\NormalFont\ShortTitle{Ba-Ebeleyo}

{\MTB Mukanda na sika ya

\par }{\MT BA-EBELEYO

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Beto zaba ve nani sonikaka mukanda yayi na sika ya bayina ba ke bokilaka «ba-Ebeleyo». Ba-Ebeleyo vwandaka nkumbu ya ntama samu na bantu ya Isayeli. Na kati ya bantu yina ba ke talaka mutindu bisoniki ya mukanda yayi kele Polo, Banabase, Luke, mpe Apolo. Ya tsyelika, ya ke na kutalana na pwelele nyonso ti kisoniki ya mukanda yayi ke na luzabu ya mbote ya mambu yina kele ya kusonama na dibuku ya
Ngwisani ya Ntama.

\par }{\IP Konso muntu yina ke tanga na mbote nyonso mukanda yayi, ke banza ti yandi kele na ntwala ya muntu yina ke na kulongisa Mambu ya Nzambi to na ntwala ya muntu yina ke na kusala kinzonzi. Yandi ke banza ve ti ya kele mukanda yina ba me sonika. Kaka ni bambote yina kele na kibuku ya nsuka ya mukanda ke na kulakisa ti ya kele nsuka ya mukanda. Ata ti beto zaba ve nkumbu ya kisoniki ya mukanda yayi mpe bayina ba fidisaka yawu, kibuku ya nsuka (Ebe 13.24) ke na kupesa bantu dibanza ti mukanda yayi katukaka na yinsi ya Itali.

\par }{\IP Ba sonikaka mukanda yayi samu na ba-Klisto yina ba ke yinaka mpe ba ke na kutalisa mpasi mingi, yina ke na kusala ti bawu ke na lenda ya kubika kiminu ya bawu. Na kulakisa bawu bunene ya Klisto mpe ya kisalu ya yandi samu na mambu nyonso yina ke pesaka bantu mpulusu, kisoniki ke na kukindisa bawu na kuvwanda ya kukangama na kiminu na Klisto.

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Nzambi talanaka na sika ya bantu na nzutu ya Mwana ya yandi Yesu (Ebe 1.1-3).

\par }{\IO - Klisto me lutila bambazi (Ebe 1.4–2.18).

\par }{\IO - Klisto me lutila Moyize mpe Yeswa (Ebe 3.1–4.13).

\par }{\IO - Klisto yina kele nganga-Nzambi ya ntete ya ngwisani ya malu-malu me lutila banganga-Nzambi ya ntete ya ngwisani ya ntama (Ebe 4.14–7.28).

\par }{\IO - Munkayulu ya Klisto yina yandi pesaka kaka mbala mosi samu na mambu nyonso me lutila minkayulu nyonso yina banganga-Nzambi vwandaka pesa bambala mingi na yinsi ya Isayeli ya ntama (Ebe 8.1–10.18).

\par }{\IO - Bankindusulu na sika ya bantu yina ke tanga mukanda yayi na kutatamana na kiminu (Ebe 10.19-39).

\par }{\IO - Kiminu ya bandimi na ntangu ya ngwisani ya Ntama (Ebe 11).

\par }{\IO - Mbokolo na kusikika meso na Yesu-Klisto samu na kuvibidila bantontolo (Ebe 12.1-11).

\par }{\IO - Bankindusulu ya nsuka mpe malongi ya kusadila (Ebe 12.12–13.19).

\par }{\IO - Lusakumunu mpe bambote (Ebe 13.20-25).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Nzambi sadilaka Mwana ya yandi samu na kuzonza na bantu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na bantangu ya ntama, Nzambi sadilaka mimbikudi samu na kuzonza bambala mingi mpe na mitindu mingi na bankooko ya beto.

\VS{2}Kasi bantangu yayi, na bilumbu yayi ya nsuka, Nzambi me sadila Mwana ya yandi samu na kuzonza na beto. Ni na yandi Nzambi yidikaka yinza nyonso, mpe ni yandi Nzambi soolaka, samu ti yandi vwanda mfumu ya bima nyonso.

\VS{3}Ni na Mwana ke talanaka nkembo ya Nzambi. Mutindu kele Nzambi ni mutindu yina mpe yandi kele. Ndinga ya yandi kele na lulendo yina ke salaka ti bima nyonso tatamana na kuvwanda. Na manima ya kuvedisa masumu ya bantu, yandi kwendaka vwanda na
mazulu na lubakala ya Nzambi-Mpungu.


\par }{\SH Mwana ya Nzambi me lutila
bambazi mfunu
\par }
{\PP \VS{4}Mwana me kuma na mfunu ya kulutila
bambazi, mpe Nzambi me pesa yandi nkumbu yina me lutila mfunu na nkumbu ya
bambazi.

\VS{5}Ya tsyelika, Nzambi me tubaka ntete ve na mbazi mosi:

\par }{\Q «Nge kele mwana ya munu.

\par }{\Q Bubu yayi, mu me buta nge.»

\par }{\MM To dyaka:

\par }{\Q «Mu ke vwanda Tata ya yandi,

\par }{\Q mpe yandi ke vwanda Mwana ya munu\XREF{}{{\XO 1:5 }{\XT{2Sa 7.14; 1Bt 17.13; Mga 2.7}}}»


\par }{\MM \VS{6}Kasi ntangu Nzambi vwandaka fidisa Mwana ya yandi ya ntete na yinza, yandi tubaka:

\par }{\Q «Bambazi nyonso ya Nzambi fwana kufukama na ntwala ya yandi\XREF{}{{\XO 1:6 }{\XT{Mus 32.43}}}.»


\par }{\MM \VS{7}Na yina me tadila
bambazi, ya kele ya kusonama:

\par }{\Q «Yandi salaka ti
bambazi ya yandi vwanda mipepe

\par }{\Q mpe bisadi ya yandi milaka ya tiya\XREF{}{{\XO 1:7 }{\XT{Mga 104.4}}}.»


\par }{\MM \VS{8}Kasi na yina me tadila Mwana ya yandi, ya sonamaka:

\par }{\Q «O Nzambi, kiti ya nge ya kintinu kele ya bantangu nyonso.

\par }{\Q Nge ke twadisaka bantu ya nge na mutindu ya kusungama.


\par }{\Q \VS{9}Nge ke zolaka mambu ya
kudedama,

\par }{\Q mpe nge ke mangaka mambu ya yimbi.

\par }{\Q Ni yawu yina, Nzambi yina kele Nzambi ya nge

\par }{\Q me byeka nge na mafuta ya kyese,

\par }{\Q mpe me soola nge na kati ya bampangi ya nge\XREF{}{{\XO 1:9 }{\XT{Mga 45.7-8}}}.»


\par }{\MM \VS{10}Ya sonamaka mpe:

\par }{\Q «Mfumu! Na mbandukulu, ni nge yidikaka ntoto,

\par }{\Q mpe zulu kele kisalu ya maboko ya nge.


\par }{\Q \VS{11}Nyonso yina ke zimbana, kasi nge, nge ke vwanda seko.

\par }{\Q Ee, nyonso yina ke beba mutindu ke bebaka bilele ya ntama.


\par }{\Q \VS{12}Nge ke futika yawu mutindu kiyunga,

\par }{\Q mpe nge ke losa yawu mutindu kinkuti ya ntama.

\par }{\Q Kasi nge, nge ke vwanda kaka mutindu nge kele,

\par }{\Q mpe luzingu ya nge kele na nsuka ve\XREF{}{{\XO 1:12 }{\XT{Mga 102.26-28}}}».


\par }{\MM \VS{13}Ata na mbazi mosi yandi me tubaka:

\par }{\Q «Vwanda na lubakala ya munu

\par }{\Q tii ntangu mu ke sala ti nge vwandisa makulu ya nge

\par }{\Q na zulu ya bambeni ya nge\XREF{}{{\XO 1:13 }{\XT{Mga 110.1}}}.»


\par }{\MM \VS{14}Ya tsyelika,
bambazi kele kaka bampeve yina ke sadilaka Nzambi. Nzambi ke fidisaka bawu samu na kusadisa bayina fwana kuzwa mpulusu.




\par }\Chap{2}{\SH Mpulusu yina kele na mfunu ya kulutila
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ni yawu yina, beto fwana kuvwanda ya kukwikama na bandongosolo yina beto me kuwa, samu ti beto kuzimbana ve nzila ya mbote.

\VS{2}Mambu yina
bambazi zabisaka na ntama me lakisa mfunu ya yawu, mpe konso muntu yina zitisaka ve yawu, mpe mangaka na kutumama na yawu, kuzwaka kitumbu yina fwananaka na yandi.

\VS{3}Na yina kana bawu kuzwaka kitumbu, beto mpe ke kuzwa kitumbu kana beto ke na kutala ve mfunu ya mpulusu yina. Yandi mosi
Mfumu zabisaka ntete mpulusu yina, mpe na manima, bayina kuwaka
Mfumu lakisaka beto mfunu ya yawu.

\VS{4}Na kulakisa ti kimbangi ya bawu kele ya tsyelika, Nzambi salaka bidimbu, mambu ya ngitukulu mpe bimangu ya konso mutindu, mutindu mosi mpe na makabu ya Mpeve ya Longo yina yandi kabulaka mutindu yandi zolaka.


\par }{\SH Yesu ke nataka beto na mpulusu
\par }
{\PP \VS{5}Ya tsyelika, ni na lutumu ya
bambazi ve Nzambi tulaka yinza ya malu-malu yina beto ke na kuzonzila.

\VS{6}Kasi na kati ya kibuku mosi ya Mambu ya Nzambi, muntu mosi tubaka:

\par }{\Q «Nzambi ya munu,

\par }{\Q nani kele muntu samu ti nge bambukila yandi moyo?

\par }{\Q To nani yandi kele samu ti nge sadisa yandi mbote?


\par }{\Q \VS{7}Na mwa ntangu ya fyoti,

\par }{\Q nge kululaka yandi na ntwala ya
bambazi.

\par }{\Q Na manima, nge fulusaka yandi

\par }{\Q na nkembo mpe buzitu.


\par }{\Q \VS{8}Nge tulaka bima nyonso na lutumu ya yandi\XREF{}{{\XO 2:8 }{\XT{Mga 8.5-7}}}.»

\par }{\MM Na kutula bima nyonso na lutumu ya muntu, ya zola kutuba ti ya ke dyaka ve na kima yina lenda kutumama ve na muntu. Kasi ntangu yayi, beto ke na kutala ti bima nyonso kele ve na lutumu ya muntu.

\VS{9}Kasi yinki beto ke na kutala: Nzambi kululaka Yesu samu na mwa ntangu ya fyoti na ntwala ya
bambazi, samu ti na bumbote ya Nzambi yandi kufwa samu na bantu nyonso. Ntangu yayi, beto ke na kutala ti yandi kele ya kufuluka na nkembo mpe buzitu samu na lufwa yina yandi tadilaka mpasi.

