\NormalFont\ShortTitle{Loma}

{\MTB Mukanda ya Polo na sika ya ba-Klisto ya

\par }{\MT LOMA

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Bamvula fyoti na manima ya lufwa mpe mvumbukulu ya
Yesu-Klisto, mwa ba-Zwife yina kumaka ba-Klisto mutindu Akila mpe Pisile bandaka na kumwangisa Nsangu ya Mbote na mbanza Loma. Na yina, dibuundu ya ntete na Loma vwandaka me yilama. Kasi na ntangu yina, Polo vwandaka mwangisa Nsangu ya Mbote na yinsi ya Sili, na kizunga ya Aziya mpe ya Ngalatiya.

\par }{\IP Nzambi pesaka Polo kisalu ya kumwangisa Nsangu ya Mbote tii na bandilu ya yinza. Na yina, yandi vwandaka zola kukwenda na yinsi ya Esepane, kasi yandi fwanaka lutila na mbanza Loma samu na kukubika nzyetolo yina. Ni yawu yina, yandi fidisaka mukanda na sika ya ba-Klisto ya Loma. Beto zaba ve kana yandi salaka nzyetolo ya Esepane to ve.

\par }{\IP Na kati ya mukanda yayi, Polo ke na kubangula na ba-Klisto ya Loma wapi mutindu yandi ke na kuvisa kisalu ya yandi ya kumwangisa Nsangu ya Mbote na sika ya bayina kele ve ba-Zwife. Ni na kati ya mukanda yayi, yandi zabisaka na pwelele nyonso ngudi ya dyambu ya yandi mutindu yayi: «Nsangu ya Mbote kele lulendo ya Nzambi samu na kuvuukisa bayina nyonso ke kwikilaka, kubanda na ba-Zwife tii na bayina kele ve ba-Zwife» (Lom 1.16).

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Bambote (Lom 1.1-7).

\par }{\IO - Polo ke na kuzonzila dyambu ya kintwadi na kati ya ba-Zwife mpe bayina kele ve ba-Zwife. Polo ke na kuzabisa mpe ti Nsangu ya Mbote pesamaka na bantu nyonso ata kusala luswaswanu (Lom 1.8-17).

\par }{\IO - Polo ke na kubangula wapi mutindu Nzambi ke vuukisaka konso muntu ya masumu yina ke tulaka kivuvu ya yandi na Yesu-Klisto (Lom 1.18–8.39).

\par }{\IO - Polo ke na kuzonzila nkwamusu yina ke na kunata bantu ya nkaka ya Isayeli na kumanga Klisto bantangu ya nkaka (Lom 9–11).

\par }{\IO - Polo ke na kuzabisa ti na ntangu yayi, bantu fwana kubakula ti bumbote yina Nzambi ke na kulakisa na kisika ya bayina kele ve ba-Zwife, fwana kuvwanda mutindu mbokolo na luzingu ya tsyelika, luzingu ya malu-malu samu na Klisto (Lom 12.1–15.13).

\par }{\IO - Polo ke na kuzabisa lukanu ya nzyetolo ya yandi na Loma, mpe yandi ke na kumanisa mukanda ya yandi na bambote (Lom 15.14–16.27).

\par }{\IB \par }
{\IP Bayina ke sosaka na kuzaba mambu yina me tadila mpulusu yina Nzambi ke pesaka na bantu na lusalusu ya
Yesu-Klisto, ke vwanda na nsayi mingi na kutanga mukanda yayi. Na yina, bawu ke vwanda bantu yina ke yangidikaka Nzambi (Lom 12.2).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Bambote
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ni munu Polo, kisadi ya
Yesu-Klisto yina Nzambi bokilaka na kuvwanda ntumwa mpe soolaka samu na kumwangisa Nsangu ya yandi ya Mbote, ke na kufidisa beno mukanda yayi.


\par }{\PP \VS{2}Katuka ntama, Nzambi pesaka nsilulu ya Nsangu ya Mbote yayi na kati ya mabuku ya longo na kusadila mimbikudi ya yandi\XREF{}{{\XO 1:2 }{\XT{Esa 52.7; 61.1}}}.

\VS{3}Nsangu ya Mbote yango ke na kutadila Mwana ya yandi
Yesu-Klisto. Na yina me tadila kimuntu, yandi butukaka na dikanda ya Davidi.

\VS{4}Kasi na yina me tadila Mpeve ya Longo, Nzambi lakisaka na lulendo ti
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto, kele Mwana ya yandi ntangu yandi vumbukaka na lufwa.

\VS{5}Ni na yandi, Nzambi pesaka munu lusakumunu ya kuvwanda ntumwa samu na kunata na Nkumbu ya yandi bantu ya bayinsi nyonso na kukwikila
Yesu-Klisto mpe na kutumama na yandi.

\VS{6}Beno mpe, beno kele na kati ya lutangu ya bantu yina, samu ti
Yesu-Klisto bokilaka beno.


\par }{\PP \VS{7}Mu ke na kufidisa mukanda yayi na sika ya beno yina kele na mbanza Loma, beno nyonso yina Nzambi ke zolaka mingi mpe bokilaka na kuzinga samu na yandi. Bika ti Tata ya beto Nzambi mpe
MfumuYesu-Klisto kusakumuna beno mpe kupesa beno kizunu.


\par }{\SH Polo ke na nsatu ya kwenda kutala ba-Klisto ya mbanza Loma
\par }
{\PP \VS{8}Ntete-ntete, mu ke na kuvutula matondo na Nzambi ya munu na Nkumbu ya
Yesu-Klisto samu na beno nyonso, samu ti bantu ke na kuzonzila kiminu ya beno na yinza ya muvimba.

\VS{9}Nzambi yina mu ke sadilaka na ntima nyonso ya munu na kumwangisa Nsangu ya Mbote ya Mwana ya yandi, kele mbangi ya munu ti mu ke zimbanaka beno ve na kati ya balusambulu ya munu.

\VS{10}Ntangu nyonso, mu ke sambilaka Nzambi na kupesa munu ngolo ya kukwiza na sika ya beno kana ya kele luzolo ya yandi.

\VS{11}Ya tsyelika, mu ke na nsatu ya kulutila ya kutalana na beno, samu ti mu natina beno makabu ya Mpeve ya Longo samu na kukindisa beno.

\VS{12}Dyaka, mu ke na nsatu ya kuvwanda kintwadi na beno, samu ti konso muntu kuzwa nkindusulu na kiminu yina kele na beto nyonso: kiminu ya munu kuzwa nkindusulu na kiminu ya beno, mpe beno na kiminu ya munu.


\par }{\PP \VS{13}Bampangi! Mu zola beno zaba ti bambala mingi, mu kuzwaka mabanza ya kukwiza na sika ya beno. Kasi tii ntangu yayi, mu me lenda ve na kusadila yawu. Mu zolaka ti kisalu ya munu basisa bambuma ya mbote na sika ya beno mutindu yawu me basisa bambuma ya mbote na bayinsi ya nkaka.

\VS{14}Mu fwana kusadila bantu nyonso: ya vwanda
ba-Ngeleke to basenzi, ya vwanda bayina longokaka to bayina longokaka ve.

\VS{15}Ni yawu yina, mu kele mpe na nsatu ya kuzabisa Nsangu ya Mbote na sika ya beno yina kele na mbanza Loma.


\par }{\PP \VS{16}Mu kele ve na nsoni ya kuzabisa Nsangu ya Mbote. Yawu kele lulendo ya Nzambi samu na kuvuukisa bayina nyonso ke kwikilaka, kubanda na ba-Zwife tii na bayina kele ve ba-Zwife.

\VS{17}Ya tsyelika, Nsangu ya Mbote ke lakisaka ti Nzambi ke talaka ti bantu kele ya
kudedama ntangu bawu ke kwikilaka yandi, kubanda mbandukulu tii na nsukunu. Mutindu yawu kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi: «Muntu yina kele ya
kudedama ke zinga samu na kiminu ya yandi\XREF{}{{\XO 1:17 }{\XT{Abk 2.4}}}.»


\par }{\SH Nkele ya Nzambi na sika ya bayina ke mangaka yandi
\par }
{\PP \VS{18}Katuka na
mazulu, Nzambi ke lakisaka nkele ya yandi na konso disumu mpe mambu ya
kudedama ve yina bantu ke salaka. Na mavanga ya bawu ya yimbi, bawu ke kangaka butsyelika nzila.

\VS{19}Kasi mambu yina beto lenda kuzaba na Nzambi kele pwelele samu na bawu, samu ti yandi mosi Nzambi lakisaka bawu yawu na pwelele nyonso.

\VS{20}Ya tsyelika, katuka ntangu yina Nzambi yidikaka yinza, nkadulu ya yandi yina ke talanaka ve, yina kele lulendo ya yandi ya bantangu nyonso mpe mutindu yandi kele, ke zabanaka na kutala bisalu ya yandi. Na yina, bawu lenda kutuba ve ti bawu zaba ve.

\VS{21}Bawu zaba Nzambi, kasi bawu ke kembisaka ve yandi mpe ke vutulaka ve yandi matondo mutindu ya me lunga na kusala yawu na ntwala ya Nzambi. Bawu kele na mabanza ya yimbi, mpe bantima ya bawu ya mayela ve kele na kati ya kitombe.

\VS{22}Bawu ke tubaka ti bawu kele bantu ya ndwenga, kasi bawu kele bilawu.

\VS{23}Bawu me manga na kukembisa Nzambi yina ke kufwaka ve samu na kukembisa biteki. Biteki yango ni bantu yina ke kufwa, bandeke, bibulu yina kele na makulu yiya, mpe banyoka.


\par }{\PP \VS{24}Ni yawu yina, Nzambi bikaka bawu na kuzinga na busafu mutindu kele bansatu ya bantima ya bawu. Na yina, bawu ke safulaka bawu mosi banzutu ya bawu na kuzinga na mutindu ya nsoni.

\VS{25}Bawu me balula butsyelika ya Nzambi na luvunu. Bawu ke sambilaka mpe ke sadilaka bima yina Nzambi yidikaka. Kasi bawu ke sambilaka ve, mpe ke sadilaka ve yandi mosi Kiyidiki ya bima nyonso, yina bantu nyonso fwana kusiika bamvula na bamvula.
Ameni!


\par }{\PP \VS{26}Ni yawu yina, Nzambi bikaka bawu, samu ti bawu sadila bansatu ya bawu ya nsoni. Bakento ke na kuvukisa dyaka ve mfulu na babakala, kasi bawu ke na kuvukisa mfulu bawu na bawu.

\VS{27}Mutindu mosi mpe, babakala ke na kuvukisa dyaka ve mfulu na bakento, mpe bawu ke na nsatu ya kulutila na kuvukisa mfulu bakala na bakala. Bawu ke na kusala mambu ya nsoni bawu na bawu, mpe na kusala mutindu yina, bawu ke na kuzwa kitumbu yina me lunga na nkadulu ya bawu ya yimbi.


\par }{\PP \VS{28}Mutindu bawu mangaka na kuzaba Nzambi, Nzambi bikaka bawu, samu ti bawu sadila mayela ya bawu ya kutengama. Na yina, bawu ke salaka mambu yina me lunga ve na kusala.

\VS{29}Bawu kele ya kufuluka na konso mutindu ya mambu ya
kudedama ve, ya yimbi, ya kuvwanda na nsatu ya bima ya bampangi. Bawu kele bantu ya myangu, ya kufuluka na musoki, mpe ke kufwaka bampangi. Bawu ke swanaka bawu na bawu, ke vunaka bampangi, mpe ke salaka mambu ya buzoba ya mutindu na mutindu. Bawu ke zonzaka mambu ya luvunu na nzutu ya bampangi,

\VS{30}mpe ke tongaka bampangi. Bawu kele bambeni ya Nzambi, mpe ke fingaka bampangi. Bawu ke salaka lunangu, mpe ke zolaka talana na meso ya bantu. Bawu ke sosaka banzila ya mutindu na mutindu samu na kusala mambu ya yimbi, mpe bawu ke tumamaka ve na bibuti ya bawu.

\VS{31}Bawu ke na mayela ve mpe ke zitisaka ve bansilulu ya bawu. Bawu kele na ntima-ngolo mpe ke talaka ve bampangi kyadi.

\VS{32}Bawu zaba mbote nzengolo ya Nzambi: bayina ke zingaka mutindu yina ke kuzwa kitumbu ya lufwa. Bawu ke salaka kaka ve mambu ya mutindu yina, kasi bawu ke ndimaka bayina ke salaka yawu.




\par }\Chap{2}{\SH Lufundusu ya Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina, ata nge vwanda nani, kana nge ke fundisaka bampangi, zaba ti nge mosi mpe kele muntu ya kufundisa. Ntangu nge ke fundisaka bampangi, mpe nge ke salaka mambu yina bawu ke salaka, nge ke na kupesa kitumbu na nge mosi.

\VS{2}Beto zaba ti Nzambi ke fundisaka na butsyelika nyonso bayina ke salaka mambu ya mutindu yina.

\VS{3}Nge muntu ke fundisaka bampangi na mambu yina nge mosi mpe ke salaka, zaba ti Nzambi ke fundisa nge.

\VS{4}Mpe nge muntu ke safulaka bunene ya bumbote ya Nzambi, ya mvibudulu ya yandi, mpe ya ntima yandi, nge zaba ve ti bumbote ya Nzambi ke na kunata nge na kusoba nkadulu?

\VS{5}Kasi nge ke na ntima ya kukangama, mpe nge ke na kumanga na kusoba nkadulu. Ni yawu yina, nge ke na kukubika nge mosi kitumbu ya ngolo samu na kilumbu yina Nzambi ke lakisa nkele ya yandi mpe lufundusu ya yandi ya
kudedama.

\VS{6}Ya tsyelika, Nzambi ke pesa konso muntu musendo yina me fwanana na bisalu yina yandi me sala.

\VS{7}Nzambi ke pesa luzingu ya mankululu na bayina ke tatamanaka na kusala mambu ya mbote. Bantu yina ke salaka yawu ke sosaka na kuzwa nkembo, buzitu, mpe luzingu yina ke manisaka ve.

\VS{8}Kasi Nzambi ke dasuka mpe ke vwanda na nkele na bayina ke tumamaka ve na yandi, ke mangaka butsyelika, mpe ke tumamaka na mambu ya
kudedama ve.

\VS{9}Bampasi mpe mawa ke kumina bayina nyonso ke salaka mambu ya yimbi, kubanda ntete na ba-Zwife, mpe na manima, bayina kele ve ba-Zwife.

