\NormalFont\ShortTitle{Manyongo}

{\MTB Dibuku ya

\par }{\MT MANYONGO

\par }{\MTB ya Yelemya

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Bikapu tanu ya dibuku yayi yina
mumbikudi Yelemya sonikaka, kele na dyambu yayi ya mfunu: Mwangusulu ya Yelusalemi mpe mwangusulu ya Yinzo ya nene ya Nzambi. Yawu salamaka na binwani ya Babilone na mvula 587 tekila mbutukulu ya
Yesu-Klisto (2Bt 25.1-30; Yel 39.1-18). Mwangusulu yango sukisaka kimfumu ya Yuda mpe kimpwanza ya yawu. Dibuku yayi ke na kulakisa mbote-mbote bampasi ya mingi-mingi yina bantu ya Yuda talaka. Ni yawu yina ba ke bokilaka yawu «Dibuku ya Manyongo.»

\par }{\IP Dibuku yayi ke na kuyufula mutindu yayi: Samu na yinki Nzambi me bika beto? Yandi ke ntete kwandi mbote?
Mumbikudi Yelemya ke na kupesa mvutu yayi:

\par }{\IP «Bumbote ya Yave me manisa ve, luzolo ya yandi me suka ve. Yawu ke vutukilaka konso suka (Mng 3.22-23).»

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi lenda kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Mukunga ya ntete ya kyadi: Ba me losa Yelusalemi (Mng 1).

\par }{\IO - Mukunga ya zole ya kyadi: Yave vwandaka mutindu mbeni (Mng 2).

\par }{\IO - Mukunga ya tatu ya kyadi: Kivuvu kele kwandi (Mng 3).

\par }{\IO - Mukunga ya yiya ya kyadi: Yelusalemi me mwangana (Mng 4).

\par }{\IO - Mukunga ya tanu ya kyadi: Ba ke na kulomba kyadi ya Yave (Mng 5).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Yelusalemi, mufwidi ya kento yina ba me losa
\par }
{\Q \VerseOne{1}Wapi mutindu yayi!

\par }{\Q Yawu me bikana kaka yawu mosi!

\par }{\Q Mbanza yina vwandaka ya kufuluka na bantu!

\par }{\Q Yawu me kuma mutindu mufwidi ya kento!

\par }{\Q Mbanza yina vwandaka nsangu na bayinsi nyonso!

\par }{\Q Mbanza yina vwandaka mutindu mwana ya ntinu yina ke na kuyala bizunga,

\par }{\Q yawu me kuma mutindu mundongo.


\par }{\Q \VS{2}Yawu ke na kudila-dila mpimpa nyonso,

\par }{\Q mansangasa ke na kukulumuka na matama ya yandi.

\par }{\Q Na bayina nyonso vwandaka zola yandi,

\par }{\Q ata muntu ke na kukindisa yandi.

\par }{\Q Bandiku ya yandi nyonso me bika yandi,

\par }{\Q bawu me kuma bambeni ya yandi.


\par }{\Q \VS{3}Ba me nata na ngolo bantu ya Yuda na yinsi ya nzenza.

\par }{\Q Ba me nyokola bawu.

\par }{\Q Ba me kotisa bawu na bundongo ya mpasi.

\par }{\Q Bawu ke na kuzinga na kati-kati ya bayinsi ya nkaka.

\par }{\Q Bawu ke na kuzwa ve kisika ya bawu mosi.

\par }{\Q Mitantu nyonso yina vwandaka landa bawu,

\par }{\Q me fyetikisa bawu na kati-kati ya bampasi ya bawu.


\par }{\Q \VS{4}Banzila ya mbanza
Siyone me kota kifwidi,

\par }{\Q samu ti ata muntu ke na kukwiza dyaka na minkembo.

\par }{\Q Bisika yina bantu vwandaka kwiza vukana me kuma ya mpamba.

\par }{\Q Banganga-Nzambi ya yandi ke na kuyawula.

\par }{\Q Bandumba ya yandi kele dyaka ve na kivuvu.

\par }{\Q Yandi mosi mbanza me fuluka na kyadi ya kulutila!


\par }{\Q \VS{5}Mitantu ya yandi me lutila yandi ngolo.

\par }{\Q Ntima ya bambeni ya yandi me pema.

\par }{\Q Ni Yave, ke na kutalisa mbanza mpasi,

\par }{\Q samu ti bambala mingi, bantu ya yandi me tumama ve.

\par }{\Q Bana ya fyoti ya mbanza me kwenda na yinsi ya nzenza

\par }{\Q na lutumu ya ngolo ya bambeni ya bawu.


\par }{\Q \VS{6}Nyonso yina vwandaka sala nkembo ya
Siyone kele dyaka ve.

\par }{\Q Bamfumu ya yandi me kuma mutindu

\par }{\Q bansyesye yina me kondwa matiti ya kudya

\par }{\Q mpe ke na kwendaka kima na kulemba nyonso

\par }{\Q na mantwala ya kikubudi yina ke na kwendaka landa bawu.


\par }{\Q \VS{7}Na bilumbu yayi, yina Yelusalemi kele ya kukuluka mpe ke na kwendaka yima,

\par }{\Q Yelusalemi ke na kubambuka moyo na bima nyonso ya ntalu yina yandi vwandaka na yawu na ntangu ya ntama.

\par }{\Q Ntangu bantu ya mbanza Yelusalemi me kubwa na maboko ya mutantu,

\par }{\Q mpe ata muntu samu na kusadisa mbanza,

\par }{\Q mitantu me tala mbanza yango

\par }{\Q mpe bawu me seka samu ti yimeni samu na yawu.