\VS{10}Ya fwanaka ti Nzambi, Kiyidiki ya bima nyonso mpe ke salaka ti bima nyonso vwanda, kumisa Yesu ya kulunga na bampasi yina yandi talaka samu na kukotisa bantu mingi na nkembo ya yandi. Ni Yesu ke na kunata bawu na mpulusu.


\par }{\PP \VS{11}Kasi Yesu yina ke vedisaka bantu kele na Tata mosi na bayina yandi ke vedisaka. Ni yawu yina, yandi kele ve na nsoni ya kubokila bawu bampangi.

\VS{12}Yandi tubaka:

\par }{\Q «Mu ke zabisa Nkumbu ya nge

\par }{\Q na sika ya bampangi ya munu.

\par }{\Q Mu ke kembisa nge

\par }{\Q na kati ya nkonga ya bantu\XREF{}{{\XO 2:12 }{\XT{Mga 22.23}}}.»


\par }{\MM \VS{13}Yandi tubaka mpe: «Mu ke sala kivuvu ya munu na yandi.»

\par }{\MM Mpe dyaka: «Mu kele awa na bana yina Nzambi pesaka munu\XREF{}{{\XO 2:13 }{\XT{Esa 8.17-18}}}.»


\par }{\PP \VS{14}Mutindu bana yayi kele na banzutu yina kele na musuni mpe menga, Yesu mpe me kuma mutindu bawu. Yandi zingaka kintwadi na bawu, samu ti na lufwa ya yandi, yandi manisa lulendo ya
Satana yina kele na ngolo ya kufwa bantu.

\VS{15}Yandi me lenda mpe na kukuula na mutindu yina, bayina na luzingu nyonso ya bawu vwandaka zinga na bundongo samu na boma ya lufwa.

\VS{16}Ya tsyelika, ni
bambazi ve yandi kwizaka sadisa, kasi bana ya dikanda ya Abalayami.

\VS{17}Ni yawu yina, yandi fwanaka kuma mutindu mosi na bampangi ya yandi na mambu nyonso, samu ti yandi vwanda
nganga-Nzambi ya bawu ya ntete,
nganga-Nzambi yina ke talaka bantu kyadi mpe kele ya kukwikama na kisalu ya Nzambi samu na kukatula masumu ya bantu nyonso.

\VS{18}Ntangu yayi, yandi lenda kusadisa bayina ba ke na kutonta, samu ti yandi mosi talaka bampasi ya bantontolo.




\par }\Chap{3}{\SH Yesu me lutila Moyize mfunu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina bampangi ya munu, bantu ya longo yina Nzambi bokilaka, beno sikika meso ya beno na Yesu yina kele ntumwa mpe
nganga-Nzambi ya ntete ya kiminu.

\VS{2}Yandi vwandaka ya kukwikama na kisalu yina Nzambi pesaka yandi, mutindu Moyize vwandaka ya kukwikama na kusala kisalu ya yandi na kati ya yinzo nyonso ya Nzambi yina kele bantu ya Isayeli.

\VS{3}Ya tsyelika, nkembo yina yandi ke na kuzwa me lutila nkembo yina kuzwaka Moyize, samu ti muntu yina ke tungaka yinzo ke lutilaka yinzo na kuzwa nkembo.

\VS{4}Ya tsyelika, konso yinzo kele na muntu yina ke tungaka yawu, mpe kitungi ya bima nyonso ni Nzambi.

\VS{5}Moyize vwandaka ya kukwikama na kati ya yinzo nyonso ya Nzambi mutindu kisadi ya kuzabisa mambu yina Nzambi fwanaka zabisa.

\VS{6}Kasi
Klisto kele ya kukwikama mutindu
Mwana ya Nzambi yina ke na kutwadisa
Yinzo ya Nzambi. Yinzo ya yandi ni beto kana beto keba mbote kivuvu mpe vwanda na kyese na mambu yina beto ke na kusadila kivuvu.


\par }{\SH Mvundulu yina Nzambi ke pesaka na bayina ke kwikilaka
\par }
{\PP \VS{7}Ni yawu yina, mutindu Mpeve ya Longo ke na kutuba:

\par }{\Q «Kana beno ke na kuwa ndinga ya yandi bubu yayi,


\par }{\Q \VS{8}beno kanga ve bantima ya beno

\par }{\Q mutindu bankooko ya beno salaka na yinsi ya kuyuma

\par }{\Q ntangu bawu mangaka na kutumama na yandi

\par }{\Q na kilumbu yina ba tontaka yandi.


\par }{\Q \VS{9}Ni kuna bankooko ya beno tontaka munu

\par }{\Q samu na kumeka munu,

\par }{\Q ata ti bawu talaka mambu nyonso yina mu salaka


\par }{\Q \VS{10}na bamvula makumi yiya.

\par }{\Q Ni yawu yina, mu dasukaka na bantu yina, mpe mu tubaka:

\par }{\Q “Bawu ke na kumanga na kulanda nzila ya munu ntangu nyonso.

\par }{\Q Bawu me bakula ve banzila ya munu.”


\par }{\Q \VS{11}Na kati ya nkele ya munu, mu zengaka ndefi yayi:

\par }{\Q Bawu ke kota ve na kisika ya munu ya mvundulu\XREF{}{{\XO 3:11 }{\XT{Mga 95.7-11}}}.»


\par }{\PP \VS{12}Bampangi, beno vwanda na nkebolo, samu ti ata muntu na kati ya beno vwanda na ntima ya yimbi, yina ke kwikilaka ve, mpe yina ke nataka yandi na kumanga Nzambi ya moyo.

\VS{13}Kasi mutindu ya kele ya kusonama «bubu yayi», beno kindisa bampangi beno na beno konso kilumbu, samu ti masumu nata ve muntu mosi na kati ya beno na kukuma na ntima ngolo.

\VS{14}Ya tsyelika, beto me kuma bantu ya
Klisto kana beto vwanda ya kukangama tii na nsukunu na kivuvu yina vwandaka na beto na mbandukulu.

\VS{15}Mutindu ya kele ya kusonama:

\par }{\Q «Kana beno ke na kuwa ndinga ya yandi bubu yayi,

\par }{\Q beno kanga ve bantima ya beno

\par }{\Q mutindu bankooko ya beno salaka

\par }{\Q ntangu bawu mangaka na kutumama na yandi\XREF{}{{\XO 3:15 }{\XT{Mga 95.7-8}}}.»


\par }{\MM \VS{16}Banani kangaka bantima ya bawu mpe mangaka na kutumama na Nzambi? Ya kele bayina Moyize basisaka na yinsi ya Ngipiti.

\VS{17}Na banani Nzambi kuzwaka nkele na bamvula makumi yiya? Ya kele bantu yina salaka masumu mpe kufwaka na yinsi ya kuyuma.

\VS{18}Na banani yandi zengaka ndefi yayi: «Bawu ke kota ve na yinsi ya munu ya mvundulu»? Ya kele bayina mangaka na kutumama na yandi\XREF{}{{\XO 3:18 }{\XT{Ltg 14.1-35; Mga 95.11}}}.

\VS{19}Ya tsyelika, beto ke na kutala ti bawu lendaka ve na kukota kuna, samu ti bawu mangaka na kukwikila.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Nzambi pesaka beto nsilulu ya kukota na kisika ya yandi ya mvundulu. Na yina, beto vwanda na nkebolo ya kulutila, samu ti ata muntu na kati ya beno lembana na kukota.

\VS{2}Ya tsyelika, beto kuwaka mpe mambu ya mbote mutindu bankooko ya beto. Kasi mambu yina bawu kuwaka sadisaka bawu ve, samu ti ntangu bawu kuwaka yawu, bawu kwikilaka ve.

\VS{3}Beto yina ke kwikilaka, beto ke kota na kisika ya yandi ya mvundulu yina yandi zabisaka:

\par }{\Q «Na kati nkele ya munu, mu zengaka ndefi yayi:

\par }{\Q Bawu ke kota ve na kisika ya munu ya mvundulu!»

\par }{\MM Yandi tubaka yawu ata ti yandi manisaka kisalu ya yandi katuka mbandukulu ya yinza.

\VS{4}Ya tsyelika na Dibuku ya Nzambi, ba sonikaka mutindu yayi samu na kilumbu ya nsambwadi: «Na kilumbu ya nsambwadi, Nzambi pemaka na kisalu yina yandi salaka\XREF{}{{\XO 4:4 }{\XT{Mba 2.2}}}.»

\VS{5}Ya kele mpe ya kusonama na kisika ya nkaka: «Bawu ke kota ve na kisika ya munu ya mvundulu.»

\VS{6}Bantu ya ntete yina kuwaka mambu ya mbote kotaka kuna ve, samu ti bawu mangaka na kutumama. Na yina, ya ke na kutalana ti bantu ya nkaka ke kota kuna.

\VS{7}Ni yawu yina, Nzambi ke na kuzenga dyaka kilumbu ya nkaka yina yandi ke na kubokila «bubu yayi». Yandi zonzilaka yawu na manima ya bamvula mingi na yinwa ya Davidi mutindu mu vwandaka me zabisa beno:

\par }{\Q «Kana beno ke na kuwa ndinga ya yandi bubu yayi,

\par }{\Q beno kanga ve bantima ya beno.»


\par }{\PP \VS{8}Ya tsyelika, kana Yeswa kumisaka dikanda ya Isayeli na kisika ya mvundulu, Nzambi zolaka zonzila dyaka ve kilumbu ya nkaka.

\VS{9}Na yina, dikanda ya Nzambi ke kuzwa mvundulu mutindu Nzambi kuzwaka mvundulu na kilumbu ya saba.

\VS{10}Ya tsyelika, muntu yina ke kota na kisika ya mvundulu ya Nzambi, ke pema na kisalu ya yandi mutindu Nzambi pemaka na kisalu yina yandi salaka.

\VS{11}Na yina, beto fwana kusala ngolo na kukota na kisika yina ya mvundulu. Beto sala nyonso yina me fwanana, samu ti ata muntu na kati ya beto kubwa na masumu na kumanga na kutumama mutindu salaka bankooko ya beto.


\par }{\PP \VS{12}Ya tsyelika, mambu ya Nzambi kele moyo mpe ngolo. Yawu me lutila meno na mbele ya mvita yina kele na meno balweka nyonso zole. Yawu ke kotaka na nzutu ya muntu tii na kukabula mwela na mpeve, mpe mikwa na mafuta yina kele na kati ya mikwa. Yawu ke fundisaka bansatu mpe mabanza yina kele na ntima ya muntu.

\VS{13}Ata kima na kati ya yinza kele ya kubumbama na meso ya Nzambi. Bima nyonso ke talanaka na pwelele nyonso na meso ya yandi, mpe ni na ntwala ya yandi beto ke pesa bamvutu na mambu nyonso yina beto ke salaka.


