{\QB me badu si te ame nai ogwa elaluali,

\par }{\QB te tagalao, te ogwa tigidali mu isila silali.

\par }{\Q Tama te waigo ida te dwai dene mu elama,

\par }{\QB aga tigi kimi meni yai.

\par }{\Q Te idago wiegi yai sogo elaluali te dwai polo sogo

\par }{\QB pedelama,

\par }{\QC te aga genuai hale salio.

\par }{\Q Awe, te bubuga tomode te giliga ge polo tama degasa

\par }{\QB pai dao.

\par }{\Q Te Juda meba bidalubaso da, te eno boi bidigo augwali

\par }{\QC ela muagasomainu ilaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Jeremaiago homude elaluali po Genuai Bidiba pusali
\par }
{\Q \VS{10}Ena Jeremaia, eno te po wai, hobede mu da,

\par }{\QB magi baso idago ena ame nenama,

\par }{\QB te eno wado ebo sę,

\par }{\QB me po konila te tǫ kantri tigidali bidi odubawe?

\par }{\Q Eno gasa bidide negeli me elalusiąyu,

\par }{\QB tama te bidi dabego me enaba negeli mawai me

\par }{\QB elalubeo.

\par }{\Q Tialima, tigidaligo te po weyu,

\par }{\QB te Genuai Bidigo ena dolomainao wabo dao.


\par }{\Q \VS{11}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali,

\par }{\QC “Haliga sęgę ebo tagalao.

\par }{\Q Te eno nage tau siyu, te nage bugagia bidaibao.

\par }{\Q Te eno boi bidi dabe nageba asomainu eyu,

\par }{\QB te nago augwali sęgę ebo sogo, me te dwai sogo,

\par }{\QB augwali gegebo sogo te nago augwali tau somainu

\par }{\QB hanalu wagasomainogo ilaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{12}Genuai Bidigo te we bidi dabeba te tiwai po weyu,

\par }{\QB te po wai, “Mena bidigo te ain me bras

\par }{\QC togwaibawe?

\par }{\Q Te not badu asobo boi bidi dabego bomo te ain tiwai

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{13}Te eno dagego tigidali mone me wiegi yai doado

\par }{\QB bage tigidali te boi bidi dabeba mawaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te dagego duga tǫ kantri tigidali

\par }{\QB habuba usu nama, te dwai sę hauwa ebo dao.


\par }{\Q \VS{14}Eno haliga sębę te posolo yai sia dabo tiwai mu

\par }{\QB ebao, tama te siago dage ulaibao.

\par }{\Q Te eno dage te duga boi bidi dabego olo sę ebo bidi

\par }{\QB pedalumainu ilama,

\par }{\QB tama dagego me konesiąwai tǫ kantriba dage

\par }{\QB pelama, bidigi paibao,” wali.


\par }{\Q \VS{15}Te ena Jeremaia, eno te tiwai po obao,

\par }{\QB “Genuai Bidi, nago eno sęgę koneanio.

\par }{\Q Te nago enade homu kone palama, te nago ena tau sao.

\par }{\Q Tama nago ena te dolobo bidi dabeba dwai dene sabo

\par }{\QB wei ponao.

\par }{\Q Tiyu, nago te boi bidi dabede dua nagame yai sę ebaso,

\par }{\QC te augwaligo ena ela muidalio.

\par }{\Q Nago koneani, eno nago sę ebaso,

\par }{\QB te augwaligo enaba dwai po wabo dao.


\par }{\Q \VS{16}Nago po enabolo mobaso,

\par }{\QB te eno sali, te bidigo nai sabo tiwai yali.

\par }{\Q Tama nago te pogo ena pemene eyu,

\par }{\QB wiegi yai haliga mu yai, magi baso meni,

\par }{\QB ena nagaba elalubao,

\par }{\QB God Genuai Bidi Tigidali Bomo Elalubo Dao.


\par }{\Q \VS{17}Ena te bugai haliga eyu,

\par }{\QB gisugu wabo bidi dabe dali munu me bidibeo.

\par }{\Q Tama eno augwali dali wiegi yai pemene munu me ebeo.

\par }{\QC Menio.

\par }{\Q Enaduba naga bididuali, magi baso meni,

\par }{\QB eno koneani, te nago bomo enade elalu,

\par }{\QB te nago haliga sębę enade pągąnalubo dao.


\par }{\Q \VS{18}Magi baso ena dene ebo silibewe?

\par }{\Q Eno keni genuai mu elalubao.

\par }{\QB Magi baso aga te pedelasiąbewe?

\par }{\Q Mu tamao, nago ena tau me sabeo.

\par }{\Q Ena ąį tueinu ąįba pabo bidi tiwai ebao,

\par }{\QB tiali goli, aga te wę sula sai subaso,

\par }{\QC te aga ąį tusiąwai tiwai ebo dao.”


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{19}Tialima, Genuai Bidigo enabolo po wei ponoyu te tiwai wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te nage haliga begelama, enaba ma begasa asobaso da,

\par }{\QB teda nage eno ma selama,

\par }{\QC te nago eno sę ma yagameo.

\par }{\Q Te nago dwai po pusubo tagalama,

\par }{\QB te nago wiegi yai po naga pusubaso da,

\par }{\QB teda nage eno pedauwalide po sabo bidi bidagameo.

\par }{\Q Tama te we bidi dabe nage wali pomainogo yaibao,

\par }{\QB tialima nage augwali wali me pelamu dao.


\par }{\Q \VS{20}Te eno nage te bomai obo brasgo nigai dolalubo

\par }{\QB tiwai eyu,

\par }{\QB te we bidi dabego gedude tama tiaibao.

\par }{\Q Te augwaligo nage dali boi bidi yaibao,

\par }{\QB tiali goli te augwaligo nage aiyaba me elalugobeo.

\par }{\Q Magi baso meni, ena digi ena nage dali bidaibao.

\par }{\Q Te eno nage tau selama, eno nage ma saibao.

\par }{\Q Te ena Genuai Bidi, eno po dao.


\par }{\Q \VS{21}Te eno nage tau siyu, nagede te dwai kolesaga ebo

\par }{\QB bidi dabego nogode,

\par }{\QC me te wiegi yai homu elama,

\par }{\QB olo tau sisąbo bidi dabego nogode,

\par }{\QB ma dobola selama,

\par }{\QB tama augwaligo nage me dologobeo.”

\par }{\QB Te po wai dao.




\par }\Chap{16}{\SH Jeremaiago Godigo bomai po pusubo sę elaluai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo ena, Jeremaiabolo, te tiwai po pusali,

\VS{2}“Nage te bulude bidibo sogo, nago te we selama, wai me ame neyu me igio,” wai dao.

\VS{3}“Magi baso meni. Ena Genuai Bidi, eno nagebolo te tǫ kantride ame nai wai dabeba me te augwa aya idaba pedelabo sę po wainogo ebao,” wali.

\VS{4}“Tigidali te isaibao. Me badu te dwai gasi selama, isaibao. Te boi bidi asama, me badu ela mueibao. Te me badu nai sǫą peyu, isaibao. Tama augwalide hobedai gela olama, te augwali pubulabo bidi me elalugobeo. Menio. Augwaligo tigi dabe te tǫde yowi di munalua pabo tiwai yaibao. Tama te ba dabego me uni hasa dabego augwali tigi tuagasaibao,” wai dao.


\par }{\PP \VS{5}“Magi baso meni. Ena Genuai Bidi, eno te tama po ma obao. Jeremaia, nage te we bidi dabe bidalubo digi pelama, te isali bidi dabede gela munu me wagi pigio. Te naga digi gela weyu, hobede yai balia me olamuo, magi baso meni, eno te we bidi bugagia bidimainu me iligobeo. Te eno wiegi yai haliga augwaliba me isąyu, te olo tau sabo wiegi yai homu kolesaga augwaliba me magobeo. Te Genuai Bidi eno po dao.

\VS{6}Te kantri tǫde bidali tigidali genuai bidi me, olo bidi me, te isaibao. Te augwali pubulabo bidi menia saibao. Te augwalide homu dene eyu, gela wabo bidi meniama, te aga digi aga tigi wali tologoyu, te aga tobolu nisi poawaibao, te aga homu dene ebo ola mayu, te tama tegobeo.

\VS{7}Tialima, te isali bidi dabede te bidi mebago homu denede gela wagasobaso, te bidi dabeba nai me tuabo ąį sela asabo bidi dabe meni yaibao, te augwali homu nagame ilabo sę yabo me tegobeo. Te augwa aya ma ida isali, te tagala, te hani dali hobede elama bidagasabo bidi meni yaibao,” te po wai.


\par }{\PP \VS{8}“Tama nage te genuai nai daa tubo beba pelama, te augwali dali deliba kisalu, te nai tuyu, ąį tuyu me tigio.

\VS{9}Magi baso meni, ena, dage Israelgo God dao, ena te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po dolo obao, te tǫde we bidi dabe me bidigobeo. Te bugai haliga ebo me, pemene homu ebo kolesaga me, te bidi dabego gesi we sabo kolesaga me, te tigidali mu silaibao. Dage megi tama bidibo we bidi hani, te dagego te sę pedalubo sueibao,” te po wai.
\XREF{*}{{\XO 16:9: }{\XT{Jer 7:34; 25:10; Ped 18:23}}}


\par }{\PP \VS{10}“Jeremaia, nago te po te we bidi dabeba pusubo sogo, te augwaligo nageba te tiwai po waibao, ‘Magi baso Genuai Bidigo te dwai sę tigidali dabolo pedalumainu yaibawe? Dago mena kolesaga dwaliwe? Dago mena dwai sę te God, dena Genuai Bidiba, ebo dawe?’ Te po waibao.

\VS{11}Te we bidi dabego te tama po obaso da, teda nago e po augwaliba wei ponao, ‘Ena Genuai Bidi, eno te kolesaga dagego nǫų wąį dabego ena tudiba munama, te tibo god dabe wali peyu, augwaliba lotu wali. Augwaligo ena tagalama, te eno bomo yai po wali me pabeo.

\VS{12}Tama dagego dwai kolesaga ebogo te duga wąį nǫų dabego dwai kolesaga yali aiyaba mu elalualio. Dage tigidaligo hagoma homu elama, te duga homude dwai kolesaga wali pali. Tama dagego eno po odobo hagela homu ebo dao.

\VS{13}Tama tialima, eno dage e tǫ kantride ela gudulama, te dage gasa tǫ kantriba bidigi paibao, te tǫ kantri te dagego me duga wąį nǫų dabego polobadu me konesiąwai. Tama te gasa tǫ kantride eno te wiegi yai olo mu tau sabo kolesaga dageba me egobeo. Tama te giligade me hulide te dagego gasa god dabeba lotu udaibao,’ ” te po wai dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo te we bidi dabe augwa page buluba ma odasa asaibao
\par }
{\PP \VS{14-15}“Ena Genuai Bidi, eno te tama po obao. Eno te we bidi dabe ela gudulaibao, tiali goli, nosali eno augwali te eno augwa wąį nǫų dabeba mani tǫba ma odasa asaibao. Megi da, augwa po dąų wabo kolesaga te tiwai yali. Augwa te tama po wali, ‘Sesemane sogo bidada pabo Genuai Bidigo nogide eno nogo guni sisu mubao, te eno mu po obao’ wali. ‘Agai da Isipde selama, odasa asali.’ Tialima, te eno augwali ma odasa asali sogo, te kolesaga hasegelaibao weyu, augwa te tama po waibao, ‘Te sesemane sogo bidibo Genuai Bidigo nogide eno nogo guni sisu mubao, te eno mu po obao. Agai da te tǫ kantri not badu sela asali, me gasa kantri tǫde agai da sela sąnama, agai da te dena page buluba ma sela asai dao,’ augwaligo te tiwai po waibao,” Genuai Bidigo te po wali.


\par }{\SH Juda dabe Genuai Bidide geme me duala sabaso, usu me egobeo
\par }
{\PP \VS{16}“Ena Genuai Bidi, eno te tama po obao, te eno Juda dabeba boi bidi tagala palama, te we bidi dabe augwaligo saibao, te bidigo aga hagani togobo wade te sųgų hauwa sabo tiwai yaibao. Tama nosali eno gasa boi bidi dabe tagala palama, te we bidi gegegi paibao, te bidigo buside hasa gegegi pabo tiwai yaibao. Tama te boi bidi dabego te we bidi dabe te geme bulu dude, me ola bede, dulalua pobadi, te tola saibao,” wai dao.

\VS{17}“Magi baso meni, eno te Juda dabe tigidaligo ebo kolesaga subao. Augwa ebo dwai kolesaga te augwaligo dualainogo ebo usu me egobeo.

\VS{18}Tama tibaso, hasia bolo eno augwa ebo dwai kolesaga wei ponoyu, te gasa ugwadu daganama, wei ponaibao. Magi baso meni, augwali te kugumini yai tibo god piksa noma hauwa nigilama, te eno augwaliba mani tǫ tigidali badu pągąnobao. Te god dabego bidibo ula me elalubeo, te isai bidi dabego tigi tiwai elalubao. Tama te god dabego eno gedude te tǫ meda ilibo dao,” wali.


\par }{\SH Tigidali hani bidigo Genuai Bidi koneaibao
\par }
{\Q \VS{19}Genuai Bidi, nago ena dąų walama,

\par }{\QB ena obogo bagualubao, te nago ena te sęgę ebo sogo

\par }{\QB tau sobao.

\par }{\Q Te tigidali digibulu tǫ habu we bidi hani te nageba

\par }{\QB asama,

\par }{\QC augwa te tiwai po waibao,

\par }{\Q “Te dago wąį nǫų dabego tibo god,

\par }{\QC augwali te mu god menio.

\par }{\Q Augwali te olo bage tiwai elalu,

\par }{\QC te da tau sabo usu me ebe dao.


\par }{\Q \VS{20}Te bidi aga digi aga god nigibaso,

\par }{\QC usu yaiba, agawe? Menio.

\par }{\Q Te bidigo nigibo nai dabe augwali te god mu menio.”

\par }{\Q Augwaligo te po waibao.


\par }{\QB \VS{21}Tialima, Genuai Bidigo te tiwai po wei ponani,

\par }{\Q “Odao. Deli sogo naga eno te tigidali hani we bidi

\par }{\QB bugagia ola mawaibao,

\par }{\QB tama te sogo augwaligo eno genuai bomo bugagia

\par }{\QB koneaibao.

\par }{\Q Te augwaligo eno nogi te tiwai koneama,

\par }{\QB ena Genuai Bidi dao waibao,” te po wai dao.




\par }\Chap{17}{\SH Te Juda dabego augwa sęgę sela sąwainu ebaso, usu egobeo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tama po wai,

\par }{\Q “Dage Juda dabego duga sęgę me sela sągobeo.

\par }{\Q Dagego tabi haliga te masigi togwai dage tiwai elalubao.

\par }{\Q Te bidigo te masigi dagede po asębo nai nogi kolsisis

\par }{\QB selama,

\par }{\QB te dagego yali dwai sę dabe po te masigi dagede

\par }{\QB togogo pelama,

\par }{\QC elalumainu ebo tiwai yali.

\par }{\Q Tama me te bidigo duga alta nigali gąų tede te po asębo

\par }{\QB babaga pabo tiwai yali dao.


\par }{\Q \VS{2}Sesemane sogo dage hanigo wai pulubago me

\par }{\QB te tibo god altaba homu kone kone eyu,

\par }{\QB te tibo god we Asera piksaba kone palu ebao,

\par }{\QB te dagego genuai ni dabe dologode muyu,

\par }{\QB me te tigidali bulu du bagede mubo dao.


\par }{\Q \VS{3}Dage te bulu du dabeba pelama, lotu wagi pabo dao.

\par }{\Q Tama tialima, eno te dagego mone tigidali,

\par }{\QB me te wiegi yai doado bage dabe,

\par }{\QC te boi bidi dabeba mawaibao.

\par }{\Q Dagego dwai sę hauwa te duga tǫ kantri

\par }{\QC tigidali usu nama ebao.

\par }{\Q Tama eno te boi bidi dabego dagego

\par }{\QB te lotu wabo pesage somainogo ilaibao wai dao.


\par }{\Q \VS{4}Duga digi duga yali dwai sęde

\par }{\QC te eno dageba mani tǫ taga paibao.

\par }{\Q Ena digi dage te duga boi bidi dabego

\par }{\QB olo sę ebo hani pedalumainogo ilaibao.

\par }{\Q Te dagego konesiąwai tǫ kantriba pelama, bidigi paibao.

\par }{\Q Eno haliga sębę te sia me deli dabo tiwai ebao,

\par }{\QB tama dagego te sia ponama, tama te sia sesemane

\par }{\QB mu elaluduaibao,” wai.


\par }{\SH Bidi sigo ebo tobage kolesaga
\par }
{\PP \VS{5}Genuai Bidigo e tiwai po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te bidigo ena tudiba munama, te homu eyu,

\par }{\QB te bidigo naga bomo elalu,

\par }{\QB te augwaligo aga tau sobaso,

\par }{\QB bugagia bidaiba homu eyu da,

\par }{\QB teda te bidi dolobo dao.


\par }{\QB \VS{6}Te wa pai pesage bulu me delide dwasianu ni me

\par }{\QB deli holai tiwai yaibao.

\par }{\Q Te pesage bulude te ąį meniama,

\par }{\QB tǫ te tamu hauwa elalubaso,

\par }{\QB te ni me nosai tede me hologobeo.

\par }{\Q Te tobage bidi te bugagia dugulalubo

\par }{\QC pesage me sogobeo,” wali.


\par }{\Q \VS{7}“Tiali goli, bidigo konealubo bomai po Genuai Bidi,

\par }{\QB enaba elama,

\par }{\QB tama eno naga aga tau sabo te homu konebaso da,

\par }{\QB teda eno te bidiba wiegi yai sę bugagia mu yaibao.


\par }{\Q \VS{8}Aga da, te augwaligo wiegi yai ni te ąį pagede bulali

\par }{\QB tiwai ebao.

\par }{\Q Te nigo bono sele te aiyaba dulama, te ąį sigulali.

\par }{\Q Te genuai giliga nanobo side, te nigo wi me egobeo.

\par }{\QB Menio.

\par }{\Q Aga yabe te kebasi yai sesemane elalueibao.

\par }{\Q Te tulubage menibo sogo, aga homu si me egobeo.

\par }{\QB Menio. Aga nai sesemane waludubo dao,” wali.\XREF{*}{{\XO 17:8: }{\XT{Tib 1:3}}}


\par }{\SH Genuai Bidigo tigidali bidigo kolesaga dagalaibao
\par }
{\PP \VS{9}Genuai Bidigo te tama po wali,

\par }{\Q “Tigidali bidigo haligade tibo kolesaga

\par }{\QB sesemane yabo homu kone kone iduaibao.

\par }{\Q Bidigo homude dwai mu elalubo dao.

\par }{\Q Tama dego te page mu konegowe?


\par }{\Q \VS{10}Ena Genuai Bidi, eno te tigidali bidigo homude me

\par }{\QB haligade ebo kolesaga osola sueibao.

\par }{\Q Tama eno tigidali bidi deli deligo kolesaga dagalama,

\par }{\QB tama eno te augwa yali kolesaga usu nama wei

\par }{\QB ponobo dao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 17:10: }{\XT{Tib 62:12; Ped 2:23}}}


\par }{\SH Kolesaga dolo isąbaso te mone pedalubaso, te hagawaibao
\par }
{\Q \VS{11}Te bidigo kolesaga dolo isąbadi,

\par }{\QB te mone hauwa sobaso da,

\par }{\QB te aga te ba me deligo te gasa bago ge wi selama,

\par }{\QB tama te gede pedelali wai dabe sabo tiwai ebao.

\par }{\Q Te bidigo mone tigidali te aga

\par }{\QC monu dabe isąbadi hagawaibao.

\par }{\Q Tama nosali, te bidi dabego koneaibao,

\par }{\QB aga te homu kolesaga meni yai bidi tiwai yalio.


\par }{\SH Te Israel dabego Genuai Bidigo augwali tau sabo tonaluai
\par }
{\Q \VS{12}Dena Godigo be da, te God aga dugulalubo sia king

\par }{\QB tiwai elama,

\par }{\QC te wiegi yai mu elalubao.

\par }{\Q Polobadu mu aga genuai nogi elaluai,

\par }{\QC tama tiwai me elalubo dao.


\par }{\Q \VS{13}Genuai Bidio, sesemane sogo da Israelgo konealubo

\par }{\QB po nageba dąų olama,

\par }{\QC te nago da tau sabo tonalubao.

\par }{\Q Te bidi dabego nage tudiba muani,

\par }{\QB augwali hale dwai mu yaibao.

\par }{\Q Polo tama te bidi dabego augwali homu kone palubo

\par }{\QB tagalu,

\par }{\QB te nogi me deli homu kone gegeda pabo tiwai eyu,

\par }{\QB bidigo te tǫ hogomude asęai po polo hola pabo

\par }{\QB tiwai yaibao.

\par }{\Q Genuai Bidi, nage te ąį ulu tiwai dabolo ula mabo tiwai

\par }{\QB ąį elalubao.

\par }{\Q Tiali goli, te bidi dabego nage tagalobo dao.


\par }{\SH Jeremaiago Genuai Bidiba hanaluama, aga tau somainogo yali
\par }
{\Q \VS{14}Genuai Bidi, eno homugo nago ena gasi usu ilama,

\par }{\QC te ena wiegi yai ma pedelaio.

\par }{\Q Nago ena me selama, te ena bugagia bidainogo yao.

\par }{\Q Eno nageba naga genuai nogi mabo dao.


\par }{\Q \VS{15}Te Israel dabego enaba posobo po te tiwai odu gebao,

\par }{\Q “Magi baso te dwai sę dabe te Genuai Bidigo yabo po

\par }{\QB wabo da, agawe?

\par }{\Q Te sę agai yabo homu ebaso da, teda aga megi tama

\par }{\QB ebaso usu dao,” wabo.


\par }{\Q \VS{16}Genuai Bidi, nago enabolo naga te we bidi hani

\par }{\QB tonalubo sę mawai,

\par }{\QC tama eno te sę me tagalobeo.

\par }{\Q Te nago koneai, eno te dwai sę te we bidi dabeba tagala

\par }{\QB palao po olama, me wabeo.

\par }{\Q Eno pusubo po tigidali nago bugagia konebo dao.


\par }{\Q \VS{17}Nago ena wi dwai mu me iligio. Menio.

\par }{\Q Te dwai sogo nage te ena geme bugagia dula sabo

\par }{\QB pesage tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{18}Tama megi eno homugo nago te enaba dwai posobo

\par }{\QB po sę ebo bidi dabeba hale ilama,

\par }{\QC te augwa homu dolomainao.

\par }{\Q Tialima, nago ena homu dolobo sę me isąyu,

\par }{\QB te ena hale me iligio.

\par }{\Q Eno homugo nago te dwai sę ebo sogo augwaliba

\par }{\QB pedalumainogo ilao,

\par }{\QB te nago augwali dwagila augwali mu doloyu da yao,

\par }{\QC ena Jeremaiago te po wai.


\par }{\SH Juda dabego te Sabat side bomai po wali piąo wali
\par }
{\PP \VS{19}Genuai Bidigo enabolo te tama po wai, “Jeremaiao, nage pelama, te taun obo bagulali pabo genuai sunumiba doligi pao, augwa nogi eyu te We Bidi Dabego Sunumi dao wali. Te Juda king dabe te sunumidu tomoba soyu, bulu teda soyu ebo, te sunumi te taun bagulali genuai obo te badu elalubao. Tama me te Jerusalem gasa genuai sunumi deli deliba nage pelama, doligi pao.

\VS{20}Tama nago te tiwai po pusao, ‘Dage Juda king dabe, me dage tigidali Juda, me Jerusalem, dage tigidali te sunumidu eda asu, iba soyu ebo we bidi dabe, dagego Genuai Bidi eno poba bugagia olo muyąo.

\VS{21}Ena Genuai Bidi, eno te tiwai po obao, te dage bugagia bidabo homu ebaso da, teda dage te Sabat side walu me tolisąma, te dagego walu tolama, te side Jerusalem tomoba me aselamu dao.
\XREF{*}{{\XO 17:21: }{\XT{Neh 13:15-22}}}

\VS{22}Tama me, dagego duga bede te doado bage dabe selama, te Sabat side te gasa tolasa peyu me igimio. Te side te dagego te sę ebo habu mu selibao. Dagego te Sabat sogo te eno side da olama, dąį ilao, te eno duga wąį nǫų dabeba te tiwai tama po wai dao.
\XREF{*}{{\XO 17:22: }{\XT{Sai 20:8-10; Bom 5:12-14}}}

\VS{23}Tialima, duga wąį nǫų dabego eno po me odama, wali me pabeo. Menio. Augwa hagoma naga eyu, tama augwa te eno wiegi yai kolesaga ola mabo hagela homu yai dao.

\VS{24}Tiali goli, dagego da, Genuai Bidi eno po wali peyu, tama dagego walu dabe te Jerusalem tomoba te Sabat side me sela asigimio. Menio. Te Sabat sogo dagego eno side da olama, dąį ilao, tama te side sę ebo habu mu sao. Te dagego eno po wali pobaso da,

\VS{25}teda sesemane sogo te king hani te Devitgo hanide naga pedelama, te augwali Jerusalemde king bidaibao. Tama te king dali, te ofisa bage dali, augwali te hos dabede dualama, te karisde dolalua peyu, te Jerusalem sunumidu eda asu, iba soyu iduaibao. Te sesemane sogo Jerusalemde te we bidi bidaluyu, te Juda me Jerusalem dabe te sunumidu eda iba soyu iduaibao.

\VS{26}Te we bidi dabego te tigidali tǫ kantri pedai taga soyu, te Genuai Bidi, eno beba ofa sela asaibao. Te Juda taun we bidi dabego, me te Jerusalem pąde, me te Benjamin hani tǫ bage me, te bulu du bagede bidibo bage me, te giliga degasa dulubo pedai dwasianu bulu du badu bidibo bage me, te Juda te saut pedai badu bidibo bage me, tigidali te enaba asaibao. Tama augwa te siaba tigidali domainogo ulubo ofa, me te gasa ofa dabe kibu hasa, me te wit ulubo ofa dabe, me te wiegi yai denami holomainogo ulubo ofa, me te enaba usu da wabo, te tama ofa dabe sesaibao.

\VS{27}Tialima, dagego eno po wali me pisąma, te dagego Sabat side te eno side da olama, bodolu te side munama, tama dagego te Jerusalem tomoba te Sabat side da wali sogo te walu doado bage sesebaso da, teda eno te sunumi siago domainogo ilama, tama te sia genuai domainogo elama, te Jerusalemde elalubo genuai bomai be dabe domainogo yaibao. Tama te isi dabo polo sula sogobeo,” te po wai dao.




\par }\Chap{18}{\SH God te tǫgo sospen sene nigibo bidi tiwai dao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo ena, Jeremaiabolo, te tama po walio,

\VS{2}“Nage hogodama, te tǫgo sene nigibo bidigo beba pobaso, te eno po nagebolo mawaibao.”

\VS{3}Genuai Bidigo te tama obaso da, teda ena te tǫgo sene nigibo bidigo beba dulama, tama eno te bidigo sene me deli nigidu sualio.

\VS{4}Tialima, te sene wiegi yai me pedalubeo. Tama te bidigo te sene mu dolama, te agai nigali tǫgo digi te gasa sene aga homugo digi me nigalio.


\par }{\PP \VS{5}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te po mawai,

\VS{6}“Ena Genuai Bidi, eno dage Israel we bidi dabe dali po elalubao. Te eno dageba te sene nigibo tǫde yali sę tiwai egobe da homu eba, agawe? Dage Israel dabeo, dage eno nogode elalubao, te tǫ te sene nigibo bidigo nogode elaluali tiwai elalubo dao.

\VS{7}Me sogo eno te we bidi hani me deliba hanilama weyu, ma te tǫ kantri we bidi augwali me te eno ela gudulama, te aiyaba elaluyu, te dolabo po hanilama, augwaliba wabo dao.

\VS{8}Tialima, te hani we bidigo augwa te dwai kolesaga ebo tagalobaso da, teda eno homu me hasegelama, tama eno te dwai kolesaga augwaliba yaibao wali te sę eno me ebo meni dao.

\VS{9}Me ma, te me sogo eno te we bidi hani me deliba po hanilama weyu, ma te tǫ kantri me deli eno te augwali dąų waliyu, bomo mayu, tama augwali bugagia bidaibao po hanilama wabo dao.

\VS{10}Tialima, te augwaligo eno gedude dwai kolesaga idu, te eno po odisąbaso da, teda eno homu hasegeliyu, te eno wiegi yai sę augwaliba yaibao po wali sę, te eno ebo meni dao,” wali.


\par }{\PP \VS{11}“Tama tiyu, Jeremaia, nago te Juda dabe me Jerusalemba te tama po walao, ‘Ena Genuai Bidi, eno te po obao, odiąo. Eno te dageba dwai sę yabo sisi ela mubao, awe, tede eno homu kone palobao. Tama tiyu, dage deli deligo te duga dwai kolesaga ebo tagalama, te wiegi yai kolesaga naga wali pao,’ te po wao.

\VS{12}Tialima, Jeremaia, te we bidi dabego nago po wei ponoyu, te tama po waibao, ‘Tagalao, da hagela ebuo. Dago dena homu kolesaga digi wali paibao. Da deli deligo hagoma eyu, te dena dwai homu naga wali piduaibao,’ augwaligo te po waibao,” wali.


\par }{\SH Te we bidi dabego Genuai Bidi homu kone ebo tagalali
\par }
{\PP \VS{13}Tama tibaso, Genuai Bidigo po ma weyu, te tama po wai,

\par }{\BB \par }
{\Q “Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao.

\par }{\Q Te gasa we bidi dabeba hanalu wagi pao.

\par }{\Q Te augwaligo te we bidi mebago dwai kolesaga mu yali

\par }{\QB po odali,

\par }{\QB te Israel dabego yali tiwai eba, agawe?

\par }{\Q Eno te Israel hani mu sai dao,

\par }{\QB bidigo te bidi dali pagela pisąwai

\par }{\QC gesi we sabo tiwai yali.

\par }{\Q Tiali goli, augwaligo dwai sę mu yali.


\par }{\Q \VS{14}Te me sogo te bobobage masigi bulu du pesage

\par }{\QB te Lebanonde ais menibo homu eba, agawe?

\par }{\Q Te bulu dude kedau yai wę sula sabo homu eba, agawe?

\par }{\QB Mu menio.


\par }{\Q \VS{15}Tialima, ena we bidi augwaligo ena homu kone me

\par }{\QB isąma tagalali.

\par }{\Q Tama augwa te wiegi yai denami ilibo hano ebo ofa te

\par }{\QB tibo godiba ebao.

\par }{\Q Tama tebo kolesagade augwali tulaluama,

\par }{\QB te polobadu wiegi yai sunumi wali pabo tagalali.

\par }{\Q Te megi da, augwa te dwai sunumi wali pabo dao.


\par }{\Q \VS{16}Tialima, te augwa tǫ dolama,

\par }{\QB te olo pesage bulu tiwai pedelaibao.

\par }{\Q Tama te gasa hani we bidi te badu asobo sogo,

\par }{\QB augwa sulama, dwai midigi siyu,

\par }{\QB te wi umagi ebo dao.


\par }{\Q \VS{17}Tama te boi bidi dabego eno we bidi dabeba

\par }{\QB hwįągasobo sogo da,

\par }{\QB teda eno augwali te boi bidi dabede wi pomainogo

\par }{\QB ilaibao,

\par }{\QB te wali giliga asobo badu asiyu,

\par }{\QB te nai dabe sesela sąbo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te augwali eno tudiba munama,

\par }{\QB tama te augwali dolainogo ebo sogo

\par }{\QB eno tau me sogobe dao,” te po wali.


\par }{\SH Te we bidi dabego Jeremaiabolo dwai sę yabo homu yali
\par }
{\PP \VS{18}Te we bidi dabego te tama po wali, “Tegobao, dago te Jeremaiabolo magi sę yabo sunumi gegeinao. Agai po te mu po me wabeo. Te pris dabego augwa bomo yai po dabolo pusubo sę me tagalogobeo. Te wiegi yai homu kolesaga me koneai bidi dabe, augwa wiegi yai po me tagalogobeo. Tama te profet dabego me, te augwa profet po pusubo sę me tagalogobeo. Tama tialima, dago te Jeremaiago poba olo me mugobeo. Menio. Dago aga po tų naga inao,” te po wali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Tialima, ena, Jeremaia,

\par }{\QB eno gedu haluasa po te tiwai wali,

\par }{\Q “Genuai Bidi, eno gedu haluasa po odao.

\par }{\Q Eno homugo nago eno boi bidi dabego enaba wabo pode

\par }{\QC homu kone palomainogo ebo dao.


\par }{\Q \VS{20}Te wiegi yai kolesaga ebo bidiba,

\par }{\QB te bidi dabego dwai kolesaga agaba wei ponobaso

\par }{\QB usu da, agawe? Menio.

\par }{\Q Tialima, te boi bidi dabego ena dolainogo ebao,

\par }{\QB augwali te tǫ dedage dogobo bidi tiwai ebao,

\par }{\QB te hasa dabe teba tulalumainogo tiaibao.

\par }{\Q Nago te eno polobadu yali kolesaga homu kone palao.

\par }{\Q Te ena nage pąba aselama, te nageba hanalu,

\par }{\QB te nago haliga sębę tagalama,

\par }{\QB te bidi dabeba wiegi yai sę bugagia yao po wai dao.


\par }{\Q \VS{21}Tialima, megi da,

\par }{\QB eno homugo nago te augwaligo wai dabe te nai sǫą

\par }{\QB pelama,

\par }{\QB nasi eyu, isimainogo ilao homu ebao.

\par }{\Q Tama te boi bidi tagala palomainogo elama,

\par }{\QB te bidi dabego meba ela mumainogo ilao.

\par }{\Q Tama te bidi meba dwai gasi selama, isimainogo yao.

\par }{\Q Tama te gesi ogwa bidi dabe da,

\par }{\QC te boi hwįgi pabode isimainu yao.

\par }{\Q Tama te augwa we dabe sibi te wai meniama,

\par }{\QB te bidi me meni yaibao.


\par }{\Q \VS{22}Te polo tama mu nago te boi hwįbo bidi dabe

\par }{\QB te hwįagasomainu tagala palama,

\par }{\QB te augwali dolomainogo ilao,

\par }{\QB te augwa wi mu genuai eyu,

\par }{\QB te dwai gela mu omainao.

\par }{\Q Te eno boi bidi dabego ena pageabi elama,

\par }{\QB ena dolainogo ebao.

\par }{\Q Augwali te bidigo hasa tulalumainogo te tǫ dedage

\par }{\QB nigibo tiwai ebao,

\par }{\QB te bidigo sųgų sabo wa munama,

\par }{\QB te hasa tumainogo ebo tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{23}Tiali goli, Genuai Bidi, nago koneai,

\par }{\QB augwaligo ena ela muabo po mia salio.

\par }{\Q Tama tiyu, nago te sęgę me sela sąyu,

\par }{\QB te augwaligo yali dwai sę sela sągio. Menio.

\par }{\Q Nago augwalide haliga sębę elama,

\par }{\QB te gasa bidi dabego augwali aiyaba

\par }{\QC elalumainu yao,” te po wai dao.




\par }\Chap{19}{\SH Te Juda dabe te tǫgo nigai sospen sene alua pabo tiwai yaibao wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo enabolo te tama po wai, “Jeremaia, nago te tǫgo nigai sospen sene me deli abeligi pao. Nago abela selama da, teda nago te sospen sene selama, te nage pelama, te we bidi dabe augwa tobolu bidiba wagi peyu, tama te pris dabe nage dali pomainogo tama tiao,” wali.

\VS{2}“Tama dage te Odogo Bulu Pesage te Hinomba
\FTNT{*}{{\FR 19:2: }{\FT{Te Jer 7:30-33, tede elalubo po suao.}}} dulao, te Jerusalem moni obo sunumi pąde augwa te nogi e tiwai waibao, te Sospen Sene Dabe Alua Pai Sunumi Dao wali. Tama nago eno po e tama pusao,
\XREF{*}{{\XO 19:2: }{\XT{2 Kin 23:10; Jer 7:30-32; 32:34-35}}}

\VS{3}‘Dage te Juda king dabe, me dage Jerusalem we bidi dabe, dagego eno po odiąo. Ena dage Israelgo God dao, ena te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po dolo tama obao, te eno dwai nai mu te pesagede pedalumainogo yaibao. Tama tigidali bidigo te sę pedelali po odolama, augwa te dwai noma mu saibao,’ wali.

\VS{4}‘Eno te tiwai yaibao, magi baso meni, te eno we bidi dabego ena tudiba munama, tama augwa te gasa tibo god dabeba te wiegi yai denami ilibo hano ebo ofa ebao. Te we bidi augwa digi, me te augwa wąį nǫų dabego me, te Juda king dabego me, te god polobadu me konebeo. Tiali goli, megi augwaligo te god dabeba lotu weyu ebao, tama tebo kolesagade augwaligo te pesage dwai meda mu eno gedude ilibao. Tama me, te augwaligo magi sęgę meni yai bidi hauwa ela muyu, tama augwaligo kaneme te pesagede geą sąbo dao.

\VS{5}Augwaligo te tibo god Balba lotu wabo pesage dabe nigilama, tama augwa wai dabe digi te siaba ulali, te Balba ofa ebo tiwai yali. Tialima, eno augwalibolo te kolesaga yao po me wabeo. Te eno bomo yai pode me tebeo, tama me te eno te tobage bomo yai po maiabo homu me isąwai dao.
\XREF{*}{{\XO 19:5: }{\XT{Prs 18:21}}}

\VS{6}Tama tialima, ena Genuai Bidi, eno te po obao, nosali munu me augwaligo te bulu pesage nogi ma wagobeo, Tofet, ma Odogo Bulu Hinom me wagobeo. Menio. Augwa te tiwai nogi yaibao, te bidi hauwa ela muai bulu dao, po waibao.’ ”


\par }{\PP \VS{7}“ ‘Te Juda dabe me Jerusalemgo te haniani sę te bulu pesagede yabo homu elaluali, tiali goli eno te sunumi paliama, tama augwaligo te sę me egobeo. Te eno boi bidi dabe tagala palama, augwali ela mueibao. Tama eno te ba dabe, me hasa dabe aselama, te augwali tigi tuagasomainogo yaibao wai dao.

\VS{8}Tama te Jerusalem dolaibao, te gasa badu bidi hani dabe teba asiyu subo sogo, te augwa te dwai sę Jerusalemde pedelali sulama, te augwa dwai midigi mu selama, nogo hogwayu, te wi umabo mu yaibao.

\VS{9}Te boi bidi dabe Jerusalemba boi hwįagasobo sogo da, te augwaligo hanu bagua sagasaibao. Te tama tebogo te Jerusalemba genuai sęgę mayu, te augwali nai mu sǫą paibao. Tama tialima, te we bidi dabego augwa wai dabe digi ma ela tueibao. Te we bidi dabego augwa abagi hasi ma elama, tuiebao,’ wai dao.”
\FTNT{†}{{\FR 19:9: }{\FT{Tede wali po page kuna mu konebeo. Te we bidigo augwa hasi ela tueibao po wali homu ebao, te 2 Kin 6:26-29 tede elalubo po tiwai, ma augwa hasigo gasa hani dabego tigi tueibao po wali homu yali, te tiwai po te Gel 2:20 me Dąį 4:10 te tiwai po tede elalubo suao.}}}


\par }{\PP \VS{10}“Jeremaia, nago te po pusulama da, teda te bidi dabego nage subaso, nago te tolaluali tǫgo nigai sospen sene alua sąyao.

\VS{11}Tama nago eno po augwaliba te tama po pusao, ‘Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te po obao, te eno Juda we bidi dabe dolama, te eno taun Jerusalem dolaibao, te tǫgo nigali sospen sene dolali tiwai elama, te bidigo ma dodolabo usu me egobeo. Tama te bulu Tofet te Juda dabego gų page pedelaibao, tama augwali tigi dabe te pesagede pągąna sai elalueibao.

\VS{12-13}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, te kolesaga eno te tǫde eyu, tama te bidalubo we bidide me yaibao. Tama te Jerusalem taun eno gedude meda yai mu pedalama, te dwai bulu Tofet yali tiwai yaibao. Te Juda king dabego be me, Jerusalem be dabe tigidali me, te eno gedude meda yai pedelaibao. Magi baso meni, te Jerusalem dabe te be peduba holama, te wiegi yai denami ebo hano holobo ofa dabe te hǫ dabeba elama eyu, te wain ofa te gasa tibo god dabeba ebo dao.’ Nago te po augwaliba pusao,” Genuai Bidigo te po wai.


\par }{\PP \VS{14}Tialima, ena Jeremaia, eno te Genuai Bidigo po wali pelama, tama ena te bulu Tofetba pelama, tama agai te po pusali. Te nosali, eno te bulu Tofet tagalama, ena Jerusalem hanu tomoba pelama, te Genuai Bidigo beba peyu, tama ena te bidi sisinibo genuai pesageba doligi palio. Tama eno te tigidali we bidiba te tama po pusalio,

\VS{15}“Da Israelgo God, aga te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai te tama po walio, ‘Bugagia odiąo. Dage Jerusalem we bidi, me te Jerusalem pąde bidibo we bidi, dage tigidaligo te hagoma eyu, te dagego eno po odobo hagela homu yali. Tama tialima, eno te dwai sę tigidali dageba pedalumainogo yaibao, eno te tiwai sę yaibao,’ po wai dao,” eno te po wali.




\par }\Chap{20}{\SH Jeremaiago bomai po te pris Pasurba mawai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jeremaiago te po pusali sogo, pris me deligo odai. Te pris nogi, te Pasur. Pasur aga te Imergo ogwa, tama aga te Genuai Bidigo be tonalubo bidi hanide te polalubo ofisa bidi dao.

\VS{2}Tama Pasurgo po obaso, te augwaligo keloago te Jeremaia elama, te augwaligo aga te Genuai Bidigo be obo sunumi pąde aga kalabus ilali, augwa te nogi poali, te Benjamingo Sunumi Ugwaba Dao wali.

\VS{3}Te do kigamu Pasurgo te Jeremaia kalabusiba muani tagala palobo si, te Jeremaiago agabolo te tiwai po wali, “Genuai Bidigo nage nogi Pasur wagobeo. Menio. Agai nago nogi te tiwai nogi yaibao, te Tigidali Badu Bidi Wi Ilibo Nai Dao, waibao.

\VS{4}Tama Genuai Bidigo nage dali te tiwai po elalueibao, ‘Te eno dwai sę nageba pedalumainogo ilama, tama nage dali, te naga abagi dabe dali, te wi dwai mu yaibao. Te nago naga abagi dabe te boi bidi dabe aselama, elagasobo sueibao. Te eno Juda dabe tigidali te Babilon kingo nogoba mueibao. Te agai meba ela muyu, te meba sela pelama, te Babilonba kalabus igi paibao.

\VS{5}Tama eno te boi bidi dabego te taunde tigidali mone somainogo ilaibao, te we bidi dabego wiegi wiegi yai tigidali doado bage, me te Juda king dabego mone doado bage saibao. Te boi bidi dabego hwįbo bomo elama, te tigidali nai gigilama, te Babilonba selasa paibao.

\VS{6}Tama Pasur, odao. Nage dali, naga bede bidibo hani me, dage te Babilonba kalabus igi paibao. Nago te tibo profet po te naga abagi dabebolo pusubao, te nage me, nage te abagi dabe dali, te Babilonde isaibao. Tama augwaligo dage te tǫ kantride pubulaibao.’ ” Te po wali.


\par }{\SH Jeremaia haliga sęgę ebaso, te Genuai Bidiba hanilibo po wai
\par }
{\Q \VS{7}Genuai Bidio, nago ena homu bega siyu,

\par }{\QB te nago sę emainogo yali,

\par }{\QB tama eno nago te homu bega sabo po odali.

\par }{\Q Nago bomo mu ebaso, te eno nago po

\par }{\QC aiyaba elaluabo usu meni yai.

\par }{\Q Tama megi da, te tigidali we bidigo enabolo posobo po

\par }{\QB weyu,

\par }{\QB te augwaligo ena sesemane sogo gisugu mabo dao.


\par }{\Q \VS{8}Tigidali sogo eno nago po pusubaso,

\par }{\QB nago enabolo te genuai po dagą weyu, te tiwai i

\par }{\QB omainogo yaibao,

\par }{\QB “Hwįbo pedelaibao. Dage dolaibao.”

\par }{\Q Te bidi dabego te po odolama,

\par }{\QB te augwaligo ena hale ilibo dwai po sesemane sogo

\par }{\QB udubo dao.


\par }{\Q \VS{9}Te ena digi eno te nageba homu kone me egobe weyu,

\par }{\QB tama eno nago nogide po me pusugobe obaso da,

\par }{\QB teda eno koneani, te nago po te genuai isi tiwai

\par }{\QB eno haligade elalu, te eno dili dogwai tomode te isi

\par }{\QB bogoli edubo tiwai ebao.

\par }{\Q Eno nago po paliabo sę ebadi goli,

\par }{\QC tiali te eno usu meni ebo dao.


\par }{\Q \VS{10}Eno odali, te bidi hauwa augwa hasi pomu po dua

\par }{\QB digi mia siyu, te tiwai po obao,

\par }{\QB “Jeremaia aga te po wabo bidi,

\par }{\QB ‘Te bidi dabe wi ilibo sę eyu,

\par }{\QB te tigidali badu bidaibao.’

\par }{\Q Tegoba, dago aga po tų ilaibao.

\par }{\Q Te megi tama po tų ilinao,” augwaligo te po wabo.

\par }{\Q Te eno hai namu tigidaligo homu te dwai sę enaba

\par }{\QB pedelama,

\par }{\QB te ena aiyaba elalumainao homu ebao.

\par }{\Q Tama augwa te tiwai po wali,

\par }{\QB “Te dago aga gaga munama,

\par }{\QB te dago aga aiyaba elaluama,

\par }{\QB te agai yali dwai kolesaga wei ponaibao,” te po wai.


\par }{\Q \VS{11}Tialima, Genuai Bidi, nage te bomai ami bidi me

\par }{\QB deli tiwai elalu,

\par }{\QB te nago ena tialu tau sainu elalubao.

\par }{\Q Tama te bidi dabego enaba dwai sę pedalumainogo yali,

\par }{\QB te dwai sęgo augwa aiyaba ma elaluama,

\par }{\QB te augwaligo ena aiyaba elalueinogo ebaso,

\par }{\QC usu me egobeo. Mu menio.

\par }{\Q Te augwa dwai hale mu eyu,

\par }{\QB tama augwa te hale te tigidali sogo elaludubadi,

\par }{\QB te me siligobeo.


\par }{\Q \VS{12}Te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB nago te doloba pai we bidi bidi dabe osola subo

\par }{\QB dao,

\par }{\QB tama nago te dago homu dali homu kolesaga

\par }{\QB dagalobo dao,

\par }{\QC te nago po tų dolasa ebo elalubao.

\par }{\Q Tialima, eno te sęgę nago nogoba mubao,

\par }{\QB tama nago te we bidi dabeba dwai dene mayu

\par }{\QB dolobo sę eno sueibao homu ebo dao.


\par }{\Q \VS{13}Te Genuai Bidiba balia po weyu,

\par }{\QC agai nogi ugwaba saibao.

\par }{\Q Magi baso meni, agai te walu doado bage meni yai bidi

\par }{\QB dabe tau siyu,

\par }{\QB tama te dwai sę ebo bidi dabego aga aiyaba me

\par }{\QB elalugobeo.


\par }{\Q \VS{14}Te ena idago ena ame nani sogo,

\par }{\QB te sogode eno megi dwai homu mu ebao.

\par }{\Q Eno homu te wiegi yai sę me deli te sogo pedalobeo,

\par }{\QC te dwai bubuga me deli dao.
\XREF{*}{{\XO 20:14: }{\XT{Jop 3:1-19}}}


\par }{\Q \VS{15}Te side bidi me deligo eno ayabolo po selasa pelama,

\par }{\QB agabolo te tiwai po waligi pai,

\par }{\QC “Nago wego ogwa ame nanio.”

\par }{\Q Ayago odama, aga wiegi yai homu pemene mu yalio.

\par }{\Q Tialima, eno ayaba po sela pali bidiba te Godigo

\par }{\QB dwai sę emainao homu ebao.