\par }{\Q \VS{8}Yelusalemi me sala disumu ya nene.

\par }{\Q Ni yawu yina, yandi me kuma kima ya busafu.

\par }{\Q Bayina nyonso vwandaka pesa yandi buzitu ke na kunyafuna yandi,

\par }{\Q samu ti ba me tala kimpene ya yandi.

\par }{\Q Yandi mosi ke na kuyawula

\par }{\Q mpe ke na kuvutuka manima.


\par }{\Q \VS{9}Bidimbu ya kondwa
kuvedila ya yandi kele na dizwela ya yandi.

\par }{\Q Yandi yindulaka ve na mambu yina zolaka bwidila yandi.

\par }{\Q Yandi me pamuka na kubwa yina yandi me kubwa

\par }{\Q mpe ata muntu ke na kukindisa yandi.

\par }{\Q Yandi ke na kutuba: «Yave, tala mpasi ya munu,

\par }{\Q samu ti mbeni ke na kulakisa ngolo ya yandi.»


\par }{\Q \VS{10}Mbeni me tula diboko

\par }{\Q na bima nyonso ya ntalu yina Yelusalemi vwandaka na yawu.

\par }{\Q Yelusalemi me tala mutindu bantu ya bayinsi ya nkaka me kota na Yinzo ya nge ya longo,

\par }{\Q bayina nge tumisaka ti bawu fwana kukota ata fyoti ve na kati ya mukangu ya nge.


\par }{\Q \VS{11}Bantu nyonso ya mbanza Yelusalemi ke na kuyawula.

\par }{\Q Bawu ke na kusosa kima ya kudya.

\par }{\Q Bawu me pesa bima ya ntalu yina vwandaka na bawu samu na kuzwa kima ya kudya,

\par }{\Q samu na kuzwa dyaka ngolo.

\par }{\Q Yelusalemi ke na kutuba: «Yave, tala!

\par }{\Q Tala wapi mutindu ba me yina munu.»


\par }{\Q \VS{12}Beno bayina ke na kulutaka ya beno,

\par }{\Q mpasi yayi me kuminaka ntete beno ve.

\par }{\Q Beno tala mpe beno yindula,

\par }{\Q ya kele na mpasi yina me fwanana na mpasi yayi me bwidila munu?

\par }{\Q Ni Yave me kwika munu mpasi yayi na kilumbu yina yandi lakisaka nkele ya yandi ya kulutila.


\par }{\Q \VS{13}Katuka kuna na dizulu,

\par }{\Q yandi me fidisa tiya na kati ya mikwa ya munu

\par }{\Q mpe yandi me dyata yawu.

\par }{\Q Yandi me tambila munu mutambu na makulu

\par }{\Q mpe yandi me vutula munu manima.

\par }{\Q Yandi me kumisa munu kisika ya mpamba.

\par }{\Q Yandi me kotisa munu na mpasi ya konso kilumbu.


\par }{\Q \VS{14}Yandi me kangila munu
kizitu samu na yimbi ya munu.

\par }{\Q Yandi me kutikisa yimbi ya munu nyonso,

\par }{\Q yawu me kuma tii na laka ya munu.

\par }{\Q Yandi me manisa munu ngolo nyonso.

\par }{\Q Mfumu me yekula munu na maboko ya bantu yina mu lenda sala ata kima ve.


\par }{\Q \VS{15}Mfumu me bingisa binwani nyonso ya ngolo yina vwandaka na kati ya munu.

\par }{\Q Yandi me vukisa binwani samu na kunwanisa munu,

\par }{\Q samu na kufwa bantwenya ya munu.

\par }{\Q Mfumu me nika ndumba ya kitoko ya Yuda

\par }{\Q mutindu ba ke kamunaka bambuma ya vinu na kikamununu.


\par }{\Q \VS{16}Mu ke na kudila samu na mambu yina.

\par }{\Q Meso ya munu ke na kubulumuna mansangasa.

\par }{\Q Samu ti muntu yina lenda kindisa munu kele ntama na munu.

\par }{\Q Muntu yina lenda pesa dyaka munu ngolo kele ntama na munu.

\par }{\Q Bana ya munu nyonso me zimbana,

\par }{\Q samu ti mbeni vwandaka na ngolo ya kulutila.


\par }{\Q \VS{17}Siyone me lambula maboko na kudila nyonso,

\par }{\Q kasi, ata muntu samu na kukindisa yandi.

\par }{\Q Yave me tumisa mitantu samu na kuzunga Yakobi.

\par }{\Q Yelusalemi me kuma kima ya
kuvedila ve na kati-kati ya bawu.


\par }{\Q \VS{18}Ni Yave kele ya
kudedama,

\par }{\Q samu ti mu tumamaka ve na mambu yina yandi zonzaka.

\par }{\Q Beno bantu nyonso, beno kuwa munu.

\par }{\Q Beno tala mpasi ya munu!

\par }{\Q Ba me nata na ngolo matoko na bandumba ya munu na yinsi ya nzenza.


\par }{\Q \VS{19}Mu me bokila bayina vwandaka zola munu,

\par }{\Q kasi bawu me manga munu.

\par }{\Q Banganga-nzambi mpe
bakuluntu ya munu

\par }{\Q me manisa na kufwa na kati ya mbanza

\par }{\Q na ntangu bawu vwandaka sosa kima ya kudya

\par }{\Q samu na kukindisa banzutu ya bawu.


\par }{\Q \VS{20}Yave, tala bampasi yina mu ke na yawu.

\par }{\Q Nzutu ya munu nyonso ke na kutekita.