\par }{\SH Yesu kele
nganga-Nzambi ya ntete yina me lutila mfunu
\par }
{\PP \VS{14}Na yina, beno fwana kuvwanda ya kukwikama na mambu ya kiminu yina beto ke na kuzabisa. Ya tsyelika, beto kele na
nganga-Nzambi ya ntete ya nene yina kumaka tii na Nzambi. Ni Yesu,
Mwana ya Nzambi.

\VS{15}Beto kele na
nganga-Nzambi ya ntete yina ke talaka beto kyadi na mambu yina ke lembisaka beto. Ba tontaka yandi na mambu nyonso mutindu beto, kasi yandi salaka ve disumu.

\VS{16}Na yina, beto kwenda na kivuvu nyonso pene-pene ya kiti ya kintinu ya Nzambi kisika kele bumbote ya yandi. Kuna yandi ke tala beto kyadi, mpe beto ke kuzwa bumbote ya yandi, samu ti yandi sadisa beto na ntangu ya kufwanana.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Konso
nganga-Nzambi ya ntete yina ba soolaka na kati ya bantu, ke salaka kisalu ya Nzambi samu na bantu. Yandi ke pesaka makabu mpe minkayulu na Nzambi samu na masumu ya bantu.

\VS{2}Yandi zaba wapi mutindu ya kusala mambu ya mbote na bayina zaba ve nzila ya mbote mpe ke landaka yawu ve, samu ti yandi mosi mpe ke bwabanaka mambu yina ke lembisaka yandi.

\VS{3}Mutindu yandi mosi mpe kele na mambu yina ke lembisaka yandi, yandi fwana kupesa minkayulu na Nzambi kaka ve samu na masumu ya bantu, kasi mpe samu na masumu ya yandi mosi.

\VS{4}Ata muntu lenda kubaka yandi mosi kisika ya
nganga-Nzambi ya ntete. Kasi ni Nzambi ke bokilaka muntu na kukuma
nganga-Nzambi ya ntete mutindu yandi salaka na Aloni.


\par }{\PP \VS{5}Mutindu mosi mpe,
Klisto salaka ve yandi mosi ti yandi kuzwa nkembo ya kuvwanda
nganga-Nzambi ya ntete. Kasi yandi kuzwaka yawu na yandi yina zabisaka yandi:

\par }{\Q «Nge kele mwana ya munu.

\par }{\Q Bubu yayi, mu me buta nge\XREF{}{{\XO 5:5 }{\XT{Mga 2.7}}}.»


\par }{\MM \VS{6}Na kisika ya nkaka ya sonamaka mpe:

\par }{\Q «Nge kele
nganga-Nzambi ya bantangu nyonso

\par }{\Q na mutindu ya Melekisedeke\XREF{}{{\XO 5:6 }{\XT{Mga 2.7; 110.4}}}.»


\par }{\PP \VS{7}Na luzingu ya yandi awa na ntoto, Klisto vwandaka sambila mpe vwandaka lomba na kulooka mpe kudila na sika ya Nzambi yina lendaka vuukisa yandi na lufwa. Nzambi ndimaka balusambulu ya yandi, samu ti yandi vwandaka tumama na mambu nyonso.

\VS{8}Ata ti yandi vwandaka
Mwana ya Nzambi, yandi longokaka na kutumama samu na mambu nyonso yina yandi talaka mpasi.

\VS{9}Na manima ya kuzangula yandi na kisika ya kulunga, yandi me kuma muntu yina ke pesaka mpulusu ya bantangu nyonso na bayina nyonso ke tumamaka na yandi.

\VS{10}Ya tsyelika, Nzambi tulaka yandi
nganga-Nzambi ya ntete na mutindu ya Melekisedeke.


\par }{\SH Kuvwanda na kiminu ya kusikama
\par }
{\PP \VS{11}Beto kele na mambu mingi ya kutuba na yina me tadila dyambu yina. Kasi ya kele mpasi mingi na kupesa beno bambangululu, samu ti beno ke na kubakula dyaka ve na nswalu.

\VS{12}Beno zolaka kuma milongisi katuka ntama. Kasi beno kele ntete na nsatu ti ba longisa beno bandongosolo ya ntete ya mambu ya Nzambi. Beno me kuma na nsatu ya kunwa mabene, kasi ya kudya ve madya ya dema.

\VS{13}Muntu yina ke kunwaka kaka mabene, kele mwana ya fyoti. Yandi kele ve na luzabu na yina me tadila mambu ya
kudedama.

\VS{14}Kasi madya ya dema kele samu na bantu ya kukula. Na nsalulu ya bawu, bawu zaba kusala luswaswanu na kati ya mambu ya mbote mpe ya yimbi.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Na yina, beto tatamana ve na bandongosolo ya ntete yina beto kuzwaka na yina me tadila
Klisto, samu ti beto landa ndongosolo yina me tadila bantu ya kukula. Beto vutukila dyaka ve ndongosolo ya ntete yayi: Kuviluka na bisalu ya yimbi yina ke nataka na lufwa, mpe kukwikila na Nzambi,

\VS{2}ndongosolo na yina me tadila bambotokolo mpe kutentika bantu maboko, mvumbukulu ya bantu na lufwa mpe lufundusu ya nsuka.

\VS{3}Ni mutindu yina beto fwana kusala kana Nzambi pesa beto muswa.


\par }{\PP \VS{4}Tala kifwani ya bayina me vutukila luzingu ya bawu ya ntama: Bawu vwandaka me kuzwa nsemo ya Nzambi, makabu ya
mazulu mpe Mpeve ya Longo.

\VS{5}Bawu talaka ti mambu ya Nzambi kele mbote mpe talaka lulendo ya bampeve ya yinza yina ke kwiza,

\VS{6}kasi bawu me vutukila luzingu ya bawu ya ntama. Bantu yina lenda kusoba dyaka ve na mbala ya zole luzingu ya bawu. Bawu ke komaka dyaka
Mwana ya Nzambi na kulunsi, mpe ke pesaka nzila ti ba finga
Mwana ya Nzambi na ntwala ya bantu.


\par }{\PP \VS{7}Ya tsyelika, ntangu ntoto ke kuzwaka maza ya mvula yina ke kubwaka konso ntangu, mpe ke basisaka bayinti yina kele mfunu na bisadi-bilanga, Nzambi ke sakumunaka ntoto.

\VS{8}Kasi kana yawu ke na kubasisa matiti ya bansende mpe bansolokoto, yawu ke dyaka mfunu ve. Nzambi ke vingila dyaka mingi ve na kusinga yawu, mpe ke yoka yawu.


\par }{\PP \VS{9}Bampangi ya luzolo, ata beto ke na kuzonza mutindu yina, beto ke na kivuvu ti beno ke na kulanda nzila ya mbote, nzila ya mpulusu.

\VS{10}Nzambi kele ya
kudedama. Yandi lenda kuzimbana ve kisalu ya beno mpe luzolo yina beno lakisaka mpe yina beno ke na kulakisa dyaka na Nkumbu ya yandi na kusadisa bantu ya longo.

\VS{11}Kasi beto ke na kuzola ti konso muntu na kati ya beno tatamana na kusala mutindu yina tii na nsukunu, samu ti kivuvu yina kele na beno vwanda ya kulunga.

\VS{12}Na yina, beno vwanda ve bantu ya kulemba. Kasi beno landa kifwani ya bayina na kiminu mpe mvibudulu ke kuzwaka bima yina Nzambi pesaka nsilulu.


\par }{\SH Nsilulu ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{13}Ntangu Nzambi pesaka nsilulu na Abalayami, Nzambi kudyaka ndefi na Nkumbu ya yandi mosi, samu ti ya vwandaka ve na muntu ya kulutila samu na kudya ndefi na Nkumbu ya Nzambi.

\VS{14}Yandi tubaka:

\par }{\Q «Ya tsyelika, mu ke sakumuna nge ya kulutila.

\par }{\Q Mu ke funisa dikanda ya nge samu ti yawu kuma bantu mingi.\XREF{}{{\XO 6:14 }{\XT{Mba 22.16-17}}}»


\par }{\MM \VS{15}Abalayami vingilaka na mvibudulu nyonso, mpe kuzwaka nyonso yina Nzambi pesaka nsilulu.

\VS{16}Ntangu bantu ke kudyaka ndefi, bawu ke salaka yawu na nkumbu ya muntu yina me lutila bawu mfunu. Kudya ndefi kele kidimbu yina ke kumisaka ya
kudedama mambu nyonso na kati ya bantu.

\VS{17}Nzambi mpe vwandaka na nsatu ya kulakisa dyaka na sika ya bayina fwanaka kuzwa bima yina yandi pesaka nsilulu ti yandi ke sobaka ve lukanu ya yandi. Ni yawu yina, yandi bwelaka na nsilulu, dyambu ya kudya ndefi.

\VS{18}Nsilulu mpe ndefi kele bima zole yina bantu lenda kusoba ve, mpe ya zola kulakisa ti Nzambi lenda kuvuna ve. Yawu ke kindisaka mingi beto yina me bika bima nyonso samu na kuvwanda na kivuvu ya kukangama na bansilulu ya Nzambi.

\VS{19}Samu na beto, kivuvu yina ke sikikaka luzingu ya beto mutindu
kizundu ke sikikaka masuwa. Yawu kele ya kukangama na ngolo nyonso, mpe ke kotaka tii na kisika ya kulutila longo na manima ya lele ya
Yinzo ya Nzambi ya
mazulu.

\VS{20}Ni kuna Yesu tekilaka beto na kukota. Yandi kotaka kuna samu na beto, mpe me kuma ya mankululu
nganga-Nzambi ya ntete na mutindu ya Melekisedeke.




\par }\Chap{7}{\SH Melekisedeke, ntinu mpe
nganga-Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ni Melekisedeke yina vwandaka ntinu Saleme mpe
nganga-Nzambi ya Nzambi-Mpungu. Ni yandi kwendaka bwabana Abalayami mpe sakumunaka yandi ntangu Abalayami katukaka na muzingu yina yandi nungaka bantinu.

\VS{2}Abalayami pesaka yandi
dime ya bima nyonso yina yandi kuzwaka. Nkumbu ya Melekisedeke zola kutuba «ntinu ya
ludedomo», mpe dyaka, yandi vwandaka ntinu ya Saleme\XREF{}{{\XO 7:2 }{\XT{Mba 14.17-20}}} yina zola kutuba «ntinu ya kizunu.»

\VS{3}Ata muntu zaba tata ya yandi, mama ya yandi, to bankooko ya yandi. Ata muntu zaba mbutukulu mpe nsukunu ya yandi. Yandi kele mutindu
Mwana ya Nzambi: Yandi kele
nganga-Nzambi tii seko.


\par }{\PP \VS{4}Beno tala mfunu ya Melekisedeke yina Abalayami, nkooko ya beto, pesaka
dime na bima yina yandi kuzwaka.

