\NormalFont\ShortTitle{Nawume}

{\MTB Dibuku ya

\par }{\MT NAWUME

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Dibuku ya
mumbikudi Nawume ke na kuzonzila na bambikululu yina me tadila kubwa ya mbanza Ninive.
Mumbikudi Nawume ke na kulakisa kumwangana yayi mutindu mfundusu ya Nzambi samu na mbanza yayi ya lunangu, ya mivondi mpe ya muvusu. Ninive kele kidimbu ya lutumu ya kimuntu yina Nzambi ke ndimaka ve. Na ntangu ya Nawume, bantu ya Asili kwizaka mwangisa kimfumu ya Isayeli, mpe bawu nwanisaka kimfumu ya Yuda. Dibuku yayi sonamaka na manima ya kubwa ya mbanza Tebese na maboko ya bantu ya Asili na bamvula bankama sambanu na makumi sambanu na tatu (663), ntete bantu ya Babilone kumwangisa mbanza Ninive na bamvula bankama sambanu na kumi na zole (612), ntete mbutukulu Yesu Klisto.

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Masiika na Yave (Naw 1.1-8).

\par }{\IO - Yave fundisaka Ninive mpe kuulaka Yuda (Naw 1.9–2.3).

\par }{\IO - Lufundusu ya Ninive (Naw 2.4–3.19).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Bambikululu samu na Ninive. Dibuku ya lumoni ya Nawume, muntu ya bwala Elekose.


\par }{\SH Yave: Nzambi ya lulendo mpe ya mbote
\par }
{\Q \VS{2}Yave kele Nzambi ya kimbanda mpe yina ke vutulaka yimbi.

\par }{\Q Yave ke vutulaka yimbi

\par }{\Q mpe nkele ya yandi ke ya kusakana ve.

\par }{\Q Yave ke vutulaka yimbi na bambeni ya yandi,

\par }{\Q mpe yandi ke dasukilaka bawu.


\par }{\Q \VS{3}Yave ke dasukaka mbangu ve,

\par }{\Q lulendo ya yandi kele nene,

\par }{\Q kasi Yave ke bikaka ve na kupesa kitumbu na muntu yina me sala yimbi.

\par }{\Q Yandi ke tambulaka na kati,

\par }{\Q ya kimbongila mpe kitembo ya ngolo.

\par }{\Q Matuti kele fundu-fundu yina makulu ya yandi ke nangunaka.


\par }{\Q \VS{4}Yandi ke ngalaka mubu, yandi ke yumisaka yawu,

\par }{\Q yandi ke yumisaka banzadi nyonso.

\par }{\Q Matiti ya kizunga Basane mpe ya mongo Kaamele ke na yuma.

\par }{\Q Bifulu ya yinsi ya Libane ke na kubeba.


\par }{\Q \VS{5}Myongo ya nene ke na kuningana na mantwala ya yandi

\par }{\Q mpe myongo ya fyoti ke na kumwangana.

\par }{\Q Na mantwala ya yandi, ntoto na bima nyonso

\par }{\Q yina ke zingaka na yawu me kumaka kidi-kidi.


\par }{\Q \VS{6}Nani lenda vibidila

\par }{\Q na mantwala ya nkele ya Yave?

\par }{\Q Nani lenda zinga mantwala ya tiya ya nkele ya yandi?

\par }{\Q Nkele ya yandi ke yalumukaka bisika nyonso mutindu tiya.

\par }{\Q Matadi ke mwanganaka ntadisi ya yandi.


\par }{\Q \VS{7}Yave kele mbote,

\par }{\Q yandi kele kiswamunu na ntangu ya mpasi,

\par }{\Q yandi ke bakaka bunkete ya bayina ke bumbamaka na sika ya yandi,


\par }{\Q \VS{8}ata ti mupepe ya bampasi ke na kufula.

\par }{\Q Yandi ke kufwaka bambeni ya yandi,

\par }{\Q yandi ke landaka bawu

\par }{\Q tii na kati ya kitombe ya lufwa.


\par }{\SH Mambu ya Yave samu na Ninive mpe Yuda
\par }
{\Q \VS{9}Samu na yinki beno ke na mabanza ya yimbi na Yave?

\par }{\Q Ni yandi ke manisa na kufwa bambeni nyonso ya beno,

\par }{\Q mpe bawu ke kwamisa dyaka beno ve.


\par }{\Q \VS{10}Ata ti bawu me kuma mutindu

\par }{\Q bansende yina kele ya kukangama yawu na yawu kisika mosi,

\par }{\Q mpe mutindu bantu me kunwa malafu,

\par }{\Q bawu ke nyenga mutindu matiti ya kuyuma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Nge Ninive, ni na sika ya nge me basika muntu yina ke na mabanza ya yimbi na Yave.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Yave ke na kutuba na bantu ya Yuda:

\par }{\Q «Ata ti bambeni ya beno kele mingi

\par }{\Q mpe ba ke na ngolo, bawu nyonso ke kufwa mpe ata muntu ke bikana.