\par }{\Q Ntima ya munu ke na kusala mpasi

\par }{\Q samu na mutindu yina mu tumamaka ve na nge.

\par }{\Q Na ngaanda, mbele ya muzingu me kufwa bana ya munu.

\par }{\Q Na kati ya yinzo, ya kele lufwa.


\par }{\Q \VS{21}Ba me kuwa mutindu mu ke na kuyawula.

\par }{\Q Kasi ata muntu samu na kukindisa munu.

\par }{\Q Bambeni ya munu nyonso me kuwa nsangu ya bampasi ya munu.

\par }{\Q Bawu me kuma na kilengi,

\par }{\Q samu ti ni nge me sala mutindu yina.

\par }{\Q Sala ti kilumbu yina nge zonzilaka, yawu kukuma,

\par }{\Q mpe bawu, ba kuma mutindu munu!


\par }{\Q \VS{22}Bika ti yimbi nyonso ya bawu kutalana na meso ya nge.

\par }{\Q Sala bawu mpe mutindu nge me sala na munu,

\par }{\Q samu na yimbi ya munu nyonso.

\par }{\Q Samu ti mu ke na kuyawula mingi,

\par }{\Q mpe mu ke na kutala mpasi mingi na ntima.




\par }\Chap{2}{\SH Nzambi me kuma mutindu mbeni ya Yelusalemi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Wapi mutindu yayi!

\par }{\Q Mfumu na kati ya nkele ya yandi,

\par }{\Q yandi me fuka ndumba
Siyone na yisi ya matuti ya ndombe.

\par }{\Q Yandi me bwisa na ntoto

\par }{\Q nkembo ya Isayeli yina vwandaka na zulu.

\par }{\Q Na kilumbu ya nkele ya yandi,

\par }{\Q yandi me zimbana kisika ya yandi ya kutulaka makulu.


\par }{\Q \VS{2}Mfumu me dyamisa bantoto nyonso ya Yakobi.

\par }{\Q Yandi me bika ata fyoti ve.

\par }{\Q Na nkele ya yandi, yandi me mwangisa bambanza ya ndumba ya Yuda

\par }{\Q yina vwandaka na bibaka ya lukengolo.

\par }{\Q Yandi me losa yawu na ntoto.

\par }{\Q Yandi me safula kimfumu na bamfumu ya yawu.


\par }{\Q \VS{3}Na nkele ya yandi ya kulutila,

\par }{\Q yandi me mwangisa lulendo nyonso ya Isayeli.

\par }{\Q Yandi me manga na kunwanisa mbeni

\par }{\Q ntangu mbeni vwandaka me kwiza.

\par }{\Q Ya kele mutindu ti yandi me namisa tiya na kati ya Yakobi,

\par }{\Q yina ke na kuyoka na balweka nyonso.


\par }{\Q \VS{4}Yandi me sadila munani ya yandi mutindu mbeni.

\par }{\Q Yandi me sadila ngolo ya yandi mutindu mutantu.

\par }{\Q Yandi me mwangisa nyonso yina vwandaka mbote na kutala.

\par }{\Q Yandi me kulumuna nkele ya yandi mutindu tiya

\par }{\Q na zulu ya Yinzo ya ndumba
Siyone.


\par }{\Q \VS{5}Mfumu me kuma mutindu mbeni.

\par }{\Q Yandi me dyamisa Isayeli.

\par }{\Q Yandi me dyamisa bayinzo ya yandi nyonso ya kitoko.

\par }{\Q Yandi me mwangisa bambanza ya yandi nyonso yina vwandaka na bibaka ya lukengolo.

\par }{\Q Yandi me sala ti bampasi na kuyawula kulutila mingi na sika ya ndumba ya Yuda.


\par }{\Q \VS{6}Yandi me mwangisa lupangu ya yandi mutindu lupangu ya nsaba.

\par }{\Q Yandi me mwangisa kisika ya yandi ya mbwabanu.

\par }{\Q Yave me sala ti na
Siyone, bantu kuzimbana bilumbu ya
mikembo na ya
basaba.

\par }{\Q Na nkele ya yandi ya kulutila, yandi me safula ntinu na
banganga-Nzambi.


\par }{\Q \VS{7}Mfumu me nyafuna kiyokolo ya yandi ya minkayulu.

\par }{\Q Yandi me losa Yinzo ya yandi ya longo.

\par }{\Q Yandi me yekula na maboko ya bambeni, bibaka ya bayinzo ya kitoko ya
Siyone.

\par }{\Q Ba me sala makelele na kati ya Yinzo ya Yave mutindu na kilumbu ya feti.


\par }{\Q \VS{8}Yave me baka lukanu ya kumwangisa bibaka ya ndumba
Siyone.

\par }{\Q Yandi me fungula singa ya kutezila.

\par }{\Q Yandi me katula ve diboko ya yandi tekila yandi manisa na kumwangisa nyonso.

\par }{\Q Yandi me kotisa kibaka ya ntete mpe kibaka ya lukengolo na kati ya kifwidi.

\par }{\Q Nyonso me mwangana.


\par }{\Q \VS{9}Myelo ya
Siyone me kubwa na ntoto.

\par }{\Q Yandi me katula mpe me mwangisa bikangulu ya yawu.

\par }{\Q Ntinu na bamfumu ya yandi kele na kati-kati ya bantu ya bayinsi.

\par }{\Q Musiku ke dyaka ve.

\par }{\Q Mimbikudi ya yandi mpe ke na kuzwa dyaka ve ata lumoni ya Yave.


\par }{\Q \VS{10}Bakuluntu ya ndumba
Siyone me vwandaka na ntoto, ata dyambu ya kuzonza.

