\NormalFont\ShortTitle{2 Kinkulu}

{\MTB Dibuku ya zole ya

\par }{\MT KINKULU

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Tala nkotolo ya dibuku yayi na nkotolo ya 1 Kinkulu.

\par }{\IE \par }


{\MS NONGO YA SALOMONI, NTINU YA ISAYELI

\par }\ChapOne{1}{\MR 1–9

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntinu Salomoni, mwana ya Davidi, kumisaka luyalu ya yandi ngolo na kintinu ya Isayeli. Yave Nzambi ya yandi vwandaka na yandi, mpe Yave salaka ti yandi kukuma ntinu mosi ya nene.


\par }{\SH Salomoni lombaka ndwenga na Nzambi samu na kuyala
\par }
{\R (1Bt 3.4-15)

\par }{\PP \VS{2}Salomoni zonzaka na Isayeli nyonso: Bamfumu ya mafunda ya binwani, bamfumu ya bankama ya binwani, bazuzi,
bakuluntu nyonso ya Isayeli nyonso, mpe bamfumu ya makanda.

\VS{3}Salomoni kwendaka na mukangu nyonso kuna na kisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya mongo kuna na Ngabawone. Ni kuna kele Yinzo ya mbwabanu ya Nzambi. Yinzo yango ni yina Moyize kisyelo ya Yave yidikaka na yinsi ya kuyuma.


\par }{\PP \VS{4}Davidi bakaka sanduku ya Yave na Kilyate-Yeyalime, yandi nataka yawu na Yelusalemi. Yandi tulaka yawu na kisika yina yandi kubikilaka yawu, na kati ya yinzo ya lele yina yandi yidikaka samu na yawu.

\VS{5}Na yina me tadila kiyokolo ya minkayulu ya kisengo ya mbwaki yina yidikaka Besalele, mwana ya Uli, mutekolo ya Wule, Davidi tulaka yawu na mantwala ya Yinzo ya Yave. Ni kuna Salomoni na mukangu ya Isayeli kwendaka sambila Yave.


\par }{\PP \VS{6}Salomoni kwendaka pene-pene ya kiyokolo ya minkayulu ya kisengo ya mbwaki, na mantwala ya Yave, kuna na
Yinzo ya Mbwabanu. Yandi pesaka funda mosi (1 000) ya minkayulu ya kuyoka.

\VS{7}Na mpimpa yina, Nzambi talanaka na Salomoni mpe yandi tubaka na yandi: «Lomba munu nyonso yina nge zola mpe mu ke pesa nge yawu.»

\VS{8}Salomoni vutulaka na Nzambi: «Mfumu, nge lakisaka kukwikama ya nge ya kulutila na tata ya munu Davidi. Nge me tula munu ntinu yina ke yala na kisika yina yandi vwandaka.

\VS{9}Ntangu yayi, Yave Nzambi, lungisa nsilulu yina nge salaka na tata ya munu Davidi. Nge me tula munu ntinu ya bantu ya mingi-mingi yina kele mutindu fundu-fundu ya ntoto.

\VS{10}Na yina, pesa munu ndwenga na mayela yina ke sala ti mu zaba kutwadisa bantu yayi. Na kutala mbote, nani lenda twadisa bantu ya mingi-mingi yayi?»


\par }{\PP \VS{11}Nzambi vutulaka na Salomoni: «Nge me lomba ve bimvwama, nge me lomba ve bamvwilu to nkembo, nge me lomba ve lufwa ya bambeni ya nge, nge me lomba mpe ve luzingu ya yinda. Kasi dyambu yina nge ke na yawu na ntima ni kulomba munu ndwenga na mayela samu ti nge twadisa bantu ya munu, yina mu me tula nge ntinu ya yawu.

\VS{12}Na yina, mu ke pesa nge ndwenga na mayela, mu ke pesa nge bimvwama, mu ke pesa nge bamvwilu mpe nkembo ya kulutila, yina ata mosi na bantinu me kuzwaka ntete ve, na kati ya bantinu yina tekilaka nge mpe bayina ke kwiza na manima nge, ata mosi ke vwanda mutindu nge.

\VS{13}Salomoni katukaka na kisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya mongo kuna na Ngabawone, na Yinzo ya mbwabanu. Yandi kwendaka na Yelusalemi mpe yandi yalaka Isayeli.»


\par }{\SH Lulendo na bimvwama ya Salomoni
\par }
{\R (2Kk 9.25-28; 1Bt 10.26-29)

\par }{\PP \VS{14}Salomoni kutikisaka bapusu-pusu ya mvita mpe bampunda. Yandi vwandaka na funda mosi na bankama yiya (1 400) ya bapusu-pusu ya mvita mpe mafunda kumi na zole (12 000) ya bampunda. Yandi kabulaka yawu na bambanza nyonso yina yandi kubikaka samu na yawu. Mpe yandi bikaka ndambu ya nkaka pene-pene ya yandi na Yelusalemi.

\VS{15}Ntinu Salomoni salaka ti wolo mpe palata kukuma mingi na Yelusalemi mutindu mosi na matadi. Bayinti ya sedele mpe kumaka mingi kulutila bayinti ya sikomole yina ke menaka na kizunga ya Sefela.

\VS{16}Bampunda ya Salomoni vwandaka katuka na Ngipiti mpe na Kewe. Bantu ya mumbungu ya ntinu vwandaka kwenda sumba yawu na Kewe.

\VS{17}Bawu vwandaka nata pusu-pusu ya mvita yina vwandaka katuka na Ngipiti na ntalu ya bankama sambanu (600) ya mbongo ya bisengo. Mpunda vwandaka na ntalu ya nkama mosi na makumi tanu (150) ya mbongo ya bisengo. Yawu vwandaka salama mutindu yina, bantu ya mumbungu ya ntinu vwandaka kwenda sumba mpe samu na bantinu nyonso ya ba-Iti mpe bantinu ya Alame.


\par }{\SH Salomoni kubikaka ntungulu ya
Yinzo ya Nzambi
\par }
{\R (2Kk 7.13-14; 1Bt 5.15-32)

\par }{\PP \VS{18}Salomoni tumisaka na kutunga Yinzo samu na Nkumbu ya Yave mpe yinzo ya kintinu samu na yandi mosi.




\Chap{2}\VerseOne{1}Salomoni tangaka mafunda makumi nsambwadi (70 000) ya bantu yina ke nangunaka bima ya dema, mafunda makumi (80 000) ya bantu yina ke pasulaka matadi na zulu ya mongo mpe mafunda tatu na bankama sambanu (3 600) ya bantu yina ke kebaka yawu.


\par }{\PP \VS{2}Salomoni tumisaka ba kwenda zonza mutindu yayi na Yilame, ntinu ya Tile: «Nge pesaka mabaya ya bayinti ya sedele na tata ya munu Davidi samu ti yandi kutunga yinzo ya yandi, sala mutindu mosi mpe na munu.

\VS{3}Tala, mu zola kutunga Yinzo samu na Nkumbu ya Yave Nzambi ya munu. Beto ke banda na kupesaka yandi minkayulu, kuyokilaka yandi
maaka ya nsunga ya mbote na mantwala ya yandi. Beto ke banda na kutudilaka yandi mampa na mantwala ya yandi konso ntangu, kupesaka minkayulu ya kuyoka ya suka mpe ya nkokila. Beto ke banda na kupesaka yandi yawu na basaba, na konso kilumbu ya ntete ya ngonda, na bilumbu ya minkembo ya nkaka ya Yave Nzambi ya beto. Ni mutindu yina me fwanana na Isayeli bantangu nyonso.

\VS{4}Yinzo yina mu ke tunga fwana vwanda nene, samu ti Nzambi ya beto me lutila nene na banzambi nyonso.

\VS{5}Kasi na kutala mbote, ya kele ve na muntu yina lenda tungila Yave Yinzo, samu ti
mazulu na bunene ya yawu nyonso, yawu lenda lunga ve samu na yandi. Munu mpe, mu lenda ve kutungila yandi Yinzo ya kulunga, kana kaka ve Yinzo ya kuyokilaka yandi minkayulu.

\VS{6}Na yina, fidisa munu muntu yina zaba kusadila wolo, na palata, na bisengo ya mbwaki, na bisengo ya nkaka, balele ya ntinta ya dizulu, na ya mbwaki, na ya mwa mbwaki, muntu yina zaba mpe kusonika na zulu ya matadi to na bayinti. Yandi sala kintwadi na bantu yina na munu kwaku na Yuda mpe na Yelusalemi, bayina zaba bisalu, bayina tata ya munu Davidi soolaka.

\VS{7}Katuka kuna na Libane, fidisa munu bayinti ya sedele, ya sipelese mpe ya sanetale. Mu zaba ti bisadi ya nge zaba kuzenga bayinti ya Libane. Bisadi ya munu ke kwenda sadisa bisadi ya nge.

\VS{8}Bawu ke kubikila munu bayinti ya mingi samu ti Yinzo yina mu ke tunga ke vwanda nene mosi ya ngitukulu.

\VS{9}Munu, mu ke pesa na bisadi ya nge yina ke zenga bayinti: Bakole\XREF{}{{\XO 2:9 }{\XT{1Bt 5.2}}} mafunda makumi zole (20 000) ya bambuma ya faline, Bakole mafunda makumi zole (20 000) ya oloze, Babate\XREF{}{{\XO 2:9 }{\XT{1Bt 7.26}}} mafunda makumi zole (20 000) ya vinu mpe Babate mafunda makumi zole (20 000) ya mafuta.»


\par }{\PP \VS{10}Yilame, ntinu ya Tile, sonikaka mukanda na kupesa mvutu yayi na Salomoni: «Yave zola bantu ya yandi. Ni yawu yina yandi tulaka nge ntinu samu na kuyala bawu.»

\VS{11}Yilame tubaka dyaka: «Nkembo na Yave Nzambi ya Isayeli, yina yidikaka zulu na ntoto, samu ti yandi pesaka na Davidi mwana ya kufuluka na ndwenga, na mabanza ya mbote mpe mayela ya kulunga samu na kutungila Yave Yinzo, mpe kutunga yinzo ya yandi mosi ya kintinu!

\VS{12}Ntangu yayi, mu ke na kufidisa nge Wulame-Abi, muntu yina zaba bisalu, na mayela ya kulunga.

\VS{13}Tata ya yandi ke muntu ya Tile, kasi mama ya yandi ke mosi ya bakento ya kifumba ya Dane. Yandi zaba kusadila wolo na palata, na bisengo ya mbwaki, na bisengo ya nkaka, na matadi ya ntalu, na bayinti, na balele ya ntinta ya dizulu, ya mbwaki, mpe ya mwa mbwaki, na balele ya lino. Yandi zaba mpe kusonika na zulu ya matadi to ya bayinti. Yandi ke zaba na kusala kisalu ni kisalu yina ba ke tumisa yandi, kintwadi na bantu ya nge yina zaba bisalu, mpe bayina tata ya nge Davidi soolaka.

\VS{14}Ntangu yayi, mfumu ya munu, fidisa beto bambuma ya faline, bambuma ya oloze, mafuta na vinu yina nge tubaka.

\VS{15}Beto, beto ke zenga bayinti ya Libane na lutangu yina nge ke na yawu nsatu. Beto ke fidisa nge yawu na maza ya mubu yina ke nata yawu tii na Yafa. Nge, nge ke baka yawu kuna samu na kunata yawu na Yelusalemi.»


\par }{\PP \VS{16}Salomoni tumisaka na kutanga banzenza nyonso yina vwandaka na Isayeli, mutindu vwandaka lutangusu yina tata ya yandi Davidi salaka. Bawu kuzwaka mafunda nkama mosi, makumi tanu na tatu na bankama sambanu (153 600) ya bantu.

\VS{17}Na kati ya bawu, ba bakaka mafunda makumi nsambwadi (70 000) ya bantu yina ke nanguna bima ya dema, mafunda makumi nana (80 000) ya bantu yina ke pasula matadi na zulu ya mongo, mpe mafunda tatu na bankama sambanu (3 600) ya bantu yina ke kenga mpe ke twadisa bantu na bisalu.




\par }\Chap{3}{\SH Ntungulu ya Yinzo ya Yave
\par }
{\R (1Bt 6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Salomoni bandaka na kutungisa yinzo ya Yave kuna na Yelusalemi, na zulu ya mongo ya Moliya. Ni na mongo yina Yave talanaka na Davidi, tata ya Salomoni. Ni na kisika yina Davidi kubikaka kifulu ya kutunga Yinzo yango, na kisika yina Olenane, mu-Yebuse, vwandaka kabula bambuma na matiti ya yawu.

\VS{2}Salomoni bandaka na kutungisa na kilumbu ya zole ya ngonda ya zole, na mvula ya yiya ya luyalu ya yandi.


\par }{\PP \VS{3}Tala mutindu vwandaka lufulu ya yinzo yina ya Nzambi yina Salomoni tungisaka: Yinda ya yawu vwandaka ya Bakude makumi sambanu, nene ya yawu vwandaka ya Bakude makumi zole\XREF{}{{\XO 3:3 }{\XT{Mba 6.15}}}.

\VS{4}Mwa kivinga ya kukotila na mantwala vwandaka yinda ya Bakude makumi zole. Nene ya yawu vwandaka nene mosi na yinzo. Mutela ya yawu vwandaka Bakude nkama mosi na makumi zole (120)\XREF{}{{\XO 3:4 }{\XT{Mba 6.15}}}. Yandi tulaka kivinga nyonso wolo ya mbote na kati.

\VS{5}Na kati ya yinzo ya nene, na bibaka, yandi tulaka mabaya ya bayinti ya sipelese. Na zulu ya mabaya yango, yandi tulaka wolo ya kulutila mbote, mpe yandi fikulaka bifwani ya mandala na bampanga.

\VS{6}Yandi bongisaka mpe bibaka yango ya Yinzo na matadi ya ntalu. Wolo yina ba vwandaka sadila vwandaka katuka na Palevayime.

\VS{7}Yandi tulaka wolo na Yinzo nyonso, na makunzi ya Yinzo, na mabaya ya myelo, na myelo, na mabaya ya myelo, mpe yandi fikulaka bifwani ya bakeluba na bibaka.


\par }{\PP \VS{8}Ba tungaka kisika ya kulutila longo. Yawu vwandaka nene mosi na Yinzo nyonso, Bakude makumi zole. Yinda ya yawu vwandaka Bakude makumi zole\XREF{}{{\XO 3:8 }{\XT{Mba 6.15}}}. Na kati, ba tulaka yawu wolo ya kulutila mbote ya Batalente\XREF{}{{\XO 3:8 }{\XT{Kbk 25.39}}} bankama sambanu (600).

\VS{9}Konso nsonso ya wolo yina ba sadilaka vwandaka na dema ya Basekele makumi tanu. Ba tulaka mpe wolo na kati ya bivinga ya kibandu.


\par }{\PP \VS{10}Ba tulaka na kati ya kivinga ya kulutila longo bakeluba zole yina ba fikulaka na kisengo yina ba sulumunaka, mpe ba tulaka yawu wolo na zulu.

\VS{11}Mapapu ya bakeluba nyonso zole vwandaka sala Bakude makumi zole na yinda. Dipapu ya ntete ya keluba mosi vwandaka yinda ya Bakude tanu. Yawu kumaka tii na kibaka ya Yinzo. Dipapu ya zole mpe vwandaka yinda ya Bakude tanu\XREF{}{{\XO 3:11 }{\XT{Mba 6.15}}}. Yawu kumaka tii na dipapu ya ntete ya keluba ya nkaka.

\VS{12}Dipapu ya zole ya keluba ya nkaka yina vwandaka mpe ya Bakude tanu. Yawu kumaka tii na kibaka ya Yinzo. Dipapu ya ntete vwandaka mpe ya Bakude tanu\XREF{}{{\XO 3:12 }{\XT{Mba 6.15}}}. Yawu kumaka tii na dipapu ya zole ya keluba ya ntete.

\VS{13}Mapapu yiya ya bakeluba vwandaka ya kuyalumuka. Mpe yawu vwandaka sala Bakude makumi zole\XREF{}{{\XO 3:13 }{\XT{Mba 6.15}}}. Bakeluba nyonso zole vwandaka ya kutelama, bizizi ya bawu vwandaka ya kutalisa na kati ya Yinzo.

\VS{14}Ba yidikaka lele\XREF{}{{\XO 3:14 }{\XT{Lele
}}{\XT{Kbk 26.31}}} ya mbote ya lino, yina vwandaka na bantinta ya ntinta ya dizulu, ya mwa mbwaki, mpe ya mbwaki. Ba tungaka bakeluba na lele yango.


\par }{\SH Makunzi mpe kiyokolo ya minkayulu
\par }
{\PP \VS{15}Ba yidikaka, na mantwala ya Yinzo, makunzi zole yina vwandaka Bakude makumi tatu na tanu na yinda. Yawu vwandaka na mwa bayimpu na zulu, ya Bakude tanu na yinda\XREF{}{{\XO 3:15 }{\XT{Mba 6.15}}}.

\VS{16}Ba salaka bampanga, mutindu bampanga yina vwandaka na
kivinga ya longo. Ba tulaka yawu na nsongi ya makunzi. Ba yidikaka bangelenade nkama, mpe ba tulaka yawu na bampanga yina.

\VS{17}Ba telemisaka makunzi na mantwala ya
Yinzo ya Nzambi, mosi na lubakala ya mwelo, mosi na lumoso. Salomoni pesaka nkumbu Yakine na dikunzi yina vwandaka na lubakala. Yandi pesaka nkumbu Bowaze na dikunzi yina vwandaka na lumoso.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Salomoni tungisaka kiyokolo ya minkayulu na kisengo ya mbwaki. Yawu vwandaka yinda ya Bakude makumi zole mpe nene ya Bakude makumi zole. Mutela ya yawu vwandaka ya Bakude kumi\XREF{}{{\XO 4:1 }{\XT{Mba 6.15}}}.


\par }{\SH Nzungu ya nene na banzungu ya nkaka
\par }
{\R (1Bt 7.23-26)

\par }{\PP \VS{2}Ba yidikaka nzungu ya nene ya kisengo ya mbwaki. Nzungu yango vwandaka mutindu nzungu, yawu vwandaka Bakude kumi kubanda na lweka mosi tii na lweka ya nkaka. Mutela ya yawu vwandaka ya Bakude tanu. Samu na kuteza nene ya yawu, ba fwana kusadila singa ya Bakude makumi tatu\XREF{}{{\XO 4:2 }{\XT{Mba 6.15}}}.

\VS{3}Na balweka ya zulu ya nzungu yango, ya vwandaka na bifwani ya bangombe. Ya vwandaka na milonga zole mpe konso mulonga vwandaka na bifwani kumi ya bangombe na konso Kude\XREF{}{{\XO 4:3 }{\XT{Mba 6.15}}}. Ba yidikaka bifwani yina mbala mosi na nzungu mpe nyonso vwandaka kaka kima mosi.

\VS{4}Nzungu vwandaka na zulu ya bangombe kumi na zole ya bisengo ya mbwaki. Bangombe tatu vwandaka tala na node, tatu vwandaka tala na sude, tatu vwandaka tala na esete mpe tatu vwandaka tala na wesete. Mpe manima ya bawu vwandaka na yisi ya nzungu.

\VS{5}Nene ya kisengo ya nzungu yina vwandaka basentimetele nana. Zulu ya nzungu vwandaka mutindu kopo yina ba yidikaka na kifwani ya kifulu yina ba ke bokilaka lise. Nzungu yina vwandaka kota Babate\XREF{}{{\XO 4:5 }{\XT{1Bt 7.26}}} mafunda tatu (3 000) ya maza.


\par }{\PP \VS{6}Ba yidikaka banzungu kumi, ba tulaka tanu na lubakala ya Yinzo, tanu na lumoso, samu na kusukulaka yawu. Ni na banzungu yina ba vwandaka sukula bima yina ba vwandaka sadila na kuyokaka minkayulu.
Banganga-Nzambi vwandaka kukivedisa na maza yina vwandaka na nzungu ya nene.


\par }{\SH Lutangu ya bima ya bisengo
\par }
{\R (1Bt 7.40-51)

\par }{\PP \VS{7}Ba yidikaka bitentokolo kumi ya minda ya wolo mutindu kele nsalulu ya misiku. Ba tulaka yawu na kati ya
Yinzo ya Nzambi, tanu na lweka ya lubakala, tanu na lweka ya lumoso.


\par }{\PP \VS{8}Ba yidikaka bamesa kumi, mpe ba tulaka yawu na kati ya
Yinzo ya Nzambi, tanu na lubakala, tanu na lumoso.

\par }{\PP Ba yidikaka bambungu nkama (100) ya wolo.


\par }{\PP \VS{9}Ba yidikaka ngaanda ya
banganga-Nzambi, ngaanda ya nene mpe myelo ya yawu. Ba tulaka myelo yango bisengo ya mbwaki.


\par }{\PP \VS{10}Ba tulaka nzungu ya nene na mantwala ya
Yinzo ya Nzambi, na lweka ya lubakala, na nsongi ya lupangu, lweka yina ke basikilaka ntangu.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{11}Yilame yidikaka bandonga, bapele na bakopo. Wulame manisaka bisalu nyonso yina ntinu Salomoni tumisaka yandi na kusala na
Yinzo ya Nzambi:


\par }{\Q \VS{12}makunzi zole,

\par }{\Q na bayintu ya kuyalumuka na zulu ya yawu,

\par }{\Q bima zole ya bisengo mutindu bampwasa, samu na kufuka bayintu zole ya kuyalumuka, yina vwandaka na zulu ya makunzi,


\par }{\Q \VS{13}ba fikulaka bankama yiya (400) ya bifwani ya bangelenade. Bangelenade yango vwandaka na milonga zole samu na konso kifwani ya mpwasa ya kisengo. Yawu vwandaka fuka bayintu nyonso zole ya kuyalumuka na zulu ya makunzi.


\par }{\Q \VS{14}Ba yidikaka bapusu-pusu na banzungu ya kutula na zulu ya bapusu-pusu,


\par }{\Q \VS{15}ba yidikaka mpe nzungu ya nene yina vwandaka kaka mosi,

\par }{\Q mpe bangombe kumi na zole yina nangunaka nzungu yina,


\par }{\Q \VS{16}ba yidikaka bandonga ya kutulaka bombi, bapele, na misoma.

\par }{\BB \par }
{\PP Wulame-Abi yidikaka bima nyonso yina samu na ntinu Salomoni, ya kusadilaka na Yinzo ya Yave. Yawu vwandaka ya bisengo ya mbwaki yina ba bongisaka mbote-mbote.

\VS{17}Ni na kizunga ya Yolodani, ntinu tumisaka na kusulumuna bisengo yango na ntoto yina ba ke sadilaka bambinda, kuna na kati-kati ya babwala Sukote na Saletane.

\VS{18}Salomoni yidikisaka bima nyonso yina ya mingi ya kulutila, mpe ba zabaka ve lutangu ya bakilo ya bisengo ya mbwaki yina ba sadilaka na kuyidika yawu.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{19}Salomoni yidikisaka mpe bima nyonso ya nkaka ya
Yinzo ya Nzambi:

\par }{\Q kiyokolo ya wolo ya minkayulu,

\par }{\Q bamesa ya wolo samu na kutulaka mampa yina ba me pesa na Yave,


\par }{\Q \VS{20}kitentokolo ya wolo ya minda, na minda ya yawu ya wolo ya mbote, yina ba fwana kunamisaka na mantwala ya kivinga ya kulutila longo, mutindu vwandaka nsalulu ya misiku,


\par }{\Q \VS{21}bifulu, minda mpe bisimbulu ya bitentokolo ya minda, nyonso ya wolo ya kulutila mbote,


\par }{\Q \VS{22}bambele, bambungu, bandonga ya fyoti, mwa bapele ya kutudilaka makala na tiya, nyonso vwandaka ya wolo,

\par }{\Q nkotolo ya
Yinzo ya Nzambi, myelo ya wolo ya kukotilaka na kati ya Yinzo, myelo ya wolo ya kukotilaka na kivinga ya kulutila longo.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Ni mutindu yina ntinu Salomoni manisaka bisalu nyonso ya
Yinzo ya Nzambi. Na manima, yandi nataka bima yina tata ya yandi Davidi byekaka: palata, wolo mpe bima ya nkaka. Yandi tulaka yawu na kati ya kibumbulu ya bimvwama ya Yinzo ya Yave.


\par }{\SH Sanduku ya ngwisani na kati ya Yinzo ya Yave
\par }
{\R (1Bt 8.1-13)

\par }{\PP \VS{2}Na manima, ntinu Salomoni kutikisaka kuna na Yelusalemi
bakuluntu ya Isayeli, bamfumu ya makanda nyonso mpe bimonikisi ya bifumba ya bantu ya Isayeli, samu na kunata
Sanduku ya Ngwisani ya Yave na
Siyone, Mbanza ya Davidi.

\VS{3}Bantu nyonso ya Isayeli kwizaka vukana na sika ya ntinu, samu na kusala
mukembo ya ngonda ya nsambwadi.

\VS{4}Bakuluntu nyonso ya Isayeli kwizaka kuma, mpe
ba-Levi bakaka
Sanduku ya Ngwisani.

\VS{5}Bawu nataka
Sanduku ya Ngwisani. Bawu nataka mpe
Yinzo ya Mbwabanu na bima nyonso ya longo yina vwandaka na kati ya yawu. Ni
banganga-Nzambi yina vwandaka
ba-Levi nataka bima nyonso yina. (Yinzo ya Mbwabanu)

\VS{6}Ntinu Salomoni na bantu nyonso ya Isayeli yina yonzamaka na sika ya yandi, bawu nyonso telamaka na mantwala ya sanduku. Bawu pesaka minkayulu ya mameme, bankombo na bangombe. Yawu vwandaka mingi ya kulutila mpe ba lendaka ve na kuzaba lutangu ya yawu.


\par }{\PP \VS{7}Na manima,
banganga-Nzambi kwendaka tula
Sanduku ya Ngwisani ya Yave na kisika ya kubumbama, kisika ya kulutila longo. Ba tulaka yawu na yisi ya mapapu ya bakeluba.

\VS{8}Mapapu ya bakeluba yina vwandaka ya kufunguka na zulu ya kisika yina ba kubikaka samu na kutula sanduku. Bakeluba vwandaka fuka sanduku na bisimbulu ya yawu.

\VS{9}Bisimbulu ya sanduku yina vwandaka yinda. Na yina, bantu vwandaka lenda na kutala bansongi ya bisimbulu yango katuka sanduku yina kele na mantwala ya kisika ya kulutila longo. Kasi bantu vwandaka lenda ve na kutala yawu katuka na ngaanda. Sanduku kele kuna tii bubu yayi.

\VS{10}Kima ya nkaka ve vwandaka na kati ya sanduku yina, kaka ni matadi zole yina pesaka Moyize, yina yandi kuzwaka na mongo ya Olebe, ntangu Yave salaka ngwisani na bana ya Isayeli, na manima ya kubasisa bawu na yinsi ya Ngipiti.


\par }{\PP \VS{11}Banganga-Nzambi basikaka na
Yinzo ya longo. Bawu nyonso yina vwandaka kuna kukivedisaka ata kulanda mutindu vwandilaka milonga ya bankonga ya bawu.

\VS{12}Ba-Levi nyonso yina vwandaka miyimbidi mutindu: Asafe, Yemane, Yedutune, bana ya bawu ya babakala, mpe bampangi ya bawu ya nkaka, bawu vwandaka ya kuvwata bilele ya lino. Bawu telamaka na esete ya kiyokolo ya minkayulu, bawu vwandaka na bisikulu mutindu basembale na bansambi. Bawu vwandaka mpe na pene-pene ya bawu, nkama mosi na makumi zole (120) ya
banganga-Nzambi yina vwandaka wakisa muningu ya bampungi.

\VS{13}Bayina nyonso vwandaka wakisa muningu ya bampungi mpe miyimbidi yina vwandaka wakisa miningu ya bawu, bawu nyonso vwandaka sala yawu samu na kuzitisa Yave. Ntangu miningu ya bampungi, na ya basembale, na ya bisikulu ya nkaka vwandaka wakana, bawu vwandaka yimbila mukunga yayi: «Beno zitisa Yave, samu ti yandi kele mbote, lemvo ya yandi ke zingilaka bantangu nyonso!» Na yina, dituti fulusaka Yinzo, Yinzo ya Yave.

\VS{14}Samu na dituti yina,
banganga-Nzambi lendaka dyaka ve na kuvwanda kuna samu na kusala kisalu, samu ti nkembo ya Yave fulusaka
Yinzo ya Nzambi.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Na yina, Salomoni tubaka: «Yave, nge me tuba ti nge ke vwanda na kati ya kitombe ya kulutila.»


\par }{\Q \VS{2}«Kasi munu, mu me tungila nge Yinzo ya nkembo, kisika yina nge ke zinga bantangu nyonso.»


\par }{\SH Mambu ya mbyekolo ya
Yinzo ya Nzambi
\par }
{\R (1Bt 8.14-21)

\par }{\PP \VS{3}Ntinu Salomoni balukaka na sika ya mukangu ya bantu nyonso ya Isayeli mpe yandi sakumunaka bawu. Bantu nyonso ya Isayeli yina vwandaka kuna vwandaka ya kutelama.

\VS{4}Salomoni tubaka: «Nkembo na Yave, Nzambi ya Isayeli! Yandi zonzaka na yinwa ya yandi mosi na sika ya tata ya munu Davidi, mpe yandi lungisaka na lulendo ya yandi mambu nyonso yina yandi tubaka:

\VS{5}“Katuka kilumbu yina mu basisaka bantu ya munu na yinsi ya Ngipiti, mu me soola ntete ve mbanza mosi na kati ya bambanza nyonso ya bifumba ya Isayeli, samu ti ba tungila munu Yinzo kisika ke vwanda Nkumbu ya munu. Mu soolaka mpe ve muntu na kuvwanda mfumu ya Isayeli, bantu ya munu.

\VS{6}Kasi mu soolaka Yelusalemi samu ti Nkumbu ya munu kuvwanda kuna. Mpe mu soolaka Davidi samu ti yandi kuvwanda mfumu ya Isayeli, bantu ya munu.”

\VS{7}Tata ya munu Davidi vwandaka na dibanza ya kutunga Yinzo samu na Nkumbu ya Yave, Nzambi ya Isayeli.

\VS{8}Yave tubaka na tata ya munu Davidi: “Mutindu nge ke na dibanza ya kutunga Yinzo samu na Nkumbu ya munu, nge me sala mbote na kuzwa dibanza ya mutindu yina.

\VS{9}Kasi ni nge ve ke tunga Yinzo yina, ni mwana yina nge ke buta. Ni yandi ke tunga Yinzo samu na Nkumbu ya munu.”

\VS{10}Yave me lungisa mambu yina yandi tubaka. Mu me yingana na kisika ya tata ya munu Davidi, mu me vwanda na kiti ya kintinu ya Isayeli mutindu Yave tubaka yawu. Mu me tunga Yinzo samu na Nkumbu ya Yave, Nzambi ya Isayeli.

\VS{11}Na kati ya Yinzo yina, mu me kubika kisika samu na sanduku yina ke na mambu ya ngwisani ya Yave.
Ngwisani yina yandi salaka na bantu ya Isayeli.»


\par }{\SH Lusambulu ya ntinu Salomoni
\par }
{\R (1Bt 8.22-53)

\par }{\PP \VS{12}Salomoni telamaka na mantwala ya kiyokolo ya minkayulu ya Yave, na mantwala ya mukangu ya bantu nyonso ya Isayeli. Yandi nangunaka maboko na zulu.