\VS{10}Kasi Nzambi ke pesa nkembo, buzitu, mpe kizunu na sika ya bayina nyonso ke salaka mambu ya mbote, kubanda ntete na ba-Zwife, mpe na manima, bayina kele ve ba-Zwife,

\VS{11}samu ti Nzambi ke swasikisaka ve bantu.


\par }{\PP \VS{12}Bayina nyonso ke salaka masumu ata kuzaba Misiku, ke zimbisa myela ya bawu ata ti bawu zaba ve Misiku yina. Kasi bayina nyonso zaba Misiku yina, mpe ke salaka masumu, ke funduswa na yina me tadila Misiku yina.

\VS{13}Ya tsyelika, bayina ke kuwaka kaka Misiku kele ve ya
kudedama na meso ya Nzambi, kasi ni bayina ke tumamaka na yawu.

\VS{14}Bayina kele ve ba-Zwife zaba ve Misiku. Kasi ba ya nkaka ke salaka mutindu Misiku ke tumisaka. Bawu kele misiku samu na bawu mosi, ata ti bawu kele na yawu ve.

\VS{15}Na kusala mutindu yina, bawu ke lakisaka ti mambu yina Misiku ke tumisaka kele ya kusonama na kati ya bantima ya bawu. Ndinga yina ke zonzaka na kati ya bantima ya bawu kele mpe mbangi na mambu yina. Mutindu mosi mpe, mabanza ya bawu yina bantangu ya nkaka ke fundaka bawu to ke nwaninaka bawu

\VS{16}ke talana na kilumbu yina Nzambi ke fundisa bantu na lusalusu ya
Yesu-Klisto. Yandi ke fundisa mambu nyonso yina kele ya kubumbama na kati ya bantima ya bantu mutindu ke zabisaka Nsangu ya Mbote yina mu ke longisaka.


\par }{\SH Ba-Zwife mpe Misiku
\par }
{\PP \VS{17}Kasi nge yina kele Zwife, nge kele ya kukangama na Misiku, mpe nge kele na lunangu samu na Nzambi ya nge.

\VS{18}Nge zaba mambu yina Nzambi ke zolaka, mpe Misiku me longisa nge na kusoola mambu ya mfunu.

\VS{19}Nge ke kanisaka ti nge kele ntwadisi ya bampofo, nsemo ya bayina kele na kati ya kitombe,

\VS{20}mulongisi ya bana ya fyoti mpe ya bantu ya mayela ve, samu ti nge ke na kutala ti Misiku ke longisaka nge luzabu mpe butsyelika.

\VS{21}Na yina, nge yina kele mulongisi ya bampangi, samu na yinki nge kele ve mulongisi ya nge mosi? Nge ke longisaka ti muntu fwana kulaba ve, kasi nge mosi ke labaka.

\VS{22}Nge ke yiminaka bantu na kusala kinsuza, kasi nge mosi ke salaka yawu. Nge ke yinaka banzambi ya biteki, kasi nge ke bakaka na ngolo bima yina kele na kati ya bayinzo ya bawu ya lusambulu.

\VS{23}Nge ke na lunangu ya kuzaba Misiku, kasi nge ke safulaka Nzambi ntangu nge ke tumamaka ve na Misiku.

\VS{24}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bayina kele ve ba-Zwife ke na kusafulaka Nkumbu ya Nzambi samu na beno\XREF{}{{\XO 2:24 }{\XT{Esa 52.5}}}.»


\par }{\PP \VS{25}Kana nge ke tumamaka na Misiku, dyambu ya kuzenga bubakala kele mfunu na nge. Kana nge ke tumamaka ve na Misiku, nge kele mutindu muntu yina ba zengaka ve bubakala.

\VS{26}Kasi kana muntu yina ba zengaka ve bubakala ke na kutumama na Misiku, Nzambi ke tala yandi mutindu muntu yina ba zengaka bubakala.

\VS{27}Muntu yina ba zengaka ve bubakala, kasi ke tumamaka na Misiku, ke fundisa nge yina ke tumamaka ve na Misiku ata ti nge zaba yawu, mpe ti ba zengaka nge bubakala.

\VS{28}Na yina, Zwife ya tsyelika kele ve muntu yina ke lakisaka yawu na mambu yina ke talanaka meso, to muntu yina kele ya kuzengisa bubakala kaka na kidimbu yina ba salaka na bubakala ya yandi.

\VS{29}Kasi Zwife ya tsyelika, ni muntu yina kele ya kuzengisa bubakala kati ya ntima. Yawu ke salamaka ve na misiku, kasi na Mpeve ya Nzambi. Nkembo ya Zwife yina ke katukaka ve na sika ya bantu, kasi na Nzambi.




\par }\Chap{3}{\SH Bantu nyonso kele misumuki na ntwala ya Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina, na yinki kuvwanda Zwife me lutila bantu ya nkaka? Wapi mfunu kele na kuzengisa muntu bubakala?

\VS{2}Ee! Ya ke na ndandu ya nene na mambu nyonso. Ntete-ntete, Nzambi pesaka mambu ya yandi na sika ya ba-Zwife.

\VS{3}Kana ba-Zwife ya nkaka vwandaka ve ya kukwikama na Nzambi, yawu lendaka sala ti Nzambi bika na kuvwanda ya kukwikama?

\VS{4}Ve! Beto fwana kuzaba ti Nzambi ke tubaka butsyelika ata ti bantu nyonso kele bantu ya luvunu, mutindu yawu kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi:

\par }{\Q «Bantu fwana kuzaba

\par }{\Q ti nge Nzambi kele ya
kudedama

\par }{\Q na mambu yina nge ke zonzaka,

\par }{\Q mpe kana bantu fundisa nge,

\par }{\Q nge ke nunga\XREF{}{{\XO 3:4 }{\XT{Mga 51.6}}}.»


\par }{\PP \VS{5}Yinki beto lenda kutuba kana yimbi yina beto ke salaka ke na kulakisa ti Nzambi kele ya
kudedama? Nzambi kele ve ya
kudedama ntangu yandi ke pesaka beto kitumbu? (Mu ke na kuzonza mutindu bantu ke tubaka.)

\VS{6}Ni mutindu yina ve! Kana Nzambi kele ve ya
kudedama, wapi mutindu yandi ke lenda na kufundisa bantu?


\par }{\PP \VS{7}Kana luvunu ya munu ke na kulakisa na pwelele nyonso butsyelika ya Nzambi samu na kulakisa nkembo ya yandi, samu na yinki mu lenda kuzwa dyaka kitumbu mutindu musumuki?

\VS{8}Na yina, samu na yinki beto lenda kutuba ve ti beto sala mambu ya yimbi, samu ti mambu ya mbote talana? Ya tsyelika, samu na kufinga munu, bantu ya nkaka ke zonzaka ti ni munu ke tubaka yawu. Ya me lunga na bantu yina ke tubaka mutindu yina na kuzwa kitumbu ya bawu.


\par }{\PP \VS{9}Kasi beto lenda kutuba ve ti beto ba-Zwife, beto me lutila bantu ya nkaka mfunu. Mu vwandaka me zabisa beno yawu ti ba-Zwife mpe bayina kele ve ba-Zwife kele bawu nyonso bandongo ya masumu

\VS{10}mutindu yawu kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi:

\par }{\Q «Ya kele ve na muntu ya
kudedama, ata mosi ve.


\par }{\Q \VS{11}Ata muntu ke na mayela;

\par }{\Q Ata muntu ke sosaka Nzambi.


\par }{\Q \VS{12}Bantu nyonso me zimbana nzila,

\par }{\Q mpe bawu me sumuka kintwadi.

\par }{\Q Ya kele ve na muntu yina ke na kusala mambu ya mbote, ata mosi ve.


\par }{\Q \VS{13}Balaka ya bawu kele mutindu bandyamu ya kuzibuka.

\par }{\Q Bawu ke sadilaka baludimi ya bawu samu na kuvuna,

\par }{\Q mpe bayinwa ya bawu ke basisaka misa ya nyoka.


\par }{\Q \VS{14}Bayinwa ya bawu kele ya kufuluka na mambu ya nsiingulu mpe ya ndudi.


\par }{\Q \VS{15}Bawu ke kwendaka mbangu samu na kufwa bantu.


\par }{\Q \VS{16}Na bisika nyonso yina bawu ke lutaka,

\par }{\Q bawu ke mwangisaka bima nyonso, mpe ke bikaka mawa.


\par }{\Q \VS{17}Bawu me zaba ve nzila yina ke pesaka kizunu.


\par }{\Q \VS{18}Bawu kele ve na boma ya Nzambi\XREF{}{{\XO 3:18 }{\XT{Mga 14.1-3; 53.2-4; 5.10; 140.4; 10.7; Mga 36.2; Esa 59.7-8}}}.»


\par }{\PP \VS{19}Beto zaba ti mambu nyonso yina kele na kati ya Misiku, kele samu na bayina kele na yisi ya lutumu ya Misiku. Na yina, ata muntu ke lenda na kutuba ti yandi kele ya
kudedama, mpe bantu nyonso kele ya kusumuka na ntwala ya Nzambi.

\VS{20}Ni yawu yina, ata muntu ke vwanda ya
kudedama na meso ya Nzambi na kusala mambu yina ke tumisaka Misiku. Ya tsyelika, Misiku kele samu na kulakisa na bantu ti bawu ke salaka masumu.


\par }{\SH Muntu ke kumaka ya
kudedama na kusala kiminu na Yesu
\par }
{\PP \VS{21}Kasi ntangu yayi, Nzambi me lakisa beto wapi mutindu yandi ke kumisaka beto ya
kudedama na ntwala ya yandi ata kusadila Misiku. Mambu yina kele ya kusonama na kati ya Misiku ya Moyize mpe dibuku ya Mimbikudi ke zabisaka yawu:

\VS{22}Nzambi ke kumisaka bantu ya
kudedama samu na kiminu ya bawu na
Yesu-Klisto. Yandi ke salaka yawu samu na bayina nyonso ke kwikilaka
Yesu-Klisto, samu ti bantu nyonso kele mutindu mosi:

\VS{23}Bantu nyonso me sumuka, mpe me kondwa nkembo ya Nzambi.

\VS{24}Kasi na bumbote ya yandi, Nzambi ke kumisaka bawu ya
kudedama ya mpamba na lusalusu ya
Yesu-Klisto yina ke na kukuula bawu na masumu.

\VS{25}Ni yandi Nzambi pesaka mutindu munkayulu, samu ti bantu kuzwa na lufwa ya yandi mulemvo ya masumu samu na kiminu ya bawu. Yandi salaka mutindu yina samu na kulakisa ti yandi kele ya
kudedama, samu ti yandi sembaka ve masumu yina bantu salaka na ntama

\VS{26}ntangu yandi lakisaka mvibudulu ya yandi. Yandi ke na kulakisa
ludedomo ya yandi ntangu yayi samu na kulakisa na mbala mosi ti yandi kele ya
kudedama, mpe yandi ke kumisa ya
kudedama bantu nyonso yina ke kwikilaka Yesu.


\par }{\PP \VS{27}Na yina, ya ke dyaka ve na mfunu ya kusala lunangu, samu ti dyambu yina me lutila mfunu, ni kutumama ve na misiku, kasi kuvwanda na kiminu.

\VS{28}Ya tsyelika, beto ke na kutala ti Nzambi ke kumisaka muntu ya
kudedama samu na kiminu ya muntu yina. Kasi ya kele ve na kutumama na Misiku.

\VS{29}To Nzambi kele kaka Nzambi ya ba-Zwife? Yandi kele ve Nzambi ya bayina kele ve ba-Zwife? Ee, yandi kele mpe Nzambi ya bayina kele ve ba-Zwife,

\VS{30}samu ti ya ke kaka na Nzambi mosi. Ni yandi ke kumisaka ya
kudedama, na lusalusu ya kiminu, ba-Zwife mutindu mosi mpe bayina kele ve ba-Zwife.

\VS{31}Na yina, ya zola kutuba ve ti ntangu beto ke kwikilaka, beto ke manisaka Misiku mfunu, kasi beto ke pesaka yawu mfunu.




\par }\Chap{4}{\SH Abalayami, tata ya bayina kele ya
kudedama samu na kiminu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina, yinki beto lenda kutuba na yina me tadila nkooko ya beto, Abalayami? Yinki yandi kuzwaka na kimuntu ya yandi?

\VS{2}Kana Abalayami kumaka muntu ya
kudedama na bisalu yina yandi salaka, yandi lendaka sala lunangu. Kasi yandi lenda kusala yawu ve na ntwala ya Nzambi.

\VS{3}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Abalayami kwikilaka na Nzambi, mpe Nzambi ndimaka yandi mutindu muntu ya
kudedama samu na kiminu ya yandi\XREF{}{{\XO 4:3 }{\XT{Mba 15.6}}}.»

\VS{4}Muntu yina ke salaka kisalu, ke kuzwaka difuta. Difuta yango kele ve dikabu. Kasi yawu kele musendo yina yandi fwana kuzwa.

\VS{5}Kana muntu ke salaka ve bisalu, kasi ke kwikilaka Nzambi yina ke salaka ti muntu ya masumu kuma muntu ya
kudedama, Nzambi ke ndima yandi mutindu muntu ya
kudedama samu na kiminu ya yandi\FTNT{*}{{\FR 4:5 }{\FT{Mbangululu ya nkaka: Kasi ntangu muntu ata kusala kisalu ke kwikilaka kaka ti Nzambi ke yambaka musumuki na mbote nyonso, Nzambi ke talaka kiminu ya yandi samu na kundima yandi mutindu muntu ya kudedama.}}}.

\VS{6}Ni na mutindu yina, Davidi ke na kuzonzila kyese ya muntu yina Nzambi ke ndimaka mutindu muntu ya
kudedama ata kutala bisalu ya yandi:


\par }{\Q \VS{7}«Kyese na bantu yina Nzambi me lemvokila yimbi ya bawu, mpe me katula masumu!


\par }{\Q \VS{8}Kyese na muntu yina
Mfumu Nzambi ke talaka mutindu muntu yina kele na masumu ve!\XREF{}{{\XO 4:8 }{\XT{Mga 32.1-2}}}»


\par }{\PP \VS{9}Kyese yina kele kaka samu na bayina kele ba-Zwife? Ve! Yawu kele mpe samu na bayina kele ve ba-Zwife. Beto me tuba mbote ti «Nzambi ndimaka Abalayami mutindu muntu ya
kudedama samu na kiminu ya yandi.»

\VS{10}Kasi wapi ntangu yawu salamaka? Ntete ba zenga Abalayami bubakala to na manima ya kuzenga yandi bubakala? Yawu salamaka ve na manima ya kuzenga bubakala, kasi ntete ba zenga yandi bubakala.

