\NormalFont\ShortTitle{Mika}

{\MTB Dibuku ya

\par }{\MT MIKA

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Mumbikudi Mika vwandaka muntu ya bwala Molesete, na yinsi ya Yuda. Yandi salaka kisalu ya yandi ya
mumbikudi ntangu mosi na mimbikudi Esaya mpe Oseya, na bamvula 740-700, tekila mbutukulu ya
Yesu-Klisto. Bambikululu ya yandi vwandaka tadila bambanza zole ya bimfumu: Samaliya mbanza-kimfumu ya Isayeli kuna na yinsi ya kimfumu ya node, mpe Yelusalemi mbanza-kimfumu ya Yuda kuna na yinsi ya kimfumu ya sude.

\par }{\IP Mika zonzilaka mpe lakisaka mavanga ya yimbi ya bantwadisi, ya
banganga-Nzambi, ya bamfumu ya bambanza mpe ya bamvwama. Yandi zonzilaka mpe mambu yina me tadila mimbikudi ya luvunu yina vwandaka syamisa bantu na kutuba ti mambu nyonso kele mbote. Bantu ya Asili mwangisaka mbanza Samaliya na ntangu ya Mika (722 tekila mbutukulu ya
Yesu-Klisto).

\par }{\IP Kasi mbikululu ya Mika vwandaka pesa kivuvu mpe yawu vwandaka kindisa bantu. Yandi vwandaka tuba ti bayinsi nyonso ke ndima ti Yave kele Nzambi, (Mka 4.1-4). Nzambi ke fidisa muntu mosi ya dikanda ya Davidi, samu na kuyala, mpe yawu ke vwanda ntangu ya kizunu, (Mka 5.1-4). Mika bakulaka masumu ya bantu ya yandi, kasi yandi vwandaka na lukwikulu mingi na Yave. Na yina, dibuku yayi ke na kuzabisa na muntu mambu yina Nzambi ke na kulomba na yandi na kusala, (Mka 6.8).

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Yave ke fundisa bantu ya yandi (Mka 1–3).

\par }{\IO - Yave ke yala na Siyone mpe ke kuula bantu ya yandi (Mka 4–5).

\par }{\IO - Yave ke fundisa Isayeli mpe ke pesa yandi bansilulu (Mka 6–7).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Yayi ni mambu ya Yave, yina yandi zabisaka na Mika, muntu ya bwala Molesete, na ntangu yina Yotame, Akaze mpe Ezekyase, vwandaka bantinu yina landasanaka na yinsi ya Yuda. Yayi ni mambu yina Mika talaka na lumoni, samu na bambanza Samaliya mpe Yelusalemi.


\par }{\SH Yave ke na kufunda bantu ya yandi
\par }
{\Q \VS{2}Beno bantu nyonso, beno kuwa, beno fungula makutu.

\par }{\Q Beno bantu nyonso ya ntoto na bima nyonso yina kele na ntoto.

\par }{\Q Bika ti Yave,
Mfumu, kutuba kimbangi na yimbi ya beno katuka yinzo ya yandi ya longo.


\par }{\Q \VS{3}Yave ke na kubasika na kisika yina yandi ke zingaka.

\par }{\Q Yandi ke na kukulumuka.

\par }{\Q Yandi ke na kutambula na zulu ya myongo yina kele na ntoto.


\par }{\Q \VS{4}Bisika yina yandi ke na kudyata,

\par }{\Q myongo ke na kubulumuka.

\par }{\Q Midimba ke na kufunguka

\par }{\Q mutindu mafuta ya nyosi ke sulumukaka na tiya

\par }{\Q mpe mutindu maza ke kulumukaka mongo.


\par }{\Q \VS{5}Nyonso yayi samu na yimbi ya Yakobi,

\par }{\Q samu na masumu ya bantu ya Isayeli.

\par }{\Q Nani me sala ti Yakobi kusala yimbi yina?

\par }{\Q Yawu kele ve ni Samaliya?

\par }{\Q Nani ke nataka Yuda na kuvwanda na bisika ya lusambulu yina kele na zulu ya myongo?

\par }{\Q Yawu kele ve ni Yelusalemi?


\par }{\Q \VS{6}«Mu ke sala ti Samaliya kukuma kikunku ya matadi na kati ya bilanga,

\par }{\Q kisika yina ba ke banda na kusalaka bilanga ya bayinti ya vinu.

\par }{\Q Mu ke nengumuna matadi ya mbanza yina na mudimba.

\par }{\Q Mu ke sala ti lufulu ya yawu kutalana.


\par }{\Q \VS{7}Biteki ya bawu nyonso ke mwangana.

\par }{\Q Difuta nyonso yina bawu kuzwaka, ba ke losa yawu na tiya.

\par }{\Q Mu ke mwangisa banzambi ya bawu nyonso ya biteki

\par }{\Q yina bawu kuzwaka na difuta ya kindumba ya bawu.

\par }{\Q Bawu mosi ke kuma difuta ya kindumba.»


\par }{\SH Mpasi me kumina bantu ya Yelusalemi
\par }
{\Q \VS{8}Ni yawu yina, mu ke wakisa manyongo ya munu.

\par }{\Q Mu ke yawula, mu ke tambula makulu-ngulu, kondwa binkuti na nzutu.