\VS{13}Samu ti Salomoni tungisaka kima mosi ya kisengo ya mbwaki, kisika yina ba lenda telama. Yandi tulaka yawu na kati-kati ya ngaanda ya
Yinzo ya Nzambi. Yinda ya yawu vwandaka ya Bakude tanu, mutindu mosi na nene ya yawu, Bakude tanu. Mutela ya yawu vwandaka ya Bakude tatu\XREF{}{{\XO 6:13 }{\XT{Mba 6.15}}}. Yandi yulukaka na zulu ya yawu, mpe yandi fukamaka na mantwala ya mukangu ya bantu nyonso ya Isayeli. Yandi nangunaka maboko na zulu.

\VS{14}Yandi sambilaka mutindu yayi: «Yave, Nzambi ya Isayeli, ya kele ve na nzambi mutindu nge, ya vwanda kuna na
mazulu to awa na ntoto. Nge ke kebaka ngwisani ya nge mpe nge ke lakisaka kukwikama ya nge na bisadi ya nge, yina ke tambulaka na mantwala ya nge, na ntima ya bawu nyonso.

\VS{15}Nge me lungisa mambu yina nge tubaka na kisyelo ya nge Davidi, tata ya munu. Mambu yina nge zonzaka na yinwa ya nge mosi, nge me lungisa yawu bubu yayi.

\VS{16}Ntangu yayi, Yave, Nzambi ya Isayeli, lungisa mambu yina nge tubaka samu na kisyelo ya nge Davidi, tata ya munu. Nge tubaka na yandi: “Kana bana ya nge landa nzila ya munu mpe kana bawu dyata na misiku ya munu mutindu nge dyatilaka na mantwala ya munu, ntangu nyonso, nge ke kondwa ve muntu ya dikanda ya nge yina ke vwanda na kiti ya kintinu ya Isayeli.”

\VS{17}Ntangu yayi, Yave Nzambi ya Isayeli, mulemvo ya nge, lungisa mambu yina nge zonzaka na kisyelo ya nge Davidi.»


\par }{\PP \VS{18}«Ya tsyelika, Nzambi lenda zinga kintwadi na bantu awa na ntoto?
Mazulu na bunene ya yawu nyonso lenda lunga ve samu na yandi? Yinzo yina mu me tunga, ni yawu ke lunga samu na yandi?

\VS{19}Ni yawu yina Yave, Nzambi ya munu, kuwa lusambulu mpe kuyawula ya kisyelo ya nge. Kuwa kulooka yayi mpe kubondila yina mu ke na kubondila nge, munu kisyelo ya nge bubu yayi.

\VS{20}Bika ti meso ya nge kuvwanda ya kufunguka na kutalaka Yinzo yayi mpimpa na ntangu. Ni samu na kisika yayi nge tubaka samu na vwandisa Nkumbu ya nge kuna. Kuwa lusambulu yina munu kisyelo ya nge ke na kusala na kisika yayi.

\VS{21}Kuwa kubondila yina munu kisyelo ya nge ke na kubondila nge mpe ya Isayeli, bantu ya nge, ntangu yina beto ke kwiza sambila awa. Katuka kisika yina nge ke zingaka kuna na zulu, bika ti nge, nge kuwa. Kuwa beto mpe lemvokila beto.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{22}«Kana muntu me sala disumu na ntadisi ya mpangi ya yandi mpe ti ba kwika yandi na kudya ndefi ya nsiingulu, mpe kana muntu yina kwiza kudya ndefi na mantwala ya kiyokolo ya minkayulu yina kele na kati ya Yinzo yayi,

\VS{23}bika ti nge, nge kuwa yawu katuka kuna na zulu. Fundisa bisadi ya nge, pesa kitumbu na muntu yina me sala yimbi mpe yimbi ya yandi kuvutukila yandi mosi. Nungisa muntu yina me sala ata dyambu ya yimbi mpe sadila yandi mutindu kele
kudedama ya yandi.


\par }{\PP \VS{24}«Ntangu Isayeli, bantu ya nge ke kubwa na mantwala ya bambeni ya bawu, samu ti bawu me sala masumu na ntadisi ya nge, kana bawu vutuka na sika ya nge, bawu kukembila Nkumbu ya nge mpe ti bawu kusala balusambulu mpe kubondila nge na kati ya Yinzo yayi,

\VS{25}bika ti nge, nge kuwila bawu katuka kuna zulu. Lemvokila masumu ya Isayeli, bantu ya nge. Vutula bawu na ntoto yina nge pesaka na bawu mpe na bankooko ya bawu.


\par }{\PP \VS{26}«Ntangu zulu ke kangama mpe mvula ke noka dyaka ve samu ti bawu me sala masumu na ntadisi ya nge, kana bawu kwiza na kisika yayi samu na kusambila nge, kana bawu kembila Nkumbu ya nge, kana bawu bika masumu ya bawu, samu ti nge me semba bawu,

\VS{27}bika ti nge, nge kuwa yawu katuka kuna zulu. Lemvokila masumu ya bisadi ya nge mpe ya Isayeli, bantu ya nge. Samu ti nge ke lakisa bawu nzila ya mbote yina bawu fwana kulanda. Mpe nge ke sala ti mvula kunoka na yinsi ya nge, yinsi yina nge pesaka na bantu ya nge mutindu mvwilu.


\par }{\PP \VS{28}«Kana nsatu me kota na yinsi, ya vwanda kiyoolo, ya vwanda ti madya ya bilanga me beba, ya vwanda ti madya ya bilanga me kuzwa bimbevo, ya vwanda ti makonko na bambele-mbele me kwiza, kana na yinsi ya bantu ya nge, bambeni kwiza zunga bawu samu na kunwanisa bawu, na myelo ya bambanza ya bawu, kana bampasi na biyoolo ya mutindu na mutindu me kwiza,

\VS{29}ya vwanda lusambulu, mbombodolo ya konso muntu to ya Isayeli nyonso, bantu ya nge, kana bawu bakula biyoolo mpe bampasi yina me bwidila bawu mpe kana bawu baluka mpe kulambula maboko ya bawu na Yinzo yayi,

\VS{30}nge Yave katuka kuna na zulu, kisika yina nge kele, kuwa, mpe lemvokila bawu. Pesa konso muntu kitumbu na mutindu kele mavanga ya yandi, samu ti nge me zaba ntima ya konso muntu, samu ti kaka ni nge me zaba bantima ya bantu nyonso.

\VS{31}Na yina, bawu ke zitisa nge mpe bawu ke landa banzila ya nge, bilumbu nyonso ya luzingu ya bawu na ntoto yayi. Ntoto yina nge pesaka na bankooko ya beto.


\par }{\PP \VS{32}«Mutindu mosi mpe samu na nzenza, yina kele ve mosi na kati bantu ya Isayeli, bantu ya nge. Yandi ke katuka na yinsi ya ntama mpe yandi ke kwiza samu na Nkumbu ya nge, samu ti ba ke kuwa nsangu ya Nkumbu ya nge ya nene, nsangu ya ngolo ya nge mpe ya lulendo ya nge. Ntangu nzenza ke kwiza sambila na Yinzo yayi,

\VS{33}nge Yave, katuka kuna na zulu, kisika yina nge ke zingaka, nge ke kuwa mpe nge ke pesa na nzenza nyonso yina yandi ke lomba nge. Samu ti makanda nyonso ya ntoto kuzaba Nkumbu ya nge mpe ti bawu kuzitisa nge mutindu Isayeli, bantu ya nge. Bawu kuzaba mpe ti ba ke na kusambilaka Nkumbu ya nge na Yinzo yayi yina mu me tunga.


\par }{\PP \VS{34}«Ntangu bantu ya nge ke kwenda na mvita samu na kunwana na bambeni ya bawu, mpe ba lutila na nzila yina nge ke fidisa bawu, mpe kana bawu kusambila Yave na kutalaka na lweka ya mbanza yayi nge me soola, mpe na lweka ya Yinzo yina mu me tunga samu na Nkumbu ya nge,

\VS{35}katuka kuna na
mazulu, nge ke kuwa balusambulu ya bawu, bambombodolo ya bawu mpe nge ke nwanina bawu.


\par }{\PP \VS{36}«Ntangu bawu ke sumuka na ntadisi ya nge, samu ti ya kele ve na muntu yina ke sumukaka ve, ntangu nge ke dasukila bawu mpe nge ke yekula bawu na mantwala ya bambeni mpe bayina ke bwila bawu na kunata bawu na ngolo na yinsi ya bambeni, ya vwanda ntama to pene-pene,

\VS{37}kana kuna na yinsi ya bunzenza, na yinsi yina ba ke nata bawu mutindu bankole, kana bawu yindula mpe bawu banda na kubondila nge na kutuba ti: “Beto me sumuka, beto me sala yimbi, beto me ndima ti beto me sala yimbi!”

\VS{38}Katuka yinsi ya bambeni, kisika yina ba ke nata bawu mutindu bankole, kana bawu vutuka na sika ya nge, na ntima ya bawu nyonso, mpe na mwela ya bawu nyonso, kana bawu sambila nge na kutalaka na lweka ya yinsi yina nge pesaka na bankooko ya bawu mpe kana bawu tala na lweka ya mbanza yina nge soolaka mpe ya Yinzo yina mu me tunga samu na Nkumbu ya nge,

\VS{39}katuka kuna na
mazulu, kisika yina nge ke zingaka, nge ke kuwa balusambulu ya bawu, bambombodolo ya bawu mpe nge ke nwanina bawu. Lemvokila bantu ya nge, yina me sumuka na ntadisi ya nge, lemvokila yimbi nyonso yina ba me sala na ntadisi ya nge. Sala ti bayina nataka bawu na bunkole kutala bawu kyadi mpe bawu ke tala bawu kyadi.»


\par }{\PP \VS{40}«Bubu yayi, Nzambi ya munu, mulemvo ya nge, fungula meso ya nge! Kuwa lusambulu yina mu ke na kusala na kisika yayi.»


\par }{\Q \VS{41}«Ntangu yayi, Yave Nzambi,

\par }{\Q telama, kwenda na
Sanduku ya Ngwisani kisika kele lulendo ya nge,

\par }{\Q kwiza na kisika yina nge ke pemaka.

\par }{\Q Yave Nzambi, bika ti
banganga-Nzambi ya nge kuzwa lunungu,

\par }{\Q bika ti bayina ke kwikilaka na nge,

\par }{\Q bawu kuyangalala samu na bumbote ya nge!»


\par }{\Q \VS{42}«Yave Nzambi, kunyafuna ve ntinu yina nge byekaka.

\par }{\Q Bambuka moyo na kukwikama ya nge yina nge lakisaka na Davidi kisyelo ya nge.»




\par }\Chap{7}{\SH Minkayulu yina ba ke pesa na Yave
\par }
{\R (1Bt 8.62-66)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntangu Salomoni manisaka na kusambila, tiya kulumukaka na dizulu, yawu yokaka minkayulu ya kuyoka na minkayulu ya kiwisa mpe nkembo ya Yave fulusaka Yinzo.

\VS{2}Banganga-Nzambi lendaka ve na kukota na kati ya Yinzo ya Yave, samu ti nkembo ya Yave fulusaka Yinzo ya Yave.

\VS{3}Bantu nyonso ya Isayeli talaka mutindu tiya kulumukaka na dizulu mpe mutindu nkembo ya Yave talanaka na kati ya Yinzo. Bawu fukamaka mpe tulaka bizizi na ntoto na kusambila mpe kuzitisa Yave, samu ti yandi kele mbote mpe lemvo ya yandi ke zingilaka bantangu nyonso!.


\par }{\PP \VS{4}Ntinu na bantu nyonso, pesaka minkayulu na ntadisi ya Yave.

\VS{5}Ntinu Salomoni pesaka munkayulu ya mafunda makumi zole na zole (22 000) ya bangombe mpe mafunda nkama mosi na makumi zole (120 000) ya mameme na bankombo. Ni mutindu yina ntinu na bana ya Isayeli salaka samu na
mukembo ya mbyekolo ya Yinzo ya Nzambi.

\VS{6}Banganga-Nzambi vwandaka ya kutelama na bisika ya bawu ya bisalu. Ba-Levi vwandaka sika bisikulu ya Yave, bisikulu yina ntinu Davidi yidikaka samu na kuzitisaka Yave, samu ti lemvo ya yandi ke zingilaka bantangu nyonso. Bawu vwandaka yimbila mukunga yina ntinu Davidi pesaka bawu. Ntangu
banganga-Nzambi vwandaka wakisa muningu ya bampungi na mantwala ya bawu, Isayeli nyonso telamaka.

\VS{7}Salomoni byekaka ngaanda ya mantwala ya Yinzo ya Yave. Kuna, yandi pesaka minkayulu ya kuyoka, yandi yokaka mafuta ya minkayulu ya kiwisa, samu ti kiyokolo ya minkayulu ya kisengo ya mbwaki yina yandi kubikaka lungaka ve samu na minkayulu ya kuyoka, samu na minkayulu ya madya ya bilanga mpe samu na mafuta ya minkayulu ya kiwisa.


\par }{\PP \VS{8}Na ntangu yina, Salomoni salaka
mukembo ya bilumbu nsambwadi kintwadi na bantu nyonso ya Isayeli, bawu salaka lukutakanu ya nene. Bantu vwandaka katuka na Lebo-Amate tii na muzumba ya Ngipiti.

\VS{9}Kilumbu ya nana, bawu salaka
mukembo ya nene. Bawu salaka bilumbu nsambwadi na kusalaka mbyekolo ya kiyokolo ya minkayulu. Bawu salaka dyaka bilumbu nsambwadi ya nkaka na kukembilaka.

\VS{10}Na kilumbu ya makumi zole na tatu na ngonda ya nsambwadi, Salomoni vutulaka bantu ya Isayeli na bayinzo ya bawu. Yandi vwandaka ya kufuluka na kilengi na mambu nyonso ya mbote yina Yave salaka na Davidi, na yandi mosi Salomoni mpe na Isayeli, bantu ya yandi.


\par }{\SH Yave talanaka na mbala ya zole na Salomoni
\par }
{\R (2Kk 1.7-12; 1Bt 9.1-9)

\par }{\PP \VS{11}Ntinu Salomoni manisaka na kutunga Yinzo ya Yave, na yinzo ya yandi mosi ntinu. Yandi lendaka na kusala nyonso yina yandi kanisaka na kusala samu na Yinzo ya Yave mpe na yinzo ya yandi mosi.

\VS{12}Yave, kwizaka monikina Salomoni na mpimpa mpe tubaka na yandi: «Mu me kuwa lusambulu ya nge, mu soolaka kisika yayi samu ti yawu kuvwanda Yinzo ya kupesilaka munu minkayulu.

\VS{13}Ntangu mu ke kanga
mazulu, mvula ke noka dyaka ve, ntangu mu ke tumisa makonko na kudya madya ya bilanga, ntangu mu ke fidisa biyoolo ya yimbi na bantu ya munu,

\VS{14}kana bantu ya munu yina ke bokilaka Nkumbu ya munu, bawu kukuluka, bawu kusambila mpe ti bawu kusosa munu. Kana bawu bika banzila ya bawu ya yimbi, munu, katuka na zulu, mu ke kuwa bawu. Mu ke lemvokila masumu ya bawu mpe mu ke belusa yinsi ya bawu.

\VS{15}Bubu yayi, meso ya munu ke vwanda ya kufunguka mpe makutu ya munu ke kuwa lusambulu yina ke na kusalama na kisika yina.

\VS{16}Tala, bubu yayi, mu me soola mpe mu me byeka Yinzo yayi samu na kuvwandisa Nkumbu ya munu kuna bantangu nyonso. Bantangu nyonso, meso ya munu mpe ntima ya munu ke banda na kuvwandaka na yawu.

\VS{17}Na yina me tadila nge, kana nge tambula na ntadisi ya munu mutindu tata ya nge Davidi, kana nge sala nyonso yina mu ke tumisa nge, mpe kana nge sadila bansalulu ya misiku ya munu mpe bandongosolo ya munu,

\VS{18}mu ke sala ti kintinu ya nge kuzingila mutindu mu salaka yawu na tata ya nge Davidi, ntangu mu tubaka na yandi mutindu yayi: “Nge ke kondwa ve muntu ya dikanda ya nge, yina ke yala Isayeli bantangu nyonso.”

\VS{19}Kasi, kana beno pesa munu mukongo, kana beno tumama ve na bantumunu ya munu mpe na bansalulu ya misiku ya munu yina mu tulaka na mantwala ya beno, mpe kana beno sambila banzambi ya nkaka mpe beno fukama na mantwala ya yawu,

\VS{20}mu ke katula beno na yinsi ya munu yina mu pesaka beno. Yinzo yayi yina mu byekaka samu na kubokilaka Nkumbu ya munu, mu ke sala ti bantu kuseka yawu mpe ti yawu kuvwanda kaka kima ya mpamba na kati ya makanda ya bantu.

\VS{21}Ntangu bawu ke luta pene-pene ya Yinzo yina vwandaka nene, bawu ke yituka mpe ke tuba: “Samu na yinki Yave me sala dyambu ya mutindu yayi na yinsi mpe na Yinzo yayi?”

\VS{22}Ba ke pesa bawu mvutu mutindu yayi: “Ya me salama mutindu yina, samu ti bawu me bika Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu, yina basisaka bawu na yinsi ya Ngipiti. Mpe samu ti bawu me kangama na banzambi ya nkaka, bawu me fukimina mpe me sadila yawu. Ni yawu yina, Yave me sala ti bampasi nyonso yayi kukumina bawu.”»




\par }\Chap{8}{\SH Bisalu ya mutindu na mutindu ya Salomoni
\par }
{\R (1Bt 9.10-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Salomoni tungaka Yinzo ya Yave na ya yandi mosi na bamvula makumi zole.

\VS{2}Yandi tungaka dyaka bambanza yina ntinu Yilame, muntu ya Tile pesaka na yandi, mpe yandi tumisaka bana ya Isayeli na kuzinga kuna.


\par }{\PP \VS{3}Na manima, ntinu Salomoni kwendaka nwanisa mbanza ya Amate-Soba mpe yandi botolaka yawu.

\VS{4}Yandi tungaka dyaka mbanza Tamale na yinsi ya kuyuma, mutindu mosi na bambanza nyonso yina yandi tungaka na kizunga ya Amate, samu na kubumba madya ya yandi.

\VS{5}Yandi tungaka Bete-Wolone ya zulu mpe Bete-Wolone ya yisi, yandi tungaka bambanza yina vwandaka na bibaka ya lukengolo mpe, myelo yina vwandaka na bikangulu ya bisengo.

\VS{6}Baalate, mpe bambanza nyonso yina vwandaka na bibumbulu yina vwandaka mvwilu ya Salomoni, bambanza samu na bapusu-pusu ya mvita, bambanza samu na mpunda mpe samu na nyonso yina Salomoni vwandaka na nsatu ya kutunga na Yelusalemi, na Libane mpe na yinsi nyonso yina vwandaka na yisi ya lutumu ya yandi.


\par }{\PP \VS{7}Na kati ya bantu yina vwandaka ve bantu ya Isayeli, ya vwandaka na bantu mingi yina bikanaka. Ya vwandaka: ba-Iti, ba-Amoli, ba-Pelizi, ba-Ivi mpe ba-Yebuse.

\VS{8}Bana ya bawu yina bikanaka na kati ya yinsi, bayina bantu ya Isayeli manisaka ve na kufwa, Salomoni bakaka bawu samu na kusalaka bisalu ya ngolo tii bubu yayi.

\VS{9}Kasi bisalu ya ngolo yina ba ke kwikaka bandongo, Salomoni sadisaka ve yawu na ata mwana mosi ya Isayeli, samu ti bawu vwandaka binwani, bamfumu ya bankonga ya binwani, bamfumu ya binati bapusu-pusu ya yandi ya mvita.

\VS{10}Bamfumu yina ntinu Salomoni tulaka samu na kutwadisa bantu, vwandaka na lutangu ya bankama zole na makumi tanu (250). Bawu vwandaka bamfumu ya bantu yina.


\par }{\PP \VS{11}Salomoni katulaka kento ya yandi, mwana ya Falawo, ntinu ya Ngipiti, na mbanza ya Davidi, mpe yandi tulaka kento yango na yinzo yina yandi tungilaka yandi, samu ti yandi tubaka: «kento ya munu lenda vwanda ve na yinzo ya Davidi, ntinu ya Isayeli, samu ti kisika yina ba me tula
Sanduku ya Ngwisani ya Yave, kele kisika mosi ya longo.»


\par }{\PP \VS{12}Na manima, Salomoni yokaka minkayulu na zulu ya kiyokolo ya minkayulu ya Yave yina yandi tungilaka yandi na mantwala ya nkotolo ya kisika ya longo.

\VS{13}Yandi vwandaka sala yawu konso kilumbu mutindu kele ntumunu ya Moyize samu na basaba, samu na bilumbu ya ntete ya bangonda mpe samu na
mikembo ya nkaka. Ba mbala tatu na mvula ba vwandaka kembila:
mukembo ya mampa yina kele ve na levule,
mukembo ya balumingu mpe
mukembo ya mileba.

\VS{14}Salomoni salaka mutindu tata ya yandi Davidi tubaka. Yandi tulaka bankonga ya
banganga-Nzambi na bisalu ya bawu mpe bankonga ya
ba-Levi, samu na ku zitisaka Yave mpe kutwadisaka na mantwala ya
banganga-Nzambi, mutindu ntumunu ya konso kilumbu. Ba tulaka bankonga ya bantu yina ke kengaka myelo, muntu-muntu ke telema na mwelo. Ni yina vwandaka ntumunu yina Davidi muntu ya Nzambi pesaka.

\VS{15}Bawu bikaka ata
Musiku mosi ve na yina Davidi tubaka, ya vwanda
banganga-Nzambi,
ba-Levi to bantu yina vwandaka kenga bima ya ntalu yina vwandaka na Yinzo ya Yave.


\par }{\PP \VS{16}Bisalu nyonso ya Salomoni salamaka mbote, kubanda na lufulu tii na muludi ya Yinzo. Ni mutindu yina Yinzo ya Yave manisaka.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{17}Ntinu Salomoni kwendaka na Etesyone-Ngebele mpe na Eyilate, na lweka ya maza ya mubu yina kele na yinsi ya Edome.

\VS{18}Ntinu Yilame fidisaka babwatu na bantu ya yandi yina zabaka mbote maza ya mubu mpe bantu yina zabaka kunata babwatu. Bawu kumaka na Ofile na bantu ya Salomoni. Ba bakaka Batalente\XREF{}{{\XO 8:18 }{\XT{Kbk 25.39}}} bankama yiya na tanu (450) ya wolo mpe ba nataka yawu na sika ya ntinu Salomoni.




\par }\Chap{9}{\SH Ntinu ya kento ya Saba kwendaka tala Salomoni
\par }
{\R (1Bt 10.1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntinu ya kento ya yinsi ya Saba kuwaka nsangu ya ndwenga ya ngitukulu ya ntinu Salomoni. Yandi kwizaka na Yelusalemi samu na kumeka ntinu Salomoni na bingana. Yandi nataka bimvwama mingi: binwani, basamo yina vwandaka nata mananasi ya nsunga, wolo ya mingi na matadi ya ntalu. Ntangu yandi kumaka na sika ya ntinu Salomoni, yandi zabisaka ntinu mambu nyonso yina yandi vwandaka na yawu na ntima.

\VS{2}Salomoni pesaka yandi bamvutu na byuvu ya yandi nyonso. Ya vwandaka ve na dyambu mosi ya kubumbama yina Salomoni lembanaka na kupesila mvutu.

\VS{3}Ntinu ya kento ya Saba, talaka ndwenga ya Salomoni mpe yinzo yina yandi tungaka,

\VS{4}yandi talaka madya yina bantu vwandaka tula na mesa ya ntinu. Yandi talaka mpe bayinzo ya bantu yina vwandaka sala na ntinu, mutindu bawu vwandaka sala bisalu ya bawu mpe mutindu ya binkuti yina bawu vwandaka lwata. Yandi talaka bisadi yina vwandaka natina ntinu malafu. Yandi talaka mpe bikada yina bantu vwandaka yuluka samu na kukota na Yinzo ya Yave. Yandi yitukaka na kutala nyonso yina.

\VS{5}Yandi tubaka na ntinu Salomoni: «Bansangu nyonso yina mu kuwaka na yinsi ya munu na yina me tadila mambu yina nge ke zonzaka na ndwenga ya nge, ya kele ya tsyelika!

\VS{6}Mu vwandaka kwikila ve na yina ba zabisaka munu ntete mu kwiza mpe mu tala yawu ma meso ya munu. Ba zabisaka munu ve ata ndambu ya ndwenga ya nge. Ya tsyelika, ndwenga ya nge me lutila nyonso yina mu kuwaka!

\VS{7}Kyese na bantu ya nge, kyese na bantu yina ke sadilaka nge konso ntangu mpe ke kuwaka mambu ya ndwenga ya nge!

\VS{8}Nkembo na Yave, Nzambi ya nge, yina me yangalala na nge mpe me tula nge na kiti ya kintinu ya Isayeli! Samu ti Yave me zola Isayeli samu na bantangu nyonso. Ni yawu yina, yandi me sala ti nge vwanda ntinu, samu ti nge sala na mutindu ya kusungama mpe ya
kudedama.»


\par }{\PP \VS{9}Na manima, ntinu ya kento ya yinsi ya Saba pesaka na ntinu Salomoni Batalente\XREF{}{{\XO 9:9 }{\XT{Kbk 25.39}}} nkama na makumi zole (120) ya wolo. Yandi pesaka na Salomoni mananasi ya kulutila, ya nsunga ya mbote, na matadi ya ntalu. Ata muntu pesaka na ntinu Salomoni mananasi ya mingi mutindu yina ntinu ya yinsi ya Saba pesaka na Salomoni.


\par }{\PP \VS{10}Babwatu ya ntinu Yilame yina nataka wolo katuka na Ofile, yawu nataka mpe bayinti mingi-mingi ya santale na matadi ya ntalu.

\VS{11}Na bayinti yina ya santale, ntinu Salomoni sadisaka mulonga ya makunzi samu na Yinzo ya Yave mpe samu na yinzo ya ntinu. Na bayinti yango, yandi sadisaka bansambi na matutu samu na miyimbidi. Ba me talaka ntete ve lutangu ya bayinti ya santale ya mutindu yina na Isayeli. Tii bubu yayi, nabunu ba tala dyaka yawu na ntoto ya Yuda.


\par }{\PP \VS{12}Ntinu Salomoni pesaka ntinu ya kento ya yinsi ya Saba bima nyonso yina yandi zolaka na yina yandi lombaka. Yandi pesaka dyaka yandi makabu ya nkaka, yina kaka ntinu Salomoni lendaka sala yawu. Na manima, ntinu ya kento vutukaka na yinsi ya yandi, yandi na bantu ya yandi.


\par }{\SH Bimvwama ya Salomoni
\par }
{\R (1Bt 10.14-29)

\par }{\PP \VS{13}Na konso mvula mosi, ntinu Salomoni vwandaka yamba Batalente\XREF{}{{\XO 9:13 }{\XT{Kbk 25.39}}} bankama sambanu na makumi sambanu na sambanu (666) ya wolo.

\VS{14}Na zulu ya yawu vwandaka mpe bima yina bantu ya mumbungu vwandaka nata mpe wolo na palata yina bantinu nyonso ya Alabi na bantwadisi ya yinsi nataka na Salomoni.


\par }{\PP \VS{15}Ntinu Salomoni sadisaka bankama zole (200) ya binwanunu ya nene yina ke kebaka ntulu, yawu vwandaka ya wolo. Konso kinwanunu vwandaka baka bakilo sambanu ya wolo ya mbote.

\VS{16}Yandi sadisaka mpe bankama tatu (300) ya binwanunu ya fyoti yina ke kebaka ntulu, yawu vwandaka ya wolo ya mbote. Konso kinwanunu vwandaka baka kilo mosi na ndambu ya wolo. Ntinu tulaka yawu na kati ya yinzo yina ba ke bokilaka Mfinda ya Libane.


\par }{\PP \VS{17}Ntinu sadisaka kiti ya kintinu ya nene na meno ya nzawu, mpe ba pakulaka yawu wolo ya kitoko.

\VS{18}Kiti yango vwandaka na kikada ya bitezo sambanu, manima ya yawu vwandaka ya kukondama. Kiti yango vwandaka na bima zole ya kutentikaka maboko na konso lweka. Ba fikulaka bankosi zole na konso lweka yina ba ke tentikaka maboko.

\VS{19}Ba fikulaka mpe bankosi kumi na zole ya kutelama na balweka nyonso zole ya kikada: sambanu na konso lweka. Kiti ya kintinu ya mutindu yina, ba me yidikaka ntete yawu ve na ata yinsi mosi ya kintinu.


\par }{\PP \VS{20}Bakopo nyonso ya ntinu Salomoni vwandaka ya wolo. Bandonga nyonso ya yinzo yina ba ke bokilaka Mfinda ya Libane vwandaka ya wolo ya kitoko. Ata kima mosi vwandaka ya palata, samu ti na ntangu ya Salomoni, ba vwandaka tala palata mutindu kima ya mpamba.

\VS{21}Na mubu, ntinu vwandaka na babwatu ya nene yina vwandaka lenda na kukwenda ntama kintwadi na babwatu ya ntinu Yilame. Konso bamvula tatu, babwatu yina ya nene vwandaka nata wolo, mbongo, meno ya nzawu, makaku, mpe bandeke ya nene ya kitoko.


\par }{\PP \VS{22}Ntinu Salomoni lutilaka bantinu nyonso ya ntoto na bimvwama mpe na ndwenga.

\VS{23}Bantinu nyonso ya ntoto vwandaka sosa kutalana na Salomoni samu na kuwa ndwenga yina Nzambi pesaka yandi.

\VS{24}Konso mvula, bawu vwandaka natina Salomoni makabu, ya vwandaka: Bima ya palata, bima ya wolo, binkuti, binwanunu, mananasi ya nsunga ya mbote, bampunda, na bampunda ya mutela ya nkufi.


\par }{\PP \VS{25}Salomoni vwandaka na bayinzo ya bampunda na bapusu-pusu, ya vwandaka na lutangu ya mafunda yiya (4 000). Yandi vwandaka na bankonga ya binwani mafunda kumi na zole (12 000) yina vwandaka nata bapusu-pusu, yandi kabulaka bawu na bambanza yina ba solaka mpe na Yelusalemi, pene-pene na kisika ya ntinu.

\VS{26}Yandi vwandaka yala, kulutila bantinu nyonso yina vwandaka na nzadi ya nene ya Efalate, na yinsi ya ba-Filiseti tii na ndilu ya Ngipiti.

\VS{27}Ntinu Salomoni salaka ti palata na matadi kumaka mingi na Yelusalemi. Bayinti ya sedele mpe kumaka mingi kulutila bayinti ya sikomole yina ke menaka na kizunga ya Sefela.

\VS{28}Samu na bampunda ya Salomoni, ba vwandaka sumba yawu na Ngipiti mpe na bayinsi nyonso.