\par }{\Q \VS{16}Eno homugo te bidi dolomaina homu yali,

\par }{\QB te Genuai Bidigo te taun dabe dolali tiwai gilama

\par }{\QB emainogo yai.

\par }{\Q Genuai Bidigo te taun dabeba te olo mu tau mabo wiegi

\par }{\QB yai kolesaga me elamu da homu yalio. Menio.

\par }{\Q Te kigamu mu te we bidi dabego te boi bidi sulama,

\par }{\QC te augwali dwai gela mu wali.

\par }{\Q Tama te giliga tomo yagasobode,

\par }{\QB te boi bidi dabe te taun tomoba aselama,

\par }{\QB te i bomonama weyu, hwįnao wali.

\par }{\Q Eno homugo te bidi te yali deli kolesagago

\par }{\QB dolomainogo homu yali.


\par }{\Q \VS{17}Magi baso meni, agai ena te idago haligade ela

\par }{\QB mubeo.

\par }{\Q Te agai te tama tigi sogo da,

\par }{\QB teda idago haliga te eno gų page tiwai pedaligi da,

\par }{\QB te idago haliga me elalu digi dao.


\par }{\Q \VS{18}Magi baso ena te idago haliga tagalaligo te tobage

\par }{\QB dwai sę me sęgę enade elalu,

\par }{\QB te sesemane sogo ena hale ebo sę idubo dawe?

\par }{\Q Ena Jeremaia eno te homu ebao.




\par }\Chap{21}{\SH Genuai Bidigo te king Sedekaiago po me odobeo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo po Jeremaiabolo mawai, te king Sedekaiago bidi si agaba tagala palali sogo. Te bidi si nogi e tiwai, Pasur, aga te Malkiago ogwa, te pris Sefanaia, aga te Maseago ogwa. Augwali sigo Jeremaiabolo e tiwai po walio,

\VS{2}“Nebukatnesar, te Babilon kingo, te da dali hwįbo sę ebao. Tama tialima, dago homugo te nago Genuai Bidiba hanaluama, te da tau somainogo yao. Te Genuai Bidigo bomai sę te da tau siyu emainogo homu yaibao, te agai dago hani dabeba polobadu yali sę tiwai emainao. Tama tibaso, te Nebukatnesargo da tagalama pomainogo yaibao,” augwali sigo te po wai dao.
\XREF{*}{{\XO 21:2: }{\XT{2 Kin 25:1-11; 2 Sto 36:17-21}}}


\par }{\PP \VS{3}Tialima, Jeremaiago augwali sigo po wei ponoyu, te tama po wali, “Dage sigo te po Sedekaiabolo magi pao,” wali.

\VS{4}“Genuai Bidi, dena Israel hanigo God, agai te tiwai po wali po wao, ‘Megi da, te Babilon kingo aga ami dabe dali te Jerusalem bagulubo sę ebao. Tama dage Israel ami dabe te obo buluba dinama, te augwaliba hwįbao. Tialima, eno te Babilon dabe, te Kaldia dabego, te dage Israel aiyaba elalumainogo elama, te eno dagegoami bidi dabe te hwįbo nai dabe tolama, te taun tomobasomainogo yaibao.

\VS{5}Ena digi eno wado eyu, te haligasębę dwai mu dageba eyu, te eno dageba hwįbo bomomu elama, te dage mu dolobo sę yaibao.

\VS{6}Eno te webidi dabe me te taunde hasa sibi dolaibao. Te eno dwaigasi augwaliba pedalumainogo ilama, tama augwaliisila paibao.

\VS{7}Te ena Genuai Bidi, eno te tiwai po maobao. Hauwa we bidi te gasigo isiyu, me te hwįbode, me te nai menia siyu me isaibao. Tama nosali te enoking Nebukatnesar me aga ami bidi dabego dali, te king Sedekaia dali, aga ami ofisa dabe me, te bidaluali webidi dali, sela paibao. Te boi bidi dabego dage elainogotonalubao. Te Nebukatnesargo po obaso, te augwaligodage te bainat hwągo ela mueibao. Te agai dage homudene me isąyu, te olo tau sabo kolesaga yaiba homume egobeo. Te agai dage me deli bidimaina olama mesula tagalogobeo.’ ”


\par }{\PP \VS{8}Tama Genuai Bidigo te tama po ma wai, “Jeremaia, nago eno te po me te we bidi dabeba mao. Ena Genuai Bidi, eno te tama po obao, megi eno dagebolo te sunumisi ola mobao. Me gasa sunumi te bidabo ula elaluabosunumi, me sunumi te isabo sunumi dao.

\VS{9}Te tauntomode bidaiba homu ebo we bidi dabe, te augwaliisaibao. Te boi bidi dabego augwali ela muyu, ma augwalite nai sǫą pelama isaibao, ma te dwai gasigo augwalidolama, isiyu yaibao. Te augwali bidabo ula elalueibahomu ebo we bidi da, augwali te taun tagalama, te taunbagua sagasobo Babilon bageba pabo usu dao. Tamaaugwali te Babilon dabego nogo pageabi emainu yao, tiyu da, te augwali me isigobeo.

\VS{10}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno te Jerusalem bugagia elalumainaohomu me egobeo. Menio. Eno te taun dolabo homu ebao. Eno te Babilon kingo te taun somainogo yaibao, te agaiaga ami dabebolo te taun isigo ula olama, tama te tauntigidali mu dolaibao,” te po wai dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo te kingo haniba dwai dene mu mawaibao
\par }
{\PP \VS{11-12}Genuai Bidigo po ma weyu, te tama po wali, “Jeremaia, nago te Juda kingo aga deli kanemeba te tamapo pusao. Dage te king Devitgo hani dabeo, dagego ena Genuai Bidigo po odao. Eno e tama po obao.

\par }{\BB \par }
{\Q Tigidali kigamude te po tų ebo sogo,

\par }{\QC dagego po tų dolo mu yao.

\par }{\Q Te bidi me deligo gasa bidigo nai wi selama,

\par }{\QC agaba sęgę mawai yaibaso da,

\par }{\QB teda dagego hobedai bidi aga tau selama, te sęgę

\par }{\QB silao.

\par }{\Q Dagego te tisąbaso da,

\par }{\QB teda ena dagego te dwai kolesagade haliga sębę mu

\par }{\QB elama,

\par }{\QB te eno dageba dwai dene umabo mawaibao.

\par }{\Q Eno haliga sębę te genuai isi dabo tiwai eyu,

\par }{\QB te bidi mego sula sąyabo usu me egobe dao.”


\par }{\Q \VS{13}“Jerusalem, ena Genuai Bidi,

\par }{\QB eno po dolo nageba obao, eno nageba boi bidi ebao.

\par }{\Q Nage ugwadu bidu, nago te bulu odogoba aiyaba

\par }{\QB tononobo dao.

\par }{\Q Nage te daide ugwadu mu elalubo genuai masigi tiwai

\par }{\QB elalubao.

\par }{\Q Te dage Jerusalem we bidi, dagego te po obao,

\par }{\QB ‘Dego daba hwįagasaibawe?’,

\par }{\QB tama ‘De te dago taun tomoba asaibawe?’


\par }{\Q \VS{14}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB te eno dwai dene dageba mawaibao,

\par }{\QB te duga yali dwai kolesaga wei ponaibao.

\par }{\Q Te eno te Jerusalem taunde sia pedalumainu ilaibao,

\par }{\QB te moni bulu tomode isi dabo tiwai eyu,

\par }{\QB tama te isigo kingo be deyu,

\par }{\QB te Jerusalem tigidali be daibao,” te po wai dao.




\par }\Chap{22}{\SH Jeremaiago po te king dali te we bidi dabeba pusali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tiwai po wali, “Jeremaia, nage te Juda kingo beba dulama, te po pusao,” wali.

\VS{2}“Nago te tama po wao, ‘Nage te Juda king, nage te king Devitgo duayali sia kingde dulalubao, nago te Genuai Bidigo po odao. Nage, te naga ofisa dabe dali, te nago we bidi dabe dali, dage tigidaligo te po odao.

\VS{3}Genuai Bidigo e tama po walio. Dagego te wiegi yai doloba pai kolesaga naga iyąo. Te bidi me deligo gasa bidigo nai wi selama, agabolo sęgę mawai yai baso da, teda dagego aga tau selama, agai te sęgę silimainao. Dagego te tiana wai dabeba dwai sę igimio, te wilawe we dabeba dwai sę igio, te dage dali bidibo gasa tǫ kantri we bidiba me te dwai sę igio. Tama dagego te bulu we bidi dabe odolali me ela munamu dao.

\VS{4}Te dagego eno po wali pobaso da, teda sesemane sogo te king dabe Devitgo hanide pedaludaibao. Tama te king dabe te hosde me karisde dugulama, te kingo be oboba iba soyu, eda asiyu yaibao, te augwa sę eyu tiaibao. Te ofisa dabe me te we bidi dabe te king dali bilaibao.

\VS{5}Tialima, dagego eno po wali pisąbaso da, teda ena Genuai Bidi, eno mu po ena nogide digi obao, teda eno te nago genuai wiegi yai be mu dolaibao,’ te po te Juda king bidibolo pusao,” te po wai dao.


\par }{\PP \VS{6}“Ena Genuai Bidi, eno te Juda kingo bede po elalubao.

\par }{\Q Be, eno suali, te wiegi yai mu yai,

\par }{\QB te distrik Gileat me te bulu du pesage Lebanon tiwai

\par }{\QB elalubao.

\par }{\Q Tiali goli, eno nage te olo tǫ pedalubo tiwai yaibao,

\par }{\QB te tǫ wa pai pesage, me te bidi mu meni yai taun

\par }{\QB tiwai elalueibao.


\par }{\Q \VS{7}Te eno bidi dabe tagala palama,

\par }{\QB te nage dolagasomainogo yaibao.

\par }{\Q Augwaligo te sigi hwą dabe seselama,

\par }{\QB te nago wiegi yai ni nami sida gelama,

\par }{\QB tama te ni nami dabe te siaba sąwaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{8}“Tama nosali, te gasa tǫ kantri we bidi dabe hauwa te badu bilagasaibao. Tama augwaligo te Jerusalem sulama, augwa haside hanalua peyu, te tiwai po waibao, ‘Magi baso Genuai Bidigo te tobage kolesaga te genuai taunba yaliwe?’

\VS{9}Te augwade digi po wei ponoyu, te tiwai po waibao, ‘Te page e tama elalubao. Te hanigo te Genuai Bidi augwa Godigo dąų walali bomo yai po tudiba munama, tama augwa te gasa god dabe wali pelama, augwaliba lotu obaso, te tiwai sę yai dao.’ Augwaligo te po waibao.”


\par }{\SH Te we bidi dabego te king Joahasba gela usu ma wai
\par }
{\Q \VS{10}Dage Juda, te king Josaia isalio,

\par }{\QB tiali goli dagego agade hobede ebo gela wagimio.

\par }{\Q Te dagego aga ogwa Joahasde dwai gela obaso,

\par }{\QB te usu yaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, Joahasgo da tagalalio,

\par }{\QB te aga page buluba ma begasa me asogobe dao.
\FTNT{*}{{\FR 22:10: }{\FT{Tede elalubo po tiwai te 2 Kin 23:28-34 tede me elalubo suao.}}}


\par }{\PP \VS{11}Joahasgo gasa nogi Salum, agai te Josaiago pesage hasegelali, te aga aya, tama te Juda king pedelali. Tialima, Joahasgo te Jerusalem taga soalio. Genuai Bidigo Joahasde homu kone palama, te tiwai po wali, “Te bidi ma begasa asogobeo.
\XREF{*}{{\XO 22:11: }{\XT{2 Kin 23:31-34; 2 Sto 36:1-4}}}

\VS{12}Te boi bidi dabego aga te gasa tǫ kantriba sela palio. Te agai aga tǫ kantri me sugobeo. Menio. Te aga te gasa tǫ kantride isaibao,” te po wali.


\par }{\SH Jeremaiago te king Jehoiakimba po pusali po wai
\par }
{\PP \VS{13}Genuai Bidigo po ma weyu, te tama po wali,

\par }{\Q “Te aga wiegi yai genuai be sę yabo homu ebo bidi

\par }{\QB agaba te Genuai Bidigo sęgę pedalumainogo

\par }{\QC yaibao,

\par }{\QC magi baso meni, agai dwai kolesaga te we bidi

\par }{\QC dabeba yali.

\par }{\Q Aga be te genuai mu, tama te be habu ugwadu elalubao.

\par }{\Q Te aga abagi dabego agai te sę yali.

\par }{\Q Tiali goli, agai mone augwalibolo me mabeo. Menio.

\par }{\Q Augwaligo sę olo naga yai dao.


\par }{\Q \VS{14}Agai te tama po waibao, ‘Eno te be moni bage sę

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Tama te bede te genuai be habu ugwadu elalueibao.’

\par }{\Q Agai te be windo genuai nigilama,

\par }{\QB te agai te wiegi yai ni nami sida dabe selama,

\par }{\QB te be daga badu payali.

\par }{\Q Tama aga te wiegi yai mama yai pengo au ilibo dao.”


\par }{\Q \VS{15}“King, nago te ni nami sida hauwa elalu,

\par }{\QB tama tego nage te wiegi yai king pedelaiba homu

\par }{\QB eba, agawe?

\par }{\Q Nago aya aga te nai me ąį tuyu, pemene yali.

\par }{\Q Tialima, agai doloba pai kolesaga te we bidi dabeba

\par }{\QB yalio.

\par }{\Q Tama tibaso, aga bidali wiegi yai yai dao.


\par }{\Q \VS{16}Te doado bage meni yai bidi,

\par }{\QB me te doado bage sǫą pali bidi dabe,

\par }{\QB te sogo augwali te po tųba pedalubaso,

\par }{\QB agai augwaligo po te doloba pai kolesagade dagalali.

\par }{\Q Tama te tigidali we bidi te bugagia dugulaluali.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB te ena konea pali bidigo ebo kolesaga

\par }{\QB mu te tama dao.


\par }{\Q \VS{17}Tialima, nagade digi, naga homu elama,

\par }{\QB te nago sesemane sogo te tobage nai dabe pesa

\par }{\QB elama,

\par }{\Q tama nago te nai dabe sainogo tibo kolesaga ebao.

\par }{\Q Tama nago te magi dwai sę isąwai bidi dabe odolali

\par }{\QB elibao.

\par }{\Q Tama nago te we bidi elaluama,

\par }{\QB te augwaliba dwai sę ebo dao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{18}Te pagede naga tama Genuai Bidigo homude te Jehoiakim kone palali, te Josaiago ogwa, te Juda king bidai. Tama Genuai Bidigo te tama po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Te Jehoiakim isibaso da,

\par }{\QB teda te we bidi dabego agade te homu dene ebo gela

\par }{\QB me wagobeo,

\par }{\Q te po weyu, ‘Hobede mu ebao, eno amao,’

\par }{\QB te ‘Hobede mu ebao, eno abeo,’ te wagobeo.

\par }{\Q Te augwa homu dene ebo gela weyu, te po me wagobeo,

\par }{\QB ‘Te eno genuai bidi hobede mu ebao,’

\par }{\QB ‘Te dago king homu dene mu ebao,’

\par }{\QC po me wagobeo.
\XREF{*}{{\XO 22:18: }{\XT{2 Kin 23:36–24:6; 2 Sto 36:5-7}}}


\par }{\Q \VS{19}Menio. Te augwaligo agai tigi te bidi dabego te

\par }{\QB isai donki tigi sela sąbo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te augwaligo aga kekasa pelama,

\par }{\QB aga te Jerusalem genuai obo bulu badu olo sągi

\par }{\QB paibao,” wai dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo bomai po te Jerusalemde elaluali
\par }
{\PP \VS{20}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Jerusalem, nage te Lebanon genuai bulu du dabeba

\par }{\QB holobadi,

\par }{\QB te bulu Basanba, me te bulu du Abarimba me

\par }{\QB holama,

\par }{\QB te bomonama i weyu, hobedai gela wao.

\par }{\Q Magi baso meni, te nago abagi da wali bidi tigidali,

\par }{\QB te augwali dolali dao.


\par }{\Q \VS{21}Te nage bugagia bidibo sogo,

\par }{\QB te nago doado bage hauwa elalubo sogo,

\par }{\QB eno po nagebolo mobadi, tialima, nago te tama po

\par }{\QB wai,

\par }{\Q ‘Eno nago po odobo hagela ebao,’ wali.

\par }{\Q Sesemane sogo nago eno po sela sąwani.

\par }{\Q Nago kolesaga te tiwai, te nage gesi ogwa bidide dąį

\par }{\QB elasa,

\par }{\QC te megi e sogoba usu nagasali dao.


\par }{\Q \VS{22}Te boi bidi dabe te bomai wali asobo tiwai elama,

\par }{\QB te nago tobolu bidi dabe sela paibao.

\par }{\Q Tama te boi bidi dabego nago abagi dabe selama,

\par }{\QB te digibulu buluba kalabus igi paibao.

\par }{\Q Te tama tebo sogo, te naga yali dwai kolesagade hale

\par }{\QB dwai mu yaibao.


\par }{\Q \VS{23}Augwaligo nago be te wiegi yai Lebanon ni sidago

\par }{\QB sę yani,

\par }{\QC tama nage bugagia dugulaluali.

\par }{\Q Tialima, hobede ya, te nago dene te wego wai ame

\par }{\QB nainogo dene ebo tiwai ebaso,

\par }{\QB te nage dwai gela mu waibao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo po te king Jehoiakinba pusali
\par }
{\PP \VS{24}“Ena sesemane sogo bididubo Genuai Bidi, eno po dolo nage Jehoiakinba
\FTNT{†}{{\FR 22:24: }{\FT{Te Jehoiakingo gasa nogi me e tiwai elaluai, te Konia dao.}}} obao, te Jehoiakimgo ogwa, te Juda king dao. Te nage eno dolo nogode mubo ring me deli tiwai te eno nage godolo mu igi da, tagala, te eno nage sela sągi da.
\XREF{*}{{\XO 22:24: }{\XT{2 Kin 24:8-15; 2 Sto 36:9-10}}}

\VS{25}Tama nage dolabo bidi dabeba nage mawaibao, te nago augwalide wi ebo bidi dabeba mawaibao. Te Babilon king Nebukatnesar me, aga ami bidi daliba maiabo po obao.

\VS{26}Eno te nage naga ida dali selama, te dage si gasa tǫ kantriba sąwaibao. Te tǫ kantri te dage sigo page bulu mu meni ebadi, tialima, dage si tede bididubadi, te dage si isiboba usu naibao.

\VS{27}Dagego te duga page buluba asabo homu godolo mu yaibao, tialima, dage usu munu ma egobe dao,” wali.


\par }{\Q \VS{28}Jeremaiago te tiwai po wai,

\par }{\Q “Magi basowe? Te bidi Jehoiakin te tǫgo nigai dwai

\par }{\QB tagalai sospen sene alua pai tiwai te bidigo godolo

\par }{\QC isąbo homu ebo ąǫ eba, agawe?

\par }{\Q Magi baso Genuai Bidigo aga,

\par }{\QB te aga wai puluba dabe dali,

\par }{\QB te augwaligo konesiąwai tǫ kantri me deliba

\par }{\QB sąwaibawe?


\par }{\Q \VS{29}Israel tǫ, Israel tǫ, nago Genuai Bidigo po odao.


\par }{\Q \VS{30}Genuai Bidigo te tama po wali,

\par }{\QC ‘Te bidide po te tiwai asęao.

\par }{\Q Te bidi te wai meni yai bidi tiwai elaluali.

\par }{\Q Tigidali sę agai ebo te wiegi yai me pedalugobeo.

\par }{\Q Magi baso meni, te aga wai hani dabe me deligo te aga

\par }{\QB sę yali pesage selama,

\par }{\QB te Devitgo sia kingde dulalu, te tǫ kantri Juda

\par }{\QB tonalugobeo,’ ” wai.




\par }\Chap{23}{\SH Wiegi yai kingo mu te Israel dabe tonalueibao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tiwai po wali, “Genuai sęgę te eno we bidi dolobo tobolu bidi dabeba pedelaibao. Augwali te dwai tonalubo bidigo te sipsip dabe dolama, te augwali subigila tedela palobo tiwai ebao.

\VS{2}Tama tibaso, ena Genuai Bidi, ena duga Israelgo God, eno po dolo te dage eno bidi tonalubo sę ebo bidi dabeba obao. Dagego eno sipsip dabe ela gudulama, te augwali pobelama, besela palio. Dagego augwali bugagia me tonalubeo. Tibaso, ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, te dage eno bugagia tonalu, te dagego yali dwai kolesaga wei ponainogo tebo dao.

\VS{3}Tama ena digi eno te dwasianu elalubo sipsip hani te eno augwali sela sąwani tǫ kantride sisinaibao. Tama eno te augwali te augwa obo tomoba ma odasa asaibao. Tama augwaligo te wai hauwa ame nenama, te umabo hauwa pedelaibao.

\VS{4}Te ena Genuai Bidi, te eno gesi noma tonalubo bidi nigilama, tama augwaligo te sipsip dabe bugagia tonalueibao. Tama te sipsip dabego magi nai me delide wi me egobeo. Tama te sipsip deli me hagagobe dao,” wali.


\par }{\Q \VS{5}“Ena Genuai Bidi, eno te po obao.

\par }{\Q Eno te wiegi yai bidi mu me deli te Devitgo hanide

\par }{\QB pedelabo sogo bodolu mueibao,

\par }{\QB te ni nologode gesi ni kulubi holobo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te bidi te king bidiyu, agai te wiegi yai

\par }{\QB doloba pai homu kolesaga wali paibao.

\par }{\Q Tama agai te tǫde we bidi tigidaliba doloba pai kolesaga

\par }{\QB mu yaibao.


\par }{\Q \VS{6}Te aga king bidibo sogo, te Juda dabe me Israel

\par }{\QB dabede te sęgę mu meni yaibao.

\par }{\Q Te eno augwali ma selama, te augwali bugagia bidaibao.

\par }{\Q Tama augwa te king nogi te tiwai waibao,

\par }{\QB Genuai Bidi aga te dago doloba pai kolesaga ebo

\par }{\QB page bidi da, waibao,” te po wai dao.
\XREF{*}{{\XO 23:6: }{\XT{Jer 33:14-16}}}


\par }{\PP \VS{7-8}“Ena Genuai Bidi, eno te tiwai po obao. Eno te we bidi dabe sela sąwani, tialima, te eno augwali te augwa tǫba ma odasa asabo sogo bodolu muani elalubao, te augwa bugagia bidaibao. Megi augwa po dąų walobo kolesaga e tiwai ebao. Augwaligo te po wali, ‘Te sesemane sogo bidada pabo Genuai Bidigo nogide eno nogo guni sisu mobao, te eno mu po obao,’ wali. ‘Agai da te Isipde selama, odasa asalio.’ Tialima, te eno augwali odasa asali sogo, te kolesaga hasegelaibao weyu, augwa te tama po waibao, ‘Te sesemane sogo bididubo Genuai Bidigo nogide eno nogo guni sisu mubao, te eno mu po obao. Agai da Israel hani dabe te tǫ kantri not pedai badu, me gasa tǫ kantri badu selama, agai da te badu sela sąnama, tama agai da te dena page buluba ma selasa asai dao.’ Augwaligo te tobage po waibao,” Genuai Bidigo te po wali.


\par }{\SH Jeremaiago te tibo profet dabede po pusalio
\par }
{\PP \VS{9}Jeremaiago te tiwai po wali,

\par }{\Q “Eno te Genuai Bidigo wiegi yai doloba pai po eno koneai,

\par }{\QB tama eno te profet dabede homu kone palobo sogo,

\par }{\QB eno homu doloyu, te ena wi elama,

\par }{\QB te eno dili dabe didibili mu ebo dao.

\par }{\Q Ena te bomai ąį wain hauwa tuai bidi tiwai pedelama,

\par }{\QB te gęǫ elama, te wabo pabo tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{10}Te tǫ kantri we bidi dabego te Genuai Bidi tagalama,

\par }{\QB te we sai bidigo me bidigo sai wego te subigila

\par }{\QB penani ela bilibo tiwai dao.

\par }{\Q Te we bidi dabego dwai kolesaga ebaso,

\par }{\QB te Genuai Bidigo aga po wali peyu, te tǫ dolai dao.

\par }{\Q Tigidali kala tǫ bulu wa pai yaibaso,

\par }{\QC te tǫgo hobedai gela obao.

\par }{\Q Sesemane sogo te me profet dabego dwai sunumi wali

\par }{\QB peyu,

\par }{\QB tama augwa te dolo isąwai kolesaga ebo sę bomo

\par }{\QB ebo dao,” wali.


\par }{\Q \VS{11}Genuai Bidigo te po wai,

\par }{\Q “Te profet dabego me, pris dabego me,

\par }{\QB te Genuai Bidigo po konesiąwai bidi dabe ebo

\par }{\QB kolesaga tiwai yali.

\par }{\Q Te eno be tomode digi dwai sę ebadi,

\par }{\QC te tagalao, augwa te dwai kolesaga ebo me geana

\par }{\QC sogobeo.


\par }{\Q \VS{12}Tama tibaso, te eno augwaligo sunumi te mu kikila

\par }{\QB palama,

\par }{\QB te hulia sabogo augwali mesegalueibao.

\par }{\Q Te eno augwali bomonama pogwa palama,

\par }{\QC te augwali tula mueibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te augwali dolabo sogo bodolu

\par }{\QB muai elalubao,

\par }{\QB tama te sogo eno dwai dene augwaliba mawaibao,”

\par }{\QB wali.


\par }{\Q \VS{13}“Polobadu eno te Samaria profet dabego te tiwai

\par }{\QB dwai kolesaga ebo suali.

\par }{\Q Augwaligo te tibo god Balgo nogide profet po pusulama,

\par }{\QB tama augwaligo eno we bidi dabe te dwai sunumiba

\par }{\QB odasa pali.
\FTNT{*}{{\FR 23:13: }{\FT{Samaria te kantri Israelgo genuai taun tiwai te tǫ pedai not badu elaluai. Te Jeremaia pedalisiąbadi, te sogo te boi bidi dabego te Samaria taun dolama, te agai we bidi augwali te kalabus sela pai dao.}}}


\par }{\Q \VS{14}Tialima, megi eno subo,

\par }{\QB te Jerusalem profet dabego dwai kugumini yai

\par }{\QB kolesaga mu ebao.

\par }{\Q Augwaligo te we sabo kolesaga doloyu,

\par }{\QB te tibo po wabo kolesaga me ebao.

\par }{\Q Augwaligo te dwai kolesaga ebo bidi dąų walaibao.

\par }{\Q Tama tiyu, te mena bidi mego te tobage kolesaga tudiba

\par }{\QB me mubeo.

\par }{\Q Eno suali, tigidali Jerusalem we bidi te dwai mu,

\par }{\QB te Sodom dabe me Gomora dabe tiwai mu elalubo

\par }{\QB dao.”
\XREF{*}{{\XO 23:14: }{\XT{Gag 18:20}}}


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{15}“Tama tialima, ena, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te profet dabeba homu kone palama, te po obao,

\par }{\Q Te eno genuai dene augwaliba mawaibao.

\par }{\Q Te eno ha ebo marasin augwaliba menama,

\par }{\QB te augwaligo tumainogo ebo tiwai yaibao,

\par }{\QB tama eno te bidi dolobo dwai wę mabo ąǫ yaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te Jerusalemde bidali profet te haiden

\par }{\QB kolesaga wali pelama,

\par }{\QB megi da, te kolesagago te tǫ tigidali usu nubo dao,”

\par }{\QB te po wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{16}Te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo te Jerusalem dabeba te tiwai po wali,

\par }{\Q “Dagego te profet dabego dageba pusubo po me odogio.

\par }{\Q Augwaligo dage tibo po ola mayu,

\par }{\QC dage bugagia bidaibao po obao.

\par }{\Q Augwaligo te augwa homude digi te na yali po pusaibao.

\par }{\Q Eno augwaliba te po me mabeo.


\par }{\Q \VS{17}Te we bidi augwaligo eno po sela sąbaso,

\par }{\QB te profet dabego augwaliba te tiwai po waibao,

\par }{\QC ‘Te dage bugagia bidaibao.’

\par }{\Q Te hagoma elama, augwa homu wali pabo we bidiba,

\par }{\QB te profet dabego augwaliba te tiwai po waibao,

\par }{\Q ‘Te dwai nai dageba me pedalogobeo.’ ”


\par }{\PP \VS{18}Tama Jeremaiago te tiwai po wali, “Te profet dabe me deli te Genuai Bidigo po sisinama mibo pesagede bidama, te po me sagasobeo. Te augwali me deligo te Genuai Bidigo poba bugagia olo me mubeo.

\VS{19}Odao. Genuai Bidigo haliga sębę te dwai bidi dabeba pedalubo, te bomai wali me tulubage polo asobo tiwai yaibao, tama te poboge ebo genuai waligo te augwali tobolude agabo tiwai yaibao,” wali.

\VS{20}“Genuai Bidigo haliga sębę elaludu, te agai homude yaibao wali tigidali sę ela siliyu, usu naibao. Te bodolu muani sogo asobo side, dage we bidigo te sę dabe page bugagia koneaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{21}Genuai Bidigo te po wali, “Eno te profet dabe me

\par }{\QB tagala palobeo,

\par }{\QB tiali goli, augwaligo po asesa pusugi pobao.

\par }{\Q Eno po augwaliba me mabeo,

\par }{\QB tiali goli, augwaligo te profet po pusubo dao.


\par }{\Q \VS{22}Te augwali eno sisinama po mibode bidigi sogo da,

\par }{\QB te augwaligo eno we bidiba te mu po dolo pusugi

\par }{\QB pobao homu igi da.

\par }{\Q Tama te pogo te we bidi dabe dwai sunumi bilali tagalu,

\par }{\QB te augwa yali dwai kolesaga tagaligi da homu ebo

\par }{\QB dao.”


\par }{\Q \VS{23}“Ena Genuai Bidigo, eno dageba te tiwai hanalu

\par }{\QB wabo homu ebao,

\par }{\QB dagego homugo ena te pedai badu God naga da

\par }{\QB homu eba, agawe? Menio.

\par }{\Q Ena te tigidali badu God elalubao.

\par }{\Q Ena pąde bidiyu, te ena digibulu me bidiyu ebo dao.


\par }{\Q \VS{24}Te bidi me deli gasa badu me dula sigi pobaso,

\par }{\QB te ena Genuai Bidigo, eno aga sugobe homu ebawe?

\par }{\Q Te eno aga sueibao, magi baso meni,

\par }{\QB ena Genuai Bidi, ena te tigidali badu te dagalude me

\par }{\QB tǫde bidibo dao,” wali.


\par }{\PP \VS{25}“Te profet dabego eno nogide te tibo po pusubo eno odalio. Augwaligo te tiwai po wabo dao, ‘Eno na yalio! Eno na yai dao!’ te po wabo dao.

\VS{26}Nisu sogo mu te profet dabe augwa digi te tibo po te we bidi dabeba pusubo kolesaga tagalaibawe?

\VS{27}Augwaligo te augwaba digi te na yali po pusuyu, te augwaligo homugo te tebogo te eno we bidigo te enaba homu kone ebo kegeda paloba homu ebao, te polobadu augwa wąį nǫų dabego te tibo god Balba lotu weyu, te enaba homu konesiąwai tiwai yaibao homu ebo dao.

\VS{28}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, te profetgo odolali na yali da, agai te na yali po miaibao. Tialima, eno te bidi me deliba po mawai ebaso da, teda agai eno te po dolo pusao. Eno po da, te wiegi yai nai wit ge wai tiwai elalubao, tama te profet dabego po wit aga bo ma wali tiwai olo nai dao.

\VS{29}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno po te isi tiwai elalu, tama te genuai hamago te masigi dabe haluama, te kakali pedalubo tiwai ebo dao.”


\par }{\PP \VS{30}“Tama tialima, odao. Ena Genuai Bidigo, eno po dolo obao. Te augwa deli sę ebo profet dabede po wi selama, te po enade sai dao wabo profet dabe dali eno boi bidi yabo homu ebo dao.

\VS{31}Mu tama, ena Genuai Bidi, eno te tiwai po odolali wabo profet dabeba boi bidi yaibao, ‘Te e po Genuai Bidigo po da,’ wabo dao.

\VS{32}Ena Genuai Bidi, eno te profet dabego augwa tibo na yali po selama, te augwaligo te we bidi dabeba pusa mayu, te eno augwaliba mawai po da wabo, te profet dabeba eno boi bidi yabo homu ebao. Augwaligo te haniani tibo po pusulama, te tama tebogo te we bidi digibulu kegasa pabo dao. Eno augwali me tagala palisąma, te eno sę augwaliba me mabeo. Tama te we bidi augwaligo tau me dwasianu me sisąwai. Mu menio. Ena Genuai Bidigo, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Juda dabego sęgę Genuai Bidiba mawai
\par }
{\PP \VS{33}Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po walali, “Te we bidi dabego, ma profet me deligo, ma te pris me deli, te aselama, nageba te tiwai po hanalu waibao, ‘Genuai Bidigo sęgę yai po meba elalubo,
\FTNT{†}{{\FR 23:33: }{\FT{Te Hibru pogo, augwa e tiwai nogi yali “Po” me “Sęgę” te nogi delide naga wali. Te Jerusalem dabego tede homu kone palama, te gagali po te tiwai wali, “Genuai Bidigo po te sęgę mu dao,” wai.}}} ma meniwe?’ obaso da, teda nago eno te po agabolo pusao, ‘Ena Genuai Bidigo, eno po dagede elalubao. Dagego enabolo sęgę mawai. Tialima, te eno dage sela sąwaibao.’ Nago eno te po agabolo pusao.

\VS{34}Te profet me deligo, ma te pris me deligo me, ma te olo bidi me deligo te po weyu, ‘Genuai Bidigo po sęgę mu elalubao,’ obaso da, teda eno te bidiba me, te aga haniba dali, dwai dene mawaibao. Tama te tobage po wagio. Menio.

\VS{35}Te dagego duga abagi dabe dali, me duga ama dabe dali, po mibo sogo da, teda duga te tama po wao, ‘Genuai Bidigo mena po wei ponaniwe?’, ma ‘Genuai Bidigo mena po pusaliwe?’ te po wao.

\VS{36}Tialima, dagego te tama po ma wagimio, ‘Genuai Bidigo po sęgę mu elalubao,’ wagio. Menio. Duga pogo digi duga sęgę mobao. Te duga digi eno po selama, tama po yalelebo po wabo sę ebao, ena sesemane sogo bidibo God, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, ena duga God dao.

\VS{37}Te bidi me deligo te profet me deliba hanalu wainu eyu da, teda agai te tiwai po wao, ‘Genuai Bidigo magi po nageba wei ponaniwe?’, ma ‘Genuai Bidigo mena po pusaliwe?’

\VS{38}Tialima, dagego te po weyu, ‘Genuai Bidigo po te sęgę mu elalubo,’ obaso da, teda ena Genuai Bidi, eno po dolo dagebolo obao. Eno dageba te tobage po pusubo habu selali, tiali goli, dagego eno po sela sąnama, dagego te po ma weyu, ‘Genuai Bidigo po sęgę mu ebao,’ wabo dao.

\VS{39}Tama tialima, mu tamao, te dage eno selama, te enade digi sągi paibao. Eno dageba tama tilama, te eno dagego wąį nǫų dabeba mani tǫ taun me te dageba digi te eno digibulu tagala palaibao.

\VS{40}Eno dage te hale dwai mu ilama, tama te hale sesemane sogo elalua paibao, tama dagego tede homu kone palobo te ma tagalogobe dao,” wali.




\par }\Chap{24}{\SH Ena Jeremaia, eno te ni fik wai du dabe suali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Babilon king Nebukatnesargo te Jerusalem aiyaba elalubo si da, teda agai te Juda dabe Babilonba odasa palio. Agai te king Jehoiakimgo ogwa sali, aga te king Jehoiakin, aga gasa nogi me Jekonia. Tama agai te Juda genuai bidi dabe me, te tobage wiegi yai nai nigibo koneai bidi dabe me, sela pali. Tialima, te tudi badu nosali, Genuai Bidigo ena Jeremaiabolo ola mawai, te nade nai me deli ola mabo tiwai yali, tama te nade eno te basket wa side te ni kaya fik wai du dabe elalubo suali. Te basket wa si te Genuai Bidigo be sunumi pąde elalualio.
\XREF{*}{{\XO 24:1: }{\XT{2 Kin 24:12-16; 2 Sto 36:10}}}

\VS{2}Me basketde te ni kaya fik du wai wiegi yai mu elaluali, te ni fik du te gide polasa inawai elalubo tiwai yali. Te gasa basket wa mede te ni kaya fik du wai te dwai mu elaluali, te bidigo tuabo ąǫ isąwai dao.

\VS{3}Tama Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali, “Jeremaia, nago magi nai sualiwe?” Tama eno te tiwai po wei ponani, “Eno te ni kaya fik du wai sualio. Te wiegi yai fik du te wiegi yai mu elalubao, te kaya fik du dolali te mu dwalio, te bidigo tuabo usu egobeo,” wali.


\par }{\PP \VS{4}Tialima, Genuai Bidigo po e dali enabolo manio. Te po e tiwai,

\VS{5}“Ena Genuai Bidi, ena duga Israelgo God, eno po obao, eno te Juda meba sela sąnama, augwali te Babilon tǫ kantriba pali, tialima, eno homugo augwali te wiegi yai ni kayago du tiwai dao.

\VS{6}Te eno augwali bugagia tonalu, te augwaliba wiegi yai sę yaibao. Tama augwali eno te e tǫba ma odasa asaibao. Te eno augwali dąų walama, te eno augwali aiyaba me elalugobeo. Te eno augwali bulama, te eno augwali me digągobeo.

\VS{7}Te eno augwaliba homu kolesaga mobaso, augwa te tiwai koneaibao, ena digi ena Genuai Bidi bidibao. Te augwali enaba ma asiyu, te enaba homu kęą peyu bidaibao. Te augwali eno hani we bidi mu pedalaibao, te ena augwa God bidaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{8}“Te ena Genuai Bidi, te eno Juda king Sedekaia dali, te aga ofisa dabeba me dwai sę eyu, te Jerusalem augwa page bulude bidalubo we bidi dabeba me, ma te Isipba pali hani bidiba dwai sę yaibao. Te hani dabeba eno dwai sę ilaibao, te bidigo ni kaya fikbolo dwai sę ilama, te bidigo tusąbo dwai mu ilali tiwai yaibao.

\VS{9-10}Te gasa bulu tǫ kantri tigidali we bidigo te sę eno te Juda dabeba yali po odolama, te augwali wi elama, nogo hogwayu, te dwai noma saibao. Tama eno te boi bidi dabe tagala palama, te augwali ela muagasaibao, te augwali nasigo isiyu, me te dwai gasigo augwali dolama isaibao. Tama eno augwali meba te tǫ kantri dabeba tedela palaibao. Te tama tebo kolesagago te eno augwaliba me te augwa wąį nǫų dabeba mani tǫde bidibadi mu silaibao. Tama eno te Juda dabe sela sąbo te tǫ kantri we bidi dabego, te augwali Juda dabeba dolama posobo po waibao. Me te gagali po wabo tiwai yaibao. Tama te we bidi dabego te augwa boi bidiba digi i ola mabo po wabo sogo, te augwa te tiwai po waibao, ‘Dage te Juda dabe dolali tiwai gilama dolomainao,’ te po waibao,” wali.




\par }\Chap{25}{\SH King Nebukatnesargo te Juda dolaiba po wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo po te Juda tigidalide elalubaso, tama agai te po Jeremaiabolo mawai, te Josaiago ogwa Jehoiakim te kibu be me si me side te Juda king bidali. Te sogo te Nebukatnesar te Babilonde te kibu be delide mu te king bidibo sogo dao.
\XREF{*}{{\XO 25:1: }{\XT{2 Kin 24:1; 2 Sto 36:5-7; Dan 1:1-2}}}

\VS{2}Profet Jeremaiago te po te tigidali Juda me Jerusalem we bidiba pusali. Agai te tiwai po augwaliba wai dao.

\VS{3}“Josaiago kibu be nogo si olama, sągągo selade gagalama, te Emongo ogwa, te Juda king bidali, tama megi e sogoba usu nagasu, te kibu be bidi sese deli olama, sela elalubao. Tama te kibu be dabede ena Jeremaia, eno te Genuai Bidigo enabolo mani po pusudu geali. Tialima, dagego odobo hagela yai dao.

\VS{4}Hauwa sogo polobadu Genuai Bidigo profet dabe, te aga sę bidi dabe, dageba tagala paludu geai, tialima, dagego hagoma eyu, te augwaligo poba olo sagana mubeo.

\VS{5}Te profet dabego te tiwai po wali, ‘Dage deli deligo homu begelama, te dagego dwai sunumi wali pabo tagalama, te dagego dwai kolesaga ebo me tagalao. Dagego te kolesaga tagalobaso da, teda Genuai Bidigo duga wąį nǫų dabeba te polobadu mu mani tǫde bugagia bidimainogo ilaibao, te tǫ te dage Israelgo tǫ sesemane sogo elaludaibao, te po wai dao.

\VS{6}Dagego te gasa god wali me pisąma, te augwaliba lotu weyu, te augwaliba sę me elamuo. Tama dagego te tibo god dabe piksa me nigiyu, te ena haliga sębę ilibo sę me igio. Te dagego eno po wali peyu da, teda eno dwai sę dageba me egobeo.’

\VS{7}Te profet dabego eno te po pusali, tialima, ena Genuai Bidi, eno po dolo dagebolo obao, dagego eno po me odobeo. Menio. Dagego te tibo godigo piksa dabe nigiyu, te dagego ena haliga sębę ilai dao. Tama tebo kolesagade, te duga digi duga dolobo sę ebo dao,” wali.


\par }{\PP \VS{8}“Tama tibaso, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te po obao, dagego eno po wali me pabeo.

\VS{9}Tama tialima, odao. Ena Genuai Bidi, eno te not badu bidibo Israel hani isąwai bage hani tigidali i waibao. Tama me, te eno ena sę bidi i waibao, te king Nebukatnesar, te Babilon bidi dao. Tama eno te hani dabe odasa aselama, te e Juda dabego tǫ dolama, te tǫ pąde bidalubo gasa we bidi hani dabe me dolaibao. Eno te not badu hani dabego augwali mu dola silimainogo elama, tama augwali sesemane sogo doludaibao. Te gasa hani we bidi dabego subo sogo da, te augwali dwai noma mu siyu, wi umabo mu yaibao.

\VS{10}Tama eno te bugai haliga ebo me, pemene homu ebo kolesaga me, te bidi dabego we sabo kolesaga me mu silimainogo yaibao. Tama te wit halulu pabo sę ebo me meniama, te wit halubo masigi dabe kidagalo wali mu meni yaibao. Tama te pesagede te lam sole ula me egobeo.
\XREF{*}{{\XO 25:10: }{\XT{Jer 7:34; 16:9; Ped 18:22-23}}}

\VS{11}Te tǫ tigidali dolama, te dwai olo pesage naga elalueibao. Tama te hani we bidi dabe te kingo sę olo ebo bidi tiwai te Babilonde bidaludubadi, te kibu be bidi sese sela olama, nogo si, te 70 yia bidaibao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 25:11: }{\XT{2 Sto 36:21; Jer 29:10; Dan 9:2}}}


\par }{\PP \VS{12}“Te bidi sese sela olama, nogo si kibu be, te 70 yia silibo si da, teda ena Genuai Bidi, te eno te Babilon kingba me te aga we bidi dabe dwai dene mawaibao, te augwaligo yali dwai kolesaga wei ponaibao. Tama eno te Babilon tǫ kantri dolaibao, te tǫ Kaldia dao, tama te Babilon tǫ sesemane olo mu elalua paibao.

\VS{13}Jeremaiago te eno Babilonba yabo sę po tigidali pusali, te augwaliba dwai dene mawaibao wali. Te sę dabe yabo po te Jeremaia bukude elaluai. Te eno tigidali tǫ kantriba yabo po te bukude wai elalubo dao.

\VS{14}Te eno Babilon dabeba dwai dene mawaibao, te augwa yali dwai kolesaga wei ponaibao. Te tǫ kantri hauwa bomai kingo te augwali aiyaba elaluama, te augwalibolo kalabus sę mawaibao,” Genuai Bidigo te po wali.


\par }{\SH Godigo te tigidali hani we bidiba dwai dene mabo sę yaibao
\par }
{\PP \VS{15}Genuai Bidi, Israelgo God, agai enabolo te tamapo wali, “Jeremaia, te eno tolalubo kap waingo, te enohaliga sębę usu sai elalubao. Te kap selama, te nageeno te tigidali tǫde bidibo we bidi hani hauwaba tagalapalama, nago augwali te kapde ąį tumainogo ilagameo.

\VS{16}Augwa tubo si da, teda augwali te wabo pabo bidi tiwaipedalama, te dwagila mu bilaibao. Magi baso meni, enote boi bidi tagala palama, augwaliba hwįagasomainogoelama, augwali dolaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{17}Tialima, eno te kap wain Genuai Bidigo nogodeselama, ena te haniani we bidi hani dabeba pelama, teaugwaligo tumainogo yai dao.
\FTNT{*}{{\FR 25:17: }{\FT{Te Jeremaiago te we bidi augwalibolo te kapde ąį tuagameo wali po, agai po te tiwai begelama wai, agai te po hanilama weyu, Godigo te augwa yali kolesagade augwaliba dwai dene wei ponabo po wai dao. Te Jer Dąį 46-51 tede me te po elalubo suao.}}}

\VS{18}Hasia bolo ena te Jerusalemba pelama, te Juda tigidali taunba me peyu, teking dabeba me tobolu bidi dabe dali pali, te augwaligoąį tumainogo yali, te tǫ kantri Juda mu dolama, te tǫolo mu tama elalumainogo yaibao. Te gasa Israel haniisąwai we bidigo te kantri tǫ Juda sulama, te augwalidwai midigi mu selama, te wi umabo yaibao. Tama te webidi dabego augwa boi dabeba dwai i ola mabo po wabosogo, augwa te tama po waibao, “Dage te Juda dabe dolalitiwai yagameo,” te sę dabe pedelai dao.

\VS{19}Tama enote kap te Isip kingba me mayu, te aga sę bidi dabeba, me te aga ofisa dabeba mayu, te aga we bidi dabebamawaibao,

\VS{20}tama te Isip tomode bidali gasa hani webidi tigidaliba mawaibao. Tama eno te tǫ kantri Us kingtigidaliba me mayu, te tǫ kantri Filistia king tigidalibamawaibao. Filistiade te tama tǫ pedai distrik elalubao, Askelon, me Gasa, me Ekron, me tǫ pedai distrik Asdottede me bidali we bidibolo mawaibao.

\VS{21}Tama eno tekap wain ąį te tǫ kantri Idom, me tǫ kantri Moap, mete Amon we bidi dabe me, tama mawaibao,

\VS{22}tamame te tigidali Tair kingba, te Saidon king, me te tamuąį u badu pedai badu bidibo hani dabebolo mawaibao, wali.

\VS{23}Tama eno te Dedan dabeba mayu, me te Temadabeba, me te Bus dabebolo me mayu, tama te tobolunisi duasabo we bidi dabeba mayu yaibao.

\VS{24}Tamaeno te tigidali Arebia king hani dabe mayu, te hanianiking dabeba, me te olo tǫ masigide bidibo we bidi dabemawaibao,

\VS{25}te tigidali Simri king dabeba, me te tǫkantri Elam, me kantri Midia dabeba mobadi,

\VS{26}tama tetigidali not badu bidibo tǫ kantri king dabeba me mobadiyaibao, te augwali digibulu bidibo, ma te pąde bidibome, te tagalao. Eno te tigidali king te tigidali tǫ kantribamenama, te augwali tumainogo yaibao. Tama nosali, te Babilon kingo me tumainogo yaibao.


\par }{\PP \VS{27}Tialima, Genuai Bidigo enabolo te tiwai po wali, “Jeremaia, nago te we bidi hani dabeba te po mao. Ena Israelgo God, ena Te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo eno te tama po dagebolo obao, ‘Dagegotuįyao. Te umabo hauwa tulama, te dage gęǫelama, buguyu, te tǫba tulaluama, te dage munu mahodalugobeo. Magi baso meni, eno te boi bidi dabedageba hwįmainogo tagala palama, te dage dolaibao,’ wali.