\par }{\Q Mu talisaka beno mpasi mpe nsoni,

\par }{\Q kasi mu ke sala dyaka beno mutindu yina ve.


\par }{\Q \VS{13}Ntangu yayi, mu ke kuula beno na maboko ya bambeni

\par }{\Q mpe mu ke zenga basinga yina ba kangaka beno.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Samu na nge Ninive, Yave me baka lukanu yayi:

\par }{\Q Nge ke kuzwa dyaka ve bana yina ke

\par }{\Q vwanda na nkumbu ya nge.

\par }{\Q Na kati ya bayinzo ya banzambi ya nge,

\par }{\Q mu ke katula biteki yina ba yidikaka na yinti to na kisengo.

\par }{\Q Mu ke kubika ndyamu ya nge,

\par }{\Q samu ti, na meso ya munu,

\par }{\Q nge ke dyaka dema ve.




\par }\PoetryChap{2}{\Q \VerseOne{1}Bantu ya Yuda, beno tala na zulu ya myongo,

\par }{\Q muntu yina ke na kunata nsangu ya mbote,

\par }{\Q nsangu ya kizunu.

\par }{\Q Beno sala
mikembo ya beno.

\par }{\Q Beno nata na sika ya Nzambi,

\par }{\Q bima nyonso yina beno bakaka lukanu ya kupesa yandi,

\par }{\Q samu ti, muntu ya yimbi yina vwandaka talisa beno mpasi

\par }{\Q kele dyaka ve na lulendo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ba ke na kwiza samu na kunwanisa nge Ninive.

\par }{\Q Beno keba bibaka ya mbanza.

\par }{\Q Beno kengidila banzila,

\par }{\Q beno vwanda na kibakala,

\par }{\Q mpe beno kubama samu na mvita.


\par }{\Q \VS{3}Samu ti, Yave ke vutula buzitu ya bana Yakobi,

\par }{\Q mutindu mosi mpe ya bantu ya Isayeli,

\par }{\Q samu na bilanga ya bawu ya vinu,

\par }{\Q yina bambeni mwangisaka mpe bebisaka.


\par }{\SH Kumwangana ya Ninive
\par }
{\Q \VS{4}Binwani ya bambeni kele na binwanunu ya kisengo ya mbwaki

\par }{\Q mpe me lwata binkuti ya mbwaki.

\par }{\Q Ntangu bawu ke kubamaka na kunwana,

\par }{\Q bisengo ya bapusu-pusu ya bawu ya mvita ke lemaka mutindu tiya

\par }{\Q mpe bawu ke ningisaka madyonga ya bawu.


\par }{\Q \VS{5}Bapusu-pusu ya mvita ke basikaka bisika mingi mpe na babala-bala,

\par }{\Q samu na kunwana.

\par }{\Q Yawu kele mutindu milaka ya tiya

\par }{\Q mpe yawu ke na mbangu mutindu lusyemo.


\par }{\Q \VS{6}Ntinu ya Ninive ke bokilaka binwani yina ke na kibakala,

\par }{\Q kasi bawu ke kwendaka kubwa na nzila.

\par }{\Q Na nswalu nyonso, bawu ke belamaka pene-pene ya bibaka ya lukengolo samu na kubumbama.


\par }{\Q \VS{7}Myelo yina ke talaka na banzadi

\par }{\Q fungukaka na ngolo nyonso,

\par }{\Q yinzo ya kintinu kubwaka.


\par }{\Q \VS{8}Ba bakaka kiteki yina vwandaka mutindu nzambi ya bawu ya kento,

\par }{\Q mpe ba nataka yawu.

\par }{\Q Bisadi ya bakento yina vwandaka bongisa kiteki yango,

\par }{\Q vwandaka dila mutindu mabembe, maboko na zulu ya yintu.


\par }{\Q \VS{9}Katuka ntama, mbanza Ninive vwandaka mutindu kizinga ya maza, kasi ntangu yayi, maza ya yawu ke na kubasika.

\par }{\Q «Beno telama, beno telama»,

\par }{\Q kasi ata muntu vwandaka tala na manima.


\par }{\Q \VS{10}Ba botola palata na wolo,

\par }{\Q samu ti mbanza yayi ke na bimvwama

\par }{\Q mpe bima ya ntalu ya mutindu na mutindu yina ke manisaka ve.


\par }{\Q \VS{11}Ba me botola, ba me bebisa,

\par }{\Q mpe me mwangisa bima nyonso.