\par }{\SH Lufwa ya Salomoni
\par }
{\R (1Bt 11.41-43)

\par }{\PP \VS{29}Mambu ya nkaka ya ntinu Salomoni kubanda na mbandukulu tii na mansukina, yawu kele ya kusonama na kati ya dibuku yina ba ke bokilaka, dibuku ya
mumbikudi Natane mpe na dibuku ya bambikululu ya
mumbikudi Ayiya, muntu ya Silo, mpe na kati ya dibuku ya balumoni ya
mumbikudi Yedo. Ni na kati ya dibuku yina mpe ba sonikaka mambu ya Yelobowame, mwana ya Nebate.

\VS{30}Salomoni yalaka Isayeli nyonso, bamvula makumi yiya kuna na Yelusalemi.

\VS{31}Salomoni kufwaka\XREF{}{{\XO 9:31 }{\XT{Salomoni kufwaka
}}{\XT{1Bt 11.43}}}, ba tulaka yandi na ndyamu kuna na Mbanza ya Davidi, tata ya yandi. Mwana ya yandi Lobowame kumaka ntinu na kisika ya yandi.




\par }{\MS NONGO YA BANTINU YA YUDA

\par }\Chap{10}{\MR 10–36

\par }{\SH Lukutakanu na Siseme
\par }
{\R (1Bt 12.1-15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lobowame kwendaka na Siseme samu ti bantu nyonso ya Isayeli kwizaka yonzama na Siseme, samu na
kubyeka yandi ntinu.

\VS{2}Kasi ntangu Yelobowame, mwana ya Nebate kuwaka mambu yina, yandi vwandaka kuna na Ngipiti samu ti yandi kimaka ntama na kubumbama ntinu Salomoni. Yandi vwandaka zinga kuna na Ngipiti.

\VS{3}Ba fidisaka bantu samu na kwenda bokila Yelobowame. Na yina, Yelobowame na mukangu nyonso ya Isayeli kwizaka mpe bawu tubaka na Lobowame mutindu yayi:

\VS{4}«Tata ya nge vwandaka talisa beto mpasi ya kulutila. Kasi nge, ntangu yayi, lembisa mpasi ya bundongo yina tata ya nge me talisa beto. Lembisa dema ya
kizitu yina tata ya nge kwikaka beto. Na yina, beto ke sadila nge.»

\VS{5}Lobowame vutulaka: «Beno kwenda mpe beno kwiza tala munu na bilumbu tatu.»

\par }{\PP Mpe bawu kwendaka.

\VS{6}Ntinu Lobowame yufulaka dibanza ya
bakuluntu yina vwandaka sala na tata ya yandi Salomoni ntangu yandi vwandaka ntete moyo. Yandi yufulaka bawu: «Samu na beno, wapi mvutu beno ke na kubanza ya kuvutula na bantu yina?»

\VS{7}Bawu zabisaka yandi: «Bubu yayi kana nge ndima na kuvwanda kisadi ya bantu yayi, kana nge sadila bawu, kana nge banda na kupesaka bawu bamvutu ya mbote, bawu ke vwanda bisadi nge bantangu nyonso.»


\par }{\PP \VS{8}Kasi Lobowame mangaka na kuwa malongi yina
bakuluntu pesaka yandi. Yandi yufulaka dibanza ya bantwenya yina kulaka na yandi mpe vwandaka sadila yandi.

\VS{9}Lobowame tubaka: «Bantu yayi me lomba munu na kulembisa dema ya
kizitu yina tata ya munu kwikaka bawu. Samu na beno, wapi mvutu beno ke na kubanza ya kuvutula na bantu yina?»

\VS{10}Bantwenya yina kulaka na yandi zabisaka yandi na kutuba mutindu yayi na bantu yina: «Tata ya nge talisaka beto mpasi ya kulutila. Kasi nge, lembisa dema ya
kizitu yina tata ya nge kwikaka beto. Nge ke zabisa bawu mutindu yayi ti: “Musapi ya munu ya fyoti me lutila nene na diboko ya tata ya munu.

\VS{11}Tata ya munu kwikaka beno
kizitu ya dema, kasi munu, mu ke bwela dyaka dema ya
kizitu ya beno. Tata ya munu vwandaka bula beno na bikoti ya mpamba, kasi munu, mu ke bula beno na bikoti ya bisengo.”»


\par }{\PP \VS{12}Na kilumbu ya tatu, Yelobowame na bantu nyonso yina vwandaka na yandi kwendaka tala ntinu Lobowame mutindu yandi zabisaka bawu: «Beno vutuka, beno kwiza tala munu na kilumbu ya tatu.»

\VS{13}Ntinu pesaka bantu yina mvutu ya ngolo. Yandi mangaka na kuwa malongi yina
bakuluntu zabisaka yandi.

\VS{14}Kasi yandi landaka malongi ya bantwenya na kutuba: «Tata ya munu talisaka beno mpasi ya kulutila. Kasi munu, mu ke bwela dema ya
kizitu ya beno. Tata ya munu vwandaka bula beno na bikoti ya mpamba, kasi munu, mu ke bula beno na bikoti ya bisengo.»

\VS{15}Ntinu mangaka na kuwa mambu yina bantu tubaka. Yave salaka ti yawu kusalama mutindu yina, samu na kulungisa mambu yina Yave tubaka na yinwa ya Ayiya, muntu ya Silo na yina me tadila Yelobowame, mwana ya Nebate.


\par }{\SH Mbanza ya Isayeli kabukaka
\par }
{\R (1Bt 12.16-25)

\par }{\PP \VS{16}Ntangu bantu nyonso ya Isayeli talaka ti ntinu wilaka bawu ve, bawu tubaka na yandi:

\par }{\Q «Wapi mambu ke na beto na Davidi?

\par }{\Q Beto kele ve na mvwilu na mwana ya Isayi!

\par }{\Q Bantu ya Isayeli, beto vutuka na bayinzo ya beto.

\par }{\Q Nge Davidi, sadisa bansatu ya dikanda ya nge!»

\par }{\MM Bantu ya Isayeli vutukaka na bayinzo ya bawu.

\VS{17}Lobowame vwandaka yala kaka bantu ya Isayeli, bayina vwandaka zinga na bambanza ya Yuda.

\VS{18}Ntinu Lobowame fidisaka Adolame, mfumu ya bayina ke salaka bisalu ya ngolo. Kasi bantu nyonso ya Isayeli kufwaka yandi na matadi. Ntinu Lobowame lendaka na kuyuluka na zulu ya pusu-pusu ya yandi ya mvita samu na kukima na Yelusalemi.

\VS{19}Ni mutindu yina bantu ya Isayeli mangaka lutumu ya bantu ya dikanda ya Davidi tii bubu yayi.




\par }\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}Lobowame kumaka na Yelusalemi. Yandi kutikisaka bantu nyonso ya dikanda ya Yuda na bantu ya kifumba ya Bezame. Bawu vwandaka na lutangu ya mafunda nkama na makumi nana (180 000) ya binwani ya ngolo. Yandi soolaka bawu samu ti bawu kwenda nwanisa bantu ya Isayeli, samu na kuvutula yinsi ya kintinu na yisi ya lutumu ya Lobowame.

\VS{2}Kasi mambu ya Yave kuminaka Semaya, muntu ya Nzambi mutindu yayi:

\VS{3}«Tuba na Lobowame, mwana ya Salomoni ntinu ya Yuda, na bantu nyonso ya Isayeli, na dikanda ya Yuda mpe na bantu ya Bezame:

\VS{4}Yave ke na kutuba: “Beno fwana kwenda nwanisa ve bampangi ya beno, bana ya Isayeli. Bika ti konso muntu kuvutuka na yinzo ya yandi, samu ti ni munu me yidika mambu yina.”» Bawu kuwaka mambu ya Yave mpe bawu vutukaka na bayinzo ya bawu mutindu Yave tubaka na bawu. Bawu ndimaka ve na kwenda nwanisa Yelobowame.


\par }{\SH Lobowame ke na kutunga bambanza ya nkaka
\par }
{\PP \VS{5}Lobowame zingaka na Yelusalemi, yandi tungisaka bambanza mingi ya kintinu ya Yuda. Bambanza yango vwandaka na bibaka ya lukengolo, ya vwandaka:

\VS{6}Betelemi, Etame, Tekowa,

\VS{7}Bete-Sule, Soko, Adulame,

\VS{8}Ngate, Malesa, Zife,

\VS{9}Adolayime, Lakise, Azeka,

\VS{10}Soleya, Ayalone mpe Ebelone. Bambanza yayi ya kutungama na bibaka ya lukengolo, yawu kele na kati ya ntoto ya Yuda mpe ya Bezame.

\VS{11}Lobowame tungaka bambanza yango, yandi zungaka yawu na bibaka ya lukengolo. Ni kuna, yandi tulaka bamfumu mpe, ni kuna yandi bumbaka madya, mafuta na vinu.

\VS{12}Na konso mbanza, ba vwandaka na binwanunu ya nene yina ke kebaka nzutu, yandi pesaka bawu ngolo, Yuda na Bezame kumaka na yisi ya luyalu ya yandi.


\par }{\SH Banganga-Nzambi na ba-Levi vukanaka kintwadi na Lobowame
\par }
{\PP \VS{13}Banganga-Nzambi na
ba-Levi yina vwandaka na Isayeli nyonso, katukaka na yinsi ya Isayeli samu na kuvukana kintwadi na Lobowame.

\VS{14}Ba-Levi bikaka bisika ya bawu na bimvwama ya bawu, ba kwendaka na Yuda mpe na Yelusalemi samu ti Yelobowame na bana ya yandi zolaka ve ti
ba-Levi sala kisalu ya bawu ya
kinganga-Nzambi samu na Yave.

\VS{15}Yelobowame solaka bantu mutindu
banganga-Nzambi ya banzambi ya luvunu yina ke na kifwani ya bankombo ya mbakala na bana ya bangombe ya mbakala, ba vwandaka sambila yawu na bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo.

\VS{16}Bantu ya bifumba nyonso ya Isayeli yina vwandaka na luzolo ya kusambila Yave Nzambi ya Isayeli, kwizaka na Yelusalemi samu na kupesa minkayulu na Yave, Nzambi ya batata ya bawu.

\VS{17}Bawu kindisaka yinsi ya kintinu ya Yuda mpe ba pesaka ngolo na Lobowame, mwana ya Salomoni samu ti yandi landaka banzila ya Davidi na ya Salomoni na bamvula tatu.


\par }{\SH Dikanda ya Lobowame
\par }
{\PP \VS{18}Lobowame kwelaka Mayalate, tata ya yandi Yelimote vwandaka mwana ya Davidi mpe mama ya yandi Abiyayile vwandaka mwana ya Elyabe, mutekolo ya Isayi.

\VS{19}Mayalate butaka na yandi bana tatu: Yewuse, Semalya na Zayame.

\VS{20}Na manima, yandi kwelaka Maaka, mwana ya Abesalome mpe yandi butaka na yandi: Abiya, Atayi, Ziza na Selomite.

\VS{21}Lobowame zolaka Maaka, mwana ya Abesalome kulutila bakento ya yandi nyonso. Yandi kwelaka bakento kumi na nana mpe yandi vwandaka na makangu, makumi sambanu. Yandi butaka makumi zole na nana ya bana ya babakala mpe makumi sambanu ya bana ya bakento.

\VS{22}Lobowame tulaka Abiya, mwana ya Maaka, muntu ya ntete na kati ya dikanda ya yandi mpe mfumu ya bampangi ya yandi samu ti yandi zolaka ti yandi kuma ntinu.

\VS{23}Lobowame vwandaka na ndwenga, yandi mwangisaka bana ya yandi nyonso ya babakala na bambanza yina ba tungaka na bibaka ya lukengolo na yinsi ya Yuda mpe ya Bezame. Yandi pesaka madya ya mingi na bawu mpe yandi lombaka ba pesa bawu bakento ya mingi.




\par }\Chap{12}{\SH Sisake, ntinu ya Ngipiti kwendaka nwanisa Yuda
\par }
{\R (1Bt 14.25-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Lobowame syamisaka kintinu ya yandi mpe yandi kumaka muntu ya ngolo. Na manima, yandi bikaka na kutumama na
Musiku ya Yave. Bantu nyonso ya Isayeli mpe salaka mutindu mosi.

\VS{2}Ntangu Lobowame lungisaka bamvula tanu na kintinu, Sisake, ntinu ya Ngipiti kwizaka nwanisa Yelusalemi. Nyonso yina salamaka samu na kondwa kukwikama ya bawu na mantwala ya Yave.

\VS{3}Sisake twadisaka binwani yina vwandaka na funda mosi na bankama zole (1 200) ya bapusu-pusu ya mvita, mafunda makumi sambanu (60 000) ya bantu yina vwandaka nata bampunda mpe binwani mingi yina lutangu zabanaka ve, katukaka na yinsi ya Libi, ba-Suki mpe ba-Kuse.

\VS{4}Yandi bakaka bambanza ya kutungama na bibaka ya lukengolo na Yuda mpe ba kumaka tii na Yelusalemi.

\VS{5}Mumbikudi Semaya kwendaka na sika ya ntinu Lobowame mpe na bamfumu ya Yuda yina vukanaka na Yelusalemi pene-pene na Sisake. Yandi tubaka na bawu: «Ni Yave me tuba yawu: “Mutindu beno mangaka munu, munu mpe, mu ke yekula beno na maboko ya Sisake.”»


\par }{\PP \VS{6}Ntinu na bamfumu ya Isayeli, ndimaka yimbi ya bawu mpe ba tubaka: «Yave kele ya
kudedama!»

\VS{7}Ntangu Yave talaka ti ba ndimaka yimbi ya bawu, mambu ya Yave kuminaka Semaya mutindu yayi: «Samu ti bawu me ndima yimbi ya bawu, mu ke kufwa dyaka bawu ve mpe mu ke mwangisa dyaka ve nyonso. Ntangu kaka fyoti me bikana, mu ke kuula bawu. Mu ke sadila dyaka Sisake ve na kulakisa nkele ya munu na Yelusalemi.

\VS{8}Kasi bawu ke vwanda bisadi ya Sisake mpe ba ke swasikisa, kana ni munu ba ke sadila to kana ba ke sadila bantinu ya bayinsi ya nkaka.»


\par }{\PP \VS{9}Sisake, ntinu ya Ngipiti, kwendaka nwanisa mbanza Yelusalemi. Yandi bakaka bimvwama yina vwandaka na Yinzo ya Yave, na bimvwama yina vwandaka na yinzo ya ntinu, yandi bakaka nyonso. Yandi bakaka binwanunu ya wolo yina ke kebaka ntulu, yina Salomoni yidikaka.

\VS{10}Ntinu Lobowame sadisaka binwanunu ya nkaka yina ke kebaka ntulu, yawu vwandaka ya kisengo ya mbwaki. Yandi pesaka yawu na mfumu ya bankebi yina vwandaka keba mwelo ya yinzo ya ntinu.

\VS{11}Konso ntangu yina ntinu vwandaka kwenda na Yinzo ya Yave, bankebi yina ke kebaka ntinu vwandaka na binwanunu yina mpe na manima bawu vwandaka vutula yawu na kivinga ya bankebi.


\par }{\PP \VS{12}Ntangu Lobowame ndimaka yimbi ya yandi, Yave dasukilaka dyaka yandi ve. Yandi mwangisaka ve yinsi nyonso ya Lobowame. Ya vwandaka mpe na mambu ya mbote yina salamaka kuna na Yuda.


\par }{\SH Nsukunu ya kintinu ya Lobowame
\par }
{\R (1Bt 14.21-24,29-31)

\par }{\PP \VS{13}Ntinu Lobowame vwandisaka kimfumu ya yandi na Yelusalemi mpe yandi yalaka. Yandi vwandaka na bamvula makumi yiya na mosi ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka bamvula kumi na nsambwadi na Yelusalemi, mbanza yina Yave soolaka na kati ya bambanza nyonso ya bifumba ya Isayeli, samu na kuvwandisa Nkumbu ya Yave kuna. Nkumbu ya mama ya Lobowame vwandaka Naama, muntu ya Amone.

\VS{14}Lobowame salaka mambu ya yimbi na meso ya Yave samu ti yandi pesaka ve ntima ya yandi na kusosa Yave.


\par }{\PP \VS{15}Mambu yina Lobowame salaka kubanda na mbandukulu tii na mansukina, ba sonikaka yawu ve na dibuku ya bisalu ya
mumbikudi Semaya mpe na dibuku ya
mumbikudi Ido. Bamvita vwandaka salama ntangu nyonso, na kati-kati ya Lobowame na Yelobowame.

\VS{16}Lobowame kufwaka, ba tulaka yandi na ndyamu kuna na Mbanza ya Davidi. Ni mwana ya yandi Abiya kumaka ntinu na kisika ya yandi.




\par }\Chap{13}{\SH Kintinu ya Abya
\par }
{\R (1Bt 15.1-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na mvula ya kumi na nana ya kintinu ya Yelobowame, mwana ya Nebate, Abiya kumaka ntinu ya Yuda.

\VS{2}Yandi yalaka bamvula tatu na Yelusalemi. Nkumbu ya mama ya yandi vwandaka: Mikaya, mwana ya Ulyele, muntu ya Ngibeya.

\par }{\PP Abiya na Yelobowame nwanaka mvita ya nene.

\VS{3}Abiya kwendaka na mvita na nkonga ya mafunda bankama yiya (400 000) ya binwani ya ngolo. Samu na mvita yina, Yelobowame mpe kubikaka mafunda bankama nana (800 000) ya binwani ya ngolo.

\VS{4}Abiya, kwendaka telama na zulu ya mongo ya Semalayime yina kele na kizunga ya myongo ya Efalayime, mpe yandi lookaka mutindu yayi: Beno kuwa munu. Yelobowame na bantu nyonso ya Isayeli!

\VS{5}Beno zaba ve ti Yave, Nzambi ya Isayeli pesaka kintinu na sika ya Davidi mpe na bana ya yandi samu ti bawu kuyala na Isayeli bantangu nyonso?
Ngwisani yina ba lenda katula ve.

\VS{6}Kasi Yelobowame, mwana ya Nebate, kisadi ya Salomoni, mwana ya Davidi, yandi telamaka mpe yandi balukilaka mfumu ya yandi.

\VS{7}Bantu ya mpamba na bantu ya buzoba kwizaka vukana na sika ya yandi mpe bawu nwanisaka Lobowame, mwana ya Salomoni. Kasi Lobowame lendaka ve na kuvibidila na mantwala ya bawu. Lobowame vwandaka ntwenya, mpe yandi vwandaka ntete ve na mayela.

\VS{8}Bubu yayi, beno ke na kutuba ti beno ke na ngolo ya kununga yinsi ya kintinu ya Yave, yina kele na maboko ya bana ya Davidi. Beno, beno ke beno mingi, banzambi ya beno ni biteki ya bana ya bangombe ya wolo yina Yelobowame yidikaka.

\VS{9}Beno me bingisa
banganga-Nzambi ya Yave, bana ya Aloni na
ba-Levi, samu na kutula banganga-nzambi ya beno mosi mutindu bantu ya bayinsi ya nkaka ke salaka. Muntu ni muntu yina ke kwiza na ngombe mosi ya mbakala, mpe na mameme nsambwadi ya mbakala, samu ti ba byeka yandi, ni beno mpe ke byeka yandi samu ti yandi kuma
nganga-Nzambi ya banzambi ya luvunu.

\VS{10}Kasi na yina me tadila beto, ni Yave kele Nzambi ya beto, beto me bika yandi ve. Kaka ni bana ya Aloni kele
banganga-Nzambi yina ke salaka samu na Yave, kaka ni
ba-Levi sadisaka bawu.

\VS{11}Konso suka mpe konso nkokila, beto ke pesaka na Yave, minkayulu ya kuyoka na
maaka ya nsunga ya mbote. Beto ke tulaka mampa na zulu ya mesa ya
kuvedila. Konso nkokila, beto ke namisaka minda ya kitentokolo ya wolo. Samu ti beto ke salaka kisalu ya Yave, Nzambi ya beto. Kasi beno, beno me manga yandi.

\VS{12}Ntangu yayi, Nzambi na
banganga-Nzambi ya yandi ke na mantwala ya beto, mpe beto, beto ke na bakulumenta ya makelele, samu na kuwakisa beno milolo ya mvita. Beno bana ya Isayeli, beno nwanisa ve Yave, Nzambi ya bankooko ya beno, samu ti beno ke nunga ata fyoti ve!


\par }{\PP \VS{13}Yelobowame fidisaka ndambu ya binwani ya yandi na kwenda bumbama, samu na kubakila bambeni ya bawu na manima mpe na kunwanisa bawu na mpamukunu. Nkonga ya bambeni ya Yelobowame vwandaka ya kutalasana na bantu ya Yuda mpe bayina takamaka samu na mvita, bawu vwandaka na manima samu na kunwanisa bawu na mpamukunu.

\VS{14}Bantu ya Yuda vwandaka vutuka manima mpe ni kuna bawu bakulaka ti ba vwandaka nwanisa bawu na mantwala mpe na manima. Bawu lombaka lusalusu na Yave mpe
banganga-Nzambi wakisaka muningu ya bakulumenta.

\VS{15}Binwani ya Yuda salaka milolo ya mvita. Na milolo ya mvita ya binwani ya Yuda, Nzambi salaka ti bantu ya Yuda mpe Abiya kununga Yelobowame mpe bantu nyonso ya Isayeli.

\VS{16}Bantu ya Isayeli kimaka na mantwala ya bantu ya Yuda mpe Nzambi yekulaka bawu na maboko ya bantu ya Yuda.

\VS{17}Abiya na binwani ya yandi nungaka bantu ya Isayeli kununga mosi ya kusakana ve. Mafunda bankama tanu (500 000) ya binwani ya ngolo ya Isayeli kufwaka.

\VS{18}Ba talisaka bantu ya Isayeli nsoni na ntangu yina, mpe bantu ya Yuda nungaka samu ti bawu tulaka kivuvu ya bawu na Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu.

\VS{19}Abiya landaka Yelobowame, mpe yandi botolaka bambanza ya yandi: Betele na babwala yina kele pene-pene, Yesana na babwala yina kele pene-pene, Efelone na babwala yina kele pene-pene.


\par }{\PP \VS{20}Ntangu nyonso yina Abiya vwandaka ntinu, Yelobowame vwandaka dyaka ve na lulendo, Yave bulaka yandi mpe yandi kufwaka.

\VS{21}Kasi Abiya kindisaka kintinu ya yandi. Yandi vwandaka na bakento kumi na yiya mpe yandi butaka makumi zole na zole ya bana ya babakala mpe kumi na sambanu ya bana ya bakento.


\par }{\PP \VS{22}Mambu ya nkaka yina Abiya salaka, ba sonikaka yawu na dibuku ya
mumbikudi Ido.

\VS{23}Abiya kufwaka, ba tulaka yandi na ndyamu kuna na Mbanza Davidi. Ni mwana ya yandi Asa kumaka ntinu na kisika ya yandi.

\par }{\SH Kubanda ya kintinu ya Asa
\par }
{\R (1Bt 15.9-11)

\par }{\PP Ntangu yandi vwandaka yala, yinsi vwandaka na kizunu bamvula kumi.




\Chap{14}\VerseOne{1}Asa salaka mambu ya mbote mpe ya kulunga na ntadisi ya Yave Nzambi ya yandi.

\VS{2}Yandi katulaka biyokolo ya minkayulu ya banzambi ya nzenza, yandi mwangisaka mpe bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo. Yandi mwangisaka matadi yina ba telemisaka mutindu kidimbu. Yandi mwangisaka mpe makunzi yina ba byekaka samu na banzambi ya kento Asela.

\VS{3}Yandi tumisaka na bantu ya Yuda na kusosa Yave, Nzambi ya batata ya bawu, mpe samu ti bawu kusadila misiku na bantumunu.

\VS{4}Yandi mwangisaka na bambanza nyonso ya Yuda, bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo mpe makuku yina ba vwandaka yokila
maaka ya nsunga ya mbote. Ntangu nyonso ya kintinu ya yandi, yinsi vwandaka na kizunu.

\VS{5}Yandi tungaka bambanza yina kele na bibaka ya lukengolo kuna na Yuda, samu ti yinsi vwandaka na kizunu. Yandi kuzwaka ve bamvita na bamvula yina, samu ti Yave pesaka yandi kizunu.

\VS{6}Yandi tubaka na bantu ya Yuda mutindu yayi: «Beto tungeno bambanza yina, mpe beto zunga yawu na bibaka ya lukengolo, beto tunga mpe mwa bayinzo ya mutela ya yinda samu na bankebi. Beto ke tula myelo na bikangulu ya yawu. Yinsi kele ya beto. Ya tsyelika, beto me sosa Yave, Nzambi ya beto. Beto me sosa Yave mpe yandi me pesa beto kizunu na balweka nyonso.» Bantu ya Yuda bandaka na kutunga, mpe bisalu ya bawu vwandaka tambula mbote.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{7}Asa vwandaka na mafunda bankama tatu (300 000) ya binwani ya bantu ya Yuda, bawu vwandaka na binwanunu ya nene yina ke kebaka ntulu. Ya vwandaka mpe na mafunda bankama zole na makumi nana (280 000) ya bantu ya Bezame, bawu vwandaka na binwanunu ya fyoti yina ke kebaka nzutu, bawu mpe vwandaka nwana na minani. Bawu nyonso vwandaka binwani ya ngolo.

\VS{8}Zela, muntu ya Kuse, kwizaka na mafunda bankama kumi (1 000 000) ya binwani mpe bankama tatu (300) ya bapusu-pusu ya mvita, yandi kumaka tii na Malesa.

\VS{9}Asa basikaka mpe yandi salaka mulonga samu na kwenda nwanisa yandi na mudimba ya Sefata, yina kele pene-pene na Malesa.

\VS{10}Asa lookaka na Yave, Nzambi ya yandi, yandi tubaka: «Yave! Nge ke na lenda ya kusadisa muntu yina kele ve na ngolo mutindu mosi mpe muntu yina kele na ngolo. Kwiza sadisa beto, nge Yave, Nzambi ya beto! Samu ti beto me tula kivuvu ya beto na sika ya nge. Mpe ti ni na Nkumbu ya nge beto me kwiza nwanisa nkonga ya bantu yayi ya mingi. Yave, nge kele Nzambi ya beto! Ya kele ve na muntu yina lenda nunga nge.»


\par }{\PP \VS{11}Yave nwanisaka bantu ya Kuse na mantwala ya Asa mpe na mantwala ya bantu ya Yuda mpe bantu ya Kuse kimaka.

\VS{12}Asa na nkonga ya yandi ya binwani landaka bawu tii na Ngelale, bantu mingi ya Kuse kufwaka, ata muntu mosi na kati ya bawu bikanaka moyo, samu ti Yave na binwani ya yandi, manisaka na kufwaka bawu. Bantu ya Asa na ya Yuda kuzwaka bima mingi na manima ya mvita yina.

\VS{13}Bawu talisaka mpasi, bambanza nyonso yina vwandaka zunga Ngelale samu ti Yave kotisaka bawu na kati ya boma ya kulutila. Bawu botolaka bima yina vwandaka na bambanza nyonso, samu ti bambanza yina vwandaka na bima mingi yina bantu lenda botola.

\VS{14}Bawu mwangisaka bayinzo ya lele ya bibulu, bawu nataka bibulu mingi, mameme na bankombo mpe basamo. Na manima, ba vutukaka na Yelusalemi.




\par }\Chap{15}{\SH Ntinu Asa vutukilaka ngwisani na Yave
\par }
{\R (1Bt 15.12-15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mpeve ya Nzambi simbaka Azalya, mwana ya Odede,

\VS{2}Yandi kwendaka tala Asa mpe, tubaka na yandi: «Nge ntinu Asa, na bantu nyonso ya Yuda mpe na bantu ya Bezame, beno kuwa: Yave kele na beno, ntangu beno kele na yandi, kana beno sosa yandi, yandi ke talana na beno, kana beno me manga yandi, yandi mpe ke manga beno.

\VS{3}Bantangu mingi, bantu ya Isayeli me vwanda ve na Nzambi ya tsyelika, ba me vwanda ve na
nganga-Nzambi yina ke longa bawu, ba me vwanda ve na
Musiku.

\VS{4}Kasi na kati ya bampasi ya bawu, bawu vutukaka na Yave, nzambi ya Isayeli, bawu me sosa yandi mpe yandi talanaka na bawu.

\VS{5}Na ntangu yina, bantu vwandaka zinga ve na kizunu samu ti ya vwandaka ntangu ya mpasi samu na bantu nyonso ya bayinsi.

\VS{6}Bantu ya yinsi mosi vwandaka nwanisa bantu ya yinsi ya nkaka, bantu ya mbanza mosi vwandaka nwanisa bantu ya mbanza ya nkaka, samu ti Nzambi ningisaka bawu na bampasi ya mutindu na mutindu.

\VS{7}Kasi beno, beno vwanda na ngolo, beno lemba ve, samu ti beno ke kuzwa musendo ya kisalu ya beno.»


\par }{\PP \VS{8}Ntangu ntinu Asa kuwaka mambu yina
mumbikudi Azalya, mwana ya Odede tubaka, yandi kuzwaka ngolo mpe yandi katulaka banzambi ya biteki yina vwandaka sala ngazi na yinsi nyonso ya Yuda mpe ya Bezame. Yandi salaka mpe mutindu mosi na bambanza yina ba botolaka na kizunga ya myongo ya Efalayime. Na manima, yandi yidikaka dyaka kiyokolo ya minkayulu ya Yave, kiyokolo yina ke na mantwala ya nkotolo ya Yinzo ya Yave.

\VS{9}Yandi vukisaka bantu nyonso ya Yuda, bantu ya Bezame mpe bantu ya Efalayime, bantu ya Manase mpe bantu ya Simewone yina kwizaka zinga na sika ya bawu, samu ti bantu ya mingi ya Isayeli vukanaka na yandi ntangu ba talaka ti Yave, Nzambi ya yandi, vwandaka na yandi.

\VS{10}Bawu vukanaka na Yelusalemi na ngonda ya tatu ya mvula kumi na tanu ya kintinu ya Asa.

\VS{11}Na kilumbu yina, bawu pesaka minkayulu na Yave, minkayulu ya bibulu yina bawu botolaka na bambeni ya bawu. Yawu vwandaka: Bankama nsambwadi (700) ya bangombe mpe mafunda nsambwadi (7 000) ya mameme na bankombo.

\VS{12}Bawu kudyaka ndefi ya kusala ngwisani ya kusosa Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu, na ntima nyonso mpe na mwela ya bawu nyonso.

\VS{13}Bawu tubaka ti konso muntu yina ke sosa ve Yave, Nzambi ya Isayeli, kubanda mwana ya fyoti to kuluntu, bakala to kento, ba fwana kufwa yandi.

\VS{14}Bawu kudyaka ndefi samu na Yave, na kulooka na ngolo nyonso. Bawu salaka milolo mpe bawu wakisaka muningu ya bakulumenta mpe ya bampungi.

\VS{15}Bantu nyonso ya Yuda vwandaka na kilengi na ndefi yina ba salaka, samu ti ba salaka yawu na ntima mosi. Bawu nyonso talaka mpe kilengi samu ti ntangu ba sosaka Yave, yandi talanaka na bawu mpe Yave pesaka bawu kizunu na balweka nyonso.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{16}Na yina me tadila Maaka, mama ya ntinu Asa, ntinu Asa katulaka yandi luve ya kuvwanda mama ya ntinu samu ti yandi yidikaka kiteki ya nzambi ya kento Asela. Ntinu Asa mwangisaka kiteki yango, yandi kitulaka yawu fundu-fundu mpe yandi yokaka yawu pene-pene ya muzumba ya Sedelone.