\VS{11}Ntete ba zenga yandi bubakala, Nzambi ndimaka Abalayami mutindu muntu ya
kudedama, samu ti yandi vwandaka kwikila yandi. Na manima, yandi kuzwaka kidimbu ya kuzengisa bubakala. Yawu vwandaka lakisa ti Nzambi ndimaka yandi mutindu muntu ya
kudedama samu na kiminu ya yandi. Na yina, Abalayami me kuma tata ya bayina nyonso ke kwikilaka Nzambi ata ti ba zengisaka ve bawu bubakala. Bawu mpe, Nzambi ke ndimaka bawu mutindu bantu ya
kudedama.

\VS{12}Yandi kele mpe tata ya bayina ba zengaka bubakala: Bayina kele kaka ve bantu ba zengaka bubakala, kasi ke landaka mpe kifwani ya kiminu ya tata ya beto Abalayami ntete ba zenga yandi bubakala.


\par }{\SH Nsilulu ya Nzambi kele samu na bayina nyonso ke kwikilaka
\par }
{\PP \VS{13}Nzambi pesaka nsilulu ya kupesa yinza na sika ya Abalayami mpe na sika ya bana ya dikanda ya yandi\XREF{}{{\XO 4:13 }{\XT{Mba 12.2-3; 17.4-6; 22.15-18}}}. Ya zola kutuba ve ti Nzambi pesaka nsilulu yina, samu ti Abalayami tumamaka na misiku, kasi, samu ti Nzambi ndimaka yandi mutindu muntu ya
kudedama samu na kiminu ya yandi.

\VS{14}Kana kaka ni bayina ke tumamaka na Misiku fwanaka kuzwa bima yina Nzambi pesaka nsilulu, kiminu zolaka vwanda kima ya mpamba, mpe nsilulu ya Nzambi zolaka vwanda ve na mfunu.

\VS{15}Ya tsyelika, Misiku ke salaka ti Nzambi dasuka na bantu. Kana misiku kele ve, kumanga na kutumama na misiku lenda kuvwanda ve.


\par }{\PP \VS{16}Na yina, nsilulu salamaka samu na kiminu, samu ti yawu vwanda dikabu yina Nzambi ke pesaka ya mpamba, mpe ti yawu salama samu na bana nyonso ya dikanda ya Abalayami. Yawu fwana kusalama kaka ve samu na bayina ke kwikilaka na Misiku, kasi mpe samu na bayina ke kwikilaka mutindu Abalayami kwikilaka. Abalayami kele tata ya beto nyonso

\VS{17}mutindu Dibuku ya Nzambi ke zabisaka: «Mu tulaka nge tata ya makanda mingi ya bantu\XREF{}{{\XO 4:17 }{\XT{Mba 17.5}}}.» Yandi kele tata ya beto na ntwala ya Nzambi yina yandi kwikilaka, Nzambi yina ke vutulaka luzingu na bantu ya kufwa, mpe ke salaka ti bima yina kele ve na luzingu, kuzwa luzingu.

\VS{18}Na kusala kivuvu kisika yina ba lendaka sala ve kivuvu, Abalayami kwikilaka mpe kumaka «tata ya makanda mingi ya bantu» mutindu Nzambi zabisaka yandi yawu: «Bayina ke butuka na dikanda ya nge ke vwanda mingi mutindu bambwetete yayi.\XREF{}{{\XO 4:18 }{\XT{Mba 15.5}}}»

\VS{19}Abalayami vwandaka keba ve na bamvula nkama, kasi yandi lembaka ve na kusala kiminu ata ti nzutu ya yandi kumaka mutindu ya kufwa, mpe ti Saala lendaka buta ve.

\VS{20}Yandi vwandaka sala kaka kiminu, mpe salaka ve ntembe na nsilulu ya Nzambi. Kasi kiminu ya yandi vwandaka pesa yandi ngolo, mpe yandi kembisaka Nzambi.

\VS{21}Yandi zabaka ti ya tsyelika, Nzambi ke na lulendo ya kusala mambu yina yandi pesaka nsilulu.

\VS{22}Ni yawu yina, Nzambi ndimaka Abalayami mutindu muntu ya
kudedama samu na kiminu ya yandi.

\VS{23}Kasi mambu yayi: «Nzambi ndimaka yandi mutindu muntu ya
kudedama\XREF{}{{\XO 4:23 }{\XT{Mba 15.6}}}», yawu sonamaka ve kaka samu na yandi mosi.

\VS{24}Yawu sonamaka mpe samu na beto yina Nzambi ke ndima mutindu bantu ya
kudedama, samu ti beto ke kwikilaka yandi yina vumbulaka
Mfumu ya beto Yesu na lufwa.

\VS{25}Ba yekulaka yandi na lufwa samu na masumu ya beto, mpe Nzambi vumbulaka yandi na lufwa samu na kukitula beto bantu ya
kudedama.




\par }\Chap{5}{\SH Kuvwanda na kizunu na Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mutindu Nzambi me ndima beto bantu ya
kudedama samu na kiminu ya beto, beto ke na kuzinga ntangu yayi na kizunu na yandi samu na
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto.

\VS{2}Na lusalusu ya
Yesu-Klisto, beto me lenda na kuzwa na kiminu dikabu yina Nzambi ke pesaka ya mpamba. Ni na yawu beto ke na kuzinga ya kukwikama ntangu yayi, mpe mambu yina ke na kuyangidika beto, ni kivuvu ya kukota na nkembo ya Nzambi.

\VS{3}Beto ke yangalalaka mpe na kati ya bampasi ya beto, kasi beto zaba ti bampasi ke pesaka mvibudulu,

\VS{4}mpe mvibudulu ke nataka muntu na kuvwanda ya kukwikama ata yandi ke na kutala mpasi. Kuvwanda ya kukwikama na kati ya bampasi ke pesaka kivuvu.

\VS{5}Kivuvu yayi lenda kuvuna beto ve, samu ti Nzambi tulaka luzolo ya yandi na kati ya bantima ya beto na ngolo ya Mpeve ya Longo yina yandi pesaka beto.


\par }{\PP \VS{6}Ya tsyelika, ntangu beto vwandaka ntete ve na ngolo,
Klisto kufwaka samu na bantu yina vwandaka na kitantu na Nzambi na ntangu yina Nzambi kubikaka.

\VS{7}Kundima na kufwa samu na muntu ya
kudedama kele mpasi mingi. Kasi ntangu ya nkaka, muntu ke ndimaka na kufwa samu na muntu ya mbote.

\VS{8}Kasi Nzambi lakisaka beto wapi mutindu yandi ke zolaka beto: Klisto kufwaka samu na beto ntangu beto vwandaka ntete bantu ya masumu.

\VS{9}Ntangu yayi, na lufwa ya Klisto, beto me kuma bantu ya
kudedama na ntwala ya Nzambi. Ni yawu yina, Klisto ke vuukisa beto na nkele ya Nzambi.

\VS{10}Ntangu beto vwandaka bambeni ya Nzambi, Nzambi vutulaka ngwisani ya yandi na beto na lufwa ya Mwana ya yandi. Mutindu ngwisani me vutuka, beto ke na kivuvu ti yandi ke vuukisa mpe beto, samu ti Klisto kele moyo.

\VS{11}Dyaka, beto ke na lunangu na Nzambi samu na
Mfumu ya beto,
Yesu-Klisto, samu ti ni na yandi ngwisani ya beto na Nzambi me vutuka ntangu yayi.


\par }{\SH Adami mpe
Yesu-Klisto
\par }
{\PP \VS{12}Masumu kotaka na yinza samu na muntu mosi, Adami, mpe yawu pesaka lufwa. Na yina, lufwa me kumina bantu nyonso, samu ti bantu nyonso me sala masumu.

\VS{13}Ya tsyelika, ntete Nzambi pesa Moyize Misiku, masumu vwandaka na kati ya yinza. Kasi masumu lenda kunata ve muntu na kuzwa kitumbu kana misiku kele ve.

\VS{14}Kasi katuka ntangu ya Adami tii ya Moyize, lufwa vwandaka yala bantu, ata bayina vwandaka me sala ve masumu ya mutindu mosi na Adami ntangu yandi tumamaka ve na Nzambi.

\par }{\PP Adami vwandaka kifwani ya muntu yina fwanaka kwiza.

\VS{15}Kasi beto lenda kufwanikisa ve bunene ya disumu ya Adami na bunene ya dikabu yina Nzambi ke pesaka ya mpamba. Ya tsyelika, samu na disumu ya muntu mosi, lutangu ya nene ya bantu kufwaka. Kasi bumbote ya Nzambi me lutila nene, mpe dikabu yina yandi pesaka ya mpamba na bantu mingi na lusalusu ya muntu mosi,
Yesu-Klisto, me lutila mfunu.

\VS{16}Nsukunu ya dikabu ya Nzambi kele mutindu mosi ve na nsukunu ya disumu yina salaka muntu mosi. Nsukunu ya disumu yina salaka muntu mosi, ni kitumbu. Kasi nsukunu ya dikabu yina Nzambi pesaka ya mpamba na manima ya masumu ya bantu, ni kukatula kitumbu ya masumu.

\VS{17}Ya tsyelika, na disumu yina muntu mosi salaka, lufwa yalaka bantu nyonso ya yinza. Kasi kaka na
Yesu-Klisto, bantu ke na kuzwa bima ya kulutila: Bayina nyonso ke na kuzwa bumbote ya yandi ya kulutila mpe ke na kukuma ya
kudedama samu na yawu, ke zinga mpe ke yala na
Yesu-Klisto.


\par }{\PP \VS{18}Na yina, mutindu disumu ya muntu mosi pesaka kitumbu na bantu nyonso, mutindu mosi mpe, kisalu ya
kudedama ya muntu mosi,
Yesu-Klisto, ke katulaka kitumbu ya masumu ya bantu nyonso, mpe ke pesaka bawu luzingu.

\VS{19}Na muntu mosi yina tumamaka ve na Nzambi, bantu mingi kumaka misumuki. Mutindu mosi mpe, na muntu mosi yina tumamaka na Nzambi, bantu mingi me kuma ya
kudedama.


\par }{\PP \VS{20}Ntangu bantu kuzwaka Misiku, masumu kumaka dyaka mingi. Kasi kisika masumu kele ya kulutila, bumbote ya Nzambi kele ya kulutila dyaka mingi.

\VS{21}Na yina, mutindu masumu vwandaka na lulendo ya kufwa bantu, mutindu mosi mpe bumbote ya Nzambi yina ke kumisaka bantu ya
kudedama, kele na lulendo ya kupesa luzingu ya mankululu na lusalusu ya
Mfumu ya beto,
Yesu-Klisto.




\par }\Chap{6}{\SH Kubotama ni kufwa mpe kuzinga na Klisto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina, yinki beto ke tuba? Beto fwana kutatamana na kusala masumu, samu ti bumbote ya Nzambi vwanda ya kulutila?

\VS{2}Ve! Na yina me tadila masumu beto kufwaka. Na yina, beto lenda kuzinga dyaka ve na kati ya masumu.

\VS{3}Beno zaba mbote ti ntangu beto kuzwaka mbotokolo, beto vwandaka ya kukangama na
Yesu-Klisto. Ni yawu yina, beto me kufwa kintwadi na yandi.

\VS{4}Na mbotokolo, ba zikaka beto kintwadi na yandi. Kasi lulendo ya nkembo ya Tata Nzambi vumbulaka Klisto na lufwa, samu ti beto mpe, beto zinga luzingu ya malu-malu.


\par }{\PP \VS{5}Ya tsyelika, beto vwandaka ya kukangama na yandi ntangu beto kufwaka na yandi. Mutindu mosi mpe, beto ke vwanda ya kukangama na yandi na kuvumbuka na lufwa mutindu yandi.

\VS{6}Beto fwana kuzaba mbote mambu yayi: Ba komaka na kulunsi kintwadi na Klisto, nzutu yina vwandaka na beto na ntama, samu ti nzutu ya beto ya masumu kufwa, mpe ti beto vwanda dyaka ve bandongo ya masumu.

\VS{7}Ya tsyelika, muntu yina me kufwa ke dyaka ve na kitumbu ya masumu.

\VS{8}Kana beto ke kufwaka kintwadi na
Klisto, beto ke na kukwikila ti beto ke zinga mpe kintwadi na yandi.

\VS{9}Beto zaba mbote: Lufwa lenda kuyala dyaka Klisto ve, samu ti yandi vumbukaka na lufwa, mpe lenda kufwa dyaka ve.

\VS{10}Na kufwa, yandi kufwaka mbala mosi na yina me tadila masumu. Kasi ntangu yayi, yandi kele moyo, mpe yandi ke na kuzinga samu na Nzambi.

\VS{11}Beno mpe mutindu mosi, beno fwana kutuba ti beno kele bantu ya kufwa na yina me tadila masumu, mpe bantu ya moyo samu na Nzambi na kintwadi na
Yesu-Klisto.


\par }{\PP \VS{12}Na yina, masumu fwana kuyala dyaka ve banzutu ya beno yina ke kufwa samu na kunata beno na kutumama na bansatu ya nzutu.

\VS{13}Beno sadila dyaka ve binama ya banzutu ya beno na masumu mutindu binwanunu ya kusala mambu ya
kudedama ve. Kasi beno sadila Nzambi mutindu bantu ya moyo yina me vumbuka na lufwa samu na kusadila binama ya banzutu ya beno mutindu binwanunu ya kusala mambu ya
kudedama.

\VS{14}Ya tsyelika, masumu lenda kuyala dyaka beno ve, samu ti ni Misiku ve ke na kuyala beno, kasi bumbote ya Nzambi.


\par }{\SH Bandongo ya mambu ya
kudedama
\par }
{\PP \VS{15}Yinki dyaka? Mutindu Misiku ke na kuyala dyaka beto ve, kasi bumbote ya Nzambi, ya zola kutuba ti beto fwana kusala masumu? Mpila yina ve!

\VS{16}Beno fwana kuzaba ti ntangu beno ke sadilaka muntu na kutumama na yandi mutindu bandongo, beno ke kumaka bandongo ya mfumu yina beno ke na kusadila. Beno lenda kukuma bandongo ya masumu, mpe masumu ke nata beno na lufwa, to beno lenda kukuma bayina ke tumamaka na Nzambi, mpe Nzambi ke kumisaka beno bantu ya
kudedama.

\VS{17}Beto tonda Nzambi! Na ntama, beno vwandaka bandongo ya masumu. Kasi ntangu yayi, beno ke na kutumama na ntima mosi na ndongosolo yina beno kuzwaka.