\VS{5}Kasi bantu ya dikanda ya Levi yina kele
banganga-Nzambi, kele na luve ya Misiku na kubaka
dime ya bima nyonso na sika ya bantu ya Isayeli yina kele bampangi ya bawu ya yinsi mosi, ata ti bawu mpe kele bana ya dikanda ya Abalayami.

\VS{6}Melekisedeke vwandaka ve muntu ya dikanda ya Levi. Kasi yandi kuzwaka
dime na sika ya Abalayami, mpe sakumunaka Abalayami, muntu yina Nzambi pesaka bansilulu.

\VS{7}Beto lenda kusala ve ntembe ti muntu yina ke sakumunaka me lutila mfunu na muntu yina ke kuzwaka lusakumunu.

\VS{8}Banganga-Nzambi yina ke kuzwaka
dime kele bantu yina ke kufwa. Kasi na yina me tadila Melekisedeke yina kuzwaka dime, yandi kele muntu yina ke ntete moyo mutindu yawu kele ya kusonama.

\VS{9}Ni bantu ya dikanda ya Levi ke kuzwaka
dime. Kasi beto lenda kutuba mpe ti Levi pesaka mpe dime ntangu Abalayami pesaka yawu.

\VS{10}Ata ti Levi vwandaka me butuka ntete ve, yandi vwandaka yimeni na menga ya nkooko ya yandi, Abalayami, ntangu Melekisedeke kwendaka bwabana Abalayami.


\par }{\PP \VS{11}Banganga-Nzambi ya dikanda ya Levi vwandaka sala kisalu ya bawu mutindu Misiku ya Moyize vwandaka zabisa. Mutindu kisalu yina bawu vwandaka sala vwandaka ve ya kulunga, ya vwandaka mfunu ti
nganga-Nzambi ya nkaka basika na mutindu ya Melekisedeke, kasi ve na mutindu ya Aloni.

\VS{12}Kana mutindu ya kuvwanda
nganga-Nzambi me soba, misiku mpe fwana kusoba.

\VS{13}Mambu yayi kele ya kusonama samu na
Mfumu ya beto. Yandi kele na dikanda yina ata muntu me salaka kisalu ya
bunganga-Nzambi na
kiyokolo ya minkayulu.

\VS{14}Yawu kele ya kuzabana ti
Mfumu ya beto butukaka na dikanda ya Yuda yina Moyize tubaka ata dyambu samu na kisalu ya
bunganga-Nzambi.


\par }{\SH Nganga-Nzambi ya nkaka ya kufwanana na Melekisedeke
\par }
{\PP \VS{15}Ya ke na kutalana na pwelele nyonso ti
nganga-Nzambi ya nkaka yina kwizaka kele mutindu Melekisedeke.

\VS{16}Ya kele ve ti yandi me kuma
nganga-Nzambi na luve ya misiku ya bantu, kasi na lulendo ya luzingu yina lenda kumanisa ve.

\VS{17}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Nge kele
nganga-Nzambi ya bantangu nyonso

\par }{\Q na mutindu ya Melekisedeke\XREF{}{{\XO 7:17 }{\XT{Mga 110.4}}}.»


\par }{\MM \VS{18}Na yina, Nzambi katulaka Misiku ya ntama, samu ti yawu vwandaka kondwa ngolo mpe mfunu.

\VS{19}Misiku vwandaka ve na lulendo ya kukumisa bantu ya
kudedama. Kasi ntangu yayi, beto me kuzwa kivuvu ya mbote yina ke na kunata beto pene-pene na Nzambi.


\par }{\PP \VS{20}Ntangu bantu ya nkaka kumaka
banganga-Nzambi, ata muntu zengaka ve ndefi.

\VS{21}Kasi Yesu kumaka
nganga-Nzambi na luve ya ndefi yina Nzambi zengaka ntangu Nzambi tubaka:

\par }{\Q «Mfumu me zenga ndefi,

\par }{\Q mpe yandi ke soba ve mabanza ya yandi:

\par }{\Q nge kele
nganga-Nzambi ya bantangu nyonso.\XREF{}{{\XO 7:21 }{\XT{Mga 110.4}}}»


\par }{\MM \VS{22}Na yina, Yesu kumaka muntu yina ke na kusala ti beto vwanda na kati ya ngwisani ya nkaka ya kulutila mbote.


\par }{\PP \VS{23}Dyaka,
banganga-Nzambi yango vwandaka mingi, samu ti lufwa vwandaka sala ti bawu sala ve kisalu yina tii seko.

\VS{24}Kasi Yesu ke zingaka seko, mpe kisalu ya yandi ya
bunganga-Nzambi ke manisa ve.

\VS{25}Ni yawu yina, yandi lenda kuvuukisa ya mankululu bayina ke kumaka pene-pene ya Nzambi na luve ya yandi, samu ti yandi kele kaka moyo samu na kusambidilaka bawu.


\par }{\PP \VS{26}Na yina, Yesu kele
nganga-Nzambi ya ntete yina lungaka na beto. Yandi kele ya longo, ke na dyambu ya yimbi ve, mpe ke na disumu ve. Nzambi katulaka yandi kisika kele misumuki mpe zangulaka yandi na
mazulu. 
\VS{27}Yandi kele ve mutindu
banganga-Nzambi ya ntete ya nkaka yina ke pesaka bilumbu nyonso minkayulu ntete samu na masumu ya bawu mosi, mpe na manima samu na masumu ya bantu nyonso. Yandi pesaka munkayulu kaka mbala mosi, ntangu yandi pesaka nzutu ya yandi mosi.

\VS{28}Bantu yina Misiku vwandaka pesa muswa ya kuvwanda
banganga-Nzambi ya ntete, vwandaka bantu ya kulunga ve. Kasi ndefi yina Nzambi zengaka na manima ya Misiku tulaka Mwana ya yandi
nganga-Nzambi ya ntete yina yandi kumisaka ya mankululu muntu ya kulunga.




\par }\Chap{8}{\SH Yesu kele
nganga-Nzambi ya ntete ya beto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dyambu ya kulutila mfunu na mambu nyonso yina beto ke na kutuba, ni dyambu yayi: Beto kele na
nganga-Nzambi ya ntete ya mutindu yina. Yandi kele ya kuvwanda na lubakala ya kiti ya kintinu ya Nzambi-Mpungu.

\VS{2}Yandi ke salaka kisalu ya yandi na kati ya
kivinga ya longo. Kivinga yango kele ya tsyelika
Yinzo ya longo yina tungamaka na muntu ve, kasi na
Mfumu.


\par }{\PP \VS{3}Ya tsyelika, konso
nganga-Nzambi ya ntete ke solamaka samu na kupesa makabu mpe minkayulu na Nzambi. Na yina,
nganga-Nzambi ya ntete ya beto fwana kuvwanda mpe na kima ya kupesa na Nzambi.

\VS{4}Bubu yayi, kana Yesu vwandaka awa na ntoto, yandi zolaka vwanda ve
nganga-Nzambi, samu ti ya kele na
banganga-Nzambi awa na ntoto yina ke pesaka makabu mutindu Misiku ke tumisaka yawu.

\VS{5}Kisalu yina
banganga-Nzambi yayi ke salaka kele kaka kifwani mpe kinsinsya ya bima ya tsyelika yina kele na
mazulu. Ya ke na kufwanana na mambu yina Nzambi kebisaka Moyize samu na kutunga
Yinzo ya longo ya lele. Nzambi tubilaka yandi: «Nge fwana kusala keba na
Yinzo ya longo ya lele yina nge ke tunga, samu ti yawu kuvwanda mutindu kifwani yina mu lakisaka nge na zulu ya mongo\XREF{}{{\XO 8:5 }{\XT{Kbk 25.40}}}.»

\VS{6}Kasi ntangu yayi, Yesu ke na kusala kisalu yina me lutila kisalu ya
banganga-Nzambi, samu ti yandi kele muntu yina vutulaka bundiku na lusalusu ya ngwisani ya malu-malu ya kulutila mbote, yina me salama na bansilulu ya kulutila kitoko.


\par }{\PP \VS{7}Kana ya tsyelika ngwisani ya ntete vwandaka ya
kudedama, ya zolaka vwanda dyaka ve na mfunu ya kusala ngwisani ya zole.

\VS{8}Kasi Nzambi ke na kusemba bantu ya yandi na kutuba:

\par }{\Q «Mfumu me tuba ti na bilumbu ke kwiza

\par }{\Q mu ke sala ngwisani ya malu-malu

\par }{\Q na dikanda ya Isayeli mpe ya Yuda.


\par }{\Q \VS{9}Yawu ke vwanda ve mutindu ngwisani yina

\par }{\Q mu salaka na bankooko ya bawu

\par }{\Q ntangu mu bakaka bawu

\par }{\Q mpe basisaka bawu na yinsi ya Ngipiti.

\par }{\Q Bawu vwandaka ve ya kukwikama na ngwisani yina.

\par }{\Q Ni yawu yina munu mpe, mu bikaka bawu.

\par }{\Q Ni mambu yina
Mfumu tubaka.


\par }{\Q \VS{10}Mfumu me tuba dyaka:

\par }{\Q Ngwisani yina mu ke sala na bantu ya Isayeli

\par }{\Q kele mutindu yayi:

\par }{\Q Mu ke tula misiku ya munu

\par }{\Q na kati ya mabanza ya bawu,

\par }{\Q mpe mu ke sonika yawu na bantima ya bawu.

\par }{\Q Mu ke vwanda Nzambi ya bawu,

\par }{\Q mpe bawu ke vwanda bantu ya munu.


\par }{\Q \VS{11}Ata muntu na kati ya bawu

\par }{\Q ke vwanda dyaka na nsatu ya kulongisa

\par }{\Q nkundi ya yandi to mpangi ya yandi na kuzaba munu.

\par }{\Q Ya tsyelika, bantu nyonso ke zaba munu,

\par }{\Q kubanda na bana ya fyoti tii na bantu ya kukula.


\par }{\Q \VS{12}Mu ke lemvokila bawu yimbi ya bawu,

\par }{\Q mpe mu ke bambukila dyaka ve

\par }{\Q moyo masumu ya bawu\XREF{}{{\XO 8:12 }{\XT{Yel 31.31-34}}}.»


\par }{\MM \VS{13}Na kuzonzila ngwisani ya malu-malu, Nzambi me sala ti ngwisani ya ntete kuma ngwisani ya ntama. Kasi kima yina kele ya ntama mpe nuna ke kumaka pene-pene na kuzimbana.




\par }\Chap{9}{\SH Minkayulu ya ngwisani ya ntete
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ngwisani ya ntete vwandaka na misiku samu na kubondila Nzambi, mpe
Yinzo ya longo samu na kubondila yandi awa na ntoto.