\VS{17}Ata ti ntinu Asa kukipesaka yandi nyonso na Nzambi na bilumbu nyonso ya luzingu ya yandi, bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo zimbanaka ve na Isayeli.

\VS{18}Yandi tumisaka ba nata na
Yinzo ya Nzambi, bima yina tata ya yandi byekaka na bima yina yandi mosi mpe byekaka: wolo, palata mpe bima ya nkaka ya mutindu na mutindu.


\par }{\PP \VS{19}Bamvita salamaka dyaka ve tii na bamvula makumi tatu na tanu ya kintinu ya Asa.




\par }\Chap{16}{\SH Muzingu ya Asa ntinu ya Yuda mpe Basa ntinu ya Isayeli
\par }
{\R (1Kk 15.16-22)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na bamvula makumi tatu na sambanu ya kintinu ya Asa, Basa, ntinu ya Isayeli kwendaka nwanisa bantu ya Yuda. Yandi tungisaka bibaka ya lukengolo na mbanza Lama, samu na kukanga nzila na Asa, ntinu ya Yuda.

\VS{2}Asa basisaka wolo na palata yina vwandaka na kibumbulu ya bimvwama ya Yinzo ya Yave mpe na yinzo ya ntinu samu na kwenda pesa yawu na Bene-Adade. Asa fidisaka nsangu yayi na Bene-Adade, ntinu ya Alame yina vwandaka zinga na Damase:

\VS{3}«Beto sala ngwisani nge na munu mutindu salaka tata ya nge na tata ya munu. Mu me fidisa nge wolo na palata. Na yina, kwenda kufwa ngwisani ya nge na Basa, ntinu ya Isayeli samu ti yandi vwanda ntama na munu.»

\VS{4}Bene-Adade ndimaka mambu yina ntinu Asa tubaka na yandi. Yandi tumisaka bamfumu ya binwani ya yandi samu ti bawu kwenda nwanisa bantu ya bambanza ya Isayeli. Bawu nwanisaka bantu ya Yiyone, ya Dane, ABele-Mayime mpe bambanza nyonso ya Nefetali, bisika yina ba vwandaka bumba madya.

\VS{5}Ntangu ntinu Basa kuwaka mambu yina, yandi bikaka na kutungisa dyaka bibaka ya lukengolo na mbanza Lama. Yandi bikaka bisalu yina.

\VS{6}Na yina, ntinu Asa bokilaka bantu nyonso ya Yuda, samu na kubaka matadi na bayinti yina Basa kutikisaka samu na kutungisa bibaka ya lukengolo na mbanza Lama. Asa sadilaka matadi mpe bayinti yina samu na kutunga bambanza Ngeba mpe Misepa.


\par }{\SH Ntinu Asa kangaka
mumbikudi Anani
\par }
{\PP \VS{7}Na ntangu yina,
mumbikudi Anani kwendaka na sika ya Asa, ntinu ya Yuda, yandi tubaka na yandi: «Mutindu nge me tula kivuvu ya nge na ntinu ya Alame, kasi nge me tula ve kivuvu ya nge na Yave, nzambi ya nge, na kusala mutindu yina, binwani ya ntinu ya Alame ke vwanda dyaka ve na yisi ya lutumu ya nge.

\VS{8}Nge mosi me zaba ti ntangu bantu ya Kuse na bantu ya Libi kwizaka na kunwanisa nge, ba vwandaka na binwani ya mingi, bapusu-pusu ya mvita mpe bantu yina ke nataka bampunda. Kasi Yave yekulaka bawu na maboko ya nge, samu ti nge tulaka kivuvu ya nge na yandi.

\VS{9}Nge fwana zaba ti meso ya Yave ke talaka ntoto nyonso samu na kusadisa bantu nyonso yina ke zolaka yandi na ntima mosi. Nge me sala mambu nyonso mutindu kizoba, kasi kubanda bubu yayi, nge ke vwanda na bamvita.»

\VS{10}Asa dasukilaka
mumbikudi mpe yandi tulaka
mumbikudi na boloko, samu ti mambu yina
mumbikudi zonzaka pesaka ntinu Asa nkele. Na ntangu yina, Asa vwandaka nyokola mpe bantu ya kaka na kati ya bantu ya yandi.


\par }{\SH Nsukunu ya ntinu Asa
\par }
{\R (1Kk 15.23-24)

\par }{\PP \VS{11}Mambu nyonso yina Asa salaka kubanda na mbandukulu tii na mansukina, ba sonikaka yawu na dibuku ya bantinu ya Yuda mpe ya Isayeli.

\VS{12}Na mvula makumi tatu na yivwa ya kintinu ya Asa, yandi kuzwaka kimbevo mosi ya ngolo na makulu. Kasi na kati ya kimbevo ya yandi, yandi sosaka ve lusalusu na sika ya Yave. Yandi kwendaka ya yandi na sika ya minganga.

\VS{13}Asa kufwaka. Yandi kufwaka na mvula ya makumi yiya na mosi ya kintinu ya yandi.

\VS{14}Ba tulaka yandi na ndyamu yina ba yidikaka na kati ya Mbanza Davidi. Ba lalisaka yandi na zulu ya mfulu yina ba tulaka mananasi ya nsunga ya mutindu na mutindu na muntu yina zaba kuyidika yawu mpe ba tulaka tiya ya nene na zulu ya mananasi yango.




\par }\Chap{17}{\SH Luyalu ya Yosafate mpe kukwikama ya yandi na Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yosafate, mwana ya Asa, yalaka na kisika yina vwandaka tata ya yandi, yandi syamisaka kintinu ya yandi na mantwala ya bantu ya Isayeli.

\VS{2}Yandi tulaka bankonga ya binwani na bambanza nyonso yina kele na bibaka ya lukengolo yina kele na Yuda. Yandi tulaka bamfumu ya binwani na mbanza ya yandi mpe na bambanza yina tata ya yandi, Asa, botolaka na bantu ya Efalayime.

\VS{3}Yave vwandaka kintwadi na Yosafate, samu ti yandi landaka banzila yina nkooko ya yandi, Davidi, vwandaka landa ntangu yandi bandaka na kuyala, yandi sambilaka ve banzambi ya Baale.

\VS{4}Kasi yandi sosaka Nzambi ya nkooko ya yandi. Yandi dyataka mutindu kele bantumunu ya yandi, yandi landaka ve mutindu Isayeli vwandaka salaka.

\VS{5}Yave syamisaka kintinu ya Yosafate mpe bantu nyonso ya Yuda pesaka makabu na Yosafate, samu ti yandi fuluka na bimvwama mpe na nkembo.

\VS{6}Yandi pesaka ntima ya yandi na Yave mpe yandi mwangisa bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo mpe makunzi ya longo ya banzambi ya kento Asela.


\par }{\PP \VS{7}Na bamvula tatu ya kintinu ya yandi, yandi fidisaka bamfumu yayi: Bene-Yayile, Obadya, Zakali, Netaneele mpe Mika samu na kupesa bandongosolo na bantu yina ke zingaka na bambanza ya Yuda.

\VS{8}Bawu kwendaka na
ba-Levi yivwa: Semaya, Netanyawu, Zebadya, Asayele, Semilamote, Yonatane, Adonya, Tobiya mpe Tobe-Adonya mpe
banganga-Nzambi zole: Elisama na Yolame.

\VS{9}Bawu nataka dibuku ya
Musiku ya Yave mpe ba tambulaka na yawu, na bambanza nyonso ya Yuda samu na kulonga bantu.


\par }{\SH Lulendo ya Yosafate
\par }
{\PP \VS{10}Bantu nyonso ya bayinsi yina vwandaka zunga yinsi ya Yuda, kuzwaka boma mingi samu na ya Yave, ni yawu yina ba mekaka ve na kunwanisa Yosafate.

\VS{11}Ba-Filiseti nataka makabu na sika ya Yosafate mpe bawu futaka mpaku na palata. Ba-Alabe natinaka yandi mafunda nsambwadi na bankama nsambwadi (7 700) ya mameme mpe mafunda nsambwadi na bankama nsambwadi (7 700) ya bankombo.


\par }{\PP \VS{12}Yosafate kumaka na lulendo mingi, yandi tungaka na Yuda, bambanza ya kutungama na bibaka ya lukengolo mpe bambanza ya kubumbilaka madya.

\VS{13}Yandi vwandaka na bima ya mingi yina ba bumbaka na bambanza ya Yuda mpe binwani ya ngolo na binwani ya kibakala na Yelusalemi.

\VS{14}Binwani yango, ba kabulaka bawu mutindu kele makanda ya bawu: samu na dikanda ya Yuda, ba tulaka bamfumu yayi: Adena, kuluntu ya mafunda bankama tatu (300 000) ya binwani ya ngolo.

\VS{15}Pene-pene na yandi vwandaka: Yoyanane, kuluntu ya mafunda bankama zole na makumi nana (280 000) ya binwani ya ngolo.

\VS{16}Pene-pene na yandi vwandaka Amasya, mwana ya Zikeli yina pesaka ntima ya yandi nyonso na Yave. Yandi vwandaka kuluntu ya mafunda bankama zole (200 000) ya binwani ya ngolo.

\VS{17}Samu na dikanda ya Bezame, ya vwandaka na Elyada, kuluntu ya mafunda bankama zole (200 000) ya binwani yina vwandaka na minani mpe na binwanunu yina ke kebaka nzutu.

\VS{18}Pene-pene na bawu vwandaka Yozabade, yandi vwandaka kuluntu ya mafunda nkama mosi na makumi nana (180 000) ya binwani yina vwandaka ya kukubama na mvita.

\VS{19}Yina ni lutangu ya binwani nyonso vwandaka sadila ntinu mpe binwani yina ntinu fidisaka na bambanza yina vwandaka ya kutungama na bibaka ya lukengolo kuna na Yuda.




\par }\Chap{18}{\SH Yosafate salaka ngwisani na Akabe, ntinu ya Isayeli
\par }
{\R (1Bt 22.1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntinu Yosafate vwandaka na bimvwama mpe nkembo ya kulutila. Yandi salaka ti mwana ya yandi ya bakala kwela mwana ya ntinu Akabe, ya kento.

\VS{2}Na manima ya mwa bamvula, Yosafate kwendaka na sika ya Akabe na Samaliya. Akabe kufwaka mameme na bankombo mpe bangombe ya mingi samu na kuyamba yandi na bantu ya yandi. Akabe salaka ti Yosafate kukwenda na yandi samu na kunwanisa mbanza Lamote ya Ngalaade.

\VS{3}Akabe, ntinu ya Isayeli, yufulaka Yosafate: «Nge ke kwenda kintwadi na munu na kunwanisa Lamote ya Ngalaade?» Yosafate vutulaka na yandi: «Nge na munu, beto kele muntu mosi, bantu ya nge kele bantu ya munu, beto ke kwenda nwana mvita na nge.»


\par }{\SH Mimbikudi ya Akabe ke na kubikula ndungunu
\par }
{\R (1Bt 22.5-12)

\par }{\PP \VS{4}Yosafate tubaka dyaka na ntinu ya Isayeli: «Mulemvo ya nge, yufula ntete luzolo ya Yave.»

\VS{5}Na manima, ntinu ya Isayeli kutikisaka keba ve mimbikudi bankama yiya (400) mpe yandi yufulaka bawu: «Mu lenda kwenda nwanisa mbanza Lamote ya Ngalaade to mu bika?» Mimbikudi yina vutulaka: «Nge lenda kwenda samu ti Nzambi ke yekula mbanza yina na maboko ya nge.»

\VS{6}Kasi Yosafate yufulaka: «Awa kele dyaka ve na
mumbikudi ya Yave yina beto lenda yufula luzolo ya Yave?»

\VS{7}Ntinu ya Isayeli vutulaka na Yosafate: «Mumbikudi ya nkaka kele samu na kuyufula Yave. Nkumbu ya yandi Mika, mwana ya Yimela, kasi mu ke zolaka yandi ve, samu ti yandi ke tubaka mambu ya yimbi ntangu nyonso samu na munu, kasi ya mbote ve.» Yosafate tubaka: «Ntinu, kutuba ve mutindu yina.»

\VS{8}Ntinu ya Isayeli tumisaka muntu mosi ya mfunu yina ke salaka na yandi na kutuba: «Kwenda bokila na nswalu Mika, mwana ya Yimela.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{9}Ntinu ya Isayeli mpe Yosafate, ntinu ya Yuda, vwandaka ya kuvwanda na bakiti ya bawu ya kintinu na binkuti ya bawu ya kintinu. Bawu vwandaka na nkotolo ya mbanza Samaliya mpe mimbikudi nyonso vwandaka tutuka na mantwala ya bawu.

\VS{10}Sedekyawu, mwana ya Kenaana, yidikaka mampoka ya bisengo mpe yandi tubaka: «Yave ke na kutuba: “Na mampoka yayi, nge ke nunga bantu ya Alame mpe nge ke manisa na kufwa bawu nyonso.”»

\VS{11}Mimbikudi nyonso vwandaka tuba mutindu mosi: «Nge lenda kwenda nwanisa bantu ya mbanza Lamote ya Ngalaade. Nge ke nunga, samu ti Yave ke yekula mbanza yina na maboko ya ntinu.»


\par }{\SH Mumbikudi Mika bikulaka kondwa kununga ya Isayeli
\par }
{\R (1Bt 22.13-28)

\par }{\PP \VS{12}Ntumwa yina kwendaka bokila Mika tubaka na yandi: «Mimbikudi nyonso ke na kutuba mambu ya mbote samu na ntinu. Mulemvo ya nge, mambu yina nge ke tuba vwanda mutindu mosi na ya mimbikudi yina, nge fwana tuba mambu ya mbote.»

\VS{13}Mika vutulaka: «Na nkumbu ya Yave, Nzambi ya moyo, mu ke tuba kaka mambu yina Nzambi ya munu ke zabisa munu na kutuba!»


\par }{\PP \VS{14}Ntangu Mika kumaka na sika ya ntinu mpe ntinu yufulaka yandi: «Mika, beto lenda kwenda nwanisa mbanza Lamote ya Ngalaade to beto bika?»

\VS{15}Kasi ntinu tubaka na yandi: «Bambala yikwa mu ke tuba na nge na kudya ndefi samu na kuzabisa munu kaka butsyelika na Nkumbu ya Yave?»

\VS{16}Na yina, Mika vutulaka:

\par }{\Q «Mu me tala bantu nyonso ya Isayeli

\par }{\Q me mwangana na zulu ya myongo,

\par }{\Q mutindu mameme yina kele ve na muvungi.»

\par }{\Q Mpe Yave tubaka: «Bantu yayi ke dyaka ve na mfumu,

\par }{\Q bika ti konso muntu kuvutuka na yinzo ya yandi na kizunu nyonso.»


\par }{\PP \VS{17}Ntinu ya Isayeli tubaka na Yosafate: «Mu zabisaka nge ve ti yandi ke bikulaka kaka mambu ya yimbi samu na munu? Yandi ke bikulaka ve mambu ya mbote.»

\VS{18}Kasi Mika tubaka dyaka: «Kuwa mambu ya Yave: “Mu talaka Yave ya kuvwanda na kiti ya yandi ya kintinu mpe binwani nyonso ya
mazulu vwandaka ya kutelama pene-pene ya yandi, ba ya nkaka na lubakala, ba ya nkaka na lumoso.”»

\VS{19}Mpe Yave tubaka: «Nani lenda kwenda vuna Akabe; ntinu ya Isayeli, samu ti yandi kwenda na mvita ya Lamote ya Ngalaade, samu ti yandi kufwa na mvita?
Mbazi mosi tubaka mutindu yayi, ya nkaka tubaka mutindu ya nkaka.»

\VS{20}Na yina, mpeve mosi basikaka, mpe yawu kwizaka talana na mantwala ya Yave, mpe yawu tubaka: «Ni munu ke kwenda vuna yandi.» Mpe Yave tubaka: «Na wapi mutindu?»

\VS{21}Mpe mpeve yango vutulaka: «Mu ke kwenda mpe mu ke vwanda munu mosi mpeve ya luvunu na bayinwa ya mimbikudi nyonso ya Akabe.» Yave tubaka: «Nge ke vuna yandi, nge ke lenda. Kwenda mpe nge sala yawu.»

\VS{22}Mika tubaka dyaka: «Ntangu yayi, Yave me tula mpeve ya luvunu na bayinwa ya mimbikudi ya nge nyonso. Ya tsyelika, Yave me baka lukanu ya kufidisa nge mambu ya yimbi!»


\par }{\PP \VS{23}Sidekya, mwana ya Kenaana, belamaka na Mika mpe bulaka yandi mbata na dibundi na kutuba: «Wapi mutindu mpeve ya Yave me basika na munu samu na kwiza tuba na nge?»

\VS{24}Mika vutulaka: «Ee! Nge ke zaba yawu kilumbu yina nge ke banda na kwendaka kota kivinga ni kivinga samu na kubumbama.»

\VS{25}Kaka na ntangu yina, ntinu ya Isayeli tubaka: «Beno kanga Mika samu na kunata yandi na sika ya Amone, mfumu ya mbanza mpe na sika Yowase, mwana ya ntinu.»

\VS{26}Nge ke tuba na bawu ntinu me tuba mutindu yayi: «Beno tula muntu yayi na boloko, beno ke pesa yandi kaka mwa dimpa ya kuyuma na mwa maza ya kunwa tii ntangu yina mu ke vutuka na manima ya kununga mvita.»

\VS{27}Mika tubaka: «Beto ke tala, kana nge vutuka na kati ya kununga, yawu zola kutuba ti Yave tubaka ve na yinwa ya munu.» Yandi tubaka dyaka: «Bantu nyonso, beno kuwa munu.»


\par }{\SH Ntinu Akabe kufwaka na mvita
\par }
{\R (1Bt 22.29-40)

\par }{\PP \VS{28}Ntinu ya Isayeli mpe Yosafate, ntinu ya Yuda, bawu kwendaka nwanisa bantu ya mbanza Lamote ya Ngalaade

\VS{29}Ntinu ya Isayeli tubaka na Yosafate: «Mu ke soba mvwatulu samu ti bantu kuzaba munu ve, samu na kukwenda na mvita. Kasi nge, lwata kinkuti ya nge ya kintinu. Akabe sobaka mvwatulu samu ti bantu kuzaba yandi ve mpe yandi kwendaka na mvita.»

\VS{30}Ntinu ya Alame pesaka ntumunu yayi na bamfumu ya binwani yina ke nataka bapusu-pusu ya mvita yandi tubaka: «Beno nwanisa ata muntu ya nkaka ve, kaka ntinu ya Isayeli.»

\VS{31}Ntangu bamfumu ya binwani, bayina ke nataka bapusu-pusu ya mvita, talaka Yosafate bawu tubaka: «Ya tsyelika, yandi yayi, ni ntinu ya Isayeli.» Bawu landaka yandi samu na kunwanisa yandi, kasi Yosafate bandaka na kulooka. Yave kimisaka bambeni ya yandi ntama.

\VS{32}Na yina, bamfumu yango ya binwani bakulaka ti ya vwandaka ve ntinu ya Isayeli mpe bawu bikaka na kulanda yandi.


\par }{\PP \VS{33}Na manima, kinwani mosi ya yinsi ya Alame kubulaka na munani ya yandi kaka mutindu yina. Dyonga ya yandi kwendaka kota ntinu ya Isayeli na kati-kati ya mwa bima ya kinwanunu yina ke kebaka ntulu. Na yina, ntinu tubaka na kinati pusu-pusu ya yandi ya mvita: «Baluka mpe basisa munu na kisika yayi ya mvita samu ti mu me lwala.»

\VS{34}Kasi kilumbu yina, mvita vwandaka ngolo mingi mpe ntinu vwandaka kaka na kati ya pusu-pusu ya yandi ya mvita na kisika yina vwandaka talasana na binwani ya Alame tii na nkokila. Na nkokila ya kilumbu yina, yandi kufwaka na ntangu yina ntangu ke dyamaka.




\par }\Chap{19}{\SH Yosafate tulaka banzonzi na Yuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yosafate, ntinu ya Yuda, vutukaka na yinzo ya yandi na Yelusalemi na kizunu.

\VS{2}Mpe,
mumbikudi Yewu, mwana ya Anani, kwendaka bwabana yandi. Yandi tubaka na ntinu Yosafate: «Samu na yinki nge me sadisa muntu yina ke na mavanga ya yimbi? Wapi mutindu nge lenda zola bantu yina ke yinaka Yave? Yave me dasukila nge na mambu yina nge me sala.

\VS{3}Na kutala mbote, nge kele mpe na mambu, samu ti na yinsi ya nge, nge me yoka makunzi ya longo ya banzambi ya kento Asela mpe nge me pesa ntima ya nge nyonso na kusosa Yave.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{4}Yosafate vwandaka zinga na Yelusalemi. Na manima, yandi tambulaka na yinsi nyonso ya Yuda, kubanda na Beele-Seba tii na kizunga ya myongo ya Efalayime, samu na kutuba na bantu ya Isayeli ba vutula bantima ya bawu na Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu.

\VS{5}Yandi tulaka banzonzi na konso mbanza na yinsi ya Yuda, bambanza yina vwandaka ya kutungama na bibaka ya lukengolo.

\VS{6}Yandi tubaka na banzonzi: «Beno sala keba na kisalu yina beno ke na kusala, samu ti beno ke na kusala yawu samu na bantu ve kasi samu na Yave. Yandi mosi ke vwanda na beno ntangu beno ke sala lufundusu.

\VS{7}Ni yawu yina, beno vwanda na boma ya Yave, beno sala keba na bansalulu ya beno. Samu ti na sika ya Yave, Nzambi ya beto, kondwa
kudedama kele ve, kuswasikisa bantu kele ve mpe ba ke ndimaka ve madeso ya bana.»


\par }{\PP \VS{8}Na Yelusalemi mpe, Yosafate soolaka
ba-Levi,
banganga-Nzambi mpe bamfumu ya makanda ya Isayeli. Ni bawu ke sala ti ba zitisa bansalulu ya misiku ya Yave mpe ni bawu ke banda na kuzengaka mambu ya bantu. Bawu ke zinga na Yelusalemi.

\VS{9}Yandi tubaka na bawu mutindu yayi: «Beno ke sala mutindu yina, beno fwana kuzitisa Yave. Beno ke sala kisalu na ntima mosi ya mbote.

\VS{10}Konso ntangu, kana bampangi ya beno yina ke zingaka na bambanza ya bawu, bawu natina beno dyambu ya muntu yina ba me kufwa to muntu yina me zitisa ve
Musiku, to muntu yina me zitisa ve ntumunu to bansalulu ya misiku to banzengolo, beno fwana kukebisa bawu ntete, samu ti ba kuzwa ve dyambu na mantwala ya Yave mpe ti nkele ya Yave kubwa ve na zulu ya beno mpe na zulu ya bampangi ya beno. Beno sadila mutindu yina, samu ti beno kuzwa ve mambu.

\VS{11}Kuluntu ya
banganga-Nzambi, Amalya, ke twadisa beno na mambu nyonso yina me tadila Yave, Zebadya, mwana ya Isemayele, mfumu ya bantu ya dikanda ya Yuda, yandi ke tadila mambu nyonso ya yinzo ya ntinu. Na yina me tadila
ba-Levi, bawu ke sala kisalu ya bawu ya bisoniki kintwadi na beno. Beno sala kisalu ya beno na kibakala nyonso, mpe ti Yave kuvwanda na bayina ke salaka mambu ya mbote.»




\par }\Chap{20}{\SH Bambeni kwizaka nwanisa bantu ya Yuda, Yosafate sambilaka Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na manima, bana ya Mowabe na bana ya Amone na bana ya Mewone, kwizaka samu na kunwanisa Yosafate.

\VS{2}Ba kwendaka zabisa yawu na ntinu Yosafate mutindu yayi: «Tala, mukangu ya binwani mingi ke na kukwiza samu na nwanisa nge. Bawu me katuka kuna na Alame, na simu ya nkaka ya mubu mpe na Edome, mpe ba kumaka na Asasone-Tamale, yina zola kutuba Eyine-Ngedi.»


\par }{\PP \VS{3}Yosafate kuzwaka boma, yandi bakaka lukanu na kuyufula Yave mpe yandi tumisaka bantu nyonso ya yinsi ya Yuda na kumina nsoki.

\VS{4}Bantu ya Yuda, bikaka bambanza nyonso ya bawu, bawu kwizaka vukana na Yelusalemi samu na kusosa Yave.

\VS{5}Yosafate telamaka na kati-kati ya mukangu ya bantu ya yinsi ya Yuda mpe ya Yelusalemi, kuna na kati ya
Yinzo ya Nzambi, na mantwala ya ngaanda ya lupangu ya malu-malu.

\VS{6}Yandi tubaka: «Yave, Nzambi ya bankooko ya beto, ni nge ke na kuyala na dizulu mpe na bayinsi nyonso, nge ke na ngolo mpe na lulendo, mpe ata muntu lenda telama na mantwala ya nge.

\VS{7}Ni nge kele Nzambi ya beto, nge botolaka yinsi yayi na bantu ya kuzwa yawu, samu na kupesa yawu na Isayeli, mpe nge pesaka yawu na bana ya ndiku ya nge Abalayami, bantangu nyonso.

\VS{8}Bawu zingaka na mbanza yango mpe bawu tungaka Yinzo samu na nkumbu ya nge, mpe bawu tubaka:

\VS{9}“Kana mpasi kukumina beto, ya vwanda: mbele ya mvita, mfundusu, kiyoolo to nsatu ya nene, beto ke kwiza telama na mantwala ya Yinzo yayi mpe na mantwala ya nge, samu ti ba ke siikaka nkumbu ya nge na kati ya Yinzo yayi. Ntangu beto lenda kota na kyadi, beto ke looka na sika ya nge. Nge ke kuwa beto mpe nge ke vuukisa beto.”

\VS{10}Bantu ya Amone, bantu ya Mowabe na bantu ya kizunga ya myongo ya Seyile, nge Yave, nge pesaka ve muswa na bana ya Isayeli na kulutila na bayinsi ya bawu ntangu bawu basikaka na Ngipiti. Bankooko ya beto lutilaka na nzila ya nkaka. Bankooko ya beto kufwaka ve bantu ya bayinsi yina.

\VS{11}Kasi bubu yayi, ba me kwiza vutula beto yimbi, na kusosa kubingisa beto na mvwilu yina nge pesaka beto.

\VS{12}Yave, Nzambi ya beto, nge ke pesa bawu ve kitumbu? Beto kele ve na ngolo ya kunwanisa mukangu ya nene-nene ya binwani yina kele na mantwala ya beto mpe beto me zaba ve yinki beto fwana sala. Ni yawu yina, meso ya beto kele kaka na kutala nge.»

\VS{13}Bantu nyonso ya Yuda, na bakento na bana ya bawu, telamaka na mantwala ya Yinzo ya Yave.


\par }{\SH Yave nungisaka bantu ya Yuda
\par }
{\PP \VS{14}Na kati ya mukangu ya bantu, mpeve ya Yave kubwaka na zulu ya Yazyele, mwana ya Zakali, mutekolo ya Benaya, Benaya mwana ya Yeyiyele, Yeyiyele mutekolo ya Matanya yina kele muntu ya dikanda ya Asafe.

\VS{15}Yazyele tubaka: «Beno nyonso bantu ya Yuda mpe bantu ya Yelusalemi, na ntinu Yosafate, beno teka makutu! Yave ke na kutuba: Beno vwanda ve na boma ya nkonga ya nene binwani yayi, samu ti yawu kele ve mvita ya beno kasi yawu kele mvita ya Yave Nzambi.

\VS{16}Mbasi, beno kwenda samu na kunwanisa bawu, bawu ke kwizila na nzila yina ke kwendaka na Tise mpe beno ke kuta bawu na kisika yina sukaka muzumba, na kisika yina ke talasanaka na yinsi ya kuyuma ya Yelwele.

\VS{17}Beno ke nwana ve, beno ke telama kaka kuna, beno ke tala mutindu Yave ke kuula beno. Beno bantu ya Yuda mpe ya Yelusalemi, beno tala boma ve mpe beno kulemba ve, mbasi, beno ke kwenda bwabana bawu mpe Yave ke vwanda na beno.»


\par }{\PP \VS{18}Yosafate fukamaka mpe kubwaka kizizi na ntoto mpe bantu nyonso ya Yuda na bantu nyonso ya Yelusalemi fukamaka mpe kubwaka kizizi na ntoto samu na kusambila Yave.

\VS{19}Na manima,
ba-Levi, bantu ya dikanda ya Keyate mpe dikanda ya Kole, telamaka samu na kukembila Yave, Nzambi ya Isayeli, na ndinga ya ngolo.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{20}Na suka-suka ya kilumbu yina landaka, bawu telamaka samu na kukwenda na yinsi ya kuyuma ya Tekowa. Ntete bawu kwenda, Yosafate telamaka mpe tubaka: «Beno kuwa munu, beno bantu ya Yuda mpe ya Yelusalemi! Beno tula kiminu ya beno na Yave, Nzambi ya beno, samu ti beno kuzwa ngolo. Beno tula kiminu ya beno na mimbikudi ya yandi mpe beno ke nunga.»


\par }{\PP \VS{21}Yosafate kutikisaka bantu mpe yandi soolaka miyimbidi samu na kusadila Yave. Bawu ke kembila Nzambi samu na nkembo ya bulongo ya yandi. Bawu ke tambula na mantwala ya binwani na kutuba: «Beno kembila Yave samu ti kukwikama ya yandi kele ya bantangu nyonso.»

\VS{22}Ntangu bawu bandaka na kusala milolo ya nsayi mpe kuyimbila mikunga ya nzitusu, Yave tulaka mvwanzi na kati-kati ya bantu ya Amone, na bantu ya Mowabe mpe na bantu ya Edome yina kwendaka nwanisa bantu ya Yuda. Ba vwandaka nwana bawu na bawu.

\VS{23}Bantu ya Amone na bantu ya Mowabe bandaka kunwanisa bantu ya Edome yina kele na kizunga ya myongo ya Seyile, ba manisaka kufwa bawu nyonso samu na Nzambi. Na manima, bawu na bawu vwandaka kufwa bampangi.

\VS{24}Ntangu bantu ya Yuda kumaka na kisika yina ba vwandaka tala yinsi ya kuyuma, ba talaka kisika yina vwandaka bambeni ya bawu kasi, kaka bamvumbi vwandaka ya kulala na ntoto, ata muntu mosi bikanaka moyo.

\VS{25}Yosafate na bantu ya yandi kwizaka baka bima nyonso yina vwandaka na kisika yina. Bawu kutaka bima mingi, bamvumbi, bima ya ntalu. Bawu bakaka bima mingi, yawu vwandaka mingi mpe bawu lendaka ve na kunata bima nyonso. Bawu salaka bilumbu tatu na kubaka bima yina, samu ti yawu vwandaka mingi.


\par }{\PP \VS{26}Na kilumbu ya yiya, bawu nyonso vukanaka na «Mudimba ya Belaka», kisika yina ba vutulaka matondo na Yave. Ni yawu yina ba pesaka kisika yina, nkumbu ya Mudimba ya Belaka\FTNT{*}{{\FR 20:26 }{\FQ{Belaka
}}{\FT{zola kutuba: Lusakumunu.}}} tii bubu yayi.