\VS{28}Tialima, Jeremaia, te augwaligo te kap nago nogodesisąbaso da, teda nago te tiwai po augwaliba wao, ‘Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi eno te po obao, dagegoselama, tuįyao.

\VS{29}Eno te tigidali tǫde we bidiba dwaidene mabo sę yaibao. Tama eno te sę te Jerusalemdegagalaibao, te eno taun elalubao. Tama dage Jerusalembage, dagego homugo te eno dage ela soaibao homueba, agawe? Mu menio. Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo eno te po obao, eno te boi bidi tagalapalama, te tǫ hani we bidi tigidaliba boi hwįgi pomainogoyaibao.’ Nago te po augwalibolo pusao,” Genuai Bidigoenabolo te po wai.


\par }{\PP \VS{30}“Jeremaia, nago eno nagebolo te mani po tigidali pusao. Nago te we bidi dabeba te tama po walao,

\par }{\Q ‘Genuai Bidi aga bulu dagalude digi bidama,

\par }{\QB tama aga we bidi dabeba genuai po dagą mu waibao.

\par }{\Q Awe, aga gasagi yai tedali bulude bidiyu,

\par }{\QB tama agai i wabogo dogoni te be kulukulu wabo

\par }{\QB tiwai yaibao.

\par }{\Q Agai te tigidali tǫde we bidi i bomonama weyu,

\par }{\QB te bidigo te wain wai agawaide i wabo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{31}Agai te i wabo te tigidali tǫ habu mu usu naibao.

\par }{\Q Te i wabo page e tiwai dao.

\par }{\Q Genuai Bidigo te tǫde we bidi tigidali po tų ilaibao.

\par }{\Q Agai te boi bidi dabe tagala palama,

\par }{\QB te dwai kolesaga ebo we bidi dabe ela muagasaibao.

\par }{\Q Te Genuai Bidigo po dao.’ ”


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{32}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo po ma weyu, te po wai,

\par }{\Q “Odao, tigidali tǫ kantri dolaibao.

\par }{\Q Te sę te tǫ kantri me delide gagalasa,

\par }{\QB pidubadi genama,

\par }{\QC te tigidali tǫ kantri mu usu naibao.

\par }{\Q Te dolobo sę te wali moni bage tiwai,

\par }{\QB me te tulubage tiwai digibulu bulude hogodama,

\par }{\QB te tigidali tǫ pedai habu usu nama bilaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{33}Tama te sogo Genuai Bidigo te we bidi hauwa ela munama, tama augwa tigi dabe te tigidali tǫ badu munalua paibao. Tama augwalide hobede elama gela wabo bidi meni eyu, te augwali tigi pubulabo bidi me bidigobeo. Menio. Te tigi dabe te tǫde yowi di munalua pabo tiwai yaibao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Dage tobolu bidi dabe, me we bidi tonalubo bidi

\par }{\QB dabe,

\par }{\QB dage gela weyu, hobede dwai mu yao.

\par }{\Q Te dage tǫba degasa dulama, hogogobe paibao.

\par }{\Q Magi baso meni, megi da, te boi bidi dabe aselama,

\par }{\QB te dage ela munama, te bidalubo we bidi dabe

\par }{\QC sela sąbo sogo elalubao.

\par }{\Q Te dage tulaluama doloyu,

\par }{\QB te wiegi yai tǫgo nigai sospen tǫba tulaluama dolobo

\par }{\QB tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{35}Tama dage tonalubo bidi dabe, te dage wi pelama,

\par }{\QC geme dula sigi pabo pesage meni yaibao,

\par }{\QB te dolobo sę dageba ela somainogo

\par }{\QC te tama tebo usu me egobe dao.


\par }{\Q \VS{36}Megi da, te sipsip tonalubo bidi dabe gela weyu,

\par }{\QC homu dene dwai mu yaibao.

\par }{\Q Magi baso meni,

\par }{\Q Genuai Bidigo te augwa sipsip dabe nosai tubo pesage

\par }{\QB dolai baso.


\par }{\Q \VS{37}Genuai Bidi te haliga sębę umagia elama,

\par }{\QB te sipsip dabe dua tegaluama bidibo te wiegi yai

\par }{\QB kala koliai pesage dolaibao wali.


\par }{\Q \VS{38}Genuai Bidi hogodasa asali,

\par }{\QB te laion aga geme dulaluama asobo tiwai yali.

\par }{\Q Genuai Bidi te haliga sębę mu elama,

\par }{\QB te boi bidi Juda dabeba hwįagasomainogo yaibao.

\par }{\Q Tama tialima, te tǫ kantri mu dolama,

\par }{\QC te dwai olo pesage pedelaibao.




\par }{\MS Genuai bidi dabe me we bidi augwaligo te Jeremaiago po sela sąwai

\par }\Chap{26}{\MR (Dąį 26–36)

\par }{\SH Te we bidi augwaligo Jeremaia ela muabo homu yali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Jehoiakim, te Josaiago ogwa, te Juda king pedelali sogo, Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po wali,
\XREF{*}{{\XO 26:1: }{\XT{2 Kin 23:36–24:6; 2 Sto 36:5-7}}}

\VS{2}“Ena Genuai Bidi, eno po obao, nage te eno be mesalo obo tomoba pelama, te bidi sisinibo pesageba doligi pelama, te Juda taun we bidi dabe tigidaliba po pusao, augwali te eno be tomoba lotu wainogo asaibao. Eno nagebolo mani po tigidali, te nago augwaliba pusao. Nago po deli me tagalamu dao.

\VS{3}Te nago eno po tigidali bugagia pusubaso da, teda te we bidi deli deligo nago poba olo bugagia munama, te homu begelama, te augwa ebo dwai kolesaga tagalaibawe, te dago sueibao. Augwaligo tama tiyu da, teda eno homu hasegelama, te eno augwaliba yainogo yali sę tagalaibao, te augwa yali dwai kolesaga wei ponainu tiaibao.

\VS{4}Nago te po augwaliba mao, ‘Genuai Bidigo dagede te tiwai po elalubao. Dagego Genuai Bidi eno po odama, tama eno dageba mani bomo yai po wali pao,’ wali.

\VS{5}‘Te eno sę bidi, te eno profet dabego, dagebolo mabo po tigidali te wali pao. Hauwa sogo eno te profet dabe tagala palama, te dageba po pusagasali, tiali goli, dagego augwaligo po wali me pabeo.

\VS{6}Te dagego eno po wali pisąbaso da, teda eno te eno e be dolaibao, te eno polobadu te Silo taun be dolali tiwai yaibao. Tama te gasa tǫ kantri we bidi dabego augwa boi bidi dabeba dwai po wabo sogo, augwa te tiwai po waibao, “Dage dolobaso, te Jerusalem dolali tiwai yao.” Augwaligo te po waibao.’ Nago te po te Juda we bidibolo pusao,” Genuai Bidigo Jeremaiabolo wali.
\XREF{*}{{\XO 26:6: }{\XT{Jos 18:1; Tib 78:60; Jer 7:12-14}}}


\par }{\PP \VS{7-8}Tialima, Jeremaia hogodama, te Genuai Bidigo beba pelama, tama Genuai Bidigo agai te we bidi dabeba pusumainogo yali po tigidali pusali. Tama te pris dabe, me profet, me te we bidi dabego te po odali. Tama Jeremaiago te po ola silibo si da, tigidaligo aga pageabi yagaselama, te po walio, “Nage isaibao,” wali.

\VS{9}“Magi baso nago te dwai po te Genuai Bidigo nogide pusubawe? Te Silo dolali tiwai gilama, te be dolaibao po nago me wagio. Te taun dolama, tama tede bidi me bidigobeo, te po me nago obao, te tiwai po nago me wagio,” wali. Te Genuai Bidigo bede bidali we bidi tigidali, augwaliaselama, te Jeremaia bobegela sagasalio.


\par }{\PP \VS{10}Te sogo Juda tobolu bidi dabe te kingo bede bidalu, te sę yali po odalio. Tialima, augwali hogodasa pelama, te Genuai Bidigo beba ugwa holali. Tama augwali te augwa bulu pesagede dugawali, te nogi Gesi Sunumi da wabo sunumi pąde elaluai dao.

\VS{11}Tialima, te pris dabego me, profet dabego me, te po te tobolu bidiba, me te we bidi dabe tigidaliba te tiwai po wali, “Te bidi isimainao, magi baso meni, agai te po wai, te taun dolaibao. Duga digi agai te profet po wali odai dao,” wali.


\par }{\PP \VS{12}Tialima, Jeremaiago te tobolu bidi dabe me te tigidali we bidi dabego po wei ponoyu, te po wali, “Genuai Bidigo digi ena tagala palama, eno dagego te odali profet po pusagasali. Aga digi po weyu, te be me te taun dolaiba po wai dao.

\VS{13}Tama tialima, megi da, dagego te duga bilibo kolesaga dodolao. Tama dagego te Genuai Bidigo po wali pao, te dena God dao. Te dagego tama tibaso da, teda Genuai Bidigo homu hasegelama, tama agai dage dolabo sę me egobeo, te agai po weyu, te sę yaibao po wali.

\VS{14}Tialima, ena da, te duga nogode bidibao. Tama dagego enade magi sę me deli yainogo, tama dagego homugo te kolesaga wiegi yai doloba pai da homu ebaso da, teda dagego te sę eyu naga yao.

\VS{15}Tialima, eno homu dagego te tiwai konemainogo ebao. Mu tamao, Genuai Bidigo digi ena tagala palobaso, te ena aselama, te eno pusali po dageba pusagasalio. Tama te ena dagego ela mubaso da, dagede te magi dwai sę deli me isąwai bidi odolali elali, te sęgę elalueibao. Tama te dwai sę yali te taunde elalu, te tigidali taun we bidi dabede te sęgę elalueibao,” Jeremaiago te po wai.

\VS{16}Jeremaiago po ola silibo si da, teda te tobolu bidigo, me te tigidali we bidigo te pris dabeba me te profetba te tiwai po wali, “Te bidigo te dago God Genuai Bidigo nogide te po pusalio. Agai dwai sę me elalubeo, tama tialima, dago aga me ela mugobe dao,” te po wai.


\par }{\PP \VS{17}Tialima, te Juda genuai bidi meba dolugulama, te we bidi augwaliba te tiwai po walio,

\VS{18}“Polobadu, te Hesekia Juda king bidali sogo, te profet Maika te taun Moreset bidigo te Juda dabeba te tiwai po pusai, ‘Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo te po wai, te Jerusalem nai tigidali dolama, te pobele bage du holobo tiwai pedelaibao,’ wai dao. ‘Te Saion olo tǫ bulu pedelama, te bidi dabego tede gi bulaibao. Tama te bulu dude ni dulu pedelaibao, te Genuai Bidigo be elaluali madi te tama tiaibao.’
\XREF{*}{{\XO 26:18: }{\XT{Mai 3:12}}}

\VS{19}Maikago te tiwai po obaso, te Hesekiago me tigidali Judago aga ela muai da, agawe? Mu menio. Hesekia wi elama, te Genuai Bidi dologoba pelama, te Genuai Bidiba hanaluama, te agaba te olo mu tau sabo wiegi yai kolesaga emainogo yali. Tama Genuai Bidigo homu hasegelama, te agai augwaliba yaiba po wali sę te ebeo. Tialima, megi dago te Jeremaiabolo yainogo ebo kolesagago da, te daba digi genuai sęgę sesaibao,” te tama po wai.


\par }{\PP \VS{20}Nosali bidi me deli, aga nogi Uriago, te Genuai Bidigo nogide po pusali. Uria aga te Semaiago ogwa, aga te taun Kiriat Jearim bidi da. Agai te po weyu, te Jerusalem me Juda dolaibao po wali, te Jeremaiago wali po tiwai wai dao.

\VS{21}Tama te king Jehoiakim dali, te tobolu bidi dabe me, aga ami bidi dabego dali Uriago te po odolama, tialima, te kingo aga ela muabo sunumi gegali. Tialima, Uriago kingo te sę yabo po odolama, te aga wi ebaso, te Isipba wi pai dao.

\VS{22}Tialima, king Jehoiakimgo Elnatan tagala palali, te Akborgo ogwa, te bidi meba dali, Isipba palio.

\VS{23}Augwaligo te Uria selama, aga te king Jehoiakimba odasa asai. Tama kingo po obaso, te bidi dabego Uria te bainat hwągo elama, tama augwaligo aga tigi te olo bidi dabego gų pageba sąwai dao.


\par }{\PP \VS{24}Tialima, te we bidi augwaligo te Jeremaia ela muainogo yali sogo, Ahikam, te Sefango ogwago, te Jeremaia tau selama, te augwaligo agade dwai sę me ebeo.




\par }\Chap{27}{\SH Tigidali tǫ kantri te king Nebukatnesar dologode elalueibao wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Sedekaia, te Josaiago ogwa, te Juda king pedelama bidali sogo, Genuai Bidigo ena Jeremaiabolo
\XREF{*}{{\XO 27:1: }{\XT{2 Kin 24:18-20; 2 Sto 36:11-13}}}

\VS{2}te tama po wali, “Te ni nami pedai selama, te kukulu delage sobadi elama, tama te nigilama, te bidi dabego te sę ebo bulmakau mageba mubo tiwai yao, tama te nai dabe te naga magede digi domao.

\VS{3}Tama nago te po te Idom kingba toliyu, me te Moap kingba, me Amon kingba, me Tair kingba, me Saidon king dabe me po ola tolao. Te king dabe augwa ofisa bidi dabe te Jerusalemba aselama, te Sedekaia dali po miagasaibao. Tama te sogo nago te eno po augwaliba pusao, tama augwaligo te augwa kingba wagi paibao.

\VS{4}Te bidi dabeba te po walao. Ena te Israel Godigo obao, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo eno e tama po dagego genuai bidi dabe dali elalubao,

\VS{5}ena digi eno e tǫ ena genuai bomogo nigali, tama me te eno te we bidi dabe nigali, me te tǫde bidalubo hasa sibi nigai. Eno digi ena homu wali peyu, eno te bidi dabe augwaliba tǫ dobabo dao.

\VS{6}Megi da, eno te dagego tǫ kantri dabe te ena sę bidi mawaibao, te Babilon king Nebukatnesarbolo mobao. Tama me te eno tigidali bulu uni hasa sibi me agaba menama, te aga dologode bidaibao.

\VS{7}Tigidali hani we bidi te aga dologode elaluama, te nosali augwali aga ogwa dologode bidama, te agai waigo wąį nǫų dabe dologode me bidaibao. Augwali te Babilon dologode bidada pedubadi, te eno Babilon dolabo bodolu muani sogoba usu naibao. Tama te sogo te tigidali tǫ kantri bomai king dabego te Babilon aiyaba elaluama, te augwa olo sę ebo bidi dabe tiwai mu pedelaibao,” te po wai dao.


\par }{\PP \VS{8}“Tialima, te tǫ kantri we bidi me deligo te king Nebukatnesargo augwali tonalubo hagela homu eyu, te bidigo bulmakau tonalu, te ni nami pedai aga mageba munama, te aga sę emainogo ilibo hagela ebaso da, teda tǫ kantriba eno dwai dene umagia mu mawaibao. Te Genuai Bidi eno te boi bidi tagala palama, augwaliba hwįagasomainogo yaibao. Te augwa nai sǫą pelama, te augwali dwai gasi me saibao. Te tama kolesagade eno te king Nebukatnesargo te augwali te tǫ kantri we bidi mu silimainogo ilaibao.

\VS{9}Tama tialima, dage king dabego te profet dabego poba me te osola subo bidigo po, me te na yali po page pusubo bidigo poba, me te mada bidigo poba me olo munama igio. Te bidi dabego te tiwai po weyu, dage te Babilon king dologode bidigobeo waibao.

\VS{10}Tiali goli, augwaligo dage tibo po ola mobao, tama dagego augwaligo po homu dąų obaso da, teda eno dage te duga page bulu mude digibulu sela sąwaibao. Tama dage mu dolaibao.

\VS{11}Tialima, te tǫ kantri bidi hani dabe me deligo te Babilon kingo augwali tonalumainogo eyu, te bulmakau te bidigo aga magede te ni nami pedai munama, te aga sę ebo tonalumainogo ebo tiwai ebaso da, teda eno te we bidi dabe te augwa tǫde bugagia bidimainogo eyu, augwa gi sę emainogo yaibao. Ena Genuai Bidigo eno te po wai dao.”


\par }{\PP \VS{12}Tama ena Jeremaiago, eno te tobage deli po naga te Juda king Sedekaiabolo me pusali. Eno agabolo te tiwai po wai, “Dage Juda te dagego mage te ni nami pedaiba mubo tiwai elama, te king Nebukatnesar, me aga we bidi dabe, augwaligo dage tonalumainogo ilao. Te dagego te tiwai eyu da, te dage bugagia bidaibao,” wali.

\VS{13}“Genuai Bidigo te po walio, te we bidi hani me deli te Babilon king dologode bidibo hagela homu ebaso da, teda te boi bidi dabego augwali ela muagasomainogo yaibao, tama augwali te nai meniama, isibadi, te dwai gasi selama isiyu yaibao. Tiyu, nage te naga we bidi dabe dali hagoma ebaso, tama te sę dabego dage dolobo dao.

\VS{14}Tama tialima, dagego te dage Babilon king dologode bidigobeo po wabo profet dabego po me odogio. Augwaligo dage tibo po naga ola mabo dao.

\VS{15}Ena Genuai Bidigo, eno po dolo obao, eno augwali me tagala palobeo, tiali goli, augwaligo eno nogide tibo po pusubao. Te dagego augwaligo po wali pobaso da, teda eno dage te duga tǫ kantride sela sąnama, te dage mu dolaibao. Tama dagebolo te profet po pusali bage, augwali me dolaibao,” eno te po te king Sedekaiabolo wali.


\par }{\PP \VS{16}Tama eno te Genuai Bidigo po te pris dabeba, me te tigidali we bidiba, te tiwai pusali, “Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, dagego te tama tiwai po wabo profet dabego poba olo me mugio, ‘Te pąde tama augwaligo te Genuai Bidigo bede tigidali nai sela pali, te Babilonde munolubo nai dabe, tamadi tama augwaligo te Jerusalemba ma selasa asaibao.’ Te profet dabego dage tibo po naga ola mobao.

\VS{17}Dagego augwaligo po me odogio. Tiyu, te taun tigidali mu dolabuo. Te dage Babilon king dologode bugagia bidibaso da, te dage bugagia bidaibao.

\VS{18}Te augwali profet mu tama te Genuai Bidigo po augwaliba mabo da wida, teda augwaligo te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidiba hanalu, agai te boi bidi dabego te Genuai Bidigo bede me munalubo doado bage, me te kingo bede munalubo doado bage dabe, me te Jerusalem tigidali pedai habu badu elaluali doado bage selama, te Babilonba me sela pigio po wao,” eno te po wali.


\par }{\PP \VS{19-21}“Magi baso meni. King Nebukatnesar te Jerusalemba aselama, te king Jehoiakin sali, te Jehoiakimgo ogwa, tama agai te Juda tobolu bidi dabe me, te Jerusalem tobolu bidi dabe me selama, tama agai augwali Babilonba kalabus igi peyu odasa pali. Tialima, agai te wiegi yai nai meba te Jerusalemde elalumainu yalio. Agai te brasgo nigali genuai pos dabe sabeo, tama augwa te brasgo nigai tang ąį tubo genuai nai me sabe, tama augwa te brasgo nigai te dwasianu ąį tubo tang dabe gasaba bilabo nai dabe, te me sabeo. Tama me agai te eno bede gasa nai dabe me sabeo, te kingo bede me, te tigidali Jerusalem pedai badu elaluali nai me sabeo. Tialima, ena God, dage Israelgo Genuai Bidi, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo, eno te tiwai po dageba wabo dao.

\VS{22}‘Te boi bidi dabego te nai dabe doado bage selama, te Babilonba selasa paibao. Tama te nai te doado bage te Babilonde munalubadi, tama eno augwaliba homu kone ma palobo sogo me deli teba ma yagasaibao. Tama tebo sogo te eno augwali ma sela aselama, te augwali Jerusalemde ma munalueibao,’ te po Genuai Bidigo wai dao,” wali.




\par }\Chap{28}{\SH Hananiago te we bidi dabe tibo po ola mawai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te kibu be me si me si wabo te Sedekaia te Juda king bidali, tama te kibu be te polua a naga wabode, te taun Gibeon bidi me deli, aga te profet Hanania, te Asurgo ogwa, aga te Genuai Bidigo beba asama, tama po me deli te Jeremaiabolo me, te pris dabeba me te we bidi dabego gedude pusalio. Agai te tiwai tama po wai,
\XREF{*}{{\XO 28:1: }{\XT{2 Kin 24:18-20; 2 Sto 36:11-13}}}

\VS{2}“Da Israelgo God, aga Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo, agai te tiwai po walio, ‘Te Babilon kingo dage tonalubo, te bidigo ni nami pedai te bulmakau mageba munama, te bulmakau tonalubo tiwai ebao. Tialima, eno te ni nami pedai dage magade munalubo togola sąwaibao, te agai dage mu ma tonalugobeo.

\VS{3}Te kibu be si silisąbadi, tama te eno bede tigidali nai te eno ma saibao, te Nebukatnesargo Babilonba sela pali nai dabe selama, tama eno te Jerusalemba ma sesaibao.

\VS{4}Tama me eno te king Jehoiakin saibao, te Jehoiakimgo ogwa, te gasa Juda dabe te Babilonba kalabus igi pali bage me selama, tama eno augwali ma odasa asaibao. Magi baso meni, eno te Babilon kingo dage mageba muani ni nami pedai togwa sąwaibao. Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,’ ” te bidi Hananiago te po wali.


\par }{\PP \VS{5}Tialima, profet Jeremaiago te profet Hananiago po te pris dabego gedu, me te Genuai Bidigo be pąde dolalubo we bidi dabego gedude, te agai po wei ponai dao.

\VS{6}Jeremaiago te tiwai po wali, “Mu tamao, eno homugo Genuai Bidigo nago wabo po tiwai emainu yali. Genuai Bidigo te profet po wabo mu pedalumainogo homu yalio. Tama aga bede nai dabe te somainogo, tama te Babilonde bidibo we bidi dabe ma odasa asaiba homu ebo dao.

\VS{7}Tialima, megi da, nago me te tigidali we bidigo te eno gasa po wabo odao.

\VS{8}Te polobadu digi gagalasa, te megi e sogoba usu nagasobao, te da i badu elalubadi, te polasa pedelali profet dabe, augwaligo te tiwai po wai, te hwįnama dolobo sę genuai me, dwai gasi me, te we bidi hani hauwaba pedelama, te genuai tǫ kantri dabeba me pedelaibao wali.

\VS{9}Tialima, te profet me deligo te we bidi bugagia dugulalueibao po obaso da, teda te mu po wabowe, ma meniwe, te dago konebeo. Tialima, te nosali, te po mu pedalubaso da, teda dago koneaibao, mu tamao, Genuai Bidigo po te profetba menama, te aga tagala palobaso asai yali homu ebo dao,” wali.


\par }{\PP \VS{10}Jeremaiago te po obaso, tialima, Hananiago te ni nami pedai, te Jeremaiago magede domoalubadi digi te peda salio. Tama Hananiago te magede domoaluali ni nai pedai pepeda sąwai dao.

\VS{11}Tama aga te we bidi dabego gedude dolugulama, te po walio, “Genuai Bidigo te tiwai po walio, ‘Te tama deli kolesagade naga te Nebukatnesargo, te we bidi dabeba me te tigidali tǫ kantriba domonani ni nami pedai te eno alua sąwaibao. Te kibu be si silisąbadi, eno te tiwai yaibao,’ Genuai Bidigo te po wai,” Hananiago wali. Jeremaiago te po odolama, aga palio.


\par }{\PP \VS{12}Te profet Hananiago te ni nami pedai te profet Jeremaiago magede domoaluali te alua sąwani te sogo me badu bidama gana nosali, Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po mawai,

\VS{13}“Nage pelama, te po Hananiabolo pusugi pao, ‘Genuai Bidigo te tiwai po walio, “Nago te augwaligo ni nami pedaigo nigali ni nami alua sąwani. Tiali goli, te tobage nai augwaligo aingo nigilama, te nago aluali ni nami hasegelama, elalueibao.

\VS{14}Ena te Israel God, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te tiwai po obao. Ena digi eno augwaligo aingo nigai domabo nai selama, eno te we bidi dabeba, me te tǫ kantri dabeba, muna muna paibao, te augwali Babilon king Nebukatnesargo olo sę ebo bidi bidalueibao. Tama eno te bulu uni hasa sibi tigidali me agaba mani, te augwali me aga dologode bidaibao,” Genuai Bidigo te po wai.’ Nago te po Hananiabolo pusigi pao,” Genuai Bidigo Jeremaiabolo wali.

\VS{15}Jeremaiago te po pusulama da, tama agai Hananiaba te po ma wali, “Hanania, nago odao. Genuai Bidigo nage me tagala palobeo. Tialima, nago te we bidi dabe tibo po ola mobaso, te augwaligo nago po homude dąų wali.

\VS{16}Tama tialima, Genuai Bidigo te tiwai po wali, ‘Mu tamao, te eno nage te tǫde mu silaibao. Te kibu bede naga nage isaibao, magi baso meni, nago pogo te we bidi dabe kekebaso, te eno po sela sąwainogo ebo dao.’ ” Te po wali.

\VS{17}Te kibu bede digi te polua a naga olama, me badu si wabo side, te profet Hanania isai dao.




\par }\Chap{29}{\SH Te Babilonde bidibo Juda dabeba Jeremaiago pas asęna tolali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jeremaia te Jerusalemde bididu, agai te pas asęnama, te Babilonba kalabus igi pelama bidalubo te Jerusalem tobolu bidi dabeba me, pris dabebolo me. te profet dabeba me, te Babilonde bidibo gasa we bidi dabeba me tolali. King Nebukatnesargo te we bidi dabe te Jerusalemde selama, te Babilonba kalabus igi pai dao.

\VS{2}Jeremaiago te pas asęna tolali sogo, te Babilon dabe te Jerusalemba aselama, te king Jehoiakin dali, te genuai we bidi hani dabe, te augwali Babilonba odasa pali sogo te pas asęai. Augwaligo te king me aga ida dali sobadi, te aga bede bidali ofisa dabe, me te Juda tobolu bidi dabe, me te Jerusalem tobolu bidi, me te tobage wiegi yai nai dabe nigibo koneai bidi dabe, te selasa pai dao.
\XREF{*}{{\XO 29:2: }{\XT{2 Kin 24:12-16; 2 Sto 36:10}}}

\VS{3}Te sogo te Juda king Sedekaiago te Elasa tagala palali, te Safango ogwa, dali Gemeria, Hilkiago ogwa, te Babilon king Nebukatnesarba sela pali. Jeremaiago agai te asęani pas te bidi sibolo mawai, te augwali sigo te Babilonde bidalubo hani dabeba sela paibao. Te pasde te tiwai po wai dao,

\VS{4}“Ena dage Israelgo God, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo, eno te po obao. Dage Juda dabego, odao. Eno dage te Jerusalemde sela sąnama, te Babilonba tagala palai dao.

\VS{5}Dagego duga be dabe sęnama, te gi dabe bulama, te gide nai sela tuyu, bidao.

\VS{6}Te dagego we selama, te wai dabe ame nao. Tama nosali, dagego wai dabego we selama, te augwade digi wai pedalumainao. Dage te genuai hani pedelao. Dagego duga digi te dwasianu hani pedalumainogo ilamu dao.

\VS{7}Eno dage te megi bidibo buluba odasa pali. Tama dagego te bulu tau sabo sę eyu, bugagia bidao. Tama dagego Genuai Bidi enaba gedu haluasa po waiyąo, te eno te bulu wiegi yai ilaibao. Magi baso meni, te bulu bugagia elalubaso da, teda dage me bugagia bidaibao,” te po wai.

\VS{8}“Ena dage Israelgo God, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po dolo obao, dagego te duga profet, me te osabo bidi dabego dage tibo po ola momainu igio. Te bidi dabeba waliyu, te dagego naa elama, te naa page dabolo pusao po wabo tagalao.

\VS{9}Te profet po augwaligo eno nogide pusaibao, te tibo po naga obao. Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno po augwaliba me mabeo,” wali.


\par }{\PP \VS{10}“Ena Genuai Bidi, eno dageba mani po page e tiwai elalubao. Eno te 70 yia, te bidi sese sela olama, nogo si kibu bede te dage Babilonde bugagia bidaibao, te tama dąį ilali. Tama te tudi badu nosali, te Babilon dolaibao. Te sogo te eno homugo dage koneama, te dage eno Jerusalemba ma odasa paibao, te eno dąų wali tau sabo poba usu naibao.
\XREF{*}{{\XO 29:10: }{\XT{2 Sto 36:21; Jer 25:11; Dan 9:2}}}

\VS{11}Ena Genuai Bidigo, eno te dageba tau sabo sę te homude konea pali. Eno dageba wiegi yai bugagia ilaibao. Eno dageba dwai sę ebo hagela homu ebao. Dagego te eno yabo sę homu koneama, tama dagego te sę pedelabo tonaluao.

\VS{12}Te sogo te dage ena pąba aselama, te enaba i weyu, enaba gedu haluasa po waibao, te eno dagego gedu haluasa po odaibao.

\VS{13}Te sogo te dagego homu kolesaga sesego, me dagego kolesagago te ena gegebo sę bomo mu eyu da, teda te dage ena pageba asobo usu yaibao.
\XREF{*}{{\XO 29:13: }{\XT{Bom 4:29}}}

\VS{14}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, te dage ena pąba asomainogo ilaibao. Te eno dage bugagia wiegi yai ma bidimainogo yaibao. Tama eno dage tigidali habu badu te dage eno sela sąnama, bidada pali tǫ kantri usu nama, sesa bilaibao. Tama eno dage ma oda selama, te duga polobadu bidali buluba odasa asaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{15}“Dagego te po obao, Genuai Bidigo te profet dabe dage te Babilonde bidibo sogo mani po wabo dao.
\FTNT{*}{{\FR 29:15: }{\FT{Genuai Bidigo po augwali siba ma mu weyu, te profet hani dabeba wali po te ves 20-23 tede elalubao.}}}

\VS{16}Tialima, Genuai Bidigo megi te tǫ kantri Juda tonalu. te Devitgo sia kingde dugulaluabo kingde homu kone palama, te agai duga abagi hani dabe, te dage dali kalabus pisąwani hani dabede homu kone palama, tama Genuai Bidigo te tiwai po walio,

\VS{17}‘Ena Genuai Bidigo, Tigidali Bomo Elalubo, eno te po obao, eno te Juda tǫ kantride bidalubo hani bidi dabeba boi bidi tagala palama, hwįagasaibao. Tama eno te nai dage menia sobadi elama, te dwai gasi saibao. Tama augwali te dwai ni kaya fik du walama, te bidigo tusą yabo tiwai yaibao.

\VS{18}Tama te gasa tǫ kantri we bidi dabego eno te dwai sę te Juda dabeba yali po odolama, te augwali wi elama, dwai noma mu saibao. Tama eno te Juda dabe te gasa tǫ kantriba tedela palaibao. Tama te bulu kantri we bidi dabego te Juda dabe augwaliba dolobo sę eyu, posobo po waibao. Tama te we bidi dabego augwa boi bidi dabeba dwai po wabo sogo, augwa te tiwai po waibao, “Dage te Juda dabe dolali tiwai gilama dolaibao,” waibao.

\VS{19}Ena Genuai Bidi, eno te sę augwaliba yaibao, magi baso meni, augwaligo eno po sela sąwani. Hauwa sogo eno te profet dabe tagala palama, te eno sę bidi dabe, dage Israelba tagala palali, tiali goli, dagego augwaligo po me odobeo.’ ”


\par }{\PP \VS{20}“Dage tigidali we bidi eno Jerusalemde sela sąnama te Babilonba tagala palali, dagego ena Genuai Bidigo po bugagia odao.

\VS{21}Ena dage Israelgo God, ena te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao, eno homu te tibo profet si, me te Ahap, te Kolaiago ogwa, me te Sedekaia, te Maseago ogwa, te eno te tiwai po obao. Augwali sigo te eno nogide tibo po dageba pusubao. Tama tibaso, eno te augwali si te Babilon king Nebukatnesar nogoba mueibao. Tama agai te po waibao, te augwaligo te bidi si te augwa gedude digi ela mueibao.

\VS{22}Tama te dage Babilonde bidibo Juda dabe, te dagego abagi me deliba te dwai po wabo homu eyu da, dagego te tiwai po waibao, ‘Genuai Bidigo nage dolomainao, te agai Sedekaia de Ahap dali siba yali tiwai elama, te Babilon kingo augwali si te isiba ulai dao.’

\VS{23}Eno augwali si dolaibao, magi baso meni, augwali sigo te dwai kolesaga mu dage Israel tomode yalio. Augwali sigo te augwa abagi dabego we dabe dali pagela pilama, tama augwali sigo tibo po eno nogide pusali. Eno augwaliba te po me mabeo. Ena Genuai Bidi, eno augwali sigo kolesaga koneama, tama eno tede po pusubo dao. Eno po tama dao,” wali.


\par }{\SH Jeremaiago bomai po te Semaiabolo mawai
\par }
{\PP \VS{24}Genuai Bidigo te tiwai po wali, “Jeremaia, nago te po te Semaia te Nehelam bidiba pusao.

\VS{25}Ena Israelgo God, ena te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te po obao. Semaia, nago te pas dabe asęnama, te Jerusalemba toloyu, te pris Sefanaiabolo me tolali, te Maseago ogwa, te tigidali gasa pris dabeba me tolali. Nago asęani pasde te tiwai po wali,

\VS{26}‘Sefania, Genuai Bidigo nage dąį ilama, nago te pris Jehoiada hasegelama, te Genuai Bidigo be tonaluao. Tama tialima, te esela pabo bidi me deligo te profet po pusubaso da, teda nago aga kalabus yabo sę elalubao, te aga nogo sągą dunama, te ain me deli aga dogonide domonao.

\VS{27}Tama tialima, magi baso nago Jeremaia te Anatot bulu bidi hage yai meniwe? Te bidi agai dage tomode te po me pusubo dao.

\VS{28}Agai da te Babilonde bidalubo bidi dabeba pas tolama, agai te tiwai po wali, “Dage te bobage sogo kalabus bidaibao, te dagego be sęnama, te duga gi dabe bulama, tama te gide nai sela tuao.” ’


\par }{\PP \VS{29}Pris Sefanaiago te Semaiago pas sali, tialima, aga te Jeremaiaba pelama, te pas nedali.

\VS{30}Agai nedela silalio, tialima, Genuai Bidigo po Jeremaiabolo mayu, te tiwai po wali,

\VS{31}“Jeremaia, nago te tigidali Juda dabe te Babilonde kalabus bidibo haniba te pas tolao. Augwaliba te tiwai po wao, Genuai Bidigo te Semaia te Nehelam bidide homu kone palama, te po wali, eno te Semaia dageba me tagala palobeo, tialima, agai te profet po dageba pusubaso, dagego te tibo po homuba dąų omainogo yai.

\VS{32}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, Semaia te Nehelam bidigo dage kekelama, eno po sela sąwainogo ebao. Tama tialima, eno te dali aga haniba me te dwai dene mabo sę mu ilaibao. Te eno wiegi yai sę te ena we bidi dabeba pedalumainogo ebo sogo da, te aga hani bidi deli me bidigobeo, te sę dabe sumainu tiaibao. Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.




\par }\Chap{30}{\SH Genuai Bidigo wiegi yai sę aga we bidi dabeba yaibao wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo Jeremaiabolo po mayu, te tama po wali,

\VS{2}“Ena Genuai Bidi, ena Israelgo God, eno te po obao, nago te buku me deli selama, te eno nagebolo mani po tigidali asęao.

\VS{3}Ena Genuai Bidi, eno te ena we bidiba yabo sę dąį ilali sogo elalubao, te Israel dabe me Juda te bugagia ma bidaibao. Te eno augwali te tǫ te augwa wąį nǫų dabeba polobadu mani tǫba ma odasa aselama, te augwa tǫ mu ma pedelaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{4}Genuai Bidigo te Israel dabe me Judade homu elama, agai te tiwai po wali,


\par }{\Q \VS{5}“Ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB te we bidi dabe haliga dua tegaluama bidibeo.

\par }{\QB Menio.

\par }{\Q Augwali wi umagia mu elama,

\par }{\QC te augwali dwai gela mu wai dao.


\par }{\Q \VS{6}Magi basowe? Te bidi dabego wai ame nabo dawe?

\par }{\Q Tialima, magi baso eno suali tigidali bidigo augwa

\par }{\QB haligaba nogo mubawe?

\par }{\Q Augwaligo te tama tebo te wego wai ame nainogo dene

\par }{\QB genuai ebaso ebo tiwai ebao.

\par }{\Q Magi baso augwaligo gesabidi te gasagi yai tedali dwai

\par }{\QB mu pedaliyu,

\par }{\QB te bidigo wi umabo ebo tiwai ebawe?


\par }{\Q \VS{7}Homu dene mu ebao,

\par }{\QB te dwai sogo mu me deli pedelaibao.

\par }{\Q Te dwai sogogo te gasa dwai sogo ebo tigidali aiyaba

\par }{\QB elalueibao.

\par }{\Q Eno we bidi dabe, te Israel dabe,

\par }{\QB augwali te sogo genuai sęgę elalueibao.

\par }{\Q Tiali digi, te eno augwali ma saibao.


\par }{\PP \VS{8}Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo, eno te po obao,

\par }{\QB te eno te boi bidi dabego te Israel dabe mageba

\par }{\QB domonani ni nami pedai alua sąnama,

\par }{\QB te eno augwali kalabus elaluali silimainogo yaibao.

\par }{\Q Tama augwali te gasa hani dabego olo sę ebo bidi bidali

\par }{\QB tiwai munu ma me bidigobeo. Menio.


\par }{\Q \VS{9}Te augwali ena Genuai Bidi,

\par }{\QC augwa God dologode bidaibao.

\par }{\Q Me eno te Devitgo hani bidi me deli augwaligo king

\par }{\QB nigilama,

\par }{\QB tama augwali aga dologode me bidaibao,” te po wai.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{10}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Dage Israel, dage Jekopgo hani dabe,

\par }{\QB dage eno sę bidi me sę ebo we,

\par }{\QC dage wi me elama, midigi igio.

\par }{\Q Mu tama, eno dage digibulu bulude

\par }{\QC te kalabuside bidibadi ma saibao.

\par }{\Q Tama dage te duga tǫba digi ma aselama,

\par }{\QC te bugagia dugulaluagameo.

\par }{\Q Te niwai hani me deligo dage wi me iligobeo.


\par }{\Q \VS{11}Ena Genuai Bidi, ena dage dali bidibao,

\par }{\QB te dage tau saibao.

\par }{\Q Dagego te dwai sę yali dao.

\par }{\Q Tama eno dage dodolobo sę igi menigi da,

\par }{\QB te dolo menigi da.

\par }{\Q Tama tibaso, eno dage e tǫde sela sąwaibao.

\par }{\Q Te eno dage augwali tomoba te tagala palobaso

\par }{\QB bidigi pali tǫ pedai kantri dabe te mu silaibao.

\par }{\Q Tialima, te dage eno me silimainogo egobeo.

\par }{\Q Mu tama, te eno dwai dene dagebolo mawaibao,

\par }{\QB tialima, eno te doloba pai kolesaga naga wali peyu,

\par }{\QB te eno dage dodolaibao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 30:11: }{\XT{Jer 46:27-28}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Israel, te augwaligo nage dwagilama mu elama,

\par }{\QC te nago genuai keni pedela sabeo.


\par }{\Q \VS{13}Te nage tau somainogo enaba gedu haluasa po wabo

\par }{\QB bidi meni yai.

\par }{\Q Te nage tigi usu ma ilabo marasin te menia sai dao.


\par }{\Q \VS{14}Te nago polobadu abagi wali bidi hani dabe,

\par }{\Q augwaligo nage homu kegeda palama,

\par }{\QC te homu godolo me ebeo.

\par }{\Q Nago te dwai sę hauwa yali te genuai sęgę elalubao.

\par }{\Q Tama nage eno dolama,

\par }{\QB te sesena pai bidigo aga boi bidi dali ebo kolesaga

\par }{\QB tiwai yali.


\par }{\Q \VS{15}Nago te keni halubaso, te gela hauwa wabo tagalao.

\par }{\Q Te keni me pedela sogobeo.

\par }{\Q Nago dwai sę hauwa yali, tama nago sęgę genuai

\par }{\QB elalubao.

\par }{\Q Tama tiyu eno te kolesaga nageba ebo dao.


\par }{\Q \VS{16}Tialima, mu tama, te hani dabego nage dolobo sę

\par }{\QB ebao,

\par }{\QC te augwa digi dolaibao.

\par }{\Q Te nago boi bidi dabe augwali te digibulu buluba

\par }{\QB kalabus paibao.

\par }{\Q Te nageba dwai sę eyu,

\par }{\QB te nago doado bage tigidali wi sali hani dabe,

\par }{\QB te boi bidi dabego dwai sę augwaliba elama,

\par }{\QB te augwa doado bage dabe wi saibao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Te nago boi bidi augwaligo te tiwai po waibao,

\par }{\QB ‘Saion te olo nai tiwai elama, te mu dwaibao.

\par }{\Q Te bidigo agade homu me egobeo,’ te po waibao.

\par }{\Q Tialima, ena Genuai Bidi, eno te tiwai po obao,

\par }{\QB eno digi nago tigi usu ma ilama,

\par }{\Q te nago keni pedela somainogo yaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{18}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Eno te olo mu tau sabo wiegi yai kolesaga te Jekopgo

\par }{\QB haniba elama,

\par }{\QC augwali tau saibao.

\par }{\Q Te augwaligo augwa bidabo be dabe sęnama,

\par }{\QB te augwa tǫde bugagia ma bidaibao.

\par }{\Q Tama augwa te Jerusalem taun ma dodolama,

\par }{\QB te polobadu elaluali pesagede ma nigaibao.

\par }{\Q Tama augwa te kingo be aga elaluali pesagede ma sę

\par }{\QB yaibao.


\par }{\Q \VS{19}Tama te Israel dabego enaba buba hwi wabo tęąbi

\par }{\QB po waibao.

\par }{\Q Te augwa tęąbi weyu, wiegi yai pemene yaibao.

\par }{\Q Te eno augwali hani genuai pedalumainogo elama,

\par }{\QB te augwali dwasianu hani me bidigobeo.

\par }{\Q Tama te gasa we bidigo augwali haniba te genuai nogi

\par }{\QB momainogo elama,

\par }{\QB tama te hani dabego augwali nogi aiyaba

\par }{\QB elalumainogo me egobe dao.


\par }{\Q \VS{20}Te Israel dabe augwali te bomai hani elalu,

\par }{\QB te polobadu bidali tiwai yaibao.

\par }{\Q Te eno augwali tau selama,

\par }{\QB te augwali te augwa tǫde bugagia bidaibao.

\par }{\Q Te eno augwaliba dwai sę yainogo ebo

\par }{\QB hani dabeba dwai dene mawaibao.


\par }{\Q \VS{21}Te augwa bidi dabe digi me deli te augwa tobolu

\par }{\QB bidi pedelama,

\par }{\QC te augwa tonalueibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB te ena digi eno te bidi ena pageba oda saibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te bidi dabe augwa homugo digi

\par }{\QC te ena pąba asobo usu egobeo.


\par }{\Q \VS{22}Tama dage Israel te eno we bidi hani mu pedelama,

\par }{\QB te ena dagego God bidaibao,” te po wai dao.


\par }{\Q \VS{23}Odao. Genuai Bidigo haliga sębę te dwai sę ebo

\par }{\QB bidi dabeba pedelainogo ebo,

\par }{\QB te bomai wali me tulubage te augwaliba pedalubo

\par }{\QB tiwai yaibao,

\par }{\QB tama te poboge ebo bomai waligo te augwali tobolu

\par }{\QB aiyaba agabo tiwai yaibao wali.


\par }{\Q \VS{24}Genuai Bidigo haliga sębę me elaludu,

\par }{\QB te agai yaiba homu yali sę tigidali ela siligi paboba

\par }{\QB usu naibao.

\par }{\Q Te nosali dagego te sę page koneaibao wai dao.




\par }\Chap{31}{\SH Te Israel dabe ma aselama, te augwa tǫde digi bugagia bidaibao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te tama po wai, “Te eno bodolu muani sogo yagasobode, teda ena te Israel hani tigidali augwa God bidaibao, te augwali eno we bidi hani mu pedelaibao.

\VS{2}Ena Genuai Bidigo, eno te po obao, te Israel dabe te boi bidide wi pelama, te masigi tǫ kemi bulude bidali. Tialima, eno augwali godolo elama, te eno augwaliba wiegi yai sę ebaso, te augwali toma nabo buluba soaibao,” wali.
\FTNT{*}{{\FR 31:2: }{\FT{Te ves 1 tedu gagalasa pelama, te ves 22 te tomode elalubo po dabe te Israel we bidi augwalide wali po polobadu te kantri Israel te not badu te kantri Judade bidali. Te hani augwaligo dwai kolesaga ebaso, te Godigo augwali te boi bidi dabego te augwa tǫ kantri bulu sela pelama, bidigi pomainogo yai, “te bulu kantri not badu dao.” (ves 8) Augwali te bulu kantride bobage sogo bidalio, tama megi da, Godigo te augwali ma odasa aselama, te tigidali Israel deli hani pedelama, te God dologode bugagia bidimainogo yalio. Samaria taun te (ves 5 tede wali) Israelde genuai taun elaluai. Te Efraim hanigo po ves 6; 9; 18; 20, tede elalubao, te Israel hani dabede aga te genuai hani mu me deli elaluai, te Godigo Efraim nogi ebo sogo, agai te tǫ not badu bidali Israel hani tigidalide po olama te po walio.}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Genuai Bidi te digibulu buludu aselama,

\par }{\QB te ena, Jeremaiaba pedelama, te tama po wali,

\par }{\Q “Dage Israel, eno dage sesemane sogo godolo elama,

\par }{\Q te eno wiegi yai kolesaga dageba ebao,

\par }{\Q te dage ena pageba asomainogo tebo dao.


\par }{\Q \VS{4}Dage Israel, eno gedude dage te bidi dali pagela

\par }{\QB pisąwai gesi we tiwai dao.

\par }{\Q Tama te eno dage bomai hani we bidi ma pedalumainu

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Te gesi ogwa wego pemene elama, hąbidi eleyu,

\par }{\QB te tęąbi wabo hani dabe dali pemene ebo tiwai

\par }{\QB dagego yaibao.


\par }{\Q \VS{5}Tama dagego gesi wain gi te Samaria bulu du bagede

\par }{\QB nigaibao.

\par }{\Q Tama duga digi te wain dabego ge du saibao.


\par }{\Q \VS{6}Te sogo te Efraim hanigo bulu dude bidibo tonalubo

\par }{\QB bidi dabego, augwa te tama i waibao,

\par }{\QB ‘Tegoba, da te Saion bulu duba pinao.

\par }{\Q Da Genuai Bidiba pobao, dena God dao.’ ”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Genuai Bidigo te tiwai po ma wali,

\par }{\Q “Te Jekopgo haniba wiegi yai pemene ebo tęąbi po wao,

\par }{\QB te hanigo te tigidali gasa hani dabe edelama,

\par }{\QB polalubo mu dao.

\par }{\Q Te enabolo genuai nogi mabo tęąbi weyu,

\par }{\QB te tiwai po wao,

\par }{\Q ‘Genuai Bidi, naga we bidi dabe ma sao,

\par }{\QB te me badu bidali hani Israel pedai dao,’ te po wao.


\par }{\Q \VS{8}Mu tama, ena Genuai Bidigo eno te ena we bidi dabe

\par }{\QB te tǫ kantri not badu,

\par }{\QB me tigidali tǫ pedai badu selama,

\par }{\QB te augwali ma odasa asaibao.

\par }{\Q Te gedu widai dabe, me sągą dwai, me te haliga elalubo

\par }{\QB we dabe,

\par }{\QB me te wai tega painogo ebo we dabe,

\par }{\QC augwali me asaibao.

\par }{\Q Te Israel genuai hani mu pedelama,

\par }{\QB te augwali augwa tǫba digi ma asaibao.


\par }{\Q \VS{9}Te eno augwali odasa asobo sogo, augwa gela weyu,

\par }{\QB enaba gedu haluasa po weyu, tama asaibao.