\par }{\Q Mu ke wakisa manyongo ya munu mutindu mbulu.

\par }{\Q Mu ke yawula mutindu kimfutu.


\par }{\Q \VS{9}Bampasi ya Samaliya ke manisa ve.

\par }{\Q Yawu me kuma tii na Yuda.

\par }{\Q Yawu me kuma tii na mwelo ya Yelusalemi, mbanza ya bantu ya munu.


\par }{\Q \VS{10}Beno mwangisa ve nsangu yayi na mbanza Ngate.

\par }{\Q Beno dila ve.

\par }{\Q Na mbanza Bete-Leyafela, beno kota bufwidi, beno vindumuka na ntoto.


\par }{\Q \VS{11}Beno bantu yina ke zingaka na Safile,

\par }{\Q beno kwenda ya beno.

\par }{\Q Beno kwenda kimpene na nsoni nyonso.

\par }{\Q Bantu ya Sanane ke meka ve na kubasika na mbanza ya bawu.

\par }{\Q Bantu ya Bete-Ayesele bawu mosi kele na kati ya manyongo.

\par }{\Q Beno lenda kuzwa dyaka ve lusalusu ya bawu.


\par }{\Q \VS{12}Bantu yina ke zingaka na Malote ke na kutekita samu na kyese ya bawu.

\par }{\Q Ya tsyelika, mpasi yina Yave me fidisa me kuma tii na mwelo ya Yelusalemi.


\par }{\Q \VS{13}Beno bantu yina ke zingaka na Lakise,

\par }{\Q beno kanga bampunda ya beno na bapusu-pusu.

\par }{\Q Ni beno me kotisa ndumba ya
Siyone na masumu.

\par }{\Q Samu ti yimbi ya Isayeli me talana na sika ya nge.


\par }{\Q \VS{14}Ni yawu yina beno fwana kukabuka na bantu ya Molesete-Ngate.

\par }{\Q Mbanza Akezibe ke pesa kivuvu ya mpamba na bantinu ya Isayeli.


\par }{\Q \VS{15}Beno bantu ya Malesa, mu ke fidisa beno muntu ya nkaka yina ke kwiza yala beno.

\par }{\Q Bantinu ya nkembo ya Isayeli ke kima tii na ntadi ya Adulame.


\par }{\Q \VS{16}Beno bantu ya Yelusalemi, beno zenga bansuki.

\par }{\Q Beno katula bansuki ya beno,

\par }{\Q samu na bana ya beno yina beno ke zolaka mingi.

\par }{\Q Beno vwanda na makungulu.

\par }{\Q Samu ti ba ke nata bawu na bunkole na yinsi ya nzenza, ntama na beno.




\par }\Chap{2}{\SH Bayina ke sadilaka lutumu ya bawu yimbi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Kyadi na bayina ke na mabanza ya kusala yimbi,

\par }{\Q mpe ke na kubanza na kusala yimbi na ntangu bawu ke ntete na mfulu.

\par }{\Q Na suka-suka bawu ke na kusala yimbi yango ntangu bawu kele na lutumu.


\par }{\Q \VS{2}Bawu ke zininaka bilanga ya ngana,

\par }{\Q mpe ke bakaka yawu na ngolo.

\par }{\Q Bawu ke zininaka bayinzo ya ngana, mpe bawu ke botolaka yawu.

\par }{\Q Bawu ke nyokolaka mfumu ya yinzo na dikanda ya yandi nyonso.

\par }{\Q Bawu ke bwilaka bantu na bamvwilu ya bawu.


\par }{\Q \VS{3}Ni yawu yina, Yave ke na kutuba:

\par }{\Q «Mu me kubika mambu ya kyadi samu na bantu yayi.

\par }{\Q Beno ke vuuka ata fyoti ve.

\par }{\Q Beno ke tambula dyaka ve na lunangu samu ti ntangu yayi kele ntangu ya kyadi.»


\par }{\Q \VS{4}Na ntangu yina, ba ke sadila beno nzimbu, ba ke yimbidila beno nzimbu ya manyongo mutindu yayi:

\par }{\Q «Ba me baka beto bima nyonso.

\par }{\Q Bantu ya beto ke dyaka ve na bantoto.

\par }{\Q Samu na yinki ba me botola beto yawu!

\par }{\Q Ba me kabula bilanga ya beto na sika ya bayina tekaka Nzambi manima.»


\par }{\Q \VS{5}Ni yawu yina, ya ke vwanda ve na muntu

\par }{\Q na kati ya bantu ya Yave samu na kutezila beno kitini ya ntoto.


\par }{\SH Bayina ke na kundima ve mambu ya
mumbikudi
\par }
{\Q \VS{6}Bawu ke na kuzonza kidi-kidi mutindu yayi:

\par }{\Q «Bika na kuzonza kidi-kidi.

\par }{\Q Ba bika banzonzolo yina ya kidi-kidi!

\par }{\Q Bifingu ke na kumanisa ve.


\par }{\Q \VS{7}Beno bantu ya Yakobi, ni beno ke na kutuba mutindu yina?

\par }{\Q Yave kele na mvibudulu ve?

\par }{\Q Ni mutindu yina yandi ke salaka?