\VS{18}Beno me basika na bundongo ya masumu, mpe beno me kuma bandongo ya mambu ya
kudedama.

\VS{19}Mu ke na kuzonza mutindu bantu nyonso samu ti beno ke lendaka ve na kuvisa na mbangu. Na ntama, beno sadilaka banzutu ya beno na kukumisa yawu mutindu bandongo ya mambu ya busafu mpe ya yimbi. Mutindu mosi mpe, ntangu yayi, beno sadila banzutu ya beno na kukumisa yawu mutindu bandongo ya mambu ya
kudedama samu na kuvwanda na luzingu ya longo.


\par }{\PP \VS{20}Ntangu beno vwandaka bandongo ya masumu, beno vwandaka na kimpwanza ya kusadila ve mambu ya
kudedama.

\VS{21}Na yina, wapi ndandu beno kuzwaka na kusala mavanga yina ke na kutalisa beno nsoni ntangu yayi? Mavanga ya mutindu yina ke nataka na lufwa.

\VS{22}Kasi ntangu yayi, Nzambi me kuula beno na masumu, mpe beno me kuma bandongo ya yandi. Ndandu yina beno me kuzwa ni luzingu ya longo, mpe nsukunu ya yawu ni luzingu ya mankululu.

\VS{23}Ya tsyelika, difuta ya masumu ni lufwa. Kasi dikabu yina Nzambi ke pesaka ya mpamba, ni luzingu ya mankululu na kintwadi ya
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto.




\par }\Chap{7}{\SH Beto sadila Nzambi na mutindu ya malu-malu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi! Beno zaba mbote mambu yina mu ke na kuzabisa beno, samu ti beno me zaba misiku. Misiku ke yalaka muntu ntangu muntu kele moyo.

\VS{2}Mutindu mosi, kento ya kukwela kele ya kukangama na bakala ya yandi na luve ya misiku, kaka ntangu bakala kele moyo. Kasi ntangu bakala ke kufwa, kento ke kuma na kimpwanza na ntwala ya misiku yina vwandaka vukisa yandi na bakala.

\VS{3}Kana yandi kuma kento ya muntu ya nkaka ntangu bakala ya yandi ke ntete moyo, yandi ke vwanda kento ya kinsuza. Kasi na manima ya lufwa ya bakala ya yandi, yandi ke na kimpwanza na ntwala ya misiku, samu ti yandi ke vwanda ve kento ya kinsuza na kukwela bakala ya nkaka.

\VS{4}Bampangi! Ya kele mpe mutindu mosi na beno. Beno kele bantu ya kufwa na yina me tadila Misiku, samu ti beno kele ya kukangama na nzutu ya
Klisto. Na yina, beno me kuma bantu ya muntu ya nkaka, muntu yina Nzambi vumbulaka na lufwa, samu ti beto sala bisalu yina Nzambi ke zolaka.

\VS{5}Ya tsyelika, ntangu beto vwandaka zinga ntete na kimuntu, bansatu ya yimbi yina Misiku ke tumisaka vwandaka sala na kati ya beto, samu ti beto sala bisalu yina ke nataka na lufwa.

\VS{6}Kasi ntangu yayi, beto me kuma na kimpwanza na ntwala ya Misiku, samu ti beto me kabuka na mambu yina vwandaka kanga beto mutindu bankole. Na yina, beto sadila dyaka ve Nzambi na mutindu ya ntama yina Misiku ya Moyize vwandaka twadisa, kasi na mutindu ya malu-malu yina Mpeve ya Longo ke na kutwadisa.


\par }{\SH Misiku mpe masumu
\par }
{\PP \VS{7}Yinki beto lenda kutuba? Misiku kele masumu? Ve! Kasi mu zabaka masumu kaka samu na Misiku. Ya tsyelika, mu zolaka zaba ve disumu ya kuvwanda na bansatu ya yimbi, kana Misiku ke tubaka ve: «Nge fwana kuvwanda ve na bansatu ya yimbi\XREF{}{{\XO 7:7 }{\XT{Kbk 20.17; Mus 5.21}}}.»

\VS{8}Masumu me sadila nzila yina lutumu pesaka yandi samu na kutula na nzutu ya munu bansatu ya yimbi ya konso mutindu. Ya tsyelika, kana Misiku kele ve, disumu kele kima ya kufwa.

\VS{9}Na ntama, ntangu lutumu vwandaka ve, mu vwandaka moyo. Kasi ntangu Misiku sonamaka, disumu me vutuka na luzingu,

\VS{10}mpe mu me kufwa. Lutumu yina fwanaka nata bantu na luzingu, me nata munu na lufwa.

\VS{11}Ya tsyelika, disumu me kuzwa nzila ya kuvuna munu na luve ya lutumu, mpe kaka ni na luve ya lutumu mpe, yawu me kufwa munu.


\par }{\PP \VS{12}Na yina, Misiku ya Moyize kele ya longo, mpe lutumu nyonso kele ya longo, ya
kudedama, mpe mbote.

\VS{13}Mambu ya mbote me kuma mambu yina lenda kunata munu na lufwa? Mu banza ve! Kasi ni masumu me sadila mambu ya mbote samu na kufwa munu, samu ti na luve ya lutumu, masumu talanaka ti yawu kele dyambu ya kulutila yimbi.


\par }{\SH Bantu kele na kati ya bundongo ya masumu
\par }
{\PP \VS{14}Beto zaba ti Misiku kele mambu ya kimpeve. Kasi munu, mu kele kaka na nzutu, mpe yawu kele na bundongo ya masumu.

\VS{15}Ya tsyelika, mu ke bakulaka ve mambu yina mu ke salaka. Mambu yina mu ke zolaka, mu ke salaka ve yawu, mpe mambu yina mu ke yinaka, mu ke salaka yawu.

\VS{16}Kana mu ke salaka mambu yina mu ke zolaka ve, mu ke ndimaka ti Misiku kele mbote.

\VS{17}Na yina, ni munu ve ke na kusala mutindu yina, kasi ni masumu yina kele na kati ya munu.

\VS{18}Ya tsyelika, mu zaba ti mambu ya mbote kele ve na kati ya munu, na nzutu ya munu yayi. Nsatu ya kusala mambu ya mbote ke na munu, kasi mu kele ve na ngolo ya kusala yawu.

\VS{19}Mu ke salaka ve mambu ya mbote yina mu ke zolaka. Kasi mu ke salaka mambu ya yimbi yina mu ke zolaka ve.

\VS{20}Kana mu ke na kusala mambu yina mu ke zolaka ve, ya zola kutuba ti ni munu ve ke na kusala yawu, kasi ni masumu yina kele na kati ya munu.


\par }{\PP \VS{21}Na yina, mu ke na kubakula
Musiku yayi: Ntangu mu ke zolaka sala mambu ya mbote, mu ke lendaka kaka na kusala mambu ya yimbi.

\VS{22}Na kati ya ntima ya munu, mu ke yangalalaka na Misiku ya Nzambi.

\VS{23}Kasi na kati ya nzutu ya munu, mu ke na kutala ti ya kele na
Musiku ya nkaka yina ke nwanisaka
Musiku yina mayela ya munu ke ndimaka. Yawu ke salaka ti mu vwanda nkole ya
Musiku ya masumu yina kele na munu.

\VS{24}Aa munu muntu ya mawa! Nani ke kuula munu na nzutu yayi, yina ke na kunata munu na lufwa?

\VS{25}Beto tonda Nzambi na lusalusu ya
Yesu-Klisto, Mfumu ya beto!

\par }{\PP Na yina, mu ke tumamaka na
Musiku ya Nzambi na mayela ya munu. Kasi na kimuntu ya munu, mu ke tumamaka na
Musiku ya masumu.




\par }\Chap{8}{\SH Mpeve ya Longo ke twadisaka beto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ntangu yayi, bayina kele ya kukangama na
Yesu-Klisto lenda kuzwa dyaka ve kitumbu.

\VS{2}Ya tsyelika,
Musiku ya Mpeve ya Longo yina ke pesaka luzingu na lusalusu ya
Yesu-Klisto me kuula munu na
Musiku ya masumu mpe ya lufwa.

\VS{3}Mambu yina Misiku ya Moyize lendaka sala ve samu na bubolo ya nzutu, Nzambi me nungisa yawu: Yandi fidisaka Mwana ya yandi na kuzinga na nzutu ya masumu samu na kupesa disumu kitumbu na kati ya nzutu.

\VS{4}Nzambi salaka mutindu yina, samu ti mambu ya
kudedama yina kele ya kusonama na Misiku salama na beto yina ke dyaka ve na lutumu ya kimuntu, kasi ya Mpeve ya Longo.

\VS{5}Ya tsyelika, bayina ke zingaka na lutumu ya kimuntu ya bawu, ke sadilaka bansatu ya kimuntu. Kasi bayina ke zingaka na lutumu ya Mpeve ya Longo, ke sadilaka mambu yina Mpeve ya Longo ke zolaka.

\VS{6}Kusadila bansatu ya kimuntu ke pesaka lufwa. Kasi kusadila mambu ya Mpeve ya Longo ke pesaka luzingu mpe kizunu.

\VS{7}Ya tsyelika, bayina ke sadilaka bansatu ya kimuntu, kele bambeni ya Nzambi. Bawu ke tumamaka ve na misiku ya Nzambi, mpe bawu ke lendaka ve kutumama na yawu.

\VS{8}Bayina ke tumamaka na bansatu ya kimuntu lenda kuyangidika ve Nzambi.


\par }{\PP \VS{9}Kasi beno, beno ke na kutumama ve na bansatu ya beno ya kimuntu. Beno ke na kuzinga mutindu Mpeve ke na kutumisa beno, samu ti Mpeve ya Nzambi kele na beno. Muntu yina kele ve na Mpeve ya
Klisto, kele ya kukangama ve na Klisto.

\VS{10}Kana Klisto kele na kati ya beno, nzutu ya beno kele yimeni ya kufwa samu na masumu, kasi Mpeve ke na kupesa beno luzingu, samu ti Nzambi me kumisa beno ya
kudedama.

\VS{11}Mutindu Mpeve ya Nzambi yina vumbulaka Yesu na lufwa kele na kati ya beno, Nzambi yina vumbulaka Klisto na lufwa ke pesa mpe, na lusalusu ya Mpeve ya yandi yina kele na kati ya beno, luzingu na banzutu ya beno yina ke kufwa.


\par }{\PP \VS{12}Bampangi! Na yina, beto ke na mfuka. Kasi ya kele ve mfuka ya bansatu ya nzutu samu na kutumama na kimuntu.

\VS{13}Ya tsyelika, kana beno tumama na bansatu ya beno ya kimuntu, beno ke kufwa. Kasi na lusalusu ya Mpeve ya Longo, kana beno bika nkadulu ya beno ya kimuntu, beno ke zinga.

\VS{14}Bantu nyonso yina Mpeve ya Nzambi ke twadisaka kele bana ya Nzambi.

\VS{15}Ya tsyelika, Mpeve yina beno kuzwaka kele ve mpeve yina ke kitulaka beno bandongo samu na kuvwanda dyaka na boma. Kasi ni Mpeve ya Longo ke salaka ti beno vwanda bana ya Nzambi, mpe ke salaka ti beto looka na sika ya Nzambi: «Abba, Tata ya munu!»

\VS{16}Mpeve ya Nzambi ke tubaka yandi mosi na mpeve ya beto ti beto kele bana ya Nzambi.

\VS{17}Na yina, kana beto kele bana ya Nzambi, beto ke kuzwa mpe bima yina Nzambi pesaka nsilulu na dikanda ya yandi. Beto ke kuzwa yawu kintwadi na
Klisto, samu ti kana beto tala mpasi kintwadi na yandi, beto ke vwanda mpe kintwadi na yandi na kati ya nkembo ya yandi.


\par }{\SH Nkembo yina ke kwiza
\par }
{\PP \VS{18}Mu banza ti bampasi yina beto ke na kutala ntangu yayi lenda kufwanakana ve na nkembo yina Nzambi ke lakisa beto.

\VS{19}Yinza ya muvimba me lemba na kuvingila kilumbu yina Nzambi ke lakisa nkembo ya bana ya yandi.

\VS{20}Ya tsyelika, yinza me kuma na lutumu ya mambu yina ke na mfunu ve. Yawu kele mutindu yina, samu ti yawu kele luzolo ya Nzambi, kasi ya yinza ve. Ata yawu kele mutindu yina, yinza ke na kivuvu na dyambu yayi:

\VS{21}Kilumbu kele, Nzambi ke kuula yinza na bundongo ya mambu yina ke mwangisaka yawu, mpe ke pesa yawu kimpwanza mpe nkembo yina yandi ke pesa na bana ya yandi.

\VS{22}Ya tsyelika, beto zaba ti ntangu yayi, yinza nyonso yina Nzambi yidikaka ke na kukunga mpe ke na kutala mpasi mutindu kento yina ke na kubuta.

\VS{23}Kasi ya kele kaka yinza ve. Beto mpe yina me kuzwaka Mpeve ya Longo mutindu kikunku ya ntete ya makabu yina Nzambi pesaka nsilulu, ke na kukunga na kati ya bantima na kuvingilaka ti Nzambi kitula beto bana ya yandi, mpe pesa beto kimpwanza ya tsyelika.

\VS{24}Ya tsyelika, beto me kuzwaka mpulusu, kasi kaka na kivuvu. Kana muntu ke na kivuvu na bima yina yandi ke na kutala, ya ke dyaka ve kivuvu. Beto lenda kuvwanda na kivuvu na bima yina beto ke na kutala?

\VS{25}Kana beto kele na kivuvu na bima yina beto ke na kutala ve, beto ke vingila yawu na mvibudulu nyonso.


\par }{\PP \VS{26}Mutindu mosi mpe, Mpeve ya Longo ke sadisaka beto, samu ti beto kele bantu ya kulemba. Ya tsyelika, beto zaba ve kusambila na mutindu me fwanana. Kasi yandi mosi Mpeve ya Longo ke sambidilaka beto na bampova yina muntu lenda kutuba ve.

\VS{27}Nzambi yina ke talaka na kati ya bantima, zaba mabanza ya Mpeve, samu ti Mpeve ke sambidilaka bantu ya longo mutindu kele luzolo ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{28}Beto zaba ti Nzambi ke salaka na kati ya mambu nyonso samu na mbote ya bayina ke zolaka yandi, bayina yandi bokilaka mutindu kele lukanu ya yandi.

\VS{29}Na bantu yina Nzambi soolaka ntete, yandi bakaka katuka ntama lukanu ya kusala ti bawu fwanana na Mwana ya yandi, samu ti Mwana ya yandi vwanda yaya ya bampangi mingi.