\par }{\Q Te eno augwali dodolo asu,

\par }{\QB te augwali eno wiegi yai wę elalubo pesageba

\par }{\QB pedelama,

\par }{\QB te eno augwali doloba pai sunumidu odasa asu,

\par }{\QC te augwali me tula mugobeo.

\par }{\Q Eno te tama tiwai yaibao, magi baso meni, ena te Israel

\par }{\QC hani dabego Aya bidibao,

\par }{\QB tama Efraim te eno gomunai wai tiwai dao,” wali.


\par }{\Q \VS{10}“Dage te me badu tǫ kantri hani we bidi dabe,

\par }{\QB dagego ena Genuai Bidigo poba bugagia olo muao.

\par }{\Q Tama dagego eno te po te digibulu bidibo we bidiba

\par }{\QB pusao,

\par }{\QB te tamu ąį u badu bidibao.

\par }{\Q Dagego te tiwai po augwaliba wao,

\par }{\QB ‘Genuai Bidigo te Israel dabe sela sąnama, tedela

\par }{\QB palali,

\par }{\QB tiali goli, agai augwali ma odasa asaibao.

\par }{\Q Te agai augwali bugagia mu tonalu,

\par }{\QB te tonalubo bidigo aga sipsip dabe

\par }{\QB tonalubo tiwai ebo dao.’ Te po wao.


\par }{\Q \VS{11}Ena Genuai Bidi, eno augwali te Jekopgo hani dabe

\par }{\QB ma saibao.

\par }{\Q Awe, te boi bidi dabego bomogo augwaligo bomo edelai

\par }{\QB goli,

\par }{\QC eno augwali te bomai boi bidi dabego nogode

\par }{\QC ma dobola saibao.


\par }{\Q \VS{12}Tama augwali te Saion bulu duba dolugulama,

\par }{\QB te augwali wiegi yai pemene mu elama,

\par }{\QB te i umabo mu udaibao.

\par }{\Q Te ena Genuai Bidigo augwaliba te wiegi yai nai mu

\par }{\QB mobaso,

\par }{\QB te augwali wiegi yai pemene yaibao.

\par }{\Q Te augwaligo wiegi yai pemene ebo te nai witba,

\par }{\QB me wain, me oliv wel, me te kibu sipsip dabeba,

\par }{\QB me eno mabo bulmakau dabeba te augwaligo homu

\par }{\QB pemene yaibao.

\par }{\Q Te wiegi yai mu pedalama,

\par }{\QC te gi wę usu elalubo gi tiwai dao.

\par }{\Q Te augwali dwai munu ma bidibeo.


\par }{\Q \VS{13}Te sogo te wegi ogwa we wiegi yai homu pemene

\par }{\QB elama,

\par }{\QB te tęąbi po weyu, te gesi bidi me, monu dabe me,

\par }{\QB pemene yaibao.

\par }{\Q Eno augwali homu dene ebo silama,

\par }{\QB te augwali bugagia haliga tegalumainogo yaibao.

\par }{\Q Te eno augwali haliga nagame elama, dua digi bidiyu,

\par }{\Q pemene emainogo yaibao.


\par }{\Q \VS{14}Te we bidi dabego ofa hauwa enaba selasa asaibao.

\par }{\Q Tama tibaso, te pris dabe augwa nai hauwa elalueibao.

\par }{\Q Tama eno te wiegi yai nai hauwa te eno we bidi dabeba

\par }{\QB mawaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo olo tau mabo wiegi yai kolesaga te Israel dabeba yaibao
\par }
{\PP \VS{15}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Genuai gela wabo me, te hobede ebo po me,

\par }{\QB te Rama taunde pedelaibao.

\par }{\Q Te we Reselgo aga wai dabe isaide te hobedai gela

\par }{\QB waibao.
\FTNT{†}{{\FR 31:15: }{\FT{Resel te Jekopgo we, tama te Israel augwaligo homugo te augwa auwa mosi da homu yali. Te Resel pubulali gų page te taun Ramade elaluai. Tibaso, te hanigo po begelama weyu, te tiwai po wai, Resel te taun Ramade bidiyu, te aga hani wąį nǫų wai puluba dabe hagawalio homu idubao, te agai homu dene ebo gela umabo wabo dao. Te po wai.}}}

\par }{\Q Te aga te we bidi dabego wiegi yai haliga penebo aga

\par }{\QB hagela homu yali,

\par }{\QC magi baso meni, aga wai dabe tigidali te munu

\par }{\QC me bidibeo.
\XREF{*}{{\XO 31:15: }{\XT{Gag 35:16-19; Mat 2:18}}}


\par }{\Q \VS{16}Tialima, ena Genuai Bidi, eno po obao,

\par }{\QC Resel, nage gela munu ma wagio.

\par }{\Q Nago gedude gela ąį hola sąyao.

\par }{\Q Nago gela odolali me wabeo. Menio.

\par }{\Q Te nago hani wai dabe augwaligo boi bidi dabego tǫ

\par }{\QB kantri tagalama,

\par }{\QC nageba ma asaibao.


\par }{\Q \VS{17}Ena Genuai Bidigo eno te po obao,

\par }{\QB nago homu te pedelainogo ebo naiba kone palama,

\par }{\QB tama te naga te hani wai dabe te augwa page

\par }{\QB buluba ma asobo sogo tonaluagameo.


\par }{\Q \VS{18}Te Efraim hani dabego gela wabo eno mu odalio.

\par }{\Q Augwa gela weyu, te tiwai po wali,

\par }{\Q ‘Genuai Bidi, nago da keloago elali, te nago da dodolali,

\par }{\QB te bidigo te hagoma ebo ogwa bidi bulmakau elibo

\par }{\QB tiwai yai.

\par }{\Q Genuai Bidi, nage naga dago God,

\par }{\QB te da nageba ma asabo homu ebao.

\par }{\Q Tama tialima, nago da odasa asao.


\par }{\Q \VS{19}Dago nage tagalali, tiali goli, megi da,

\par }{\QC dago haliga begelalio.

\par }{\Q Te dago dena yali dwai sę koneama, da hale mu elama,

\par }{\QC dago tobolu basi gulali.

\par }{\Q Polobadu dago hani dabe augwali te gesi we bidi tiwai

\par }{\QB bidalu,

\par }{\QC te dwai kolesaga hauwa yali.

\par }{\Q Tialima, megi da,

\par }{\QB da dena te dwai kolesaga yalide hale dwai mu ebo

\par }{\QB dao.’

\par }{\Q Te Efraim hani bagego te po wabo eno odali.


\par }{\Q \VS{20}Ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB eno Efraim te godolo mu yali, aga eno ogwa dao.

\par }{\Q Tigidali sogo eno aga nogi wedu,

\par }{\QB eno agade homu kone yai.

\par }{\Q Eno haliga agaba mu mudubadi ebao.

\par }{\Q Tialima, eno olo tau sabo wiegi yai kolesaga agaba yai

\par }{\QB dao.”


\par }{\Q \VS{21}“Dage Israel, eno gedude dage te bidi dali pagela

\par }{\QB pisąwai dwagi yai gesi we tiwai dao.

\par }{\Q Tama dagego te duga page bulu tagalabo sogo,

\par }{\QB te dagego wali pabo sunumi bugagia koneao,

\par }{\QB tede te dąį dabe ilao.

\par }{\Q Magi baso meni, nosali te dage ma asobo sogo dagego

\par }{\QB te duga sunumide muani dąį sulama,

\par }{\QB te sunumi bugagia wali pomainogo tama yao.

\par }{\Q Dage Israel, megi da, dage te duga taunba ma asao.


\par }{\Q \VS{22}Dage te ena wegi wai tiwai,

\par }{\QB tiali goli, dagego ena tudiba muani.

\par }{\Q Mena sogo te dagego haliga si ebo tagalama,

\par }{\QB te enaba ma asaibawe?

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno gesi noma kolesaga te tǫde yaibao.

\par }{\Q Te kolesaga e tama dao.

\par }{\Q Wego digi te bidi pageabi elama, te agaba hanalu,

\par }{\QB te aga godolo eba waibao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo we bidi augwali bugagia dugulalueibao
\par }
{\PP \VS{23}Israel hanigo God, aga Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai te tiwai po wali, “Nosali eno te kantri Juda bugagia elalumainogo yaibao, te Juda dabe augwatǫ te augwa taunde bidaibao. Te augwa te po waibao, ‘Nage Genuai Bidigo bulu du, Genuai Bidi nagede bidiyu, te wiegi yai doloba pai kolesaga mu ebao. Genuai Bidigo nageba wiegi yai sę bugagia mu emainao,’ te po waibao.

\VS{24}Te gide sę ebo bidi dabe, me te sipsip tonalubo bidi dabe me, augwali te Juda dabego tǫde bidiyu, te taun dabede me bidaibao.

\VS{25}Te bidi me deligo tigi bomo silibaso da, teda eno aga dąų walaibao. Tama te bidi aga haliga sęgę elalubaso, te eno agai haliga usu naibao,” wali.


\par }{\PP \VS{26}Tialima, ena, Jeremaia, ena hodaluama, tononobilibadi, te ena bugagia godege piali homu ebo dao.
\FTNT{‡}{{\FR 31:26: }{\FT{Te po page bugagia mu konebeo, tama me te dego te po pusali homu ebao. Te Jeremaia aga digi, ma gasa bidigowe?}}}


\par }{\PP \VS{27}“Ena Genuai Bidi, eno te tiwai po wai, eno tebodolu me deli munama elalubo, tama te sogo eno te webidi dabe, me te hasa sibi hauwa, te Juda tǫde me Israeltǫde pedalumainogo ilaibao, te bidigo gide sę elama, naihauwa pedalubo tiwai yaibao.

\VS{28}Polobadu augwali enotonaluali, te gudumainu, me augwali alumainogo eyu, meaugwali aiyaba elalumainogo eyu, augwali dolomainuelama, te dwai sę augwaliba emainogo yai. Tialima, megi da, ena Genuai Bidi, eno te po obao, te augwali enotonalu, te augwali nigilama, te augwali bulama, te augwalibugagia bidaibao wai dao.

\VS{29}Tama te sogo da, dagewe bidi dabego te tiwai po begelama, munu me wagobeo, ‘Te aya idago te wain du tau isąwai tuali. Tialima, te augwa wai puluba pedauwalide ha yalio,’ me wagobeo.
\XREF{*}{{\XO 31:29: }{\XT{Ese 18:2}}}

\VS{30}Menio. Te sogo da, te bidigo dwai sę me ebaso da, te aga digi naga isaibao, te aga wai dabe tede isigobeo. Te bidigo te tau isąwai wain du tuali tiwai ebaso, te aga pedauwalide digi naga ha yaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{31}Genuai Bidigo po ma weyu, te tiwai po wai,

\par }{\Q “Odao, eno te sogo bodolu me deli muai,

\par }{\QB tama eno gesi noma dąų wabo po te Israel hani dali,

\par }{\QC me Juda dabe dali dąų waibao.\XREF{*}{{\XO 31:31: }{\XT{Mat 26:28; Mak 14:24; Luk 22:20; 1 Ko 11:25; 2 Ko 3:6}}}


\par }{\Q \VS{32}Te dąų wabo bomo yai po te polobadu eno duga

\par }{\QB wąį nǫų dabe dali yali tobage tiwai meni,

\par }{\QB te eno augwali te Isipde selama,

\par }{\QC te augwali nogo tolasa odasa asai.

\par }{\Q Augwali te eno we tiwai bidibaso,

\par }{\QB te ena, Genuai Bidi, ena te augwa bidi tiwai bidali.

\par }{\Q Tiali goli, augwaligo te polasa dąų wai elaluali bomo ya

\par }{\QB i po te bolai dao.


\par }{\Q \VS{33}Tialima, eno te Israel we bidi dali dąų wainu ebo

\par }{\QB bomo yai po e tiwai elalubao.

\par }{\Q Te eno bomo yai po augwaligo homude munama,

\par }{\QB te augwaligo haligade te bomo yai po asębo tiwai

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Te ena augwaligo God bidiyu,

\par }{\QB te augwali eno we bidi hani dabe bidalueibao.\XREF{*}{{\XO 31:33: }{\XT{Hib 10:16}}}


\par }{\Q \VS{34}Te ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB te sogo te bidi dabego te augwa abagi dabe,

\par }{\QB me augwa ama dede, te po ola mabo po weyu,

\par }{\QB te tiwai po weyu, ‘Dagego Genuai Bidi koneiąo,’

\par }{\QC po me wagobeo. Menio.

\par }{\Q Te nogi meni yai bidi, me nogi elalubo dabe,

\par }{\QB tigidaligo ena koneaibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te eno augwa sęgę tagalama,

\par }{\QB te eno augwaligo yali dwai sę homu kone munu me

\par }{\QB egobeo,” wali.
\XREF{*}{{\XO 31:34: }{\XT{Hib 8:8-12; 10:17}}}


\par }{\Q \VS{35}Genuai Bidigo giliga muani te ula momainogo yali,

\par }{\QB tama agai polua me hǫ dabe dąį ilali,

\par }{\QC te hulide ula momainogo muani.

\par }{\Q Agai te tamu ąį hodolobaso, te genuai ąį dini pedalu,

\par }{\QC te genuai u wabo.

\par }{\Q Aga nogi e tiwai, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao.

\par }{\Q Agai te tama po wai,


\par }{\Q \VS{36}“Ena Genuai Bidigo, eno po dolo obao,

\par }{\QB te Israel hani dabe sesemane bidada paibao,

\par }{\Q te giliga, me polua, me hǫ dabe elalubo tiwai yaibao.

\par }{\Q Tama te giliga, me polua, me hǫ dabe,

\par }{\QB te augwaligo eno augwaliba mani sę isąbaso da,

\par }{\QB teda te sogo naga te Israel hani dabe sia sigi dao.


\par }{\Q \VS{37}Ena Genuai Bidigo, eno te po obao,

\par }{\QB te bidigo dagalu tigidali badu habu usu sobaso,

\par }{\QB usu yaibao weyu,

\par }{\QB te bidi mego te tǫ bulali pageba mu aiya dulama,

\par }{\QB te tigidali habu badu subaso, usu yaiba obaso da,

\par }{\QB teda te sogo naga tama eno te Israel we bidi tigidali

\par }{\QB tudiba mueibao,

\par }{\QB te augwa yali dwai kolesaga wei ponoyu, tiaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{38}Genuai Bidigo po ma weyu, te po wai, “Eno te bodolu muani sogo, te augwaligo Jerusalem ma nigaibao, te eno taun dao. Te Jerusalem genuai obo dąį te not badu, te Hananel te Tauade gagalama, te Dagebadu Sunumiba usu nigi paibao.

\VS{39}Tama dąį ebo te giliga dega sigilubo badu, te dwasianu bulu du Garep teba usu nigi pelama, te begelama, te bulu Goaba pedelaibao wali.

\VS{40}Tama te tǫ bogo me saut badu, te bulu odogode te gų page me elalu, te keli sąbo pesage me elaluali, te taun dąį yali tomode elalueibao. Te giliga pedalubo badu, te tigidali tǫ pedai te odogo bulu te ąį Kidron sesegeba usu nigi paibao, te me te taun tomode elalueibao. Te dąį pabo te Hos Dabego Sunumi te not badu usu naibao. Tama te taun tomode tǫ tigidali te gasagi yai tedali tǫ dao, te ena Genuai Bidigo tǫ elalueibao. Te boi bidi dabe aselama, te taun dolama, te aluama, te doado bage me sagasogobeo. Menio. Te taun te sesemane sogo bugagia elalueibao,” Genuai Bidigo te po wali.




\par }\Chap{32}{\SH Jeremaiago tǫ abelai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te kibu be nogo si te Sedekaia Juda king bidali side, Genuai Bidigo Jeremaiabolo po mawai. Te sogo te Nebukatnesar te Babilon king bidali, te 18 yia bidai elalubo sogo dao.
\XREF{*}{{\XO 32:1: }{\XT{2 Kin 25:1-7}}}

\VS{2}Te sogo te Babilon kingo ami bidi dabego te Jerusalem taun bagulubo sę yali, tama profet Jeremaia te ami dabe badu kalabus elama bidibadi, te Juda kingo genuai obo tomode bidai dao.

\VS{3-5}Jeremaiago profet po te tiwai pusai, “Genuai Bidigo te tama po walio, ‘Mu tamao, te eno te Babilon kingo te taun somainogo yaibao,’ wali. ‘Te Sedekaia te Kaldia dabede, te Babilon ami dabede wi me pogobeo. Menio. Ena Genuai Bidi, te eno te Babilon kingo aga pageabi emainu elama, tama Sedekaia te Nebukatnesargo gesabidiba doligi pelama, tama Nebukatnesargo hanalubo po dabe dolo ponaibao. Tama Nebukatnesargo te Sedekaia Babilonba sela pelama, tama Sedekaia te bulude bididubadi, te eno aga homu kone ma palabo sogo dąį ilaliba usu naibao. Te dagego Babilon dabeba hwįyu da, teda dagego augwali aiyaba me elalugobeo. Ena Genuai Bidigo, eno te po wai dao.’ Agai te po wali,” Jeremaiago te po wali. King Sedekaiago te po odolama, agai te Jeremaia dali wado eyu, te tiwai po wali, “Dego nagebolo obaso, nago te tobage profet po pusaliwe?” Tama Sedekaiago Jeremaia te kalabusiba muai dao.


\par }{\PP \VS{6}Te Jeremaia aga po digi obao. Te ena, Jeremaia, te kalabuside bidali sogo, Genuai Bidigo enabolo te tama po wali,

\VS{7}“Odao. Hananel, te nago aya aga ama Salumgo ogwa, aga nageba asaibao. Te agai nagebolo hanalu, te agai Anatot taunde elalubo tǫ abela waibao. Magi baso meni, nage da te aga pąde mu elalubo ama dao, tama nage te tǫ abelibo polalubo bidi dao,” te po wai.
\FTNT{*}{{\FR 32:7: }{\FT{Te ede wali po page tiwai po te Prs 25:25 tede me te po mu elalubo suao.}}}

\VS{8}Tialima, nosali Hananel te ena kalabus bidibo pesageba asali, te ami dabe bidibo madi aselama, ena suagasali, te Genuai Bidigo po wali gilama yai. Te Hananelgo enaba te tiwai hanalu wali, “Eno homugo nago eno tǫ te Anatot taunde elalubo abelao, te Benjamin hanigo tǫde elalubao, magi baso meni, nage eno ama, tama nage te tǫ abelibo polalubo bidi. Nago abelama, te naga tǫ elaluagameo,” wali.

\par }{\PP Hananel aga digi dao te po ola silibaso, eno koneai, Genuai Bidigo homugo eno te Hananelgo wabo po tiwai gilama emainogo homu yai dao.
\XREF{*}{{\XO 32:8: }{\XT{2 Kin 25:1-11; 2 Sto 36:17-21}}}

\VS{9-10}Tama te tǫ eno abelali. Eno te tǫ abelibo bomo yai po kontrak asęnama, te eno haluama, tama tede eno dąį ilali, te bidi mebago gedude muai. Tama eno te silva bidi sese nogo si 200 gram sęgę yai silva usu nama, tedali dagalama, eno te Hananelbolo mawai, te tǫ pedai mone usu nama mawai dao.

\VS{11}Eno te pepa si asęai, te tǫ abelali bomo yai po, me da sigo dąų wali po me, te pepa side elaluai. Pepa me deli te eno bebelali, te gasa pepa me eno bebelibeo.

\VS{12}Tama eno te pepa si selama, te bidi Barukbolo mawai, te Neriago ogwa, te wai te Maseago wąį nǫų. Tama bidi hauwago eno te tǫ abeliyu ebo sę suali. Eno ama, Hananel, tama augwa te bomo yai pode nogi asęani bidi dabe me, tede dulaluali, te gasa Juda dabego me, tigidaligo eno te sę ebo suai dao.

\VS{13}Te bidi dabego tononalubadi, eno te Barukbolo te tiwai po walio,

\VS{14}“Israelgo God, aga Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo, agai te tiwai po wali, ‘Baruk, nago te bomo yai po asęani pepa si selama, te si te sospen sene me deliba muao, te si dali si sesabi elama, bugagia munalumainao,’ wali.

\VS{15}Magi baso meni, Israel God, aga te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai te po wali, nosali te bidi dabego te be, me tǫ, me wain gi dabe te abelibo sę ma gagalaibao, e tǫ kantride,’ agai te po wai,” eno te po Barukbolo wali.


\par }{\PP \VS{16}Baruk, te Neriago ogwago, te asęani bomo yai po sali dao, tialima, eno Genuai Bidiba te tiwai gedu haluasa po wai dao,

\VS{17}“O God, Genuai Bidi, te nago genuai bomogo nago te dagalu me tǫ nigai dao. Te nago isą yabo sę deli me elalube dao.

\VS{18}Sesemane sogo nago olo tau sabo wiegi yai kolesaga te umabo tausen we bidiba ebao. Tialima, te bidi me deligo dwai sę ebaso da, teda nago dwai dene mabo sę agabolo eyu, te aga wai dabeba yaibao, te aga yali dwai sę wei ponoyu tebao. God, nage polalubao, te nago bomo umabo elalubao, nago nogi e tiwai, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao.

\VS{19}Nago te wiegi yai sę dabe yabo homu kolesaga elalubao. Nago bomo elalu, te nago genuai sę dabe ebao. Nago te tigidali we bidigo ebo sę subo dao. Nago te bidi tigidali deli deligo ebo kolesaga dagalama, te augwa yali kolesagade usu nama, wei ponobo dao.

\VS{20}Polobadu nago genuai bomai sę dabe te tǫ kantri Isipde yai. Tama nago te tobage deli kolesaga naga te da Israel tomode idubadi, te gasa hani we bidi tigidaliba me ebao. Tama tigidali hanigo nagebolo genuai nogi mabo dao.

\VS{21}Nago genuai bomogo, nago bomai sę elama, te tobage genuai sę hauwa te Isip dabe wi iliyu yalio. Tama te kolesagade nago da Israel dabe sai, te naga hani dabe, te Isipde selama, da odasa asai dao.

\VS{22}Tama nago te tǫ dabolo mani, te nago dago wąį nǫų bomai po dąų wali gilama yali. Te tǫ ili hauwa elalubaso, te nai dabe wiegi yai bugagia mu holai dao.

\VS{23}Da hani dabego te tǫ selama, tede bidali. Tialima, te nago augwaliba mani tigidali po, me bomo yai po, te augwaligo wali me pabeo. Menio. Augwaligo nago po sela sąyu, te nago bomo yai po bolalio. Tama tibaso, nago te dene mabo sę dabe da haniba yai dao.”


\par }{\PP \VS{24}“Tibaso, te Babilon dabego te Jerusalem bagua sagaselama, te da dali hwįbo sę yai. Augwaligo te taun obo pąde tǫ du holama, te augwa tede dolalu boi hwįnama, te taun sainu yai. Te boi bidi dabe da dali hwįbaso, te da nai sǫą pelama, te dwai gasi daba pedelali. Tialima, te Babilon dabego te Jerusalem saibao. Te nago po wali sę dabe, te pedelalio, te megi nago subao.

\VS{25}Mu tama, te Babilon dabego te taun sainogo yali. Tialima, God, Genuai Bidi, naga digi te tǫ abelao obaso, eno abelali, tama te bidi dabe seselama, augwa te dąų wabo bomo yai pode nogi asęmainogo yai dao.” Ena Jeremaia eno te gedu haluasa po wai dao.


\par }{\PP \VS{26}Tialima, Genuai Bidigo te tiwai po Jeremaiabolo wali,

\VS{27}“Ena digi ena Genuai Bidi, ena te tǫde we bidi hani tigidaligo God dao. Eno tigidali sę ebo usu dao.

\VS{28}Tama ena Genuai Bidi, eno te taun Jerusalem te Nebukatnesarba mayu, te Babilon ami dabe dali mawaibao, te augwali Kaldia dabe dali mawaibao, te augwali Kaldia dabe augwaligo te taun selama,

\VS{29}te augwaligo isi nogolama, te taun siago tigidali ulaibao. Tama te isigo te we bidi ugwaba holama, augwa be pedude te wiegi yai denami ilibo ofa te tibo god Balba iduali alta isigo daibao, te gasa god dabeba te wain ofa geludali. Tama te kolesaga idualigo te we bidi augwaligo ena haliga sębę dwai mu iliduai dao,” wali.


\par }{\PP \VS{30}“Te Israel me Juda augwali te gesi hani elalubo sogo gagalama, te megi e sogoba usu nagasobao, te eno suali, augwaligo dwai kolesaga naga iduali. Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, sesemane sogo augwaligo te tibo god nigibo kolesagago ena haliga sębę iliduai dao.

\VS{31}Te augwaligo Jerusalem nigali sogo gagalasa, megi e sogoba usu nagasu, te Jerusalem augwaligo ena dwai haliga sębę ilalio. Tama eno te taun dolabo homu elama, te eno munu me sugobe dao.

\VS{32}Te tigidali Israel me Juda we bidigo ena dwai haliga sębę umagia mu ilama, te augwaligo dwai kolesaga haniani yali. Tigidali olo we bidigo me, te king dabego me, tobolu bidi dabe me, pris dabe me, profet dabego me, tigidali Juda we bidi me, Jerusalemgo me, te dwai kolesaga ebo dao.

\VS{33}Augwaligo ena tudiba naga munama, te augwali ena pageba me asobeo. Eno hauwa sogo augwali ola mani, tiali goli, augwaligo eno po odisąyu, ma eno augwali ola momainogo ebeo.

\VS{34}Augwaligo te kugumini yai tibo god piksa te bede ugwaba dodolali, te Israel dabego enaba digi lotu omainogo yai be dao. Tama te kolesagade augwaligo te be eno gedude meda mu ilibo dao.
\XREF{*}{{\XO 32:34: }{\XT{2 Kin 23:10; Jer 7:30-31; 19:1-6}}}

\VS{35}Tama augwaligo te tibo god Balba lotu wabo pesage te odogo bulu Hinomde nigai. Tama augwa wai dabe digi te tibo god Molekba ofa ilali. Tiali goli, eno augwalibolo te kolesaga yao po me wabeo. Tama me eno te tobage bomo yai po augwaliba maiabo homu munu me ebeo. Eno homugo augwaligo te kugumini yai kolesagago te Juda dabe hodolama, te dwai sę emainogo ilibo te eno hagela homu ebo dao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 32:35: }{\XT{Prs 18:21; 2 Kin 23:10; Jer 7:31}}}


\par }{\SH Genuai Bidigo aga we bidi dabeba dwagi yai sę yaibao po wai
\par }
{\PP \VS{36}Genuai Bidigo te tiwai po wali, “Te we bidi augwaligo te po waibao, ‘Te boi bidi dabego daba hwįagaselama, te da nai sǫą palio. Tama dwai gasigo da dolobao. Tama tebo kolesagade te Genuai Bidigo te Babilon kingo te taun somainu ilalio.’ Augwaligo te po waibao. Tialima, ena Genuai Bidi, ena dage Israelgo God, eno te taunde homu koneama, eno te gasa po me elalubao.

\VS{37}Mu tama, eno augwalide dwai haliga sębę mu elama, wado genuaigia mu elama, eno te we bidi dabe te tigidali tǫ kantriba sela sąwaibao. Tama eno augwali e tǫba ma odasa aselama, te augwali ede bugagia bidimainogo yaibao.

\VS{38}Tama augwali eno we bidi hani dabe bidiyu, te ena augwaligo God bidaibao.

\VS{39}Te eno augwaliba deli homu kolesaga naga mobaso, te augwaligo deli sunumi naga wali paibao. Te augwali ena dologode sesemane sogo bidibaso, te eno wiegi yai sę augwaliba eyu, tama augwa hani wai dabe me bugagia bidaibao.

\VS{40}Te eno gesi noma dąų wabo bomo yai po te augwaliba yaibao. Tama te dąų wali bomo yai po sesemane elalueibao. Eno te augwali wiegi yai bugagia ilibo kolesaga me tagalogobe po dąų walaibao. Te eno wiegi yai homu kolesaga augwaliba menama, te augwali ena dologode bidiyu, te augwaligo ena munu ma tagalogobeo.

\VS{41}Tama eno me te homu kolesaga deli naga elalu, te eno augwalide wiegi yai pemene elama, te augwaliba wiegi yai sę eyu, tama eno augwali te tǫde bugagia bidimainogo ilaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{42}“Ena Genuai Bidi, eno po ma te tiwai po obao. Hasia te eno dwai sę hauwa augwaliba pedalumainogo ilama, te augwali dolali. Tiali goli, nosali da, te eno wiegi yai sę augwaliba pedalumainogo ilama, te augwali bugagia mu tegaluama bidiyu, te eno augwaliba bomo yai po dąų wali tiwai gilama yaibao.

\VS{43}Te we bidi augwaligo te po wali, ‘Te tǫ dolama, tama tede te bidi me hasa sibi me bidisiąwai, magi baso meni, Genuai Bidigo te tǫ te Babilon dabeba mawai.’ Augwaligo te po wali. Tialima, ena Genuai Bidi, eno te po obao, nosali te Juda dabe te augwa tǫba ma bidagaselama, te augwa abeliyu, te tǫ bidibolo menama abelebo mone ma siyu yaibao.

\VS{44}Te bidi dabego tǫ abelama, te tǫ abelali dąų wabo bomo yai po asęaibao. Tama te bidi mebago gedude te augwa dąų wali po bebelama, te augwa dąį te mueibao. Te bidi dabego tǫ abelama, bidibolo mayu ebo te Benjamin hanigo tǫ me, te Jerusalem pąde tǫ me, Juda gasa taun dabe badu me, te bulu dude me, te Juda pedai saut badu me, te giliga degasa dulubo dwasianu bulu badu me, te tǫ abelama bidibolo mabo sę eyu yaibao. Te tama te sogo eno te Juda tǫ kantri bugagia ma bidimainu yaibao. Ena Genuai Bidigo, eno te po wai dao,” wali.




\par }\Chap{33}{\SH Genuai Bidigo aga dąų wali po usu naibao wali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jeremaia kalabus elalu, te ami dabe pedai badu, te kingo genuai obo tomode bidibadi, tama Genuai Bidigo gasa po me mayu, te agabolo te tiwai po wali,

\VS{2}“Ena Genuai Bidi, te eno te tǫ nigilama, tama dodolama, aga elalubo madide dąų walai dao. Genuai Bidi wabo te eno nogi dao, te eno te tiwai po obao.

\VS{3}Te nago enaba i wao, tama eno nago te gedu haluasa po wabo wei ponaibao. Te geme dualalubo genuai nai dabe, te nago konesiąwani nai dabe po te nagebolo pusaibao.

\VS{4}Magi baso meni, ena Genuai Bidi, ena dage Israelgo God dao, eno te Jerusalem be dabe, me te Juda kingo be dabe me homu kone palobao. Te boi bidi dabego Jerusalem bagua sagaselama, tǫ du holali, te augwa tede dolalugulama, te taunba aiya hwįainogo tialio. Te Jerusalem dabego augwa be dabego digi aluama, te masigi me ni nami selama, taun genuai obo aluali madi mugi pali, te obo dąų waliyu tiai dao.

\VS{5}Tama augwa te Babilon dabe dali hwįgi pali. Tiali goli, eno wado po umagia mu weyu, te eno haliga sębę dwai mu te Jerusalem augwaligo ebo dwai kolesagade ebaso, te eno augwali tau sabo hagela yali. Tama tialima, te boi bidi dabego augwali ela munama, tama te isai bidigo tigi dabego te taunde be dabe pągąna saibao,” wali.


\par }{\PP \VS{6}“Tialima, nosali eno te taun tau selama, tama te taun dali, te we bidi dabe me, wiegi yai ma pedelaibao. Te eno wiegi yai sogo mu augwaliba menama, te augwali bugagia mu bidiyu, tama te boi bidi dabego augwaliba me hwįagasogobeo.

\VS{7}Te sogode, eno te Juda hani dabe me, Israel dabe me, bugagia ma bidimainogo yaibao. Tama eno augwali bomai hani pedalumainogo elama, te polobadu tiwai yaibao.

\VS{8}Augwaligo enade hagoma elama, dwai sę yali. Tialima, eno augwaligo te dwai sę sela sąnama, te augwali eno gedude wiegi yai ma pedelaibao.

\VS{9}Tama tigidali tǫde we bidi hanigo eno te wiegi yai sę tigidali te Jerusalemba ebo sulama, tama tebogo te hani dabe wiegi yai pemene elama, enaba bugai haliga eyu, enabolo genuai nogi mawaibao. Te hani dabego te Jerusalem bugagia dugulalubo sulama, te eno wiegi wiegi yai nai dabe te Jerusalemba mobaso, te augwali dwai noma mu selama, midigi umabo yaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{10}Tama nosali Genuai Bidigo te tiwai po wali, “Megi da, te we bidi dabego te po obao, ‘Te taun dolama, te bidi me hasa te meni yalubao. Te Judago taun dabe, me te Jerusalem sunumi dabe olo elalubao, te bidi me hasa tede me elalubeo.’ We bidigo te po obao. Tialima, ena Genuai Bidi, eno po obao, nosali te we bidi dabe te bulu pesagede ma bidaibao,

\VS{11}tama augwa bugai haliga elama, pemene eyu, tama augwa te we bidi we sabode nai ulubo sogo te nai tuyu, wiegi yai homu pemene yaibao. Tama te we bidi dabego buba hwi wabo ofa selama, te Genuai Bidi, eno beba sesaibao. Tama augwa te ofa nai sela asobo sogo da, teda augwa tęąbi po e tiwai waibao,

\par }{\Q ‘Dago buba hwi te Tigidali Bomo

\par }{\QB Elalubo Genuai Bidiba wainao.

\par }{\Q Agai dabolo wiegi yai sę mu ebo dao.

\par }{\Q Sesemane sesemane sogo agai da godolo mu ebo dao.’

\par }{\PP Augwaligo te tobage balia po te sogo waibao. Magi baso meni, te sogo ena Genuai Bidi, te eno te tǫ te polobadu elaluali tiwai wiegi yai ma elalueibao,” te po wai dao.
\XREF{*}{{\XO 33:11: }{\XT{1 Sto 16:34; 2 Sto 5:13; 7:3; Esr 3:11; Tib 100:5; 106:1; 107:1; 118:1; 136:1}}}


\par }{\PP \VS{12}“Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidigo enote po obao. Megi da, te tǫ me taun dabe dolali elalubao, tama bidi me hasa dabe tede me bidibeo. Tialima, nosalite we bidi dabe te bulude ma bidaibao. Te wiegi yai nosaima pedelama, te sipsip tonalubo bidi dabe te tigidalitǫ kantride te sę ma ela paibao. Augwa te sipsip dabete wiegi yai nosai elalubo madi odasa pelama, tomanomainogo yaibao.

\VS{13}Tama augwa sipsip nedaibao. Tesę te bulu dude elalubo taun dabede, me te dwasianu buludu dabede, me te tǫ pedai Negev te saut Juda badu eyu, tama augwa te sę Benjamin hanigo tǫde, me te Jerusalempąde elalubo bulude, me te tigidali Juda taunde, te sęyaibao. Te ena, Genuai Bidigo po dao,” wali.


\par }{\PP \VS{14}Genuai Bidigo te tiwai po wai, “Eno te sogo medeli dąį elama, eno te Israel me Juda we bidi dabe dalidąų wali po usu naibao.

\VS{15}Te sogo eno te wiegi yai bidime deli te Devitgo hanide pedelaibao, te ni nologode gesini hogodo holobo tiwai yaibao. Tama te bidigo wiegi yaidoloba pai kolesaga mu te tǫde we bidi tigidaliba yaibao.

\VS{16}Tama te sogo Juda dabe me Jerusalemde me sęgęmeni yaibao. Te augwali bugagia dugulalueibao. Tamaaugwa Jerusalem nogi te tiwai waibao, ‘Genuai Bidi agate dago doloba pai kolesaga page bidi dao.’
\XREF{*}{{\XO 33:16: }{\XT{Jer 23:5-6}}}

\VS{17}Ena Genuai Bidi, eno te po obao, sesemane sogo te Israel hani dabede te king bidi te Devitgo hanide nagapedaludaibao.
\XREF{*}{{\XO 33:17: }{\XT{2 Sml 7:12-16; 1 Kin 2:4; 1 Sto 17:11-14}}}

\VS{18}Tama sesemane sogo te Livai hanide te pris dabe elalu, te tobage ofa dabe enaba yaibao, te siaba tigidali uluboofa, me te wit ulubo ofa, me te gasa ofa dabe ebo sęyaibao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 33:18: }{\XT{Nam 3:5-10}}}


\par }{\PP \VS{19}Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po wali,

\VS{20}“Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno bomo yai podąų wali po te giligade me hulide dali yali, te augwa sisesemane sogo eno augwa siba dąį ilali sogo pedaliyuyaibao. Tama eno te dąų wali bomo yai po bidi medeligo me hasegelabo usu egobeo.

\VS{21}Te tiwai naga, te niwai bidi me deligo te eno bomo yai po ena sę bidi Devit dali dąų wali po me togogobeo, te king dabe agaihanide sesemane pedaludaibao. Tama me te Livai hani tepris dabe dali dąų wali bomo yai po, te niwai bidi megotogologobeo, te eno sę bidi dabe dao.

\VS{22}Te bidi dabegote hǫ dabe me nambisde masigi sani nedainu ebaso, usumu me egobeo. Te tiwai naga, te eno sę bidi Devitgo hanidali, te Livai hani dabe me, te hauwa umabo pedelama, te bidigo nedabo usu egobeo,” wali.


\par }{\PP \VS{23}Genuai Bidigo te tiwai po Jeremaiabolo wali,

\VS{24}“Te we bidi augwaligo te po wabo dao, ‘Polobadu Genuai Bidigo te Israel hani me Juda hani, te hani si teaga hani da olama, dąį ilama elaluai. Tialima, megi da, agai augwali tudiba muanio.’ Te we bidi augwa te tobagepo weyu, te augwaligo eno we bidi dabe dolama, tamaaugwa homugo te eno hani we bidi hagawali homu ebodao.

\VS{25}Tialima, ena Genuai Bidi, eno po dolo obao. Eno dąų walali bomo yai po te giligade dali, hulide meeno bomo yai po tigidali te dagalude me tǫde muai dao.

\VS{26}Mu tamao, eno te dąų walali bomai po te eno togogisogo da, teda eno te Jekopgo hani me, te eno sę bidi Devitgo hani me, tudiba mugi da. Tiali goli, te kolesagamu egobeo. Menio. Te eno king te Devitgo hanidepedalumainogo elama, te Abraham, me Aisak, me Jekop, te hani dabe tonalumainogo yaibao. Te eno olo tau sabo wiegi yai kolesaga te hani dabeba eyu, te augwali bugagia ma bidimainogo yaibao,” wai dao.




\par }\Chap{34}{\SH Genuai Bidigo king Sedekaiade po elaluai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo po Jeremaiabolo mani, te Babilon king Nebukatnesar aga ami dabe daligo te Jerusalemba me Judago taun dabe hwįagasali. Nebukatnesargo amigo te tigidali tǫ kantri bidi dabe dali, te tigidali we bidi dabe dali, te king Nebukatnesargo tonaluai. Tialima, Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po wali,
\XREF{*}{{\XO 34:1: }{\XT{2 Kin 25:1-11; 2 Sto 36:17-21}}}

\VS{2}“Ena Genuai Bidi, ena dage Israelgo God, eno te po obao, nage te king Sedekaiaba pelama, agabolo te tiwai po wao. Ena Genuai Bidi, eno te taun te Babilon kingba menama, siago ulumainogo yaibao.

\VS{3}Sedekaia, te nage agade wi me pogobeo. Menio. Te augwaligo nage pageabi elama, te nage agaba sela pelama, te duga si dolalu, po miaibao. Tama augwaligo nage te Babilonba odasa paibao.

\VS{4}Tialima, Juda king Sedekaia, te Genuai Bidi eno gasa po bugagia odao. Eno e tiwai po nagede elalubao. Augwaligo nage me ela mugobeo.

\VS{5}Menio. Te nage bugagia bidama, te nage isaibao. Te nage isali sogo da, te augwaligo wiegi yai denami ilibo hano holobo pauda te nageba genuai nogi mayu ulaibao, te polobadu nago wąį nǫų dabe te Juda king bidali sogo yali tiwai nageba yaibao. Te augwa hobedai gela weyu, te po waibao, ‘Dago genuai bidi, hobede mu ebao,’ tama waibao. Ena Genuai Bidigo, eno te bomo yai po dąų wali tiwai gilama tiwai pedelaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{6}King Sedekaia te Jerusalemde bidibadi, tama profet Jeremaiago te po tigidali agabolo pusugi pali.

\VS{7}Te sogo te Babilon kingo ami bidi dabego te Jerusalemba hwįagasobo sę elama, te taun Lakis me Aseka taun side hwįani. Te boi bidi dabego te tǫ kantri Judade te tigidali gasa taun te bomai obo elaluali te salio, tama te taun sela naga elaluai dao, te Jerusalem, me Lakis, me Aseka, te taun dabe.


\par }{\SH Te Juda dabego te olo sę ebo bidi dabeba dwai sę yalio
\par }
{\PP \VS{8}Te king Sedekaia dali, te Jerusalem we bidigo dali, te bomo yai po dąų weyu, te augwalide olo sę ebo bidi dabe, olo sę ebo we dabe tagala palama, olo pomainao po wai dao.

\VS{9}Augwa te tama po dąų wai. Te Israel dabe me deli augwa abagide olo sę ebo bidi me olo sę ebo we bidibaso da, teda aga tonalubo bidigo aga olo pomainogo tagala palao. Te Juda dabego te augwa abagi dabe te olo sę ebo bidi me olo sę ebo we bidimainogo me elamu dao.

\VS{10}Te tobolu bidi hauwago me, te gasa we bidi hauwago me, te dąų wali po te usu da wali, tama tigidali dąų weyu, augwa te olo sę ebo bidi me, olo sę ebo we me tolalugobeo wali. Augwa po mia selama da, teda augwa olo pomainu tagala palai.

\VS{11}Tialima, nosali augwa homu hasegelama, te bidi dabe me we dabe ma selama, tama augwali te olo sę ebo bidi me, olo sę ebo we pedalubo sę ma yalio.


\par }{\PP \VS{12}Tialima, te sogo Genuai Bidigo po Jeremaiabolo te tiwai wali,

\VS{13}“Ena Genuai Bidi, ena te Israelgo God dao, eno bomo yai po dagego wąį nǫų dabe dali dąų wali. Eno augwali te Isipde sali, te kalabus sę yali bulude, tama eno augwali odasa aselama, tama nosali eno te bomo yai po augwali dali dąų wali. Te dąų wali bomo yai pode te tiwai po wali,

\VS{14}‘Te a naga olama, me badu si te kibu be tigidalide, dagego te duga abagi dabe te olo sę ebo bidi me we dabe te tagala palama, te augwa olo pomainao. Te abagi dabe dagego olo sę ebo bidi, me olo sę ebo we dabe, te dagede olo sę ebaso da, teda augwaligo dagego sę ebo te kibu be a naga me badu delide naga sę emainao, tama nosali dagego augwali olo tagala palao.’ Te dagego wąį dabego te po koneani, tiali goli, augwaligo eno po odama, te augwaligo wali pabeo,” wali.
\XREF{*}{{\XO 34:14: }{\XT{Sai 21:2; Bom 15:12}}}


\par }{\PP \VS{15}“Hasia dagego me te po wali me pisąwai. Tialima, te sesabi elama gana bidisiąbadi, te dagego haliga begelama, te doloba pai kolesaga eno gedude yalio. Te dage deli deligo te abagi dabeba weyu, augwali munu me te olo sę ebo bidi me sę ebo we bidigio wali. Tama me, dage te eno bede dolalu, te eno gedude bomo yai po dąų wali, te abagi dabe augwali olo pomainao olama, tagala palai dao.

\VS{16}Tialima, megi da, dagego homu ma hasegelama, tama te we bidi dabe augwa homu wali pelama, te olo bilali, dagego augwali ma selama, te augwali dagego olo sę ebo bidi me sę ebo we ma pedelali. Te kolesaga yaligo te dagego eno genuai nogi aiyaba elaluali tiwai yali dao,” wali.


\par }{\PP \VS{17}“Te pagede, ena Genuai Bidi, eno te tama po obao. Dagego eno po wali me pisąma, te dagego te ama dabe, me abagi dabe, augwaligo dage tagalama, pomainao po wabeo. Tama tialima, odao. Ena Genuai Bidi, eno dagebolo weyu, te eno dage tagala palaiba po odubao. Awe, te dage tagala palama, isigi pagameo. Te boi bidi dabego dage ela mueibao, te dage dwai gasi selama isaibao, te dage nai me sǫą pelama, nasigo isaibao. Tama te gasa tǫ kantri we bidi dabego eno te sę dageba yali po odolama, te augwali wi elama, nogo hogwayu, midigi dwai mu yaibao.

\VS{18}Dagego te bomo yai po eno gedude dąų wali sogo, dagego te bomo yai po dąų wabo kolesaga wali pelama, tama dagego te bulmakau me deli elama, te pedali asegai si pedelai. Tama dage te bulmakau pedali asegai si badu tomode bilali. Tialima, nosali dage we bidi hauwago te dąų wali bomo yai po bolali. Tama tialima, eno augwali dagego te elali bulmakau yali tiwai pedelaibao.

\VS{19}Eno te bulmakau pedai asegai si tomode bidali we bidi tigidalide te tiwai sę yaibao. Te Juda me Jerusalem tobolu bidi dabe, me te kingo bede bidibo ofisa bidi dabe, me pris dabe, me te gasa we bidi dabe tigidali dao.

\VS{20}Te augwali eno te boi bidi dabego nogoba munama, te boi bidi dabego augwali ela mueibao, tama te ba dabe me hasa dabego te augwaligo tigi tuagasaibao.


\par }{\PP \VS{21}Tama me, eno te king Sedekaia dali, te aga ofisa dabe dali, te augwali ela muabo boi bidi nogoba mueibao, te Babilon kingo ami dabe nogoba mueibao. Mu tamao, te Babilon dabego dage tagalama palio,
\FTNT{*}{{\FR 34:21: }{\FT{Te buku Jeremaiade elalubo po dabe te sę dabe pedelali sogo te wali bugagia me pabeo. Jeremaiago te po pusali sogo, te pedelali sę dabe, te Jer 37:5 me 37:11, tede te po elalubao.}}}

\VS{22}tialima, ena Genuai Bidi, te eno po obaso, te augwali ma aselama, te Jerusalemba hwįnama, te taun saibao. Tama augwaligo te taun siago ulaibao. Tama eno te Juda taun tigidali dolama, tama te taun dabe olo elalu, tama bidi tede me bidigobe dao,” wali.




\par }\Chap{35}{\SH Rekap dabe augwaligo te augwa wąį nǫų dabego po bugagia wali pali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Jehoiakim, te Josaiago king ogwa, te Juda king bidali sogo, Genuai Bidigo ena Jeremaiabolo te tiwai po wali,
\XREF{*}{{\XO 35:1: }{\XT{2 Kin 23:36; 24:6; 2 Sto 36:5-7}}}

\VS{2}“Nage pelama, te Rekap hani bidi sugi pelama, te augwali dali po minama, te augwali ena Genuai Bidi, eno be habu me deliba odasa asao. Tama nago te wain augwaliba menama, te augwaligo tumainogo yao,” te po wali.

\VS{3}Genuai Bidigo po obaso da, teda ena pelama, te Rekap hani me deli sugi pali, aga nogi te Jasania dao. Aga da, te gasa bidi Jeremaiago ogwa, te Habasiniago wąį nǫų. Te eno aga dali, aga ama dabe me, aga ogwa dabe me sobadi, te gasa Rekapgo hani bidi tigidali me selama,

\VS{4}tama eno augwali te Genuai Bidigo beba odasa pali. Tama eno augwali te Hanango hanigo be habuba odasa pali, te Ikdaliago ogwa dao. Hanan te Godigo po wali pabo bidi me deli bidai. Te be habu te Genuai Bidigo bede bidibo ofisa bidi dabego be habu pąde elaluali, te Maseago be habu ugwadu daide elaluali, te Salum ogwa. Masea te Genuai Bidigo bede te polalubo ofisa bidi me deli dao.

\VS{5}Tialima, eno te kap wain selama, te Rekapgo hani dabeba mani, tama eno te tiwai po augwaliba wali, “Tegoba, dage tuiąo,” te po wai.