\par }{\Q Mambu ya munu Yave kele ve ya mbote samu na bayina kele ya kusungama?»


\par }{\Q \VS{8}Na bilumbu yina lutaka, beno vwandaka bambeni ya bantu ya munu.

\par }{\Q Beno vwandaka botola biyunga yina vwandaka na zulu ya binkuti ya bantu

\par }{\Q yina vwandaka katuka na mvita

\par }{\Q mpe vwandaka luta na kizunu.


\par }{\Q \VS{9}Beno ke na kubingisa bakento ya bantu ya munu na bayinzo ya bawu ya kitoko.

\par }{\Q Beno ke na kukatula na bana ya bawu

\par }{\Q kyese ya kuvwanda mvwilu ya munu bantangu nyonso.


\par }{\Q \VS{10}Beno telama, beno kwenda,

\par }{\Q ntoto yayi kele ve kisika ya kupema,

\par }{\Q samu ti yawu kele ve ya
kuvedila,

\par }{\Q yawu ke natina beno bampasi,

\par }{\Q bampasi ya kulutila.


\par }{\Q \VS{11}Kana muntu kwiza na nswalu na sika ya beno mpe ke zabisa beno mambu ya luvunu mutindu yayi:

\par }{\Q «Samu na beno, mu ke na kuzabisa ti beno ke kuzwa vinu mpe malafu!»

\par }{\BB \par }
{\Q Ni muntu ya banzonzolo ya kidi-kidi ya mutindu yina me fwanana na bantu yayi.


\par }{\Q \VS{12}«Ya tsyelika, beno bantu ya Yakobi, mu ke vukisa beno nyonso kisika mosi.

\par }{\Q Beno bantu ya Isayeli, bayina ke bikana ya moyo, mu ke vukisa beno kisika mosi.

\par }{\Q Mu ke tula beno kisika mosi mutindu mameme na kati ya mpaka.

\par }{\Q Mutindu bibulu na kati ya mpaka ya bawu.

\par }{\Q Ya ke vwanda na makelele ya bantu mingi.


\par }{\Q \VS{13}Muntu yina ke fungula nzila,

\par }{\Q ni yandi ke vwanda na mantwala ya bawu.

\par }{\Q Bawu ke sadila ngolo na kufungula nzila,

\par }{\Q bawu ke luta na mwelo mpe bawu ke basika.

\par }{\Q Ntinu ya bawu ke luta na mantwala ya bawu.

\par }{\Q Yave ke tekila na mantwala ya bawu.»




\par }\Chap{3}{\SH Mumbikudi Mika ke na kukebisa bantwadisi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mu ke na kutuba: «Beno bamfumu ya Yakobi.

\par }{\Q Beno kuwa, beno bantwadisi ya Isayeli.

\par }{\Q Ni beno ve me lunga na kuzaba
ludedomo kele yinki?


\par }{\Q \VS{2}Beno ke yinaka mambu ya mbote

\par }{\Q mpe beno ke zolaka mambu ya yimbi.

\par }{\Q Beno ke katulaka mpusu ya nzutu ya bantu ya munu

\par }{\Q mpe beno ke katulaka musuni yina ke fukaka mikwa ya bawu.»


\par }{\Q \VS{3}Bawu ke na kudya musuni ya bantu ya munu.

\par }{\Q Bawu ke na kukatula mpusu ya bawu.

\par }{\Q Bawu ke na kubuka mikwa ya bawu.

\par }{\Q Bawu ke na kuzenga yawu fyoti-fyoti

\par }{\Q mutindu mbisi yina ba ke na kulamba,

\par }{\Q mutindu mbisi na kati ya nzungu.


\par }{\Q \VS{4}Ni yawu yina, na ntangu bawu ke looka na Yave,

\par }{\Q yandi ke vutula bawu ata mvutu.

\par }{\Q Yandi ke pesa bawu mukongo na ntangu yina

\par }{\Q samu na yimbi yina bawu salaka.


\par }{\SH Nkebosolo na mimbikudi ya luvunu
\par }
{\PP \VS{5}Na yina me tadila mimbikudi ya luvunu, yina ke na kuzimbisa bantu ya munu,

\par }{\Q Yave ke na kutuba:

\par }{\Q «Kana muntu pesa bawu kima ya kudya,

\par }{\Q bawu ke samuna mambu ya kizunu.

\par }{\Q Kasi, kana muntu pesa bawu ve kima ya kudya,

\par }{\Q bawu ke kubika nkonga ya binwani samu na kunwanisa muntu yina.


\par }{\Q \VS{6}Samu na yawu, beno ke na kuzwa dyaka ve balumoni na mpimpa.

\par }{\Q Beno ke vwanda na kati ya kitombe.

\par }{\Q Beno ke tala dyaka ve mambu.

\par }{\Q Ntangu ke zimbana samu na beno.

\par }{\Q Mpimpa ke bwidila mimbikudi yina na ntangu.»


\par }{\Q \VS{7}Na yina, bayina ke kuzwaka balumoni ke kuma nsoni-nsoni

\par }{\Q Bayina ke talaka mambu ke kufwa nsoni.

\par }{\Q Bawu nyonso ke bumba bizizi ya bawu samu na nsoni.