\par }{\Q Bawu me tula fundu-fundu ya ntoto na bayintu ya bawu.

\par }{\Q Bawu me lwata bangoto mutindu balele.

\par }{\Q Bandumba ya Yelusalemi me talisa bayintu ya bawu na ntoto.


\par }{\Q \VS{11}Meso ya munu me lemba na kudila,

\par }{\Q misopo ya munu nyonso ke na kuningana,

\par }{\Q ntima ya munu ke na kulenda dyaka ve,

\par }{\Q samu na mwangusulu yayi yina me kubwa na bantu ya munu.

\par }{\Q Bana ya fyoti na bana yina ke ntete na kunwa mabene,

\par }{\Q bawu nyonso ke na kufwa na nsatu na babala-bala ya mbanza.


\par }{\Q \VS{12}Bawu ke na kuyufula na bamama ya bawu:

\par }{\Q «Wapi kisika beto ke kuzwa madya ya kudya mpe kima ya kunwa?»

\par }{\Q Bawu ke na kubwa mutindu bantu yina me lwala na babala-bala ya mbanza.

\par }{\Q Bawu ke na kufwa na maboko ya bamama ya bawu.


\par }{\Q \VS{13}Yinki mu ke zabisa nge dyaka?

\par }{\Q Ndumba Yelusalemi, na nani mu ke fwanikisa nge?

\par }{\Q Ndumba ya kitoko
Siyone, nani mu lenda tuba ti beno kele mutindu mosi samu na kukindisa nge?

\par }{\Q Mpasi ya nge kele nene mingi mutindu mubu.

\par }{\Q Nani ke belusa nge?


\par }{\Q \VS{14}Mimbikudi ya nge kuzwaka kaka balumoni ya luvunu na ya buzoba samu na nge.

\par }{\Q Bawu lakisaka ve yimbi ya nge samu na kuvutula nge na nzila ya mbote.

\par }{\Q Balumoni yina bawu kuzwaka samu na nge,

\par }{\Q vwandaka kaka ya luvunu mpe ya yimbi.


\par }{\Q \VS{15}Bayina nyonso ke na kuluta na nzila,

\par }{\Q ba ke na kubula maboko samu ti nge me mwangana.

\par }{\Q Bawu ke na kusala muyosi mpe kuningisa bayintu na kutalaka nge, Yelusalemi ndumba ya kitoko.

\par }{\Q «Ya tsyelika yayi ni mbanza yina

\par }{\Q ba vwandaka bokila Mbanza ya Kitoko mpe Kyese ya ntoto nyonso?»


\par }{\Q \VS{16}Bambeni ya nge nyonso ke na kufungula yinwa samu na kuseka nge.

\par }{\Q Bawu ke na kusadila nge muyosi, bawu ke na kukwetila nge meno.

\par }{\Q Bawu ke na kutuba: «Beto me dyamisa yandi.

\par }{\Q Kilumbu yina beto vwandaka vingila ni yayi.

\par }{\Q Kilumbu yango me kuma, beto me kuma yimeni!»


\par }{\Q \VS{17}Yave me sala yina yandi bakaka lukanu ya kusala.

\par }{\Q Yandi me lungisa mambu yina yandi tubaka, mambu yina yandi zengaka katuka ntama.

\par }{\Q Yandi me mwangisa nyonso ata kutala kyadi.

\par }{\Q Yandi me talisa nge mpasi samu na kuyangidika mbeni.

\par }{\Q Yandi me bwela mitantu ya nge lulendo.


\par }{\Q \VS{18}Na ntima mosi, bantu ya Yelusalemi ke na kulooka na
Mfumu.

\par }{\Q Nge kibaka ya ndumba
Siyone, bika ti mansangasa ya nge kutanga mpimpa na ntangu mutindu mwila.

\par }{\Q Beno kulemba ata fyoti ve.

\par }{\Q Beno bika ve na kutangisa mansangasa ya beno.


\par }{\Q \VS{19}Telama nge looka,

\par }{\Q looka mpimpa nyonso na ngunga yina bankebi ke telamaka.

\par }{\Q Mwangisa mutindu maza mambu nyonso yina kele na ntima ya nge na mantwala ya
Mfumu.

\par }{\Q Nanguna maboko ya nge samu na kubondila yandi,

\par }{\Q samu na luzingu ya bana ya nge yina ke na kufwa na nsatu na bansongi nyonso ya banzila.


\par }{\Q \VS{20}Yave, tala!

\par }{\Q Tala na nani nge ke na kusala mambu ya mutindu yayi.

\par }{\Q Bamama kudya bana yina bawu mosi me buta?

\par }{\Q Bana yina bawu me zola na ntima nyonso?

\par }{\Q Bantu kufwa
banganga-Nzambi mpe mimbikudi tii na kati ya
Yinzo ya longo ya Yave?


\par }{\Q \VS{21}Banzutu ya bantwenya mpe ya biboba kele ya kuyalumuka na ntoto na babala-bala.

\par }{\Q Matoko na bandumba ya munu me kufwa na mbele ya mvita.

\par }{\Q Nge me kufwa bawu na kilumbu ya nkele ya nge.

\par }{\Q Nge me zenga bawu laka ata kutadila muntu kyadi.


\par }{\Q \VS{22}Mutindu ba ke bokilaka bantu na kilumbu ya
mukembo, nge me bokila bantu yina me natina munu nsisi na balweka nyonso.

\par }{\Q Na kilumbu ya nkele ya Yave, ata muntu vuukaka, ata muntu bikanaka moyo.