\VS{2}Na kati ya Yinzo yango ya lele, ba tulaka ntete kivinga yina ba ke bokilaka
kivinga ya longo kisika vwandaka kitentokolo ya mwinda, mesa mpe mampa yina ba pesaka na Nzambi.

\VS{3}Na manima ya lele ya nkaka vwandaka na kivinga yina ba ke bokilaka kisika ya kulutila longo.

\VS{4}Kuna, ya vwandaka na mesa ya wolo kisika ba vwandaka yoka
maaka ya nsunga ya mbote, mpe
Sanduku ya Ngwisani yina ba lengaka na wolo. Na kati ya sanduku yina vwandaka na ndonga ya wolo ya kufuluka na mani, yinti ya Aloni yina basisaka bifulu, mpe bibuku ya matadi kisika vwandaka ya kusonama Misiku ya ngwisani.

\VS{5}Na zulu ya sanduku vwandaka na biteki ya bakeluba ya nkembo yina vwandaka lakisa ti Nzambi kele na kisika yina. Mapapu ya bawu vwandaka fuka kisika yina ba ke pesaka munkayulu ya menga, samu ti Nzambi lemvokila bantu masumu. Kasi ntangu me lunga ntete ve na kuzonzila yawu nyonso.


\par }{\PP \VS{6}Ni mutindu yina ba bongisaka bima nyonso.
Banganga-Nzambi vwandaka kota bilumbu nyonso na kivinga ya ntete ya lele samu na kusala kisalu ya bawu.

\VS{7}Kasi kaka
nganga-Nzambi ya ntete vwandaka kota na kivinga ya zole. Yandi vwandaka kota kuna kaka mbala mosi na mvula ya muvimba. Yandi fwanaka nata menga ya kibulu samu na kupesa yawu mutindu munkayulu na Nzambi samu na masumu ya yandi mosi mpe masumu ya bantu nyonso.

\VS{8}Na yina, Mpeve ya Longo ke na kulakisa ti nzila ya kukota na kivinga ya kulutila longo ke ntete ya kukangama kana Yinzo ya ntete ya longo ke ntete mfunu.

\VS{9}Yawu kele kifwani ya mambu ya ntangu yayi. Yawu zola kutuba ti makabu mpe minkayulu ya bibulu yina ba ke pesaka na Nzambi lenda kusala ve ti muntu yina ke na kupesa yawu kuma na ntima ya
kuvedila.

\VS{10}Yawu kele kaka mambu ya misiku ya kimuntu na yina me tadila kudya, kunwa, mpe konso mutindu ya kuvedisa nzutu. Yawu vwandaka kaka bifu yina bantu sadilaka mwa ntangu tii na ntangu yina Nzambi sobaka mambu nyonso.


\par }{\SH Munkayulu ya Klisto
\par }
{\PP \VS{11}Kasi
Klisto kwizaka mutindu
nganga-Nzambi ya ntete ya bima ya mbote yina ke kwiza. Yandi kotaka na kati ya
kivinga ya longo ya kulutila nene mpe
kudedama yina bantu tungaka ve. Ya zola kutuba ti
kivinga ya longo yango kele ve awa na ntoto.

\VS{12}Klisto kotaka kaka mbala mosi na
kivinga ya longo. Yandi pesaka ve menga ya nkombo to ya ngombe. Kasi yandi pesaka menga ya yandi mosi, mpe ni na mutindu yina yandi kuulaka beto yimeni na masumu ya beto.

\VS{13}Ba vwandaka mwanga menga ya nkombo mpe ya ngombe na bantu ya
kuvedila ve. Ba vwandaka pakula bawu mpe bombi ya kibulu yina ba me nyengisa. Nsalulu yina vwandaka vedisa bawu kaka nzutu.

\VS{14}Kana ni mutindu yina, menga ya Klisto kele dyaka ya kulutila ngolo. Na Mpeve ya seko, Klisto pesaka nzutu ya yandi mosi na Nzambi mutindu munkayulu ya
kuvedila. Menga ya yandi ke vedisa bantima ya beto na bisalu ya yimbi, samu ti beto lenda na kusadila Nzambi yina kele moyo.


\par }{\PP \VS{15}Ni yawu yina, Klisto kele muntu yina vutulaka bundiku na lusalusu ya ngwisani ya malu-malu, samu ti bayina Nzambi bokilaka lenda na kuzwa bima ya bantangu nyonso yina Nzambi pesaka nsilulu na bantu ya yandi. Bawu lenda kuzwa yawu samu ti Klisto kufwaka, mpe ti lufwa ya yandi kuulaka bantu na masumu yina bawu salaka ntangu bawu vwandaka tumama ntete na ngwisani ya ntete.


\par }{\PP \VS{16}Kana muntu me bika mukanda ya mambu ya kusadila na manima ya lufwa ya yandi, bantu fwana kuzitisa yawu kaka na manima ya lufwa ya yandi.

\VS{17}Ya tsyelika, mukanda yina kele ve na mfunu kana muntu yina me sonika yawu ke ntete moyo. Yawu ke vwandaka na mfunu kana muntu ya yawu me kufwa.

\VS{18}Ni yawu yina, ntete na kuzonzila ngwisani ya ntete, menga mwanganaka.

\VS{19}Na mantwala ya bantu nyonso, Moyize tangaka ntete misiku nyonso mutindu yawu kele ya kusonama na dibuku ya Misiku. Na manima, yandi bakaka menga ya bana ya ngombe mpe ya nkombo, mpe yandi vukisaka yawu na maza. Yandi sadilaka mwa kintala ya mukwisa mpe mika ya mbwaki ya kibulu samu na kumwanga yawu na zulu ya dibuku yina mpe na bantu nyonso\XREF{}{{\XO 9:19 }{\XT{Knz 14.4-7}}}.

\VS{20}Yandi tubaka: «Yayi ni menga yina ke na kulakisa ngwisani yina Nzambi ke na kutumisa beno na kuzitisa\XREF{}{{\XO 9:20 }{\XT{Kbk 24.3-8}}}.»

\VS{21}Na manima, Moyize mwangaka mpe menga na Yinzo ya lele, mpe na bima nyonso yina bawu vwandaka sadila na lusambulu.

\VS{22}Na yina me tadila Misiku, ni na menga ba ke vedisaka bima nyonso, mpe mulemvo ya masumu kele ve kana menga me basika ve.


\par }{\SH Munkayulu ya Klisto ke katulaka masumu
\par }
{\PP \VS{23}Kana bifwani ya bima yina kele na
mazulu fwanaka kuma ya
kuvedila na mutindu yina, ya kele mfunu ti bima ya tsyelika yina kele na
mazulu kuma ya
kuvedila na munkayulu ya kulutila mbote.

\VS{24}Ya tsyelika,
Klisto kotaka ve na
kivinga ya longo yina bantu tungaka, mpe yina kele kaka kifwani ya kivinga ya tsyelika ya longo. Kasi Klisto kotaka na
mazulu kisika yandi kele ntangu yayi na ntwala ya Nzambi samu na beto.

\VS{25}Mvula ni mvula,
nganga-Nzambi ya ntete ya ba-Zwife ke kotaka na menga ya kibulu na kati ya
kivinga ya longo. Kasi Klisto kotaka na
mazulu samu na kupesa ve bambala mingi nzutu ya yandi mutindu munkayulu.

\VS{26}Kana ve, yandi zolaka tala mpasi bambala mingi katuka mbandukulu ya yinza. Ya tsyelika, yandi me kwiza kaka mbala mosi na ntangu yayi ya nsuka samu na kukatula masumu na kupesa nzutu ya yandi mutindu munkayulu.

\VS{27}Konso muntu ke kufwa kaka mbala mosi, mpe na manima, Nzambi ke fundisa yandi.

\VS{28}Mutindu mosi mpe, Klisto pesaka kaka mbala mosi nzutu ya yandi mutindu munkayulu samu na kukatula masumu ya bantu mingi. Yandi ke kwiza dyaka mbala ya zole samu na kukatula ve masumu ya bantu, kasi samu na kupesa mpulusu na bayina ke vingilaka nkwizulu ya yandi.




\par }\Chap{10}{\SH Klisto kabikisaka minkayulu ya ntama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Misiku ya Moyize kele kaka kinsinsya ya bima yina ke kwiza. Yawu ke lakisaka ve kifwani ya tsyelika ya bima yina. Yawu lenda kusala ve ti bayina ke na kukwenda na sika ya Nzambi kuma ya kulunga. Ni yawu yina, yawu ke tumisaka ti bantu pesa konso mvula minkayulu ya mutindu mosi.

\VS{2}Kana bayina ke sambilaka Nzambi na mutindu yina kumaka ya
kuvedila na mbala mosi, bawu zolaka zaba ti bawu ke dyaka ve na masumu. Na yina, bantu zolaka pesa dyaka ve minkayulu.

\VS{3}Kasi na minkayulu yina, bantu ke bambukilaka masumu ya bawu moyo konso mvula,

\VS{4}samu ti menga ya bangombe mpe ya bankombo lenda kukatula ata fyoti masumu ya bantu.


\par }{\PP \VS{5}Ni yawu yina, ntangu Klisto vwandaka kwiza na yinza, yandi tubaka na Nzambi:

\par }{\Q «Nge me zola ve minkayulu mpe makabu,

\par }{\Q kasi nge me pesa munu nzutu.


\par }{\Q \VS{6}Nge me yangalala ve na bibulu

\par }{\Q yina ba me yoka na mesa ya kuyoka minkayulu,

\par }{\Q mpe minkayulu yina bantu ke pesaka

\par }{\Q samu na kuzwa mulemvo ya masumu.


\par }{\Q \VS{7}Na yina, mu tubaka: Nzambi ya munu, munu yandi yayi!

\par }{\Q Mu me kwiza samu na kusala mambu yina nge zola

\par }{\Q mutindu ya kele ya kusonama samu na munu na dibuku ya nge.\XREF{}{{\XO 10:7 }{\XT{Mga 40.7-9}}}»


\par }{\PP \VS{8}Klisto tubaka ntete: «Minkayulu, makabu, bibulu yina ba me yoka na mesa ya kuyoka minkayulu, mpe minkayulu samu na kuzwa mulemvo ya masumu, nge me zola yawu ve mpe nge me yangalala na yawu ve.» Kasi beto zaba ti ba ke pesaka yawu mutindu Misiku ke tumisaka.

\VS{9}Na manima, Klisto tubaka dyaka: «Munu yandi yayi! Mu me kwiza samu na kusala mambu yina nge zola.» Na yina, yandi katulaka mutindu ya ntete ya kupesa munkayulu, mpe sobaka yawu na mutindu ya zole.

\VS{10}Yesu-Klisto salaka mambu yina Nzambi vwandaka zola. Yandi pesaka nzutu ya yandi kaka na mbala mosi, mpe yawu salaka ti beto kuma bantu ya longo.