\par }{\Q Samu ti Nzambi ke pesa dyaka bawu ve bamvutu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kasi munu, samu na mpeve ya Yave,

\par }{\Q mu kele ya kufuluka na ngolo.

\par }{\Q Mu ke na
ludedomo.

\par }{\Q Mu ke na kibakala samu na kuzabisa na Yakobi yimbi ya yandi

\par }{\Q mpe na Isayeli disumu ya yandi.


\par }{\SH Mika ke na kusamuna mwangusulu ya Yelusalemi
\par }
{\Q \VS{9}Beno kuwa, beno bamfumu ya Yakobi,

\par }{\Q beno bantwadisi ya Isayeli,

\par }{\Q bayina ke na kuyina mingi
ludedomo

\par }{\Q mpe ke na kusadila ve mambu ya kusungama, beno kuwa mambu yayi:


\par }{\Q \VS{10}Beno ke na kutunga
Siyone na menga.

\par }{\Q Beno ke na kutunga Yelusalemi na kati ya kondwa
ludedomo.


\par }{\Q \VS{11}Bazuzi ya yandi ke na kulomba madeso ya bana samu na kufundisa.

\par }{\Q Banganga-Nzambi ya yandi ke na kulomba difuta samu na kupesa bandongosolo.

\par }{\Q Mimbikudi ya yandi ke na kubikula samu na mbongo,

\par }{\Q mpe bawu ke na kutula Nkumbu ya Yave na mantwala.

\par }{\Q Bawu ke na kutuba: «Ve, ata dyambu ya yimbi lenda kukumina beno,

\par }{\Q samu ti Yave kele na kati-kati ya beto.»


\par }{\Q \VS{12}Ni yawu yina, samu na beno,

\par }{\Q Siyone ke kuma mutindu bilanga yina ba me saba.

\par }{\Q Yelusalemi ke kuma kikunku ya matadi

\par }{\Q mpe mongo ya
Yinzo ya Nzambi ke kuma matiti na matiti.


\par }{\BB \par }


\Chap{4}{\SH Yelusalemi, mbanza-kimfumu ya kizunu
\par }
{\Q \VerseOne{1}«Na bilumbu yina ke kwiza,

\par }{\Q mongo, kisika yina kele Yinzo ya Yave,

\par }{\Q ke lutila myongo nyonso.

\par }{\Q Yawu ke lutila myongo ya fyoti, mpe bantu nyonso ke kwiza fuluka kuna.


\par }{\Q \VS{2}Bantu ya bayinsi mingi ke kwenda kuna mpe ke tuba bawu na bawu:

\par }{\Q “Beno kwiza, beto kwendeno na mongo ya Yave, kisika kele
Yinzo ya Nzambi ya Yakobi.

\par }{\Q Yandi ke longisa beto luzolo ya yandi mpe beto ke sadila yawu.”

\par }{\Q Samu ti
Musiku ke katuka na
Siyone

\par }{\Q mpe mambu ya Yave ke katuka na Yelusalemi.


\par }{\Q \VS{3}Yandi ke vwanda zuzi na kati-kati ya bantu ya bayinsi mingi.

\par }{\Q Yandi ke baka nzengolo samu na bantu ya bayinsi yina ke na lulendo mpe yina kele ntama.

\par }{\Q Ba ke baka bambele ya bawu ya mvita samu na kuyidikila yawu bansengo

\par }{\Q Ba ke baka madyonga ya bawu samu na kuyidikila yawu minkwati.

\par }{\Q Ata yinsi mosi ke nwanisa dyaka yinsi ya nkaka.

\par }{\Q Bantu ke longoka dyaka ve na kunwana bamvita.


\par }{\Q \VS{4}Konso muntu ke kwenda vwanda na yisi ya yinti ya yandi ya vinu

\par }{\Q mpe na yisi ya yinti ya yandi ya
fike,

\par }{\Q ata muntu ke talisa yandi boma.»

\par }{\Q Ni yandi mosi Yave, Nzambi ya Binwani, me tuba yawu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Na yina me tadila bantu nyonso ya bayinsi ya nkaka,

\par }{\Q konso muntu ke tumamaka na banzambi ya yandi.

\par }{\Q Kasi beto, konso ntangu, beto ke tumamaka na Nkumbu ya Yave, Nzambi ya beto, bantangu nyonso.


\par }{\SH Yave ke yala na Yelusalemi
\par }
{\Q \VS{6}Yave ke na kutuba: «Na kilumbu yina,

\par }{\Q mu ke yamba bayina ke na bifuma.

\par }{\Q Mu ke vukisa bayina ba bingisaka, bayina mu talisaka mpasi.


\par }{\Q \VS{7}Mu ke sala ti bayina ke na bifuma, bawu kuvwanda bayina ke bikana moyo.

\par }{\Q Mu ke sala ti bayina ba tulaka na lweka, bawu kukuma bantu ya ngolo.

\par }{\Q Yave ke yala bawu kuna na mongo ya
Siyone,

\par }{\Q kubanda ntangu yayi tii bantangu nyonso.


\par }{\Q \VS{8}Nge, mwa yinzo ya kibandu ya bankebi ya bibulu,

\par }{\Q mongo ya fyoti yina kele na sika ya ndumba ya
Siyone,

\par }{\Q nge ke kuzwa dyaka lutumu yina vwandaka na nge na ntama.