\par }{\Q Bana yina mu zolaka na ntima nyonso, bana yina mu kulisaka, mbeni ya munu me manisa na kufwa bawu nyonso.




\par }\Chap{3}{\SH Kuvwanda na kivuvu na ntangu ya kyadi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mu kele muntu yina me tala bampasi na kikoti yina
Mfumu me bula na nkele ya yandi.


\par }{\Q \VS{2}Mfumu nataka munu.

\par }{\Q Yandi me kotisa munu na nsemo ve,

\par }{\Q kasi yandi me kotisa munu na kitombe.


\par }{\Q \VS{3}Kaka ni munu yandi ke na kutatamana na kubula.

\par }{\Q Yandi ke na kubika ve na kubula munu bilumbu nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yandi me manisa munu musuni nyonso na mpusu ya nzutu.

\par }{\Q Yandi me buka mikwa ya munu.


\par }{\Q \VS{5}Yandi me zunga munu na kibaka mosi

\par }{\Q mutindu kibaka ya bampasi na bankwamusu.


\par }{\Q \VS{6}Yandi me vwandisa munu na kitombe

\par }{\Q mutindu bantu yina kufwaka ntama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yandi me kangila munu na kati ya lupangu samu ti mu basika ve.

\par }{\Q Yandi me tula munu bampanga ya dema.


\par }{\Q \VS{8}Ni na mpamba mu ke na kulooka mpe kulomba lusalusu.

\par }{\Q Yandi me kanga makutu ya yandi na lusambulu ya munu.


\par }{\Q \VS{9}Yandi me kanga banzila ya munu na matadi ya nene.

\par }{\Q Yandi me sala ti mu landa banzila ya yimbi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Samu na munu, yandi me vwanda mutindu yingo yina me bumbimina kibulu.

\par }{\Q Yandi me vwanda mutindu nkosi yina kele na kisika ya kubumbama.


\par }{\Q \VS{11}Yandi me zimbisa munu nzila,

\par }{\Q yandi me pasula-pasula munu.

\par }{\Q Yandi me bika munu kaka munu mosi.


\par }{\Q \VS{12}Yandi me telemisa munani ya yandi,

\par }{\Q yandi me tula munu na mantwala ya yawu samu na kukubula munu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Yandi me manisa madyonga ya nkutu ya yandi na kutobola munu luketo.


\par }{\Q \VS{14}Bantu nyonso ke na kuseka munu.

\par }{\Q Bilumbu nyonso, ba ke na kuyimbila munu banzimbu ya bawu samu na kuseka munu.


\par }{\Q \VS{15}Yandi me yukutisa munu na matiti ya ndudi.

\par }{\Q Yandi me nwikisa munu mindudi-ndudi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Yandi me bukutisa munu matadi.

\par }{\Q Yandi me vindumuna munu na kati ya fundu-fundu ya ntoto.


\par }{\Q \VS{17}Nge me yimina munu kizunu.

\par }{\Q Mu me zimbana yinki ba ke bokilaka buyenge.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mu me tuba ti ya munu yimeni.

\par }{\Q Mu ke dyaka ve na kima ya kuvingila na sika ya Yave.


\par }{\Q \VS{19}Bambuka moyo na nsoni yayi mu ke na kutala na kwendaka yima.

\par }{\Q Bambuka moyo na bampasi mpe luzingu yayi ya ndudi.


\par }{\Q \VS{20}Bantangu nyonso, mu ke na kubambuka moyo na mambu yina.

\par }{\Q Ya ke na kukwamisa munu.


\par }{\Q \VS{21}Kasi dyambu yina mu ke na kutula na ntima,

\par }{\Q dyambu yina ke na kupesa munu kivuvu ni yayi:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Bumbote ya Yave, me manisa ve,

\par }{\Q luzolo ya yandi me suka ve.


\par }{\Q \VS{23}Yawu ke vutukilaka konso suka.

\par }{\Q Kukwikama ya nge kele nene!


\par }{\Q \VS{24}Mu ke na kutuba: Yave kele kikunku ya munu.

\par }{\Q Ni yawu yina mu ke na kusadila yandi kivuvu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Yave kele mbote samu na muntu yina ke na kutula kivuvu na yandi.

\par }{\Q Yave kele mbote samu na muntu yina ke na kusosa yandi.


\par }{\Q \VS{26}Ya kele mbote mingi na kuvingila mpulusu ya Yave na kati ya kudingama.


\par }{\Q \VS{27}Ya kele mbote na muntu na kundima na kunata
kizitu na buntwenya ya yandi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Yandi fwana kuvwanda kisika ya yandi mosi mpe kudingama, samu ti ni yawu Yave me kwika yandi.


\par }{\Q \VS{29}Yandi fwana kutula yinwa ya yandi na kati ya fundu-fundu ya ntoto.

\par }{\Q Kuzaba ve kana kivuvu lenda vwanda dyaka!


\par }{\Q \VS{30}Yandi fwana kupesa dibundi ya yandi na muntu yina me bula yandi mbata.

\par }{\Q Yandi fwana kuyukuta bifingu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Samu ti
Mfumu ke losaka ve muntu ya mankululu.


\par }{\Q \VS{32}Ata ti yandi talisa mpasi,

\par }{\Q yandi ke talaka kyadi.

\par }{\Q Samu ti bumbote ya yandi kele ya nene mingi.


\par }{\Q \VS{33}Mfumu ke yangalalaka ve na kukulula bantu,

\par }{\Q yandi ke yangalalaka ve na kutalisa bantu mpasi.