\par }{\PP \VS{11}Konso
nganga-Nzambi ke telamaka konso kilumbu samu na kusala kisalu ya yandi. Yandi ke pesaka konso ntangu minkayulu ya mutindu mosi yina ke lendaka ata fyoti na kukatula masumu ya bantu.

\VS{12}Kasi Klisto, na manima ya kupesa munkayulu kaka mosi samu na masumu ya bantu, yandi kwendaka vwanda ya mankululu na lubakala ya Nzambi.

\VS{13}Ntangu yayi, Klisto ke na kuvingila ntangu yina Nzambi ke vwandisa makulu ya yandi na zulu ya bambeni ya yandi.

\VS{14}Na yina, na munkayulu kaka mosi, yandi me sala ti bayina yandi me kumisa bantu ya longo vwanda ya kulunga tii seko.


\par }{\PP \VS{15}Mpeve ya Longo mpe ke zabisaka beto yawu. Ya tsyelika, yandi ke tubaka:

\VS{16}«Mfumu tubaka:
Ngwisani yina mu ke sala na bawu kele mutindu yayi: Mu ke tula misiku ya munu na kati ya bantima ya bawu, mpe mu ke sonika yawu na mabanza ya bawu.»

\VS{17}Yandi tubaka dyaka: «Mu ke bambukila dyaka ve moyo masumu ya bawu mpe mambu ya bawu ya yimbi\XREF{}{{\XO 10:17 }{\XT{Yel 31.33-34}}}.»

\VS{18}Kisika yina ba me lemvokila masumu, ya ke dyaka ve mfunu na kupesa munkayulu samu na kuzwa mulemvo ya masumu.


\par }{\SH Klisto zibudilaka beto nzila ya malu-malu
\par }
{\PP \VS{19}Na yina bampangi, beto ke na kimpwanza ya kukota na kivinga ya kulutila longo na lusalusu ya menga ya Yesu.

\VS{20}Na lusalusu ya lele ya nene yina kele nzutu ya yandi mosi, yandi me zibudila beto nzila ya malu-malu mpe ya luzingu.

\VS{21}Beto kele na
nganga-Nzambi yina me lutila bawu nyonso. Yandi ke na kutwadisa dikanda ya Nzambi.

\VS{22}Na yina, beto kwenda pene-pene ya Nzambi na ntima ya butsyelika, mpe ya kufuluka na kiminu. Bantima fwana kuvwanda ya
kuvedila na mambu nyonso ya yimbi, mpe banzutu fwana kuvwanda ya kusukula na maza ya
kuvedila.

\VS{23}Beto tatamana na kuzabisa na pwelele ti beto ke salaka kivuvu ya beto na sika ya Nzambi. Beto lemba ve samu ti Nzambi ke lungisaka bansilulu ya yandi.

\VS{24}Beto salasana samu na kutwadisa beto na kuzola bampangi mpe na kusala bisalu ya mbote.

\VS{25}Beto manga ve na kwenda kuvukana kintwadi na bampangi ya dibuundu mutindu bantu ya nkaka me kuma na kifu ya kusala yawu. Kasi konso muntu na kati ya beto fwana kukindisa bampangi. Ya me lunga mutindu yina samu ti beno zaba ti
Kilumbu ya Mfumu me kuma pene-pene.


\par }{\PP \VS{26}Ya tsyelika, kana na manima ya kuzaba butsyelika, beto tatamana na kusala masumu na luzolo ya beto, ya ke dyaka ve na munkayulu ya nkaka yina lenda kukatula masumu.

\VS{27}Ya me bikana kaka ni kuvingila na boma nyonso, lufundusu yina Nzambi ke sala, mpe tiya ya ngolo yina ke nyengisa bambeni ya yandi.

\VS{28}Konso muntu yina ke tumamaka ve na Misiku ya Moyize, ke kuzwaka kitumbu ya lufwa ata kutala yandi kyadi, kana bantu zole to tatu tuba kimbangi na mambu ya yimbi yina yandi me sala\XREF{}{{\XO 10:28 }{\XT{Mus 19.15}}}.

\VS{29}Kana ni mutindu yina, wapi mutindu ya kitumbu ke kuzwa muntu yina ke vwezaka
Mwana ya Nzambi? Wapi mutindu ya kitumbu ke kuzwa muntu yina ke talaka ve mfunu ya menga ya ngwisani yina kumisaka yandi muntu ya longo, mpe ke fingaka Mpeve yina ke lakisaka bumbote? Beno kanisa wapi mutindu kitumbu yina ke lutila ngolo!

\VS{30}Ya tsyelika, beto zaba muntu yina tubaka: «Ni munu ke vutula yimbi, mpe ni munu ke pesa na konso muntu mvutu yina me fwanana na yandi!» Yandi tubaka mpe: «Mfumu ke fundisa bantu nyonso\XREF{}{{\XO 10:30 }{\XT{Mus 32.35-36}}}.»

\VS{31}Ya kele dyambu ya mpasi mingi na muntu yina me kubwa na maboko ya Nzambi ya moyo.


\par }{\PP \VS{32}Beno bambuka moyo na mambu yina salamaka bilumbu ya ntete ntangu nsemo ya Nzambi lezimaka na sika ya beno. Beno talaka mpasi mingi, mpe beno vibidilaka na kunwana muzingu ya ngolo.

\VS{33}Ntangu ya nkaka ba vwandaka finga mpe nyokola beno na ntwala ya bantu nyonso. Ntangu ya nkaka dyaka beno vwandaka lakisa kintwadi ya beno na bayina ba vwandaka sala mutindu yina.

\VS{34}Ya tsyelika, beno talaka mpasi kintwadi na bayina vwandaka na boloko. Na kilengi nyonso, beno vwandaka ndima mpe ti ba baka bimvwama ya beno, samu ti beno zaba ti beno kele na bimvwama ya kulutila kitoko mpe yina ke bebaka ve.

\VS{35}Na yina, beno bika ve kivuvu ya beno. Ni na yawu, beto ke kuzwa musendo ya nene.

\VS{36}Beno fwana kuvwanda na mvibudulu mpe kusala mambu yina Nzambi ke zolaka, samu na kuzwa nyonso yina yandi pesaka nsilulu.

\VS{37}Ya tsyelika, ya kele ya kusonama:

\par }{\Q «Kaka ntangu fyoti me bikana, kaka ya kulutila fyoti,

\par }{\Q mpe muntu yina fwana kukwiza, ke kwiza.

\par }{\Q Yandi ke lutisa dyaka ve ntangu mingi.


\par }{\Q \VS{38}Muntu ya
kudedama na ntwala ya munu

\par }{\Q ke zinga na kiminu.

\par }{\Q Kana yandi vutuka na manima,

\par }{\Q mu ke yangalala dyaka na yandi ve\XREF{}{{\XO 10:38 }{\XT{Abk 2.3-4}}}.»


\par }{\MM \VS{39}Na yina me tadila beto, beto kele ve bayina ke vutukaka na manima mpe ke kwendaka na kuzimbana. Kasi beto kele bantu yina ke kwikilaka mpe ke kuzwa mpulusu.




\par }\Chap{11}{\SH Kiminu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kuvwanda na kiminu ni kukwikila ti beto ke kuzwa mambu yina beto ke sadilaka kivuvu, mpe kundima butsyelika ya mambu yina ke talanaka ve na meso ya beto.

\VS{2}Ba sadilaka
bakuluntu ya ntama kimbangi ya mbote samu na kiminu ya bawu.


\par }{\PP \VS{3}Samu na kiminu, beto ke bakulaka ti Nzambi yidikaka yinza ya muvimba na kusadila ndinga ya yandi. Na yina, bima yina ke talanaka katukaka na bima yina ke talanaka ve.


\par }{\PP \VS{4}Samu na kiminu, Abele pesaka na Nzambi munkayulu ya kulutila mbote na yina pesaka Kayini. Ni samu na kiminu Nzambi sadilaka Abele kimbangi ti yandi kele muntu ya
kudedama, samu ti yandi mosi Nzambi ndimaka makabu ya yandi. Abele kufwaka kasi samu na kiminu ya yandi, yandi ke na kuzonza ntete.


\par }{\PP \VS{5}Samu na kiminu, Enoki kwendaka na
mazulu samu ti yandi kufwa ve. Ata muntu lendaka tala dyaka yandi, samu ti Nzambi bakaka yandi. Dibuku ya Nzambi ke tubaka ti ntete Enoki kwenda na
mazulu, Nzambi sadilaka yandi kimbangi ti yandi vwandaka yangidika yandi\XREF{}{{\XO 11:5 }{\XT{Mba 5.18-24}}}.

\VS{6}Kasi ata muntu lenda kuyangidika Nzambi kana yandi kele ve na kiminu. Ya tsyelika, muntu yina ke na kukuma pene-pene na Nzambi, fwana kukwikila ti Nzambi kele, mpe ti yandi ke pesaka musendo na bayina ke sosaka yandi.


\par }{\PP \VS{7}Samu na kiminu, Nowe kuwaka mambu yina Nzambi zabisaka yandi, mambu yina fwanaka salama mpe yina vwandaka talana ntete ve. Nowe tumamaka na mambu yina Nzambi zabisaka yandi, mpe yandi tungaka nzaza samu na kuvuukisa nzutu ya yandi mpe dikanda ya yandi. Na kusala mutindu yina, yandi lakisaka yimbi ya bantu ya yinza mpe kumaka muntu ya
kudedama na meso ya Nzambi samu na kiminu ya yandi.


\par }{\PP \VS{8}Samu na kiminu, Abalayami tumamaka ntangu Nzambi bokilaka yandi. Yandi kwendaka na yinsi yina Nzambi fwanaka pesa yandi, samu ti yawu kuma ya yandi. Yandi kwendaka ata kuzaba kisika yandi vwandaka kwenda.

\VS{9}Samu na kiminu, yandi zingaka mutindu nzenza na yinsi yina Nzambi pesaka yandi nsilulu. Yandi zingaka na kati ya yinzo ya lele mutindu mosi mpe na manima ya yandi Isaaki na Yakobi yina Nzambi pesaka mpe nsilulu yina.

\VS{10}Ya tsyelika, Abalayami vwandaka vingila mbanza yina kele na bayinzo yina lendaka kubwa ve, mpe yina Nzambi kele yandi mosi Kiyidiki mpe Kitungi.


\par }{\PP \VS{11}Samu na kiminu, Saala kuzwaka mwana na lulendo ya Nzambi, ata ti yandi vwandaka buta ve mpe ti yandi vwandaka me nuna. Yandi vwandaka na kivuvu ti nsilulu yina Nzambi pesaka yandi ke salama.

\VS{12}Ni yawu yina, na muntu kaka mosi ya kiboba yina kumaka pene-pene na kufwa, butukaka bana mingi. Bawu vwandaka mingi mutindu bambwetete ya zulu mpe mutindu munyenge ya kumu ya mubu yina ba lenda zaba ve lutangu.