\par }{\Q Ndumba ya Yelusalemi ke kuma dyaka mbanza ya kintinu.»


\par }{\SH Mpasi mpe kuvuuka ya Yelusalemi
\par }
{\Q \VS{9}Na ntangu yayi, samu na yinki nge ke na kulooka?

\par }{\Q Na sika ya nge, ntinu kele ve?

\par }{\Q Mupesi-malongi ya nge kele dyaka ve

\par }{\Q samu ti nge tala mpasi mutindu kento yina ke na kubuta?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nge, ndumba ya
Siyone,

\par }{\Q tala mpasi mpe yawula mutindu kento yina ke na kubuta

\par }{\Q samu ti na ntangu yayi, nge ke basika na mbanza

\par }{\Q mpe nge ke kwenda zinga na bilanga.

\par }{\Q Nge ke kwenda tii na Babilone,

\par }{\Q mpe kuna, ba ke kuula nge.

\par }{\Q Ni kuna, Yave ke katula nge na maboko ya bambeni ya nge.


\par }{\Q \VS{11}Na ntangu yayi, bayinsi mingi me vukana samu na kunwanisa nge.

\par }{\Q Bawu ke na kutuba:

\par }{\Q «Bika ti ba sumuna mbanza ya bawu.

\par }{\Q Bika ti meso ya beto kutala kumwangana ya
Siyone!»


\par }{\Q \VS{12}Bantu yayi zaba ve mabanza ya Yave.

\par }{\Q Bawu me bakula ntete ve mayindu ya yandi.

\par }{\Q Yandi me vukisa bawu

\par }{\Q mutindu ba ke yonzikaka matiti

\par }{\Q na kisika yina ba ke kabulaka matiti na bambuma ya yawu.


\par }{\Q \VS{13}«Nge ndumba ya
Siyone, telama mpe dyatikisa!

\par }{\Q Mu ke sala ti nge vwanda na ngolo

\par }{\Q mutindu ngombe yina kele na mampoka ya bisengo

\par }{\Q mpe yina kele na makulu ya kisengo ya mbwaki.

\par }{\Q Nge ke nika bantu ya makanda mingi.

\par }{\Q Bima nyonso ya bawu yina nge ke botola ke kuma ya Yave.

\par }{\Q Bimvwama nyonso ya bawu ke vwanda ya
Mfumu ya ntoto nyonso.»


\par }{\Q \VS{14}Na ntangu yayi, ndumba ya bankonga ya binwani,

\par }{\Q sala bansamba na nzutu ya nge!

\par }{\Q Bambeni me zunga beto.

\par }{\Q Ba ke na kubula yinti na dibundi ya zuzi ya Isayeli\FTNT{*}{{\FR 4:14 }{\FT{Na babibila ya nkaka, 4.14 kele ni 5.1 mpe 5.1-14 kele ni 5.2-15.}}}.




\par }\Chap{5}{\SH Betelemi, mbanza ya ntinu Muvuukisi
\par }
{\Q \VerseOne{1}«Nge, Betelemi Efalata,

\par }{\Q nge kele kizunga yina me lutila fyoti na kati ya bizunga ya Yuda.

\par }{\Q Na nge ke basika, samu na munu, mfumu yina ke yala Isayeli\XREF{}{{\XO 5:1 }{\XT{Mat 2.6}}}.

\par }{\Q Yandi kele katuka bantangu ya kulutila ntama.»


\par }{\Q \VS{2}«Ni yawu yina, Nzambi ke yekula bawu

\par }{\Q tii na ntangu yina kento yina ke buta fwana kubuta.

\par }{\Q Bampangi ya yandi yina ke bikana moyo ke vutuka na sika ya bantu ya Isayeli.»


\par }{\Q \VS{3}«Yandi ke telama mpe ke twadisa bawu na ngolo ya Yave,

\par }{\Q na bunene ya Nkumbu ya Yave, Nzambi ya yandi.

\par }{\Q Bantu ya yandi ke zinga mbote.

\par }{\Q Bunene ya yandi ke vwanda tii na bandilu ya ntoto.»


\par }{\Q \VS{4}«Ni yandi ke natina beto kizunu.»

\par }{\BB \par }
{\Q «Ntangu bantu ya Asili ke kwiza na yinsi ya beto,

\par }{\Q mpe ke kota na bayinzo ya beto yina kele na bibaka ya lukengolo,

\par }{\Q beto ke fidisa bantwadisi nsambwadi mpe bamfumu nana,

\par }{\Q samu na kunwanisa bawu.»


\par }{\Q \VS{5}«Na bambele ya mvita, bawu ke tula na yisi ya luyalu ya bawu yinsi ya Asili.

\par }{\Q Na binwanunu ya bawu, ba ke tula na yisi ya luyalu ya bawu Nemelode, yinsi ya Asili.»

\par }{\BB \par }
{\Q «Mpe mfumu yina ke kuula beto na maboko ya bantu ya Asili,

\par }{\Q ntangu yandi ke kwiza na yinsi ya beto

\par }{\Q mpe ke kota na kizunga ya beto.»