\par }{\Q Bantu nyonso ke dyaka ve na kibakala,

\par }{\Q makulu ya bawu me lemba.

\par }{\Q Bawu nyonso ke na kutekita,

\par }{\Q bizizi ya bawu me kuma ya kyadi.


\par }{\SH Ninive kele mutindu nkosi yina ba me nunga
\par }
{\Q \VS{12}Wapi mutindu me kuma kisika

\par }{\Q yina vwandaka ya bankosi?

\par }{\Q Ni kisika yina bana ya bankosi vwandaka kudya.

\par }{\Q Ntangu nkosi vwandaka kwenda na mbingu,

\par }{\Q ata kima vwandaka talisa bana ya bankosi boma.


\par }{\Q \VS{13}Nkosi ya mbakala vwandaka kufwa

\par }{\Q mpe kupasula bibulu,

\par }{\Q samu na bankosi ya nkento mpe bana ya yandi.

\par }{\Q Misuni ya bibulu yina yandi vwandaka kufwa,

\par }{\Q yandi vwandaka fulusa yawu,

\par }{\Q na kati ya mabulu yina bawu ke bumbamaka.


\par }{\Q \VS{14}Yave, Nzambi ya lulendo ke na kutuba: «Nge Ninive mu ke pesa nge kitumbu,

\par }{\Q bapusu-pusu ya nge ya mvita ke nyenga,

\par }{\Q bana ya nge ya bankosi ke kufwa na mvita,

\par }{\Q mu ke baka bima nyonso yina beno botolaka,

\par }{\Q mpe ba ke kuwa dyaka ve bandinga ya bantumwa\FTNT{*}{{\FR 2:14 }{\FQ{Bantumwa,
}}{\FT{ya zola kutuba: bantu yina ba ke fidisaka to bimwangisi nsangu.}}} ya nge.»




\par }\Chap{3}{\SH Ninive me fuluka na bamvumbi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Kyadi samu na mbanza yina ke kufwaka bantu,

\par }{\Q mbanza ya kufuluka na luvunu mpe na mavanga ya yimbi.

\par }{\Q Yawu ke bikaka ve na kubotola bima ya ngana.


\par }{\Q \VS{2}Ba ke na kuwa: Makelele ya bikoti,

\par }{\Q makelele ya makalu yina ke na kututana,

\par }{\Q makelele ya bampunda yina ke na kwendaka dumuka,

\par }{\Q mpe makelele ya bapusu-pusu ya mvita yina ke na kudenda.


\par }{\Q \VS{3}Bayina ke nataka bampunda ya mvita ke na kuluta,

\par }{\Q meno ya bambele ya bawu ke na kubasisa milaka ya tiya,

\par }{\Q madyonga ya bawu ke na kulezima,

\par }{\Q bamvumbi ke ya kutentasana,

\par }{\Q yawu kele mingi mpe lutangu ya yawu ke ya kuzabakana ve.

\par }{\Q Bantu ke na kulenda dyaka ve,

\par }{\Q na kutambula na babala-bala samu na bamvumbi.


\par }{\SH Ninive kumaka mbanza ya nsoni
\par }
{\Q \VS{4}Samu na kindumba ya yandi ya kulutila,

\par }{\Q Ninive kento ya kindumba vwandaka benda makanda,

\par }{\Q samu na kitoko ya yandi ya kulutila mpe samu na kindoki ya yandi,

\par }{\Q yandi vwandaka benda makanda.

\par }{\Q Yandi vwandaka tekisa bayinsi na kindumba ya yandi mpe makanda na kindoki yandi.


\par }{\Q \VS{5}Ni yawu yina, mu ke semba nge,

\par }{\Q mu ke nanguna dizwela ya nge tii na kizizi ya nge.

\par }{\Q Mu ke lakisa kipene ya nge na bantu ya bayinsi

\par }{\Q mpe mu ke sala ti bimfumu nyonso kutala nsoni ya nge.

\par }{\Q Ni Yave, Nzambi ya lulendo me tuba yawu.


\par }{\Q \VS{6}Mu ke katula kitoko ya nge,

\par }{\Q mu ke talisa nge nsoni

\par }{\Q mpe mu ke sala ti nge vwanda kifwani.


\par }{\Q \VS{7}Na yina, konso muntu yina ke tala nge,

\par }{\Q ke kwenda kima na kulooka mutindu yayi:

\par }{\Q «Ninive me mwangana! Nani ke tadila yawu kyadi?»

\par }{\Q Wapi kisika mu ke kuzwa muntu yina ke kindisa nge?


\par }{\SH Ninive ke kuzwa kitumbu ya mutindu mosi na Tebese
\par }
{\Q \VS{8}Ninive, nge ke na kubanza ti nge me lutila mbanza Tebese mfunu?