\par }{\PP \VS{13}Bantu nyonso yina kufwaka na kati ya kiminu. Bawu kuzwaka ve bima yina Nzambi pesaka bawu nsilulu, kasi bawu vwandaka zaba ti mambu nyonso yina fwanaka salama, mpe bawu yangalalaka na yawu. Bawu ndimaka ti bawu vwandaka banzenza mpe bizyeti awa na ntoto.

\VS{14}Ya tsyelika, bayina ke zonzaka mutindu yina ke lakisaka na pwelele nyonso ti bawu ke na kusosa yinsi ya bawu mosi.

\VS{15}Kana bawu vwandaka banza yinsi yina bawu katukaka, bawu zolaka kuzwa nzila ya kuvutuka kuna.

\VS{16}Ya tsyelika, bawu vwandaka sosa yinsi ya kulutila kitoko. Yinsi yango, ni yinsi ya
mazulu. Ni yawu yina, Nzambi kele ve na nsoni ti ba bokila yandi Nzambi ya bawu. Ya tsyelika, yandi kubikilaka bawu mbanza.


\par }{\PP \VS{17}Samu na kiminu, Abalayami pesaka Isaaki mutindu munkayulu na Nzambi ntangu Nzambi mekaka yandi. Abalayami vwandaka ya kukubama na kupesa mwana ya yandi kaka mosi Isaaki mutindu munkayulu, ata ti yandi kuzwaka bansilulu samu na mwana yina.

\VS{18}Nzambi zabisaka yandi: «Ni na Isaaki nge ke kuzwa bana\XREF{}{{\XO 11:18 }{\XT{Mba 21.12; 22.1-14}}}.»

\VS{19}Kasi Abalayami vwandaka na kivuvu ti Nzambi kele na lulendo ya kuvumbula Isaaki na lufwa. Ni yawu yina, Nzambi vutulaka yandi mwana ya yandi mutindu muntu yina me vumbuka na lufwa.


\par }{\PP \VS{20}Samu na kiminu, Isaaki pesaka lusakumunu na Yakobi mpe Esawu samu na mambu yina ke kwiza na mantwala.


\par }{\PP \VS{21}Samu na kiminu, Yakobi sakumunaka bana nyonso ya Yosefi ntangu yandi kumaka pene-pene na kufwa. Yandi fukamaka ya kuyekama na nsongi ya yinti ya yandi, mpe sambilaka Nzambi.


\par }{\PP \VS{22}Samu na kiminu, ntangu Yosefi kumaka pene-pene ya kufwa, yandi tubaka ti bana ya Isayeli ke basika na yinsi ya Ngipiti, mpe zabisaka yinki bawu fwanaka sala na mikwa ya nzutu ya yandi.


\par }{\PP \VS{23}Samu na kiminu, bibuti ya Moyize bumbaka Moyize bangonda tatu na manima ya mbutukulu ya yandi. Bawu salaka mutindu yina, samu ti yandi vwandaka mwana ya kitoko, mpe bawu vwandaka ve na boma na kumanga na kutumama na
Musiku ya ntinu.


\par }{\PP \VS{24}Samu na kiminu, ntangu Moyize kumaka muntu ya kukula, yandi mangaka ti ba bokila yandi mwana ya mwana ya Falawo.

\VS{25}Yandi soolaka na kutala mpasi kintwadi na bantu ya dikanda ya Nzambi, kasi ve kuzinga mwa ntangu na kati ya
mikembo ya masumu.

\VS{26}Yandi talaka ti kuvweza yandi, mutindu ba vwezaka
Masiya, kele kimvwama ya kulutila nene na bimvwama ya yinsi ya Ngipiti. Ya tsyelika, yandi sikikaka meso ya yandi na musendo yina ke kwiza.


\par }{\PP \VS{27}Samu na kiminu, Moyize katukaka na yinsi ya Ngipiti ata kuvwanda na boma ya ntinu. Yandi vwandaka ya kukwikama mutindu ti yandi vwandaka tala Nzambi yina ke talanaka ve.

\VS{28}Samu na kiminu, Moyize salaka
mukembo ya Paki, mpe pesaka muswa ya kutula menga na myelo ya bayinzo, samu ti mbazi yina ke pesaka lufwa, kufwa ve mwana ya ntete ya konso dikanda ya Isayeli.


\par }{\PP \VS{29}Samu na kiminu, bantu ya Isayeli sabukaka mubu ya mbwaki mutindu ti ya vwandaka ntoto ya kuyuma. Kasi ntangu bantu ya Ngipiti mekaka na kusala mpe mutindu mosi, bawu dyamaka.

\VS{30}Samu na kiminu, bibaka ya lupangu ya mbanza Yeliko kubwaka, ntangu bantu ya Isayeli tambulaka pene-pene ya yawu bilumbu nsambwadi na kwendaka zunga yawu.


\par }{\PP \VS{31}Samu na kiminu, Layabe, kento ya kindumba kufwaka ve kintwadi na bayina mangaka na kutumama na Nzambi, samu ti yandi yambaka na mbote nyonso bantu ya Isayeli yina kwizaka na mansweki.


\par }{\PP \VS{32}Yinki mu lenda kutuba dyaka? Ntangu kele ve samu na kuzonzila beno Zedewone, Balake, Samisoni, Zefete, Davidi, Samwele, mpe mimbikudi.

\VS{33}Na luve ya kiminu, bawu nungaka bayinsi mingi. Bawu sadilaka mambu ya
kudedama, mpe bawu kuzwaka bima yina Nzambi pesaka nsilulu. Bawu kangaka bayinwa ya bankosi,

\VS{34}bawu kufwaka tiya ya ngolo, mpe vuukaka na lufwa ya mbele. Bawu kuzwaka bimbemvo, kasi bawu kumaka dyaka na ngolo. Bawu lakisaka ngolo ya bawu na muzingu, mpe bawu kimisaka bankonga ya binwani ya bayinsi ya nkaka.

\VS{35}Na luve ya kiminu, bakento talaka bantu ya bawu yina vumbukaka na lufwa.

\par }{\PP Kasi ba talisaka bantu ya nkaka mpasi ya kulutila. Bawu mangaka ti ba katula bawu na kati ya bampasi yina ya lufwa. Bawu vwandaka na kivuvu ti Nzambi ke vumbula bawu na lufwa samu na kuzwa luzingu ya kulutila mbote.

\VS{36}Bantu ya nkaka dyaka vibidilaka bifingu mpe bikoti. Ba kangaka bantu ya nkaka basinga ya bisengo, mpe ba tulaka bawu na boloko.

\VS{37}Ba kufwaka bantu ya nkaka na kubula bawu matadi. Ba zengaka ba ya nkaka na dingwengwe na bandambu zole to na kufwa bawu na mbele. Ba ya nkaka vwandaka soba konso ntangu kisika ya kuzinga. Bawu vwandaka lwata bilele ya mpusu ya mameme to ya bankombo. Bawu vwandaka bamputu. Ba vwandaka nyokola mpe talisa bawu mpasi mingi.

\VS{38}Yinza zolaka ve bantu yina! Bawu vwandaka tambula kisika ni kisika na bayinsi ya kuyuma mpe na myongo. Bawu vwandaka zinga na kati ya bibumbamanu ya nene ya matadi, mpe na kati ya mabulu.


\par }{\PP \VS{39}Bawu nyonso yina, ba ke sadilaka bawu kimbangi ya mbote samu na kiminu ya bawu. Kasi bawu kuzwaka ve bima yina Nzambi pesaka nsilulu.

\VS{40}Mutindu Nzambi kanisaka dyambu ya kulutila dyaka mfunu samu na beto, yandi zolaka ve ti bawu kuzwa bima yina kana beto kele ve na bawu.




\par }\Chap{12}{\SH Nzambi ke sungikaka beto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina me tadila beto, beto kele ya kuzunga na nkonga yayi ya nene ya bambangi. Na yina, beto losa dema mpe masumu yina me simba beto. Beto vwanda na kibakala samu na kukima tii na nsukunu, mbangu yina Nzambi me zabisa beto na kukima.

\VS{2}Beto sikika meso ya beto na sika ya Yesu samu ti yandi kele mbandukulu mpe nsukunu ya kiminu ya beto. Yandi ndimaka na kufwa na kulunsi ata kutala nsoni ya lufwa yina, samu ti yandi zabaka kilengi yina vwandaka vingila yandi. Ntangu yayi, yandi kele ya kuvwanda na lubakala ya kiti ya kintinu ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{3}Beto banza wapi mutindu yandi vibidilaka bampasi yina ba talisaka yandi na misumuki yina vwandaka yina yandi. Na yina, beno vutuka ve na manima mpe beno lemba ve.

\VS{4}Nabunu beno vibidila tii na lufwa muzingu yina beno ke na kunwana na masumu.

\VS{5}Beno me zimbana nkindusulu yina Nzambi zabisaka beno mutindu bana ya yandi:

\par }{\Q «Mwana ya munu, yindula mbote

\par }{\Q kana
Mfumu ke na kusungika nge,

\par }{\Q mpe kuvwanda ve ya kulemba

\par }{\Q ntangu yandi ke sembaka nge.


\par }{\Q \VS{6}Ya tsyelika,
Mfumu ke sungikaka

\par }{\Q muntu yina yandi ke zolaka,

\par }{\Q mpe ke pesaka kitumbu

\par }{\Q konso mwana yina yandi ke yambaka\XREF{}{{\XO 12:6 }{\XT{Bng 3.11-12}}}.»


\par }{\MM \VS{7}Ni samu na kusungika beno, Nzambi ke sembaka beno. Nzambi ke na kubakila beno mutindu bana ya yandi. Ya kele na mwana yina tata ke sungikaka ve?

\VS{8}Kana Nzambi ke sungikaka beno ve mutindu ya kele samu na bana nyonso ya yandi, beno kele ve bana ya yandi ya tsyelika, kasi bana ya makangu.

\VS{9}Beto fwana kubambuka moyo na batata ya beto awa na ntoto. Bawu ke sungikaka beto, mpe beto ke zitisaka bawu. Na yina, beto fwana kutumama ya kulutila na Tata ya beto ya
mazulu, mpe beto ke zinga.

\VS{10}Batata ya beto ke salaka yawu kaka na mwa ntangu mutindu bawu zola. Kasi Tata ya beto ya
mazulu ke sungikaka beto samu na mbote ya beto, samu ti yandi sadisa beto na kukuma bantu ya longo mutindu yandi.

\VS{11}Ba ke na sungika beto ntangu yayi, mpe yawu ke na kupesa ve beto nsayi, kasi mawa. Kasi na bantangu ke kwiza, bayina ndimaka masembo ke kuzwa kizunu mpe ke zinga na
ludedomo.