\par }{\SH Bantu ya Isayeli bayina ke bikana moyo
\par }
{\Q \VS{6}Bantu ya Yakobi yina ke bikana moyo, ke vwanda mutindu kinoko yina me katuka na Yave,

\par }{\Q na kati-kati ya bantu mingi ya bayinsi ya nkaka.

\par }{\Q Bawu ke vwanda mutindu mabete ya mvula na zulu ya matiti.

\par }{\Q Bawu ke sosaka ve ti muntu kusadisa bawu.

\par }{\Q Bawu ke vingilaka ve ti bantu kupesa bawu kima.


\par }{\Q \VS{7}Na kati-kati ya bayinsi,

\par }{\Q na kati-kati ya bantu mingi ya bayinsi ya nkaka,

\par }{\Q bantu ya Yakobi, yina ke bikana moyo, ke vwanda mutindu nkosi na kati-kati ya bibulu ya mfinda.

\par }{\Q Bawu ke vwanda mutindu mwana ya nkosi na kati-kati ya bana ya mameme.

\par }{\Q Bisika nyonso yandi ke luta,

\par }{\Q yandi ke dyata mpe ke pasula kibulu

\par }{\Q mpe ata muntu ke katula yandi yawu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Nwanisa mitantu ya nge

\par }{\Q mpe kufwa bambeni ya nge nyonso!»


\par }{\SH Yave ke katula bantu ya luvunu na kati ya bantu ya yandi
\par }
{\Q \VS{9}Yave ke na kutuba:

\par }{\Q «Na kilumbu yina, mu ke kufwa bampunda ya beno

\par }{\Q mpe mu ke zimbisa bapusu-pusu ya beno ya mvita.


\par }{\Q \VS{10}Mu ke mwangisa bambanza ya yinsi ya beno.

\par }{\Q Mu ke mwangisa bisika ya beno ya kutungama na bibaka ya lukengolo.


\par }{\Q \VS{11}Mu ke zimbisa bampandu na kati-kati ya beno.

\par }{\Q Beno ke vwanda dyaka ve na bantu yina ke talaka mambu.


\par }{\Q \VS{12}Mu ke katula banzambi ya beno ya biteki.

\par }{\Q Mu ke katula matadi yina beno telemisaka mutindu bidimbu.

\par }{\Q Beno ke fukimina dyaka ve bima yina beno yidikaka beno mosi.


\par }{\Q \VS{13}Mu ke zenga makunzi ya beno ya nzambi Asela.

\par }{\Q Mu ke mwangisa bambanza ya beno.


\par }{\Q \VS{14}Na nkele ya munu ya kulutila,

\par }{\Q mu ke vutula yimbi na bantu yina me manga na kutumama na munu.»




\par }\Chap{6}{\SH Yave ke na kufundisa bantu ya yandi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Beno kuwa mambu yina Yave ke na kutuba:

\par }{\Q «Telama, funda munu na mantwala ya myongo,

\par }{\Q mpe bika ti myongo ya fyoti kuwa nge.


\par }{\Q \VS{2}Myongo, beno kuwa mutindu Yave ke na kufunda.

\par }{\Q Balufulu ya ngolo ya ntoto, beno kuwa!

\par }{\Q Yave ke na kufunda bantu ya yandi,

\par }{\Q yandi ke na mambu na bantu ya Isayeli.»


\par }{\Q \VS{3}«Beno bantu ya munu, yinki mu me sala beno?

\par }{\Q Na wapi mambu mu me lembisa beno?

\par }{\Q Beno pesa munu mvutu!


\par }{\Q \VS{4}Mu basisaka beno na yinsi ya Ngipiti,

\par }{\Q mu kuulaka beno na bundongo.

\par }{\Q Mu fidisaka na mantwala ya beno Moyize, Aloni mpe Miliyame.


\par }{\Q \VS{5}Beno bantu ya munu, beno bambuka moyo na mambu ya yimbi yina Balake, ntinu ya Mowabe,

\par }{\Q zolaka sala beno mpe mambu yina Balame, mwana ya Bewole, zabisaka yandi.

\par }{\Q Katuka na Sitime tii na Ngilengale,

\par }{\Q beno talaka nyonso yina mu salaka samu na
ludedomo ya munu Yave.»


\par }{\SH Ndombolo ya Yave na sika ya bantu
\par }
{\Q \VS{6}«Yinki mu ke nata na ntwala ya Yave?

\par }{\Q Yinki mu ke nata samu na kwenda fukama na ntadisi ya Nzambi ya
mazulu?

\par }{\Q Mu ke kwenda pesa yandi minkayulu ya kuyoka ya bana ya bangombe ya mvula mosi?


\par }{\Q \VS{7}Yave ke ndima ti mu natina yandi mafunda ya mameme ya bakala?

\par }{\Q Mu natina yandi mafunda ya mizumba ya mafuta?

\par }{\Q Mu pesa yandi mwana ya munu ya ntete ya bakala mutindu munkayulu samu na yimbi ya munu?

\par }{\Q Mu pesa yandi mwana ya munu samu na masumu ya munu mosi?»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Nge muntu, ba me zabisa nge mambu yina kele mbote. Mambu yina Yave ke na kulomba na nge ni yayi:

\par }{\Q «Sadila mambu ya kusungama, vwanda na luzolo ya kukwikama.