\par }{\Q \VS{34}Ntangu ba ke nyokolaka bankole nyonso yina kele na boloko na kati ya yinsi,


\par }{\Q \VS{35}ntangu ba ke safulaka luve ya muntu na meso ya Nzambi ya Kulutila Kuzangama,


\par }{\Q \VS{36}ntangu ba ke tengimisaka balufundusu,
Mfumu ke talaka yawu ve?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{37}Nani yina kele ti, kana yandi me tuba dyambu, dyambu yina mpe me salama?

\par }{\Q Ni
Mfumu ve muntu ke tumisaka?


\par }{\Q \VS{38}Ya kele ve ni na yinwa ya Nzambi ya Kulutila Kuzangama ke basikilaka mambu ya mpasi mpe mambu ya kyese?


\par }{\Q \VS{39}Samu na yinki muntu ke yawulaka kana yandi kele moyo?

\par }{\Q Bika ti konso muntu kuyawula samu na masumu ya yandi mosi!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{40}Beto taleno banzila ya beto mpe beto fyongonina yawu.

\par }{\Q Mpe beto vutukeno na Yave.


\par }{\Q \VS{41}Beto sambileno na bantima ya beto nyonso na kuzangula maboko ya beto na Nzambi yina kele na zulu.


\par }{\Q \VS{42}Beto, beto me sala yintu ngolo, beto me manga na kutumama.

\par }{\Q Nge, nge me lemvokila beto ve.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{43}Nge me fukila nkele ya nge, nge me landa beto.

\par }{\Q Nge me kufwa beto ata kutala beto kyadi.


\par }{\Q \VS{44}Nge me fukila dituti samu ti lusambulu ya beto kukuma ve na sika ya nge.


\par }{\Q \VS{45}Nge me kitula beto dizala,

\par }{\Q kima ya busoto na kati-kati ya bantu ya bayinsi ya nkaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{46}Bambeni nyonso ya beto ke na kusalaka beto yinwa samu na kusombola beto.


\par }{\Q \VS{47}Boma, kizungu-zungu, mwangusulu, mpe lufwa kele samu na beto.


\par }{\Q \VS{48}Meso ya munu ke na bulumuna bamwila ya mansangasa,

\par }{\Q samu na mwangusulu yayi yina me bwidila bantu ya munu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{49}Meso ya munu ke na kubasisa mansangasa.

\par }{\Q Yawu ke na kubika ve na kubasisa mansangasa.

\par }{\Q Yawu ke na kulemba ve na kubasisa yawu,


\par }{\Q \VS{50}tii ntangu yina Yave ke balula meso ya yandi na kutala beto katuka kuna na dizulu.


\par }{\Q \VS{51}Meso ya munu ke na kutalisa munu mpasi samu na mambu yayi me bwidila bandumba ya mbanza ya munu.


\par }{\Q \VS{52}Ba ke na kulanda-landa munu mutindu ndeke,

\par }{\Q bambeni yina ke na kuyina munu ya mpamba.


\par }{\Q \VS{53}Bawu me kotisa munu na kati ya dibulu ya maza samu na kudingimisa munu.

\par }{\Q Mpe bawu me tula ditadi na zulu ya munu.


\par }{\Q \VS{54}Maza me luta ndilu ya yintu ya munu.

\par }{\Q Mu me tuba ti ya munu yimeni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{55}Mu me tanguna nkumbu ya nge Yave kuna na yisi ya dibulu ya maza.


\par }{\Q \VS{56}Nge me kuwa ndinga ya munu.

\par }{\Q Kukanga ve makutu ya nge na kuyawula ya munu.

\par }{\Q Kukanga ve makutu ya nge yayi mu ke na kulomba lusalusu.


\par }{\Q \VS{57}Na ntangu yina mu bokilaka nge, nge belamaka,

\par }{\Q nge tubaka na munu: «Kutala boma ve.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{58}Mfumu, nge me nwanina munu.

\par }{\Q Nge me kuula luzingu ya munu.


\par }{\Q \VS{59}Yave, nge me tala yimbi yina ba me sala munu.

\par }{\Q Sadila munu bunzonzi!


\par }{\Q \VS{60}Nge me tala wapi mutindu ba me vutula munu yimbi.

\par }{\Q Nge me tala yimbi yina ba me kanisa na kusala munu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{61}Yave, nge me kuwa bifingu ya bawu.

\par }{\Q Nge me tala yimbi yina ba me kanisa na kusala munu.


\par }{\Q \VS{62}Nge me kuwa mambu yina ke na kuzonza bayina me tedimina munu.

\par }{\Q Bawu ke na kusadila munu bamfundu bilumbu nyonso.


\par }{\Q \VS{63}Ba vwanda ya kuvwanda, ba vwanda ya kutelama,

\par }{\Q tala nge mosi: Nzimbu ya bawu ni munu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{64}Yave, nge ke futisa bawu yimbi ya bawu.

\par }{\Q Nge ke vutula bawu mutindu kele mavanga ya bawu.


\par }{\Q \VS{65}Nge ke sala ti bawu kukuma bantu ya bantima ya ngolo.

\par }{\Q Nsingulu ya nge ke vwanda na bawu.


\par }{\Q \VS{66}Nge ke landa bawu na nkele ya nge.

\par }{\Q Mpe nge ke manisa na kuzimbisa bawu na ntoto ya nge Yave.




\par }\Chap{4}{\SH Bampasi ya
Siyone
\par }
{\Q \VerseOne{1}Wapi mutindu yayi!

\par }{\Q Wolo me beba!

\par }{\Q Wolo ya mbote ke dyaka ve kitoko!

\par }{\Q Matadi ya longo me mwangana bisika nyonso na babala-bala!


\par }{\Q \VS{2}Wapi mutindu yayi!