\par }{\PP \VS{6}Tialima, augwaligo po wei ponoyu, te tiwai po wali, “Hobede yao, dago te wain tugobeo. Magi baso meni, dago wąį nǫų Jonadap, te Rekapgo ogwa, agai bomo yai po me deli dabolo menama, tama dabolo dali te dago haniba habu selama, dago te wain ąį tugio wai dao.

\VS{7}Tama me agai te po weyu, dago te be me sę igio olama, te gi dabe bulugio wali, te dago wain gi dabe me bulugobeo. Menio. Sesemane sogo da te ugwa bede naga bidalueibao. Dago te po wali pobaso da, teda da polo me isigobeo. Menio. Te da bobobage sogo sesabi elama, te tǫde bidaibao.

\VS{8}Tama sesemane sogo dago te po tigidali wali paibao, dena wąį nǫų Jonadapgo dabolo mawai. Dago dali, te we wai dabego me, dago te wain tubo menio.

\VS{9}Tama dago te be me sę isąma, tama dago te wain gi dabe me, gasa gi dabe me, elalubeo. Menio.

\VS{10}Da te ugwa bede bidalu, tama tebo kolesagade dago te Jonadapgo dabolo mani po tigidali wali pabo dao.

\VS{11}Tiali goli, Nebukatnesar, Babilon kingo, te tǫ kantriba hwįagasali sogo, da te Kaldia me Siria ami dabede wi elama, tama dena po mia selama, te Jerusalemba bidagasaibao wali. Tialima, megi da te Jerusalemde bidibo dao,” te po wali.


\par }{\PP \VS{12}Augwa po ola silibo si da, teda Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po wai dao,

\VS{13}“Ena Israelgo God, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po obao, nage pelama, te Juda dabeba me Jerusalemba te tama po wagi pao. ‘Ena Genuai Bidi, eno dagebolo te eno po wali pabo kolesaga ola mawainogo ebo dao.

\VS{14}Polobadu Jonadap, te Rekapgo ogwago, aga hani dabeba te po weyu, augwaligo te wain tulamuo wali. Te megi tama me, te Rekap dabego te augwa wąį nǫųgo wali po bugagia wali pelama, tama augwa te wain me tubeo. Tiali goli, eno dageba hauwa sogo po madu geai, te dagego eno po me odobo menio.

\VS{15}Hauwa sogo eno sę bidi, te profet dabe, te dageba tagala palidu geai. Tama augwa te po wali, dage deli deligo te duga homu begelama, dwai kolesaga tagalama, te duga kolesaga dodolao. Te dagego tibo godiba tibo po ola mayu, te augwaliba lotu me wagimio. Dagego eno te po wali pobaso da, teda dage te eno duga wąį nǫų dabeba me dugaba me mani tǫde bugagia bidaibao. Te profet dabego te tobage po pusali, tiali goli, dagego eno po me odisąyu, te wali me pabeo.

\VS{16}Te Jonadap hani, te Rekapgo ogwa te bage, augwaligo te augwa wąįgo po bugagia wali pali. Tiali goli, dage we bidi dabego eno po wali me pabeo.

\VS{17}Tama tialima, ena Genuai Bidi, ena Tigidali Bomo Elalubo God, ena Israelgo God, eno te po obao. Dage Juda me Israel we bidigo, odao. Polobadu eno po dageba pusali, tiali goli dagego te poba olo me mubeo. Eno dage i wali, tiali goli dagego eno i wali wei me ponobeo. Tama tibaso, eno te dwai dene mabo sę tigidali dageba pedalumainogo ebao, eno te sę yaibao po wai dao,’ te po te Jerusalem bage dali te Juda bagebolo pusigi pao,” Genuai Bidigo Jeremaiabolo wali.


\par }{\PP \VS{18}Tialima, nosali Jeremaiago te Rekap dabeba te tiwai po wali, “Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, te Israelgo God, agai te po wali, ‘Dagego te duga wąį Jonadapgo po odama, tama dagego agai po tigidali wali peyu, tama dagego te agai dagebolo yao po wali sę tigidali ebo dao.

\VS{19}Tama tialima, ena, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno te po obao, sesemane sogo Jonadapgo hani, Rekapgo ogwade, te eno sę yabo bidi dabe augwali hanide elalueibao,’ Genuai Bidigo te po dagede wali,” Jeremaiago te po wai dao.




\par }\Chap{36}{\SH Jeremaiago Barukba hanaluama, te we bidiba te po nedemainogo yali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Jehoiakimgo kibu be me si me si elalubadi, te Josaiago ogwa, te Juda king bidali sogo, Genuai Bidigo Jeremaiabolo mayu te tiwai po walio,
\XREF{*}{{\XO 36:1: }{\XT{2 Kin 24:1; 2 Sto 36:5-7; Dan 1:1-2}}}

\VS{2}“Te buku me deli selama, te eno nagebolo mabo po tigidali asęao, te sę dabe te Israel, me Juda, me gasa bulu tǫ kantri dabeba pedelaibao. Nago te po tigidali asęao, te hasia sogode mu gagalama, te eno nagebolo mawai, te king Josaiade gagalasa, te megi e sogoba usu nagasobao.

\VS{3}Te tigidali Judago eno te dwai sę augwaliba yaiba po wabo odobaso da, teda augwa homu begelama, te bidi deli deli augwa dwai kolesaga tagalomainao. Tama tiyu da, eno te augwa yali dwai sę yali sęgę elaluali sela sąwaibao,” po wai dao.


\par }{\PP \VS{4}Tialima, Jeremaiago te Neriago ogwa, Baruk i olama, asali. Tama Jeremaiago te Genuai Bidigo agabolo mani po tigidali pusama, tama Barukgo te po buku me delide asęai dao.

\VS{5}Tama nosali Jeremaiago Barukbolo te tama po wali, “Ena digi ena te Genuai Bidigo beba me pogobeo.
\FTNT{*}{{\FR 36:5: }{\FT{Dago konebe, magi baso te Jeremaia Genuai Bidigo beba me pogobeo wai. Te gegunai bidi dabego aga me pigio olama, habu selibaso, te aga pogobe homu yali, ma aga wi homu eyu, tiyu augwaligo aga dolidali homu eyu yali, ma aga gasi elalubaso, te aga pogobe wali homu yai dao.}}}

\VS{6}Tialima, eno homugo eno nagebolo te asęao wali buku nago selama, tama te Genuai Bidigo beba nage pelama, tama Genuai Bidigo te po te we bidi dabeba nedao. Nage te nai habu selebo genuai side me deli pagameo, magi baso meni, te Juda taun we bidi dabe Genuai Bidigo beba te side pelama bidibadi, tama augwaligo me te po odomainao.

\VS{7}Genuai Bidigo wado eyu, haliga sębę umabo mu te we bidi dabeba ebao, tama agai dene mabo sę augwaliba yaiba wali. Tialima, te we bidi deli deli augwa te dwai sę ebo kolesaga tagalaiba homu eyu, te Genuai Bidiba gedu haluasa po obaso da, teda agai augwaligo gedu haluasa po wabo odaibao,” wali.


\par }{\PP \VS{8-9}Tialima, te polua 9 wabode, te kibu be a nagade te Jehoiakim te Juda king bidali sogo, te we bidi dabe augwa te nai gisilama, te Genuai Bidiba lotu weyu bidabo sogo dąį me deli ilali. Tama tigidali Jerusalem we bidi me, te Juda taun we bidi dabe me, te Genuai Bidigo beba sisinagasali. Te side Barukgo te Jeremaiago agabolo wali po gilama tigidali sę yali. Agai te Genuai Bidigo po elalubo buku selama, aga te Genuai Bidigo beba palio.

\VS{10}Aga te Genuai Bidigo be tomoba doligi pelama, tama Jeremaiago po te bukude elalubo po tigidali nedelama, te tigidali we bidigo odali. Barukgo te buku nedebo sogo, aga te be habu sunumi me deliba doligi pali, te Gemariago be habu, te Safango ogwa. Polobadu Safan te kingo kuskus sę ebo bidi bidali. Te be habu te sisinibo pesage ugwadu elaluali, te Genuai Bidigo be sunumi pąde, augwa nogi eyu Gesi Sunumi Dao wai.


\par }{\SH Barukgo buku te kingo ofisa dabeba nedali
\par }
{\PP \VS{11}Mikaia, te Gemariago ogwa, te Safango bulali wąį, aga te Genuai Bidigo bede bidai, tama Barukgo Genuai Bidigo po te bukude nedebo odalio.

\VS{12}Tialima, aga te kingo beba aiya dulali. Tama aga te kingo kuskusgo be habu tomoba pali, te tigidali kingo tobolu bidi ofisa dali, te kuskus Elisama te sisinama, po mibo be habu elaluali. Te ofisa dabego nogi e tiwai dao, Delaia, te Semaiago ogwa, Elnatan, te Akborgo ogwa, me Gemaria, Safango ogwa, me Sedekaia, Hananiago ogwa dao. Te gasa ofisa tigidali me bidalio.

\VS{13}Tama Mikaiago te Barukgo te we bidi augwaliba te po nedebadi, agai odali po te augwaliba pusali.


\par }{\PP \VS{14}Te ofisa dabego te Mikaiago po odama, tialima augwaligo te bidi me deli tagala palama, te Baruk sigi pai. Te bidi aga nogi Jehudi, te Netaniago ogwa, te Selemiago bulali wąį da. Tama Selemia te Kusigo ogwa. Tialima, Jehudigo Barukba te tiwai po wagi pali, “Nago te we bidiba nedali buku selasa asao.” Tialima, Barukgo te buku selama, te ofisa dabeba sesalio.

\VS{15}Aga sabalobo si da, teda te ofisa dabego agabolo te tiwai po wai, “Nage duagulama, te buku nedama, dago odaibao,” wali. Tama Barukgo te bukude po augwaliba nedalio.

\VS{16}Augwaligo te bukude nedali po tigidali odama, te augwali wi elama, te midigi dwai mu siyu, te augwa hasiba digi tonono palio. Tama augwaligo Barukbolo te tama po wali, “Mu tama dao, dago kingba te sę yabo po dabe pusugi paibao,” wali.

\VS{17}Tama augwaligo Barukba te tiwai po hanalu wali, “Nago dabolo wao. Magi elama nago te po asęai dawe? Te Jeremaiago po odubadi, nago asęai dawe?”

\VS{18}Tama Barukgo te po wai, “Te dolo dao. Jeremaiago enabolo te tigidali po mobaso, tama eno te asębo nai medabu selama, te eno agai po te bukude asęai dao,” wali

\VS{19}Tialima, ofisa dabego Barukbolo te tiwai po wali, “Nage pelama, Jeremaia selama, dage si geme dula sigi pao, tiyu genuai bidi dabego te po odama, te dage si dali wado yabuo. Te dage si dula sigi pabo pesage te bidi me deligo konemainogo me elamu dao,” wali.


\par }{\SH Te bidi me deligo te bukude po kingba nedali
\par }
{\PP \VS{20}Tialima, te ofisa dabego Barukgo nogode te buku selama, te Elisamago be habuba muani, te kingo kuskus dao. Tama augwali hodasa pelama, king te bidi sisinibo pesageba sugi pelama, tama augwaligo agabolo te sę pedelali po pusalio.

\VS{21}Kingo te po odama da, teda agai te Jehudi tagala palama, te buku sigi pali. Jehudigo te buku te Elisamago be habude selama, te kingba dali, te king pąde dolaluali ofisa dabeba me nedalio.

\VS{22}Te polua 9 wabode te sę dabe pedelali, te kedau sogo ebadi. Te sogo te king aga te kedau sogo bidibo bede bidibadi dao. Aga te isi pąde dugulalu, te aga tigi posolo iliyu, isi gogo neduai.

\VS{23}Jehudigo te buku nedebo ebadi, te agai po meba nedela silibo si da, teda kingo te dwasianu hwą ge selama, tama te Jehudigo nedela silali pepa pedai te hwą gego tologolama, te isiba sąwai, kingo te tama sę ela pidu pidu genama, te buku tigidali ula silai dao.

\VS{24}King dali, aga ofisa dabego me, te bukude po tigidali odali, tiali goli augwa te wi dwasianu me isąma, te augwa ugwa dabe pisilama, te augwa yali kolesaga homu dene ebo me ola mabeo.

\VS{25}Elnatan, me Delaia, me Gemaria, te bidi selago te buku isiba ulugio po bomo yali, tiali goli kingo augwaligo po me odobeo.

\VS{26}Tama kingo aga ogwa, Jeremelbolo bomo yai po muani, me te Seraia, te Asrielgo ogwa, me Selemia, te Apdelgo ogwa, te augwali pelama, te profet Jeremaia, me kuskus Baruk, te augwali si pageabi igi pomainogo tagala palali. Tiali goli, Genuai Bidigo augwali si geme dualama, tama augwaligo te bidi si me subeo.


\par }{\SH Genuai Bidigo Jeremaiabolo te gasa buku asęao po wai
\par }
{\PP \VS{27}Kingo te Barukgo asęani buku siaba ulali tudi badu nosali, Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po wali,

\VS{28}“Gasa buku me selama, te king Jehoiakimgo isiba ulali bukude asęani po tobage tiwai naga ma asęao,” wali.

\VS{29}“Tama me, nago kingba te tiwai po asęao, ‘Ena Genuai Bidi, eno te po obao, king Jehoiakim, naga digi te buku isiba uluyu, nago te tiwai po wali, “Dego te Jeremaiabolo obaso, te Babilon king te aselama, te tǫ kantri dolama, te tigidali we bidi ela muyu, te hasa sibi me ela mueiba po asęai dawe?”

\VS{30}King Jehoiakim nago te tobage po wali, tama ena Genuai Bidigo, eno nageba homu koneama, eno te po obao, te nago hani bidi me deli te king pedelama, te Devitgo sia kingde me dugulalugobeo. Te Jehoiakim nage isibo si da, teda augwaligo nago tigi te tǫba sąnama, te giligago posolo ilama, te hulide ais agaba tulalueibao.

\VS{31}Te eno nagebolo me, te nago wai dabeba me, te nago ofisa dabeba me, te dwai dene mu ilama, te dagego dwai kolesaga yali wei ponaibao. Te eno dwai dene me sęgę mabo sę te Jerusalem me Juda we bidi dabeba yaibao, te eno yaibao po wali gilama te sę yaibao. Eno te bukude asęani po augwaliba mani, tiali goli augwaligo me odobeo,’ te po te king Jehoiakimbolo asęao” Genuai Bidigo Jeremaiabolo wali.


\par }{\PP \VS{32}Tialima, Jeremaiago gesi buku selama, te kuskus Barukbolo mawai. Tama Jeremaiago te king Jehoiakimgo isiba ulali bukude elaluali po tigidali ma pusai. Tama me agai te gasa po te po tobage tiwai naga pusali. Tama Barukgo te tigidali po te gesi bukude asęai dao.
\FTNT{†}{{\FR 36:32: }{\FT{Te kolesaga koneani bidi hauwago homugo te gesi bukude po dabe te megi elalubo me polasa elaluali po te buku profet Jeremaiago po megi nago nedebao homu yali. Tiali goli, te me badu pedai mu augwali e sogo asęani te dago mu konebeo, te mena badu pedai augwaligo te nosali wadolama yali homu ebao. Te e po page me te Dąį 37:1 tede suao, me te 2 Kin 24:17; 2 Sto 36:10, tede me te po page elalubao.}}}




\par }{\MS Godigo dwai dene te Juda dabeba me Jerusalemba mani, te Jeremaiago po wali gilama yali

\par }\Chap{37}{\MR (Dąį 37:1–40:6)

\par }{\SH Genuai Bidigo te king Sedekaiade po elaluai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Te Babilon king Nebukatnesargo te Sedekaia dąį ilali, te Josaiago ogwa, te Juda king pedalumainogo yali, te Jehoiakimgo ogwa hasegelimainogo yai, te Jehoiakin, agai gasa nogi me Konia dao.
\XREF{*}{{\XO 37:1: }{\XT{2 Kin 24:17; 2 Sto 36:10}}}

\VS{2}Jeremaiago Genuai Bidigo agabolo mani po pusali, tiali goli, Sedekaia dali, aga ofisa dabego me, te tigidali we bidi me, te poba bugagia olo me mubeo.

\VS{3}Me sogo deli sogo king Sedekaiago Jehukal tagala palali, te Selemiago ogwa, te pris Safanaia dali, te Maseago ogwa, te profet Jeremaia sugi pelama, agabolo te tiwai po wali, “Kingo homugo nago te Godiba gedu haluasa po omainogo yali, te dago Genuai Bidi dao, te agabolo hanaluama, te da tigidali bugagia bidainogo obao,” wali.

\VS{4}Te sogo te Jeremaia augwaligo kalabus isąbadi, te aga homugo ugwa peyu, eda asu yai dao.

\VS{5}Tama me, te sogo te Babilon ami dabego te Jerusalem taga palio, magi baso meni, augwaligo te tiwai po odali, te Isip kingo ami dabe te Isip tagalama, te Jerusalemba asobo sunumidu asobao wali.


\par }{\PP \VS{6}Tialima, Genuai Bidigo po Jeremaiabolo menama, tama Jeremaiago Jehukal me Sefanaiabolo pusali. Genuai Bidigo po te e tiwai dao,

\VS{7}“Ena Genuai Bidi, ena dage Israelgo God, eno te po obao, te Juda kingo dage si enaba tagala palama, te eno dage tau sogowe, ma meniwe, koneainogo yai. Tialima, nago kingba te tiwai po walao. Te Isip kingo dage tau sainogo te Isip ami dabe asali. Tiali goli, augwali dageba me pedalugobeo. Menio. Augwali te sunumide begelama, augwa page buluba ma paibao.

\VS{8}Tama te Babilon dabe ma aselama, te Jerusalemba hwįnama, te taun saibao. Tama augwa taun te isigo ulaibao.

\VS{9}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, duga digi duga tibo po ola mayu, te po wagio, ‘Te Babilon dabe Jerusalemba me asogobeo, augwali gasaba mu soaibao’ te tobage tibo homu me igimio. Augwali geasa ma asaibao.

\VS{10}Te dagego Babilon dabe dali hwįnama, te augwaligo ami tigidali aiyaba elaluama, te dagego augwali ami bidi dabe hauwa ela mugi sogo da, teda tagalao, te hwįnama tigi dabe dolali ami dabe te augwa ugwa bede bidaluama, tialima, te bagego digi hogodama asiyu, te taun isigo ulubo usigi da,” te po wai dao.


\par }{\SH Augwaligo Jeremaia kalabus yali
\par }
{\PP \VS{11}Te Babilon ami dabego te Isip kingo ami bidi dabe asobo po odali. Tama tibaso, te Babilon dabego Jerusalem tagalama, augwali dali hwįgi pai dao.

\VS{12}Tama te sogo Jeremaiago te Jerusalem tagalainu yali, te Benjamingo hanigo tǫba pelama, te aga deli hani dabede tǫ me deli sigi pabo homu yali.

\VS{13}Aga pelama, te Jerusalem genuai obo sunumiba sabaligi pali, augwa nogi eyu Benjamingo Sunumi da wali. Tama ami augwa tobolu bidi ofisa me deligo te we bidi ugwa peyu, eda asu ebo sunumide tonaluali. Te ofisa bidi nogi, Iriya, te Selemiago ogwa, te Hananiago bulali wąį. Tialima, Iriyago Jeremaia pageabi elama, te po wai, “Eno koneani, nage wi pelama, te Babilon dabe dali bidigi painogo ebao,” te po wai.

\VS{14}Tialima, Jeremaiago po wei ponoyu, te po wali, “Nago tibo po obao. Ena te Babilon dabeba pabo menio.” Tiali goli, Iriyago agai poba homu mubeo. Tialima, agai te Jeremaia pageabi elama, aga te tobolu bidi dabeba selasa pai dao.

\VS{15}Te tobolu bidi dabego Iriyago po odama, te augwaligo Jeremaia dali wado po dwai mu wali. Te augwaligo aga keloago elama, te aga kalabus ilama, te kuskus Jonatango beba muani, magi baso meni, te Jonatango be augwaligo te kalabus be tiwai pedelama elaluai dao.

\VS{16}Te bede te kalabus be tǫ dologode elaluali, tama augwaligo Jeremaia te habuba munama, te aga sesabi sogo elama, tede bidai dao.


\par }{\PP \VS{17}Tama nosali, Sedekaiago augwaliba walama, te Jeremaia odasa aselama, te kingo beba suagasao wali. Tialima, Sedekaiago agai yali sę augwaligo sumainogo me ebeo. Augwaduba si naga bididu, te Sedekaiago Jeremaiabolo te tiwai po hanalu wali, “Genuai Bidigo nagebolo po me deli maniwe, ma meniwe?” Tama Jeremaiago te po wali, “Awe, Genuai Bidigo po me deli mawai. Te po e tiwai dao. Augwaligo nage te Babilon kingo nogoba mueibao.”

\VS{18}Tama Jeremaiago Sedekaiabolo te tiwai po hanalu wai, “Eno nageba dwai sęgę yai sę ebaso, te dagego ena kalabusiba muai dawe?

\VS{19}Nago profet dabego te profet po te tiwai pusali, ‘Te Babilon kingo nageba me, te tǫ kantriba me, hwįagasogobeo,’ wali. Tialima, megi da, te profet dabe mena bidibawe?

\VS{20}Tiali goli, genuai bidi, eno te nai me deli nagebolo hanalu obao. Eno homugo nago olo tau sabo wiegi yai kolesaga enaba elama, te nago ena te kuskus Jonatango beba ma tagala palamuo. Tiyu, ena agai bede bidu da, te ena isaibao,” wai.

\VS{21}Jeremaiago po ola silibaso da, teda king Sedekaiago dąų wabo po olama, te augwaligo Jeremaia kalabus elama, te ami dabe badu te kingo be mesalo obo tomode bidali. Te kingo me te po wali, te tigidali sogo augwaligo te bret deli te bret nigibo bede selama, te Jeremaiabolo magasu yali. Te tigidali bret te taunde silibaso, te tama me tegobeo. Tama Jeremaia kalabus elama, te ami dabe pedai badu bidai dao.




\par }\Chap{38}{\SH Augwaligo Jeremaia te tǫ dedage me deliba muai
\par }
{\PP \VerseOne{1-3}Jeremaiago te tiwai po te we bidi dabeba pusali, “Genuai Bidigo te po wai, te taun tomode bidibo we bidi dabe, te augwali isaibao. Te boi bidi dabego augwali ela munama isiyu, ma augwali te nai sǫą pelama isiyu, ma te dwai gasigo augwali dolama isiyu yaibao. Te augwali bidibo ula dali bidabo homu eyu da, augwali te taun tagalama, te Babilon ami dabeba pao. Augwali te Babilon dabego tola somainogo elama, te augwali isidali weyu tiao. Tama me, Genuai Bidigo te tiwai po wali, ‘Eno te Babilon kingo ami bidi dabego te taun somainogo yaibao,’ te po wai,” Jeremaiago wali.

\par }{\PP Tama kingo ofisa bidi mebago Jeremaiago te po wabo odali. Augwali nogi e dao, Sefatia, te Matango ogwa, te Gedalia, te Pasurgo ogwa, me Jehukal, te Selemiago ogwa, te gasa Pasur, te Malkiago ogwa dao.

\VS{4}Te kingo ofisa dabe mebago kingba te tiwai po waligi pali, “Jeremaia isimainao,” wali, “magi baso meni, agai pogo te taunde bidalubo ami bidi dabe me, we bidi dabe dali, bomo kimi tamunai. Te bidigo augwali bugagia bidimainogo me ebeo. Menio. Agai augwali dolomainogo ebo dao,” wali.

\VS{5}Tialima, king Sedekaiago augwaliba te tiwai po wei ponani, “Te dage nogode bidibao. Eno dage me paligobeo,” wali.

\VS{6}Tialima, te ofisa dabego Jeremaia te ąį ulu me deliba sela pali. Tama augwaligo aga nogode te baklain bono gebelama, tama te baklain bono te dedage pageba tatagalo dulali. Tialima, te dedagede wę meni yai elaluai, tǫ pu naga elaluali. Tama Jeremaia te dedagede dolaluali sogo, agai sągą te tǫ tomoba pali. Te Malkiago dedage, te kingo ogwa, te ami dabe pedai badu te kingo obo tomode elaluai.


\par }{\PP \VS{7}Ebetmelek, te tǫ kantri Sudan bidi, aga te kingo bede ofisa bidi me deli da, agai odali, augwaligo Jeremaia te dedageba muani po wali. Te sogo king aga te moni obo sunumi me delide bidali, augwaligo te Benjamingo sunumi wabo, aga tede dugulalu, te we bidi dabego po tų odolubadi dao.

\VS{8}Tama Ebetmelek te kingo be tagalama, te kingba po waligi peyu, te tiwai po walio,

\VS{9}“Edao, genuai bidi, te bidi dabego dwai kolesaga mu Jeremaiabolo yalio. Augwaligo aga te dedage me deliba sąwanio. Tama aga te dedagede bididubaso da, teda aga nai menia selama, te aga isaibao. Nago koneani, te taunde nai mu sǫą pai dao,” wali.

\VS{10}Kingo te po odama, te agai Ebetmelekbolo te tiwai po wali, “Nago te ena dali bidibo bidi dabe bidi sese deli olama, nogo si bidi selama, te dagego Jeremaia te tǫ dagede ugwaba kekegi pao. Tiyu, aga isiamu dao,” wali.

\VS{11}Tialima, Ebetmelekgo te bidi dabe te kingo beba sela pelama, tama augwali te kingo mone mubo be habu me deli te dologode elaluali teba pali. Tama augwa te poloba badi ugwa selama, tama augwa te Jeremaia bidibo tǫ dedageba pali. Ebetmelekgo te ugwa nami dabe te baklain bonode kęnama, te Jeremaia bidibo madi aiyaba tagalaluali.

\VS{12}Tama aga Jeremaiabolo te tiwai po wali, ‘Te ugwa nami dabe nago nogo auguli dologoba munama, te baklain bono nago tigiba keka sao. Te dago nage ugwaba kekebo sogo, te baklaingo nage tigi togoidali weyu obao,” wali. Tama Jeremaiago Ebetmelekgo wali po tiwai yalio.

\VS{13}Tialima, augwaligo Jeremaia ugwaba kekalio. Tialima, augwaligo Jeremaia te ami dabe badu kalabus bidimainogo yai dao.


\par }{\SH Sedekaiago Jeremaia dali po ma miai
\par }
{\PP \VS{14}Tama nosali, Sedekaiago te bidi dabe tagala palama, te profet Jeremaia sigi pomainogo elama, te augwaligo aga odasa aselama, tama agai king te Genuai Bidigo be te sela wali sunumide deliba gesabidi ununani. Augwaduba si naga tede bididu, kingo te tiwai po Jeremaiabolo wali, “Eno nagebolo te nai me deli hanalu wabo homu ebao. Te nago dolo ponao. Nago po geme me dualigio,” wali.

\VS{15}Tama Jeremaiago te tiwai po wei ponani, “Te eno po nagebolo pusubaso da, te mu tamao, te nago ena ela mueibao. Te eno wiegi yai homu kolesaga ebo po nageba mobaso da, teda nago eno po me odogobeo,” wali.

\VS{16}Tialima, king Sedekaiago e tiwai bomo yai po me deli dąų walali, “Mu tama, te Sesemane Sogo Bidibo Genuai Bidigo nogide obao, aga te bidi da bidibo ula page bidi, eno nage me ela musiąma, te eno nage te dolainogo ebo bidi dabego nogoba me mugobeo,” wali.


\par }{\PP \VS{17}Tialima, Jeremaiago Sedekaiabolo te tiwai po walali, “Genuai Bidi, aga te Tigidali Bomo Elalubo God dao, aga te da Israelgo God, agai te tama po wali, te nago hwįbo tagalama, te Babilon king ofisa dabego nage somainogo eyu da, teda augwaligo nage ela musiąma, te taun me augwaligo isigo ulugobeo. Te nage dali, naga we wai me, bugagia bidaibao.

\VS{18}Tialima, te Babilon dabego nage somainogo isąbaso da, teda Genuai Bidigo augwaligo te taun somainogo ilama, te augwaligo isigo ulaibao. Tama nage digi te augwalide wi pabo usu egobeo,” wali.

\VS{19}Tama Sedekaiago Jeremaiabolo te tiwai po wali, “Ena te Babilonba wi pelama, bidigi pali Juda dabe mebade wi ebao. Tiyu, te Babilon dabego ena te Juda dabe nogoba munama, te augwaligo enaba dwai sę idalio,” wali.


\par }{\PP \VS{20}Tialima, Jeremaiago te po wai, “Augwaligo nage te Juda dabego nogoba me mugobeo. Menio. Nago te Genuai Bidigo nageba mayu, eno pedauwalide wabo po tigidali wali pali da, teda nage bugagia bidiyu, te augwaligo nage me ela mugobe dao.

\VS{21}Tialima, te Babilon dabego nage somainogo isąwani da, te dwai nai dabe nageba pedelaibao. Genuai Bidigo enabolo te ola mani te nade ola mabo sę me deli ebo tiwai yai dao.

\VS{22}Te nade eno suali, te Babilon dabego te nago bede bidali we dabe selama, tama augwali te Babilon kingo ofisa dabeba odasa pali. Tama eno odali, te we dabego te tiwai po wai, ‘King Sedekaia, nago naga abagi dabego poba homu begi pali, tialima, augwaligo nage tibo po olama, nage aiyaba elalualio. Megi da, te dwai sęgo nage gegelama, te nago sągą te pu tǫ tomoba bida sigulai tiwai yalio. Tama te abagi dabego nage tagalali dao,’ te po wai.

\VS{23}Eno te na subaso, te eno koneani, mu tama, te Babilon dabego nago we wai tigidali sela paibao. Te nage me augwalide wi pabo me usu egobeo. Menio. Te Babilon kingo nage pageabi yaibao. Nago te Genuai Bidigo po sela sąbaso da, teda Babilon dabego te taun siago ulaibao,” Jeremaiago te po wai dao.


\par }{\PP \VS{24}Tialima, Sedekaiago Jeremaiago po wei ponoyu, te tiwai po wali, “Da sigo te po miani po te gasa bidiba me olamuo. Nago te po hanilama pusali da, te nage isaibao.

\VS{25}Da si po miani po, te ofisa dabego te po odama, te augwaligo nageba te tiwai hanalu wagasaibao, ‘Nago magi po te kingba waliwe? Te kingo nageba magi po waliwe? Nago dabolo walao. Nago te po geme me dualigio. Tiyu, dago nage ela muabuo.’ Te tobage po augwaligo obaso da,

\VS{26}teda nago te tiwai po augwaliba wei ponao, ‘Menio. Eno king dali po miani, te agabolo hanalu wali, te agai ena te Jonatango beba kalabus ma tagala paligio, te po wali. Tiyu, ena te beba pobaso da, te ena isidalio wali.’ Nago te po augwalibolo wao,” Sedekaiago te po wai.


\par }{\PP \VS{27}Tama nosali, te ofisa tigidali te Jeremaiaba aselama, hanalu wai. Tama agai augwaliba po wei ponoyu, te kingo agaba wali po tiwai wali. Te king Jeremaia dali wali po te bidi deli mego me odobeo. Tama te ofisa dabego sunumi menia sobaso, te augwaligo Jeremaia tagalama, palio.

\VS{28}Tialima, Jeremaia te ami dabe badu kalabus elaludubadi, te boi bidi dabego te Jerusalem sagasobo sogoba usu nai dao.
\XREF{*}{{\XO 38:28: }{\XT{Ese 33:21}}}




\par }\Chap{39}{\SH Babilon augwaligo Jerusalem sai
\par }
{\R (Jer 52:1-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Te nogo si polua, te kibu be 9 te Sedekaia Juda king bidali sogo, te Babilon king Nebukatnesargo aga ami tigidali selama, te augwali aselama, Jerusalem bagulama, te taun sainogo boi hwįanio.

\VS{2}Augwaligo hwįnama, hwįnama, te waiya si me deli, te polua a naga me deli bidali, tama te kibu be 11 te Sedekaia king bidali, te polua me si me si, te polua dei te 9 wabode, augwaligo te masigigo nigai moni obo pedai me badu deli aluama, te Jerusalem tomoba pai dao.

\VS{3}Tialima, nosali te Babilon kingo ofisa tigidali te taun tomoba pai. Tama augwali obo genuai sunumiba pali, augwa te nogi Tomo Sunumi dao, augwali teba duagi pelama, te taun tonaluai. Te ami dabe augwa polalubo ofisa bidi dabego nogi e tiwai dao, Nergal Sareser, me Sangar Nebo, me Sarsekim, me gasa sabi Nergal Sareser.
\FTNT{*}{{\FR 39:3: }{\FT{Te ofisa dabego nogi me augwaligo ebo sę te kuna mu konebeo. Te po me Jer 38:28; Ese 33:21, te side te tiwai elalubo suao.}}}

\VS{4}King Sedekaia dali te tigidali ami dabego te Babilon dabe asobo sulama, te augwali wi pai. Te hulide augwali te kingo gi badu pelama, tama augwa te moni obo si ununani te sunumidu te wi pai. Tama augwa te Jordan wę odogo pesagedu pabo sunumi wali pali.

\VS{5}Tiali goli, te Babilon ami dabego te augwali pobeasa pelama, te malu tǫ pesage dolo te Jeriko taun pąde Sedekaia pabo madi pedelai. Te augwaligo aga pageabi elama, te king Nebukatnesarbolo odasa pali.

\par }{\PP Te sogo king Nebukatnesar te taun Riplade bidai, te tǫ pedai Hamat tǫ tomode bidalio. Tama Nebukatnesargo Sedekaia sulama, te po walio, Sedekaia te aga yali dwai sęde dwai dene saibao wali.

\VS{6}Te Babilon dabego te Sedekaiago ogwa dabe me te Juda tobolu bidi dabe selama, tama augwaligo augwali te Ripla teba odasa asali. Tama te bulude Nebukatnesargo te po obaso, te Sedekaiago ogwa dabe te Sedekaiago gedude augwaligo ela muai. Tama te Juda tobolu bidi dabe me augwaligo ela muai dao.

\VS{7}Te kingo po obaso, te augwaligo Sedekaiago gedu si gudama, te augwaligo aga nogo sągą te brasgo nigai sengo kęąnio, te augwaligo aga te Babilonba sela painogo tiai dao.


\par }{\PP \VS{8}Tama Jerusalemde te Babilon ami bidi dabego te kingo be me, we bidi dabego be me, isigo ulalio. Tama augwa te Jerusalem bagulali genuai masigigo nigai obo me pebe delama, sąwai dao.

\VS{9}Te Nebusaradan, aga te Babilon ami dabego polalubo ofisa bidi te Jerusalemde bidali, agai te Jerusalemde bidaluali we bidi tigidali selama, te augwali Babilonba kalabus igi painu odasa pali. Te Jerusalem tagalama, agaba polobadu wi asali Juda dabe me selama, te agai augwali me te Babilonba kalabus igi peyu, odasa pai dao.

\VS{10}Tama agai te doado bage meni yai bidi dabe naga te Juda tǫde bidimainogo yalio. Te tǫ mu meni yai we bidi dabe, me agai wain gi dabe, me te gasa gi dabe te augwaliba mawai dao.


\par }{\SH Kingo po obaso, Jeremaia te kalabuside bidali tagalai
\par }
{\PP \VS{11}King Nebukatnesargo Jeremaia homu kone palama, te Jerusalemba te aga polalubo ofisa bidi Nebusaradanba po ola tolali. Nebukatnesargo po te tiwai wali,

\VS{12}“Nago Jeremaia sigi pelama, bugagia tonaluao. Nago agaba dwai sę me igio. Te agai magi sę me yainogo nageba hanalu obaso, te nago agai homu wali pao,” wali.

\VS{13}Tama tialima, Nebusaradan dali te polalubo ofisa si aga dologoba pali, te Nebusasban, me Nergal Sareser, te gasa Babilon ofisa dabego me te tiwai homu deliba munama,

\VS{14}augwaligo te bidi dabe te ami dabe pedai badu tagala palama, te Jeremaia sigi pali. Tama augwa Jeremaia te Gedaliago nogoba muani, te Ahikamgo ogwa, te Safango bulai wąį dao. Tama augwaligo Gedaliabolo po walama, te Jeremaia agai beba sela pao wali. Tama tialima, Jeremaia Juda tǫde te we bidi dali bidalio.


\par }{\SH Genuai Bidigo Ebetmelekbolo po mawai
\par }
{\PP \VS{15}Te Jeremaia ami dabe badu kalabus bidibadi, te Genuai Bidigo agabolo te tiwai po mawai,

\VS{16}“Nage te Ebetmelekba pao, te Sudan bidi dao, agabolo e tiwai po wao, ‘Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, aga Israelgo God, agai te tiwai po wai. Polobadu eno te taun dolaibao po wali, te megi da, eno te po usu naibao. Eno te taun wiegi yai bugagia me iligobeo. Tama naga digi nago eno te sę ebo sueibao.

\VS{17}Tialima, ena Genuai Bidi, eno te po obao, eno te sę dabe ebo sogo da, teda eno nage tau saibao, te augwaligo nage te nago wi ebo bidi dabe nogoba me mugobeo.

\VS{18}Eno nage bugagia tonalubaso, te nage augwaligo me eligobeo. Nago homu enaba dąų obaso, te nage me isigobeo. Ena Genuai Bidi eno te po wai dao,’ ” wali.




\par }\Chap{40}{\SH Nebusaradango Jeremaia dali po miai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nebusaradango Jeremaia olo pomainogo tagala palama, te tudi badu nosali Genuai Bidigo Jeremaiabolo po mawai. Te Babilon dabego te Jeremaia dali, te Juda we bidi dabe me, Jerusalem me selama, augwali te sengo kęnani, te augwali Babilonba kalabus odasa painogo tialio. Tialima, augwali te Rama taunba sabalobo sogo, te polalubo ami tobolu bidi ofisa Nebusaradango Jeremaia te augwali dali bidibo suali, te agai aga te olo tagala palu pao wali.

\VS{2}Tama te sogo Nebusaradango Jeremaiabolo te tiwai po wali, “God, nago Genuai Bidigo, te po hanilama weyu, te dwai nai te tǫ kantriba pedelaibao wali.

\VS{3}Tama megi da, Genuai Bidigo po wali gilama te sę pedalubao. Dage Israelgo te Genuai Bidigo po sela sąnama, te agai gedude dwai sę yalio. Te pagede naga tama, te sę dabe dageba pedalubo dao.

\VS{4}Tialima, odao. Megi da, te eno augwaligo nage nogode kęąni sen pisigina sąbao, te nage olo bidagameo. Te nage ena dali Babilonba asabo homu ebaso da, teda nage asao, te eno nage bugagia tonalueibao. Tialima, te nago hagela homu ebaso da, te usu da, nage bidao. Te tǫ kantri pedai mena badu te nage pabo homu yali da, te nage peyu naga yagameo,” wali.


\par }{\PP \VS{5}Jeremaiago te po odali, tiali digi agai te Nebusaradan taga pisąbadi, tama Nebusaradango Jeremaiabolo po ma weyu, te tiwai po wali, “Te meni baso da, teda nage te Gedalia bidibo madi pao, aga te Ahikamgo ogwa, te Safango bulai wąį dao. Te Babilon kingo aga dąį ilama, te Judago taun dabe tonalumainogo yali. Aga ede te we bidi dabe dali bidaibao, tama nage aga dali bidao. Te nago homugo te nage menaba pabo homu eyu da, te nage pagameo,” wali. Tama Nebusaradango te Jeremaia wiegi yai homu pemene ilibo wiegi yai nai me deli olo mobadi, te nai me menama, te Jeremaia pomainogo yai dao.

\VS{6}Tialima, Jeremaia te Gedalia bidibo madi te taun Mispa teba pai. Tama Jeremaia aga dali te we bidi hani tomode te Juda tǫde bidalio.


\par }{\MS Augwaligo Jeremaia te Isipba odasa palio

\par }{\MR (Dąį 40:7–45:5)

\par }{\SH Gedalia polalubo gavman te Judade bidali
\par }
{\R (2 Kin 25:22-24)

\par }{\PP \VS{7}Te Juda ami bidi meba dali, te augwa ofisa dabe me, augwali te tǫ kantri pedai mebade bidali. Augwaligo te tiwai po odali, Babilon kingo Gedalia te Juda tǫde polalubo gavman dąį ilama, bidibao wali, tama agai te magi walu doado bage meni yai bidi dabe, te Babilonba kalabus sela pisąwani bidi dabe tonalubo sę ebo dao wai.

\VS{8}Tialima, te ofisa dabe augwa ami bidi dabe selama, tama augwaligo Gedalia te Mispa teba sugi pali. Te ofisa nogi dabe e tiwai, Ismael, Netaniago ogwa, te Johanan me Jonatan, te Kareago ogwa si, te Seraia, te Tanhumetgo ogwa, te Netofa bulu bidi Efaigo ogwa dabe me, te Jesania, te Maka tǫ bidi dao.

\VS{9}Gedaliago augwali sulama, augwaliba te tiwai po wali, “Nogo guni sisu weyu, eno mu po obao, dage te Babilon dabe dologode bidibo wi me igimio. Menio. Dage te tǫde bidalu, te Babilon king dologode bidali da, te dage bugagia mu bidaibao.
\XREF{*}{{\XO 40:9: }{\XT{2 Kin 25:22-24}}}

\VS{10}Ena digi ena te Mispade bidaibao. Te Babilongo da suagasobo sogo da, te ena dago Judade po pusubo bidi tiwai bidaibao. Tialima, dage te duga sali taun dabeba ma begasa pelama, te dagego ni du wai dabe selama, te wain me, wel me nigilama, te nosali sogo tuabo munalumainao,” wali.

\VS{11}Te sogo te Juda dabe me badu te tǫ pedai Moap, me Amon, me Idom, me gasa tǫ kantri badu bidaluali. Augwaligo te tiwai po odali, te Babilon kingo te dwasianu hani we bidi te Juda tǫde bidimainogo elama, te kingo Gedalia dąį ilama, augwali tonaluao po wai.

\VS{12}Tialima, te Juda dabego te boi bidigo augwali sela sąwani tǫ kantri tagalama, te augwali Judaba ma asalio. Tama augwaligo Mispa teba Gedalia sugi pali. Tama nosali, augwaligo te gide haniani nai sali, te augwaligo wain me wiegi yai nai hauwa elaluai.


\par }{\SH Ismaelgo Gedalia ela muani
\par }
{\R (2 Kin 25:25-26)

\par }{\PP \VS{13}Me sogo deli Johanan, te Kareago ogwa, te Juda ami bidi te gasa ofisa dabe, augwali te Gedalia bidibo madi te Mispa teba asali.

\VS{14}Tama augwaligo agabolo te tama po wali, “Te tǫ kantri Amon king Balisgo te Ismael tagala palali, te Netaniago ogwa, aselama, nage ela muagasaibao. Nago te koneaniwe, ma meniwe?” wali. Tialima, Gedaliago te augwaligo poba homu muyu, te mu po da wabeo.

\VS{15}Tama te Johanan dali Gedalia augwa si bidudali sogo, Johanango Gedaliabolo te tiwai po walio, “Te nago enabolo te Ismael eligi pao po obaso, te usu egowe, ma meniwe? Te sę ebo te mena bidigo me konegobeo. Tiyu, nago aga gogolobaso, te agai nage ela muabuo, te megi nage dali sisinagasali Juda dabe, te augwali tedela palama, tama dago dwasianu hani te mu dolaibao,” wali.

\VS{16}Tialima, Gedaliago Johananba te tiwai po wei ponanio, “Nago te tiwai kolesaga me elamuo. Nago Ismaelbolo te wabo po mu po me wabeo,” wali.




\par }\Chap{41}{\PP \VerseOne{1-2}Ismael te Netaniago ogwa, te Elisamago bulai wąį, tama aga Juda king dabede hani bidi me deli dao. Aga te kingo polalubo ofisa bidi me deli tiwai bidali. Babilon kingo Gedalia te Juda gavman polalubo bidi pedalumainu dąį ilali, te polua a naga olama, me badu si te kibu bede digi, Ismaelgo nogo si bidi selama, te Gedalia Mispa teba suagasali. Tama augwali Gedalia dali dugulama, nai tudali sogo, Ismael dali te nogo si bidi hodasa holama, te augwa bainat hwą selama, te Gedalia ela muai dao.

\VS{3}Tama Ismaelgo te Mispade te Gedalia dali bidali Juda hani me elali, te agai Babilon ami dabe Mispade te sogo bidali, te me ela muai dao.
\XREF{*}{{\XO 41:3: }{\XT{2 Kin 25:25}}}


\par }{\PP \VS{4}Te nosali side, te bidi dabego te Gedalia isali konesiąwani sogo,

\VS{5}te bidi sese me si me si te taun Sekem, me Silo, me Samaria, te bulu bidi dabe te sunumidu aselama, te Mispa pąba yagasali. Augwaligo te nai wit meba badi, te wiegi yai denami ebo pauda me selama, augwali te Genuai Bidigo be te Jerusalemba selasa aselama, te ofa yainogo yali. Te bidi dabe augwa penani nisi poalama, te augwa ugwa pisilama, te augwa tigi tologolama, te augwa polobadu yali dwai sęde homu dene ola mayu tiai dao.

\VS{6}Ismaelgo augwali asobo sulama, aga te Mispa tagalama, te sunumidu pai. Te bidi dabe augwaliba homu dene eyu, gela oba homu emainogo te aga gela wali, te aga augwali dali gesabidi deliba yali. Te agai augwaliba te tiwai wali, “Gedaliago dage suagasomainogo homu ebao,” wali.

\VS{7}Tialima, augwali te taun tomoba pelama, te Ismael aga hani dabe daligo te genuai hani bidi ela munama, te augwali tigi dabe te ąį ge doso nigilai dedageba tudulai dao.

\VS{8}Tialima, te genuai hanide nogo si bidigo Ismaelbolo te tiwai po wali, “Nago da me ela mugio. Dago nage nai hauwa mawaibao, te kala bulu du pesagede geme dualama elalubao. Dago te nai wit, me rais bali, me oliv wel, me pusu nai hani me elalubao,” wali. Ismaelgo augwaligo po odama, agai te nogo si bidi me ela mubeo.

\VS{9}Te wę gebo dabo dedage, polobadu te Juda king Asago nigai, te Israel king Basago augwaliba hwį yagasali sogo. Te Basago te taun bagua selama, te Mispa dabe ąį sǫą pidali weyu nigilali. Tialima, Ismaelgo hanigo te augwaligo Gedalia ela muani sogo elali bidi dabe tigi selama, tama augwaligo te wę dąų wali dedageba tudulama, te dedage pągąwai dao.


\par }{\PP \VS{10}Tama nosali, Ismaelgo te Mispade bidali gasa we bidi tigidali selama, te aga dali odasa pai. Augwali te Mispa tagalama, augwali te Amon tǫ kantriba pabo sunumidu pali. Te we bidi dabe te Nebusaradan hani dabego, te Babilon ami polalubo ofisa bidigo, te Gedaliago Mispade tonalumainogo taga pali we bidi dabe dao. Tama te Juda kingo wegi dabe augwali dali bidai dao.


\par }{\PP \VS{11}Johanan, Kareago ogwa, te gasa ofisa dabe me Juda ami daligo, te Ismaelgo dwai kolesaga tigidali yali po odalio.

\VS{12}Tama tialima, augwa ami hani dabe selama, te augwaligo Ismael wali pobelama, aga dali hwįainu yali. Tama augwali agaba sabolali, te taun Gibeon te genuai sigi ąį pąde elalubo madi pedaligi palio.

\VS{13}Tialima, Ismaelgo te Mispade selama aga dali odasa asali we bidi dabe, augwaligo Johanan dali gasa ofisa dabe me sulama, te augwali wiegi yai homu pemene yalio.

\VS{14}Tama augwa te Ismael tagalama, te Johananba uda walio.

\VS{15}Tama Johanango hanigo te Ismael tola sainogo yali, tialima, aga te nogo a naga olama, sela bidi dali wi pelama, te augwali te tǫ kantri Amonba pai dao.


\par }{\PP \VS{16}Tama nosali, Johanan dali, gasa ofisa dabe me, augwaligo te Mispa we bidi dabe te Ismaelgo nogode ma selama, te augwa Gibeon taga palio. Te ami dabe, me te gasa bidi dabe, me te we wai, me te sę bidi, me te kingo hani bage, augwali me te hanide elaluai dao.