\par }{\Q Tambula na Nzambi ya nge na kukuluka nyonso.»


\par }{\SH Yave ke pesa kitumbu na bantu ya muyibi mpe ya luvunu
\par }
{\Q \VS{9}Yave ke na kuzonza na bantu ya mbanza,

\par }{\Q mpe yandi ke vuukisa bayina ke zitisa nkumbu ya yandi.

\par }{\Q Yandi ke na kutuba: «Beno kuwa, beno bantu ya kifumba ya Yuda,

\par }{\Q beno nyonso bayina me yonzama na mbanza!


\par }{\Q \VS{10}Mu ke ndima ti bantu ya yimbi kukutikisa bimvwama ya kulaba na bayinzo ya bawu?

\par }{\Q Mu ke ndima ti bawu sadila Efa\XREF{}{{\XO 6:10 }{\XT{Kbk 16.36}}} ya luvunu yina ke na kusombola munu?


\par }{\Q \VS{11}Mu nungisa bayina ke na kusadila bipezolo ya luvunu?

\par }{\Q Mu nungisa bayina kele na bitezolo ya luvunu ya bakilo?


\par }{\Q \VS{12}Bamvwama ya mbanza ke sadilaka yimbi samu na kuvwama,

\par }{\Q bantu ya mbanza yango ke vunaka bantu

\par }{\Q mpe bawu me fuluka na luvunu.


\par }{\Q \VS{13}Na yina, mu me banda na kufidisa beno bampasi,

\par }{\Q mu ke mwangisa beno samu na masumu ya beno.


\par }{\Q \VS{14}Beno ke kudya kasi beno ke yukuta ve,

\par }{\Q beno ke vwanda kaka na nsatu.

\par }{\Q Nyonso yina beno ke bumba beno ke sadila yawu ve.

\par }{\Q Mpe kana beno me bumba, mu ke mwangisa yawu na muzingu.


\par }{\Q \VS{15}Beno ke mwanga bambuma,

\par }{\Q kasi beno ke yonzika yawu ve.

\par }{\Q Beno ke kamuna bambuma ya olive,

\par }{\Q kasi beno ke sadila ve mafuta ya yawu.

\par }{\Q Beno ke kamuna bambuma ya vinu,

\par }{\Q kasi beno ke kunwa ve vinu ya yawu.


\par }{\Q \VS{16}Beno ke na kulanda mavanga ya yimbi ya ntinu Omeli

\par }{\Q mpe mavanga nyonso ya dikanda ya ntinu Akabe\XREF{}{{\XO 6:16 }{\XT{1Bt 16.23-28; 18.16-40}}}.

\par }{\Q Beno ke na kulanda mutindu ya bawu ya kusadila.

\par }{\Q Na yina, mu ke mwangisa mbanza ya beno

\par }{\Q mpe bantu ya nkaka ke seka beno.

\par }{\Q Mpe beno ke vwanda na nsoni yina me kumina bantu ya munu.»




\par }\Chap{7}{\SH Manyongo ya
mumbikudi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Kyadi samu na munu!

\par }{\Q Mu kele mutindu kilokoti ya bambuma ya ntangu ya kisiwu,

\par }{\Q mutindu muntu me kwenda sosa bikanka ya bambuma ya vinu

\par }{\Q kana ba manisaka na kuyonzika yawu:

\par }{\Q Ya ke dyaka na ata kikanka ya bambuma ya kudya,

\par }{\Q ata mosi na bambuma ya
fike ya ntete-ntete yina mu ke zolaka mingi.


\par }{\Q \VS{2}Muntu ya kukwikama kele dyaka ve na yinsi,

\par }{\Q Ya ke dyaka na ata muntu ya kusungama,

\par }{\Q bawu nyonso ke na kusosa na kukubama samu na kufwa muntu,

\par }{\Q konso muntu ke na kusadila mpangi ya yandi mutambu.


\par }{\Q \VS{3}Maboko ya bawu me mesanaka na kusala yimbi.

\par }{\Q Bamfumu kele na bandombolo,

\par }{\Q Bazuzi ke lombaka musendo.

\par }{\Q Bantu ya mfunu ke na kulakisa,

\par }{\Q na pwelele nyonso, luzolo ya bawu ya mbongo,

\par }{\Q mpe bawu ke wisanaka samu na kulungisa yawu.


\par }{\Q \VS{4}Muntu ya kulutila mbote na kati ya bawu

\par }{\Q kele mutindu matiti ya basende.

\par }{\Q Muntu ya kusungama me lutila yimbi na mankundya mingi.

\par }{\BB \par }
{\Q Yayi ni kilumbu yina zabisaka

\par }{\Q minkebi ya beno, mimbukudi.

\par }{\Q Yawu kele kilumbu ya kitumbu ya beno.

\par }{\Q Ntangu yayi bawu ke vwanda na nsoni.


\par }{\Q \VS{5}Kukwikila ve na mpangi ya nge.

\par }{\Q Kutula ve kivuvu na ndiku ya nge.

\par }{\Q Sala keba na mambu yina nge ke basisa na yinwa ya nge,

\par }{\Q ata na kento yina ke lalaka mfulu mosi na nge.


\par }{\Q \VS{6}Samu ti, mwana ya bakala ke na kusafula tata ya yandi.