\par }{\Q Bana ya mfunu ya
Siyone,

\par }{\Q bayina vwandaka mutindu wolo ya ntalu,

\par }{\Q ba ke na kubakila bawu mutindu bambungu ya ntoto, yina kisadi-bambinda me yidika!


\par }{\Q \VS{3}Bambulu ke pesaka bana ya bawu mabene.

\par }{\Q Bawu ke dikilaka bana ya bawu.

\par }{\Q Kasi bandumba ya bantu ya munu me kuma na ntima ya yimbi,

\par }{\Q mutindu bandeke ya kuzangama ya yinsi ya kuyuma.


\par }{\Q \VS{4}Balaka ya bana ya fyoti me yuma samu na nsatu ya maza.

\par }{\Q Bana ke na kulomba kima ya kudya,

\par }{\Q kasi ata muntu ke na kupesa bawu yawu.


\par }{\Q \VS{5}Bayina vwandaka me mesana na kudyaka madya ya mbote, bawu ke na kwendaka kubwa na banzila samu na nsatu.

\par }{\Q Bayina ba kulisaka na luzingu ya mbote, ke na kwendaka sosa madya na mboloso.


\par }{\Q \VS{6}Yimbi ya bandumba ya bantu ya munu me lutila yimbi ya Sodome.

\par }{\Q Mbanza yina mwanganaka kaka yawu mosi.

\par }{\Q Ata muntu ve mwangisaka yawu.


\par }{\Q \VS{7}Bana ya bantinu\FTNT{*}{{\FR 4:7 }{\FT{Na babibila ya nkaka ba sonikaka ba-Nazile.}}} lutilaka kulezima na neze.

\par }{\Q Bawu vwandaka mpembe kulutila miliki.

\par }{\Q Banzutu ya bawu lutilaka kitoko na matadi ya ntalu yina ba ke bokilaka kolaye.

\par }{\Q Bizizi ya bawu vwandaka mutindu matadi ya Safile.


\par }{\Q \VS{8}Kasi na ntangu yayi, bizizi ya bawu me kuma ndombe kulutila makala.

\par }{\Q Ba ke na kuzaba dyaka bawu ve na banzila.

\par }{\Q Bampusu ya banzutu ya bawu me vukana na mikwa.

\par }{\Q Yawu me yuma mutindu bankuni.


\par }{\Q \VS{9}Bayina me kufwa na mbele ya muzingu me lutila mbote na bayina ke na kufwa na nsatu.

\par }{\Q Bawu ke na kufwa na kukonda samu ti madya ya bilanga ke dyaka ve.


\par }{\Q \VS{10}Bamama, ata ti ba vwandaka na luzolo ya bana ya bawu,

\par }{\Q kaka ni bawu mosi dyaka me banda na kulamba bana ya bawu samu na kudya bawu,

\par }{\Q na ntangu ya mpasi yayi yina me kumina bandumba ya bantu ya munu.


\par }{\Q \VS{11}Yave me sadila nkele ya yandi nyonso.

\par }{\Q Yave me dukula nkele ya yandi ya kulutila.

\par }{\Q Yandi me namisa tiya na
Siyone.

\par }{\Q Yandi me yoka balufulu ya yawu.


\par }{\Q \VS{12}Ya vwanda bantinu ya ntoto, ya vwanda bantu ya yinza, ata muntu ndimaka ti

\par }{\Q mutantu to mbeni lendaka kota na myelo ya Yelusalemi.


\par }{\Q \VS{13}Mambu yayi me kubwa samu na masumu ya mimbikudi ya yandi.

\par }{\Q Ya me kubwa samu na yimbi yina salaka
banganga-Nzambi

\par }{\Q na kumwangisa menga ya bantu ya
kudedama na mbanza.


\par }{\Q \VS{14}Bawu ke na kwendaka yima na babala-bala mutindu bampofo.

\par }{\Q Bawu ke ya
kuvedila ve samu na menga.

\par }{\Q Ba fwana kusimba ve binkuti ya bawu.


\par }{\Q \VS{15}«Beno katuka! Beno kele ya
kuvedila ve\XREF{}{{\XO 4:15 }{\XT{Knz 13.45}}}!» Ni mutindu yina bantu ke na kulooka samu na bawu.

\par }{\Q «Beno katuka! Beno katuka! Beno kusimba beto ve!»

\par }{\Q Yina ba ke na kwendaka kima, na kwendaka tambula kidi-kidi na bayinsi ya nkaka,

\par }{\Q bantu ya bayinsi yina ke na kutuba:

\par }{\Q «Bawu yayi lenda vwanda ve na sika ya beto!»


\par }{\Q \VS{16}Yave yandi mosi me sala ti bawu kumwangana bisika nyonso.

\par }{\Q Yandi zola kutala dyaka bawu ve.

\par }{\Q Ba me zitisa ve
banganga-Nzambi.

\par }{\Q Ba me pesa ve biboba buzitu.


\par }{\Q \VS{17}Meso ya beto vwandaka tatamana na kulemba.

\par }{\Q Meso ya beto vwandaka tatamana na kulemba na kuvingila lusalusu yina vwandaka kwiza ve.

\par }{\QB Beto vingilaka ata kulemba mutindu bankebi, nkwizulu ya bantu ya yinsi yina lendaka kwiza vuukisa beto.


\par }{\Q \VS{18}Ba ke na kulandaka makulu ya beto.

\par }{\QB Beto ke na kulenda ve na kukwenda na bisika ya beto.

\par }{\QB Beto salaka ntangu ya beto.

\par }{\Q Nsukunu ya beto me kuma pene-pene.