\VS{27}Bantu nyonso ya Yuda na ya Yelusalemi mpe na Yosafate, yina vwandaka na mantwala ya bawu, vutukaka na kilengi nyonso na Yelusalemi, samu ti Yave fulusaka bawu na kilengi ntangu yandi kuulaka bawu na maboko ya bambeni ya bawu.

\VS{28}Bawu kotaka na mbanza Yelusalemi na muningu ya bansambi, bakulumenta tii na Yinzo ya Yave.


\par }{\PP \VS{29}Bantu nyonso ya bayinsi ya bintinu yina vwandaka pene-pene, kumaka na boma ya Yave, ntangu bawu kuwaka wapi mutindu Yave nwanisaka bambeni ya Isayeli.

\VS{30}Ntinu Yosafate yalaka na kizunu samu ti Nzambi ya yandi tulaka kizunu bisika nyonso.


\par }{\SH Nsukunu ya kintinu ya Yosafate
\par }
{\R (1Bt 22.41-51)

\par }{\PP \VS{31}Yosafate vwandaka yala kuna na Yuda, yandi vwandaka na bamvula makumi tatu na tanu ntangu yandi kumaka ntinu, yandi yalaka na Yelusalemi, bamvula makumi zole na tanu. Nkumbu ya mama ya yandi vwandaka Azuba, mwana ya Sili.

\VS{32}Na mambu nyonso, Yosafate vwandaka landa nzila ya tata ya yandi Asa. Yandi bikaka yawu ve mpe vwandaka sadila mambu ya
kudedama na mantwala ya Yave.

\VS{33}Yandi mwangisaka ve bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo. Bantu vwandaka tatamana na kupesa minkayulu mpe bawu vwandaka yoka
maaka ya nsunga ya mbote na bisika yina.

\VS{34}Mambu ya nkaka ya Yosafate, kubanda na mbandukulu tii na mansukina, yawu kele ya kusonama na kati ya nongo ya Yewu, mwana ya Anani, na kati ya dibuku ya bantinu ya Isayeli.


\par }{\PP \VS{35}Na manima, Yosafate, ntinu ya Yuda, vukanaka kintwadi na Akazya, ntinu ya Isayeli yina vwandaka sala mambu ya yimbi.

\VS{36}Bawu vukanaka na yandi samu na kuyidika babwatu yina zolaka kwenda na Talesise. Bawu vwandaka yidika babwatu yango na Esiwone-Ngebele.

\VS{37}Kasi
mumbikudi Elyezele, mwana ya Dodava, muntu ya bwala Malesa, tubaka na Yosafate: «Samu ti nge me vukana kintwadi na Akazya, Yave ke mwangisa bisalu yina nge salaka.» Babwatu mwangana, yawu kwendaka dyaka ve na Talesise.


\par }{\BB \par }


\Chap{21}{\PP \VerseOne{1}Yosafate kufwaka, ba tulaka yandi na ndyamu kuna na Mbanza ya Davidi, kisika mosi na bankooko ya yandi yina kufwaka. Ni mwana ya yandi, Yolame kumaka ntinu na kisika ya yandi.


\par }{\SH Luyalu ya Yolame
\par }
{\R (2Bt 8.16-24)

\par }{\PP \VS{2}Yolame vwandaka na bampangi mingi, bawu nyonso vwandaka bana ya Yosafate, ntinu ya Isayeli. Yayi ni bankumbu ya bawu: Azalya, Yeyele, Zakali, Azalya, Mikayele mpe Sefatya.

\VS{3}Tata ya bawu pesaka bawu makabu ya mingi ya wolo na palata, mpe bima ya ntalu. Yandi pesaka bawu bambanza ya kutungama na bibaka ya lukengolo kuna na Yuda, kasi yandi pesaka kintinu na Yolame samu ti yandi vwandaka mwana ya ntete.


\par }{\PP \VS{4}Ntangu Yolame kumaka ntinu na kisika yina vwandaka ya tata ya yandi, yandi kumaka na ngolo, yandi kufwaka bampangi ya yandi nyonso, bantu ya nkaka mpe bamfumu ya Isayeli. Yandi kufwaka bawu na mbele ya mvita.

\VS{5}Yolame vwandaka na bamvula makumi tatu na zole ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka bamvula nana na Yelusalemi.

\VS{6}Yandi landaka mavanga ya bantinu ya Isayeli, mutindu dikanda ya Akabe, samu ti yandi kwelaka mwana ya Akabe. Yandi salaka yimbi na mantwala ya Yave.

\VS{7}Kasi Yave zolaka ve na kumwangisa dikanda ya Davidi samu na ngwisani yina yandi salaka na yandi mpe samu ti Yandi tubaka na Davidi ti bantangu nyonso, Davidi ke kondwa ve muntu ya dikanda ya yandi yina ke yala na Isayeli.


\par }{\PP \VS{8}Na ntangu ya kintinu ya Yolame, bantu ya Edome mangaka na kuvwanda dyaka na yisi ya lutumu ya Yuda mpe bawu soolaka ntinu ya bawu, bawu mosi.

\VS{9}Yolame kwendaka kintwadi na bamfumu ya binwani, na bapusu-pusu ya yandi nyonso ya mvita. Yandi telamaka na mpimpa, yandi kufwaka bantu ya Edome yina vwandaka zunga bawu na bamfumu yina ke nataka bapusu-pusu ya mvita. Bawu telamaka na mpimpa mpe bawu nwanisaka bantu ya Edome.

\VS{10}Bantu ya Edome mangaka na kuvwanda dyaka na yisi ya lutumu ya Yuda tii bubu yayi. Kaka na bantangu yina mpe, bantu ya mbanza Libena salaka mutindu mosi, samu ti Yolame ndimaka ve na kuzitisa Yave, Nzambi ya bankooko ya yandi.


\par }{\PP \VS{11}Yolame yidikaka bisika ya lusambulu na zulu ya myongo ya Yuda. Yandi salaka ti bantu ya Yelusalemi kulanda banzambi ya luvunu. Yandi salaka mpe mutindu mosi samu na bantu ya Yuda.


\par }{\PP \VS{12}Kilumbu mosi, Yolame yambaka mukanda ya dibuku ya
mumbikudi Eliya, yina ke na kutuba: «Yave, Nzambi ya tata ya nge Davidi ke na kutuba: “Mutindu nge me landa ve banzila ya tata ya nge Yosafate mpe ya Asa, ntinu ya Yuda,

\VS{13}kasi nge me landa banzila yina landaka bantinu ya Isayeli, nge me sala ti Yuda na bantu ya Yelusalemi kusambila banzambi ya luvunu, mutindu bantu ya dikanda ya Akabe salaka. Mpe samu ti nge kufwaka bampangi ya nge mosi yina lutilaka nge na mambu ya mbote.”

\VS{14}Ni yawu yina, Yave ke semba bantu ya nge, bana ya nge, bakento ya nge na bimvwama ya nge nyonso na mpasi mosi ya kulutila.

\VS{15}Samu na nge mosi, yandi ke fidisa nge bimbevo ya ngolo, kimbevo ya misopo yina ke banda na kwendaka lutila mpasi kilumbu na kilumbu tii misopo ya nge ke basika na kivumu ya nge.»


\par }{\PP \VS{16}Yave salaka ti ba-Filiseti na ba-Alabe, bafinangani ya bantu ya Kuse, bawu kunwanisa Yolame.

\VS{17}Bawu kotaka mpe ba nwanisaka mbanza ya Yuda, ba botolaka bimvwama nyonso yina vwandaka na yinzo ya ntinu, ba kangaka bana ya yandi ya babakala na bakento ya yandi, kaka Aazya, mwana ya mansukina bikanaka na yandi.

\VS{18}Na manima ya mambu nyonso yina, Yave sembaka yandi na kimbevo ya ngolo ya misopo.

\VS{19}Kimbevo yango vwandaka kwenda lutila konso kilumbu mpe ntangu bamvula zole lungaka, musopo ya Yolame basikaka na ngolo nyonso mpe na bampasi yina lutilaka, yandi kufwaka. Bantu ya yandi namisaka ve tiya samu na kuzitisa yandi mutindu ba salaka yawu na bankooko ya ntinu.


\par }{\PP \VS{20}Yolame kumaka ntinu na bamvula makumi tatu na zole. Yandi yalaka bamvula nana na Yelusalemi. Ntangu yandi kufwaka, muntu ata mosi ve nyongaka samu na lufwa ya yandi. Ba tulaka yandi na ndyamu kuna na Mbanza Davidi, kasi na bandyamu ya bantinu ve.




\par }\Chap{22}{\SH Luyalu ya Aazya
\par }
{\R (2Bt 8.25)

\par }{\PP \VerseOne{1}Bantu ya Yelusalemi soolaka Aazya, mwana ya Yolame ya mansukina, samu na kuyingana na kisika ya tata ya yandi. Samu ti ba-Alabe kufwaka bana nyonso ya Yolame ya kukula. Ni yawu yina, Akazya, mwana ya ntinu Yolame, kumaka ntinu ya Yuda.

\VS{2}Akazya vwandaka na bamvula makumi yiya na zole ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka mvula mosi na Yelusalemi. Nkumbu ya mama ya yandi Atali. Atali vwandaka mwana ya Omeli.

\VS{3}Yandi mpe landaka mavanga ya dikanda ya Akabe, samu ti mama ya yandi vwandaka pesa yandi bandongosolo ya yimbi.

\VS{4}Aazya salaka mambu ya yimbi na mantwala ya Yave, mutindu salaka dikanda ya Akabe. Na manima ya lufwa ya tata ya yandi, yandi landaka bandongosolo ya yimbi yina ba vwandaka pesa yandi, yawu kotisaka yandi na kati ya mpasi.

\VS{5}Ni na ndongosolo ya bawu, Akazya kwendaka kintwadi na Yolame, mwana ya Akabe mpe, ntinu ya Isayeli, na kwenda nwanisa Azayele, ntinu ya Alame na mbanza Lamote ya Ngalaade. Kasi na kati ya mvita yina, bantu ya Alame lwalisaka Yolame.

\VS{6}Ntinu Yolame vutukaka na Izelele samu na kubuka bamputa yina bantu ya Alame lwalisaka yandi, kuna na Lama, ntangu yandi vwandaka nwanisa Azayele, ntinu ya Alame. Azalya, mwana ya Yolame, Azalya ntinu ya Yuda kwendaka tala Yolame, mwana ya Akabe kuna na Yizelele samu ti Yolame vwandaka na kati ya mpasi ya kulutila.


\par }{\PP \VS{7}Ni Nzambi salaka ti Akazya kwenda tala Yolame samu na kusosa lufwa ya yandi. Ntangu yandi kumaka, Akazya kwendaka na Yolame na kubwabana Yewu mwana ya Nimesi. Yave salaka ti ba bulumuna Yewu mafuta na yintu, samu ti yandi manisa na kufwa dikanda ya Akabe.

\VS{8}Yewu vwandaka wisana mbote ve na dikanda ya Akabe. Yandi bwabanaka bamfumu ya Yuda, bana mpe bankundi ya Aazya yina vwandaka sala na Akazya mpe yandi kufwaka bawu.

\VS{9}Na manima, yandi sosaka Akazya mpe ba simbaka yandi na Samaliya kisika yandi kwendaka bumbama. Ba nataka yandi na sika ya Yewu mpe ba kufwaka yandi. Na manima, ba tulaka yandi na ndyamu samu ti ba vwandaka tuba ti yandi kele mwana ya Yosafate, ntinu yina vwandaka sosa Yave na ntima na yandi nyonso.

\par }{\PP Ata muntu mosi na dikanda ya Akazya, lendaka na kukuma ntinu.


\par }{\SH Atali botolaka kintinu ya Yuda
\par }
{\R (2Bt 11.1-3)

\par }{\PP \VS{10}Ntangu Atali, mama ya ntinu Akazya talaka ti mwana ya yandi kufwaka, yandi telamaka mpe yandi kwendaka kufwa bantu nyonso ya dikanda ya kintinu ya Yuda.

\VS{11}Kasi, Yewosabeyate, mwana ya ntinu ya kento, bakaka Yowase mpe mwana ya Akazya, yandi katulaka yandi na mansweki na kati ya bana ya ntinu yina kufwaka mpe yandi tulaka yandi kintwadi na kento yina ke pesaka yandi madya na kati ya kivinga ya kuladila yina kele na
Yinzo ya Nzambi. Yewosabeyate, mwana ya ntinu Yolame, kento ya Yoyada
nganga-Nzambi, vwandaka kibusi ya Akazya. Samu ti Atali zabaka ve dyambu yina, mwana ya yandi vuukaka na lufwa.

\VS{12}Bamvula sambanu, Yowase vwandaka ya kubumbama na bawu na kati ya
Yinzo ya Nzambi. Mpe Atali vwandaka yala yinsi ya Yuda.




\par }\Chap{23}{\SH Ba byekaka Yowase ntinu
\par }
{\R (2Bt 11.4-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na mvula ya nsambwadi,
nganga-Nzambi Yewoyada bakaka lukanu, yandi salaka ngwisani na bamfumu ya bankonga ya binwani nkama (100). Ya vwandaka: Azaliya, mwana ya Yeloyame, Isemayele, mwana ya Yoyanane, Azalya, mwana ya Obede, Maaseya, mwana ya Adaya mpe Elisafate, mwana ya Zikeli.

\VS{2}Bantu yango tambulaka na mbanza ya Yuda mpe ba vukisaka
ba-Levi nyonso yina kele na bambanza ya Yuda mpe bamfumu ya makanda ya Isayeli. Na manima, ba vutukaka nzila mosi na bawu na Yelusalemi.

\VS{3}Bantu nyonso vukanaka na
Yinzo ya Nzambi, ba salaka ngwisani kintwadi na ntinu mpe Yewoyada tubaka na bawu: «Mwana ya ntinu ke kuma ntinu mutindu Yave tubaka yawu samu na bana ya Davidi.

\VS{4}Beno ke sala mutindu yayi: Ntangu
banganga-Nzambi na
ba-Levi ke banda kisalu na kilumbu ya saba mwa ndambu ya bantu ke kengidila myelo ya Yinzo ya Yave.

\VS{5}Mwa ndambu ya nkaka ke kenga yinzo ya ntinu. Mwa ndambu ya nkaka ke kenga Mwelo ya Lufulu ya ntete ya yinzo mpe bantu nyonso ke vwanda na ngaanda ya Yinzo ya Yave.

\VS{6}Ata muntu mosi ve ke kota na Yinzo ya Yave, kaka
banganga-Nzambi na
ba-Levi lenda kota, samu ti ba byekaka bawu samu na kisalu yina. Na manima, bantu nyonso ke sala kisalu ya Yave. Bawu ke vwanda kaka na ngaanda.

\VS{7}Ba-Levi ya nkaka ke zunga ntinu na balweka nyonso, konso muntu na binwanunu ya yandi na maboko mpe muntu ni muntu yina ke sosa kukota na Yinzo ya Yave, ba fwana kufwa yandi, kisika ni kisika yina ntinu ke kwenda, beno mpe ke kwenda na yandi.»


\par }{\PP \VS{8}Ba-Levi na bantu ya Yuda, salaka mutindu
nganga-Nzambi Yoyada tumisaka bawu. Konso mfumu bakaka binwani ya yandi, ya vwanda bayina salaka na kilumbu ya Saba, to bayina manisaka kisalu na kilumbu ya Saba, samu ti
nganga-Nzambi Yoyada katulaka ve ata nkonga mosi ya
ba-Levi.

\VS{9}Yoyada pesaka na bamfumu ya binwani nkama (100) ya madyonga na binwanunu yina ke kebaka ntulu, ya nene mpe ya fyoti. Binwanunu nyonso yina vwandaka ya ntinu Davidi mpe yina vwandaka na kati ya
Yinzo ya Nzambi.

\VS{10}Yandi tulaka bantu na mulonga mpe pesaka konso muntu binwanunu na diboko kubanda na lubakala ya Yinzo tii na lumoso ya Yinzo, pene-pene na kiyokolo ya minkayulu mpe pene-pene na Yinzo, samu na kuzunga ntinu.

\VS{11}Na manima, ba basisaka mwana ya ntinu, ba lwatisaka yandi yimpu ya kintinu mpe Yewoyada na bana ya yandi byekaka yandi ntinu. Ba pesaka yandi mpe dibuku ya ngwisani ya buntinu. Mpe ba dukulaka yandi mafuta na zulu ya yintu mpe na mpamukunu, bantu nyonso lookaka na ngolo: «Masiika na ntinu!»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{12}Ntangu Atali kuwaka makelele ya bantu yina vwandaka kima mbangu mpe kubudila ntinu maboko. Yandi kwendaka pene-pene ya bantu, na Yinzo ya Yave.

\VS{13}Atali mpe talaka ntinu ya kutelama pene-pene ya dikunzi na mwelo ya Yinzo ya Yave, bamfumu ya binwani mpe bantu nyonso ya yinsi yina ke sikaka bakulumenta vwandaka pene-pene ya ntinu. Bantu nyonso ya yinsi vwandaka na kyese, ba vwandaka sika bakulumenta mpe bantu yina ke yimbilaka mikunga na bantu yina ke sikaka bisikulu vwandaka yimbila mikunga ya nzitusu. Kuna, Atali pasulaka binkuti ya yandi mpe yandi lookaka: «Ba me sadila munu mfundu, ba me sadila munu mfundu!»


\par }{\PP \VS{14}Nganga-Nzambi Yewoyada basisaka bamfumu ya binwani nkama (100), bayina vwandaka bamfumu ya binwani, yandi tubaka na bawu: «Beno basisa yandi na milonga, muntu yina ke landa yandi, ba ke kufwa yandi na mbele ya mvita samu ti
nganga-Nzambi tubaka: Ba kufwa ve yandi na kati ya Yinzo ya Yave!»

\VS{15}Ba bwilaka Atali, ba nataka yandi na yinzo ya ntinu. Ba lutilaka na mwelo yina ba ke bokilaka mwelo ya bampunda. Ni kuna ba kufwaka yandi.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{16}Yewoyada salaka ngwisani yandi na bantu nyonso mpe ntinu Yowase samu ti bawu kukuma bantu ya Yave.

\VS{17}Na yina, bantu nyonso kwendaka na yinzo ya lusambulu ya nzambi
Baale. Bawu mwangisaka yinzo, bawu mwangisaka biyokolo ya minkayulu, bawu mwangisaka biteki ya nzambi
Baale mpe ba kufwaka Matane, nganga-nzambi ya
Baale, na mantwala ya biyokolo ya minkayulu.

\VS{18}Yewoyada pesaka kisalu ya kukenga Yinzo ya Yave na
banganga-Nzambi yina kele
ba-Levi. Davidi kabulaka bawu na bankonga samu na kusala bisalu na Yinzo ya Yave mpe samu na kupesa minkayulu ya kuyoka na Yave mutindu ba sonikaka yawu na
Musiku ya Moyize. Na kusala kisalu yango, ba vwandaka yimbila mikunga na kilengi nyonso mutindu Davidi tumisaka bawu.

\VS{19}Yewoyada tulaka mpe bantu yina vwandaka kenga myelo ya Yinzo ya Yave samu ti konso muntu yina kele ya
kuvedila ve na dyambu ya mutindu na mutindu kukota ve.


\par }{\PP \VS{20}Yewoyada kutikisaka bamfumu ya binwani nkama (100), bamfumu, bantwadisi ya bantu, na bantu nyonso ya yinsi. Bawu basisaka ntinu na Yinzo ya Yave mpe bawu nataka yandi na yinzo ya ntinu. Bawu lutilaka na mwelo yina kele ya kuzangama. Ba vwandisaka ntinu na kiti ya kintinu.

\VS{21}Bantu nyonso ya yinsi vwandaka yangalala.

\par }{\PP Mbanza vwandaka na kizunu. Kasi Atali, ba kufwaka yandi na mbele ya mvita.




\par }\Chap{24}{\SH Yowase yidikisaka Yinzo ya Yave
\par }
{\R (2Bt 12.1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yowase vwandaka na bamvula nsambwadi ntangu yandi kumaka ntinu, yandi yalaka bamvula makumi yiya na Yelusalemi. Nkumbu ya mama ya yandi vwandaka Sibya, muntu ya mbanza Beele-Seba.

\VS{2}Yowase salaka mambu ya mbote na meso ya Yave na luzingu nyonso ya
nganga-Nzambi Yoyada.

\VS{3}Yoyada kwedilaka Yowase bakento zole. Yowase butaka bana mingi ya babakala na ya bakento.


\par }{\PP \VS{4}Na manima, Yowase bakaka lukanu na ntima ya yandi, na kuyidika Yinzo ya Yave.

\VS{5}Yandi vukisaka
banganga-Nzambi na
ba-Levi mpe yandi tubaka na bawu: «Beno kwenda na bambanza ya Yuda, beno yonzika mbongo na sika ya bantu nyonso ya Isayeli samu ti konso mvula, beno kuyidika Yinzo ya Yave Nzambi ya beno, beno fwana sala mbangu.» Kasi
ba-Levi vwandaka sala ve mbangu.

\VS{6}Ntinu bokilaka
nganga-Nzambi Yoyada mpe tubaka na yandi: «Samu na yinki nge lombaka ve na
ba-Levi ba nata na Yuda mpe na Yelusalemi, mpaku yina Moyize kisyelo ya Yave zengaka kintwadi na bantu nyonso ya Isayeli samu na Yinzo ya ngwisani.

\VS{7}Na yina me tadila Atali, kento ya yimbi, bana ya yandi ya babakala kotaka na Yinzo ya Yave. Bawu bakaka bima ya longo samu na kusadila yawu na kisika yina ba ke sambilaka banzambi ya Baale.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{8}Na yina, ntinu tubaka ba yidika kibumbulu ya mbongo, ba tula yawu na ngaanda pene-pene na mwelo ya Yinzo ya Yave.

\VS{9}Na manima, ba pesaka nsangu na bantu ya Yuda mpe bantu ya Yelusalemi samu ti muntu-muntu kunata mpaku yina Moyize, kisyelo ya Nzambi lombaka na Isayeli, ntangu ba sabukaka yinsi ya kuyuma.

\VS{10}Bamfumu na bantu nyonso talaka kilengi, ba nataka mbongo ya bawu mpe ba tulaka yawu na kati ya kiswekolo tii ya fulukaka.

\VS{11}Ntangu ba nataka kiswekolo ya mbongo na
ba-Levi samu ti bantu yina kele na yinzo ya ntinu kuzaba lutangu ya mbongo, ba talaka ti mbongo vwandaka mingi na kati. Muntu yina ke sonikaka mikanda ya ntinu mpe muntu yina ke twadisaka bisalu ya kuluntu ya
nganga-Nzambi, kwizaka katula mbongo yina vwandaka na kati ya kibumbulu. Na manima, ba ke vutula kibumbulu yango na kisika ya yawu. Bawu vwandaka sala mutindu yina bilumbu nyonso mpe ba kuzwaka mbongo ya mingi.

\VS{12}Ntinu na Yoyada, pesaka mbongo yango na bantu yina vwandaka twadisa bisalu mpe bantu yayi, bakaka bayina ke pasulaka matadi, bayina ke tungaka miludi ya yinzo mpe bisadi bisengo ya mbwaki samu na kubongisa mpe kukindisa yinzo ya Yave.

\VS{13}Bisadi kotaka na kisalu mpe na luzabu ya bawu, bisalu vwandaka tambula mbote mpe yinzo ya Yave kumaka dyaka kitoko mpe ngolo mutindu ya vwandaka ntete.


\par }{\PP \VS{14}Ntangu bisalu manisaka, bantwadisi kwendaka vutula ndambu ya mbongo yina bikanaka na sika ya ntinu mpe na mantwala ya Yoyada. Ba sadilaka yawu na kuyidika bisalulu ya lusambulu, bima yina ba ke pesaka minkayulu, bakopo mpe bima ya wolo na ya palata ya yinzo ya Yave. Na luzingu nyonso ya Yoyada, ba vwandaka pesa bantangu nyonso, minkayulu ya kuyoka ya kulunga na Yinzo ya Yave.


\par }{\SH Yowase bikaka na kukwikama na Nzambi
\par }
{\PP \VS{15}Yoyada nunaka mingi, yandi kufwaka na bamvula nkama na makumi tatu (130).

\VS{16}Ba tulaka yandi na ndyamu ya bantinu ya Mbanza ya Davidi samu ti bantangu nyonso, yandi vwandaka sala mambu ya mbote na Isayeli, na mantwala ya Yave mpe na
Yinzo ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{17}Na manima ya lufwa ya Yoyada, bamfumu ya Yuda kwendaka fukama na mantwala ya ntinu Yowase, ba zabisaka yandi mabanza ya bawu mpe yandi kuwaka bawu.

\VS{18}Bawu bikaka Yinzo ya Yave Nzambi ya bankooko ya bawu. Bawu bandaka na kusambila banzambi Asela mpe biteki ya nkaka. Mambu nyonso yina, pesaka nkele na Nzambi samu na Yelusalemi mpe samu na kintinu nyonso ya Yuda.

\VS{19}Na manima, Yave fidisaka bawu mimbikudi samu na kuvutula bawu na sika ya yandi. Mimbikudi kebisaka bawu, kasi bawu kuwaka ve.

\VS{20}Na yina, mpeve ya Nzambi kubwaka ya Zakali, mwana ya
nganga-Nzambi Yoyada. Yandi telamaka na mantwala ya mukangu mpe yandi tubaka: «Samu na yinki beno ke na kunyafuna misiku ya Yave? Beno ke kuzwa ata ndandu ve samu ti, mutindu beno me yekula Yave, yandi mpe ke yekula beno: Ni munu Yave Nzambi me tuba yawu.»


\par }{\PP \VS{21}Bantu salaka bamfundu na Zakali mpe na lutumu ya ntinu, ba kufwaka yandi na matadi na ngaanda ya Yinzo ya Yave.

\VS{22}Ntinu Yowase zimbanaka mambu ya mbote yina Yoyada, tata ya Zakali, salaka na mantwala ya yandi: Yandi kufwaka mwana ya yandi. Kasi tekila yandi kufwa, Zakali tubaka: «Bika ti yandi mosi Yave tala mpe yandi pesa nge kitumbu!»


\par }{\SH Nsukunu ya luyalu ya ntinu Yowase
\par }
{\R (2Bt 12.18-22)

\par }{\PP \VS{23}Na nsuka ya ntangu ya bamvula, binwani ya Alame kwendaka na kunwanisa Yowase. Bawu lutaka na Yuda mpe na Yelusalemi. Bawu kufwaka bamfumu nyonso ya mukangu mpe ba fidisaka bima nyonso yina ba kuzwaka na ntinu ya Damase.

\VS{24}Binwani ya Alame vwandaka mingi ve, kasi Yave nungisaka binwani ya Alame na mantwala ya binwani ya Yuda yina vwandaka mingi samu ti ba mangaka Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu. Yina kele kitumbu yina ba pesaka na Yowase.

\VS{25}Na yina, binwani ya Alame vutukaka, bawu bikaka ntinu Yowase na mpasi ya kulutila, bamfumu ya binwani ya Yowase sadilaka yandi mfundu samu ti ba kufwaka mwana ya
nganga-Nzambi Yoyada. Bawu kufwaka ntinu Yowase na zulu ya mfulu ya yandi. Ba tulaka yandi na Mbanza ya Davidi, kasi na bandyamu ya bantinu ve.

\VS{26}Bantu yina sadilaka Yowase mfundu ni bawu yayi: Zabade, mwana ya Simeyate, muntu ya Amone mpe Yozabade, mwana ya Simelite, muntu ya Mowabe.


\par }{\PP \VS{27}Mambu nyonso yina me tala Yowase, bankumbu ya bana ya yandi mutindu mimbikudi vwandaka tuba samu na yandi, mpe mutindu ba yidikaka Yinzo ya Yave, ba sonikaka yawu na dibuku ya bantinu. Mwana ya yandi Amasya kumaka ntinu na kisika ya yandi.




\par }\Chap{25}{\SH Luyalu ya Amasya
\par }
{\R (2Bt 14.1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Amasya vwandaka na bamvula makumi zole na tanu, ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka bamvula makumi zole na yivwa na Yelusalemi. Nkumbu ya mama ya yandi ni Yoyadane. Mama yango vwandaka muntu ya Yelusalemi.

\VS{2}Amasya salaka mambu ya kusungama na mantwala ya Yave. Kasi yandi vwandaka sala yawu ve na ntima ya yandi nyonso.


\par }{\PP \VS{3}Ntangu kintinu ya Amasya kumaka ngolo, yandi kufwaka bantu yina vwandaka sala na yandi, bayina kufwaka tata ya yandi, ntinu Yowase\XREF{}{{\XO 25:3 }{\XT{Ntinu Yowase
}}{\XT{2Kk 24.25-26}}}.

\VS{4}Kasi yandi kufwaka ve bana ya bawu, mutindu yawu kele ya kusonama na kati ya dibuku ya
Musiku ya Moyize. Ni na kati ya dibuku yina Yave pesaka ntumunu yayi: «Ba fwana kufwa ve batata samu na masumu yina bana ya bawu salaka. Mpe ba fwana kufwa ve bana samu na masumu yina batata ya bawu salaka. Konso muntu ke kufwa samu na masumu yina yandi mosi me sala.»


\par }{\PP \VS{5}Amasya vukisaka bantu ya yandi ya Yuda mpe ya Bezame, yandi soolaka bawu mutindu kele makanda ya bawu, bamfumu ya funda (1 000) ya binwani mpe bamfumu ya nkama (100) ya binwani na Yuda nyonso mpe na Bezame. Ba tangaka bantu kubanda na bayina kele na bamvula makumi zole tii zulu mpe ba kuzwaka mafunda bankama tatu (300 000) ya babakala ya ngolo yina zabaka kunwana na munani mpe bayina zabaka kunwana na binwanunu ya nene yina ke kebaka ntulu.

\VS{6}Yandi bakaka dyaka mafunda nkama (100 000) ya binwani ya ngolo na Isayeli, yandi futaka bawu Batalente\XREF{}{{\XO 25:6 }{\XT{Kbk 25.39}}} nkama (100) ya palata.

\VS{7}Kasi,
mumbikudi kwizaka tuba na yandi: «Mfumu, kundima ve ti binwani ya Isayeli kwenda kintwadi na nge, samu ti Yave kele ve kintwadi na bantu ya Isayeli mpe na bana nyonso ya Efalayime!

\VS{8}Kana nge kwenda kintwadi na bawu, ata ti nge vwanda na ngolo ya kunwana, Nzambi ke yekula nge na mantwala ya bambeni, samu ti Nzambi ke na lulendo ya kunungisa to kubedisa muntu.»

\VS{9}Amasya yufulaka na
mumbikudi: «Wapi mutindu mu fwana sala na Batalente\XREF{}{{\XO 25:9 }{\XT{Kbk 25.39}}} nkama (100) yina mu pesaka na binwani ya Isayeli?»- «Mumbikudi vutulaka: Yave ke na mbongo ya mingi yina me lutila yina!»

\VS{10}Na manima, Amasya vutulaka binwani yina katukaka na Efalayime samu ti ba kwenda na kisika ya bawu. Kasi, bawu vwandaka na nkele ya kulutila samu na mbanza ya Yuda.


\par }{\PP \VS{11}Amasya kumaka na ngolo ya mingi, yandi nataka binwani ya yandi na mudimba ya Mungwa mpe yandi kufwaka mafunda kumi (10 000) ya binwani ya bana ya Seyile.