\par }{\SH Bankindusulu mpe bankebosolo
\par }
{\PP \VS{12}Na yina, beno lambula maboko ya beno yina me lemba, mpe beno pesa ngolo na makoto ya beno yina ke na kutekita!

\VS{13}Beno tambula na banzila ya kutengama ve, samu ti dikulu ya muntu ya kifuuma kufisuka ve, kasi yawu beluka.


\par }{\PP \VS{14}Beno sala ngolo na kuvwanda na kizunu na bantu nyonso, mpe na kuzinga na bulongo, kana ve muntu lenda kutala ve
Mfumu.

\VS{15}Beno sala keba, samu ti ata muntu kondwa bumbote ya Nzambi. Beno sala mpe keba, samu ti ata muntu vwanda mutindu myanzi ya ndudi yina ke na kukula mpe ke na kubebisa bantu mingi.

\VS{16}Beno sala keba, samu ti ata muntu zinga na kindumba to safula bima ya Nzambi mutindu Esawu yina tekisaka buyaya ya yandi samu na madya.

\VS{17}Beno zaba yawu ti na manima, Esawu zolaka kuzwa lusakumunu ya tata ya yandi, kasi tata mangaka. Yandi lendaka ve na kusobisa tata ya yandi mabanza na dyambu yina ata ti yandi vwandaka dila na kusosa na kubaka dyaka buyaya ya yandi.


\par }{\PP \VS{18}Beno me kuma ve pene-pene ya kima yina bantu ke lendaka na kusimba mutindu mongo ya Sinayi yina vwandaka na tiya ya nene, mpimpa, kitombe, mupepe ya ngolo,

\VS{19}makelele ya kulumenta, mpe muningu ya ndinga. Ntangu bantu ya Isayeli kuwaka ndinga yina, bawu mangaka ti ba zabisa bawu dyaka mambu ya nkaka.

\VS{20}Ya tsyelika, bawu vibidilaka ve na kuwa mambu yayi: «Konso muntu yina ke simba mongo yina, ata ya vwanda kibulu, ba ke kufwa yandi na matadi.»

\VS{21}Mambu yina ba talaka vwandaka pesa boma ya kulutila. Na yina, Moyize tubaka: «Mu ke na boma, mpe mu ke na kutekita\XREF{}{{\XO 12:21 }{\XT{Kbk 19.12-13; Mus 9.19}}}.»


\par }{\PP \VS{22}Kasi beno me kuma pene-pene na mongo ya
Siyone mpe na mbanza ya Nzambi ya moyo. Mbanza yango, ni Yelusalemi ya
mazulu kisika mafunda mingi ya
bambazi ke na kuyangalala na kati ya mukembo.

\VS{23}Beno me kuma pene-pene ya kisika yina me vukana bana ya ntete ya Nzambi, mpe yina bankumbu kele ya kusonama na
mazulu. Beno me kuma pene-pene na Nzambi yina kele mufundisi ya bantu nyonso, mpe pene-pene ya bampeve ya bantu ya
kudedama yina Nzambi me kumisa bantu ya kulunga.

\VS{24}Beno me kuma pene-pene na Yesu yina vutulaka bundiku na kati ya ngwisani ya malu-malu, mpe pene-pene na menga ya yandi yina yandi me mwanga beno. Menga yango ke na kulakisa dyambu yina me lutila dyambu yina lakisaka menga ya Abele.


\par }{\PP \VS{25}Beno sala keba! Beno manga ve na kuwa muntu yina ke na kuzonzila beno. Bayina mangaka na kuwa muntu yina vwandaka kebisa bawu awa na ntoto, kuzwaka kitumbu ya Nzambi. Na yina, kana bawu kuzwaka kitumbu, beto mpe ke kuzwa kitumbu kana beto manga na kuwa muntu yina kele na
mazulu mpe ke na kuzonzila beto.

\VS{26}Na ntama, ndinga ya yandi ningisaka ntoto. Kasi ntangu yayi, yandi me pesa beto nsilulu yayi: «Mbala mosi dyaka, mu ke ningisa kaka ntoto ve, kasi mu ke ningisa mpe zulu.\XREF{}{{\XO 12:26 }{\XT{Aze 2.6}}}»

\VS{27}Bampova «mbala mosi dyaka» ke na kulakisa ti bima yina Nzambi yidikaka ke ningana mpe ke zimbana, samu ti bima yina lenda kuningana ve tatamana na kuvwanda.


\par }{\PP \VS{28}Na yina, beto tonda Nzambi, samu ti yandi me pesa beto Kimfumu yina ba lenda kuningisa ve. Beto sambila yandi na mutindu yina ke yangidikaka yandi, na kivuvu mpe buzitu.

\VS{29}Ya tsyelika, Nzambi ya beto kele tiya yina ke nyengisaka.




\par }\Chap{13}{\SH Nkadulu yina ke yangidikaka Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Beno tatamana na kuzolasana mutindu bampangi.

\VS{2}Beno zimbana ve na kuyamba banzenza na bayinzo ya beno. Ya tsyelika, na kusala mutindu yina, bantu ya nkaka yambaka
bambazi ata kuzaba.

\VS{3}Beno fwana kubambuka moyo na bayina kele na boloko mutindu ti beno kele na boloko kintwadi na bawu. Beno bambuka moyo mpe na bayina ba ke na kutalisa mpasi, samu ti beno mpe kele na nzutu mutindu bawu.

\VS{4}Bantu nyonso fwana kuzitisa makwela. Bakala fwana kusala ve kinsunza, mutindu mosi mpe kento ya yandi. Nzambi ke fundisa bantu ya kindumba mpe ya kinsuza.

\VS{5}Beno fwana kuvwanda ve na nkadulu ya kuzola mbongo. Beno yangalala na bima yina kele na beno, samu ti yandi mosi Nzambi tubaka: «Mu ke bika nge ve, mu ke kabuka ve na nge\XREF{}{{\XO 13:5 }{\XT{Mus 31.6,8; Ywa 1.5}}}.»

\VS{6}Na yina, beto lenda kutuba na kivuvu nyonso:

\par }{\Q «Mfumu kele kisadisi ya munu

\par }{\Q mpe mu ke vwanda ve na boma ya kima.

\par }{\Q Yinki muntu lenda kusala munu\XREF{}{{\XO 13:6 }{\XT{Mga 118.6}}}?»


\par }{\PP \VS{7}Beno fwana kubambuka moyo na bantwadisi ya beno yina zabisaka beno mambu ya Nzambi. Beno kanisa wapi mutindu luzingu ya bawu sukaka, mpe beno landa ndyatulu ya bawu na kiminu.

\VS{8}Yesu-Klisto ke kaka mutindu mosi mazono, bubu yayi, mpe bantangu nyonso.

\VS{9}Beno bika ve ti ba vuna beno na konso mutindu ya bandongosolo ya malu-malu. Ya kele mbote ti bumbote ya Nzambi kindisa bantima ya beno, kasi ve misiku yina me tadila madya. Bayina ke sadilaka misiku yina, ke kuzwa ve ndandu na yawu.


\par }{\PP \VS{10}Banganga-Nzambi ke salaka kisalu ya bawu na kati ya
kivinga ya longo. Kasi bawu kele ve na muswa ya kudya bima yina ba ke pesaka mutindu munkayulu na mesa ya kuyoka minkayulu.

\VS{11}Nganga-Nzambi ya ntete ke nataka menga ya bibulu na kati ya kivinga ya kulutila longo samu na mulemvo ya masumu. Kasi ba ke basisaka banzutu ya bibulu yina na ngaanda ya mbanza samu na kuyoka yawu, ntama na kivwandu.

\VS{12}Ni yawu yina, Yesu mpe kufwaka na ngaanda ya mbanza samu na kuvedisa bantu nyonso na menga ya yandi mosi.

\VS{13}Na yina, beto basika na mbanza, ntama na kivwandu mpe beto kwenda kubwabana yandi, samu ti ba vweza beto mutindu ba vwezaka yandi.

\VS{14}Ya tsyelika, awa na ntoto beto kele ve na mbanza yina ke vwanda seko. Kasi beto ke na kusosa mbanza yina ke kwiza na mantwala.

\VS{15}Na yina, na luve ya Yesu, beto bika ve na kupesa na Nzambi masiika mutindu munkayulu. Ya zola kutuba: Bampova ya yinwa ya beto yina ke na kukembisa Nkumbu ya yandi.

\VS{16}Beno fwana kuzimbana ve na kusala mambu ya mbote, mpe na kusalasana. Ni minkayulu ya mutindu yina Nzambi ke zolaka.


\par }{\PP \VS{17}Beno zitisa bantwadisi ya beno, mpe beno tumama na bawu. Ya tsyelika, bawu ke bikaka ve na kukeba beno mbote, samu ti bawu ke zabisa na sika ya Nzambi wapi mutindu bawu kebaka beno. Beno fwana kusala nyonso yina me lunga, samu ti bawu sala kisalu ya bawu na kilengi. Bawu fwana kusala yawu ve na manyongo, kana ve beno ke kuzwa ndandu ve.

\VS{18}Beno sambidila beto. Beto ke na kivuvu ti beto kele ve na dyambu ya yimbi na kati ya bantima ya beto, samu ti beto ke sosaka kaka na kuvwanda na nkadulu ya mbote na mambu nyonso.

\VS{19}Mu ke na kulomba beno na kusambila Nzambi, samu ti yandi pesa munu nzila ya kuvutuka na nswalu nyonso na sika ya beno.


\par }{\SH Bambote mpe mambu ya nsuka
\par }
{\PP \VS{20}Nzambi yina ke pesaka kizunu, vumbulaka
Mfumu ya beto Yesu na kati ya bantu ya kufwa. Nzambi me kumisa yandi muvungi ya nene ya mameme, na lusalusu ya menga ya yandi yina salaka ngwisani ya bantangu nyonso na beto.

\VS{21}Bika ti Nzambi kupesa beno ngolo ya kusala mambu ya mbote, samu ti beno lungisa luzolo ya yandi. Bika ti na lusalusu ya
Yesu-Klisto, yandi sala na beto mambu yina ke yangidikaka yandi. Nkembo kuvwanda na
Yesu-Klisto tii seko!
Ameni.


\par }{\PP \VS{22}Bampangi, mu ke na kutumisa beno na kuwa na mvibudulu nyonso mambu ya nkindusulu yina mu me zabisa beno. Na kutala mbote, mukanda ya munu kele yinda mingi ve.

\VS{23}Mu ke na kuzabisa beno nsangu yayi: Mpangi ya beto Timote ke dyaka ve na boloko. Kana yandi kuma mbangu awa, mu ke kwiza na yandi samu na kutala beno.

\VS{24}Beno pesa mbote na sika ya bantwadisi nyonso ya beno, mpe na bantu nyonso ya longo. Bampangi ya yinsi ya Itali me fidisa beno bambote.

\VS{25}Bika ti lusakumunu ya Nzambi kuvwanda na beno nyonso.

\par }