\par }{\Q Mwana ya kento ke na kutedimina mama ya yandi.

\par }{\Q Mutindu mosi, kento ya makwela na bokilo ya yandi ya kento.

\par }{\Q Mbeni ya konso muntu, ni muntu ya dikanda ya yandi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Kasi samu na munu, mu ke tala kaka Yave.

\par }{\Q Mu ke vingila Nzambi ya mpulusu ya munu.

\par }{\Q Nzambi ya munu ke kuwa munu.


\par }{\SH Kivuvu mpe lusambulu ya bantu
\par }
{\Q \VS{8}Nge mbeni ya munu,

\par }{\Q kuyangalala ve samu na mpasi ya munu!

\par }{\Q Samu ti, kana mu me kubwa, mu ke telama,

\par }{\Q kana mu kele na kati ya kitombe, Yave kele nsemo ya munu.


\par }{\Q \VS{9}Mu me sala masumu na ntadisi ya yandi.

\par }{\Q Ni yawu yina, mu fwana kuvibidila nkele ya Yave,

\par }{\Q tii na ntangu yina yandi ke nwanina munu.

\par }{\Q Yandi ke vutula munu luve ya mambu nyonso ya munu.

\par }{\Q Yandi ke vutula munu na nsemo,

\par }{\Q mpe mu ke tala
ludedomo ya yandi.


\par }{\Q \VS{10}Na ntangu bambeni ya munu ke tala mutindu yina,

\par }{\Q bawu ke fuluka na nsoni.

\par }{\Q Yandi yina vwandaka zabisa munu ti:

\par }{\Q «Wapi sika kele Yave, Nzambi ya nge?»

\par }{\Q Ba ke dyatikisa bawu

\par }{\Q mutindu poto-poto ya bala-bala

\par }{\Q mpe beto ke tala yawu.


\par }{\Q \VS{11}Kilumbu yina ba ke tunga dyaka bibaka ya nge,

\par }{\Q bandilu ya yawu ke kwenda ntama.


\par }{\Q \VS{12}Na kilumbu yina, bantu ke katuka na yinsi ya Asili

\par }{\Q mpe na bambanza ya Ngipiti,

\par }{\Q kubanda na Ngipiti tii na nzadi ya Efalate,

\par }{\Q kubanda na mubu mosi tii na mubu ya nkaka,

\par }{\Q mpe kubanda na mongo mosi tii na mongo ya nkaka.


\par }{\Q \VS{13}Ntoto ke kuma yinsi ya kuyuma samu na yimbi ya bantu yina ke zingaka kuna.

\par }{\Q Mpe samu na mavanga ya bawu ya kufwanakana ve.


\par }{\Q \VS{14}Na mukawa ya nge, twadisa bantu ya nge,

\par }{\Q mukangu yina kele mvwilu ya nge.

\par }{\Q Yandi ke na kuvwanda yandi mosi na kati ya mfinda,

\par }{\Q na kati-kati ya bayinti ya bambuma.

\par }{\Q Bika ti bawu kwenda kudya na Basane mpe na Ngalaade

\par }{\Q mutindu na ntangu ya ntama.


\par }{\Q \VS{15}Mu ke lakisa nge mambu ya ngitukulu,

\par }{\Q mutindu na bilumbu yina nge basikaka na Ngipiti.


\par }{\Q \VS{16}Bantu ya bayinsi ya nkaka ke tala yawu,

\par }{\Q ata ti bawu kele bantu ya bayinsi ya lulendo,

\par }{\Q bawu ke fuluka na nsoni.

\par }{\Q Bayinwa ya bawu ke kangama,

\par }{\Q mpe bawu ke zola dyaka ve na kuwa.


\par }{\Q \VS{17}Bawu ke kudya ntoto mutindu nyoka,

\par }{\Q mutindu mwa bibulu yina ke syelumukaka na ntoto.

\par }{\Q Bawu ke basika na biswamunu ya bawu na kutekita nyonso,

\par }{\Q samu na kwiza talana na ntadisi ya Yave, Nzambi ya beto.

\par }{\Q Boma ke kuzwa bawu mpe bawu ke banda na kuvwanda na boma ya nge.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Wapi Nzambi yina kele mutindu nge?

\par }{\Q Yandi yina ke katulaka yimbi,

\par }{\Q ke lemvokilaka masumu ya bantu ya yandi yina bikanaka ya moyo.

\par }{\Q Nkele ya yandi ke zingilaka ve bantangu nyonso,

\par }{\Q samu ti yandi ke zolaka na kulakisa beto luzolo ya yandi ya kukwikama.


\par }{\Q \VS{19}Yandi ke tala dyaka beto kyadi,

\par }{\Q yandi ke dyata yimbi ya beto.

\par }{\Q Nge ke losa masumu nyonso ya beto na kati ya yisi ya mubu.


\par }{\Q \VS{20}Nge ke lakisa bumbote ya nge na bantu ya dikanda ya Yakobi,

\par }{\Q mpe luzolo ya kukwikama ya nge na dikanda ya Abalayami,

\par }{\Q mutindu na ntangu ya ntama,

\par }{\Q ntangu nge kudyaka ndefi na bankooko ya beto.

\par }