\VS{12}Bana ya Yuda, simbaka mafunda kumi (10 000) ya binwani mpe ba nataka bawu na ngolo, na zulu ya nsongi ya mongo ya yinda mpe ba losaka bawu na yisi ya mongo, kisika bawu nyonso manisaka na kufwa.


\par }{\PP \VS{13}Kasi, binwani yina Amasya vutulaka samu ti ba kwenda ve na mvita, bawu kwendaka na bambanza ya yinsi ya Yuda kubanda na Samaliya tii na Bete-Wolone. Bawu kufwaka mafunda tatu (3 000) ya binwani mpe ba botolaka bima mingi ya bawu.


\par }{\SH Yowase, ntinu ya Isayeli, kufwaka Amasya
\par }
{\R (2Bt 14.8-14)

\par }{\PP \VS{14}Ntangu Amasya vutukaka na manima ya mvita yina yandi nungaka na mantwala ya bantu ya Edome, yandi nataka banzambi ya biteki yina vwandaka sambila bantu ya Edome mpe yandi kitulaka yawu banzambi ya yandi. Yandi vwandaka fukama na mantwala ya yawu mpe vwandaka pesa bawu
maaka ya nsunga ya mbote.

\VS{15}Yave dasukilaka Amasya mpe fidisaka na yandi,
mumbikudi yina tubaka na yandi: «Samu na yinki nge landaka banzambi yina lembanaka na kukuula bantu ya bawu na lulendo ya nge?»

\VS{16}Ntangu yandi vwandaka zonza, ntinu tubaka na yandi: «Ni munu soolaka nge samu na kupesaka ndongosolo na ntinu? Kana nge zola ve ba bula nge, kuzonza dyaka ve.» Kasi
mumbikudi vutulaka dyaka: «Mu me zaba ti Nzambi me kanisa na kufwa nge samu ti nge me yidika mambu yina mpe nge me manga kuwa ndongosolo ya munu.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{17}Na manima ya kuwa ndongosolo, Amasya, ntinu ya Yuda tumisaka ba kwenda tuba na Yowase ntinu ya Isayeli, mwana ya Yowakaze mpe mutekolo ya Yewu mutindu yayi: «Kwiza samu ti beto nwana mvita!»

\VS{18}Yowase, ntinu ya Isayeli, fidisaka bantumwa na sika ya Amasya, ntinu ya Yuda. Yandi tubaka: «Kilumbu mosi, mwa yinti ya basende ya Libane tubaka na yinti ya sedele ya Libane ti kwelisa mwana ya nge ya kento na mwana ya munu ya bakala. Kasi bibulu ya mfinda ya Libane lutaka kuna mpe dyataka mwa yinti yango ya basende.»

\VS{19}Mpe Yowase tubaka: «Nge me kuma na lunangu samu ti nge me nwanisa bantu ya Edome, Nyonso yina kele kaka bima ya mpamba. Mbote nge vwanda kaka na kisika ya nge! Samu na yinki nge zola kubanda kunwana mvita yina ke manisa yimbi samu na nge mpe binwani nyonso ya Yuda?»


\par }{\PP \VS{20}Kasi Amasya wilaka yandi ve. Nzambi zolaka ti Amasya na binwani ya yandi kufwa, samu ti ba vwandaka sosa banzambi ya Edome.

\VS{21}Na yina, Yowase, ntinu ya Isayeli, kwendaka samu na kunwana na Amasya, ntinu ya Yuda, kuna na Bete-Semese, na yinsi ya Yuda.

\VS{22}Binwani ya Isayeli nungaka binwani ya Yuda, mpe binwani ya Yuda kimaka, konso muntu na yinzo ya yandi.

\VS{23}Kuna na Bete-Semese, Yowase, ntinu ya Isayeli, kangaka Amasya ntinu ya Yuda. Amasya vwandaka mwana ya Yowase, mutekolo ya Aazya. Yowase kangaka Amasya samu na kunata yandi na Yelusalemi. Yandi tobolaka dibulu ya Bakude\XREF{}{{\XO 25:23 }{\XT{Mba 6.15}}} bankama yiya (400) na kati ya kibaka ya lupangu ya Yelusalemi, kubanda na Mwelo ya Efalayime tii na Mwelo ya Nsongi.

\VS{24}Yowase bakaka wolo na palata nyonso, na bima nyonso yina vwandaka na kati ya
Yinzo ya Nzambi na lukengolo ya Obede-Edome. Yandi bakaka mpe bima nyonso yina vwandaka na kati ya kibumbulu ya yinzo ya ntinu. Yandi bwilaka mpe bantu, mpe yandi kwendaka na bawu na Samaliya.


\par }{\SH Nsukunu ya luyalu ya Amasya
\par }
{\R (2Bt 14.15-20)

\par }{\PP \VS{25}Amasya, mwana ya Yowase, ntinu ya Yuda, zingaka dyaka bamvula kumi na tanu na manima ya lufwa ya Yowase mwana ya Yowakaze, ntinu ya Isayeli.

\VS{26}Mambu ya nkaka ya Amasya, kubanda na mbandukulu tii na mansukina, ya kele ya kusonama na kati ya dibuku ya kinkulu ya bantinu ya Yuda mpe ya Isayeli.

\VS{27}Kubanda bantangu yina Amasya bikaka Yave, ba sadilaka yandi mfundu ya yimbi kuna na Yelusalemi. Na yina, Amasya kimaka kuna na Lakise. Ba landaka yandi na Lakise mpe ni kuna ba kufwaka yandi.

\VS{28}Ba nataka mvumbi ya yandi na zulu ya bampunda. Ba tulaka yandi na ndyamu kuna na mbanza ya Yuda, kisika mosi na bankooko ya yandi yina kufwaka.




\par }\Chap{26}{\SH Luyalu ya Ozyase
\par }
{\R (2Bt 14.21-22; 15.1-3)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na manima ya lufwa ya Amasya, Ozyase mwana ya yandi vwandaka na bamvula kumi na sambanu, bantu ya Yuda soolaka mpe byekaka yandi ntinu na kisika yina vwandaka tata ya yandi.

\VS{2}Na manima ya lufwa ya tata ya yandi, ni ntinu Ozyase botolaka mbanza Eyilate mpe yandi vutulaka yawu na maboko ya Yuda.


\par }{\PP \VS{3}Ozyase vwandaka na bamvula kumi na sambanu ntangu yandi kumaka ntinu, yandi yalaka bamvula makumi tanu na zole na Yelusalemi. Mama ya yandi Yekolya vwandaka muntu ya Yelusalemi.

\VS{4}Yandi, salaka mambu ya kusungama na mantwala ya Yave. Yandi salaka mambu nyonso mutindu salaka tata ya yandi Amasya.


\par }{\SH Ozyase vwandaka dyaka ve ya kwikama na Nzambi
\par }
{\PP \VS{5}Ntangu Zakali vwandaka zinga, yandi pesaka ndongosolo na Ozyase samu na kusosa Nzambi, Ozyase sosaka Yave mpe Yave salaka ti mambu ya yandi kubonga.


\par }{\PP \VS{6}Ozyase kwendaka nwanisa ba-Filiseti, yandi mwangisaka bibaka ya bambanza ya Ngate, ya Yabene mpe ya Asedode. Yandi tungaka bambanza ya Asedode mpe ya ba-Filiseti.

\VS{7}Nzambi sadisaka yandi ntangu yandi nwanisaka ba-Filisete, ba-Alabe yina vwandaka zinga na Ngule-Baale mpe ba-Mawoni.

\VS{8}Ba-Amone vwandaka nata makabu ya mvita na sika ya Ozyase mpe Ozyase kumaka muntu ya lulendo, nsangu ya yandi wakanaka tii na bandilu ya Ngipiti.


\par }{\PP \VS{9}Yandi tungaka bayinzo ya yinda na Yelusalemi, na zulu ya Mwelo ya Nsongi, na Mwelo ya Mudimba mpe na kisika ke vukanaka bibaka. Na manima, yandi kindisaka bawu.

\VS{10}Yandi tungaka mpe bayinzo ya yinda na yinsi ya kuyuma, yandi timunaka mabulu ya nene ya maza, samu ti yandi vwandaka na mameme ya mingi na zulu ya myongo mpe na nyanga. Yandi vwandaka mpe na bantu yina ke salaka bilanga ya vinu na myongo mpe na Kaamele, samu ti yandi vwandaka zola kusala bilanga.


\par }{\PP \VS{11}Ozyase vwandaka na binwani yina zabaka kunwana, ba kabulaka bawu na bankonga mutindu vwandaka lutangusu yina Yeyiyele salaka, muntu yina vwandaka sonika lutangu ya bawu mpe Maaseya, muntu yina vwandaka na lutwadusu ya Ananya, muntu mosi na kati ya bamfumu ya ntinu.

\VS{12}Binwani yina ya ngolo, vwandaka na Lutangu ya mafunda zole na bankama sambanu (2 600) ya bamfumu ya makanda.

\VS{13}Bawu vwandaka twadisa lutangu ya mafunda bankama tatu na nsambwadi na bankama tanu (307 500) ya binwani ya ngolo yina vwandaka ya kukubama na kunwanisa bambeni ya ntinu.

\VS{14}Ntangu nyonso ba vwandaka kwenda na mvita, ntinu Ozyase vwandaka pesa bawu binwanunu yina ke kebaka nzutu, madyonga, bayimpu ya bisengo, binwanunu yina ke kebaka ntulu, minani mpe matadi ya bizukumununu.

\VS{15}Na Yelusalemi, Ozyase yidikaka binwanunu ya mvita yina lenda losa matadi ya nene na madyonga ya nene. Binwanunu yina, ba yidikaka yawu na muntu ya luzabu. Ba tulaka yawu na zulu ya bibaka, na zulu ya bayinzo ya mutela ya yinda. Nzambi sadisaka mbote Ozyase, yandi kumaka na ngolo mpe nsangu ya yandi kwendaka ntama.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{16}Na lulendo yina vwandaka na yandi, yandi kumaka na lunangu yina salaka ti yandi suka yimbi, na manima, yandi salaka mambu ya busafu na ntadisi ya Yave, Nzambi ya yandi. Kilumbu mosi, yandi kotaka na kati ya Yinzo ya Yave samu na kuyoka maaka ya sunga ya mbote na zulu ya kiyokolo ya maaka.

\VS{17}Nganga-Nzambi Azalya landaka yandi na yinzo ya Yave, kintwadi na
banganga-Nzambi makumi nana yina kele na kibakala.

\VS{18}Bawu telamaka na mantwala ya ntinu Ozyase mpe tubaka na yandi: «Ntinu, ni nge ve fwana kupesa
maaka ya nsunga ya mbote na Yave, Kasi ya kele
banganga-Nzambi na bana ya Aloni yina ba byekaka na kisalu yina. Basika na
kivinga ya longo samu ti nge ke na kusala mambu ya busafu yina ke pesaka ve nkembo na Yave Nzambi.»


\par }{\PP \VS{19}Ntangu Ozyase vwandaka kubama na kuyoka minkayulu ya nsunga ya mbote, yandi dasukaka samu na
banganga-Nzambi mpe na mbala mosi, kimbevo ya mpusu basikaka na mbunzu ya yandi na mantwala ya
banganga-Nzambi yina vwandaka na Yinzo ya Yave, pene-pene na kiyokolo ya maaka.

\VS{20}Azaliya,
nganga-Nzambi ya nene, kintwadi na
banganga-Nzambi ya nkaka, balukaka na kutala mutindu kimbevo ya mpusu basikaka na mbunzu ya yandi, na mbangu nyonso, ba basisaka yandi na ngaanda. Ntangu yandi bakulaka ti Yave me semba yandi, yandi basikaka na mbangu nyonso


\par }{\SH Nsukunu ya kintinu ya Ozyase
\par }
{\R (2Bt 15.5-7)

\par }{\PP \VS{21}Ntinu Ozyase vwandaka na kimbevo ya mpusu tii lufwa ya yandi. Samu na kimbevo yango, yinzo ya yandi vwandaka ve pene-pene na bayinzo ya bantu ya nkaka mpe yandi vwandaka dyaka ve na muswa na kukota na Yinzo ya Yave. Yotame, mwana ya yandi yina vwandaka keba bimvwama na yinzo ya ntinu, vwandaka mfumu na yinzo ya kintinu, ni yandi yalaka Yuda.

\VS{22}Mambu ya nkaka yina salaka Ozyase kubanda na mbandukulu tii na mansukina, ni
mumbikudi Esaya, mwana ya Amose sonikaka yawu.

\VS{23}Ntangu Ozyase kufwaka, ba tulaka na ndyamu ya bantinu, kisika mosi na bankooko ya yandi yina kufwaka. Ba tulaka yandi ve na ndyamu ya dikanda, samu ti yandi vwandaka na kimbevo ya mpusu. Ni mwana ya yandi Yotame kumaka ntinu na kisika ya yandi.




\par }\Chap{27}{\SH Kintinu ya Yotame
\par }
{\R (2Bt 15.32-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yotame vwandaka na bamvula makumi zole na tanu ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka bamvula kumi na sambanu na Yelusalemi. Nkumbu ya mama ya yandi vwandaka Yelusa, yandi vwandaka mwana ya
nganga-Nzambi Sadoke.

\VS{2}Yotame salaka mambu ya kulunga na meso ya Yave mutindu tata ya yandi Ozyase. Kasi yandi vwandaka kota ve na Yinzo ya Yave, samu ti bantu vwandaka ve ya
kudedama.


\par }{\PP \VS{3}Ni yandi Yotame tungaka Mwelo ya Zulu ya Yinzo ya Yave, yandi tungaka bisika mingi na kibaka ya Ofele.

\VS{4}Yandi tungaka bambanza mingi na kizunga ya myongo ya Yuda. Yandi tungaka bambanza na bibaka ya lukengolo mpe bayinzo ya mitela ya yinda na bizunga yina kele na bamfinda.


\par }{\PP \VS{5}Ni yandi Yotame nungaka, ntangu yandi nwanisaka ntinu na bana ya Amone. Na mvula yina, bantu ya Amone pesaka yandi Batalente\XREF{}{{\XO 27:5 }{\XT{Kbk 25.39}}} nkama (100) ya palata, Bakole\XREF{}{{\XO 27:5 }{\XT{1Bt 5.2}}} mafunda kumi (10 000) ya bambuma ya faline mpe ya oloze samu na kufuta mpaku. Na mvula ya zole na ya tatu yina landaka, ba futaka mpe mpaku mutindu mosi.

\VS{6}Yotame kumaka muntu ya lulendo, samu ti yandi vwandaka ya kusungama na mantwala ya Yave, Nzambi ya yandi.


\par }{\PP \VS{7}Mambu ya nkaka ya Yotame, nyonso yina yandi salaka kubanda bamvita yina yandi nwanaka tii bisalu yina yandi salaka, yawu kele ya kusonama na kati ya dibuku ya bantinu ya Isayeli mpe ya Yuda.

\VS{8}Yandi vwandaka na bamvula makumi zole na tanu ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka bamvula kumi na sambanu na Yelusalemi.

\VS{9}Yotame kufwaka, ba tulaka yandi na ndyamu kuna na Mbanza Davidi, kisika mosi na bankooko ya yandi yina kufwaka. Ni mwana ya yandi Akaze kumaka ntinu na kisika ya yandi.




\par }\Chap{28}{\SH Mbandukulu ya luyalu ya Akaze
\par }
{\R (2Bt 16.1-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Akaze vwandaka na bamvula makumi zole ntangu yandi kumaka ntinu. Yandi yalaka bamvula kumi na sambanu na Yelusalemi. Yandi sadilaka ve mambu ya kusungama na mantwala ya Yave, mutindu salaka tata ya yandi Davidi.

\VS{2}Kasi yandi landaka banzila ya bantinu ya Isayeli, yandi yidikaka biteki na bisengo ya kusulumuna yina yandi yokaka samu ti ba sambila yawu mutindu banzambi Baale.

\VS{3}Yandi pesaka minkayulu ya
maaka ya nsunga ya mbote na mudimba yina ba ke bokilaka Bene-Yinome. Yandi kufwaka bana ya yandi mpe yandi yokaka bawu na kupesa munkayulu na banzambi ya yandi mutindu mambu ya ngazi yina makanda ya bantu salaka mpe Yave bingisaka bawu samu na kupesa kisika na bantu ya Isayeli.

\VS{4}Yandi vwandaka pesa minkayulu mpe yandi vwandaka yoka
maaka ya nsunga ya mbote na bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo. Yandi vwandaka sala yawu na zulu ya myongo ya fyoti mpe na yisi ya bayinti nyonso yina vwandaka ntete na makasa ya maza.


\par }{\PP \VS{5}Yave, Nzambi ya yandi, yekulaka yandi na yisi ya lutumu ya ntinu ya Alame. Bantu ya Alame nungaka yandi, bawu simbaka bantu mingi mpe ba nataka bawu na ngolo na mbanza ya Damase. Yave yekulaka yandi na yisi ya lutumu ya ntinu ya Isayeli mpe ntinu nungaka yandi, kununga mosi ya kusakana ve.

\VS{6}Na kilumbu mosi, Peka, mwana ya Lemalya, kufwaka na Yuda, mafunda nkama mosi na makumi zole (120 000) ya binwani ya ngolo samu ti ba mangaka kutumama na Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu.

\VS{7}Zikeli, kinwani ya ngolo na Efalayime, kufwaka Maaseya, mwana ya ntinu, Azelikame, mfumu ya yinzo ya kintinu mpe Elekana, muntu ya zole na manima ya ntinu.

\VS{8}Bantu ya Isayeli nataka na ngolo mafunda bankama zole (200 000) ya bakento, na bana ya babakala mpe ya bakento. Ba bakaka bima mingi ya bawu mpe ba nataka yawu na Samaliya.


\par }{\PP \VS{9}Mumbikudi mosi ya Yave vwandaka na Samaliya, nkumbu ya yandi Odede. Yandi basikaka na kubwabana binwani ya Isayeli yina vwandaka kota na mbanza ya Samaliya. Yandi tubaka na bawu: «Yave, Nzambi ya bankooko ya beno vwandaka na nkele samu na bantu ya Yuda. Ni yawu yina, yandi yekulaka bawu na yisi ya lutumu ya beno. Beno kufwaka bantu mingi ya bawu, na nkele ya kulutila mpe yawu kumaka tii na dizulu.

\VS{10}Ntangu yayi, beno ke na mabanza ya kukitula bana ya babakala na bakento ya Yuda mpe ya Yelusalemi, samu ti bawu kuvwanda bisadi ya beno! Kasi beno, beno mosi mpe me sala yimbi na ntadisi ya Yave, Nzambi ya beno. Yinki beno ke na kubanza samu na yawu?

\VS{11}Ni yawu yina, beno kuwa munu: Beno pesa kimpwanza na bantu yina beno me tula na bunkole, bawu kele bampangi ya beno, samu ti Yave me dasukila beno.»


\par }{\PP \VS{12}Ndambu ya bamfumu ya bantu ya Efalayime, telamaka samu na kunwanisa bantu yina katukaka na kunwana mvita, bankumbu ya bawu ni yayi: Azaliya, mwana ya Yoyanane, Belekya, mwana ya Mesilemote, Ezekyase, mwana ya Salume mpe Amasa, mwana ya Adelayi.

\VS{13}Bawu tubaka na binwani yina: «Bantu yina beno me tula na bunkole. Beno kunata bawu ve awa samu ti beno ke sosila beto kitumbu na sika ya Yave. Tala, beno me zola kubwela na beto, mambu ya nkaka ya yimbi na zulu ya mambu ya ntete ya yimbi yina beto salaka, beno me zaba ve ti ni na yawu, nkele ya Yave me kubwa na Isayeli?»

\VS{14}Na mantwala ya bamfumu mpe ya mukangu, binwani pesaka kimpwanza na bantu yina vwandaka na bunkole mpe ba vutulaka bima ya bawu.

\VS{15}Na manima, bantu yina ba soolaka, bakaka bankole, ba bakaka na kati ya bima ya bawu, bilele na mapapa samu na kupesa na bantu yina kele ve na yawu. Ba pesaka madya na maza, ba sadisaka bantu yina lwalaka bamputa, ba tulaka na zulu ya bambuluku, bantu yina vwandaka lenda ve kutambula mpe ba vutulaka bawu kisika vwandaka bampangi ya bawu na Yeliko, Mbanza ya Maba. Na manima, ba vutukaka na Samaliya.


\par }{\SH Akaze lombaka lusalusu na bantu ya Asili
\par }
{\R (2Bt 16.7-20)

\par }{\PP \VS{16}Na ntangu yina, ntinu Akaze lombaka lusalusu na ntinu ya Asili.

\VS{17}Bantu ya Edome kwizaka dyaka na kunwanisa bantu ya Yuda mpe ba nataka mwa ndambu ya bantu na bunkole.

\VS{18}Ba-Filiseti mpe na sika ya bawu, kotaka na yinsi ya Yuda, ba botolaka bambanza Bete-Semese, Ayalone, Ngedelote, Soko mpe babwala yina kele pene-pene, Timena mpe babwala yina kele pene-pene, Ngimezo mpe babwala yina kele pene-pene. Mpe bawu bandaka na kuzinga kuna.

\VS{19}Yave fwisaka yinsi ya Yuda nsoni samu ti Akaze, ntinu ya Isayeli salaka mambu ya busafu. Mpe yandi vwandaka ve ya kukwikama na Yave.


\par }{\PP \VS{20}Tengalate-Pilenezele, ntinu ya Asili, kwendaka kunwanisa Akaze. Yandi bakaka Akaze mutindu mbeni ya yandi, yandi sadisaka yandi ve.

\VS{21}Akaze bakaka ndambu ya bimvwama na Yinzo ya Yave, na yinzo ya ntinu mpe na yinzo ya bamfumu, yandi pesaka yawu na ntinu ya Asili, kasi nyonso yina sadisaka yandi ve.

\VS{22}Ata bampasi yina yandi vwandaka tala, Akaze vwandaka tatamana na kusala mambu ya busafu na ntadisi ya Yave.

\VS{23}Yandi pesaka minkayulu na banzambi ya Damase yina nungaka yandi mpe yandi tubaka: «Samu ti banzambi ya bantinu ya Alame ke kuzwaka lusalusu na banzambi ya bawu, munu mpe, mu ke pesa bawu minkayulu samu ti ba kwiza sadisa munu.» Kasi minkayulu yina yandi pesaka na banzambi yina sadisaka ve ntinu mpe Yuda nyonso.

\VS{24}Akaze kutikisaka bima nyonso ya longo yina kele na
Yinzo ya Nzambi, yandi mwangisaka yawu mpe yandi kangaka mwelo ya Yinzo ya Yave mpe yandi yidikaka biyokolo ya minkayulu na bisika nyonso ya Yelusalemi.

\VS{25}Na konso mbanza ya kintinu ya Yuda, yandi yidikaka bisika ya lusambulu na zulu ya myongo, bisika yina ba fwana kupesilaka
maaka ya nsunga ya mbote na banzambi ya nkaka. Mambu yina pesaka nkele na Yave, Nzambi ya bankooko ya yandi.


\par }{\PP \VS{26}Mambu ya nkaka yina salaka Akaze na mbandukulu tii na mansukina, yawu kele ya kusonama na kati ya dibuku ya bantinu ya Yuda mpe ya Isayeli.

\VS{27}Akaze kufwaka, ba tulaka yandi na ndyamu kuna na mbanza Yelusalemi, kasi na bandyamu ya bantinu ya Isayeli ve. Ni mwana ya yandi Ezekyase kumaka ntinu na kisika ya yandi.




\par }\Chap{29}{\SH Luyalu ya Ezekyase
\par }
{\R (2Bt 18.1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ezekyase kumaka ntinu, na bamvula makumi zole na tanu, yandi yalaka bamvula makumi zole na yivwa na Yelusalemi. Nkumbu ya mama ya yandi vwandaka Abiya, mwana ya Zakali.

\VS{2}Ezekyase salaka mambu ya kusungama na mantwala ya Yave. Yandi salaka mambu nyonso mutindu salaka nkooko ya yandi Davidi.


\par }{\PP \VS{3}Na ngonda ya ntete ya mvula ya ntete ya kintinu ya yandi, Ezekyase fungulaka myelo ya
Yinzo ya Nzambi mpe ni yandi yidikaka yawu.

\VS{4}Yandi bokilaka
banganga-Nzambi na
ba-Levi, yandi vukisaka bawu na lweka ya esete ya Yinzo ya Yave.

\VS{5}Yandi tubaka na bawu: Dikanda ya Levi, beno kuwa munu! Beno vwanda bantu ya longo mpe beno vedisa Yinzo ya Yave, Nzambi ya bankooko ya beno. Beno katula bima nyonso yina kele ya
kuvedila ve na kati ya Yinzo ya Yave.

\VS{6}Bankooko ya beto kwikilaka ve na Yave Nzambi ya beto, basalaka mambu ya busafu na meso ya Yave, bawu yekulaka yandi, ba talaka ya bawu kisika ya nkaka, bawu pesaka mukongo na Yinzo ya Yave.

\VS{7}Bawu kangaka myelo ya Yinzo ya Yave, bawu kufwaka minda, bawu mangaka na kupesa minkayulu ya
maaka ya nsunga ya mbote mpe minkayulu ya kuyoka na
kivinga ya longo ya Nzambi ya Isayeli.

\VS{8}Ni yawu yina, nkele ya Yave kubwaka na Yelusalemi mpe na Yuda. Yandi salaka ti yawu kukuma bisika ya nsisi mpe ya kuseka, bisika ya nsoni ya kulutila. Ni yina beno ke na kutala na meso ya beno.

\VS{9}Ni yawu yina, bankooko ya beto kufwaka na mbele ya mvita. Bana ya beto ya babakala, bana ya beto ya bakento na bakento ya beto, ba nataka bawu na bunkole samu na mambu yina.

\VS{10}Ntangu yayi, mu zola kusala ngwisani na Yave, Nzambi ya Isayeli, samu ti yandi katula nkele ya ngolo yina yandi tulaka na beto.

\VS{11}Ntangu yayi, beno bana ya munu, beno sala keba, ni Yave soolaka beno samu ti beno sala kisalu ya
kinganga-Nzambi na mantwala ya yandi mpe kuyoka minkayulu ya
maaka ya nsunga ya mbote samu na kukembila Yave.


\par }{\PP \VS{12}Yayi ni bankumbu ya
ba-Levi yina telamaka samu na kisalu: Samu na dikanda ya Keyate: Mayate mwana ya Amasayi, Yowele mwana ya Azaliya. Samu na dikanda ya Melali: Kise mwana ya Abedi, Azaliya mwana ya Yeyalelele. Samu na dikanda ya Ngelesone: Yowa mwana ya Zima, Edene, mwana ya Yowa.

\VS{13}Samu na dikanda ya Elisafane: Simeli mpe Yeyele. Samu na dikanda ya Asafe: Zakali mpe Matanya.

\VS{14}Samu na dikanda ya Yemane: Yeliyele mpe Simeyi. Samu na dikanda ya Yedutune: Semaya mpe Uzyele.

\VS{15}Bawu bokilaka mpe vukisaka bampangi ya bawu
ba-Levi, bawu kuzwaka mbyekolo mpe ba vedisaka Yinzo ya Yave mutindu ntinu tumisaka mpe mutindu vwandilaka mambu ya Yave.

\VS{16}Banganga-Nzambi kotaka na kati ya Yinzo ya Yave samu na kuvedisa yawu mpe ba basisaka bima nyonso ya
kuvedila ve yina vwandaka kuna tii na ngaanda ya Yinzo ya Yave, kisika
ba-Levi lokotaka yawu mpe kwendaka losa yawu na muzumba ya Sedelone.

\VS{17}Ba bandaka
kubyeka yawu na kilumbu ya ntete ya ngonda ya ntete. Na kilumbu ya nana, ba kotaka na kisika ya Yave yina kele na kati-kati ya nkotolo mpe kiyokolo ya minkayulu. Bawu salaka bilumbu nana samu na
kubyeka Yinzo ya Yave mpe ba manisaka yawu na kilumbu ya kumi na sambanu ya ngonda ya ntete.


\par }{\PP \VS{18}Na manima, bawu kwendaka na sika ya ntinu Ezekyase mpe bawu tubaka: «Mfumu, beto me vedisa Yinzo nyonso ya Yave, kiyokolo ya minkayulu mpe bisalulu ya yawu, mesa ya mampa yina ba ke pesaka na Yave mpe bisalulu ya yawu nyonso.

\VS{19}Na yina me tadila bima nyonso ya longo yina ntinu Akaze sumunaka, na busafu ya yandi ntangu yandi vwandaka ntinu. Beto me vutula bima yango mutindu yawu vwandilaka mpe beto me byeka yawu. Beto me tula yawu na mantwala ya kiyokolo ya minkayulu ya Yave.»


\par }{\SH Ezekyase vutulaka kisika ya lusambulu mpe ya minkayulu
\par }
{\PP \VS{20}Na suka-suka, ntinu Ezekyase telamaka, yandi kutikisaka bamfumu ya mbanza. Bawu kwendaka na Yinzo ya Yave.

\VS{21}Samu na kuvedisa, ba nataka bangombe nsambwadi ya mbakala, mameme nsambwadi ya mbakala, bana ya mameme nsambwadi mpe bankombo nsambwadi. Minkayulu nyonso yina salamaka samu na dikanda ya ntinu, samu na
Yinzo ya longo mpe samu na bantu ya Yuda. Ntinu zabisaka na
banganga-Nzambi, bana ya Aloni na kupesa yawu na Yave na zulu ya Kiyokolo ya minkayulu.

\VS{22}Banganga-Nzambi zengaka bayintu ya bangombe, ba bakaka menga mpe ba mwangaka yawu na zulu ya kiyokolo ya minkayulu. Ba zengaka bayintu ya mameme ya mbakala, ba bakaka menga mpe ba mwangaka yawu na zulu ya kiyokolo ya minkayulu. Ba zengaka bayintu ya bana ya mameme, ba bakaka menga mpe ba mwangaka yawu na zulu ya kiyokolo ya minkayulu.

\VS{23}Ba nataka bankombo samu na munkayulu ya kuvedisa na mantwala ya ntinu na ya bantu nyonso mpe ba tulaka maboko na zulu ya yawu.

\VS{24}Banganga-Nzambi zengaka bayintu ya bawu, ba mwangaka menga na zulu ya kiyokolo ya minkayulu samu ti ba lemvokila masumu ya bantu nyonso ya Isayeli. Samu na yawu, ntinu tubaka mutindu yayi: Ba fwana kupesa minkayulu nyonso zole: Minkayulu ya kuyoka mpe minkayulu ya mulemvo samu na kukatula masumu ya Isayeli nyonso.


\par }{\PP \VS{25}Ntinu tulaka
ba-Levi na kati ya Yinzo ya Yave, ba vwandaka wakisa muningu ya basembale mpe bansambi. Bawu tumamaka na ntumunu ya Davidi, Ngade
mumbikudi ya ntinu mpe ya
mumbikudi Natane. Ya vwandaka ntumunu yina Yave pesaka na bayinwa ya mimbikudi ya yandi.

\VS{26}Ba-Levi kwendaka telama na bisikulu ya Davidi.
Banganga-Nzambi vwandaka na bakulumenta ya bawu.

\VS{27}Ezekyase tumisaka ti ba pesa minkayulu ya kuyoka na zulu ya kiyokolo ya minkayulu. Ntangu ba bandaka na kupesa minkayulu yango, ba bandaka mpe na kuyimbila mikunga, samu na kukembisa Yave na bakulumenta mpe na bisikulu ya Davidi, ntinu ya Isayeli.