\VS{30}Na bayina Nzambi soolaka ntete, yandi bokilaka mpe bawu. Na bayina yandi bokilaka, yandi kumisaka mpe bawu ya
kudedama, mpe na bayina yandi kumisaka ya
kudedama, yandi pesaka bawu mpe nkembo ya yandi.


\par }{\SH Bunene ya luzolo ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{31}Yinki beto lenda kutuba dyaka? Kana Nzambi kele na ndambu ya beto, nani lenda kusala beto yimbi?

\VS{32}Yandi salaka ve ti Mwana ya yandi mosi tala mpasi ve. Kasi yandi yekulaka yandi samu na beto nyonso. Na yina, wapi mutindu yandi ke pesa beto ve bima nyonso kintwadi na Mwana ya yandi?

\VS{33}Nani lenda kufunda bayina Nzambi soolaka? Ata muntu samu ti ni Nzambi ke na kukumisa bawu ya
kudedama.

\VS{34}Nani lenda kupesa bawu kitumbu? Ata muntu samu ti
Yesu-Klisto yina kufwaka mpe vumbukaka na lufwa kele na lubakala ya Nzambi. Ni yandi ke na kusambidila beto.

\VS{35}Nani lenda kukabula beto na luzolo ya Klisto? Bampasi, mawa, mpasi yina bantu ke talisaka beto, nsatu, buwelo, mambu yina ke kufwaka bantu, to lufwa? Ve, ata kima mosi ve,

\VS{36}mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Samu na nge, beto ke na kuzinga

\par }{\Q konso kilumbu pene-pene na lufwa.

\par }{\Q Beto me kuma mutindu mameme

\par }{\Q yina ba ke na kunaka na kisika yina ba ke kufwaka bibulu\XREF{}{{\XO 8:36 }{\XT{Mga 44.23}}}.»


\par }{\MM \VS{37}Kasi na mambu nyonso yina, beto ke lutilaka na kununga na luve ya Nzambi yina ke zolaka beto.

\VS{38}Ee, mu ke na kivuvu ti ata dyambu lenda kukabula beto na luzolo ya yandi: lufwa, luzingu,
bambazi, bampeve ya yimbi, mambu ya ntangu yayi to yina ke kwiza, bayina nyonso ke na lulendo,

\VS{39}balulendo ya
mazulu mpe ya ntoto, to bima nyonso yina Nzambi yidikaka lenda kukabula beto ve na luzolo yina Nzambi lakisaka beto na
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto.




\par }\Chap{9}{\SH Nzambi soolaka bantu ya Isayeli
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mambu yina mu ke na kuzonza kele ya tsyelika. Mu ke na kuvuna ve, samu ti mu kele kintwadi na Klisto. Ndinga yina ke zonzaka na ntima ya munu ke na kuzabisa munu na lusalusu ya Mpeve ya Longo ti ya ke ya tsyelika ntangu mu ke na kutuba ti

\VS{2}ntima ya munu kele ya kufuluka na manyongo, mpe na mpasi ya kulutila yina ke na kumanisa ve.

\VS{3}Mu vwandaka zola ti munu mosi vwanda muntu yina Nzambi singaka, mpe ya kukabuka na
Klisto samu na mbote ya bampangi ya munu, bayina beto kele yinsi mosi.

\VS{4}Bawu kele bantu ya yinsi ya Isayeli: Nzambi me sala ti bawu vwanda bana ya yandi. Yandi me lakisa bawu nkembo ya yandi, mpe me sala ngwisani na bawu. Yandi me pesaka bawu misiku, lusambulu, mpe bansilulu.

\VS{5}Bawu kele mitekolo ya bankooko ya ntama. Ni na sika ya bawu Klisto yina ke na kuyala bima nyonso butukaka mutindu muntu. Bika ti Nzambi kuzwa masiika bantangu nyonso.
Ameni!


\par }{\SH Nzambi mpe dikanda yina yandi soolaka
\par }
{\PP \VS{6}Ya zola kutuba ve ti nsilulu ya Nzambi ke dyaka ve na mfunu. Ya tsyelika, bantu nyonso yina butukaka na Isayeli, kele ve bawu nyonso bantu ya dikanda ya tsyelika ya Isayeli,

\VS{7}mpe mitekolo ya Abalayami kele ve bawu nyonso bana ya yandi ya tsyelika, samu ti Nzambi tubaka na Abalayami: «Ni na Isaaki nge ke kuzwa bana ya nge.\XREF{}{{\XO 9:7 }{\XT{Mba 21.12}}}»

\VS{8}Ya zola kutuba ti ni bana yina me butuka na luzolo ya kento na bakala kele ve bana ya Nzambi, kasi kaka ni bana yina me butuka na nsilulu ya Nzambi kele mitekolo ya tsyelika.

\VS{9}Ya tsyelika, Nzambi pesaka nsilulu ya yandi na mambu yayi: «Na mvula yina ke kwiza mu ke vutuka awa kaka na ngonda yayi, mpe Saala ke buta mwana ya bakala.\XREF{}{{\XO 9:9 }{\XT{Mba 18.10-14}}}»


\par }{\PP \VS{10}Kaka ni mambu yina ve. Ya kele mpe na Lebeka. Bana nyonso zole ya yandi butukaka na tata mosi, Isaaki yina kele nkooko ya beto.

\VS{11-12}Bana yina butukaka ntete ve, mpe vwandaka me sala ntete ve dyambu ya mbote to ya yimbi, kasi Nzambi tubaka na Lebeka: «Mwana ya nge ya kuluntu ke sadila leki ya yandi\XREF{}{{\XO 9:11-12 }{\XT{Mba 25.23}}}.» Nzambi salaka mutindu yina, samu ti luzolo ya yandi kusalama: Nsololo ya yandi kele ve samu na mavanga ya bawu, kasi na mbokolo ya yandi.

\VS{13}Mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Mu me zola Yakobi, mpe mu me yina Esawu\XREF{}{{\XO 9:13 }{\XT{Mal 1.2-3}}}.»


\par }{\PP \VS{14}Yinki beto lenda kutuba? Nzambi kele ve na
ludedomo? Ve!

\VS{15}Ya tsyelika, yandi tubaka na Moyize: «Mu ke tala kyadi na muntu yina mu zola kutala kyadi, mpe mu ke sala mambu ya mbote na muntu yina mu zola kusala mambu ya mbote\XREF{}{{\XO 9:15 }{\XT{Kbk 33.19}}}.»

\VS{16}Na yina, bumbote ya Nzambi kele ve samu na mambu yina bantu ke zolaka to ke salaka, kasi kaka samu na Nzambi yina ke talaka bantu kyadi.

\VS{17}Na Dibuku ya Nzambi, Nzambi tubaka na ntinu ya yinsi ya Ngipiti: «Mu tulaka nge ntinu, samu ti mu sadila nge na kulakisa lulendo ya munu, mpe samu ti Nkumbu ya munu kuzabakana na yinza nyonso.\XREF{}{{\XO 9:17 }{\XT{Kbk 9.16}}}»

\VS{18}Na yina, Nzambi ke talaka kyadi na muntu yina yandi zola kutala kyadi, mpe ke kumisaka ntima ngolo na muntu yina yandi zola kukumisa ntima ngolo.


\par }{\SH Nzambi ke soolaka bantu na kimpwanza nyonso
\par }
{\PP \VS{19}Ya lenda kuvwanda ti muntu yufula munu: «Na yina, samu na yinki Nzambi ke sembaka dyaka beto? Nani lenda kumanga mambu yina Nzambi ke zolaka?»

\VS{20}Kasi nge, nani nge kele samu na kusala ntembe na Nzambi? Nzungu ya ntoto lenda kuyufula na kiyidiki ya yandi: «Samu na yinki nge me yidika munu mutindu yayi?»

\VS{21}Kisadi-bambinda kele mfumu ya ntoto yina yandi ke sadilaka samu na kuyidika nzungu ya mfunu mingi mpe nzungu ya mfunu mingi ve. 

\par }{\PP \VS{22}Nzambi zolaka lakisa nkele mpe lulendo ya yandi. Kasi na mvibudulu mingi, yandi vibidilaka bayina vwandaka pesa yandi nkele mpe lungaka na kuzwa lufwa.

\VS{23}Yandi zolaka mpe na kulakisa kimvwama ya nkembo ya yandi na sika ya bayina yandi talaka kyadi, bayina yandi kubikaka katuka ntama samu na nkembo ya yandi.

\VS{24}Bantu yango ni beto. Yandi bokilaka beto kaka ve na kati ya ba-Zwife, kasi mpe na kati ya bayina kele ve ba-Zwife.

\VS{25}Ni mambu yina Nzambi tubaka na dibuku ya
mumbikudi Oseya:

\par }{\Q «Bayina vwandaka ve dikanda ya munu,

\par }{\Q mu ke bokila bawu dikanda ya munu,

\par }{\Q mpe yinsi yina mu vwandaka zola ve,

\par }{\Q mu ke bokila yawu yinsi yina mu zolaka mingi.


\par }{\Q \VS{26}Na bisika yina ba zabisaka bawu:

\par }{\Q “Beno kele ve dikanda ya munu”,

\par }{\Q ba ke bokila bawu bana ya Nzambi ya moyo\XREF{}{{\XO 9:26 }{\XT{Ose 2.1-3,25}}}.»


\par }{\MM \VS{27}Na yina me tadila bantu ya Isayeli, Esaya tubaka mpe: «Ata ti bantu ya Isayeli kuma mingi mutindu munyenge ya mubu, kaka bantu fyoti na kati ya bawu ke kuzwa mpulusu.

\VS{28}Mambu yina
Mfumu tubaka, yandi ke sala yawu nyonso mpe na nswalu awa na ntoto\XREF{}{{\XO 9:28 }{\XT{Esa 10.22-23}}}.»

\VS{29}Katuka ntama, Esaya tubaka mpe:

\par }{\Q «Kana
Mfumu ya yinza ya muvimba bikilaka ve

\par }{\Q beto mwa mitekolo,

\par }{\Q beto zolaka kuma mutindu Sodomi,

\par }{\Q mpe beto zolaka fwanana na Ngomole\XREF{}{{\XO 9:29 }{\XT{Mba 19.23-28; Esa 1.9}}}.»


\par }{\SH Nzambi ke kumisaka ya
kudedama bantu yina ke kwikilaka
Yesu-Klisto
\par }
{\PP \VS{30}Yinki beto lenda kutuba dyaka? Nzambi kumisaka ya
kudedama na ntwala ya yandi bantu ya bayinsi ya nkaka yina vwandaka na kiminu, bayina vwandaka sosa ve na kukuma bantu ya
kudedama.

\VS{31}Kasi bantu ya Isayeli yina vwandaka sosa na kukuma bantu ya
kudedama na lusalusu ya Misiku, lembanaka na kukuma bantu ya
kudedama.

\VS{32}Yawu salamaka ve, samu ti bawu vwandaka sosa ve na kukuma bantu ya
kudedama na luve ya kiminu, kasi na luve ya bisalu ya bawu. Bawu me bula dibaku na «ditadi yina ke bwisaka bantu»,

\VS{33}mutindu yawu kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi:

\par }{\Q «Mu ke na kutula na mbanza
Siyone,

\par }{\Q ditadi yina ke sala ti bantu bula dibaku,

\par }{\Q ditadi yango ke bwisaka bantu.

\par }{\Q Kasi muntu yina ke sala kiminu na yandi

\par }{\Q ke tala nsoni ve\XREF{}{{\XO 9:33 }{\XT{Esa 28.16}}}.»




\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Bampangi! Mambu yina mu ke zolaka na ntima nyonso ya munu, mpe mu ke na kulomba na Nzambi samu na ba-Zwife, kele ti Nzambi vuukisa bawu.

\VS{2}Ya tsyelika, mu lenda kupesa kimbangi ti bawu kele na nsatu ya kulutila na kusadila Nzambi. Kasi bawu ke na kusala yawu ve na kati ya luzabu ya tsyelika.

\VS{3}Bawu bakulaka ve wapi mutindu Nzambi ke kumisaka bantu ya
kudedama, mpe bawu sosaka na mutindu ya bawu na kukuma bantu ya
kudedama. Na yina, bawu tumamaka ve na mambu yina Nzambi ke zolaka samu na kukumisa bantu ya
kudedama.

\VS{4}Ya tsyelika,
Klisto lungisaka Misiku ya Moyize, samu ti Nzambi kumisa ya
kudedama bayina nyonso ke na kukwikila.


\par }{\PP \VS{5}Moyize sonikaka mutindu yayi na yina me tadila mutindu ya kukuma muntu ya
kudedama na lusalusu ya Misiku: «Muntu yina ke tumamaka na Misiku ke zingaka na nzila ya yawu\XREF{}{{\XO 10:5 }{\XT{Knz 18.5}}}.»

\VS{6}Kasi na yina me tadila mutindu Nzambi ke kumisaka bantu ya
kudedama samu na kiminu, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Kutuba ve na kati ya ntima ya nge ti nani ke kwenda na zulu?» (Ya kele samu na kukulumuna
Klisto.)

\VS{7}Dibuku ya Nzambi ke tubaka mpe: «Kutuba ve dyaka ti nani ke kulumuka tii na yinza ya bantu ya kufwa?» (Ya kele samu na kubasisa Klisto na kati ya bantu ya kufwa.)

\VS{8}Na yina, Dibuku ya Nzambi ke tubaka mutindu yayi: «Mambu ya Nzambi kele kwandi pene-pene na beno, na bayinwa ya beno mpe na bantima ya beno\XREF{}{{\XO 10:8 }{\XT{Mus 9.4; 30.12-14}}}.» Mambu yango, ni nsangu ya kiminu yina beto ke na kulongisa.

\VS{9}Kana na ntwala ya bantu nyonso nge ke tubaka ti Yesu kele
Mfumu, mpe kana nge ke kwikilaka na kati ya ntima ya nge ti Nzambi vumbulaka yandi na lufwa, nge ke kuzwa mpulusu.

\VS{10}Ya tsyelika, ntangu beto ke kwikilaka na kati ya ntima, Nzambi ke kumisaka beto ya
kudedama. Ntangu beto ke tubaka kimbangi yina, Nzambi ke vuukisaka beto.

\VS{11}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Konso muntu yina ke kwikila na yandi, ke tala nsoni ve\XREF{}{{\XO 10:11 }{\XT{Esa 28.16}}}.»