\par }{\Q Nsukunu ya beto yawu yayi.


\par }{\Q \VS{19}Bayina ke na kulandaka beto, me lutila mbangu na bambemba ya
mazulu.

\par }{\Q Bawu ke na kulandaka beto tii na zulu ya myongo.

\par }{\Q Bawu ke na kutadikilaka beto na bisika yina bantu ke zingaka ve.


\par }{\Q \VS{20}Muntu yina vwandaka luzingu ya beto,

\par }{\QB muntu yina Yave byekaka, ba bwilaka mpe kotisaka yandi na dibulu.

\par }{\Q Ni yandi beto vwandaka tuba ti:

\par }{\QB «Ntangu kinsinsya ya yandi ke fukaka beto, beto ke lendaka na kuzinga na bantu ya bayinsi.»


\par }{\Q \VS{21}Bantu ya Edome, beno yangalala,

\par }{\QB beno vwanda na kyese beno bayina ke zingaka na Wuse!

\par }{\Q Kasi kilumbu kele yina beno ke kunwa kopo ya kitumbu,

\par }{\Q beno ke kola yawu mpe beno ke katula bilele!


\par }{\Q \VS{22}Nge ndumba
Siyone kento ya kitoko,

\par }{\Q kitumbu ya nge me manisa.

\par }{\Q Ba ke nata dyaka nge ve na yinsi ya nzenza.

\par }{\Q Kasi nge ndumba ya Edome,

\par }{\Q Mfumu ke futisa nge yimbi ya nge

\par }{\Q yandi ke lakisa masumu ya nge na sika ya bantu nyonso.




\par }\Chap{5}{\SH Yave bambukila beto moyo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yave, bambuka moyo na bampasi yina kuminaka beto.

\par }{\Q Tala mpe tala mbote wapi mutindu ba ke na kufingaka beto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mvwilu ya beto kwendaka na bantu ya nkaka

\par }{\QB mpe bayinzo ya beto na banzenza.


\par }{\Q \VS{3}Beto me kuma bansaana, bana yina ke dyaka ve na batata.

\par }{\Q Bamama ya beto me kuma mutindu mifwidi.


\par }{\Q \VS{4}Maza ya mabulu yina beto ke kunwaka

\par }{\QB me kuma ya kusumba na mbongo.

\par }{\Q Bankuni ya beto ya kulambila,

\par }{\QB me kuma ya kusumba.


\par }{\Q \VS{5}Bayina ke kwamisaka beto, me kanga beto bizitu na laka.

\par }{\Q Beto me lemba, beto kele ve na kisika ya kupema.


\par }{\Q \VS{6}Samu na kudya mbote,

\par }{\Q beto ke na kulomba madya na bantu ya Ngipiti mpe na bantu ya Asili.


\par }{\Q \VS{7}Bankooko ya beto salaka yimbi, bawu ke dyaka ve,

\par }{\Q kasi ni beto ke na kunata bizitu ya masumu ya bawu.


\par }{\Q \VS{8}Bandongo ni bawu bamfumu ya beto

\par }{\Q mpe ata muntu ke na kukuula beto na maboko ya bawu.


\par }{\Q \VS{9}Luzingu ya beto ke na kwama na kwendaka sosa madya,

\par }{\Q samu na bantu yina ke na bambele ya mvita kuna na yinsi ya kuyuma.


\par }{\Q \VS{10}Mpusu ya banzutu ya beto me kuma tiya mutindu bantu me katuka na kati ya fule ya mampa

\par }{\Q samu ti nsatu me lutila.


\par }{\Q \VS{11}Bawu ke na kubakaka bakento ya
Siyone na ngolo.

\par }{\Q Bawu ke na kubakaka bandumba na ngolo na kati ya bambanza ya Yuda.


\par }{\Q \VS{12}Ba ledikaka bamfumu,

\par }{\QB ba ke na kuzitisa dyaka ve biboba.


\par }{\Q \VS{13}Ba ke na kukwika bantwenya na kunika bambuma na ditadi yina ba ke nikaka bambuma.

\par }{\Q Bana ya babakala ke na kwendaka kubwa samu na dema ya bakuni.


\par }{\Q \VS{14}Bakuluntu me bika na kuyonzamaka.

\par }{\QB Bantwenya me bika na kusika bansambi ya bawu.


\par }{\Q \VS{15}Bantima ya beto ke dyaka ve na kilengi.

\par }{\Q Mabina ya beto ya kyese me kuma banzimbu ya mafwa.


\par }{\Q \VS{16}Nkembo ya beto me manisa.

\par }{\QB Kyadi na beto samu ti beto me sumuka!


\par }{\Q \VS{17}Beto ke na kutala mpasi na bantima.

\par }{\QB Meso ya beto ke na kutala dyaka mbote ve samu na mansangasa.


\par }{\Q \VS{18}Samu ti mongo ya
Siyone me mwangana.

\par }{\Q Samu ti mongo ya
Siyone me kuma bwala ya mibaku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kasi nge Yave, nge kele ntinu ya seko.

\par }{\QB Nge ke yalaka bambandu na bambandu.


\par }{\Q \VS{20}Samu na yinki nge me zimbana beto bantangu nyonso?

\par }{\Q Samu na yinki nge me bika beto na luzingu nyonso ya beto?


\par }{\Q \VS{21}Yave, vutula beto na sika ya nge mpe beto ke vutuka.

\par }{\Q Vutula luzingu ya beto mutindu yawu vwandaka ntete.


\par }{\Q \VS{22}Nge me losa kwandi beto mbala mosi?

\par }{\QB Nge me dasukila beto mingi mutindu yayi?

\par }