\VS{28}Mukangu nyonso vwandaka ya kufukama. Bawu vwandaka yimbila mpe bawu vwandaka sika bakulumenta. Ba vwandaka sala mutindu yina tii ntangu ba manisaka na kupesa minkayulu ya kuyoka.

\VS{29}Ntangu ba manisaka kupesa minkayulu, ntinu na bantu nyonso yina vwandaka na yandi, fukamaka mpe ba tulaka bizizi ya bawu na ntoto.

\VS{30}Ntinu Ezekya na bamfumu tubaka na
ba-Levi na kukembisa Yave na mikunga ya Davidi mpe ya
mumbikudi Asafe. Ba yimbilaka na kilengi nyonso mpe ba kubwaka tii na ntoto samu na kuyimbila Yave.


\par }{\PP \VS{31}Na yina Ezekyase tubaka: «Ntangu yayi, beno me kota yimeni na kisalu ya Yave. Beno belama, beno nata bibulu ya minkayulu mpe minkayulu ya matondo na Yinzo ya Yave.» Mukangu ya bantu nataka bibulu ya minkayulu mpe minkayulu ya matondo. Bayina nyonso vwandaka na ntima ya mbote, bawu nataka minkayulu ya kuyoka.

\VS{32}Bibulu yina ba nataka vwandaka na lutangu ya makumi nsambwadi (70) ya bangombe, nkama (100) ya mameme ya mbakala mpe bankama zole (200) ya bana ya mameme, nyonso yina ba pesaka yawu mutindu minkayulu ya kuyoka na Yave.

\VS{33}Ba pesaka mpe bankama sambanu (600) ya bangombe mpe mafunda tatu (3 000) ya mameme na bankombo.

\VS{34}Kasi,
banganga-Nzambi vwandaka ve mingi na kukatula bampusu ya bibulu yina ba vwandaka pesa na minkayulu ya kuyoka, bampangi ya bawu
ba-Levi sadisaka bawu tii kisalu yina manisaka mpe tii ba byekaka
banganga-Nzambi ya nkaka. Samu ti ba-Levi vwandaka vedisa banzutu ya bawu na mbangu nyonso kulutila
banganga-Nzambi.

\VS{35}Na zulu ya minkayulu yina ya kuyoka,
banganga-Nzambi pesaka mpe minkayulu ya malafu mpe minkayulu ya mafuta yina ba ke yokaka. Ni mutindu yina bantu vutukaka dyaka na kwiza sambila na Yinzo ya Yave.


\par }{\PP \VS{36}Ezekyase na bantu nyonso talaka kilengi na mambu yina Nzambi kubikaka na bawu samu ti nyonso salamaka na mbangu.




\par }\Chap{30}{\SH Ezekyase bokilaka bantu nyonso ya Isayeli samu na
mukembo ya Paki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ezekyase fidisaka bantumwa na Isayeli nyonso mpe na Yuda. Yandi sonikaka mikanda na bantu ya Efalayime mpe na bantu ya Manase samu ti yandi kwiza na Yinzo ya Yave, na Yelusalemi, na kukembila
mukembo ya Paki na nkumbu ya Yave, Nzambi ya Isayeli.

\VS{2}Ntinu, bamfumu mpe mukangu nyonso ya Yelusalemi, vwandaka na mabanza mosi na kukembila
mukembo ya Paki na ngonda ya zole.

\VS{3}Bawu lendaka ve na kukembila
mukembo ya Paki na ntangu ya yawu, samu ti ba byekaka ve banganga-Nzambi na lutangu ya mingi mpe samu ti bantu vukanaka ve na Yelusalemi.

\VS{4}Dibanza yina pesaka kilengi na ntinu mpe na mukangu nyonso.

\VS{5}Ba sadilaka yawu mpe ba pesaka nsangu na Isayeli nyonso kubanda na Beele-Seba tii na Dane, samu ti ba kwiza na Yelusalemi na kukembila
mukembo ya Paki na Nkumbu ya Yave, Nzambi ya Isayeli samu ti bantu mingi kembilaka yawu ve mutindu ba sonikaka.

\VS{6}Bantumwa bakaka mikanda yina ntinu na bamfumu sonikaka. Bawu kwendaka na yawu na bambanza nyonso ya Isayeli mpe na Yuda. Bawu salaka mutindu ntinu pesaka lutumu, yandi tubaka: «Beno bantu nyonso ya Isayeli, beno vutuka na Yave, Nzambi ya Abalayami, ya Isaaki mpe ya Yakobi samu ti yandi vutuka na beno, beno yina vuukaka na maboko ya ntinu ya Asili.

\VS{7}Beno vwanda ve mutindu bankooko ya beno to bampangi ya beno yina salaka mambu ya busafu na ntadisi ya Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu, ni yawu yina Nzambi yekulaka bawu na bambeni mutindu beno ke na kutala yawu.

\VS{8}Ntangu yayi, beno manga ve na kutumama na Yave mutindu salaka bankooko ya beno. Kasi beno vutuka na Yinzo ya yandi ya longo yina yandi byekaka samu na bantangu nyonso. Beno sadila Yave, Nzambi ya beno. Ni kuna, nkele ya ngolo ya Yave ke manisa na beno.

\VS{9}Kana beno vutuka na Yave, bantu yina nataka bampangi ya beno mpe bana ya beno na bunkole, ke sadila bawu mambu ya mbote mpe bawu ke vutuka na yinsi yayi. Beno fwana zaba ti Yave, Nzambi ya beno, lenda bika beno ve kana beno me vutuka na yandi, samu ti yandi kele mbote mpe ke talaka kyadi ya bantu.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{10}Bantumwa lutaka na konso mbanza na yinsi ya Efalayime, ya Manase tii na Zabulone, bantu vwandaka seka mpe kunyafuna bawu.

\VS{11}Kasi bantu ya nkaka ya bifumba ya Asele, ya Manase, ya Zabulone ndimaka yimbi ya bawu mpe kwendaka na Yelusalemi.

\VS{12}Na mbanza ya Yuda mpe lulendo ya Nzambi salaka ti bantu nyonso ya mbanza kuvwanda ntima mosi, samu na kusadila musiku ya ntinu mpe ya bamfumu mutindu vwandilaka mambu ya Yave.


\par }{\SH Ezekyase salaka
mukembo ya Paki
\par }
{\PP \VS{13}Bantu mingi vukanaka na Yelusalemi na ngonda ya zole ya mvula samu na kukembila
mukembo ya mampa yina kele ve na levule. Ya vwandaka lukutakanu mosi ya nene.

\VS{14}Bawu mwangisaka biyokolo nyonso ya minkayulu yina vwandaka na mbanza Yelusalemi mpe biyokolo nyonso ya
maaka ya nsunga ya mbote. Ba losaka yawu na muzumba ya Sedelone.

\VS{15}Na kilumbu ya kumi na yiya ya ngonda ya zole, bawu kufwaka bana ya mameme na
mukembo ya Paki. Banganga-Nzambi na ba-Levi na nsoni yina, bawu kukivedisaka. Bawu pesaka minkayulu ya kuyoka na Yinzo ya Yave.

\VS{16}Muntu-muntu vwandaka na kisika ya yandi ya kisalu mutindu kele
Musiku ya Moyize, muntu ya Nzambi. Ba-Levi vwandaka pesa menga ya bibulu na
banganga-Nzambi mpe bawu vwandaka mwanga yawu na zulu ya kiyokolo ya minkayulu.

\VS{17}Bantu mingi na kati ya mukangu vwandaka ve ya kuvedila. Na yina, ba-Levi zengaka balaka ya bana ya mameme na
mukembo ya Paki, samu na bantu nyonso yina vwandaka ya kuvedila ve, samu na kutula bantu yina na lweka samu na Yave.

\VS{18}Bantu mingi ya bifumba ya Efalayime, ya Manase, ya Isakale mpe ya Zabulone kukivedisaka ve. Bawu kudyaka na
mukembo ya Paki. Na kusala mutindu yina, bawu zitisaka ve mambu yina ba sonikaka, kasi Ezekyase sambilaka samu na bawu mutindu yayi: «Bika ti Yave yina kele Nzambi ya mbote, yandi kukatula masumu

\VS{19}ya bantu nyonso yina ke na kusosa Yave Nzambi ya bankooko ya bawu na ntima mosi, ata ti bawu kele ve bantu ya longo to ya
kuvedila!»

\VS{20}Yave kuwaka lusambulu ya Ezekyase, yandi pesaka dyaka bawu ve kitumbu.


\par }{\PP \VS{21}Ni yawu yina, bana ya Isayeli yina vwandaka na Yelusalemi, kembilaka na kilengi nyonso, bilumbu nsambwadi ya
mukembo ya mampa yina kele ve na levule. Konso kilumbu, ba-Levi na banganga-Nzambi vwandaka zitisa Yave, na lulendo nyonso na bisikulu ya bawu.

\VS{22}Ezekyase kindisaka ba-Levi nyonso yina vwandaka sadila Yave na ntima ya mbote. Na bilumbu nsambwadi, bawu vwandaka pesa minkayulu ya madya yina ba kubikaka na
mukembo, na minkayulu ya kiwisa mpe ba vwandaka yimbila mikunga samu na kuzitisa Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu.

\VS{23}Ni yawu yina, mukangu nyonso kuzwaka mabanza ya kubwela bilumbu nsambwadi ya nkaka samu na
mukembo. Bawu salaka bilumbu nsambwadi ya kyese na kyese.

\VS{24}Bantu talaka kilengi samu ti Ezekyase, ntinu ya Yuda, pesaka na bantu nyonso funda mosi (1 000) ya bangombe, mafunda nsambwadi (7 000) ya mameme na bankombo. Bamfumu mpe pesaka funda mosi (1 000) ya bangombe ya mbakala, na mafunda kumi (10 000) ya mameme na bankombo.
Banganga-Nzambi mingi kukivedisaka.

\VS{25}Mukangu nyonso ya bantu ya Yuda,
banganga-Nzambi,
ba-Levi, bantu nyonso yina katukaka na Isayeli mpe bayina vwandaka zinga na Yuda, bawu nyonso talaka kilengi.

\VS{26}Kilengi vwandaka ya mingi na Yelusalemi. Kubanda na ntangu ya Salomoni, mwana ya Davidi, ntinu ya Isayeli, dyambu ya mutindu yayi salamaka ntete ve na Yelusalemi.

\VS{27}Banganga-Nzambi yina vwandaka
ba-Levi, bawu telamaka na kusakumuna bantu. Bandinga ya bawu vwandaka wakana mpe lusambulu ya bawu kumaka tii na dizulu, na
Yinzo ya longo ya Yave.




\par }\Chap{31}{\SH Ezekyase bongisaka bisalu ya Yinzo ya Yave
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ntangu feti manisaka, bantu nyonso ya Isayeli yina vwandaka kuna, kwendaka na bambanza ya Yuda, bawu mwangisaka matadi yina ba telemisaka samu na banzambi ya bawu, bawu bwisaka makunzi ya Asela, nzambi ya kento mpe ba mwangisaka bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo mpe biyokolo ya bawu ya minkayulu, kubanda na Yuda nyonso, na Bezame, na Efalayime mpe na Manase. Na manima, bantu nyonso ya Isayeli vutukaka na bambanza ya bawu, muntu-muntu na kisika ya yandi.


\par }{\PP \VS{2}Ezekyase kubikaka makabu ya
banganga-Nzambi na
ba-Levi, yandi kabulaka bawu na makabu mpe, yandi pesaka kisalu na muntu-muntu. Samu na
banganga-Nzambi na ba-Levi, yandi pesaka bawu kisalu ya kuyokaka minkayulu ya kiwisa mpe kusadila Yave na mikunga ya nzitusu na Yinzo ya Yave.

\VS{3}Ntinu vwandaka pesa bimvwama ya yandi samu na minkayulu ya kuyoka: minkayulu ya kuyoka ya suka mpe ya nkokila. Bima ya nkaka kele ya kusadila na kilumbu ya kupema, na kilumbu ya ntete ya ngonda, mpe na bafeti ya nkaka mutindu ba sonikaka yawu na
Musiku ya Yave.


\par }{\PP \VS{4}Ntinu Ezekyase pesaka lutumu na bantu yina vwandaka zinga na Yelusalemi, na kupesa bima ya kulunga na
banganga-Nzambi mpe
ba-Levi samu ti ba sala kisalu ya bawu na ntima mosi mutindu ba sonikaka na
Musiku ya Yave.

\VS{5}Ntangu mambu yina zabanaka, bantu mingi ya Isayeli nataka madya ya ntete ya bilanga mutindu: faline, vinu, mafuta ya bangumba, mafuta ya nyosi, bima ya nkaka ya bilanga, mpe ba pesaka
dime ya bima yina ba kuzwaka.

\VS{6}Bantu yina vwandaka zinga na Isayeli mpe na Yuda pesaka
dime ya bangombe, dimeme yina vwandaka na bawu. Bawu pesaka mpe dime ya bima ya longo yina ba pesaka na Yave, Nzambi ya bawu. Bawu salaka bikunku na bikunku.

\VS{7}Na ngonda ya tatu, bawu bandaka na kutula bima yango na bikunku mpe ba manisaka na ngonda ya nsambwadi.

\VS{8}Ntangu Ezekyase na bamfumu, kwizaka tala bima yango, ba vutulaka matondo na Yave mpe na Isayeli, bantu ya yandi.


\par }{\PP \VS{9}Ezekyase yufulaka
banganga-Nzambi na
ba-Levi na dyambu yina me tadila bikunku yina.

\VS{10}Mpe Azaliya,
Nganga-Nzambi ya ntete, muntu ya dikanda ya Sadoke, vutulaka: «Kubanda kilumbu yina beto vwandaka nata na Yinzo ya Yave, bima yina beto kuzwaka, beto kudyaka mpe beto yukutaka. Madya ya nkaka bikanaka, samu ti Yave sakumunaka bantu ya yandi. Bima yayi ba me kutika awa, ni yina bikanaka.»


\par }{\PP \VS{11}Ntinu Ezekyase tumisaka batunga bivinga na kati ya Yinzo ya Yave samu na kubumbaka bima. Ntangu bayinzo yango manisaka,

\VS{12}na mutindu ya kufwanakana, bawu nataka
dime yina ba katulaka na madya yina ba yonzikaka mpe minkayulu ya nkaka yina ba byekaka. Bawu soolaka mu-Levi mosi, nkumbu ya yandi Konanya, ni yandi vwandaka keba bima yango kintwadi na mpangi ya yandi Simeyi yina vwandaka kilandi ya yandi.

\VS{13}Yeyiyele, Azaliya, Nayate, Asayele, Yelimote, Yozabade, Elyele, Isemakya, Mayate na Benaya, ni bawu vwandaka kengidila bisalu na lutwadusu ya Konanya mpe Simeyi mpangi ya yandi. Ntinu Ezekyase mpe Azaliya,
nganga-Nzambi ya nene yina vwandaka mfumu na Yinzo Yave, ni bawu tumisaka mutindu yina.

\VS{14}Mu-Levi mosi na nkumbu ya Kole, mwana ya Yimena, nkebi ya mwelo ya esete, yandi vwandaka na kisalu ya kubakaka bima yina bantu vwandaka pesa na ntima mosi na Nzambi. Yandi vwandaka kabula na
banganga-Nzambi bima ya longo yina pesamaka na Yave.

\VS{15}Na bambanza yina ke na
banganga-Nzambi, ni
ba-Levi vwandaka sadisa bawu. Bankumbu ya bawu ni yayi: Edene, Minyamine, Yeswa, Semaya, Amalya mpe Sekanya. Ni bawu vwandaka kabula na mutindu ya kufwanakana madya na bampangi ya bawu, kubanda na bana ya fyoti tii na bantu ya kukula mutindu kele makanda ya bawu.

\VS{16}Bawu pesaka ve bima yina kaka na babakala yina sonikisaka bankumbu ya bawu kubanda na bayina vwandaka na bamvula tatu tii na zulu, kasi na bantu yina konso kilumbu, vwandaka kwiza sala bisalu na Yinzo ya Yave mutindu vwandaka kisalu mpe makanda ya bawu.

\VS{17}Bawu pesaka na
banganga-Nzambi yina sonikisaka bankumbu ya bawu na konso dikanda. Bawu pesaka mpe na
ba-Levi yina vwandaka na bamvula kubanda na makumi zole tii na zulu. Ba sonikisaka bankumbu ya bawu na bisika ya bisalu ya bawu mpe mutindu vwandaka makanda ya bawu.

\VS{18}Bawu sonikisaka bankumbu ya bawu kintwadi na bantu ya makanda ya bawu, bakento, bana ya babakala, bana ya bakento, samu ti bawu salaka na dede nyonso mutindu ba ke sadilaka samu na kuvwanda ya
kuvedila.

\VS{19}Samu na
banganga-Nzambi yina ke na dikanda ya Aloni, bayina ke zingaka na babwala yina kele pene-pene na bambanza ya bawu, ya vwandaka na konso mbanza, bantu yina ba soolaka samu na kukabula bikunku na
banganga-Nzambi nyonso mpe
ba-Levi yina sonikisaka bankumbu ya bawu.


\par }{\PP \VS{20}Ni mutindu yina Ezekyase salaka na mbanza nyonso ya Yuda, yandi salaka mambu ya mbote, ya
kudedama mpe ya tsyelika na mantwala ya Yave, Nzambi ya yandi.

\VS{21}Ntangu yandi bongisaka
Yinzo ya Nzambi, mpe ntangu yandi lombaka bantu na kuvumina
Musiku ya yandi na bantumunu ya yandi, yandi vwandaka sosa Nzambi na ntima mosi mpe nyonso yina yandi vwandaka sala vwandaka bonga.




\par }\Chap{32}{\SH Senakelibe kwizaka na kunwanisa Yuda
\par }
{\R (2Bt 18.13; Esa 36.1)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntangu Ezekyase manisaka na kusala mambu ya mbote na meso ya Nzambi, ntinu ya Asili na nkumbu ya Senakelibe, kwizaka nwanisa Yuda. Yandi zungidilaka bambanza yina ba tungaka na bibaka ya lukengolo mpe na manima, yandi pesaka lutumu ya kubaka yawu na ngolo.

\VS{2}Mpe ntangu Ezekyase talaka ti Senakelibe zolaka nwanisa Yelusalemi,

\VS{3}yandi wisanaka na bamfumu mpe binwani yina ke kebaka yandi samu na kukanga bayinto yina kele ve na kati ya mbanza. Bawu nyonso ndimaka mabanza ya yandi.

\VS{4}Bawu vukanaka na lutangu ya bantu mingi mpe bawu kangaka bayinto nyonso mpe mizumba yina vwandaka na kati ya yinsi. Bawu vwandaka tuba: «Beto zola ve ti ntangu bantinu ya Asili ke kuma awa, bawu kwiza kuta maza ya mingi.»


\par }{\PP \VS{5}Na kibakala nyonso, Ezekyase tungisaka dyaka kibaka, kisika yina vwandaka ya kumwangana. Yandi bwelaka yinda ya bayinzo ya mitela ya yinda. Yandi tungisaka dyaka kibaka ya nkaka na ngaanda. Yandi bwelaka dyaka kibaka samu na kusyamisa kisika yina ba ke bokilaka Milo na kati ya mbanza Davidi. Yandi yidikisaka mpe binwanunu ya mingi mpe binwanunu yina ke kebaka nzutu.

\VS{6}Na manima, yandi tulaka bamfumu ya binwani na mantwala ya bantu nyonso, mpe yandi kutikisaka bawu na kisika yina kele pene-pene na mwelo ya mbanza mpe yandi tubaka na bawu mutindu yayi:


\par }{\PP \VS{7}«Beno vwanda na kibakala mpe na ngolo, beno vwanda ve na boma, beno kima ve ntinu ya Asili na bantu ya mingi-mingi yina ke na yandi, samu ti beno me lutila lulendo na bantu yina ke na yandi.

\VS{8}Kana ngolo ya ntinu ya Asili kele na bantu, ngolo ya beto ke na Yave, Nzambi ya beto yina ke sadisa beto mpe ke nwanina beto.» Mambu yina tubaka Ezekyase, ntinu ya Yuda kindisaka bantu nyonso.


\par }{\SH Mambu yina Senakelibe tubaka na bantu ya Yelusalemi
\par }
{\R (2Bt 18.17-37; Esa 36.2-22)

\par }{\PP \VS{9}Na manima, Senakelibe, ntinu ya Asili, fidisaka bantumwa ya yandi na Yelusalemi. Bawu zungidilaka mbanza Lakise na binwani ya yandi mpe yandi fidisaka bawu na sika ya Ezekyase, ntinu ya Yuda, mpe na bantu nyonso ya Yuda yina vwandaka na Yelusalemi, samu na kutuba na bawu mutindu yayi:

\VS{10}«Senakelibe, ntinu ya Asili me tuba mutindu yayi: “Na nani beno me tula kivuvu? Samu ti beno zinga na Yelusalemi na kati ya mpasi?

\VS{11}Ezekyase ke na kuvuna beno na kutuba ti Yave Nzambi ya beto ke katula beto na yisi ya lutumu ya ntinu ya Asili. Yandi ke na kuvuna beno samu ti beno nyonso kufwa na nsatu ya madya mpe na mpwila ya maza.

\VS{12}Ni Ezekyase ve mwangisaka bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo mpe biyokolo ya minkayulu? Ni yandi ve tubaka na bantu nyonso ya Yuda mpe ya Yelusalemi ti kaka na mantwala ya kiyokolo mosi beno fwana kufukama, kaka ni na yawu mpe beno fwana kuyoka
maaka ya nsunga ya mbote.

\VS{13}Beno kuwaka ve mambu yina munu na bankooko ya munu salaka na sika ya bantu ya nkaka yina kele na ntoto? Ya tsyelika, banzambi ya bayinsi yina, bawu lendaka na kukuula bayinsi ya bawu na yisi ya lutumu ya munu?

\VS{14}Na kati ya banzambi nyonso ya makanda ya bantu yina bankooko ya munu manisaka na kufwa, wapi banzambi yina kuulaka bantu ya bawu, samu ti Nzambi ya beno vwanda na lenda ya kukuula beno na yisi ya lutumu ya munu?

\VS{15}Beno tala! Beno ndima ve ti Ezekyase kuvuna beno. Beno ndima ve mambu ya yandi. Mu me zabisa beno ti ya kele ve na nzambi na yinsi, to na yinsi mosi ya kintinu yina lendaka na kukatula yinsi ya yandi na yisi ya lutumu ya bankooko ya munu mpe ya munu mosi. Banzambi ya beno lenda katula beno ve na yisi ya lutumu ya munu.”»

\VS{16}Bantu ya Senakelibe zonzaka mambu ya yimbi na Yave Nzambi mpe na kisyelo ya yandi Ezekyase.


\par }{\SH Senakelibe fingaka Yave
\par }
{\R (2Bt 19.14-19; Esa 37.14-20)

\par }{\PP \VS{17}Senakelibe sonikaka mukanda samu na kufinga Yave, Nzambi ya Isayeli, yandi tubaka: «Banzambi ya bayinsi ya nkaka lendaka ve na kukatula bantu ya bawu na yisi ya lutumu ya munu mpe Nzambi ya Ezekyase lenda katula ve bantu ya yandi na yisi ya lutumu ya munu.»


\par }{\PP \VS{18}Bantumwa ya Senakelibe vwandaka looka na ngolo nyonso na ndinga ya bantu ya Yuda, samu na kutalisa bantu ya Yelusalemi boma, bantu yina vwandaka ya kuvwanda na zulu ya bibaka, mpe samu na kubotola mbanza ya bawu.

\VS{19}Bawu vwandaka zonzila na yina me tadila Nzambi ya Yelusalemi mutindu mosi na banzambi ya bayinsi ya nkaka, biteki yina bantu yidikaka.


\par }{\SH Nzambi kuulaka Yelusalemi
\par }
{\R (2Bt 19.15,35-37; Esa 37.15,36-38)

\par }{\PP \VS{20}Ntinu Ezekyase na
mumbikudi Esaya mwana ya Amose, sambilaka samu na dyambu yina, bawu lookaka na sika ya Nzambi.

\VS{21}Na yina, Yave fidisaka ntumwa yina kwizaka kufwa binwani nyonso ya ngolo, na bamfumu ya binwani ya ntinu ya Asili. Na manima, ntinu vutukaka na nsoni nyonso na yinsi ya yandi. Ntangu yandi kumaka na yinzo ya nzambi ya yandi, bana ya yandi mosi kufwaka yandi na mbele ya mvita.


\par }{\PP \VS{22}Kasi, Yave katulaka Ezekyase na bantu yina ke zingaka na Yelusalemi, na yisi ya lutumu ya Senakelibe ntinu ya Asili mpe na yisi lutumu ya bambeni nyonso ya bawu. Yandi tulaka kizunu na yinsi nyonso ya bawu.

\VS{23}Bantu mingi vwandaka nata minkayulu na Yelusalemi samu na kupesa na Yave mpe makabu ya mfunu samu na kupesa na Ezekyase, ntinu ya Yuda. Kubanda kilumbu yina, ba zangulaka yandi na meso ya bayinsi nyonso.


\par }{\SH Nsukunu ya kintinu ya Ezekyase
\par }
{\R (2Bt 20.1-21; Esa 38.1-8; 39)

\par }{\PP \VS{24}Na ntangu yina, ntinu Ezekyase kuzwaka kimbevo yina zolaka nata yandi na lufwa, yandi lombaka na lusambulu na sika ya Yave mpe Yave pesaka yandi kidimbu ya lunyakusu.

\VS{25}Kasi Ezekyase vutulaka ve matondo na Yave na mambu ya mbote yina Yave salaka na yandi. Yandi salaka lunangu na ntima ya yandi mpe Yave lakisaka nkele ya yandi na Ezekyase, na Yuda mpe na mbanza Yelusalemi.

\VS{26}Na yina, ntangu Ezekyase bakulaka ti yandi salaka lunangu, yandi na bantu ya Yelusalemi, bawu kulukaka. Yave dasukilaka dyaka ve bawu tii ntangu nyonso yina Ezekyase vwandaka ntinu.


\par }{\PP \VS{27}Ezekyase kuzwaka bimvwama mingi na nkembo ya nene. Yandi tungisaka bayinzo ya mingi samu na kubumba palata, wolo, matadi ya ntalu, mananasi ya nsunga ya mbote, binwanunu yina ke kebaka nzutu mpe bima ya nkaka ya ntalu.

\VS{28}Yandi tungaka mpe bayinzo yina yandi vwandaka bumba bambuma ya faline, vinu ya malu-malu, na mafuta ya malu-malu, mpe bayinzo ya nkaka ya fyoti samu na kutula bibulu ya mutindu na mutindu mpe lupangu samu na bibulu.

\VS{29}Yandi tungisaka bambanza mpe sumbaka mameme, bankombo na bangombe samu ti Nzambi pesaka yandi kimvwama ya mingi.


\par }{\PP \VS{30}Ni yandi Ezekyase kangaka nzila yina maza ya Ngiwone vwandaka basika mpe ni yandi sungikaka yawu na mbanza Davidi kisika ntangu ke dyamaka. Nyonso yina Ezekyase vwandaka sala vwandaka bonga.


\par }{\PP \VS{31}Ni yawu yina, ntangu bamfumu ya Babilone fidisaka bantumwa na sika ya Ezekyase samu na kuzaba mambu ya ngitukulu yina lutaka na yinsi, Nzambi vwandaka dyaka ve na yandi samu na kumeka yandi, samu na kuzaba ya tsyelika mambu nyonso yina vwandaka na ntima ya yandi.


\par }{\PP \VS{32}Mambu ya nkaka yina Ezekyase salaka, ba sonikaka yawu na dibuku ya lumoni ya
mumbikudi Esaya, mwana ya Amose mpe na dibuku ya bantinu ya Yuda mpe ya Isayeli.

\VS{33}Ntinu Ezekyase kufwaka, ba tulaka yandi na ndyamu ya bantu ya dikanda ya Davidi. Bantu nyonso ya Yuda na bayina vwandaka zinga na Yelusalemi, pesaka nkembo na lufwa ya yandi mpe ni mwana ya yandi Manase yinganaka na kisika yina vwandaka tata ya yandi.




\par }\Chap{33}{\SH Luyalu ya Manase
\par }
{\R (2Bt 21.1-18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Manase vwandaka na bamvula kumi na zole ntangu yandi kumaka ntinu mpe yandi yalaka bamvula makumi tanu na tanu na mbanza Yelusalemi.

\VS{2}Yandi salaka mambu ya yimbi na meso ya Yave, mambu ya nganzi yina vwandaka sala bantu yina Yave botolaka bayinsi samu na kupesa yawu na bantu ya Isayeli.

\VS{3}Yandi yidikaka dyaka bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo, bisika yina tata ya yandi Ezekyase mwangisaka. Yandi yidikaka biyokolo ya minkayulu samu na banzambi Baale. Yandi telemisaka makunzi ya longo samu na nzambi ya kento Asela. Yandi fukamaka na mantwala ya binwani nyonso ya
mazulu mpe yandi sadilaka bawu.

\VS{4}Yandi yidikaka biyokolo ya minkayulu ya banzambi ya nkaka na Yinzo ya Yave, kisika yina Yave tubaka ti: «Ni na Yelusalemi, mu ke vwandisa Nkumbu ya munu bantangu nyonso.»

\VS{5}Yandi yidikaka biyokolo ya minkayulu samu na binwani ya
mazulu kuna na kati ya bangaanda zole ya lupangu ya Yinzo ya Yave.

\VS{6}Yandi pesaka mwana ya yandi mutindu
Munkayulu ya Kuyoka kuna na mudimba ya Bene-Yinome. Yandi bakaka bantu ya bampandu, bantu yina ke bokilaka bampeve ya bantu yina kufwaka mpe bantu yina ke talaka mambu. Yandi salaka ti Yave kukuma na nkele samu ti yandi salaka mambu ya kulutila yimbi na mantwala ya Yave.

\VS{7}Yandi yidikaka kiteki ya nzambi ya luvunu mpe yandi tulaka yawu na kati ya Yinzo ya Yave. Ya tsyelika, Nzambi tubaka na Davidi mpe na mwana ya yandi Salomoni mutindu yayi: «Ni na kati ya Yinzo yayi, ni Yelusalemi mu soolaka na kati ya ba ntoto ya bifumba nyonso ya Isayeli, samu na kuvwandisa Nkumbu ya munu bantangu nyonso.

\VS{8}Kana bantu ya Isayeli kupesa ntima na kusadila
Musiku ya munu, bantumunu ya munu, misiku ya munu yina mu pesaka bawu na yinwa ya Moyize, mu ke katula dyaka bawu ve na yinsi yina mu pesaka na bankooko ya bawu.»

\VS{9}Manase zimbisaka nzila na bantu ya Yelusalemi mpe ya Yuda, mpe bawu salaka yimbi ya kulutila na bantu yina Yave kufwaka samu na kupesa yinsi ya bawu na bantu ya Isayeli.


\par }{\PP \VS{10}Yave kebisaka ntinu Manase mpe bantu ya yandi, kasi bawu kuwaka ve.

\VS{11}Na yina, Yave fidisaka bawu bamfumu ya binwani ya ntinu ya Asili. Ba bwilaka Manase na kisengo mosi mutindu ndoba, ba kangaka yandi basinga ya bisengo ya mbwaki mpe ba nataka yandi na Babilone.