\VS{17-18}Johanango augwali te Isipba odasa painogo yali, magi baso meni, te Ismaelgo Gedalia ela muani augwaligo homu koneani, te bidi Babilon kingo dąį ilama, te Juda tǫ tonalumainogo yai. Te augwa wi eyu, te homu yali, tiyu te Babilon dabego te sę homu yali, tiyu te Babilon dabego te sę pedelali po odama, augwali dolagasidalio. Tialima, augwali te Isipba pabo sunumidu pali. Te augwali te bulu Gerut Kimham, te Betlehem taun pąde, teba pedelama, augwali tede osogo bidai dao.




\par }\Chap{42}{\SH Te we bidi dabego Jeremaiabolo hanaluama, Genuai Bidiba gedu haluasa po omainu yali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tama nosali, Johanan, me Jesania, te Hosaiago ogwa, te gasa ami ofisa dabe me, tigidali we bidi me, te genuai bidi dabe me, olo bidi dabe me, augwali hogodama,

\VS{2}te Jeremaia bidibo madiba pali. Te augwaligo agabolo te tiwai po wali, “Edao, te nago Genuai Bidi Godiba nago gedu haluasa po weyu, te agabolo hanalu, te da dwasianu hani we bidi tau somainogo yao. Polobadu da hauwa elaluali, tiali goli megi nago suali, da dwasianu hani naga bidibao,” wali.

\VS{3}“Dago homugo te Genuai Bidi nago God te dago mena sunumi wali pelama, te mena sę dago yabo po dabolo omainao,” wali.

\VS{4}Tama profet Jeremaiago augwaliba te tiwai po wali, “Te dagego wabo pode eno usu da po obao. Te dagego enabolo hanalu wali po wali gilama, te dagego Genuai Bidi Godiba gedu haluasa po weyu, hanalu waibao. Te Genuai Bidigo enaba mena po wei ponobaso da, te eno dagebolo pusaibao. Eno te po me deli dagede geme dualugobeo,” wali.

\VS{5}Tialima, te we bidi augwaligo Jeremaiabolo te po wali, “Mu dao, te Genuai Bidi nago Godigo dabolo mabo po, tigidali dago wali paibao. Genuai Bidigo mu kolesaga eyu, sesemane sogo doloba pai elalubao, te dago agai po wali pisąbaso da, teda agai da po tų ilimainogo yaibao.

\VS{6}Genuai Bidigo te wei ponobo pogo da pemene ebaso, ma meni ebaso me tagalao, te dago hanalu wali pode te agai nagebolo mani po tigidali dago wali paibao. Dago Genuai Bidi dena Godigo po wali paibao, tama tiyu, da bugagia bidaibao,” te we bidigo te po wai.


\par }{\SH Genuai Bidigo Jeremaiago gedu haluasa po wali wei ponani
\par }
{\PP \VS{7}Te nogo si sogo bidama, nosali Jeremaiago gedu haluasa po gagalama wali, Genuai Bidigo po agabolo mawai dao.

\VS{8}Tama Jeremaiago Johanan, me te gasa ami ofisa tigidali, me te tigidali we bidi me i wali, te gegunai bidi dabe me, olo bidi dabe me i olama, te augwali asai dao.

\VS{9}Te agai augwaliba te tiwai po wali, “Dagego enabolo hanalu, te Genuai Bidiba gedu haluasa po omainogo yali, da Israelgo God dao. Tialima, Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\VS{10}‘Dage te Judago tǫde bidibaso da, teda ena, Genuai Bidi, te eno dage dąų walama, te dage eno aiyaba me elalugobeo, magi baso meni, eno te dene mabo sę dageba yali, tego ena haliga sęgę mu ilai dao.

\VS{11}Dage te Babilon kingde wi ebao, tialima, ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, dagego agade wi ma elamu dao, magi baso meni, ena dage dali bidibao. Te eno dage tau selama, te dage agai nogode ma saibao.

\VS{12}Eno olo mu tau sabo wiegi yai homu kolesaga dageba eyu, te eno digi agai me dageba te olo tau sabo wiegi yai homu ebo kolesaga emainogo yaibao. Tama agai dage te duga page buluba pomainogo tagala palaibao,’ Genuai Bidigo te po wai,” Jeremaiago te po wai.


\par }{\PP \VS{13}“ ‘Tialima, dagego Genuai Bidi eno po sela sągio, duga Godigo po sela sąyu, te po olamu dao, “Da te Juda tǫde me bidigobeo.

\VS{14}Menio. Da Isipba paibao. Da te Isipde naga bidibadi, te boi bidi dabego da dali me hwįagasogobeo. Te bidi dabego hwįgi painogo biugel bu weyu da, i me wagobeo. Te nai me da me sǫą pogobeo.”

\VS{15}Te tobage po dagego obaso da, teda ena Genuai Bidi, eno dage te dwasianu Juda hani we bidide po elalubao. Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, ena Israelgo God, eno te po obao, te dage Isipba bidigi pabo bomo mu ebaso da,

\VS{16}teda dagego wi ebo sę dabe te Isipde dageba pedelaibao. Te boi bidi dabego dage ela munama, te dage nai sǫą peyu, isaibao.

\VS{17}Te Isipba bidigi painogo bomo ebo bidi tigidali, te augwali isaibao. Te boi bidi dabego augwali ela muyu, te augwali nai sǫą pelama isiyu, me dwai gasi selama, te augwali isaibao. Eno te dene mabo sę dabe augwaliba pedalumainogo elama, te augwali hani mu silaibao, te deli me bidigobeo.’ ”


\par }{\PP \VS{18}“ ‘Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, ena Israelgo God, eno po dolo obao, polobadu eno haliga sębę umabo mu te Jerusalemba elama, te eno augwali mu dolai dao. Te tiwai naga, te dage Isipba pobaso da, teda eno haliga sębę umabo mu elama, te dage dolaibao. Te gasa bulu hani we bidi augwaligo eno te dwai sę dageba yali po odolama, te augwali wi elama, nogo hogwabo tiwai eyu, midigi dwai mu yaibao. Te augwaligo dage dolama, posobo po waibao. Te augwa boi bidi dabeba dwai po wabo homu ebo sogo da, augwa te tiwai po waibao, “Dage te Juda dabe dolali tiwai dolagameo,” te po waibao. Tama dagego duga te tǫ ma sugobeo,’ Genuai Bidigo te po wai,” Jeremaiago te po te Juda we bidi dabebolo wali.


\par }{\PP \VS{19}Jeremaiago te Genuai Bidigo po pusula silibo si da, teda agai te tiwai po wali, “Dage dwasianu Juda hanigo, odao. Genuai Bidigo dage te Isipba pigio wali. Tama tialima, eno dageba te mani bomai po bugagia homu kone palao.

\VS{20}Dagego enabolo te Genuai Bidiba gedu haluasa po omainogo hanalu wagasali, dena God, te enabolo dagego e tiwai po wali, ‘Jeremaia, Genuai Bidiba gedu haluasa po wao, dago God, te agai po dabolo momainogo hanalu wao. Te agai mena po nagebolo mobaso da, teda nago dabolo olama, te dago wali paibao,’ dagego tama wali. Tiali goli, megi dagego gasa kolesaga yainu ebao, te kolesaga mu geda mubao, te tama tebogo dage dolaibao.

\VS{21}Megi naga te Genuai Bidi dagego Godigo pusali po tigidali, eno te po dageba mao walio. Tialima, dagego te po wali me pabe dao.

\VS{22}Tialima, dagego e tiwai tama dolo koneao, dage te bidigi painogo ebo badu, te boi bidi dabego dage ela mueibao, te dage nai sǫą pelama, nasigo isaibao, te dwai gasi dageba pedelama, te dage isaibao,” Jeremaiago te po wai dao.




\par }\Chap{43}{\SH Augwaligo Jeremaia te we bidi dabe dali Isipba odasa pali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jeremaiago te tigidali po God Genuai Bidigo agabolo weyu, te we bidi dabeba mao wali pusalio. Agai po ola silibo si da,

\VS{2}tialima, Asaria, te Hosaiago ogwa, me Johanan, Kareago ogwa dali, te gasa hagoma ebo bidi dabe dali, augwaligo Jeremaiabolo e tiwai po wali, “Nago tibo po obao. God, dago Genuai Bidigo dabolo te po wagasu, te da Isipba me pigio olama, te nage me tagala palobeo. Mu menio.

\VS{3}Te Baruk, Neriago ogwa naga te nago homu hodolobaso, te da aiyaba elalumainu ebao. Nago homugo te Babilon dabego da selama, da ela muyu, ma da Babilonba kalabus igi pomainogo odasa pomainogo ebo dao,” wali.

\VS{4}Augwaligo te tama po olama, te Johanan, me gasa ofisa dabego, me te tigidali we bidigo te Genuai Bidigo po sela sąnama, augwali te Juda tǫde bidibeo. Menio.

\VS{5-6}Johanan dali te ofisa dabego te Judade bidali we bidi tigidali selama, te augwali palio. Augwaligo te bidi, me we, me wai dabe, te polobadu te boi bidi dabego gasa tǫ kantriba ela gudulai, te augwali Juda tǫba ma bidagasai. Tama me, augwaligo te Juda kingo wegi dabe dali, te gasa we bidi dabe me, te Nebusaradan, te Babilon amigo polalubo ofisa bidigo, te Gedalia dąį ilama, augwali tonalumainogo yali. Tialima, Johanan me, gasa ofisa dabego dali, te tigidali Juda, me profet Jeremaia, me Baruk te Neriago ogwa dali selama,

\VS{7}tama augwa tigidali te Isipba odasa pali. Te tama tiali kolesagade augwaligo te Genuai Bidigo po sela sąwai. Tialima, augwali pelama, te taun Tapanesba sabolali, te tǫ kantri Isip dao.
\XREF{*}{{\XO 43:7: }{\XT{2 Kin 25:26}}}


\par }{\PP \VS{8}Augwali te Tapanesde bidibadi, te Genuai Bidigo Jeremaiabolo te tiwai po walio,

\VS{9}“Isip kingo be te taunde elalubao. Te Juda dabe mebago nage subo sogo, nago te genuai masigi dabe sigi pelama, tama augwali te tǫde elalubo brik dabe pagede pubulao,
\FTNT{*}{{\FR 43:9: }{\FT{Te tiwai po me te Dąį 43:5-7; 2 Kin 25:26, te po tiwai me tede elalubao.}}} te mama tǫde, te Isip dabego kingo be sunumi pąde tama tiao.

\VS{10}Tama te Juda dabeba nago te tiwai po wao, ‘Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, aga te Israelgo God, agai te tama po wai, “Ena Genuai Bidi dao, te eno ena sę bidi, te Babilon king Nebukatnesar i waibao, tama aga te buluba asaibao. Tama aga duabo sia king te pubulali masigi dabe daide mueibao. Te agai ugwa be pasugulama, te masigi munalubo tǫ pedai badu mesegelaibao.

\VS{11}Agai te Isip tǫ kantri dolagasaibao. Eno te dwai gasi selama, isabo bidi meba dąį ilaibao. Tama te sogo augwali dwai gasi saibao. Te gasa tǫ kantriba kalabus igi pabo bidi meba eno dąį ilaibao. Te sogo augwali kalabus yaibao. Te boi hwįgi pelama isabo bidi meba eno dąį ilaibao. Tama te dąį yali side hwįgi pobaso, te augwali isaibao.

\VS{12}Te eno Isip dabego lotu be siago ulaibao. Te lotu be dabede te Isipgo tibo god piksa dabe elalubao. Te Nebukatnesargo te piksa meba siaba ulama, te meba aga tǫ kantriba sela paibao. Te agai Isip kantride nai tigidali sela sąwaibao, te sipsip tonalubo bidigo aga gudali ugwade te kibu tugunu sela sąbo tiwai yaibao. Te agai Isip dabe mu elalueibao. Tama aga te tǫ kantri tagalama, paibao.

\VS{13}Aga te Isipde bidibo sogo, agai te we bidi dabego bede te giliga augwa god dao olama, lotu udali bobage masigi pos aluaibao. Tama agai te Isip dabe tibo godigo lotu be dabe tigidali siago ulaibao,” Israelgo God Genuai Bidigo te po wali,’ te po te Juda dabeba pusao,” Genuai Bidigo te po wai.




\par }\Chap{44}{\SH Te Isipde bidibo Juda dabebolo Genuai Bidigo po mawai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo po Jeremaiabolo mawai, te agai Isipde bidibo Juda dabeba pusumainogo yai. Augwali te taun Mikdol, me Tapanes, me Memfis, tede bidali, te saut Isip badu me bidai. Jeremaiago te tiwai po wai,

\VS{2}“Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, aga da Israelgo God, agai te tiwai po wali, ‘Duga digi te tigidali dene mabo sę ena Genuai Bidigo te Jerusalemba me te tigidali Juda taunba yali sę suai dao. Megi augwali dolama elalubao, tede bidi me bidibe dao.

\VS{3}Eno augwali dolali, magi baso meni, te Juda dabego dwai kolesaga hauwa yali, te tama tialigo te eno augwaliba haliga sębę yabo sę ilali. Augwaligo te gasa godiba lotu weyu, te augwaliba wiegi yai denami ilibo hano ebo ofa yali. Augwaligo te god dabe polobadu me konesiąwai. Te dage ede bidibo Juda dabe, te dagego wąį nǫų dabego me te god dabe polobadu me konebeo.

\VS{4}Hauwa sogo eno ena sę bidi dabe, te profet dabe, te dage Juda dabeba tagala palai. Te augwaligo eno po e tiwai pusali, “Dagego eno homu godolo isąbo te kugumini yai kolesaga dabe igimio,” wali.

\VS{5}Tialima, te Juda dabego te poba olo musiąma, te augwaligo wali me pabeo. Te augwa dwai kolesaga ebo me tagalisąma, te augwa tibo godiba lotu wabo me tagalobeo.

\VS{6}Te eno haliga sębę umabo mu augwalide elama, te eno Juda taun dabeba, me Jerusalem sunumi dabeba me dolobo sę eyu, te augwali eno dwagila mu dolali. Te augwali doludubadi geąį dao,’ da Israelgo Godigo te po wai,” Jeremaiago te po wali.


\par }{\PP \VS{7}“ ‘Tialima, ena God, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, ena Israelgo God dao, megi eno te tiwai po obao. Magi baso dagego te duga digi dolabo homu ebawe? Te kolesaga dagego ebaso da, teda dage Juda bidi, me we, me wai puluba dolama, te dage deli me bidigobeo.

\VS{8}Dage Isipba bidagaselama, dagego te tibo god dabegopiksa nigilama, te wiegi yai denami ebo ofa te god dabebaebo dao. Dagego te tebo kolesagade ena haliga sębę dwaimu ilibao. Tibaso, te dage dolaibao. Te gasa tǫ kantribulu we bidi dabego dageba dwai posobo po waibao. Te augwa boi bidi dabeba dwai po wabo sogo da, tedaaugwaligo te po waibao, ‘Dage te Juda dabe dolali tiwaigilama yagameo,’ te po waibao.

\VS{9}Te duga wąį nǫųdabego me, te king dabego me, te kingo we dabego medwai kolesaga yali. Te dage me, duga we dabe dali, tedwai kolesaga ebao. Dage tigidaligo te kolesaga te Judatǫ pedai tigidali badu eyu, te Jerusalem sunumi dabedeme yali. Dagego te homu kone gegeda palai da, agawe?

\VS{10}Megiba usu nagasu, te duga ebo dwai kolesagadehale elama, te dage ena dologoba me asobeo, te dagegoeno bomo yai po, me eno po te dagebolo me duga wąįnǫų dabebolo mani po, te wali me pabe dao,’ Godigote po wai,” wali.


\par }{\PP \VS{11}“ ‘Tibaso ena, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, ena Israelgo God, eno te po obao, eno dage Judadabeba boi bidi homu elama, dage dolabo homu elalubao. Te dage deli me bidigobeo.

\VS{12}Eno dage te Isipbabidagasainogo bomo yali dwasianu Juda hani te musilaibao. Te dage te Isipde bidibo sogo, dage isaibao. Teboi bidi dabego dage ela munama isibadi, te nai sǫą peyu, nasigo isibadi yaibao. Dage tigidali isaibao, te gegunaibidi dabe me, olo bidi dabe dali isaibao. Te gasa bulu webidi dabego eno dagede te yali sę po odama, te augwaliwi mu elama, midigi saibao. Te dage dolama, posobo powaibao. Te augwa boi bidi dabeba posobo po wabosogo da, augwa te tiwai po waibao, “Dage te Judadabe dolali tiwai gilama yagameo,” waibao.

\VS{13}Enodagebolo dene mabo sę te Jerusalem dali yali sę tiwaiyaibao. Te dage boi bidigo ela muyu, te dage nai sǫąpelama isibadi, te dwai gasi selama, isibadi yaibao.

\VS{14}Dage megi Isipde bidibo dwasianu Juda hani, dagego te Juda tǫba ma pabo homu godolo ebao. Tiali goli, te dageme deli te dolabo sęgo geda munama, te duga tǫba mepogobeo. Dage tigidali dolaibao, te deli deli bidi naga wipeyu, ma paibao,’ Genuai Bidigo te po wali.” Jeremaiagote Isip tǫde bidali Juda dabebolo te po pusali.


\par }{\PP \VS{15}Genuai Juda hani sisinagasai elalubadi, tama Jeremaiago te po pusali. Te tigidali Juda te Isip saut badu bidibo Juda dabe, augwali me bidali. Te sisinibo madi asali bidi tigidaligo, augwa te tama koneani, augwa we dabego te wiegi yai denami ebo ofa te gasa god dabeba ebo da homu yali. Tialima, te bidi dabe augwa we dabe daligo Jeremaiago po wei ponama, te tama po wali,

\VS{16}“Nago te Genuai Bidigo nogide dabolo po pusali. Tiali goli, dago te po me odogobeo. Menio.

\VS{17}Dago te dena yaibao olama, po dąų wali sę tigidali yaibao. Dago te wiegi yai denami ebo ofa te god weba idu geaibao, augwa te tama nogi yali, Te Dagalude Kwin We dao wali. Te dago agaba te wain ofa gelidu geaibao. Polobadu dena digi me, dago wąį me, king dabego me, te tobolu bidigo me, dago te tobage ofa Te Dagalu Kwin Weba yali. Dago te ofa te Juda taunde, me Jerusalem sunumi dabede yalio. Te dago tama tiali sogo, te dago nai hauwa elalu, te da bugagia bidiyu, te dwai me deli dabolo me pedalubeo,” te po wali.

\VS{18}“Te dago Dagalu Kwin Weba ofa ebo tagalali tede gagalasa, te megi sogoba usu nagasu, te da tigidali nai mu sǫą pelama, te boi bidi dabego da ela muyu, te nai sǫą pelama, nasigo isiyu ebo dao,” Juda dabego te po walio.

\VS{19}Te we dabe sibigo po wadolama weyu, te po wali, “Dago te Dagalu Kwin Weba ofa ebo sogo, te dago bisketgo aga piksa tiwai nigali, dago te wain ofa agaba gelali, te dena bidi dabego te dago te kolesaga ebo koneani. Nago te konebe, agawe?” Te we dabe sibigo te po wali.


\par }{\PP \VS{20}Jeremaiago te po odama, tama agai te we bidi tigidaliba te tiwai po wei ponani,

\VS{21}“Te dage, me duga wąį nǫų dabe, me king dabe, me tobolu bidi dabe, te Juda tǫde tigidali we bidi te Juda taun dabede bidali, me Jerusalem sunumi dabede bidali, te wiegi yai denami ebo ofa yali, te Genuai Bidigo dagego te yali kolesagade homu kone isąwai da, agawe? Menio. Agai bugagia homu kone palai dao.

\VS{22}Dagego te dwai kugumini yai kolesaga ebaso, tama nosali Genuai Bidi dagego te kolesagade hagela mu yai. Tama agai te tama sę elama, te dagego tǫ dolama olo elalubadi, te bidi bidisiąbadi, te megi e sogoba usu nagasobao. Te gasa tǫ kantri we bidi dabego te augwa boi bidi dabeba dwai po wabo sogo, augwa te tiwai po waibao, ‘Dage te Juda tǫ dolali tiwai gilama dolagameo,’ wabo dao.

\VS{23}Dagego te tibo godiba te wiegi yai denami ebo hanoilibo ofa mobaso, te dagego Genuai Bidi gedude sęgęsobao. Te dagego agai bomai po sela sąnama, te agaite tobage bomai po dabe wali me pabeo. Tama tibaso, dageba te dwai sę pedalumainu elama, te megi tama meelalubo dao,” Jeremaiago wali.


\par }{\PP \VS{24}Tialima, Jeremaiago po meba te tigidali Judabolo pusali. Agai po te we dabeba kisilama wainogo, te tiwai po wali, “Dage Isipde bidalubo tigidali Judago, te Genuai Bidigo poba bugagia olo muao.

\VS{25}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, aga da Israelgo God dao, agai te po wali, ‘Te dage bidi dabe te duga we dabe daligo te dagego dąų wali po usu nainogo ebao. Dage te tama po dąų wali, “Dago te wiegi yai denami ebo ofa eyu, te wain gelibo ofa te Dagalu Kwin Weba yabo po dąų wali, mu tama dago te dąų wali po usu naibao.” Tialima, tegoba, dagego te po dąų weyu, te yaibao wali sę dagego iyąo,’ Genuai Bidigo dagebolo te po wali,” Jeremaiago wali.


\par }{\PP \VS{26}“Te Genuai Bidigo te me me wali, ‘Tialima, dage te Isipde bidalubo tigidali Judago, dagego Genuai Bidi eno poba bugagia olo muao. Eno mu po ena genuai nogide obao, te dage Isipde bidibo Juda dabe me deligo eno nogide bomai po dąų obaso, usu egobeo. Te dagego te tiwai po munu ma wagobeo, “Te sesemane sogo bidibo Genuai Bidi Godigo nogide mu dao,” munu me wagobeo.

\VS{27}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, eno dage bugagia wiegi yai me iligobeo. Menio. Eno dage dolainogo tonalubao. Te eno boi bidi tagala palama, te dage Isipde bidibo Juda dabe ela muagasaibao. Te dage nai menia siyu, isaibao. Te dage tigidali mu silaibao.

\VS{28}Dage bidi deli deli naga te hwįbode me dologobeo, te augwa Isip tagalama, te Juda tǫba ma paibao. Te sogo dage Isipba bidagasali dwasianu Juda hani dabe, te dagego te dego pogo bomo mu elalubo koneaibao, eno pogo, ma dagego po, te sogo koneaibao.’ God Genuai Bidigo te po wai,” wali.


\par }{\PP \VS{29}“ ‘Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao, te eno dagebolo te nai me delide te tiwai ola mawaibao, te eno dene mabo sę dage te bulude bidibo sogo yaibao. Te sę ebo dagego suyu da, teda duga koneaibao, eno me geda mugobeo. Menio. Te eno po wali gilama, eno te dene mabo sę dageba yaibao.

\VS{30}Te sę te ena Genuai Bidi, eno yabo homu ebao, te e tiwai dao. Eno te Isip king Hofra te aga ela muabo boi bidigo nogoba mawaibao, te eno Juda king Sedekaiade yali tobage kolesaga tiwai yaibao. Te Babilon king Nebukatnesargo te Sedekaiade boi bidi elama, ela muainogo ebaso, te eno Nebukatnesar aga nogoba muai dao.’ Te po da, te Genuai Bidigo po dao,” Jeremaiago te po wali.
\FTNT{*}{{\FR 44:30: }{\FT{Te aga Isip tǫ kantride bidali sogo, Jeremaia agai po pususu asali, te buku Jer Dąį 44 teba silagasai. Te sogo Jeremaia monu dabe yalio, tama te kolesaga koneai bidi dabego te homu yai, Jeremaia te tǫ kantri Isipde bididubadi, te aga isibo sogoba usu nai da homu yai dao.}}}
\XREF{*}{{\XO 44:30: }{\XT{2 Kin 25:1-7}}}




\par }\Chap{45}{\SH Jeremaiago Genuai Bidigo po te Barukba mawai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jeremaiago po Barukbolo mawai, te Neriago ogwa, te kibu be me si me si te Jehoiakim, te Josaiago ogwa, te Juda king bidali. Jeremaiago te Genuai Bidigo agabolo mani po pusubo sę ebadi, tama Barukgo buku me delide asęani. Tama augwali si te sę idubo sogo, Jeremaiago Barukbolo te tiwai po walali,
\XREF{*}{{\XO 45:1: }{\XT{2 Kin 24:1; 2 Sto 36:5-7; Dan 1:1-2}}}

\VS{2-4}“Baruk, odao. Nago te tama po wai, ‘Hobede dao, enade sęgę hauwa me dene elalubao, tama Genuai Bidigo eno sęgę didigili pabo sę mu ebao. Ena gela wabo sę ebogo te ena hagela mu ebao. Eno sęgę sia siyu me ebeo. Te me tama elaludu gębo dao,’ nago te po wai. Tialima, Baruk, odao. Genuai Bidi da Israelgo God, te eno nagebolo te po pusa mao wali, ‘Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao. Megi eno te ena nigali nai dabe alubo sę yaibao. Te ena bulali nai dabe gudaibao. Te nai dabe eno aluama, guda sabo sę ebo, te tigidali tǫ habu pedaiba usu nama, te tama sę yaibao.

\VS{5}Tama tialima, nago homugo te wiegi yai nai naga nageba pedalumaina homu ebawe? Nago te tama homu kolesaga ebo tagalao, magi baso meni, ena Genuai Bidigo eno te tigidali tǫde we bidi dabebolo dwai dene mabo sę ebao. Tiali goli, te eno nage tau saibao, te nage menaba pobaso te tagalao, te nage augwaligo me ela mugobeo,’ agai te po nagebolo pusa mao wali,” Jeremaiago te po wai.




\par }{\MS Genuai Bidigo po te haniani kantri dabede elaluai

\par }\Chap{46}{\MR (Dąį 46–51)

\par }{\SH Te hwįnama, boi bidi dabego Isip dabe aiyaba elaluai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo po te haniani tǫ kantri dabede elalubaso, tama agai te po Jeremaiabolo mawai dao.
\FTNT{*}{{\FR 46:1: }{\FT{Te Jeremaiago Godigo po te Jerusalemde pusali sogo, me sogo Godigo te gasa bulu kantri dabego po agabolo mawai. Augwaligo te po dabe deliba sisinama, munama, te profet Jeremaiago bukude asęna siligi pai dao.}}}


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{2}Po me deli Isipba palio. Te po te Isip king Neko tego ami dabeba po ola tolali. Te ami dabe te taun Karkemisba sabolali, te wę Yufretis pąde dao. Te kibu be me si me si wabode te Jehoiakim, te Josaiago ogwa, te Juda king bidibo sogo, te Babilon king Nebukatnesargo ami dabego te Isip ami dabe dali boi hwįagaselama, tama te hanu Karkemisde augwali aiyaba elaluali. Te Isip ami tobolu bidiba pusabo po e tiwai dao,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}“Dage Isip dabe, dagego te awa sabele dabe selama,

\par }{\QC te boi hwįabo sisi yao,” te po wai.


\par }{\Q \VS{4}“Dagego kibu hos dabe dodolao.

\par }{\Q Te dage hosde dugulama, hwįabo ami dabe,

\par }{\QC dage te duga hos dabede dugayao.

\par }{\Q Dagego duga kapago nigai madi munama,

\par }{\QB te lainde wasilama, te hwįabo sisilaluao.

\par }{\Q Te duga ene dabe dodolama,

\par }{\QB te dage deli deligo te kapa holobo ugwa gudama,

\par }{\QB bidao,” wali.


\par }{\Q \VS{5}“Tialima, megi da, magi ebawe?

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno suali, te Isip dabe wi mu elama,

\par }{\QC te edaba wi ma begasa asobao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego augwaligo bomai ami bidi dabe

\par }{\QB aiyaba mu elalubaso,

\par }{\QB te Isip dabego boi hwįani tagalama,

\par }{\QC te umagia mu ma begasa asobao.

\par }{\Q Augwaligo begelama, tudiba me tonobeo.

\par }{\Q Magi baso meni, te bidi dabe wi ilibo nai dabe te

\par }{\QB augwali tigidali badu elalua pabo dao.


\par }{\Q \VS{6}Te asesa polo mu udabo bidi,

\par }{\QB ma te hwįbo bomai bidi tagalao,

\par }{\QB augwali te boi bidi dabede wi painu ebaso,

\par }{\QB usu me egobeo.

\par }{\Q Menio. Augwali esela pabo bidi tiwai umuna palama,

\par }{\QB te wę Yufretis pąba tulalueibao,

\par }{\QC te not badu tama tiaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{7}Mena hani dabe te wę Nail tiwai te tǫ kantri Isipde

\par }{\QB pedelama,

\par }{\QB te genuai wę bomo elama, asobo tiwai ebawe?


\par }{\Q \VS{8}Te Isip hani dabe tama dao.

\par }{\Q Augwali te genuai ąį Nail tiwai pedelama,

\par }{\QB tama te genuai ąį bomo elama asobo tiwai ebao.

\par }{\Q Kantri Isipgo te tiwai po wai,

\par }{\QB “Ena te genuai pedelama,

\par }{\QC te tigidali tǫ habu mesega saibao.

\par }{\Q Tama eno te taun dabe dali,

\par }{\QC tede bidalubo we bidi dabe dali dolaibao.


\par }{\Q \VS{9}Dage eno hos dabe, dage udayao.

\par }{\Q Dage eno karis dabe, dage umagia mu udayao.

\par }{\Q Dage eno bomai ami bidi dabe,

\par }{\QB dage te tǫ kantri Sudan me Libia ami dabe,

\par }{\QB dage te hwįbo sabele tolasa pabo bidi dabe,

\par }{\QB dage Lidia ami dabego,

\par }{\QB dage te enesigigo enebo koneai bidi,

\par }{\QB dage tigidali te boi hwįgi pao,” te po wai.


\par }{\Q \VS{10}Isipgo te tama po wai, tialima,

\par }{\QB te hwįbo sę te Godigo sę tama,

\par }{\QB te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao.

\par }{\Q Te sogo aga boi bidi dabeba dwai dene wei ponaibao.

\par }{\Q Te bomai boi mu hwįnama, te bidi dabe isila paibao.

\par }{\Q Te bainat hwągo nasi mu ebaso, te bidi dabe tigi tuyu,

\par }{\QB te kaneme tueibao,

\par }{\QB tama te bainat mu pągąna paibao.

\par }{\Q God, Genuai Bidi Tigidali Bomo Elalubo dao,

\par }{\QB te hani dabe elama,

\par }{\QB te aga te wę Yufretis badu pąde te ofa ebo tiwai

\par }{\QB yaibao, te not badu dao.


\par }{\Q \VS{11}Genuai Bidigo te tama po wali,

\par }{\QB “Kantri Isip, nago te gesi wegi aga tigide te keni me

\par }{\QB deli pedelai tiwai elaluai.

\par }{\Q Nage te Gileat badu pelama,

\par }{\QB te wiegi yai marasin me deli gegegi pao.

\par }{\Q Tiali goli, nage te haniani marasin sabo sę dene odolali

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Te marasin me deligo nago keni me deli pedela

\par }{\QB somainogo ebaso, usu me egobeo.


\par }{\Q \VS{12}Te nago ami dabe wi tedela peyu,

\par }{\QB te augwa tigide digi hudula palama,

\par }{\QC te augwa deliba tula muaibao.

\par }{\Q Nage te boi hwįani tulalubaso, te nage hale mu elama,

\par }{\QB te gasa tǫ kantri dabego nage hale yali po odaibao.

\par }{\Q Te nago gela wali te tigidali tǫ pedai usu naibao,”

\par }{\QB te po wai.


\par }{\SH King Nebukatnesargo Isipba boi hwįagasaibao
\par }
{\PP \VS{13}Genuai Bidigo po me deli te profet Jeremaiabolo mawai, te Babilon king Nebukatnesargo te Isipba hwįagasali sogo. Te po e tama wai dao,
\XREF{*}{{\XO 46:13: }{\XT{Jer 43:10-13}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Dagego te taun Mikdol, me Memfis, me Tapanes,

\par }{\QB me te gasa Isip pedai badu, teba te po hanilama,

\par }{\QC pusao.

\par }{\Q Augwaliba te tiwai po wao,

\par }{\Q ‘Dage Isip te hwįabo sisilama, dolaluao.

\par }{\Q Magi baso meni, te boi bidi pedelama,

\par }{\QB te dage ela mubo sę yaibao.


\par }{\Q \VS{15}Te magi elama te Apis,

\par }{\QB te bulmakau omai tiwai tibo god me deli dagego

\par }{\QB nigali,

\par }{\QB aga te wi pelama, te bomo elama, dolalube dawe?

\par }{\Q Te page e tiwai elalubao.

\par }{\Q Genuai Bidigo digi te aga tula paliyu sąwaibao.


\par }{\Q \VS{16}Te Genuai Bidigo te Isip hani hauwa tulalubo sę

\par }{\QB ilaibao.

\par }{\Q Te gasa bulu kantri we bidi augwade digi te tama po

\par }{\QB waibao,

\par }{\QB “Te bageo, dago te Isip tagalama,

\par }{\QB te dena hani we bidi dabeba ma pelainao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te bulu kantri dolobo sę ebaso,

\par }{\QB tama da dena page buluba ma pinao.” ’


\par }{\Q \VS{17}Te augwa buluba ma sabolama,

\par }{\QB tama te Isip kingba te tiwai gesi nogi mawaibao,

\par }{\QB Odolali Po Dagą Olama, Hagoma Eyu, Te Sę Yabo

\par }{\QB Sogo Hagawai dao, te nogi poaibao.”


\par }{\Q \VS{18}Tialima, te king mu bidibo kingo nogi,

\par }{\QB te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao,

\par }{\QB te agai te tiwai po wali,

\par }{\Q “Ena Genuai Bidi, ena sesemane sogo bidada paibao,

\par }{\QB eno po dolo obao, bidi me deli asaibao,

\par }{\Q tama te bidigo bomogo te gasa bidi dabego bomo aiyaba

\par }{\QB elalueibao,

\par }{\Q te bulu du Taborgo te gasa bulu du dabe

\par }{\QB aiyaba elalubo tiwai yaibao,

\par }{\Q tama te bulu du Karmel te tamu ąį nambisde ugwadu

\par }{\QB mu elalubo tiwai yaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{19}“Dage Isip dabe, dage gasa kantriba kalabus igi

\par }{\QB paibao,

\par }{\QB te duga doado bage sisi ela muao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te taun Memfis dolama,

\par }{\QB tama te taun olo elalu, bidi tede me bidigobeo,”

\par }{\QB te po wai.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{20}Genuai Bidigo te tama po wai,

\par }{\Q “Isip te sawi yai gesi so bulmakau me deli tiwai elaluai.

\par }{\Q Tiali goli, te dwai bolia me deligo te not badu tagalama

\par }{\QB asu,

\par }{\QC te aga gąų kelagasobao.


\par }{\Q \VS{21}Te Isip dabego te gasa hani bidi dabe te augwa ami

\par }{\QB bidi pedalumainogo abelali.

\par }{\Q Te Isip dabego augwali bugagia tonalubaso,

\par }{\QB te augwali bugagia mu bidali,

\par }{\QC te nisai bulmakau tiwai yali.

\par }{\Q Tialima, te boi bidi pedelabo sogo,

\par }{\QB te bidi dabe te hwįbo tagalama, wi paibao,

\par }{\QB te gasa Isip ami dabego me te tiwai yaibao.

\par }{\Q Augwali te bomo elama,

\par }{\QB dolalu me hwįbeo, magi baso meni, te dwai sę ebo

\par }{\QB sogo mu augwaliba pedelama, te augwali dolaibao.

\par }{\Q Te sogo te augwa yali dwai kolesagade usu nama,

\par }{\QC te augwali dwai dene mu saibao.


\par }{\Q \VS{22}Te genuai boi bidi hani asobaso,

\par }{\QB te Isip dabe wi elama, wi pelama,

\par }{\QB te augwa genuai posolu me wagobeo.

\par }{\Q Augwa te posolu wabo te hasamani wi peyu,

\par }{\QB kili kili wabo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te hwągo ni dabe gelainogo asobo

\par }{\QB tiwai elama,

\par }{\QC augwa sigi hwą tolasa asaibao.


\par }{\Q \VS{23}Te Isip dabe hauwa ebaso, te bomo umabo elaluali,

\par }{\QB te bulu tomode ni dabe benegelama elalubo tiwai

\par }{\QB mu elalu,

\par }{\QB te bidi dabe tomoba pabo usu meni yai.

\par }{\Q Tialima, te boi bidi dabego namba te umabo mu

\par }{\QB elalubaso,

\par }{\QB te kuli mano genuai hani dabe aiyaba elaluali.

\par }{\Q Tibaso, ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB te boi bidi dabego te Isip dabe mu silaibao,

\par }{\QB te bidi dabego te bulu tomode ni dabe gela silibo

\par }{\QB tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{24}Te Isip dabe eno te not badu hani bidi dabe nogoba

\par }{\QB mubaso,

\par }{\QB te Isip dabe hale dwai mu yaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{25}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, aga te Israelgo God, agai te tiwai po wali, “Odao. Eno dwai dene te Emonba tamadi mawaibao, te Tebes taunde tibo god dao, te Isip king dali, te we bidi dabego me, te homu eyu, te kingo augwali tau selama, bugagia bidaibao homu ebao. Eno te dwai dene mabo sę te Isip kantri we bidi dabe dali, te augwa god dabe, me te aga kingba te dwai dene mabo sę yaibao.

\VS{26}King Nebukatnesargo aga ofisa dabe daligo te Isip dabe ela muainogo yaibao. Tama eno te Isip dabe te Babilon dabego nogoba mawaibao,” wali.

\par }{\PP “Tialima, nosali da, te we bidi dabe te Isipde polobadu bidali tiwai ma bidaibao. Ena Genuai Bidigo, eno te po wai dao,” wali.
\XREF{*}{{\XO 46:26: }{\XT{Ais 19:1-25; Ese 29:1–32:32}}}


\par }{\SH Genuai Bidigo aga we bidi dabe ma saibao
\par }
{\PP \VS{27}Genuai Bidigo te tama po wali, “Dage Israel, dage Jekopgo hani, dage eno sę bidi me sę ebo we dabe, dage wi me elama, dwai noma me sigio. Mu tama, te eno dage kalabuside bidibo digibulu bulude bidibadi, te eno dage ma saibao. Te dage duga tǫba ma aselama, bugagia bidagameo. Te mena hani me deligo dage wi me iligobe dao.

\VS{28}Dage Israel, dage eno hani, dage eno sę bidi, me sę ebo we dabe, dage wi me igimio, magi baso meni, ena Genuai Bidi, ena dage dali bidibao. Eno dage sela sąnama, te augwali dali dage bidigi pali hani dabe te eno augwali mu silimainogo yaibao. Dagego te dwai sę yali dao. Tama eno dage dodolobo sę igi menigi da, te dolo meni da. Tama tibaso, eno dage e tǫde sela sąwaibao. Tiali goli, dage da, eno me siligobeo. Mu tama, eno dwai dene dagebolo mawai, tialima, te eno doloba pai kolesaga wali peyu, te eno dage dodolobo sę yai dao,” te po wali.
\XREF{*}{{\XO 46:28: }{\XT{Jer 30:10-11}}}




\par }\Chap{47}{\SH Genuai Bidigo po te Filistia dabede elaluai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te kantri Filistia dali po elaluai, tama agai te po te Jeremaiabolo mawai, te Isip kingo te Gasa buluba boi hwįsiąbadi, te Filistia dabego genuai taun me deli dao.

\VS{2}Genuai Bidigo te tiwai po wali,
\XREF{*}{{\XO 47:2: }{\XT{Ais 14:29-31; Ese 25:15-17; Jol 3:4-8; Amo 1:6-8; Sef 2:4-7; Sek 9:5-7}}}

\par }{\BB \par }
{\Q “Suao. Te not badu ąį genuai pedalubao.

\par }{\Q Te augwali bomonama udayu, te boma pai mu dao.

\par }{\Q Te wę asobo bomo tiwaigo te tǫde elalubo nai dali

\par }{\QB tigidali mesegelaibao.

\par }{\Q Tama agai taun dali, te taunde bidali we bidi dabe dali,

\par }{\QB mesega saibao.

\par }{\Q Te tǫ kantri we bidi tigidali wi ebaso,

\par }{\QB bomonama i weyu, dwai gela mu waibao.


\par }{\Q \VS{3}Augwaligo te hos dabe udayu,

\par }{\QC sągą pidi bu wabo odaibao.

\par }{\Q Te augwaligo karis dabe bomonama kekeyu,

\par }{\QB te wil dabego kidagalo wabo odaibao.

\par }{\Q Tibaso, te we bidi dabe wi umabo ebaso, wi paibao.

\par }{\Q Te ayago te augwa wai puluba dabede homu kone

\par }{\QB palama,

\par }{\QB te augwali tau siyu, me tonalugobeo.

\par }{\Q Augwa nogo bomo kimi mu isiyu bidaibao.”


\par }{\Q \VS{4}“Magi baso meni, te Filistia tigidali dolabo sogo,

\par }{\QB te pedelalio.

\par }{\Q Eno augwali sunumi paliama,

\par }{\QB te augwaligo Tair me Saidon dabe tau me sogobeo.

\par }{\Q Polobadu mu te Filistia dabe augwa wąį nǫų dabego

\par }{\QB te ailan Krit tagalama, te genuai buluba bidagasali.

\par }{\Q Tialima, megi da, Genuai Bidi eno te dwasianu bidalubo

\par }{\QB Filistia hani dabe dolainogo homu ebo dao.


\par }{\Q \VS{5}Te Gasa hanude bidibo bidi dabe augwa haliga sęgę

\par }{\QB dwai mu elama,

\par }{\QC augwa tobolu nisi pola sąwaibao.

\par }{\Q Tama te taun Askelon mu dolaibao.

\par }{\Q Dage te odo malu bulude bidalubo dwasianu hani,

\par }{\QB nisu sogo dagego homu dene ebo silama,

\par }{\QB te dagego duga tigiwali togobo kolesaga

\par }{\QB tagalaibawe?


\par }{\Q \VS{6}Dagego e tama tiwai i wali,

\par }{\QB ‘Genuai Bidigo bainat hwą,

\par }{\QB nisu sogo nago te da dolobo sę silaibawe?

\par }{\Q Bainat, te naga bulubo be tomoba ma bula sao.

\par }{\Q Nago te sę tagalama, toma nao,’ dagego te po wali.


\par }{\Q \VS{7}Tialima, ena, Genuai Bidi,

\par }{\QC eno te sę ena bainatba mawai.

\par }{\Q Tama tibaso, bainatgo te sę ebo me tagalogobeo.

\par }{\Q Eno te hwą bainatgo te bulu Askelonba boi hwįgi

\par }{\QB pomainogo,

\par }{\QC me te nambisba te gasa we bidiba boi hwįgi

\par }{\QC pomainogo tagala palai dao,” wali




\par }\Chap{48}{\SH Kantri Moap dolaibao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo kantri Moap dali po elaluai. Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, aga Israel dabego God, agai te tiwai po wali.
\XREF{*}{{\XO 48:1: }{\XT{Ais 15:1–16:14; 25:10-12; Ese 25:8-11; Amo 2:1-3; Sef 2:8-11}}}

\par }{\BB \par }
{\Q “Hobede mu dao, te boi bidi dabego te Nebo taun mu

\par }{\QB dolaibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te Kiriataim elaluama,

\par }{\QB te bomai obo elaluali taun, te dolaibao.

\par }{\Q Tama te taunde we bidi tigidali hale dwai mu saibao.


\par }{\Q \VS{2}Te Moapgo genuai nogi elaluali, te tulaluaibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabe te taun Hesbonba sabolama,

\par }{\QB te augwa Moap dolabo kolesaga yabo po miaibao.

\par }{\Q Augwa te tiwai po waibao,

\par }{\Q ‘Te bageo, dago te we bidi hani mu siligi paibao,

\par }{\QB tama te kantri Moap munu ma elalugobe dao,’

\par }{\QB waibao.”

\par }{\Q “Dage te taun Matmen we bidi tigidali,

\par }{\QB te boi bidi dabego dage dolama,

\par }{\QB tama dage tigidali te gų pageba paibao.


\par }{\Q \VS{3}Te taun Horonaimde genuai gela wabo odao.

\par }{\Q Augwa te tiwai i waibao, ‘Tigidali nai mu dolali dao.’


\par }{\Q \VS{4}Moap dolobaso, te augwaligo wai dabego gela ogolu

\par }{\QC holobo genuai mu pedelai dao.


\par }{\Q \VS{5}Te Moap dabe wi paibao.

\par }{\Q Te augwa gela umagia mu weyu, te taun Luhitba te

\par }{\QB sunumidu ugwaba holiyu,

\par }{\QB te taun Horonaimba aiya dulaibao.

\par }{\Q Tama augwaligo gela u wabo, te genuai mu pedelai dao,

\par }{\QB magi baso meni, augwa bulu mu dolai dao.


\par }{\Q \VS{6}Augwaligo te tama po obao, ‘Polo wi pao.

\par }{\Q Tiyu, dage dolabuo.

\par }{\Q Dage te olo masigi kemi buluba pelama,

\par }{\QB geme dualalugi pao,’ augwaligo te po obao.”


\par }{\Q \VS{7}“Moap, nago te yali sę dabede me,

\par }{\QB mone dabe me, homu kone palobo sę bomo elalu,

\par }{\QB te nago homugo te nai dabego nage tau selama,

\par }{\QB te nage bugagia bidaiba homu ebao.

\par }{\Q Tialima, nago te homu ebo te wiegi yai menio.

\par }{\Q Tibaso da, te boi bidi dabego te boi hwįbaso,

\par }{\QC te nage aiyaba elalueibao.

\par }{\Q Tama nago tibo god Kemos te augwaligo selama,

\par }{\QB te gasa bulu kantriba kalabus igibu sela paibao,

\par }{\QB te aga pris bidi dabe me, te Moap tobolu bidi dabe

\par }{\QB dali sela paibao.


\par }{\Q \VS{8}Te boi bidi dabego tigidali taun dolagaselama,

\par }{\QB te taun me deli te bugagia me elalugobeo.

\par }{\Q Augwaligo te odogo malu bulu me dolobadi,

\par }{\QB te ugwadu doloba pai bulu me dolaibao,

\par }{\QB te ena Genuai Bidigo, eno po wali gilama yaibao.”


\par }{\Q \VS{9}“Te Moap aga te ba tiwai te bogo elalugi sogo da,

\par }{\QB te wiegi yai ebaso, te dolobo sę agaba asidali weyu,

\par }{\QC bola pigi da.

\par }{\Q Te aga taun tigidali dolama, te olo elaluaibao.

\par }{\Q Tama te taun dabede bidi me bidigobeo.”


\par }{\Q \VS{10}Eno homugo Genuai Bidigo mabo sę

\par }{\QB te sę ebo hagela ebo bidi dabe te Genuai Bidigo

\par }{\QB dolainogo yaibao.

\par }{\Q Te agai te bidibolo weyu,

\par }{\QB te gasa bidi bainatgo elao po wali,

\par }{\QB te bidigo te isąbaso da,

\par }{\QC teda Genuai Bidigo aga dolaibao.


\par }{\SH Te Moapgo taun tigidali dolaibao
\par }
{\Q \VS{11}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\QB “Te Moap kantri gesi sogo dąį elasa,

\par }{\QB te megi e sogoba usu nagasobao,

\par }{\QB te mena sogo me deli te boi bidi dabe aselama,

\par }{\QC me dolagaselama, te we bidi dabe gasa kantriba

\par }{\QC kalabus me sela pisąwai.

\par }{\Q Moap te bidi dabego nigilama,

\par }{\QB te elalumainogo yali wiegi yai wain ąį tiwai dao.

\par }{\Q Te augwa te me botoldu te gasa botolba tabia sisąwai

\par }{\QB tiwai elaluai.

\par }{\Q Te aga pusu me tama elaluali,

\par }{\QB te aga denami wiegi yai dao.


\par }{\Q \VS{12}Tiali goli, ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB eno te bodolu muani sogo me deli elalubao,

\par }{\QB tama te sogo eno te bidi dabe tagala palama,

\par }{\QB te Moap dolagasaibao, te bidi dabe te wain tǫba

\par }{\QC gea palagaselama, te wain buali sospen subigila

\par }{\QB gea palama, alua sąbo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{13}Tama te sogo te Moap dabego te god Kemosde hale

\par }{\QB mu yaibao,

\par }{\QB te tibo god Betel bulude elaluai Israel dabe hale yali

\par }{\QB tiwai,

\par }{\QB te sogo te godigo augwali tau saiba homu yai dao.