\VS{12}Na yina, luswaswanu kele ve na kati ya ba-Zwife mpe bayina kele ve ba-Zwife. Bawu nyonso kele kaka na
Mfumu mosi yina ke pesaka bimvwama ya yandi na bayina nyonso ke sambilaka yandi.

\VS{13}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Muntu ni muntu yina ke bokila
Mfumu, ke kuzwa mpulusu.\XREF{}{{\XO 10:13 }{\XT{Yow 3.5}}}»


\par }{\SH Kuzabisa Nsangu ya Mbote
\par }
{\PP \VS{14}Kasi wapi mutindu bantu lenda kubokila Nzambi kana bawu me kwikila yandi ve? Wapi mutindu bantu lenda kukwikila Nzambi kana bawu me kuwa ntete ve nsangu ya yandi? Wapi mutindu bantu lenda kuwa nsangu ya Nzambi kana muntu me zabisa bawu yawu ve?

\VS{15}Wapi mutindu ba lenda kuzabisa nsangu yina kana ba me fidisa ve bantu? Mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Ya ke kitoko na kutala nkwizulu ya bayina ke zabisaka nsangu ya mbote\XREF{}{{\XO 10:15 }{\XT{Esa 52.7}}}.»

\VS{16}Kasi bantu nyonso ndimaka ve Nsangu ya Mbote. Ya tsyelika, Esaya tubaka: «Mfumu! Ata muntu kwikilaka na nsangu yina beto zabisaka\XREF{}{{\XO 10:16 }{\XT{Esa 53.1}}}?»

\VS{17}Kiminu ke katukaka na mambu yina beto ke kuwaka, mpe mambu yina beto ke kuwaka ni mambu ya
Klisto.


\par }{\PP \VS{18}Na yina, mu ke na kuyufula kana ba-Zwife me kuwaka ntete ve nsangu yina. Kasi mu banza ti bawu me kuwaka yawu yimeni, samu ti Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Ndinga ya bawu me wakana na ntoto ya muvimba,

\par }{\Q mpe mambu yina bawu me longisa

\par }{\Q me kuma tii na bandilu ya yinza\XREF{}{{\XO 10:18 }{\XT{Mga 19.5}}}.»


\par }{\MM \VS{19}Mu ke na kuyufula dyaka kana bantu ya Isayeli me bakula ntete ve. Na yina, Moyize zabisaka ntete mambu yina Nzambi tubilaka yandi:

\par }{\Q «Mu ke sala ti beno vwanda na kimbanda na ntwala

\par }{\Q ya bayina kele ve bana ya tsyelika ya dikanda ya munu.

\par }{\Q Mu ke dasukila beno na ntwala

\par }{\Q ya bantu yina ke na mayela ve\XREF{}{{\XO 10:19 }{\XT{Mus 32.21}}}.»


\par }{\MM \VS{20}Esaya zabisaka na kibakala nyonso:

\par }{\Q «Bantu yina vwandaka sosa munu ve, bawu me tala munu.

\par }{\Q Mu me talana na sika ya bayina lombaka munu kima ve\XREF{}{{\XO 10:20 }{\XT{Esa 65.1}}}.»


\par }{\MM \VS{21}Kasi na yina me tadila bantu ya Isayeli, yandi tubaka mpe:

\par }{\Q «Kilumbu ya muvimba, mu me lambula maboko ya munu

\par }{\Q na sika ya bantu yina ke tumamaka ve na munu,

\par }{\Q mpe ke mangaka munu\XREF{}{{\XO 10:21 }{\XT{Esa 65.2}}}.»




\par }\Chap{11}{\SH Nzambi mangaka ve bantu ya Isayeli
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina, mu ke na kuyufula: Nzambi lenda kumanga bantu ya yandi? Ve! Ya tsyelika, munu mosi mpe, mu kele muntu ya Isayeli, mutekolo ya Abalayami, mpe ya kifumba ya Bezame.

\VS{2}Nzambi mangaka ve bantu ya yandi yina yandi soolaka katuka ntama. Beno zaba mbote mambu yina kele na bibuku ya mambu ya Nzambi yina Eli vwandaka nyonga na ntwala ya Nzambi samu na bantu ya Isayeli:

\VS{3}«Mfumu, bawu me kufwa mimbikudi ya nge, mpe bawu me mwangisa biyokolo ya nge ya minkayulu. Munu, mu me bikana kaka munu mosi, mpe ba ke na kusosa na kufwa munu.\XREF{}{{\XO 11:3 }{\XT{1Bt 19.10,14}}}»

\VS{4}Kasi Nzambi vutulaka mutindu yayi: «Mu me bumba samu na munu mosi bantu mafunda nsambwadi (7 000) yina fukamaka ve na mantwala ya kiteki ya nzambi
Baale.\XREF{}{{\XO 11:4 }{\XT{1Bt 19.18}}}»

\VS{5}Mutindu mosi mpe ntangu yayi, ya me bikana kaka bantu fyoti yina Nzambi soolaka na bumbote ya yandi.

\VS{6}Nzambi soolaka bawu samu na bisalu ya bawu ve, kasi samu na bumbote ya yandi. Kana ni mutindu yina ve, bumbote ya yandi zolaka vwanda ve ya tsyelika bumbote.

\VS{7}Na yina, mu lenda kutuba dyaka ti bantu ya Isayeli kuzwaka ve bima yina bawu vwandaka sosa, kasi kaka ni bayina Nzambi soolaka, kuzwaka bima yango. Bantu ya nkaka kumaka na ntima ngolo

\VS{8}mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Nzambi yumisaka bantima ya bawu.

\par }{\Q Tii ntangu yayi, meso ya bawu ke talaka ve,

\par }{\Q makutu ya bawu ke kuwaka ve\XREF{}{{\XO 11:8 }{\XT{Mus 23.9; Esa 6.10}}}.»


\par }{\MM \VS{9}Davidi tubaka mpe mutindu yayi:

\par }{\Q «Bika ti
mikembo ya bawu vwanda samu na bawu:

\par }{\Q mutambu, mpwasa, to dyambu yina ke bwisa bawu,

\par }{\Q dyambu yina ke pesa bawu kitumbu yina me fwanana.


\par }{\Q \VS{10}Bika ti meso ya bawu vwanda na kati ya kitombe,

\par }{\Q samu ti bawu tala dyaka kima ve,

\par }{\Q sala ti bawu vwanda ntangu nyonso

\par }{\Q na mukongo ya kukondama\XREF{}{{\XO 11:10 }{\XT{Mga 69.23-24}}}.»


\par }{\PP \VS{11}Na yina, mu ke na kuyufula: Ntangu ba-Zwife bulaka dibaku, bawu kubwaka seko? Mu banza ve! Kasi samu na masumu ya bawu, bayina kele ve ba-Zwife me kuzwa mpulusu samu na kusombola kimbanda ya ba-Zwife.

\VS{12}Kana masumu ya ba-Zwife me fulusa yinza na bimvwama, mpe kana kukuluka ya bawu me pesa bimvwama na bayina kele ve ba-Zwife, bimvwama yango ke lutila dyaka mingi ntangu ba-Zwife ke vutuka na nzila ya mpulusu.


\par }{\SH Mpulusu ya bayina kele ve ba-Zwife
\par }
{\PP \VS{13}Ntangu yayi, mu ke na kutuba na beno yina kele ve ba-Zwife. Mu kele ntumwa ya bayina kele ve ba-Zwife, mpe mu ke na kuyangalala na kisalu ya munu.

\VS{14}Mu banza ti na kusala kisalu yina, mu ke na kusombola musoki ya bampangi ya munu ba-Zwife samu na kuvuukisa mwa ndambu ya bawu.

\VS{15}Ya tsyelika, ntangu Nzambi tulaka bawu na lweka, ngwisani vutukaka na kati ya Nzambi na bantu. Na yina, ntangu yandi ke yamba dyaka bawu, ya ke vwanda mvutukulu ya tsyelika ya bantu ya kufwa na luzingu.


\par }{\PP \VS{16}Kana ba me pesa kibuku ya ntete ya dimpa na Nzambi, dimpa nyonso mpe kele ya yandi. Kana ba me pesa myanzi ya yinti na Nzambi, bintala ya yinti mpe kele ya yandi.

\VS{17}Bantu ya Isayeli kele mutindu yinti ya olive yina muntu me kuna, mpe ba me zenga mwa bintala ya nkaka. Na bisika yina ba me zenga bintala, ba me namika nge yina kele ve Zwife, samu ti nge kele mutindu kintala ya yinti ya olive ya mfinda. Na yina ntangu yayi, nge ke na kuzwa mpe madya yina myanzi ya yinti ya olive ke na kupesa.

\VS{18}Nge fwana kusala ve lunangu na bintala yina ba zengaka, samu ti ni nge ve ke na kunata myanzi, kasi ni myanzi ke na kunata nge.


\par }{\PP \VS{19}Mu banza ti nge ke zabisa munu: «Ba zengaka bintala samu na kunamika munu kuna.»

\VS{20}Ya ke ya tsyelika. Ba zengaka yawu, samu ti yawu vwandaka ve na kiminu, mpe ba me namika nge na kisika yina samu na kiminu ya nge. Kasi bika lunangu, mpe sala keba.

\VS{21}Ya tsyelika, kana Nzambi zengaka bintala ya yinti yina ba kunaka, nge fwana kusala keba, samu ti yandi lenda kusala yawu mpe na sika ya nge.

\VS{22}Na yina, tala wapi mutindu Nzambi ke lakisaka bumbote mpe nkele: Yandi ke lakisaka nkele ya yandi na sika ya bayina me kubwaka, mpe ke lakisaka bumbote ya yandi na sika ya nge. Kasi nge fwana kutatamana na kusala kivuvu na bumbote ya yandi, kana ve, nge mpe ba ke zenga nge mutindu kintala.

\VS{23}Kana ba-Zwife kwikila, Nzambi ke vutula bawu na bisika yina bawu vwandaka ntete, samu ti yandi kele na lulendo ya kunamika bawu dyaka na bisika yina.

\VS{24}Ya tsyelika, nge kele kintala ya yinti ya olive ya mfinda. Ba me zenga nge mpe ba me namika nge na yinti ya olive yina ba kunaka, mpe yina ke ya kuswaswana na yinti yina ba katulaka nge. Kasi na yina me tadila ba-Zwife, bawu kele bintala ya yinti ya olive yina ba kunaka. Na yina, ya kele mpasi ve ti ba namika bawu dyaka na yinti yina bawu vwandaka ntete.


\par }{\SH Yinsi nyonso ya Isayeli ke kuzwa mpulusu
\par }
{\PP \VS{25}Bampangi! Mu zola kuzabisa beno mabanza ya mansweki ya Nzambi, samu ti beno tuba ve ti beno kele bantu ya ndwenga. Ndambu ya nkaka ya bantu ya Isayeli ke lenda ve na kubakula tii ntangu lutangu ya bayina kele ve ba-Zwife, yina ke kuzwa mpulusu ke lunga.

\VS{26}Ni mutindu yina yinsi nyonso ya Isayeli ke kuzwa mpulusu mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Muvuukisi ke katuka na mbanza
Siyone.

\par }{\Q Yandi ke katula mambu nyonso ya yimbi ya bana ya Yakobi.


\par }{\Q \VS{27}Ni ngwisani yina mu ke sala na bawu

\par }{\Q ntangu mu ke katula masumu ya bawu\XREF{}{{\XO 11:27 }{\XT{Esa 27.9; 59.20-21}}}.»


\par }{\PP \VS{28}Na kundima ve Nsangu ya Mbote, ba-Zwife kele bambeni ya Nzambi, mpe yawu kele ndandu samu na beno. Kana beto tala nsololo ya Nzambi, yandi ke zolaka bawu samu na bankooko ya bawu.

\VS{29}Ya tsyelika, Nzambi ke bakaka dyaka ve bima yina yandi pesaka, mpe yandi ke sobaka ve mbokolo ya yandi.

\VS{30}Na ntama, beno tumamaka ve na Nzambi. Kasi ntangu yayi, Nzambi me tala beno kyadi, samu ti ba-Zwife me manga na kutumama.

\VS{31}Mutindu mosi mpe, kana kumanga na kutumama ya bawu na ntangu yayi me sala ti Nzambi tala beno kyadi, ya kele mpe, samu ti Nzambi tala bawu mpe kyadi.

\VS{32}Ya tsyelika, Nzambi kangaka bantu nyonso na bundongo ya kutumama ve, samu ti yandi tala bawu nyonso kyadi.


\par }{\PP \VS{33}Kimvwama ya Nzambi kele nene mingi! Ndwenga mpe luzabu ya yandi kele ya kulutila! Ata muntu lenda kubangula banzengolo ya yandi, mpe lenda kubakula mabanza ya yandi.

\VS{34}Mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Nani zaba mabanza ya
Mfumu?

\par }{\Q Nani lenda pesa yandi malongi?


\par }{\Q \VS{35}Nani pesaka ntete Nzambi kima,

\par }{\Q samu ti Nzambi vutudila yandi yawu\XREF{}{{\XO 11:35 }{\XT{Esa 40.13; Yob 41.3}}}?»


\par }{\MM \VS{36}Ya tsyelika, bima nyonso katukaka na sika ya Nzambi. Yawu salamaka na yandi mpe samu na yandi. Bika ti nkembo kuvwanda na yandi bantangu nyonso!
Ameni.




\par }\Chap{12}{\SH Luzingu ya malu-malu na Klisto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi! Mutindu Nzambi ke talaka bantu kyadi, mu ke na kukindisa beno na kupesa yandi banzutu ya beno mutindu munkayulu ya moyo, ya longo, mpe yina ke yangidikaka yandi. Ni mutindu yina me fwanana na kusadila ya tsyelika Nzambi.

\VS{2}Beno landa ve bifu ya bantu ya yinza yayi. Kasi beno bika ti Nzambi kukitula beno, mpe kupesa beno mayela ya malu-malu. Na yina, beno ke lenda na kubakula mambu yina Nzambi ke zolaka: mambu ya mbote, ya kitoko, mpe ya
kudedama.


\par }{\PP \VS{3}Ya tsyelika, samu na dikabu yina Nzambi pesaka munu na bumbote ya yandi, mu ke na kutuba mutindu yayi: Beno vwanda ve na mabanza yina ke na kulakisa ti beno me lutila mutindu beno kele. Kasi konso muntu fwana kubanza na mayela mutindu kele dikabu ya kiminu yina Nzambi pesaka yandi.

\VS{4}Ya tsyelika, beto ke kaka na nzutu mosi yina kele na binama mingi. Kasi konso kinama ke na kisalu ya yandi.