\VS{12}Ntangu bampasi ya yandi lutilaka, Manase bondilaka Yave, Nzambi ya yandi. Yandi kulukaka na ntima ya yandi nyonso na ntadisi ya Nzambi ya bankooko ya yandi.

\VS{13}Yandi sambilaka Yave mpe Yave kuwaka lusambulu ya yandi. Yave vutulaka yandi na Yelusalemi, yinsi ya kintinu ya yandi. Kuna, Manase bakulaka ti ni Yave kele Nzambi.


\par }{\PP \VS{14}Na manima ya mambu nyonso, Manase tungaka kibaka ya yinda na manima ya ngaanda ya Mbanza Davidi, ya lutaka na wesete na muzumba ya Ngiwone, ya landaka tii na Mwelo ya Bambisi. Yawu zungidilaka Ofele. Kibaka yango vwandaka ya kuzangama, yandi tulaka bamfumu ya binwani na bambanza nyonso ya Yuda ya kutungama na bibaka ya lukengolo.

\VS{15}Yandi katulaka na kati ya Yinzo ya Yave, banzambi ya nzenza na biteki yina ba tulaka na kati mpe biyokolo nyonso ya minkayulu yina ba yidikaka na zulu ya mongo ya Yinzo ya Yave mpe na kati ya Yelusalemi mpe ba losaka yawu na ngaanda ya mbanza.

\VS{16}Manase yidikaka dyaka kiyokolo ya minkayulu ya Yave, yandi pesaka minkayulu ya kiwisa, minkayulu ya kuvutula matondo mpe yandi tumisaka bantu ya Yuda na kusadila Yave, Nzambi ya Isayeli.

\VS{17}Bantu vwandaka tatamana na kupesaka minkayulu na bisika ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo, kasi kaka na Yave Nzambi ya bawu.


\par }{\PP \VS{18}Mambu ya nkaka yina Manase salaka, kubanda mutindu yandi vwandaka sambila Yave mpe mambu ya lumoni yina yandi vwandaka zonza na Nkumbu ya Yave, Nzambi ya Isayeli, ba sonikaka yawu na dibuku ya bantinu ya Isayeli.

\VS{19}Mambu yina Manase salaka ntete ti yandi kukuluka: lusambulu ya yandi mpe mutindu Nzambi ndimaka yawu, masumu ya yandi nyonso mpe nkadulu ya yimbi yina yandi vwandaka na yawu, bisika ya lusambulu yina yandi yidikaka na zulu ya myongo, makunzi ya nzambi ya kento Asela mpe biteki ya nkaka yina yandi vwandaka fukimina, ba sonikaka yawu na dibuku ya bisalu ya Yozayi.

\VS{20}Ntangu Manase kwendaka vukana na bankooko ya yandi yina kufwaka, ba tulaka yandi na lupangu ya yandi. Ni Amone mwana ya yandi yinganaka na kisika yina vwandaka tata ya yandi.


\par }{\SH Luyalu ya Amone
\par }
{\R (2Bt 21.19-26)

\par }{\PP \VS{21}Amone vwandaka na bamvula makumi zole na zole ntangu yandi kumaka ntinu, yandi yalaka bamvula zole na Yelusalemi.

\VS{22}Amone salaka mambu ya yimbi na meso ya Yave mutindu tata ya yandi Manase salaka. Yandi pesaka minkayulu na banzambi ya biteki yina tata ya yandi Manase yidikaka mpe vwandaka fukimina.

\VS{23}Kasi, yandi kulukaka ve na ntadisi ya Yave, mutindu salaka tata ya yandi Manase. Amone lutilaka kusala mambu ya yimbi na yina salaka tata ya yandi.


\par }{\PP \VS{24}Bantu yina vwandaka sala na ntinu, bawu salaka mfundu mpe bawu kufwaka yandi na kati ya yinzo ya yandi.

\VS{25}Kasi bantu ya yinsi ya Yuda kufwaka bantu nyonso yina salaka mfundu ya kufwa ntinu Amone mpe bawu soolaka mwana ya yandi Yosiya samu na kutula yandi ntinu na kisika ya tata ya yandi.




\par }\Chap{34}{\SH Luyalu ya Yosiya
\par }
{\R (2Bt 22.1-2; 24.4-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yosiya vwandaka na bamvula nana ntangu yandi kumaka ntinu, yandi yalaka bamvula makumi tatu na mosi na mbanza Yelusalemi.

\VS{2}Yandi salaka mambu ya mbote na meso ya Yave mpe yandi landaka mambu yina nkooko ya yandi Davidi salaka, yandi tengamaka ve na lumoso to na lubakala.


\par }{\PP \VS{3}Na bamvula nana ya luyalu ya yandi, yandi vwandaka ntete ntwenya, yandi bandaka na kusosa Nzambi ya Davidi, nkooko ya yandi. Na mvula ya kumi na zole ya kintinu ya yandi, yandi bandaka na kuvedisa Yelusalemi mpe Yuda na kumwangisaka bisika nyonso ya lusambulu yina vwandaka na zulu ya myongo, makunzi ya nzambi ya kento Asela, bifwani mpe biteki yina ba yidikaka na bisengo ya kusulumuka.

\VS{4}Na mantwala ya yandi, bawu mwangisaka biyokolo ya minkayulu ya banzambi Baale. Bawu mwangisaka makuku yina ba ke yokilaka
maaka ya nsunga ya mbote yina vwandaka na zulu. Bawu mwangisaka makunzi ya nzambi ya kento Asela. Bifwani mpe biteki yina ba yidikaka na bisengo ya kusulumuka, bawu mwangisaka yawu mpe bawu losaka yawu na zulu ya bandyamu ya bantu yina pesaka minkayulu na banzambi ya luvunu.

\VS{5}Yandi yokaka mikwa ya banganga-nzambi ya banzambi ya luvunu na zulu ya biyokolo ya minkayulu. Ni mutindu yina yandi vedisaka yinsi ya kintinu ya Yuda mpe mbanza Yelusalemi.


\par }{\PP \VS{6}Na manima, yandi lutaka na bambanza ya Manase, ya Efalayime, ya Simewone, ya Nefetali mpe bambanza yina kele pene-pene.

\VS{7}Yandi mwangisaka biyokolo ya minkayulu. Yandi mwangisaka makunzi ya nzambi ya kento Asela mpe biteki. Na kati ya Isayeli nyonso, yandi mwangisaka makuku yina ba ke yokilaka
maaka ya nsunga ya mbote. Na manima, yandi vutukaka na Yelusalemi.


\par }{\SH Dibuku ya Musiku talanaka
\par }
{\R (2Bt 22.3-10)

\par }{\PP \VS{8}Ntangu yandi lungisaka bamvula kumi na nana ya kintinu ya yandi, na kuvedisa yinsi mpe Yinzo ya Yave, yandi fidisaka Safane mwana ya Asalya, Maaseya mfumu ya mbanza, Yowa mwana ya Yowakaze yina ke kebaka kinkulu, samu na kukubika Yinzo ya Yave, Nzambi ya yandi.

\VS{9}Bantu tatu yina, bawu kwendaka na sika ya Yilekya,
nganga-Nzambi ya ntete. Mpe bawu pesaka yandi mbongo yina bawu kuzwaka na
Yinzo ya Nzambi na sika ya
ba-Levi. Ya kele mbongo yina ba-Levi yina vwandaka keba mwelo ya Yinzo ya Yave, kuzwaka na sika ya Manase, na Efalayime, bantu nyonso ya Isayeli, ya Yuda mpe ya Bezame. Mpe bawu vutukaka na Yelusalemi.

\VS{10}Ba pesaka mbongo yina, na bantu yina vwandaka na kiyeko ya kutwadisa bisalu ya Yinzo ya Yave. Bawu vwandaka futa bayina vwandaka sala bisalu ya kuyidika mpe ya kubongisa dyaka Yinzo ya Yave.

\VS{11}Bawu pesaka mbongo yango na bantu yina ke salaka bisalu ya maboko, na bitungi-bayinzo. Bawu pesaka mpe mbongo samu na kusumba matadi ya kuyilama, mabaya samu na bayinzo yina bantinu ya Yuda mwangisaka.

\VS{12}Bisadi vwandaka sala bisalu ya bawu na ntima mosi. Bawu vwandaka na lutwadusu ya
ba-Levi yayi: Yayate, Obadya, bantu ya dikanda ya Melali, ya Zakali mpe ya Mesulame, muntu ya dikanda ya Keyate. Ba-Levi yango, ni bawu vwandaka sika bisikulu na
Yinzo ya Nzambi.

\VS{13}Bawu vwandaka twadisa bantu yina vwandaka nata bizitu mpe bawu vwandaka kengidila bantu yina vwandaka sala bisalu ya mutindu na mutindu. Ya vwandaka mpe na
ba-Levi ya nkaka, bawu vwandaka bisoniki, bankebi ya bima mpe bankebi ya myelo.


\par }{\PP \VS{14}Ntangu ba basisaka mbongo yina ba vwandaka nata na Yinzo ya Yave,
nganga-Nzambi Yilekya talaka dibuku ya
Musiku ya Yave yina yandi pesaka na Moyize.

\VS{15}Yilekya zabisaka na Safane, kisoniki ti: «Mu me kuta dibuku ya
Musiku na kati ya Yinzo ya Yave.» Yilekya pesaka dibuku yango na Safane.

\VS{16}Safane nataka dibuku na sika ya ntinu, yandi zabisaka na ntinu mutindu bisalu vwandaka salama. Yandi tubaka mutindu yayi: «Ntinu, bisadi ya nge me sala bisalu nyonso yina nge tumisaka bawu.

\VS{17}Banganga-Nzambi bakaka mbongo yina vwandaka na kati ya sanduku yina kele na Yinzo ya Yave, bawu pesaka yawu na bantwadisi ya bisalu mpe na bayina vwandaka sala.»

\VS{18}Safane tubaka dyaka na ntinu: «Yilekya,
nganga-Nzambi ya ntete, pesaka munu dibuku yina.» Yandi ke na kutangila yawu na ntinu.


\par }{\SH Yozyase tumisaka ba yufula
mumbikudi Wuleda
\par }
{\R (2Bt 22.11-20)

\par }{\PP \VS{19}Ntangu ntinu Yozyase kuwaka mambu yina ba sonikaka na dibuku ya
Musiku, yandi pasulaka binkuti yina vwandaka na yandi.

\VS{20}Ntinu pesaka ntumunu na Yilekya, na Ayikame mwana ya Safane, Abedone mwana ya Mika, Safane kisoniki mpe na Asaya kisadi ya ntinu.

\VS{21}Yandi tubaka mutindu yayi: «Beno kwenda yufula luzolo ya Nzambi samu na munu mpe samu na bantu yina bikanaka na Isayeli mpe na Yuda, na yina me tadila mambu ya dibuku yina ba talaka, samu ti bankooko ya beto tumamaka ve na misiku yina kele na kati ya dibuku yango. Ni yawu yina, nkele ya Yave me talana mingi na beto.»


\par }{\PP \VS{22}Yilekya na bantu nyonso yina ntinu soolaka, bawu kwendaka tala Wuleda,
mumbikudi ya kento, kento ya Salume, mwana ya Tokeyate, mutekolo ya Yasela, ni yandi vwandaka keba bilele yina ba byekaka na Yinzo ya Yave. Yandi vwandaka zinga na Yelusalemi na mbanza ya malu-malu. Ba zabisaka yandi mutindu ba wisanaka.

\VS{23}Wuleda tubaka na bawu: «Yave Nzambi ya Isayeli ke na kutuba mutindu yayi: “Beno kwenda tuba na muntu yina me tumisa beno na sika ya munu mutindu yayi:

\VS{24}Yave ke na kutuba mutindu yayi: Mu ke semba mbanza yayi ya Yelusalemi na bantu yina ke zingaka kuna. Mu ke fidisa bawu bansingulu nyonso yina kele ya kusonama na dibuku yina ba tangaka na mantwala ya ntinu ya Yuda.

\VS{25}Samu ti bawu mangaka munu mpe bawu pesaka
maaka ya nsunga ya mbote na banzambi ya nkaka. Mambu nyonso yina bawu salaka pesaka munu nkele. Ni yawu yina, mu ke dasukila mbanza yina na nkele ya ngolo yina lenda manisa ve.

\VS{26}Kasi beno, beno kwenda tuba na ntinu ya Yuda yina me fidisa beno na kwiza yufula luzolo ya Yave mutindu yayi: Yave Nzambi ya Isayeli ke na kutuba: Nge me kuwa mambu yina kele na kati ya dibuku.

\VS{27}Mambu yango me talisa nge ntima mpasi. Nge me kuluka na ntadisi ya Nzambi samu na banzengolo yina yandi me baka samu Yelusalemi mpe bantu yina ke zingaka kuna. Mutindu nge me kuluka na ntadisi ya munu mpe ti nge me pasula binkuti ya nge, nge me dila na ntadisi ya munu, munu mpe, mu me kuwa. Ni Yave me tuba yawu.

\VS{28}Ni yawu yina, mu ke sala ti, na kizunu nyonso, nge kwenda vukana na bankooko ya nge yina kufwaka. Ba ke tula nge na ndyamu ya bankooko ya nge. Na yina, meso ya nge ke tala ve mpasi yina mu ke fidisa awa na Yelusalemi mpe na bantu yina ke zingaka na mbanza yayi.”» Ba natinaka ntinu mvutu yayi.


\par }{\SH Ntinu Yosiya salaka dyaka ngwisani na Yave
\par }
{\R (2Bt 23.1-3)

\par }{\PP \VS{29}Ntinu kutikisaka
bakuluntu nyonso ya Yelusalemi mpe ya Yuda.

\VS{30}Na manima, ntinu kwendaka kintwadi na bawu na Yinzo ya Yave, na babakala nyonso ya Yuda mpe bantu yina ke zingaka na Yelusalemi,
banganga-Nzambi,
ba-Levi mpe bantu nyonso kubanda na bana ya fyoti tii na
bakuluntu. Yandi tangilaka bawu mambu yina ba sonikaka na dibuku ya ngwisani yina ba kutaka na kati ya Yinzo ya Yave.

\VS{31}Na manima, ntinu telamaka kisika yandi vwandaka na Yinzo ya Yave. Yandi salaka ngwisani na Yave mutindu yayi: Konso muntu fwana kulanda nzila ya Yave, yandi fwana kusadila bantumunu ya yandi, misiku ya yandi mpe bansalulu ya misiku ya yandi na ntima mosi mpe na mwela ya yandi nyonso. Yandi fwana kusadila mambu ya ngwisani yina ba sonikaka na kati ya dibuku yayi.

\VS{32}Ntinu kotisaka bantu nyonso yina vwandaka na Yelusalemi, na Bezame mpe bantu nyonso yina vwandaka zinga na Yelusalemi, samu ti bawu kundima ngwisani yina ba salaka kintwadi na Nzambi, Nzambi ya bankooko ya bawu.

\VS{33}Na yina, Yosiya katulaka mambu nyonso ya nganzi yina katukaka na bayinsi ya nkaka. Mambu yango ya nganzi ni yawu vwandaka salama na Isayeli. Yandi kwikaka bantu nyonso yina vwandaka na Isayeli na kusadila Yave, Nzambi ya bawu. Bilumbu nyonso ya luzingu ya Yosiya, bawu bikaka ata fyoti ve Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu.




\par }\Chap{35}{\SH Yosiya salaka
mukembo ya Paki
\par }
{\R (2Bt 23.21-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntinu Yosiya kembilaka
mukembo ya Paki kuna na Yelusalemi samu na Yave. Na kilumbu ya kumi na yiya ya ngonda ya ntete ya mvula, ba kufwaka bibulu ya
Paki.

\VS{2}Yosiya vutulaka
banganga-Nzambi na bisalu ya bawu mpe yandi kindisaka bawu na kusala bisalu na Yinzo ya Yave.

\VS{3}Yandi zabisaka na
ba-Levi yina vwandaka na kiyeko ya kupesa ndongosolo na Isayeli nyonso, bawu yina ba byekaka samu na Yave, yandi tubaka na bawu: «Beno tula
Sanduku ya Ngwisani ya Yave, na kati ya
Yinzo ya Nzambi, Yinzo yina Salomoni mwana Davidi, ntinu ya Isayeli tungaka. Beno ke nata dyaka ve sanduku yango na zulu ya magembo. Ntangu yayi, beno sadila Yave, Nzambi ya beno mpe Isayeli bantu ya yandi.

\VS{4}Beno kubama samu na
mukembo. Beno tula makanda na makanda mutindu kele bisalu ya bawu, mutindu Davidi, ntinu ya Isayeli mpe mwana ya yandi Salomoni zabisaka ti ba sonika yawu.

\VS{5}Beno kwenda na bisika ya beno ya bisalu, na kati ya
kivinga ya longo mutindu kele bisalu ya beno, mutindu kele makanda ya beno, samu na kusadisa bampangi ya beno, bantu ya Isayeli.

\VS{6}Beno kufwa kibulu samu na
mukembo ya Paki, beno vwanda ya kuvedila, beno sadisa bampangi ya beno bantu ya Isayeli samu ti
mukembo kusalama na bantumunu yina Yave pesaka na Moyize\XREF{}{{\XO 35:6 }{\XT{Moyize
}}{\XT{Kbk 12.3}}}.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{7}Yosiya pesaka minkayulu ya bana ya mameme na bankombo na lutangu ya mafunda makumi tatu (30 000), na sika ya bantu ya Isayeli, bibulu yina ba ke pesaka na
mukembo ya Paki. Yandi pesaka mpe mafunda tatu (3 000) ya bangombe. Ba bakaka bima nyonso yina na bimvwama ya ntinu.

\VS{8}Bamfumu ya yandi ya luyalu pesaka na luzolo ya bawu mosi, bibulu samu na bantu, samu na banganga-Nzambi mpe samu na ba-Levi. Yilekya, Zakali na Yeyiyele, bamfumu yina vwandaka keba
Yinzo ya Nzambi, pesaka na banganga-Nzambi mafunda zole na bankama sambanu (2 600) ya bibulu samu na
mukembo ya Paki mpe bankama tatu (300) ya bangombe.

\VS{9}Bamfumu ya
ba-Levi, Konanya na bampangi ya yandi: Semaya na Natanele, Asabya, Yeyiyele na Yozabade pesaka na
ba-Levi, mafunda tanu (5 000) ya bibulu mpe bankama tanu (500) ya bangombe.

\VS{10}Mukembo yango salamaka mutindu yayi: Banganga-Nzambi telamaka na bisika ya bawu, ba-Levi mpe mutindu kele bankonga ya bawu. Nyonso salamaka na ntumunu ya ntinu.

\VS{11}Bantu kufwaka bibulu ya
Paki, ba pesaka menga ya bibulu yango na banganga-Nzambi mpe bawu vwandaka mwanga yawu na zulu ya kiyokolo ya minkayulu. Ba-Levi kubikaka bibulu yango.

\VS{12}Bawu vwandaka tula na lweka bibulu yina ba ke pesa na Yave mutindu minkayulu ya kuyoka, bawu vwandaka pesa yawu na konso nkonga ya makanda ya bantu ya Isayeli, samu ti bawu kupesa yawu na Yave, mutindu yawu kele ya kusonama na dibuku ya Moyize. Ba salaka mutindu mosi samu na bangombe.

\VS{13}Mutindu kele kinkulu ya bawu, ba yokaka bibulu na
mukembo ya Paki, bawu lambaka minkayulu ya longo na kati ya banzungu mpe na banzungu ya nene to na bima ya nkaka mpe ba kabulaka yawu na mbangu nyonso na bantu.

\VS{14}Na manima,
ba-Levi kubikaka madya ya bawu mpe ya
banganga-Nzambi, samu ti
banganga-Nzambi yina kele bantu ya dikanda ya Aloni, vwandaka na kisalu ya kuyoka minkayulu ya kulunga mpe minkayulu ya mafuta. Ni yawu yina,
ba-Levi kubikaka yina vwandaka ya bawu mpe ya
banganga-Nzambi yina kele dikanda ya Aloni.

\VS{15}Bantu ya dikanda ya Asafe yina ke yimbilaka mikunga, vwandaka na bisika ya bawu ya kisalu mutindu vwandaka ntumunu yina pesaka Davidi, Asafe, Yemane mpe Yedutune
mumbikudi ya ntinu. Bantu yina ke kengaka myelo, vwandaka mpe na bisika ya bawu ya kisalu, ata muntu na kati ya bawu bikaka kisalu ya yandi, samu ti bampangi ya bawu
ba-Levi vwandaka lamba madya ya bawu.

\VS{16}Ni mutindu yina ba sadilaka
mukembo ya Paki, samu na kuzitisa Yave mpe ba pesaka minkayulu ya kuyoka na kiyokolo ya Yave mutindu kele ntumunu yina pesaka ntinu Yosiya.


\par }{\PP \VS{17}Na manima ya
mukembo ya Paki, bantu ya Isayeli yina vwandaka kuna salaka na bilumbu nsambwadi
mukembo ya Mampa yina ba ke funisaka ve.

\VS{18}Ata
mukembo mosi ve ya mutindu yina salamaka na ntangu ya mumbikudi Samwele. Ata ntinu mosi ve ya Isayeli salaka
mukembo ya Paki ya mutindu yina salaka Yosiya, banganga-Nzambi, ba-Levi, bantu nyonso ya Yuda mpe bantu ya Isayeli yina vwandaka zinga na Yelusalemi.

\VS{19}Mukembo yango ya
Paki salamaka na mvula ya kumi na nana, ya kintinu ya Yosiya.


\par }{\SH Nsukunu ya kintinu ya Yosiya
\par }
{\R (2Bt 23.24-30)

\par }{\PP \VS{20}Ntangu Yosiya manisaka na kuyidika dyaka Yinzo ya Yave, Neko ntinu ya Ngipiti kwendaka na muzingu na binwani ya yandi na Kalekemise, pene-pene na nzadi ya Efalate. Kasi Yosiya basikaka samu na kusosa kukanga bawu nzila.

\VS{21}Neko fidisaka bantumwa samu na kwenda zabisa yandi mutindu yayi: «Ntinu ya Yuda, samu na yinki nge ke na kukota na mambu ya munu? Bubu yayi, ni nge ve mu me kwiza nwanisa, kasi mu ke na kukwenda nwanisa dikanda yina ke na mvita na munu, samu ti Nzambi me tuba na munu na kusala mbangu. Kutedimina ve Nzambi yina ke na munu, samu ti yandi kufwa nge ve.»

\VS{22}Kasi Yosiya zolaka kaka kunwanisa Neko, yandi mangaka na kuwa mambu ya yandi ata ti yawu katukaka na Nzambi. Na manima, Yosiya sobaka binkuti ya nkaka, samu ti ba zaba yandi ve mpe yandi kwendaka na mudimba ya Mengido samu na kunwanisa Neko.

\VS{23}Na ntangu ya muzingu, binwani ya ntinu Neko losaka madyonga, yawu lwalisaka Yosiya mputa mosi ya kusakana ve. Yandi tubaka na bisadi ya yandi: «Beno nata munu samu ti mu me lwala mputa mosi ya kusakana ve.»

\VS{24}Bisadi ya yandi katulaka yandi na zulu ya pusu-pusu ya yandi ya mvita, ba tulaka yandi na zulu ya pusu-pusu ya yandi ya nkaka mpe ba nataka yandi na Yelusalemi. Yandi kufwaka kuna mpe ba tulaka yandi na ndyamu ya bankooko ya yandi. Bantu nyonso ya Yelusalemi na ya Yuda kotaka kifwidi samu na lufwa ya Yosiya.


\par }{\PP \VS{25}Mumbikudi Yelemya basisaka nzimbu mosi ya kyadi samu na lufwa ya Yosiya. Kubanda ntangu yina tii bubu yayi na Isayeli, miyimbidi nyonso ya babakala mpe ya bakento ke tangaka nkumbu ya Yosiya na banzimbu ya bawu ya kyadi. Banzimbu yango kele ya kusonama na kati ya dibuku ya mikunga ya kyadi.


\par }{\PP \VS{26}Mambu ya nkaka yina Yosiya salaka, yina yandi salaka na kukwikama nyonso, yina yandi salaka na dede mutindu yawu kele ya kusonama na
Musiku ya Yave,

\VS{27}bisalu ya yandi ya ntete tii ya mansukina, yawu kele ya kusonama na kati ya dibuku ya bantinu ya Isayeli mpe ya Yuda.




\par }\Chap{36}{\SH Luyalu ya Yowakaze, Yoyakime mpe Yoyakime
\par }
{\R (2Bt 23.30–24.17)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na Yelusalemi, bantu ya Yuda solaka Yowakaze, mwana ya Yosiya, ba tulaka yandi ntinu na kisika vwandaka tata ya yandi.

\VS{2}Yowakaze vwandaka na bamvula makumi zole na tatu ntangu yandi kumaka ntinu, yandi yalaka bangonda tatu na Yelusalemi.

\VS{3}Neko ntinu ya Ngipiti katulaka kintinu ya yandi na Yelusalemi mpe yandi tumisaka na bantu ya Yuda na kufuta mpaku ya Batalente nkama (100) ya palata mpe Talente\XREF{}{{\XO 36:3 }{\XT{Kbk 25.39}}} mosi ya wolo.

\VS{4}Na manima, ntinu ya Ngipiti soolaka Elyakime, mpangi ya Yowakaze, mutindu ntinu na Yelusalemi mpe na Yuda, nkumbu yina yandi sobaka kele ni: Yoyakime. Neko bakaka mpangi ya yandi Yowakaze mpe yandi nataka yandi na Ngipiti.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{5}Yoyakime vwandaka na bamvula makumi zole na tanu, ntangu yandi kumaka ntinu mpe yandi yalaka bamvula kumi na mosi na Yelusalemi. Yandi salaka mambu ya yimbi na meso ya Yave Nzambi ya yandi.

\VS{6}Nebukadenesale, ntinu ya Babilone, kwendaka nwanisa yinsi ya Yuda. Yandi kangaka Yoyakime na basinga ya bisengo ya mbwaki mpe yandi nataka yandi na Babilone.

\VS{7}Nebukadenesale nataka na Babilone, bima ya mutindu na mutindu ya Yinzo ya Yave mpe yandi tulaka yawu na kati ya yinzo ya yandi kuna na Babilone.


\par }{\PP \VS{8}Mambu ya nkaka yina salaka Yoyakime, mambu nyonso ya nganzi yina yandi salaka, yawu kele ya kusonama na dibuku ya bantinu ya Isayeli mpe ya Yuda. Ni mwana ya yandi Yoyakime yinganaka na kisika ya yandi.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{9}Yoyakime vwandaka na bamvula nana ntangu yandi kumaka ntinu mpe yandi yalaka bangonda tatu na bilumbu kumi na Yelusalemi. Yandi salaka mambu ya yimbi na meso ya Yave.

\VS{10}Na mvula yina landaka, ntinu Nebukadenesale nataka yandi na Babilone kintwadi na bima ya ntalu yina ba ke sadilaka na Yinzo ya Yave. Yandi tulaka Sedekyawu, mpangi ya Yoyakime ntinu ya Yelusalemi mpe ya Yuda.


\par }{\SH Luyalu ya Sedekyawu mpe nsukunu ya kintinu ya Yuda
\par }
{\R (2Bt 24.18–25.21; Yel 39.1-10; 52.1-27)

\par }{\PP \VS{11}Sedekyawu vwandaka na bamvula makumi zole na mosi ntangu yandi kumaka ntinu mpe yandi yalaka bamvula kumi na mosi na Yelusalemi.

\VS{12}Yandi salaka mambu ya yimbi na meso ya Yave, Nzambi ya yandi. Yandi mangaka na kukuluka na mantwala ya
mumbikudi Yelemya, yina vwandaka zonza na Nkumbu ya Yave.

\VS{13}Yandi dasukilaka ntinu Nebukadenesale yina salaka ti yandi kudya ndefi na Nkumbu ya Yave Nzambi. Yandi salaka yintu ngolo mpe yandi balukilaka Yave Nzambi ya Isayeli.

\VS{14}Bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe bantu nyonso, salaka busafu ya mingi. Bawu salaka mambu ya nganzi mutindu mosi na bantu ya bayinsi ya nkaka. Bawu sumunaka Yinzo ya Yave, Yinzo yina bawu byekaka na Yelusalemi.

\VS{15}Yave, Nzambi ya bankooko ya bawu, fidisaka bawu bantumwa ya yandi, yandi fidisaka bawu ata kulemba, samu ti yandi vwandaka zola kuvuukisa bantu ya yandi mpe Yinzo ya yandi.

\VS{16}Kasi bawu vwandaka seka bantumwa ya Nzambi. Bawu vwandaka vweza mambu ya Nzambi mpe ya mimbikudi ya yandi. Bawu salaka mutindu yina tii ntangu nkele ya Yave kwizaka bwidila bantu ya yandi. Muntu ve lendaka na kuvuuka na yawu.

\VS{17}Na yina, Yave salaka ti ntinu ya ba-Kalede kunwanisa bawu. Yandi kufwaka bantwenya na mbele ya mvita tii na kati ya
Yinzo ya longo, ata muntu mosi ve bikanaka, ya vwanda ntwenya ya bakala to ya kento, ya vwanda kiboba to muntu yina kele na bansuki ya mpembe. Yandi yekulaka bawu nyonso.

\VS{18}Yandi nataka na Babilone, bima nyonso yina ba vwandaka sadila na
Yinzo ya Nzambi, bima ya fyoti to ya nene, bimvwama yina kele na Yinzo ya Yave mpe bimvwama ya ntinu na bamfumu ya yandi.

\VS{19}Bantu ya Babilone yokaka
Yinzo ya Nzambi, ba mwangisaka bibaka ya mbanza Yelusalemi, ba yokaka bayinzo ya kitoko mpe ba mwangisaka bima nyonso ya ntalu yina vwandaka na kati ya mbanza.

\VS{20}Ntinu ya bawu nataka na Babilone, bayina nyonso kufwaka ve na mbele ya mvita. Yandi tulaka bawu na yisi ya lutumu ya yandi mpe ya bana ya yandi, tii ntangu ntinu ya Pelese ke baka kimfumu.

\VS{21}Ni mutindu yina salamaka mambu yina Yave zonzaka na yinwa ya Yelemya: Ba ke bika kusadila ntoto bamvula makumi nsambwadi mpe ba ke banda kusadila yawu tii ntangu bamvula ya kupema ke lunga.


\par }{\SH Siluse pesaka muswa ya kutunga dyaka
Yinzo ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{22}Na mvula ya ntete ya Siluse ntinu ya Pelese, Yave bakaka lukanu samu na kulungisa mambu yina yandi zonzaka na yinwa ya
mumbikudi Yelemya. Yandi simbaka ntima ya Siluse ntinu ya Pelese, samu ti na kati ya yinsi nyonso ya kintinu ya yandi, yandi kuzonza na ndinga ya ngolo mpe kusonika mambu yayi:

\VS{23}«Munu Siluse ntinu ya Pelese ke na kutuba: Yave, Nzambi ya
mazulu me pesa munu kimfumu ya bayinsi nyonso ya ntoto, yandi me pesa munu mpe kiyeko ya kutungila dyaka yandi Yinzo na mbanza Yelusalemi na yinsi ya Yuda. Bayina nyonso kele bantu ya dikanda ya yandi, lenda kuvutuka na mbanza Yelusalemi. Bika ti Yave, Nzambi ya bawu kuvwanda na bawu. Bawu kwenda ya bawu!»

\par }