\par }{\Q \VS{14}Dage Moapgo, magi baso dagego te po weyu,

\par }{\QB dage te bomai ami dabe te dagego hwįbo mu koneai

\par }{\QB da wabo dawe?” Genuai Bidigo te po wai.


\par }{\Q \VS{15}Te king, aga nogi te Tigidali Bomo Elalubo Genuai

\par }{\QB Bidi,

\par }{\QB agai te tama po obao, “Te boi bidi dabego te Moap

\par }{\QB dolagaselama, te taun dabe saibao.

\par }{\Q Augwaligo te Moap wiegi yai gesi ogwa bidi dabe ela

\par }{\QB mubo sę umabo yaibao.


\par }{\Q \VS{16}Te Moap dolabo sogo pąde yalio.

\par }{\Q Te dolabo sę polo tama mu pedelaibao.


\par }{\Q \VS{17}Dage Moap pąde bidibo hani tigidali,

\par }{\QB te dage hani tigidaligo te aga genuai nogi koneai,

\par }{\QC dagego aga hobede elama, te tama po waiyąo,

\par }{\QC ‘Hobede mu dao, te bulu kantrigo bomo me

\par }{\QC genuai nogi elaluali, te tulaluali dao,’ po wao.”


\par }{\Q \VS{18}“Dage te taun Dibon we bidi,

\par }{\QB dagego te duga genuai nogide

\par }{\QC homu kone elalubo tagalama,

\par }{\QB te wa pai tǫde olo bidi bidibo tiwai yao.

\par }{\Q Magi baso meni, te Moap dolobo sę yabo bidi,

\par }{\QB te dageba pedelama, te duga bomai obo elalubo

\par }{\QC hanu dabe dolaibao.


\par }{\Q \VS{19}Dage te taun Aroer we bidi dabe,

\par }{\QB dage te sunumi sesegeba doligi pelama,

\par }{\QC te wi asobo we bidi augwali suao.

\par }{\Q Te augwaliba dagego hanalu wao, ‘Mena sę pedalubaso,

\par }{\QC dage wi asobawe?’


\par }{\Q \VS{20}Te augwaligo te tiwai po wei ponaibao,

\par }{\QB ‘Kantri Moap dolobaso, te megi da,

\par }{\QC aga dwai hale mu ebao.

\par }{\Q Te dagego hobede mu elama, i olama,

\par }{\QB te gela bomo elama wao.

\par }{\Q Dage te wę Arnon pąba pelama,

\par }{\QB te we bidi augwaliba te tama po walao,

\par }{\QC Moap dolai dao po wao.’

\par }{\Q Te wi asobo we bidigo te po waibao.”


\par }{\Q \VS{21}“Te doloba pai bulu pesagede ugwadu elaluali taun

\par }{\QB dabe,

\par }{\QB augwaliba te dwai dagalabo sogo pedelai dao.

\par }{\Q Te e tama taun dabe dao, Holon, me Jasa, me Mefat,


\par }{\Q \VS{22}me Dibon, me Nebo, me Bet Diplataim,


\par }{\Q \VS{23}me Kiriataim, me Betgamul, me Betmeon dao,


\par }{\Q \VS{24}me Keriot, me Bosra dao.

\par }{\Q Te Moap gasa taun dabe tigidali me dwai dene salio,

\par }{\QB te pąde elaluali, me digibulu elaluali,

\par }{\QB te tiwai sę naga pedelalio.


\par }{\Q \VS{25}Te boi bidi dabego Moapgo bomo aiyaba elaluama,

\par }{\QB te Moapgo aga tau sabo mena sę me deli yabo usu

\par }{\QB meni yai.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo Moap aiyaba elaluai
\par }
{\Q \VS{26}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\QB “Moapgo ena dali hagoma ebaso,

\par }{\QB te eno homugo te boi bidi dabego

\par }{\QC aga elalumainogo homu elama,

\par }{\QB te aga bomai ąį tulama, gęǫ page ebo bidi tiwai

\par }{\QC pedalumainogo ilimainao.

\par }{\Q Te aga bugali bogu daide pila mudu,

\par }{\QC bebegeludubaso, te bidi dabego aga

\par }{\QC gisugu momainogo yaibao.


\par }{\Q \VS{27}Moap, polobadu nago posobo po olama,

\par }{\QB te Israelba dwai gisugu mawai

\par }{\QC Magi yaliwe?

\par }{\Q Nago homugo Israel te nai wi sabo hani tiwai me deli

\par }{\QB bidibaso,

\par }{\QB te nago agaba posobo po weyu,

\par }{\QB te nago aga nogi aiyaba elaluai da, agawe?


\par }{\Q \VS{28}Dage Moap, dage te masigi dedage buluba geme

\par }{\QB duala sigi piąo.

\par }{\Q Dagego te ba dabego augwa be te sau dagede sę ebo

\par }{\QB tiwai gilama tama dage me tiąo.”


\par }{\Q \VS{29}“Da tigidaligo te Moapgo hagoma kolesaga ebo po

\par }{\QB odali.

\par }{\Q Te bageo, Moapgo hagoma mu ebao.

\par }{\Q Agai aga digi nogi ugwaba siyu,

\par }{\QC te subigila hagoma mu yali.

\par }{\Q Te agai te aga polalubo mu dao homu yali dao.


\par }{\Q \VS{30}Ena Genuai Bidi, eno agai hagoma kolesaga ebo

\par }{\QB koneani.

\par }{\Q Tialima, agai odolali te agai yali sę tigidali te

\par }{\QB hagawaibao.


\par }{\Q \VS{31}Te tigidali Moapde eno hobedai gela waibao.

\par }{\Q Te Kirheres we bidi augwalide eno homu dene mu ebo

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{32}Te taun Jaser dolobaso, ena gela obao.

\par }{\Q Tialima, te taun Sipma, nage dolobaso da,

\par }{\QB te ena gela wabo ogolu mu yaibao.

\par }{\Q Sipma, te nago wain gi hauwa umabo mu elalubao,

\par }{\QB te sigi ąį Detsi, me sigi ąį Jaser,

\par }{\QC teba usu nigi pai elalubao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te wiegi yai ni wain me,

\par }{\QB te nago gasa ni dabe me dolaibao.


\par }{\Q \VS{33}Te Moapgo tǫde wiegi yai nai hauwa pedalubaso,

\par }{\QB te bidi dabego te nai siyu, wiegi yai pemene yai.

\par }{\Q Tiali goli, te wiegi yai pemene elama,

\par }{\QC gisugu wabo kolesaga te silaibao.

\par }{\Q Eno te tama tilama, te wain du agabo masigi poude te

\par }{\QB wain augwaligo munu ma nigigobeo.

\par }{\Q Augwa te i olama, pemene eyu,

\par }{\QB te wain agabo sę yali me egobeo.

\par }{\Q Mu tama, te augwa i weyu da yaibao,

\par }{\QB tiali goli, te augwa pemene elama, i me wagobeo.”


\par }{\Q \VS{34}“Te Moap dabe dwai gela waibao,

\par }{\QB te taun Hesbonde gagalasa pelama,

\par }{\QB te taun Eleale, me taun Jahas, te notba usu nigi

\par }{\QB paibao,

\par }{\Q tama te taun Soarde gagalasa pelama,

\par }{\QB te taun Horonaim, me taun Eklat Selisia, te sautba

\par }{\QB usu nigi paibao.

\par }{\Q Magi baso meni, te tama kantri tǫ dolaibao.

\par }{\Q Tama me, te wę Nimrim tigidali mu sula saibao.


\par }{\Q \VS{35}Ena Genuai Bidigo eno po dolo obao,

\par }{\QB eno te Moap dabego te bulu duba holama,

\par }{\Q te lotu wagilu, te wiegi yai denami yai ofa dabe ebo

\par }{\QB pesage,

\par }{\QB me te augwa gasa godiba lotu wabo pesage,

\par }{\QB tigidali dolaibao wai dao.


\par }{\Q \VS{36}Tibaso, eno te Moap, me te taun Kirheres we bidi,

\par }{\QC augwaliba homu dene mu ebao.

\par }{\Q Eno hobede ebo te bidigo genuai hobede elalu,

\par }{\QB te ona elibo tiwai yai.

\par }{\Q Te Moap dabego sali wiegi yai nai tigidali hagawaibao.


\par }{\Q \VS{37}Augwa homu dene mu elama,

\par }{\QB augwa tobolu nisi me penane nisi poawaibao.

\par }{\Q Te augwa nogo dabe togoyu elama,

\par }{\QC te hobede ebo ugwa gudaibao.


\par }{\Q \VS{38}Ena Genuai Bidi, eno te kantri Moap

\par }{\QB dolaibao, te bidigo te sę meni yai te tǫgo nigai

\par }{\QB sospen dabe alubo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te Moap habu tigidali badu,

\par }{\QC te genuai gela u wabo pedelaibao.

\par }{\Q Te augwa bede ugwadu bidali me,

\par }{\QB bidi sisinibo pesagede bidali me,

\par }{\QB tagalao, tigidali te gela wabo umabo mu yaibao.


\par }{\Q \VS{39}Mu tama, Moap tigidali mu togwa pelama,

\par }{\QB te we bidi augwali dwai gela waibao.

\par }{\Q Moap da, te dwai hale mu ebo bidigo aga gesabidi halua

\par }{\QB sabo tiwai gilama yaibao.

\par }{\Q Te Moap pąde bidali hani dabe

\par }{\QB augwaligo te sę dabe te Moapba pedalubo sulama,

\par }{\QB te augwali wi dwai mu elama,

\par }{\QB te Moapba posobo po waibao,”

\par }{\QC Genuai Bidigo te po wali.


\par }{\SH Te dolobo sęgo Moap me geda mugobeo
\par }
{\Q \VS{40}Genuai Bidigo te tiwai po wali, “Suao. Te boi bidi

\par }{\QB dabe umagia udayu, te Moap dolainogo ebao,

\par }{\QB te ba kemodagego te hasa bolo elainogo ebo tiwai

\par }{\QB yali,

\par }{\QB te tobolu nisi diligina pelama,

\par }{\QB te aga bogo nisi diligina pabo tiwai ebo dao.


\par }{\Q \VS{41}Te boi bidi dabego te taun dabe me,

\par }{\QB te bomo elama, boi hwįbo pesage me saibao,

\par }{\QB tama te sogo te Moap ami dabe wi elama,

\par }{\QB homu si yaibao, te we dabe augwali te wai

\par }{\QC ame nainogo ebo sogo tigi dene ebo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{42}Moapgo Genuai Bidi ena dali hagoma ebaso,

\par }{\QB te Moap mu dolaibao,

\par }{\QB te Moap hani da, te munu me bidigobeo.


\par }{\Q \VS{43}Ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB te bidi wi ilibo nai dabe me,

\par }{\QB te genuai tǫ dedage me,

\par }{\QB hagani mubo wa dabe te elalubao,

\par }{\QB te Moap we bidi dabe dage dolabo nai dabe dao.


\par }{\Q \VS{44}Te bidi wi ilibo naide te bidi me deli wi pobaso da,

\par }{\QB teda aga te genuai dedageba tulalueibao.

\par }{\Q Te aga dedage tagalama, te buluba teda holobo si da,

\par }{\QB teda aga te hagani mubo wago tola saibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo te Moap dabe dage dolabo sogo

\par }{\QB bodolu te tama muai,

\par }{\QB tama tiyu, eno dage doalibao,” wali.


\par }{\Q \VS{45}“Te Moap we bidi dabe te boi bidi dabede wi elama,

\par }{\QB te taun Hesbonba geme duala sigi painogo yali.

\par }{\Q Tiali goli, menio.

\par }{\Q Augwaligo te Hesbon sia dabo suai,

\par }{\QB te polobadu te king Sihon bidali sogo sia dali tiwai

\par }{\QB yai.

\par }{\Q Tama augwali te taun tomoba pabo usu meni yai.

\par }{\Q Augwaligo te mena sę yabo bomo me elalubeo.

\par }{\Q Te siago te kantride elaluali nai tigidali dela silali,

\par }{\QB te bulu kantri dąįde elalubo,

\par }{\Q ma te hwįbo bidi dabego bulu du ugwadu elaluali me,

\par }{\QC te tagalao, te siago dela silai dao.”


\par }{\Q \VS{46}“Dage Moap, dagede hobede mu ebao.

\par }{\Q Dage te tibo god Kemosgo we bidi,

\par }{\QC dagego bomo te hagawalio.

\par }{\Q Te boi bidi dabego dage pageabi elama, te dage selama,

\par }{\Q te gasa kantriba kalabus igi paibao.”


\par }{\Q \VS{47}“Tialima, te nosali sogode eno te Moap wiegi yai

\par }{\QB ma pedalumainu yaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po walio.”

\par }{\BB \par }
{\PP Genuai Bidigo te Moap bage dagalabo po tigidali wali, te silali dao.




\par }\Chap{49}{\SH Genuai Bidigo te Amon dabeba dwai dene mawaibao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo po te Amon dabede elalubao. Agai te tiwai po wali,
\XREF{*}{{\XO 49:1: }{\XT{Ese 21:28-32; 25:1-7; Amo 1:13-15; Sef 2:8-11}}}

\par }{\BB \par }
{\Q “Magi yaliwe?

\par }{\Q Te Israel dabego ogwa dabe meni yani homu elama,

\par }{\QB te augwa aya dabego tǫ dabe doado bage sogobe

\par }{\QB da, agawe?

\par }{\Q Te augwali elalubadi yaibaso da,

\par }{\QB teda magi baso te Amon dabe,

\par }{\QB te tibo god Molekgo hani dabego,

\par }{\QB te Gat hanigo tǫ saliwe?

\par }{\Q Te magi baso te Amon dabe te Gat hanigo taun dabeba

\par }{\QB bidigi pai dawe?


\par }{\Q \VS{2}Ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB mu tama eno bodolu muani sogo me deli elalubao,

\par }{\QB tama te sogo eno te boi bidi dabego te taun Raba

\par }{\QB teba hwįgi pomainogo tagala palaibao,

\par }{\QB te kantri Amongo genuai taun dao.

\par }{\Q Augwaligo te taun dolama,

\par }{\QB te olo pobele bage du holali tiwai elalueibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te genuai taun pąde elalubo bulu

\par }{\QB dabe siago ulaibao.

\par }{\Q Tama nosali, te Israel dabego te Amon dabego sali tǫ

\par }{\QB ma saibao.

\par }{\Q Te Genuai Bidi, eno po dao.”


\par }{\Q \VS{3}“Dage Hesbon hanu Amon hani we bidi dabe,

\par }{\QC dagego bomonama gela wao,

\par }{\QB magi baso meni, te taun Ai dolalio.

\par }{\Q Dage Raba taun we bidi dabe, dagego gela waiyąo,

\par }{\QB dagego te hobede ebo ugwa gudama,

\par }{\QC te hobede ebo tęąbi wao.

\par }{\Q Te dage wi painogo, me badu udayu, gelama,

\par }{\QB gasa badu udayu yao.

\par }{\Q Magi baso meni, te boi bidi dabego Molek saibao,

\par }{\QB duga te tibo god, te gasa kantriba sela pelama,

\par }{\QB kalabus igi paibao,

\par }{\QB te aga pris dabe dali me, dage Amon tobolu bidi

\par }{\QB dabe me,

\par }{\QB te kalabus paibao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{4}“Amon, nago koneai, te nago odogo malu bulu te mu

\par }{\QB polalubao,

\par }{\QB te nago sesemane sogo nago te bulude wiegi yai nai

\par }{\QB hauwa pedalubo po minama, te pemene ebao.

\par }{\Q Nage hagoma ebo we, magi baso nago

\par }{\QB te tiwai po wabo dawe?

\par }{\Q Nago te naga mone me doado bagede homu kone

\par }{\QB palama te po wali,

\par }{\QB ‘Dego ena dali hwįagasaibawe?’ wali.


\par }{\Q \VS{5}Tialima, odao.

\par }{\Q Ena God, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB eno po dolo obao,

\par }{\QB te nage pąde bidibo hani tigidali eno hodolama,

\par }{\QB te augwaligo nage wi dwai mu ilagasaibao.

\par }{\Q Te augwaligo dage Amon dabe sela sąbaso,

\par }{\QB te dage tigidali tǫ habuba wi tedela pelawaibao.

\par }{\Q Te dage ma sisinabo bidi meni yaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{6}“Tialima, nosali eno dage bidibo te wiegi yai ma

\par }{\QB pedalumainogo yaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo dwai dene te Idom dabeba mawaibao
\par }
{\PP \VS{7}Genuai Bidigo te Idom kantride po elalubao.
\XREF{*}{{\XO 49:7: }{\XT{Ais 34:5-17; 63:1-6; Ese 25:12-14; 35:1-15; Amo 1:11-12; Oba 1-14; Mal 1:2-5}}}

\par }{\Q Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai te tiwai po wali,

\par }{\Q “Magi yaliwe? Te Teman hanu we bidi dabego te wiegi

\par }{\QB yai homu kolesaga munu me elalubo homu meni

\par }{\QB da, agawe?

\par }{\Q Te augwaligo wiegi yai homude koneani kolesaga te

\par }{\QB hagawali da, agawe?


\par }{\Q \VS{8}Dage Dedan we bidi dabe, dage te taun tagalama,

\par }{\QB wi peyu, tama te masigi ola be dabeba geme bugagia

\par }{\QB duala sigi pao.

\par }{\Q Magi baso meni.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo eno te dene mabo sę ebo sogo mu te

\par }{\QB Idomba pedelaibao,

\par }{\QB dage Isogo hani, te dage dolaibao.

\par }{\Q Te sogo eno te dagego dwai kolesaga yali wei ponaibao,”

\par }{\Q wali.


\par }{\Q \VS{9}“Te bidi dabego te wain du ina yani tau yai sagasobo

\par }{\QB sogo,

\par }{\QC te augwaligo tigidali me sogobeo. Menio.

\par }{\Q Te meba augwaligo ela soaibao.

\par }{\Q Te nai wi sabo bidi hulide asu,

\par }{\QB te augwaligo godolo yali nai naga sabo dao.


\par }{\Q \VS{10}Tialima, eno te Isogo wąį nǫų hani dabeba dwai

\par }{\QB dene mabo sogo,

\par }{\QB eno dagego nai doado bage tigidali dolaibao.

\par }{\Q Eno dagego geme duala sabo pesage tigidali dolama,

\par }{\QC te dage geme ma duala sogobeo.

\par }{\Q Te dage Idom badi, te dage pąde bidibo hani dabe,

\par }{\QB dage tigidali dolaibao.

\par }{\Q Tama te Idom hani tigidali mu silaibao.


\par }{\Q \VS{11}Tialima, dage Idom dabego duga wai puluba dabede

\par }{\QB homu si me igio.

\par }{\Q Te aya dage isibaso da, te ena digi eno dagego

\par }{\QB wai puluba dabe tonalueibao.

\par }{\Q Te dagego we dabe augwa digi ena nogoba mumainogo

\par }{\QB yaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{12}Genuai Bidigo te tama po wali, “Eno te hauwa we bidi dabeba te dwai dene mabo sę yaibao. Te augwaligo dwai sę genuai me isąbadi tagalao, te eno dene augwaliba mawaibao. Te Idom, nago homugo eno nage ela soaiba homu eba, agawe? Mu menio. Eno nage me ela soagobeo. Eno nageba me te dene mawaibao.

\VS{13}Ena Genuai Bidi, te ena nogide digi eno te tiwai mu po obao, eno te dagego polalubo taun Bosra dwagila mu dolaibao, te aga olo bulu pesage tiwai pedelaibao. Te gasa hani we bidi dabego eno te sę te taun Bosraba yali sę po odama, te augwa wi elama, dwai midigi saibao. Te augwa te Bosrabolo te dwai posobo po waibao. Te hanigo te augwa boi bidi dabede dwai posobo po wabo sogo da, augwa te tiwai po waibao, ‘Dage te Bosra taun dolali tiwai gilama yagameo.’ Eno te tǫ kantri Idom taun tigidali dolama, te dolali te tiwai sesemane elaludaibao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Genuai Bidigo ena Jeremaiabolo walali,

\par }{\QB te agai te we bidi hani dabeba te po magi po

\par }{\QB omainogo te bidi me deli tagala palu,

\par }{\QB te tiwai po walio,

\par }{\Q “Dage tigidali sisinama, te Idomba hwįgi pao.

\par }{\Q Hogodama, te boi hwįgi pabo sisi yao,” wali.


\par }{\Q \VS{15}Genuai Bidigo te tǫ kantri Idomba waliyu,

\par }{\QB te po wai, “Idom, odao.

\par }{\Q Eno nage te olo nai me tama tiwai te gasa hani we bidi

\par }{\QB dabe tomode pedalumainogo ilaibao.

\par }{\Q Te augwaligo nage begela mu dolaibao.


\par }{\Q \VS{16}Nago te gasa hani we bidi dabe wi mu ilama,

\par }{\QB te nago nage te polalubo mu da homu yali.

\par }{\Q Tialima, naga digi tibo po ola mawai.

\par }{\Q Nago genuai taun te bulu du pesage daide ugwadu

\par }{\QB elaluali.

\par }{\Q Tialima, te nago taun te ba kemodagego be daide

\par }{\QB ugwadu sę ebo tiwai elalubo, te tagalao,

\par }{\QB te nage eno aiyaba kekasa duleibao.

\par }{\Q Te Genuai Bidi, eno po dao.”


\par }{\Q \VS{17}Genuai Bidigo te tiwai po wai, “Idom dolama,

\par }{\QB te bidi dabe wi ilibo nai pedelama, elalueibao.

\par }{\Q Te gasa hani we bidi dabe te badu aselabo sogo,

\par }{\QB te augwa Idom sulama,

\par }{\QB te augwa midigi dwai mu selama, nogo hogwayu,

\par }{\QC te wi umagi mu yaibao.


\par }{\Q \VS{18}Polobadu eno te taun si Sodom me Gomora dolobadi,

\par }{\QB te pąde elaluali taun dabe me dolali,

\par }{\QB tama te bulu pesage dabe olo mu tama elaluai.

\par }{\Q Te ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB te tobage sę naga te Idomba pedelama,
\XREF{*}{{\XO 49:18: }{\XT{Gag 19:24-25}}} tede bidi deli me bidigobeo.


\par }{\Q \VS{19}Te genuai uni hasa laiongo aga bulu tomo buside te

\par }{\QB wę Jordan tagalama,

\par }{\QB te sipsip dabe augwa te wiegi yai nosai tubo sę ebo

\par }{\QB madi pedelaibao.

\par }{\Q Tama pedelama, polo mu tama te laiongo te sipsip dabe

\par }{\QB daboa sabo dao.

\par }{\Q Te tiwai me, deli sogo naga mu tama,

\par }{\QB eno te Idom dabe augwa tǫde bidali ela gudulaibao.

\par }{\Q Tama eno te tǫ tonaluabo bidi me deli nigilaibao,” wali.

\par }{\Q “Eno tama tebo sogo, mena bidigo ena dali konila po

\par }{\QB waibawe?

\par }{\Q Te dego eno bomo tobage elalubawe?

\par }{\Q Te mena tobolu bidigo enaba boi bidi yaibawe?


\par }{\Q \VS{20}Te eno te tǫ pedai Teman we bidi dabeba yabo sę,

\par }{\QB me te gasa Idom kantri pedai badu yabo sę,

\par }{\QB te eno homu kone palai elalubo,

\par }{\QC te bugagia olo muao.

\par }{\Q Eno te we bidi dali, wai puluba dabe me,

\par }{\QC tigidali sela sąwaibao,

\par }{\QB te laiongo te sipsip tigidali ela munama,

\par }{\QB te augwa tigi kekasa pabo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te Idom tǫgo digi eno te ebo sęde dwai midigi mu

\par }{\QB yaibao.


\par }{\Q \VS{21}Te kantri tǫ Idom degasa dulubo sogo da,

\par }{\QB te bugusu wabo genuai pedelama,

\par }{\QB te tǫ mumunu ilama, te mali ebo tiwai ilaibao.

\par }{\Q Tama te Idom dabego gela u wabo te genuai pedalubo

\par }{\QB sę eyu,

\par }{\QB te mama yai tamu ąį Retsi wabo tamu ąį dąįba usu

\par }{\QB nugi paibao.


\par }{\Q \VS{22}Te boi bidi dabe umagia aselama,

\par }{\QB te Bosra taun dolainogo ebao,

\par }{\QB te ba kemodage ugwaba bola holama,

\par }{\QB te tobolu nisiba mage bula selama, aiyaba dulama,

\par }{\QB te aga bogo diligasa dulu,

\par }{\QC te hasa bolo elibo tiwai yaibao.

\par }{\Q Tama te sogo te Idom ami dabe

\par }{\QC wi elama, homu si yaibao,

\par }{\QB te we dabego wai ame nainogo tigi dene ebo tiwai

\par }{\QB yaibao,” wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo te kantri Damaskusba dwai dene mawaibao wali
\par }
{\PP \VS{23}Genuai Bidigo te kantri tǫ Damaskusde po elalubao. Agai te tiwai po wali,

\par }{\QB “Te taun Damaskus taun si Hamat me Arpat we

\par }{\QB bidi augwaligo te dwai nai augwaliba pedelabo po

\par }{\QB odama,

\par }{\QC te augwali midigi dwai mu yalio.

\par }{\Q Augwali wi ebaso, te bugagia me dugulalubeo.

\par }{\Q Augwali te tiwai te nambisde genuai ąį dini asu,

\par }{\QC te bugagia bidisąbo tiwai ebo dao.\XREF{*}{{\XO 49:23: }{\XT{Ais 17:1-3; Amo 1:3-5; Sek 9:1}}}


\par }{\Q \VS{24}Te Damaskus taun we bidi dabe te bomo mu

\par }{\QB meni yani.

\par }{\Q Augwali te we me deli wi painogo ebo tiwai yali,

\par }{\QB tialima aga te wi dwai mu elama, te aga usu ebeo.

\par }{\Q Augwali te genuai dene me sęgę elaluali,

\par }{\QB te wego wai tega painu dene ebo tiwai yai dao,”

\par }{\QB wali.


\par }{\Q \VS{25}Te taun Damaskusde bidali bidi me deligo te po

\par }{\QB wali,

\par }{\QB “Te taun da, genuai nogi elalubaso,

\par }{\QC te ena wiegi yai pemene yali.

\par }{\Q Tiali goli, te boi bidi dabe teba pedalubaso,

\par }{\QB te magi baso te we bidi augwali te taun tagalama, wi

\par }{\QB pabewe?” te po wali.


\par }{\Q \VS{26}“Ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, eno po

\par }{\QB dolo obao,

\par }{\QB te sogo te boi bidi dabego te Damaskus gesi ogwa

\par }{\QB bidi dabe ela munama,

\par }{\QB te augwali bidi sisinama, po mibo

\par }{\QB pesagede degasa pai munalua paibao.

\par }{\QB Te boi bidi dabego te Damaskus ami bidi dabe

\par }{\QB tigidali ela muaibao.


\par }{\Q \VS{27}Eno te taun Damaskus bagulali obo isigo ulama,

\par }{\QB tama te isigo te king Benhadatgo bomai be dabe me

\par }{\QB siago daibao,” wai dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo te Kedar dabe me Hasor dabe augwaliba dwai dene mawaibao
\par }
{\PP \VS{28}Genuai Bidigo po te Kedar hanide me te wa pai tǫ pedai Hasorde elalubao. Te Babilon king Nebukatnesargo boi hwįnama, te hani dabe aiyaba elaluai. Hasia bolo God Genuai Bidigo te Kedargo boi bidi dabeba te po walali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Dage hogodama, te Kedarba boi hwįgi pao.

\par }{\Q Te giliga pedalubo pedai badu te we bidi mu silao.


\par }{\Q \VS{29}Te ugwa be dabe, me te augwaligo sipsip dabe,

\par }{\QB me te ugwa bede mubo ugwa dabe,

\par }{\QB me te augwaligo gasa nai dabe selama, te sela pao.

\par }{\Q Te augwaligo kamel dabe me sela pao.

\par }{\Q Te augwaliba e tama i wao,

\par }{\QB ‘Te dage wi ilibo nai, te tigidali badu elalubao.’

\par }{\QB Te po augwaliba i wao,” Genuai Bidigo te po wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{30}Tama Genuai Bidigo te taun Hasor we bidi augwaliba te tiwai po wali,

\par }{\Q “Dage wi peyu, te digibulu mu masigi ola be dabeba

\par }{\QB geme bugagia duala sigi pao, magi baso meni,

\par }{\QB te Babilon king Nebukatnesargo

\par }{\QB agai dage dolabo sę yabo nai dabe

\par }{\QB te homu konea sai elalubo dao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{31}Genuai Bidigo te Babilon dabeba te tiwai po wai,

\par }{\Q “Dage hogodama peyu,

\par }{\QB te bugagia dugulalu, te magi nai

\par }{\QB me delide homu kone isąbo hani we bidiba boi

\par }{\QB hwįgi pao.

\par }{\Q Augwaligo taun obo meni dao.

\par }{\Q Te gasa hani we bidi dabe augwali pąde me bidibeo.


\par }{\Q \VS{32}Dagego augwaligo te kamel dabe,

\par }{\QB me genuai bulmakau hani dabe,

\par }{\QB me sipsip dabe tigidali me sagameo.

\par }{\Q Te augwa gebo badu tobolu nisi

\par }{\QB pęwadage togobo bidi hani dabe eno sela sąnama, te

\par }{\QB augwali tedela paibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo,

\par }{\QB eno te tǫ pedai tigidali badu boi bidi

\par }{\QC pedalumainogo ilama,

\par }{\QB tama te dene mabo sę ebo sogo mugo

\par }{\QC te Hasor dabe gegaibao.


\par }{\Q \VS{33}Tama Hasor te uni yowigo bulu pesage pedelama,

\par }{\QB te aga dolali sesemane tama elalueibao.

\par }{\Q Tama te taun olo mu elalu, tede bidi me bidigobeo,”

\par }{\QB wali.


\par }{\SH Genuai Bidigo te kantri Elamba dwai dene mabo sę yaibao
\par }
{\PP \VS{34}Genuai Bidigo te tǫ kantri Elamde po elalubaso, tama agai te po te profet Jeremaiabolo mawai, te Sedekaia te Juda king bidali sogo dao.

\VS{35}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai e tama po wali,

\par }{\Q “Enesigi da, te Elam dabego boma pai nai dao,

\par }{\QB te augwaligo boi bidi dabe aiyaba elalubo bomo mu

\par }{\QB yai.

\par }{\Q Tiali goli, te eno augwaligo enesigi togwaibao.


\par }{\Q \VS{36}Eno te boi bidi dabe tigidali badu hodolama,

\par }{\QB te augwaligo Elam dabeba boi hwįagasaibao,

\par }{\QB te bomai waligo augwali dolagasobo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te Elam dabe eno te tigidali tǫ pedaiba tedela pelama,

\par }{\QB te tigidali tǫ kantride te Elam dabe meba bidada

\par }{\QC paibao.


\par }{\Q \VS{37}Te augwali ela muabo boi bidi dabe subo sogo,

\par }{\QB eno te Elam dabe augwali wi mu ilaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo, eno te dwai nai mu te Elamba

\par }{\QC pedalumainu elama,

\par }{\QB te eno haliga sębę ola mawaibao.

\par }{\Q Te bidi dabego augwaliba boi bidi ilibo sę eyu,

\par }{\QB augwali ela mumainogo yaibao,

\par }{\QC te tigidali isiboba usu naibao.


\par }{\Q \VS{38}Ena Genuai Bidi, ena dugabo sia king te Elamba

\par }{\QB munama,

\par }{\QB te eno Elam king dali,

\par }{\QB te aga ofisa dabe dali ela muaibao.


\par }{\Q \VS{39}Tialima, te nosali sogo eno te Elam bugagia ma

\par }{\QB dugulalubo sę pedelaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.




\par }\Chap{50}{\SH Genuai Bidigo te kantri Babilonde po elalubao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo te kantri Babilonde po elalubao, te Kaldia dabego tǫ kantri, tama agai te po profet Jeremaiabolo mawai. Tama Jeremaiago te tiwai po pusali,
\XREF{*}{{\XO 50:1: }{\XT{Ais 13:1–14:23; 47:1-15}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}“Tigidali we bidi haniba pelama, te po pusao.

\par }{\Q Te ugwa plak ugwaba sao, te bidi dabego sulama,

\par }{\QC te po odagasomainao.

\par }{\Q Te po geme dualubo tagalao.

\par }{\Q Augwaliba te tama po wao,

\par }{\QB ‘Te boi bidi dabego Babilon salio.

\par }{\Q Bel, te Babilon dabego tibo god,

\par }{\QB aga hale dwai mu yaibao.

\par }{\Q Te god Marduk me te midigi dwai mu saibao.

\par }{\Q Te Babilon dabego dwai tibo god dabe te hale dwai mu

\par }{\QB elama,

\par }{\QC te midigi dwai mu saibao.’ ”
\FTNT{*}{{\FR 50:2: }{\FT{Te bidibo ula elalusiąbo tibo god dabe da wali po, tialima, te hani augwaliba te tiwai po begelama wali, augwali hale elama, dwai midigi saibao po wai.}}}


\par }{\Q \VS{3}Babilon dolaibao, magi baso meni,

\par }{\QB bidi hani me deli te not badu pedai tagalama,

\par }{\QB te Babilonba hwįagasu asaibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te Babilon mu dolama,

\par }{\QB te olo bulu pesage pedelai elalueibao,

\par }{\QC tama tede bidi me bidigobeo.

\par }{\Q Tigidali bidi me hasa te Babilon tagalama, te wi paibao.


\par }{\SH Te Israel augwa page buluba ma paibao
\par }
{\Q \VS{4}Genuai Bidigo te tiwai po wali,

\par }{\Q “Te sę dabe te Babilonba pedalubo sogo,

\par }{\QB te Israel we bidi me Juda te sisinama,

\par }{\QC gela weyu, te augwa Genuai Bidi,

\par }{\QC God ena gegaibao.


\par }{\Q \VS{5}Augwali te Saion bulu duba painogo da,

\par }{\QB teda augwa teba pabo sunumi hanalu waibao.

\par }{\Q Te augwa te tiwai po waibao, ‘Tegoba, da pelama,

\par }{\QB te Genuai Bidi dali po dąų wagi pelainao,

\par }{\QB te da aga hani we bidi bidaibao.

\par }{\Q Tama te dąų wali bomo yai po sesemane elalueibao,

\par }{\QB te bidigo agade homu kone me

\par }{\QC gegeda palama tagalamu dao.’

\par }{\Q Augwaligo te sogo te po waibao.”


\par }{\Q \VS{6}“Eno we bidi dabe augwali te hagawai sipsip hani

\par }{\QB tiwai bidali.

\par }{\Q Te augwali tonaluali bidigo augwali te wiegi yai sunumi

\par }{\QC tagalomainogo ilama,

\par }{\QB te bulu du pesagede tedela palama, bilaluali.

\par }{\Q Augwali te bulu dude bilalu, te augwali toma tuabo madi

\par }{\QC te homu kone me ebeo.


\par }{\Q \VS{7}Te subigila bidi hanigo augwali sulama,

\par }{\QB te augwali dolali.

\par }{\Q Tama te boi bidi dabego te tiwai po wali,

\par }{\QB ‘Te dago augwali dolabo page elalubaso, me dolobeo.

\par }{\Q Magi baso meni, augwa digi te Genuai Bidiba dwai sę

\par }{\QB yali.

\par }{\Q Genuai Bidi da, te augwali bugagia toma neyu,

\par }{\QC bidabo pesage tiwai elalubao.

\par }{\Q Te augwa wąį nǫų dabego konealubo homu dąų olama,

\par }{\QB te agai augwali tau somainogo tonaluai.

\par }{\Q Aga te augwaligo Genuai Bidi dao,’

\par }{\QB te boi bidi dabego te po waibao,” wali.


\par }{\Q \VS{8}Genuai Bidigo po ma weyu, te tama po wali,

\par }{\QB “Dage Israel me Juda, dagego te Babilon tagalama,

\par }{\QB wi piyąo.

\par }{\Q Dage poligibu te gasa kalabus bidi dabe tudiba ilao,

\par }{\QB te omai meme poligibu te gasa meme dabe geanobo

\par }{\QC tiwai yao.
\XREF{*}{{\XO 50:8: }{\XT{Ped 18:4}}}


\par }{\Q \VS{9}Dagego Babilon tagalao, magi baso meni, eno te not

\par }{\QB pedai badu te haniani tǫ kantride bomai bidi

\par }{\QC hauwa hodolama, te augwali odasa aselama,

\par }{\QB te Babilonba hwįagasomainogo yaibao.

\par }{\Q Augwali te lainde wasilama, te hwįnama,

\par }{\QC te Babilon dabe aiyaba elalueibao.

\par }{\Q Te boi bidi hani augwaligo te enesigigo hwįbo

\par }{\QB mu konea pai bidi,

\par }{\QB te augwaligo ene enebo sogo da,

\par }{\QC te munu me geda mugobeo.


\par }{\Q \VS{10}Te augwaligo te Babilonde wiegi yai nai dabe

\par }{\QB umabo saibao.

\par }{\Q Te deli deli bidigo te nai hauwa mu selama,

\par }{\QB te augwa homu godolo yali te mu siminaibao,”

\par }{\QC te po wai.


\par }{\SH Babilon tigidali mu dolaibao
\par }
{\Q \VS{11}Genuai Bidigo e tiwai po wali,

\par }{\QB “Dage Babilon, dagego eno tǫ kantri dolama,

\par }{\QB te eno we bidi hani augwaligo doado bage sali.

\par }{\Q Te dage pemene umagi mu yai,

\par }{\QB te bulmakaugo agai te wit dili ge agaga pabo sogo

\par }{\QB te nai meba tuyu,

\par }{\QC aga pemene ebo tiwai yali.

\par }{\Q Te dagego i wabo dagą genuai weyu,

\par }{\QB te omai hos dabe gą wabo tiwai yali dao.


\par }{\Q \VS{12}Tialima, dage Babilongo tǫ kantri te hale dwai mu

\par }{\QB elama,

\par }{\QB te aga genuai nogi elaluali mu tulalueibao.

\par }{\Q Te aga tǫ kantri dwai mu elalu,

\par }{\QB te gasa hani we bidi tigidali tomode nogi elalugobeo.

\par }{\Q Te tǫ wa pai bulu pesage te olo bulu pesage elalueibao.


\par }{\Q \VS{13}Ena Genuai Bidi, eno dageba haliga sębę umagi mu

\par }{\QB elama,

\par }{\QC eno te tiwai sę ilibaso,

\par }{\QC te dagego tǫ kantri dolama,

\par }{\QC tede bidi me bidigobeo.

\par }{\Q Te gasa hani bidi dabe teba pedalubo sogo,

\par }{\QB te augwaligo dage Babilonba pedelali dwai sę

\par }{\QB sulama,

\par }{\QB te augwali midigi dwai mu elama, nogo hogwayu,

\par }{\QB te wi umagi mu yaibao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{14}Genuai Bidigo te Babilongo boi bidi dabeba e tiwai

\par }{\QB po wali,

\par }{\QB “Dage te enesigigo ene enebo mu konea pai hani

\par }{\QB dabe,

\par }{\QB dagego te genuai taun Babilon bagulama,

\par }{\QC te lain wasilama, boi hwįao.

\par }{\Q Dagego enesigi umagia kekelama,

\par }{\QB te ene hauwa agaba enao.

\par }{\Q Dagego te taunba umabo sę mu yao, magi baso meni,

\par }{\QB te Babilon dabego ena Genuai Bidiba

\par }{\QC dwai sę ebo dao.


\par }{\Q \VS{15}Te dagego agai bomai bagulali obo aluali sogo,

\par }{\QB te agai ma hwįabo hagela ebaso,

\par }{\QB te dagego aga somainogo gogola tagalali,

\par }{\QB tialima, dagego te tigidali pedai habuba genuai dagą

\par }{\QB olama, i waiyąo.

\par }{\Q Tialima, megi da, dagego aga mu dolao,

\par }{\QB te agai gasa hani dabe dolali tiwai yao.

\par }{\Q Dagego agabolo te dwai dene mabo sę umagia mu ilao,

\par }{\Q magi baso meni, te kolesagade ena Genuai Bidi,

\par }{\QB eno agabolo te dwai dene mabo sę ilibo dao.


\par }{\Q \VS{16}Dagego te Babilon tigidali silao,

\par }{\QB te nai wai bulabo bidi deli me bidisąma,

\par }{\QB te inayani nai sabo bidi me meni yaibao.

\par }{\Q Te Babilonde bidali gasa hani we bidi tigidali,

\par }{\QB augwali te dage Babilon dolobo

\par }{\QC sę ebo bidi dabede wi mu yaibao.

\par }{\Q Te augwa Babilon tagalama,

\par }{\QB te augwa page buluba ma pelama,

\par }{\QB te augwa hani we bidi dabe dali digi bidigi paibao,”

\par }{\QB te po wai.


\par }{\SH Te Israel dabe augwa tǫde bugagia dugulalu, ma bidaibao
\par }
{\Q \VS{17}Genuai Bidigo e tiwai po wai,

\par }{\QC “Israel te sipsip me deli tiwai,

\par }{\QB te gasa tǫ kantri dabe te laion tiwai elama,

\par }{\QB aga dolainogo elama, te augwaligo aga pobeali.

\par }{\Q Hasia te Asiria kingo aga pageabi elama, tuali.

\par }{\Q Te nosali, te Babilon king Nebukatnesargo te agai nogo

\par }{\QB sągą dili dabe halua tuai dao.


\par }{\Q \VS{18}Tama tibaso, ena Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB ena te Israelgo God dao, eno obao,

\par }{\QB eno te Babilon kingba dwai dene mabo sę

\par }{\QB te agai bulu tǫ kantriba yaibao,

\par }{\QB te eno polobadu te Asiria kingba dwai dene mani

\par }{\QB tiwai gilama yaibao,” wali.


\par }{\Q \VS{19}“Eno te sipsip Israel te aga page buluba ma odasa

\par }{\QC asaibao,

\par }{\QB aga te bulu du Karmel, me te tǫ pedai Basan,

\par }{\QC me te Efraim bulu du pesage,

\par }{\QC me te tǫ Gileat pedai,

\par }{\QB te bulu dabede wiegi yai nosai tumainogo yaibao,”

\par }{\QB wai.


\par }{\Q \VS{20}“Te ena Genuai Bidi, eno te po obao,

\par }{\QB te sogo eno te dwasianu hani Israelgo sęgę sela sąyu,

\par }{\QB te augwali bugagia bidimainogo yaibao.

\par }{\Q Tama me, eno te Judago yali dwai sę

\par }{\QC sese sela sąwaibao.

\par }{\Q Tama te dwai sęgę ma dwai sę te augwalide me

\par }{\QB elalugobeo.

\par }{\Q Te bidi dabego augwali hani siba po kisilama obaso da,

\par }{\QB te usu me egobeo,” Genuai Bidigo te po wai.


\par }{\SH Genuai Bidigo dwai dene mu te Babilonba mawaibao
\par }
{\Q \VS{21}Genuai Bidigo te Babilongo boi bidi dabeba e tama

\par }{\QB po wali,

\par }{\Q “Dagego te Babilon augwaliba hwįgi pao.

\par }{\Q Te Merataim tǫ, me Pekot tǫ,

\par }{\QB te bulu si we bidi dabeba hwįao.

\par }{\Q Te augwali elibo sę umabo eyu,

\par }{\QB te augwaligo nai doado bage dolao.

\par }{\Q Dagego eno po tigidali wali piąo.


\par }{\Q \VS{22}Odao! Te hwįbo u wabo genuai

\par }{\QB pedaluali, te tǫ kantri mu dolobao.


\par }{\Q \VS{23}Babilon te hama me deli tiwaigo

\par }{\QB te gasa tǫ kantri dabe pepeda sąbo tiwai yali.

\par }{\Q Tialima, megi da, dage te Babilongo boi bidi dabe,

\par }{\QB dagego te Babilon pepeda sąnama dolao.

\par }{\Q Te gasa tǫ pedai kantri hani we bidi augwaligo aga subo

\par }{\QB sogo da,

\par }{\QB te augwali midigi dwai mu saibao,” te po wai dao.


\par }{\Q \VS{24}Genuai Bidigo e tiwai po wali,

\par }{\QB “Babilon, eno nage tola sabo hagani mubo wa me

\par }{\QB deli muani,

\par }{\QB tialima, aga menade elalubo nago me konebeo.

\par }{\Q Nago ena Genuai Bidiba boi bidi yali,

\par }{\QB tibaso, nago tede konesiąbadi te hagani muani wago

\par }{\QB nage polo tola saibao,” te po wai.


\par }{\Q \VS{25}Genuai Bidigo Babilonde haliga sębę elama,

\par }{\QB te agai hwįbo nai mubo be te agai sunumi dalama,

\par }{\QB te boi hwįbo nai doado bage sali.

\par }{\Q Magi baso meni, God, Tigidali Bomo Elalubo Genuai

\par }{\QB Bidi,

\par }{\QB agai te genuai sę me deli te Babilonde yabo elalubao.


\par }{\Q \VS{26}Dage tigidali pedai badu bidibo boi bidi dabe,

\par }{\QC dagego te Babilonba hwįagasiąo.

\par }{\Q Dagego te wit nai mubo be dabe tigidali aluao.

\par }{\Q Tama te Babilongo nai doado bage tigidali selama,

\par }{\QB te bidigo wit dabe pesage du holobo tiwai gilama

\par }{\QB yao.

\par }{\Q Tama te nai dabe dagego mu dolao.

\par }{\Q Dagego te bidi deli me elalumainogo me sula tagalamu

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{27}Te Babilon bomai ami tigidali ela silao,

\par }{\QB te bidi dabego te bulmakau omai dabe ela wialubo

\par }{\QC tiwai yao.

\par }{\Q Tigidali dolomainao, magi baso meni,

\par }{\QB te Genuai Bidigo augwaliba dwai dene mabo sogo

\par }{\QB te pedalubao.


\par }{\Q \VS{28}Te Israel me Juda meba te Babilon taga soyu,

\par }{\QB te Saionba wi ma asali.

\par }{\Q Odao! Augwa e tiwai po obao, “Genuai Bidi dena God,

\par }{\QB agai be dolali hani dabeba te dwai dene wei ponama,

\par }{\QB mabo dao,” wabo.


\par }{\Q \VS{29}Genuai Bidigo Babilon augwa boi bidi dabe e tiwai

\par }{\QB po walali,

\par }{\QB “Dage te enesigigo enebo mu koneai bidi dabe,

\par }{\QC dagego te Babilonba hwįagasao.

\par }{\Q Dagego te Babilon bugagia odogolama, bagua sao.

\par }{\Q Dagego te Babilon dabe me deli wi pomainu me elamuo.

\par }{\Q Te augwaliba dwai dene mayu,

\par }{\QB dagego ela munama, mu dolao,

\par }{\QB te augwaligo gasa hani dabe dolali tiwai yao.

\par }{\Q Magi baso meni, Babilongo te enaba hagoma eyu,

\par }{\QB te hasamani tigi gagea pabo tiwai mu yali,

\par }{\QB te Israel dabe augwa Genuai Bidi dao,

\par }{\QB ena te magi dwai sę munu me isąwai

\par }{\QB te wiegi yai doloba pai kolesaga ebo

\par }{\QC God dao.
\XREF{*}{{\XO 50:29: }{\XT{Ped 18:6}}}


\par }{\Q \VS{30}Ena Genuai Bidigo, eno po dolo obao,

\par }{\QB te sogo dage boi bidi dabego

\par }{\QB te Babilon gesi ogwa bidi dabe ela munama,

\par }{\QB te bidi sisinibo bulu pesagede pągąnalua paibao.

\par }{\Q Te dagego Babilon ami bidi augwali tigidali ela

\par }{\QB mueibao,” te po wai dao.


\par }{\Q \VS{31}“Babilon, nage te hagoma ebo tǫ kantri,

\par }{\QB ena te Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB eno po dolo nageba obao, eno nageba boi bidi ebao.

\par }{\Q Te eno nagebolo dwai dene menama,

\par }{\Q nage ela muyu ebo sogo, te pedelai dao.