\VS{5}Mutindu mosi mpe, ata ti beto kele mingi, beto kele kaka nzutu mosi na kuvwanda ya kukangama na Klisto, mpe beto nyonso kele ya kukangama na nzutu yina mutindu binama ya nzutu kaka mosi.

\VS{6}Beto kele na makabu ya kuswaswana yina beto fwana kusadila mutindu Nzambi pesaka yawu ya mpamba na konso muntu. Kana muntu ke na dikabu ya kubikula, yandi fwana kusala yawu mutindu kiminu ke na kutumisa.

\VS{7}Kana muntu ke na dikabu ya kusadisa bantu, yandi sadisa bawu. Muntu yina ke na dikabu ya kulongisa, fwana kulongisa bampangi.

\VS{8}Muntu yina ke na dikabu ya kukindisa bampangi, fwana kukindisa bawu. Muntu yina ke kabulaka, fwana kukabula na ntima mosi. Muntu yina ke twadisaka, fwana kuvwanda na nsatu ya kulutila na kutwadisa, mpe muntu yina ke talaka bantu kyadi, fwana kusala yawu na kilengi nyonso.


\par }{\PP \VS{9}Beno fwana kuvwanda na luzolo ya tsyelika. Beno fwana kuyina mambu ya yimbi. Beno vwanda ya kukangama na mambu ya mbote.

\VS{10}Beno vwanda na luzolo beno na beno mutindu bampangi yina ke zolasanaka. Beno vwanda na nsatu ya kulutila ya kuzitisa bampangi beno na beno.

\VS{11}Beno vwanda bantu ya bisalu, kasi bantu ya bubolo ve. Beno sadila
Mfumu na ngolo nyonso.

\VS{12}Beno yangalala na kivuvu yina ke na beno. Beno vwanda na mvibudulu na ntangu ya bampasi, mpe beno vwanda ya kukwikama na lusambulu.

\VS{13}Beno sadisa bampangi ya beno yina kele na kati ya bansatu, mpe beno tatamana na kuyamba mbote bayina ke kwizaka na sika ya beno.


\par }{\PP \VS{14}Beno lomba na Nzambi na kusakumuna bayina ke talisaka beno mpasi. Beno lomba ti yandi kusakumuna bawu, kasi yandi singa bawu ve.

\VS{15}Beno yangalala na bayina ke na kilengi, mpe beno dila na bayina ke na kudila.

\VS{16}Beno vwanda ve bantu ya lunangu kasi bantu ya kukuluka, samu ti beno zinga beno na beno na kati ya ngwisani ya mbote. Beno bika na kubanza ti beno kele bantu ya ndwenga.


\par }{\PP \VS{17}Beno fwana kuvutula ve yimbi na bantu yina me sala beno yimbi. Kasi beno sosa na kusala mambu ya mbote na ntwala ya bantu nyonso.

\VS{18}Mutindu yawu lenda kusalama, mpe kana yawu me tala beno, beno zinga na kizunu na bantu nyonso.

\VS{19}Bampangi ya luzolo! Beno vutula ve yimbi na bantu yina ke salaka beno yimbi. Kasi beno bika ti Nzambi lakisa nkele ya yandi, samu ti Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Ni munu ke vutula yimbi, mpe ni munu ke pesa na konso muntu mvutu yina me fwanana na yandi\XREF{}{{\XO 12:19 }{\XT{Mus 32.35}}}!»

\VS{20}Kasi Dibuku ya Nzambi ke tubaka dyaka: «Kana mbeni ya nge ke na nsatu, pesa yandi madya. Kana yandi ke na mpwila ya maza, pesa yandi maza, samu ti na kusala mutindu yina, ya ke mutindu ti nge me kutika makala ya tiya na zulu ya yintu ya yandi\XREF{}{{\XO 12:20 }{\XT{Bng 25.21-22}}}.»

\VS{21}Kubika ve ti mambu ya yimbi nunga nge. Kasi nge fwana kununga mambu ya yimbi na kusala mambu ya mbote.




\par }\Chap{13}{\SH Malongi samu na bantu ya luyalu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Konso muntu fwana kutumama na bantu ya luyalu. Ya tsyelika, bimfumu nyonso ke katukaka na Nzambi, mpe ni Nzambi ke pesaka kimfumu.

\VS{2}Na yina, muntu yina ke tumamaka ve na bantu ya luyalu, ke mangaka mambu yina Nzambi ke zolaka. Bayina ke tumamaka ve, ke kuzwa kitumbu.

\VS{3}Ya tsyelika, bayina ke salaka mambu ya mbote ke vwandaka ve na boma ya bazuzi, kasi ni bayina ke salaka mambu ya yimbi. Kana nge zola ve kuvwanda na boma ya bantu ya luyalu, sala mambu ya mbote, mpe bawu ke pesa nge masiika

\VS{4}samu ti bawu kele mutindu bisadi ya Nzambi yina ke na kukindisa nge na kusala mambu ya mbote. Kana nge ke na kusala mambu ya yimbi, vwanda na boma ya bawu, samu ti bumfumu ya bawu samu na kusemba bantu, kele ya mpamba ve. Ntangu bawu ke sembaka, bawu ke sadilaka Nzambi samu na kulakisa nkele ya yandi na bayina ke salaka mambu ya yimbi.

\VS{5}Ni yawu yina, ya kele mfunu na kutumama na bantu ya luyalu samu na kukima kaka ve nkele ya Nzambi, kasi dyaka samu ti ndinga yina ke zonzaka na kati ya bantima ya beto ke tumisaka beto na kusala yawu.


\par }{\PP \VS{6}Ni yawu yina mpe, beno ke futaka mpaku, samu ti bayina ke futisaka mpaku kele mutindu bisadi ya Nzambi na kisalu ya bawu.

\VS{7}Beno futa na konso muntu kima yina beno fwana kufuta yandi. Beno futa mpaku ya luyalu mpe ya mambu ya nkaka na muntu yina beno fwana kufuta yawu. Beno tala boma ya muntu yina beno fwana kutala boma, mpe beno zitisa muntu yina beno fwana kuzitisa.


\par }{\SH Kuzola bampangi
\par }
{\PP \VS{8}Beno vwanda ve na mfuka na muntu, kana kaka ve luzolo yina beno fwana kulakisa beno na beno. Muntu yina ke zolaka bampangi, me lungisa mambu nyonso yina kele ya kusonama na Misiku.

\VS{9}Ya tsyelika, na dibuku ya Misiku ba sonikaka: «Kusala kinsuza ve, kufwa muntu ve, kulaba ve, kulula bima ya ngana ve.» Misiku yayi mutindu mosi mpe misiku nyonso ya nkaka yina me bikana, kele ya kukangama na
Musiku kaka mosi: «Nge fwana kuzola mpangi ya nge mutindu nge mosi\XREF{}{{\XO 13:9 }{\XT{Kbk 20.13-17; Knz 19.18; Mus 5.17-21}}}.»

\VS{10}Muntu yina ke zolaka ke salaka ve yimbi na mpangi ya yandi. Na yina, kuzola bampangi ni kulungisa mambu nyonso ya Misiku.


\par }{\SH Kuzinga na kati ya nsemo
\par }
{\PP \VS{11}Beno zaba wapi ntangu beto ke na kuzinga. Ni yawu yina, ngunga ya kuvumbuka na pongi me lunga, samu ti mpulusu me kuma pene-pene na beto, kulutila ntangu yina beto bandaka na kukwikila Yesu.

\VS{12}Mpimpa ke na kumanisa, mpe bwisi me banda na kutsya. Na yina, beto bika bisalu nyonso ya yimbi yina ke salamaka na mpimpa, mpe beto baka binwanunu yina beto lenda kusadila na kati ya nsemo.

\VS{13}Beto vwanda na nkadulu ya
kudedama mutindu ya me lunga na kuzinga na nsemo. Beto fwana kudya ve ya kulutila to kukola malafu. Beto bika na kusala busafu, kuzinga kidi-kidi, kuswana, mpe kuvwanda na musoki.

\VS{14}Kasi beno fwanana na
MfumuYesu-Klisto, mpe beno bika mabanza ya kusadila bansatu ya kimuntu.




\par }\Chap{14}{\SH Kufundisa mpangi ve
\par }
{\PP \VerseOne{1}Beno yamba muntu yina kele ngolo ve na kiminu, mpe beno seka ve mabanza ya yandi.

\VS{2}Muntu mosi ke ndimaka ti yandi lenda kudya bima nyonso. Kasi muntu ya nkaka yina kele ve ngolo na kiminu ke kudyaka kaka ndunda.

\VS{3}Muntu yina ke kudyaka bima nyonso fwana kuyina ve muntu yina ke kudyaka ve bima nyonso. Mutindu mosi mpe, muntu yina ke kudyaka ve bima nyonso fwana kufundisa ve muntu yina ke kudyaka bima nyonso, samu ti Nzambi me yamba yandi mpe.

\VS{4}Nani nge kele samu na kufundisa kisadi ya muntu ya nkaka? Ata yandi vwanda ya kusikama to ya kubwa, ya ke na kutala kaka mfumu ya yandi. Yandi ke vwanda ya kusikama, samu ti
Mfumu Nzambi ke na lulendo ya kusala ti yandi vwanda ya kusikama.


\par }{\PP \VS{5}Muntu mosi ke banzaka ti ya kele na bilumbu yina me lutila bilumbu ya nkaka mfunu. Kasi samu na muntu ya nkaka, bilumbu nyonso kele mutindu mosi. Konso muntu fwana kuzaba samu na yinki yandi ke banzaka mutindu yina.

\VS{6}Muntu yina ke pesaka mfunu na bilumbu ya nkaka, ke salaka yawu samu na kuzitisa
Mfumu. Muntu yina ke kudyaka bima nyonso, ke salaka yawu samu na kuzitisa
Mfumu, samu ti yandi ke tondaka Nzambi na madya ya yandi. Mutindu mosi mpe, muntu yina ke kudyaka ve bima nyonso, ke salaka yawu samu na kuzitisa
Mfumu, samu ti yandi mpe ke tondaka Nzambi.

\VS{7}Ya tsyelika, ata muntu na kati ya beto ke zingaka samu na yandi mosi, mpe ata muntu ke kufwa samu na yandi mosi.

\VS{8}Kana beto ke na kuzinga, yawu kele samu na
Mfumu, mpe kana beto ke na kufwa, yawu kele mpe samu na
Mfumu. Na yina, ata ti beto zinga to kufwa, beto kele bantu ya
Mfumu.

\VS{9}Ya tsyelika,
Klisto kufwaka mpe vumbukaka na lufwa samu na kuvwanda
Mfumu ya bantu ya kufwa mpe ya moyo.

\VS{10}Kasi nge, samu na yinki nge ke fundisaka mpangi ya nge? Nge mpe, samu na yinki nge ke yinaka mpangi ya nge? Beto nyonso ke luta na ntwala ya lufundusu yina Nzambi ke sala,

\VS{11}samu ti Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Munu,
Mfumu ya moyo, mu ke na kutuba:

\par }{\Q Bantu nyonso ke fukama na ntwala ya munu,

\par }{\Q mpe bawu nyonso ke pesa nkembo na Nzambi\XREF{}{{\XO 14:11 }{\XT{Esa 45.23}}}.»


\par }{\MM \VS{12}Na yina, konso muntu na kati ya beto ke pesa mvutu na Nzambi na mambu nyonso yina yandi salaka.


\par }{\SH Kubwisa ve mpangi na disumu
\par }
{\PP \VS{13}Beto bika na kufundisa bampangi, beto na beto. Kasi beno baka lukanu ya kusala ata kima yina lenda kubwisa mpangi, to lenda kunata yandi na kusala masumu.

\VS{14}Na luve ya
Mfumu Yesu, mu zaba ti ata kima kele ve ya
kuvedila na yawu mosi. Kasi kana muntu ke na kubanza ti ya kele na kima yina kele ve ya
kuvedila, yawu ke vwanda ve ya
kuvedila na meso ya yandi.

\VS{15}Kana nge ke na kutalisa mpangi ya nge ntima mpasi samu na bima yina nge ke na kudya, nge ke na kuzinga dyaka ve na luzolo. Na yina me tadila bima ya kudya, kubebisa ve mwela ya mpangi ya nge yina
Klisto ndimaka na kufwa samu na yandi.

\VS{16}Mambu yina kele mbote na beno fwana kuvwanda ve mambu yina bantu ya nkaka ke zonzila beno yimbi.

\VS{17}Ya tsyelika,
Kimfumu ya Nzambi kele ve dyambu ya madya mpe ya malafu. Yawu kele
ludedomo, kizunu mpe kilengi yina Mpeve ya Longo ke pesaka.

\VS{18}Muntu yina ke sadilaka Klisto na mutindu yina, ke yangidikaka Nzambi, mpe bantu ke ndimaka mambu ya yandi.


\par }{\PP \VS{19}Na yina, beto sosa mambu yina ke tungaka kizunu mpe ke kulisaka beto na kiminu.

\VS{20}Kumwangisa ve kisalu ya Nzambi na dyambu ya madya. Ya tsyelika, bima nyonso kele ya
kuvedila. Kasi ya kele yimbi na kudya kima yina ke na kubwisa mpangi na masumu.

\VS{21}Mambu ya mbote, ni kudya ve mbisi, kunwa ve vinu, to kumanga bima nyonso yina lenda kubwisa mpangi ya nge na masumu.

\VS{22}Mambu yina nge ke kwikilaka samu na dyambu yayi, bumba yawu samu na nge mosi na ntwala ya Nzambi. Kyese na muntu yina ntima ya yandi ke na kufundisa yandi ve na banzengolo yina yandi ke bakaka.

\VS{23}Kasi muntu yina ke na maketi-keti na ntima na madya yina yandi ke na kudya, ke kuzwa kitumbu na sika ya Nzambi, samu ti nkadulu ya yandi kele ve ya
kudedama na kiminu. Mambu nyonso yina kele ve ya
kudedama na kiminu kele masumu.




\par }\Chap{15}{\SH Kulanda kifwani ya Klisto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Beto yina kele na kiminu ya ngolo, beto fwana kusadisa bayina ke na yawu ve. Beto fwana kusosa kaka ve mambu yina ke yangidikaka beto.

\VS{2}Konso muntu na kati ya beto fwana kusosa na kuyangidika mpangi na kusala yandi mambu ya mbote samu na kukulisa yandi na kiminu.

\VS{3}Ya tsyelika,
Klisto sosaka ve mambu yina vwandaka yangidika yandi. Kasi mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bifingu yina ba vwandaka finga nge, me kuma bifingu yina ba me finga munu.\XREF{}{{\XO 15:3 }{\XT{Mga 69.10}}}»

\VS{4}Mambu nyonso yina ke na Dibuku ya Nzambi sonamaka samu na kulongisa beto, samu ti na lusalusu ya mvibudulu mpe kibakala yina yawu ke pesaka beto, beto vwanda na kivuvu.