\par }{\Q Mbanza Tebese vwandaka ya kutungama na kati-kati ya maza ya nzadi ya Nile,

\par }{\Q maza zungaka yawu mpe ni yawu vwandaka sala lukengolo ya mbanza.


\par }{\Q \VS{9}Yinsi ya Nubi mpe Ngipiti,

\par }{\Q vwandaka bisika,

\par }{\Q yina katukaka ngolo ya nge ya ntangu nyonso.

\par }{\Q Bantu ya Pute mpe ya Libi kele bayina vwandaka sadisa nge.


\par }{\Q \VS{10}Kasi yandi mpe,

\par }{\Q ba katulaka bantu ya Tebese na kunata bawu na yinsi ya nzenza.

\par }{\Q Na ntangu ya bawu mpe,

\par }{\Q ba kufwaka bana ya bawu na magambu nyonso.

\par }{\Q Ba kangaka bakalaka ya bawu,

\par }{\Q na basinga ya bisengo,

\par }{\Q mpe ba bulaka dzeke,

\par }{\Q samu na kukabula
bakuluntu ya bawu.


\par }{\Q \VS{11}Ninive, nge mpe ke kuma,

\par }{\Q mutindu muntu me kola na bampasi

\par }{\Q yawu ke dyamisa nge.

\par }{\Q Na ntangu ya nge mpe,

\par }{\Q nge ke sosa kiswamunu,

\par }{\Q samu na kubumbama mbeni ya nge.


\par }{\SH Ninive ke kubwa
\par }
{\Q \VS{12}Bibaka ya nge nyonso ya ngolo yina nge tungaka samu na lukengolo ya nge

\par }{\Q kele mutindu bayinti ya
fike ya kufuluka na bambuma ya ntete.

\par }{\Q Kana ba ningisa yawu,

\par }{\Q bambuma ke kubwa na kati ya yinwa,

\par }{\Q ya muntu yina zola kudya yawu.


\par }{\Q \VS{13}Bantu yina me bikana na nge kele kaka mutindu bakento na bakento.

\par }{\Q Myelo ya yinsi ya nge me funguka yawu mosi

\par }{\Q na mantwala ya bambeni ya nge

\par }{\Q samu ti, tiya me nyengisa bikangulu ya nge.


\par }{\Q \VS{14}Bantu ya Ninive, beno teka maza,

\par }{\Q samu ti beno kufwa ve na mpwila ya maza,

\par }{\Q ntangu bambeni ke kwiza zunga beno

\par }{\Q beno yidika dyaka bibaka yina ke kebaka beno,

\par }{\Q beno kota na poto-poto,

\par }{\Q beno dyata ntoto ya kulamba samu na kuyidika bibiliki.


\par }{\Q \VS{15}Kasi ata ti beno sala mutindu yina, beno ke kufwa na tiya,

\par }{\Q na mvita mbele ke kufwa beno.

\par }{\Q Beno ke kuma mutindu makasa yina makonko me kudya.

\par }{\Q Beno kuma mingi mutindu makonko ya fyoti.

\par }{\Q Beno kuma mingi mutindu nkonga ya makonko ya nene.


\par }{\SH Mbanza Ninive me zimbana
\par }
{\Q \VS{16}Nge me sala ti bantu ya nge ya mumbungu,

\par }{\Q kuma mingi kulutila bambwetete ya
mazulu.

\par }{\Q Bawu me kuma mutindu makonko yina ke na kudumukaka.


\par }{\Q \VS{17}Bayina ke kebaka yinsi ya beno,

\par }{\Q bawu ke kuma mingi mutindu makonko,

\par }{\Q mpe bantwadisi ya beno ke kuma mingi mutindu nkonga ya makonko

\par }{\Q yina ke bumbamaka na kati ya bayinti na ntangu ya madidi

\par }{\Q kana ntangu me basika, bawu me zimbana,

\par }{\Q kasi wapi kisika bawu me kwenda, wapi bawu?


\par }{\SH Ntinu ya mbanza Asili me suka yimbi
\par }
{\Q \VS{18}Nge ntinu ya Asili,

\par }{\Q bantwadisi ya nge nyonso me lala yimeni pongi,

\par }{\Q bamfumu ya bambulu-mbulu ya nge ke na kusala dyaka kima ve,

\par }{\Q bantu ya nge kele ya mwangana na zulu ya myongo

\par }{\Q mpe ata muntu ke yonzika bawu.


\par }{\Q \VS{19}Bampasi ya nge ke na lusalusu ve,

\par }{\Q bamputa ya nge ke beluka ve,

\par }{\Q bayina nyonso ke na kuwa nsangu ya bampasi yina me kumina nge,

\par }{\Q ke na kubula maboko na kilengi.

\par }{\Q Ya tsyelika, nani nge talisaka ve mpasi?

\par }