\par }{\Q \VS{32}Nage te hagoma ebo bulu tǫ kantri,

\par }{\QB te nage tula munama dolaibao,

\par }{\QB te nage ma hodolabo bidi deli me meni yaibao.

\par }{\Q Te eno nago taun dabe isigo ulama,

\par }{\QB tama te siago nago doado bage tigidali daibao,” te

\par }{\QB po wai.


\par }{\Q \VS{33}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi, agai te tama

\par }{\QB po wai,

\par }{\QB “Te boi bidi augwaligo te Israel me Juda aiyaba mu

\par }{\QB elaluai.

\par }{\Q Te boi dabego augwali kalabus ilama,

\par }{\QB augwali tagala palabo homu me ebeo,

\par }{\QB tede hagela homu ebao.”


\par }{\Q \VS{34}Tialima, te augwali ma sabo bidigo,

\par }{\QB agai bomo elaluai, agai nogi e tiwai dao,

\par }{\Q Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao.

\par }{\Q Agai bomonama eyu, augwali tau selama,

\par }{\QB te augwa boi bidi dabe aiyaba elaluaibao.

\par }{\Q Te agai tigidali bulu tǫ kantri we bidi augwaliba

\par }{\QB te bugagia homu tegaluama bidabo sogo mawaibao,

\par }{\QB tiali goli, te Babilon dabe me tegobeo.

\par }{\Q Menio. Agai augwali te dwai mu tama

\par }{\QC bididumainogo yaibao.


\par }{\Q \VS{35}Genuai Bidigo e tiwai wali,

\par }{\Q “Te bulu tǫ kantri Babilon dolomainao.

\par }{\Q Te Babilon we bidi augwali te augwa tobolu bidi dabe

\par }{\QC me,

\par }{\QB kolesaga koneai bidi dabe dali,

\par }{\QB bobobage hwągo dolomainogo yao.


\par }{\QB \VS{36}Te Babilon tibo profet bidi dabe dolama,

\par }{\QB augwali te esela pabo bidi tiwai pedalumainao.

\par }{\Q Te Babilon ami bidi dabe dolobaso,

\par }{\QC te augwa wi dwai mu yaibao.


\par }{\Q \VS{37}Te Babilongo hos me kekebo karis dabe te

\par }{\QB dolomainao.

\par }{\Q Te gasa hani ami bidi dabego te Babilon tau sali,

\par }{\QC te ami tigidali dolaibao.

\par }{\Q Augwali te we dabe tiwai elama, bomo meni yaibao.

\par }{\Q Te Babilongo wiegi wiegi yai doado bage tigidali dolao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego sagaselama, sela paibao.


\par }{\Q \VS{38}Te poi pibo sogo bobobage sesabi elama,

\par }{\QB te Babilonde elaluama,

\par }{\QC te agai wę tigidali sula somainao.

\par }{\Q Magi baso meni,

\par }{\QB te tibo god dabego piksa te tǫ kantride pągąnaluali.

\par }{\Q Te Babilon augwaligo te tibo god dabe wali pidubaso,

\par }{\QB augwali te esela pelama,

\par }{\QC wabo pabo bidi tiwai pedelaibao.


\par }{\Q \VS{39}Tama tialima, te Babilonde bidi munu me

\par }{\QB bidisiąbadi,

\par }{\QB te nosali sogoba me usu nama,

\par }{\QC tama tiwai elaludaibao.

\par }{\Q Te uni hasa dabe, me uni yowi dabe,

\par }{\QB me te dwai ba dabe naga bidalueibao.
\XREF{*}{{\XO 50:39: }{\XT{Ped 18:2}}}


\par }{\Q \VS{40}Polobadu eno te taun Sodom me taun Gomora dolali,

\par }{\QB te taun dabe augwali pąde elaluali me, te megi da,

\par }{\QB te bulu dabe olo pesage elalubao.

\par }{\Q Te ena Genuai Bidi, eno obao,

\par }{\QB te tobage deli sę naga te Babilonba pedelama,

\par }{\QB tama tede bidi me bidigobe dao,” te po wai.\XREF{*}{{\XO 50:40: }{\XT{Gag 19:24-25}}}


\par }{\Q \VS{41}“Suao! Te ami dabego te not badu bidali tagalama,

\par }{\QB asainogo ebao.

\par }{\Q Augwali te bomai hani mu te king hauwa elalu,

\par }{\QB te digibulu mu bidibao.

\par }{\Q Megi da, augwaligo te boi hwįabo nai sisi ebo dao.


\par }{\Q \VS{42}Augwali te homu dene eyu tau sabo kolesaga me

\par }{\QB isąbo bidi dao.

\par }{\Q Augwaligo te gasa bidi dolabo homu godolo yaibao.

\par }{\Q Augwaligo te enesigi me ene tolalubao.

\par }{\Q Augwali te hos dabede dugulasa asaibao,

\par }{\QB tama te genuai kulukulu pedelaibao,

\par }{\QB te nambisde genuai ąį dini dabe bugusu wabo tiwai

\par }{\QB yaibao.

\par }{\Q Augwali te lainde wasilama,

\par }{\QB te dage Babilon bageba hwįainu sisi elalueibao.


\par }{\Q \VS{43}Babilon kingo te boi hwįabo boi bidi dabe asobo u

\par }{\QB wabo odama,

\par }{\QC aga te wi mu elama,

\par }{\QB te aga nogo sągą dili kimi meni yaibao.

\par }{\Q Aga wi elama, te kone palobo dwai mu yaibao,

\par }{\QB te wego wai ame nainu tigi dene ebo

\par }{\QC tiwai mu pedelaibao,” te po wai.


\par }{\Q \VS{44}“Te polo tama naga,

\par }{\QB te eno Babilon dabe augwa tǫde sela sąyu,

\par }{\QB te laingo sipsip dabede ebo tiwai yaibao.

\par }{\Q Laion aga te wę Jordan busi tomode bidali tagalama,

\par }{\Q te sipsip dabe nosai tubo pesageba polo mu pelama,

\par }{\QC pobeasa bilibo tiwai yaibao.

\par }{\Q Tama eno te tǫ tonaluabo bidi me deli nigilaibao.

\par }{\Q Eno te tama tebo sogo, mena bidigo ena dali konila po

\par }{\QB waibawe?

\par }{\Q Te dego eno bomo tiwai elalubawe?

\par }{\Q Te mena tobolu bidigo ena dali boi bidi yaibawe?


\par }{\Q \VS{45}Eno te tǫ kantri Babilonba yabo sę homu

\par }{\QB kone palali elalubo,

\par }{\QB tede elalubo po te bugagia olo muao.

\par }{\Q Eno te tigidali we bidi me wai puluba dabe sela

\par }{\QB sąwaibao,

\par }{\QB te laiongo sipsip tigidali ela munama,

\par }{\QB te augwa tigi kekasa pabo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te Babilon tǫ digi eno te ebo sęde dwai noma mu saibao.


\par }{\Q \VS{46}Te boi bidi dabego te Babilon sabo sogo,

\par }{\QB te genuai u pedelama, te tǫ mumunu yaibao.

\par }{\Q Tama te Babilongo gela wabo te genuai umagia mu

\par }{\QB pedelama,

\par }{\QB te gasa hani we bidi augwaligo odaibao,” wai dao.




\par }\Chap{51}{\SH Genuai Bidigo Babilonba boi bidi yali
\par }
{\PP \VerseOne{1}Genuai Bidigo e tiwai po wali,

\par }{\BB \par }
{\Q “Suao! Eno te bidi hani mebago homu hodolama,

\par }{\QB te nai hauwa dolomainogo yaibao,

\par }{\QB augwali te bomai wali tiwai asama,

\par }{\QB te tǫ kantri Babilon me aga we bidi dabeba

\par }{\QB hwįaibao.


\par }{\Q \VS{2}Eno te gasa badu tǫ kantri bidi hani dabe tagala

\par }{\QB palama,

\par }{\QB te Babilonba hwįagasama,

\par }{\QB te augwaligo aga doado bage me sela sąwaibao,

\par }{\QB te bidigo wit bo hogomu sela sąbo tiwai yaibao.

\par }{\Q Tama te Babilon dolobo sogo, mu tama,

\par }{\QB te augwali tigidali tǫ habu badu aselama,

\par }{\QB aga dali hwįagasaibao,” te po wali.


\par }{\Q \VS{3}“Dage Babilongo boi bidi dabe,

\par }{\QB dage boi hwįabo te hagawia seselalubo nai sisilama,

\par }{\QB te duga enesigi kekelama,

\par }{\QB te Babilon ami gesi bidi tigidali enao.

\par }{\Q Dagego augwali me deli gogologobeo. Menio.

\par }{\Q Augwali tigidali mu ela silao.


\par }{\Q \VS{4}Dagego enebo enego te Babilon dabe dolama,

\par }{\QB te augwali isama,

\par }{\QB te Babilon hanu sunumi dabede degasa pai munalua

\par }{\QB paibao,” wali.


\par }{\Q \VS{5}Te Israel me Juda augwa tǫde bidali sogo,

\par }{\QB augwaligo te dwai sę hauwa te Israelgo God gedude

\par }{\QB yali,

\par }{\QC aga magi dwai sę deli munu me isąwai wiegi yai

\par }{\QC doloba pai kolesaga elalubo God dao.

\par }{\Q Tiali goli, God, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB agai augwali tudiba mu me musiąma,

\par }{\QB te wilawe we bidibo tiwai me ebeo.


\par }{\Q \VS{6}Dage Israel me Juda, dage te Babilon tagalama,

\par }{\QB wi pao.

\par }{\Q Dage deli deli te wi pobaso da, te dage dologobeo,

\par }{\QC dage bugagia bidaibao.

\par }{\Q Tiyu, dage te kantri Babilon dali dolabuo,

\par }{\QB magi baso meni, megi da,

\par }{\Q Genuai Bidigo te Babilon aga yali

\par }{\QB dwai kolesagade dwai dene mabo wei ponobo sogo

\par }{\QB dao.


\par }{\Q \VS{7}Polobadu Genuai Bidigo te tigidali tǫ kantriba dwai

\par }{\QB dene momainogo yali,

\par }{\QB tama te tǫ kantri Babilongo agai te sę yalio.

\par }{\Q Babilon te kap gol me deli tiwai Genuai Bidigo nogode

\par }{\QB munama,

\par }{\Q tama Genuai Bidigo digi te gasa hani dabe te kapde wain

\par }{\QC tumainogo yai.

\par }{\Q Augwali te ayoge elama,

\par }{\QB te augwali umuna pai tiwai yai dao.
\XREF{*}{{\XO 51:7: }{\XT{Ped 17:2-4; 18:3}}}


\par }{\Q \VS{8}Tialima, te Babilon aga digi te tulaluama, dolaibao.

\par }{\Q Tibaso, dagego agade hobedai gela waiyąo.

\par }{\Q Dagego te aga keni dabe pedela sabo marasin sigi pao.

\par }{\Q Te aga usu ma yaibao homu ebao.


\par }{\Q \VS{9}Te Israel me Juda augwaligo e tiwai po waibao,

\par }{\Q “Da te kalabus bidi dabego te Babilon usu ma ilabo

\par }{\QB homu yali,

\par }{\QB tialima, aga usu yai me pedalubeo.”

\par }{\Q Nosali augwa te po wali, “Tagalao,

\par }{\QB dago te Babilon tagalama,

\par }{\QB da deli deli te dena page buluba ma pinao.

\par }{\Q Magi baso meni, te Babilongo yali dwai sę genuai mu

\par }{\QB elalu,

\par }{\QC te dagaluba usu nigi holali.

\par }{\Q Tibaso, Genuai Bidigo te Babilonba dwai dene mabo sę

\par }{\QB umagia mu yai dao.
\XREF{*}{{\XO 51:9: }{\XT{Ped 18:5}}}


\par }{\Q \VS{10}Genuai Bidigo te Babilon dolobaso,

\par }{\QB tama te kolesagade agai te da dali yali kolesaga

\par }{\QB te doloba pai kolesaga naga dao, te hania ola mani.

\par }{\Q Tegobao, da te Saionba pelama,

\par }{\QB te dena Genuai Bidi, Godigo yali sę tigidali

\par }{\QB hanilaibao,”

\par }{\QC augwaligo te po waibao.


\par }{\Q \VS{11}Dage Babilongo boi bidi dabe,

\par }{\QB duga ene dabe dulama, te hwįabo sabele dabe sao.

\par }{\Q Genuai Bidigo te Babilon dabego agai be dolaliba homu

\par }{\QB kone palama,

\par }{\QB te agai dwai dene augwaliba wei ponainogo ebao.

\par }{\Q Agai te Babilon mu dolainogo,

\par }{\QB tama agai te bulu kantri Midia homu hodolama,

\par }{\QB te Babilonba hwįagasomainogo yai dao.


\par }{\Q \VS{12}Dage boi bidigo, dagego plak ugwa ugwanu

\par }{\QB sagulama,

\par }{\QB te boi bidi dabego hwįbo bomo eyu,

\par }{\QB te Babilon genuai obo alumainao.

\par }{\Q Te taunde tonaluabo ami bidi dabe muao,

\par }{\QB te augwaligo sę bugagia mu yao.

\par }{\Q Te ami dabe geme duala sigi pomainogo

\par }{\QC tagala palama,

\par }{\QB te augwaligo Babilonba hwįabo sisi yao po walao.

\par }{\Q Genuai Bidigo te Babilon we bidi dabeba dwai dene

\par }{\QB mabo sę umagia mu yaiba wali,

\par }{\QB te megi da, agai te sę yainogo ebao wali.


\par }{\Q \VS{13}Babilon, te nago tǫ kantride te ąį hauwa me wiegi

\par }{\QB wiegi yai nai hauwa elalubao.

\par }{\Q Tialima, nage dolabo sogo te pąba yagasalio.

\par }{\Q Nage bidibo ula te ugwa hobolobo hobi tiwai elaluali,

\par }{\QB te megi da, augwaligo togwainogo ebo dao.\XREF{*}{{\XO 51:13: }{\XT{Ped 17:1}}}


\par }{\Q \VS{14}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi aga nogide digi

\par }{\QB mu po weyu,

\par }{\QC te sę yaibao po wali.

\par }{\Q Agai e tiwai po wali,

\par }{\QB “Babilon, te eno genuai hani bidi odasa asu,

\par }{\QB nageba hwįagaselama, te nage aiyaba elalueibao.

\par }{\Q Te augwaligo nago tǫ pągąna sagasaibao,

\par }{\QB te genuai kuli mano hanigo ebo tiwai yaibao.

\par }{\Q Te augwaligo nage aiyaba elalubo si da,

\par }{\QB teda augwali wiegi yai pemene elama,

\par }{\QB te bomonama i waibao,” te po wali.


\par }{\SH Genuai Bidi aga polalubo bidi mu bidibao
\par }
{\R (Jer 10:12-16)

\par }{\Q \VS{15}Te aga bomogo digi Genuai Bidigo te tǫ nigai dao.

\par }{\Q Awe, aga wiegi yai koneani homu kolesagade

\par }{\QC agai te tǫ dodolama muai dao.

\par }{\Q Aga homu kolesagade agai te dagalu nigiyu elama,

\par }{\QB diniga palali.


\par }{\Q \VS{16}Agai po obaso, te dagalu pǫ dabego te be kulu

\par }{\QB bomonama obao,

\par }{\QB te pǫ hauwa umabo hogodobao,

\par }{\QB te gasa badu gasa badu asama,

\par }{\QC deliba sisinagasobao.

\par }{\Q Agai te be sele ula ilibaso, te tulubage aiyaba tulubao.

\par }{\Q Agai te wali hodolobaso,

\par }{\QB te wali aga bidali badu tagalama, asobo dao.


\par }{\Q \VS{17}Bidi augwali te tiwai ebeo.

\par }{\Q Tigidali te umuna pelama,

\par }{\QB te kolesaga konesiąwai elaluai.

\par }{\Q Te golgo tibo god dabe nigibo bidi augwali augwa te

\par }{\QB nigibo naide augwa hale yaibao.

\par }{\Q Te god dabe augwali te god mu menio.

\par }{\Q Augwa bidibo ula me elalube dao.


\par }{\Q \VS{18}Augwali te olo nai tama,

\par }{\QB te bidi dabego posobo po augwaliba waibao.

\par }{\Q Te god dabe dolama, te mu silaibao.


\par }{\Q \VS{19}Tialima, Jekopgo God te tiwai me tegobeo.

\par }{\Q Aga te gasagi yai tedali mu dao.

\par }{\Q Agaduba deligo naga te tigidali nai nigali.

\par }{\Q Te agai Israel dabe sa munama,

\par }{\QC te aga hani mu tiwai elaluai.

\par }{\Q Aga nogi e dao, Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi dao.

\par }{\Q Babilon te Genuai Bidigo egebe wąbi tiwai dao.


\par }{\Q \VS{20}Genuai Bidigo e tiwai po wali,

\par }{\QB “Babilon, nage eno egebe wąbi tiwai bidibao,

\par }{\QC te eno hwįainu sabo nai tiwai dao.

\par }{\Q Eno nage selama,

\par }{\QB te hauwa we bidi hani dabe me te bomai kantri tǫ

\par }{\QB dolai dao.
\FTNT{*}{{\FR 51:20: }{\FT{Te kolesaga koneai bidi hauwago homugo te lain 20 tedu te lain 23 tede wali po, te Babilonba wali da homu yali (te Jer 50:23 tede te tiwai po wali), tialima mebago homugo te gasa hani bidiba wali da homu ebo dao.}}}


\par }{\Q \VS{21}Eno nage selama, te hwįbo hos dabe

\par }{\QB me ami bidi dabe duabo hos dabe dolai.

\par }{\Q Eno nage siyu, te ami dabe dugulama,

\par }{\QB boi hwįbo karis dabe dali dolai dao.


\par }{\Q \VS{22}Eno nage siyu, tigidali we me, bidi me,

\par }{\QB te monu dabe me, wai puluba dabe me,

\par }{\QB te gesi bidi dabe, me gesi we dabe dolai dao.


\par }{\Q \VS{23}Eno nage siyu, te sipsip dabe dali,

\par }{\QB te sipsip tonalubo bidi dabe dali dolali.

\par }{\Q Eno nage selama, te ain kekeyu,

\par }{\QB te gi tǫ elala pabo bulmakau dabe dali,

\par }{\QB te augwali tonalubo bidi dali dolali.

\par }{\Q Te eno nage siyu, te gavman dabe me,

\par }{\QB tobolu bidi dabe me dolai dao,” wali.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{24}“Tialima, ena Genuai Bidi, eno te Babilon dabe augwaliba dwai dene mawaibao po obao, te augwaligo Saionba dwai kolesaga tigidali yali wei ponaibao. Te dage Israel me Juda, te eno ebo sę dagego suagameo,” te po wai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}“Babilon, nago bomo te genuai bulu du tiwai

\par }{\QB elalubao,

\par }{\QB nago te tigidali tǫ pedai badu dolobo sę yali.

\par }{\Q Tialima, mu tama, ena Genuai Bidigo,

\par }{\QB eno nageba boi bidi eyu, te eno nogo dili bomo

\par }{\QC selama,

\par }{\QB te nage tola selama, nage te tǫba sąnama,

\par }{\QB te isigo nage mu dela silaibao.


\par }{\Q \VS{26}Te bidigo selama, aga be sę yabo wiegi yai masigi

\par }{\QB usu,

\par }{\QB te nago bulu pesagede deli me elalugobeo. Menio.

\par }{\Q Te nage mu dolama, te nage tama tiwai sesemane

\par }{\QC me elaludaibao,” wali.


\par }{\SH Te boi bidi dabego Babilonba hwįgi pali
\par }
{\Q \VS{27}Te plak ugwaba selama,

\par }{\QB te hauwa tǫ kantri we bidi hani dabe tomode biugel

\par }{\QC bu wao,

\par }{\QB tama augwa te Babilonba hwįagasabo sisi emainao.

\par }{\Q Te hani dabe augwali te Ararat,

\par }{\QB me Mini, me Askenas, te augwali asomainu i wao.

\par }{\Q Te hwįbo tonaluabo ofisa bidi me deli nigilao.

\par }{\Q Te ami hani bidi dabe augwa hosde dugulama,

\par }{\QB te genuai kuli mano hani tiwai asomainao.


\par }{\Q \VS{28}Te tǫ kantri Midia king dabe, me gavman bidi dabe,

\par }{\QB me augwa tobolu bidi dabe me,

\par }{\QB te tǫ kantri Midiago tonalubo tǫ kantri we bidi hani

\par }{\QB tigidali i wao.

\par }{\Q Te tǫ kantri we bidi hani augwali hauwago te Babilonba

\par }{\QC boi hwįagasabo sisi yao.


\par }{\Q \VS{29}Genuai Bidigo te Babilon dolabo po mia selama,

\par }{\QB te olo tǫ bulu pesage elalueibao,

\par }{\QC tama tede bidi me bidigobeo.

\par }{\Q Genuai Bidigo te sę ebaso,

\par }{\QC te tǫ mali umagi mu yaibao.


\par }{\Q \VS{30}Te Babilon ami dabe augwaligo te boi hwįbo

\par }{\QB tagalama,

\par }{\QB te hwįbo bomai be tomode bidibao.

\par }{\Q Tama augwali te we dabe sibi tiwai pedelama,

\par }{\QB te augwaligo bomo menia sai.

\par }{\Q Te boi bidi augwaligo te Babilon be dabe isigo ulama,

\par }{\QB te aga bomai sunumi dabe elaluali,

\par }{\QC te aluama besela sai dao.


\par }{\Q \VS{31}Te po sela pabo bidi dabe deli deli udulama,

\par }{\QB te Babilon kingba waligibu,

\par }{\QB te boi bidi dabego agai taun pedai tigidali badu sai

\par }{\QB dao,

\par }{\QC te po pusudu gebao.


\par }{\Q \VS{32}Te boi bidi dabe augwaligo te ąį nogebo pesage

\par }{\QB badu selama,

\par }{\QB te ąį pude sigi dili dabe isi ulali.

\par }{\Q Tama te Babilon ami bidi dabe wi dwai mu elama,

\par }{\QB te esela pabo bidi tiwai elama, umuna sai dao.

\par }{\Q Te po sela pabo bagego te sę yali po te kingba wagi

\par }{\QB pidu gebao.


\par }{\Q \VS{33}Tigidali Bomo Elalubo Genuai Bidi,

\par }{\QB aga Israelgo God, agai e tiwai po wali,

\par }{\QB “Te boi bidi dabego Babilon agabo

\par }{\QB te bidigo tubo nai wit agabo tiwai yaibao.

\par }{\Q Bidigo te tau yali nai togobo tiwai eyu,

\par }{\QB te boi bidi dabego Babilon togolama, dolaibao.

\par }{\Q Tama te sę yabo sogo pąba pedelalio,” wali.


\par }{\Q \VS{34-35}Taun Jerusalemgo te tiwai po wali,

\par }{\QB “Babilon king Nebukatnesargo ena tulama,

\par }{\QB te ena mu silalio.

\par }{\Q Aga te bulu gula mane me deli tiwaigo ena mu dalali.

\par }{\Q Te agai haliga eno wiegi yai naigo pągąnai.

\par }{\Q Agai te nai tula silama,

\par }{\QB te ena te moni pou disde te nai habu deli me

\par }{\QC munalu sąbo tiwai ilali.

\par }{\Q Nosali agai ena mu peą sąwanio.

\par }{\Q Te Babilon dabego eno tigi mu dolama,

\par }{\QC te eno kaneme gelali.

\par }{\Q Te augwa dwai sę yali dao,

\par }{\QB te eno homugo te Genuai Bidigo

\par }{\QB augwa te dwai sę yali wei ponao,” po wai dao.


\par }{\SH Genuai Bidigo te Israelgo boi bidi augwaliba dwai dene mawaibao
\par }
{\Q \VS{36}Tialima, Genuai Bidigo te tiwai po wai, “Jerusalem,

\par }{\QB odao.

\par }{\Q Mu tama, te eno nage tau selama,

\par }{\QB te Babilon dabego nageba yali dwai sę dabe wei

\par }{\QB ponaibao.

\par }{\Q Eno te Babilonde elalubo wę tigidali sula somainogo

\par }{\QB yaibao.


\par }{\Q \VS{37}Eno te Babilon dolama, te masigi du holali pesage

\par }{\QB naga elalueibao.

\par }{\Q Te uni yowi dabego bulu pesage dabe naga elalueibao,

\par }{\QC te bidi tede meni yaibao.

\par }{\QB Te gasa hani bidi dabego subo sogo da, te augwali

\par }{\QB dwai noma mu selama,

\par }{\QC te wi umabo mu yaibao.

\par }{\Q Augwaligo te Babilonba kęnę po waibao.


\par }{\Q \VS{38}Tama te Babilon dabego i dwai mu weyu,

\par }{\QB te gesi hasa laiongo i wabo tiwai gilama ebo dao.


\par }{\Q \VS{39}Tialima, ena Genuai Bidi, eno po dolo obao,

\par }{\QB te augwaligo dwai kolesaga yabo haliga hogodobo

\par }{\QB sogo da,

\par }{\Q te eno genuai nai tuabo daa me deli pedelama,

\par }{\QB te augwa ąį hauwa tulama, gęǫ eyu,

\par }{\QC pemene eyu, i hae weyu yaibao.

\par }{\Q Te nosali augwali mu godege pilama,

\par }{\QC te augwali munu ma hodalugobeo.


\par }{\Q \VS{40}Te eno augwali te ela muabo pesageba odasa paibao,

\par }{\QB te bidigo te omai sipsip dabe, me meme dabe,

\par }{\QB augwaliba ebo tiwai gilama yaibao,” po wai dao.


\par }{\Q \VS{41}Genuai Bidigo e tiwai po wai,

\par }{\QB “Tigidali tǫde we bidi hanigo Babilonba genuai nogi

\par }{\QB mawai,

\par }{\QB tiali goli, te boi bidi dabego hwįagaselama, saibao.

\par }{\Q Te gasa hani we bidi dabego subaso da,

\par }{\QB te augwali midigi dwai mu saibao.


\par }{\Q \VS{42}Te boi bidi augwaligo Babilon halua saibao,

\par }{\QB te tamu ąį dinigo te ąį sane mesega sabo tiwai

\par }{\QB yaibao.


\par }{\Q \VS{43}Te agai taun dabe tigidali mu dolama,

\par }{\QB te bulu tǫ kantri olo masigi kemi bulu pesage tiwai

\par }{\QB pedelaibao.

\par }{\Q Tama bidi me bidalugobeo,

\par }{\QB tama bidi augwali tede munu me biligobeo.


\par }{\Q \VS{44}Eno te Babilongo tibo god,

\par }{\QB te Belba dwai dene mabo sę eyu,

\par }{\QB te eno agai te dalali nai dabe bugulabo sę ilaibao.
\FTNT{†}{{\FR 51:44: }{\FT{Te Babilon augwaligo te gasa bulu tǫ kantri dabego wiegi yai dila pai nai hauwa sali (te lain 34-35 tede suao), tama augwa godiba te ofa tiwai selasa asali. Te tibo god dabego te nai dabe tula dalabaso, te megi da, Genuai Bidigo aga ma bugulubo tiwai ebaso, te gasa hani dabego augwa nai dabe ma sobao, te homu yai dao.}}}

\par }{\Q Tama te tǫ kantri we bidi augwali agaba me asogobeo.

\par }{\Q Tama te Babilon bagulali genuai obo te tigidali pepeda

\par }{\QB paibao,” te po wai dao.


\par }{\Q \VS{45}“Dage eno we bidi dabe,

\par }{\QB duga te Babilon tagalama, wi pao.

\par }{\Q Dage deli deli wi pobaso da, te dage bugagia bidaibao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidigo eno haliga sębę dwai mu te Babilon

\par }{\QC dabeba ebao,

\par }{\QB tama tiyu, eno dage augwali dali dolabuo.


\par }{\Q \VS{46}Dagego haliga dwagila midigi selama,

\par }{\QB dage te tǫde haniani po dabe sabilibo odama,

\par }{\QB te dage wi me igio.

\par }{\Q Te kibu be me delide gasa po pedalu,

\par }{\QB te gasa kibu bede gasa po pedalu yaibao.

\par }{\Q Te genuai boi hwįbao weyu,

\par }{\QB te king mego te gasa kingba hwįbao te po augwaligo

\par }{\QB waibao.


\par }{\Q \VS{47}Magi baso meni.

\par }{\Q Eno bodolu muani sogo me deli elalubao,

\par }{\QB tama te sogoba pedalubo si da,

\par }{\QB eno te tǫ kantri Babilongo tibo god piksa dabego

\par }{\QB elalubo nogi dolaibao.

\par }{\Q Te tǫ kantri Babilon hale dwai mu yaibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te Babilon bidi hauwa ela munama,

\par }{\QB augwaligo tigi te Babilon bulu tǫde munalua paibao.


\par }{\Q \VS{48}Te ena Genuai Bidi, eno obao,

\par }{\QB te sogo dagalu dali tǫ sigo te augwalide elalubo

\par }{\QB tigidali naigo te Babilon tulalubaso,

\par }{\QC wiegi yai pemene mu yaibao.

\par }{\Q Te haniani nai dabe dolabo bidi,

\par }{\QB augwali te not badu bidali tagalama asu,

\par }{\QB te Babilonba hwįagasaibao,
\XREF{*}{{\XO 51:48: }{\XT{Ped 18:20}}}


\par }{\Q \VS{49}tama Babilon dolabo sę ebo te aga digi dage

\par }{\QB Israelbolo yali,

\par }{\QB me te gasa tǫ badu hani dabe yali kolesaga tiwai si

\par }{\QB te agabolo wei ponaibao,” te po wai dao.\XREF{*}{{\XO 51:49: }{\XT{Ped 18:24}}}


\par }{\Q \VS{50}Tialima, te Babilon augwaligo dage dolisąwani Israel,

\par }{\QB dage polo asesą Babilon tagalama, wi pao.

\par }{\Q Mu tama, duga page bulu digibulu elaluali,

\par }{\QB tiali goli, te dagego Genuai Bidiba homu kone

\par }{\QB palama,

\par }{\QB te dagego Jerusalem homu kone ebo homu me

\par }{\QB gegeda paligio.


\par }{\Q \VS{51}Megi da, dagego e tiwai po obao,

\par }{\QC “Da hale dwai mu yalio. Magi baso meni.

\par }{\Q Te bulu tǫ kantri bidi dabe augwali te Genuai Bidigo

\par }{\QB Tedali Gasagi Yai Mu Be Habu tomoba pai.

\par }{\Q Te augwaligo dabolo po dwai wali.

\par }{\Q Tibaso, da hale dwai mu ebao.”

\par }{\Q Megi dagego te tobage po obao.


\par }{\Q \VS{52}Genuai Bidigo e tama po wai,

\par }{\QC “Awe, megi te tiwai elalubao.

\par }{\Q Tiali goli, eno bodolu muani sogo me deli elalubao,

\par }{\QB tama te sogo pedalubaso da,

\par }{\QB teda te sogo eno te tǫ kantri Babilon

\par }{\QB tibo god piksa dabego elalubo nogi dolaibao.

\par }{\Q Te tigidali Babilon habu badu te boi hwįyu,

\par }{\QC bidi hauwa dolobaso, te augwali gela wabo

\par }{\QC umagi mu yaibao,” te po wai dao.


\par }{\Q \VS{53}“Babilon te dagaluba ugwanu dąį mu igulama,

\par }{\QB te boi hwįbo bomai pesage nigali da, tagalao,

\par }{\QB eno te nai dabe dolabo bidi augwali tagala palama,

\par }{\QB te augwaligo aga doligi dao.

\par }{\Q Ena Genuai Bidi, eno te po wai dao,” wali.


\par }{\Q \VS{54}Te Babilonde genuai gela u pedelaibao.

\par }{\Q Te boi bidi dabego te tǫ kantri mu dolama,

\par }{\QC te genuai u wabo pedelaibao.


\par }{\Q \VS{55}Genuai Bidigo te Babilon mu doliyu,

\par }{\QB te Babilongo genuai u wabo mu silaibao.

\par }{\Q Te boi bidi hauwago te Babilonba hwįagaselama,

\par }{\QB te kulukulu genuai mu pedelama,

\par }{\QB te genuai tamu ąį dini dabego

\par }{\QC bugusu wabo tiwai yaibao.


\par }{\Q \VS{56}Te nai doado bage dolabo bidi dabe,

\par }{\QB augwaligo te Babilonba boi hwįagaselama,

\par }{\QB augwali aiyaba elaluaibao.

\par }{\Q Tama augwaligo te Babilon ami bidi dabe kalabus elama,

\par }{\QB te augwaligo enesigi dabe tologwaibao.

\par }{\QB Magi baso meni.

\par }{\Q Genuai Bidi aga te dwai sę ebo dolo wei ponobo God

\par }{\QB dao.

\par }{\Q Tama tibaso, mu tama, agai te Babilon dabego dwai

\par }{\QB kolesaga usu siyu,

\par }{\QC dolo mu wei ponaibao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{57}Te king, agai nogi da Tigidali Bomo Elalubo Genuai

\par }{\QB Bidi dao,

\par }{\QC agai te tama po wali,

\par }{\QB “Eno te Babilon genuai bidi dabe gęǫ page ilaibao,

\par }{\QB te ofisa bidi dabe, me kolesaga koneai bidi dabe,

\par }{\QB me gavman bidi dabe, me tobolu bidi dabe,

\par }{\QB me ami bidi dabe, te kolesaga umuna palobo sę

\par }{\QB ilaibao.

\par }{\Q Te augwali mu godege pilama,

\par }{\QB te munu ma hodalogobeo.


\par }{\Q \VS{58}Ena Genuai Bidi, eno tigidali bomo elalubao,

\par }{\QB eno obao, te boi bidi dabe augwaligo te Babilon

\par }{\QB bagulali obo tai nidigi pali alulama,

\par }{\QC te deli me elalugobeo.

\par }{\Q Tama augwaligo te taun tomoba piduali genuai

\par }{\QB bobobage sunumi isigo ulaibao.

\par }{\Q E tiwai dao. Tigidali hani we bidigo odolali sę dene

\par }{\QB yali.

\par }{\Q Te augwaligo nigali nai tigidali te isigo daibao,” te po

\par }{\QB wai dao.


\par }{\SH Jeremaiago Babilonba po ola tolai
\par }
{\PP \VS{59}Te kibu be me si me side te Sedekaia Juda king bidali sogo, Jeremaiago po me deli Babilonba ola tolali. Te sogo king Sedekaia Babilonba pai hagede yali, te Seraia, aga ofisa me deli, te aga dali painogo yali. Seraia aga te Neriago ogwa, te Maseago wąį nǫų dao. Tama Jeremaiago po Seraiabolo mawai dao.

\VS{60}Jeremaiago te dwai sę tigidali Babilonba pedelabo po asęai, te Genuai Bidigo agaba mani po dabe dao.

\VS{61}Tialima, Jeremaiago Seraiabolo e tiwai po wai, “Nage te Babilonba sabalobo sogo, nago te po tigidali te we bidiba nedao,” wali.

\VS{62}“Tama nago e tiwai gedu haluasa po wao, ‘Genuai Bidio, nago te po wai dao, nago te tǫ kantri dolama, te bidi me deli, ma te hasa me bidigobeo. Te sesemane sogo te bulu olo elaludaibao, nago te po wali,’ tama wao.

\VS{63}Seraia, nago te buku nedebo sogo, te nago gedu haluasa po ola silama da, tialima, masigi me deli te bukude tomode gebelama, te buku te wę Yufretisba sąyao.

\VS{64}Tialima, Genuai Bidigo po nago e tiwai po pusao, ‘Babilon da, te e buku tulaluali tiwai yai elama, te aga ugwaba ma pedalugobeo, magi baso meni, ena Genuai Bidi, eno aga dwagila mu dolaibao. Te Babilon we bidi augwali mu tulaluaibao,’ nago te po wao,” Jeremaiago te po Seraiabolo wali.

\par }{\PP Te Jeremaiago po eba silagasobao.
\XREF{*}{{\XO 51:64: }{\XT{Ped 18:21}}}




\par }{\MS Te boi bidi dabego Jerusalem dolali po wali

\par }\Chap{52}{\MR (Dąį 52)

\par }{\SH Te Babilon augwaligo Jerusalemba boi hwįnama, te taun sali
\par }
{\R (Jer 39:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Te Sedekaia Juda king pedelali sogo, agai kibu be te 21 yia elalubadi, tama aga te Jerusalem king bidali te kibu be 11 kibu be bidai. Aga ida, te Hamutal, te gasa Jeremaiago wegi, aga te Lipna taun we me deli dao.

\VS{2}Sedekaiago te king Jehoiakimgo kolesaga wali pelama, tama agai Genuai Bidi gedude dwai kolesaga yai dao.

\VS{3}Te Juda dabe me Jerusalemgo dwai kolesaga ebogo te Genuai Bidigo haliga sębę dwai mu ilali, tibaso Genuai Bidigo te we bidi dabe augwali hagela ebaso, te augwa bulu tǫde sela sąnama, digibulu pai dao.

\par }{\PP Sedekaiago homu te Babilon aga tonalubo hagela mu yai, tibaso aga munu me aga dologode me bidibeo.

\VS{4}Tialima, te nogo si poluade te kibu be 9 te Sedekaia king bidai, tama te polua dei nogo si wabode, king Nebukatnesar te Babilondu aga ami dabe dali aselama, te Jerusalem bagua sagaselama, te taun sainogo boi hwįani. Augwaligo te Jerusalem bagulama, tama te taun bobogelali masigigo nigai genuai obo pagede te tǫ selama, du holama, tama augwali tede dolalu, boi hwįainogo yai dao.
\XREF{*}{{\XO 52:4: }{\XT{Ese 24:2}}}

\VS{5}Augwaligo te Jerusalem bagulali elaludubadi, te kibu be deli olama, polua a naga, me nogo deli tama bidai. Te kibu be 11 Sedekaia te bidai,

\VS{6}tama te kibu bede digi, te polua 4 wabode, te dei 9 wabo side, te Jerusalem we bidi augwali nasigo mu salio, magi baso meni, augwaligo nai tigidali silai dao.

\VS{7}Tama te dei wabo side Babilon augwaligo te masigigo nigai genuai obo habu me deli badu aluama, te Jerusalem tomoba pali. Tialima, te king Sedekaia dali, aga ami bidi dabe me, te Jerusalem tagalama, wi palio. Te hulide augwali pelayu, te kingo giba sabolama, tama augwa te obo ununani sunumidu taun taga soali. Te hauwa Babilon augwaligo te Jerusalem obo bagulali sę elalubadi, te Jerusalem ami bidi dabego Jerusalem tagalama, wi pelayu, te ąį Jordan odogo malu pesage buluba pabo sunumi wali pai dao.
\XREF{*}{{\XO 52:7: }{\XT{Ese 33:21}}}

\VS{8}Tiali goli, te Babilon ami bidi dabego te king Sedekaia pobeasa pelama, te augwali agaba te malu tǫ bulu te Jeriko taun pageba sabolai. Te Sedekaiago ami bidi dabego aga tagalama, wi tedela palio.


\par }{\PP \VS{9}Tialima, te Babilon dabego te Sedekaia pageabi elama, aga te Babilon kingba odasa pali. Te sogo Babilon king te taun Riplade bidali, te Hamat tǫ tomode dao. King Nebukatnesargo Sedekaia sulama, te po wai, Sedekaia te aga yali dwai kolesagade dwai dene somainu yaibao, wai dao.

\VS{10}Te Babilon dabego te Sedekaiago ogwa dabe me, te Juda tobolu bidi dabe me selama, te augwaligo augwali te Riplaba odasa asai. Tama te bulude Nebukatnesargo po obaso, te augwaligo te Sedekaiago ogwa dabe te Sedekaia aga gedude ela muai. Te augwaligo Juda tobolu bidi dabe me ela muai dao.

\VS{11}Te kingo po obaso, te augwaligo Sedekaiago gedu si guda sąwai. Te augwaligo aga nogo sągą te bomai aligabo bono sengo dunama, te aga Babilonba sela palio. Te augwaligo aga tede kalabusiba munama, te aga kalabuside bididubadi, te aga isibo sogoba usu nai dao.
\XREF{*}{{\XO 52:11: }{\XT{Ese 12:13}}}


\par }{\SH Babilon augwaligo Jerusalem dolali
\par }
{\R (2 Kin 25:8-17)

\par }{\PP \VS{12}Te Nebukatnesar te Babilonde king 19 yia bidali, te waiya side, te a naga polua, te dei nogo si wabo te deli kibu bede naga, Nebusaradan, te Babilon king aga boi bidigo elidali weyu tonalubo bidi hani dabe augwa polalubo ofisa bidi, te Jerusalemba asali, te Babilon kingo sę tonaluagasai dao.

\VS{13}Tama agai te augwaligo Genuai Bidiba lotu wabo tempel be, me te Juda kingo be, me te Jerusalem gegunai bidi dabego be, tigidali isigo ula silali. Te genuai dila pai be me deli digi te Babilon dabego me ulubeo.
\XREF{*}{{\XO 52:13: }{\XT{1 Kin 9:8}}}

\VS{14}Te Nebusaradan dali bidali hani dabe, te Babilon ami tigidaligo te masigigo nigali genuai obo alulama, dolai dao.

\VS{15}Tama Nebusaradango te Jerusalemde bidaluali doado bage meni yai we bidi meba te augwali Babilonba kalabus igibu odasa palio. Te hwįani sogo te Juda bage mebago Jerusalem tagalama, te Babilon dabego bidagasali pesageba wi pelama, bidigi pali. Te bage me agai te Babilonba kalabus igibu odasa pali. Tama te haniani nai dabe nigibo mu koneani kolesaga koneai bidi dabe, augwali te Jerusalemde bidalubadi, te agai augwali me sela pai dao.

\VS{16}Tialima, meba Juda te tigidali nai mu sǫą paibaso, augwali bidalumainogo tagalama, te wain gi dabe me gasa gi dabe tonalumainogo yai dao.


\par }{\PP \VS{17}Tama te Babilon dabe te Genuai Bidigo genuai tempel beba pelama, te brasgo nigai genuai bobobage pos si tologali, te bidi dabego brasgo nigai wilkar te ąį ugwadu daide pobegabo nigali nai elaluali me tologolama, sali. Te genuai ąį sabo nai augwaligo te brasgo nigali nai me tologali. Tama augwa te bras tigidali te Babilonba sela pai dao.

\VS{18}Tama te Babilon dabego te sospen dabe, me savol dabe, me lam sula sabo nai dabe, me te genuai pou te ofa ebo kaneme mubo dis dabe, me te wiegi yai denami emainogo ulubo pauda ulubo dis dabe, me te tigidali gasa nai te polobadu Juda dabego brasgo nigilama, te Genuai Bidigo be tomode sę emainogo muani nai me, te sela pai dao.

\VS{19}Tama Nebusaradango te bidi dabego gol me silvago nigali nai dabe me sali, te dwasianu pou dis dabe, te sia sela pabo pou plet dabe, te ofa ebo nai kaneme mubo pou dis, me sospen dabe, me te ni dilide udalubo lam dabe, me te wiegi yai denami ebo pauda ulubo pou plet dabe, me te ofa ebo wain dabe muani pou dis dabe, te tama tigidali nai sela palio.


\par }{\PP \VS{20}Polobadu te king Solomongo sę bidi dabego te bras selama, te genuai bobobage pos si nigali, te genuai tang wę nigilama, tama te nogo si olama, sągągo si bulmakau piksa dabe nigilama, te genuai ąį tang dologode elaluali te dwasianu daide ugwadu muabo nai wilkar elaluai. Te Solomongo po obaso, augwaligo te nai dabe Genuai Bidigo beba muani, polobadu mu. Tialima, megi da, te Babilon dabego te nai dabe alulama, te nai nigali bras sainogo tiali. Te brasgo sęgę te genuai mu, te bidigo skel me egobeo.

\VS{21-22}Te bras si nigali genuai bobobage pos augwaligo te deli tigi tobage sabi si naga nigai. Te nai sigo usu sabo bobage te 8 mita, te nai ugwade eda si genuai usu sabo te 5 mita me 30 sentimita dao. Augwaligo te pos si te genuai paip bras tiwai nigali, te bras tomoba bulubaso da, te usu nama te 7 me hap sentimita tiwai. Augwa te pos tobolu brasgo nigali, te tobolu dwasianu genuai gana yai. Te tobolu ugwaba igulali, te 2 mita me 20 sentimita elaluai. Te augwaligo bras selama, te au wiegi yai wa tiwai nigali, me te pomigranet ni du wai tiwaigo au yali. Tama augwaligo te ni du pomigranet te wade mubo tiwai yai. Tama augwaligo te pos tobolu si bagulama, te au tiwai ilai dao.

\VS{23}Te pos deli delide te pomigranet du wai bidi sese a naga 100 te aga tobolude munama, elaluai. Te 96 pomigranet du te tobolu me si me si badu bagulama te gasa pomigranet du aiyadu geana selama, dologoba bugulama elaluai dao.
\XREF{*}{{\XO 52:23: }{\XT{1 Kin 7:15-47}}}


\par }{\SH Te Juda dabe Babilon kalabus igi pali
\par }
{\R (2 Kin 25:18-21)

\par }{\PP \VS{24}Nebusaradan, te Babilon dabego ami polalubo ofisa bidi, agai te tobolu bidi pris Seraia sobadi, me Sefanaia sali, te Seraia tudi badu daganalu sę ebo bidi, te gasa pris sela te Godigo tempel be sunumide tonalubo bidi me sela pali.

\VS{25}Tama te Jerusalemde agai te Jerusalem ami bidi dabe tonalubo ofisa bidi me sali. Tama agai te Juda kingba te wiegi yai homu kolesaga mabo bidi dabe te a naga olama, me si te sobadi yai. Te hani dabe te Jerusalemde bidaludubadi, te agai augwali pageabi yai. Tama agai te ami bidi dabego polalubo ofisa bidigo sę ebo kuskus bidi sali, te ami bidi pedalumainogo skul ola mabo sę iduali bidi. Te agai te kuskus bidigo sę ebo bidi te bidi sese sela te 60 bidi Jerusalemde bidibo sulama, tama agai te bidi dabe me sai dao.

\VS{26}Tialima, Nebusaradango te bidi tigidali selama, te Babilon king bidibo madi te taun Ripla,

\VS{27}te Hamat tǫba odasa pai. Te kingo po obaso, augwaligo te bidi dabe tede ela muai.

\par }{\PP Te Babilon dabego tama kolesaga elama, te nosali augwaligo te gasa Juda dabe selama, tama digibulu mu pelama, te Babilonba kalabus igibu sela pai dao.

\VS{28}Te Nebukatnesargo kalabus igibu sela pali we bidi namba, e tiwai dao. Te kibu be 7 aga king bidali sogo, agai te 3,023 Juda we bidi sela pai dao.

\VS{29}Te aga kibu be 18 te king bidibo sogo, agai te 832 Jerusalem we bidi sela palio.

\VS{30}Te kibu be 23 aga te king bidali sogode, te polalubo ofisa bidi Nebusaradango te 745 Juda we bidi selama, te augwali kalabus igibu odasa pai. Te kalabus igi pali bage dabego namba e tiwai dao, te 4,600 mu dao.


\par }{\SH Te Babilon kingo te king Jehoiakin te kalabuside bidali tagala pali
\par }
{\R (2 Kin 25:27-30)

\par }{\PP \VS{31}Te Juda king Jehoiakin te Babilonde kalabus elaludubadi, te 37 yia bidai, tama te waiya si tomode Evil Merodak te Babilon king pedelai. Te 12 polua, te dei 25, te wabo kibu bede, Evil Merodakgo te Jehoiakin homu dene eyu, te aga kalabus bidali tagala palai dao.

\VS{32}Evil Merodakgo agabolo wiegi yai kolesaga elama, te agaba genuai nogi menama, tama te tiali kolesagade te Jehoiakin aga dali te Babilonde kalabus bidali king dabego genuai nogi aiyaba elaluai dao.

\VS{33}Tama tialima, te Jehoiakingo te kalabus bidi dabego mubo ugwa munu ma mubeo. Te tigidali sogo aga te Babilon king dali deli madi dugulama, nai tudu genama, te Jehoiakin aga isibo sogoba usu nigi pai dao.

\VS{34}Te Babilon kingo po obaso, te augwaligo tigidali side Jehoiakinba mone maduali, te Jehoiakin aga bugagia bidimainogo tiali. Te augwaligo te tiwai sę ela pidubadi, te Jehoiakin aga isibo sogoba usu nai dao.


\par }