\VS{5}Bika ti Nzambi yina ke pesaka mvibudulu mpe kibakala, yandi kupesa beno ngolo ya kuwisana beno na beno na kulandaka kifwani ya
Yesu-Klisto.

\VS{6}Na yina, na ntima mosi mpe na ndinga mosi, beno nyonso ke kembisa Nzambi, Tata ya
Mfumu ya beto,
Yesu-Klisto.


\par }{\SH Nsangu ya Mbote samu na bantu nyonso
\par }
{\PP \VS{7}Beno yamba bampangi mutindu
Klisto yambaka beno, samu ti bantu kembisa Nzambi.

\VS{8}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno ti Klisto me kuma kisadi ya ba-Zwife samu na kulungisa bansilulu yina Nzambi pesaka na bankooko ya bawu, mpe samu na kulakisa ti Nzambi kele ya kukwikama.

\VS{9}Kasi bayina kele ve ba-Zwife ke na kukembisa Nzambi samu ti yandi ke talaka bantu kyadi, mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Ni yawu yina, mu ke kembisa nge

\par }{\Q na kati ya bayina kele ve ba-Zwife,

\par }{\Q mpe mu ke yimba samu na nkembo ya nge.\XREF{}{{\XO 15:9 }{\XT{2Sa 22.50; Mga 18.50}}}»


\par }{\MM \VS{10}Dibuku ya Nzambi ke tubaka dyaka:

\par }{\Q «Bayina kele ve ba-Zwife,

\par }{\Q beno yangalala kintwadi na bantu ya Nzambi!\XREF{}{{\XO 15:10 }{\XT{Mus 32.43}}}»


\par }{\MM \VS{11}Dibuku ya Nzambi ke tubaka dyaka mpe:

\par }{\Q «Bayina kele ve ba-Zwife, beno kembisa
Mfumu,

\par }{\Q mpe ti bantu nyonso pesa yandi masiika!\XREF{}{{\XO 15:11 }{\XT{Mga 117.1}}}»


\par }{\MM \VS{12}Esaya tubaka mpe:

\par }{\Q «Muntu ya dikanda ya Yese ke kwiza.

\par }{\Q Yandi ke telama samu na kutwadisa

\par }{\Q bayina kele ve ba-Zwife,

\par }{\Q mpe bawu ke sala kivuvu ya bawu na yandi\XREF{}{{\XO 15:12 }{\XT{Esa 11.10}}}.»


\par }{\PP \VS{13}Bika ti Nzambi yina ke pesaka kivuvu, yandi kufulusa beno na kilengi mpe kizunu samu na kiminu yina beno ke salaka na yandi. Na yina, beno ke vwanda ya kufuluka na kivuvu na ngolo ya Mpeve ya Longo.


\par }{\SH Polo kele kisadi ya Klisto
\par }
{\PP \VS{14}Bampangi, mu ke na kivuvu ti beno kele ya kufuluka na bumbote. Beno zaba mambu nyonso yina me lunga na kuzaba, mpe beno kele ya kulunga na kulwengisa bampangi beno na beno.

\VS{15}Kasi na bisika ya nkaka ya mukanda yayi, mu me sonikina beno na ngolo nyonso, samu ti beno bambuka moyo na mambu yina beno me longokaka. Mu me sonika mutindu yina samu na bumbote yina Nzambi lakisaka munu

\VS{16}na kuvwanda kisadi ya
Yesu-Klisto samu na bayina kele ve ba-Zwife. Mu ke na kusala kisalu ya longo na kumwangisa Nsangu ya Mbote ya Nzambi, samu ti bayina kele ve ba-Zwife kuma munkayulu yina ke yangidikaka Nzambi, mpe yina Mpeve ya Longo ke vedisaka samu na Nzambi.

\VS{17}Na yina, mu lenda kuyangalala na
Yesu-Klisto samu na kisalu yina mu ke na kusala samu na Nzambi.

\VS{18}Ya tsyelika, mu lendaka zabisa ve dyambu ya nkaka, kana kaka ve mambu yina Klisto me sala na munu samu na kunata bayina kele ve ba-Zwife na kutumama na Nzambi. Yandi me sala yawu na lusalusu ya bampova mpe mavanga,

\VS{19}na lusalusu ya bidimbu, ya bimangu, mpe ya lulendo ya Mpeve ya Longo. Ni mutindu yina, mu me longisa katuka Yelusalemi tii na kizunga ya Ilili, mambu nyonso ya Nsangu ya Mbote ya Klisto.

\VS{20}Kasi mu me longisa Nsangu ya Mbote kaka na bizunga yina zabaka ntete ve Klisto. Mu me sala mutindu yina samu na kutunga ve na zulu ya lufulu yina muntu ya nkaka me yidika.

\VS{21}Na yina, mu me sala mutindu ke tubaka Dibuku ya Nzambi:

\par }{\Q «Bayina ba zabisaka ve nsangu ya yandi ke tala yandi,

\par }{\Q mpe bayina kuwaka yawu ve ke bakula\XREF{}{{\XO 15:21 }{\XT{Esa 52.15}}}.»


\par }{\PP \VS{22}Ni mambu yina vwandaka sala ti mu kwiza ve na sika ya beno.

\VS{23}Kasi ntangu yayi, mu me manisa kisalu ya munu na bizunga yina. Mutindu mu ke na nsatu mingi ya kukwiza na sika ya beno katuka bamvula mingi,

\VS{24}mu ke sala yawu ntangu mu ke kwenda na yinsi ya Esepani. Ya tsyelika, mu ke na kivuvu ya kutala beno ntangu mu ke luta, mpe ya kuzwa lusalusu ya beno samu na kukwenda na Esepani na manima ya kulutisa mwa bilumbu kintwadi na beno.

\VS{25}Kasi ntangu yayi, mu ke kwenda na Yelusalemi samu na kusadisa bantu ya longo yina ke kuna.

\VS{26}Ya tsyelika, ba-Klisto ya kizunga ya Masedwane mpe Akayi me baka lukanu ya kukutika mbongo samu na kusadisa bamputu ya dibuundu ya Nzambi ya Yelusalemi.

\VS{27}Bawu mosi bakaka lukanu ya kusala yawu. Kasi samu na bawu, yawu kele mutindu mfuka, samu ti ba-Klisto yina kele ba-Zwife me kabula bimvwama ya bawu ya kimpeve na bayina kele ve ba-Zwife. Na yina, bayina kele ve ba-Zwife fwana kusadisa mpe bawu na kupesa bawu bima yina ke na kukondwa bawu.

\VS{28}Ntangu mu ke manisa kisalu yina, mpe mu ke pesa mbongo yina na ba-Klisto ya Yelusalemi, mu ke kwenda na yinsi ya Esepani na kulutila na kisika ya beno.

\VS{29}Mu zaba ti ntangu mu ke kwiza na sika ya beno, mu ke natina beno lusakumunu nyonso ya
Klisto.


\par }{\PP \VS{30}Bampangi! Na luve ya
Yesu-Klisto mpe ya luzolo yina Mpeve ya Longo ke pesaka, mu ke na kulomba beno na kunwana kintwadi na munu na kati ya balusambulu yina beno ke zabisa Nzambi samu na munu.

\VS{31}Beno sambila samu ti mu kubwa ve na maboko ya bantu ya kizunga ya Zude yina ke kwikilaka ve na Klisto, mpe ti bantu ya longo ya Yelusalemi yamba na ntima mosi lusalusu yina mu ke na kunatina bawu.

\VS{32}Na mutindu yina, mu ke kwiza na sika ya beno na kilengi nyonso, mpe kana Nzambi zola, mu ke lutisa mwa bilumbu kintwadi na beno samu na kupema.

\VS{33}Bika ti Nzambi yina ke pesaka kizunu kuvwanda na beno nyonso.
Ameni!




\par }\Chap{16}{\SH Bambote ya Polo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu ke na kufidisa beno Febe, mpangi ya beto ya kento yina ke salaka bisalu na dibuundu ya Nzambi ya Senkelese\FTNT{*}{{\FR 16:1 }{\FQ{Senkelese
}}{\FT{vwandaka mwelo mosi na kati ya myelo nyonso zole ya dibungu ya mbanza Kolinto.}}}.

\VS{2}Beno yamba yandi na nkumbu ya
Mfumu mutindu bantu ya longo fwana kusala. Beno sadisa yandi na mambu nyonso yina yandi ke na yawu nsatu. Ya tsyelika, yandi me sadisa bantu mingi, na munu mosi mpe.


\par }{\PP \VS{3}Beno pesa mbote na Pisile mpe Akila, bampangi yina ke salaka na munu kisalu ya
Yesu-Klisto.

\VS{4}Bawu zolaka kufwa samu na kuvuukisa munu. Mu ke kaka munu mosi ve yina ke na kutonda bawu, kasi mpe mabuundu nyonso ya Nzambi yina kele ve ya ba-Zwife.

\VS{5}Beno pesa mpe mbote na bandimi yina ke vukanaka na yinzo ya bawu. Beno pesa mbote na nkundi ya munu, Epanete, muntu ya ntete yina kwikilaka na Yesu na kizunga ya Aziya.

\VS{6}Beno pesa mbote na Maliya yina me tala mpasi mingi samu na beno.

\VS{7}Beno pesa mbote na Andonikuse mpe Yunyase. Bawu kele bantu ya dikanda ya munu, mpe bawu vwandaka na boloko kintwadi na munu. Ba ke zolaka bawu mingi na
bantumwa, mpe bawu tekilaka munu na kukwikila na Klisto.


\par }{\PP \VS{8}Beno pesa mbote na Ampyatuse, nkundi ya munu ya luzolo na kintwadi ya beto na
Mfumu.

\VS{9}Beno pesa mbote na Yulubani yina ke salaka na beto na kisalu ya Klisto, mpe mbote na nkundi ya munu ya luzolo, Takise.

\VS{10}Beno pesa mbote na Apelese yina lakisaka bisalu ya kiminu ya yandi na Klisto. Beno pesa mbote na bantu yina ke vwandaka na yinzo ya Alisetobule.

\VS{11}Beno pesa mbote na Elodyone, muntu ya dikanda ya munu. Beno pesa mpe mbote na bantu yina ke vwandaka na yinzo ya Nalesise, bayina ke salaka kiminu na
Mfumu.

\VS{12}Beno pesa mbote na bibusi ya beto Tifene mpe Tifose, yina ke salaka samu na
Mfumu. Beno pesa mpe mbote na nkundi ya munu ya luzolo, Peleside, yina salaka mingi samu na
Mfumu.

\VS{13}Beno pesa mbote na Lufuse yina
Mfumu soolaka, mpe na mama ya yandi yina kele mpe mama ya munu.

\VS{14}Beno pesa mbote na Asinkite, Felengone, Elemese, Patelobase, Elemase, mpe na bampangi yina kele kintwadi na bawu.

\VS{15}Beno pesa mbote na Filoloke mpe Zuli, na Nele mpe kibusi ya yandi, na Olimpase mpe na bantu nyonso ya longo yina kele kintwadi na bawu.

\VS{16}Beno pesana mbote na kubumbasana mutindu bampangi ya luzolo. Mabuundu nyonso ya Nzambi yina ke kwikilaka na
Klisto me fidisa beno bambote.


\par }{\PP \VS{17}Bampangi! Mu ke na kulomba beno na kuvwanda na nkebolo na ntwala ya bayina ke tulaka kitantu na kati ya dibuundu, mpe ke bwisaka kiminu ya bandimi na kuzonza mambu ya yimbi na ndongosolo yina beno kuzwaka. Beno katuka pene-pene ya bawu,

\VS{18}samu ti bantu ya mutindu yina ke sadilaka ve
Mfumu ya beto,
Yesu-Klisto. Kasi bawu ke sadilaka bivumu ya bawu. Na binzonzi ya bawu ya kitoko mpe ya luvunu, bawu ke vunaka bantu yina kele ve ya kusikama na kiminu.

\VS{19}Ya tsyelika, bantu nyonso zaba wapi mutindu beno ke tumamaka na
Mfumu. Na yina, mu ke na kuyangalala samu na beno. Kasi mu zola ti beno vwanda bantu ya ndwenga samu na kusala mambu ya mbote, mpe bantu ya
kuvedila samu na kukima mambu ya yimbi.

\VS{20}Kaka ntangu fyoti me bikana, Nzambi yina ke pesaka kizunu ke dyata lulendo ya
Satana na yinsi ya makulu ya beno.

\par }{\PP Bika ti
Mfumu ya beto, Yesu kusakumuna beno!

\VS{21}Timote, mpangi ya munu ya kisalu, ke na kupesa beno mbote, mutindu mosi mpe Lusyuse, Zasone, mpe Sosipatelose yina kele bantu ya dikanda ya munu.

\VS{22}Munu Teletyuse yina me sonika mambu yina Polo me zabisa na mukanda yayi, ke na kupesa beno mbote na nkumbu ya
Mfumu.

\VS{23}Ngaleyuse ke na kupesa beno mbote. Ni na sika ya yandi mu ke vwandaka, mpe ni na yinzo ya yandi dibuundu nyonso ke vukanaka. Elase yina ke bumbaka mbongo ya mbanza, mpe Katuse, mpangi ya beto, me fidisa beno mbote. [

\VS{24}Bika ti
Mfumu ya beto,
Yesu-Klisto, kusakumuna beno nyonso!
Ameni!\FTNT{†}{{\FR 16:24 }{\FT{Na babibiliya ya nkaka ya ntama, kitini yayi, ba bwelaka yawu na kubwela.}}}]


\par }{\PP \VS{25}Nkembo na Nzambi! Yandi ke na lulendo ya kukindisa beno na Nsangu ya Mbote yina mu ke na kulongisa na kuzabisa beno
Yesu-Klisto. Na Nsangu ya Mbote yango, Nzambi ke na kuzabisa mansweki ya mabanza ya yandi yina yandi bumbaka katuka ntama.

\VS{26}Kasi ntangu yayi, Nzambi me tumisa ti yawu talana na pwelele nyonso, mpe bantu lenda kubakula yawu na kati ya mambu ya mbikululu yina ke zabisaka yawu, samu ti bawu kwikila Klisto mpe tumama na yandi.


\par }{\PP \VS{27}Nkembo na Nzambi yina ke kaka yandi mosi na ndwenga! Nkembo kuvwanda na yandi tii bantangu nyonso na
Yesu-Klisto.
Ameni!

\par }