\NormalFont\ShortTitle{1 Kolinto}

{\MTB Mukanda ya Ntete ya Polo na sika ya ba-Klisto ya

\par }{\MT KOLINTO

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Ntangu Polo salaka nzyetolo ya yandi ya zole, yandi lutisaka mvula mosi na bangonda sambanu na mbanza Kolinto, mpe yidikaka dibuundu ya Nzambi ya mbanza yina (Bis 18.1-11).

\par }{\IP Kolinto vwandaka mbanza ya mfunu, samu ti yawu vwandaka na mabuundu zole. Bantu mingi vwandaka sala mumbungu, mpe vwandaka landa mingi mambu ya yinza yayi. Mambu nyonso yayi vwandaka sala ti dibuundu ya malu-malu ya Nzambi ya Kolinto kula mbote ve.

\par }{\IP Ntangu Polo vwandaka na mbanza Efeso, yandi kuzwaka bambala mingi bansangu ya yimbi ya dibuundu ya Kolinto, mpe yawu vwandaka talisa yandi kyadi. Ni yawu yina, yandi fidisaka mikanda na dibuundu ya Kolinto. Na kati ya mikanda yina yandi sonikaka, zole kele na kati ya dibuku ya
Ngwisani ya Malu-Malu. Kasi ba ke na kuzonzila mikanda ya nkaka yina na kati ya (1Ko 5.9-13; 2Ko 2.3; 7.8).

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Bambote (1Ko 1.1-3).

\par }{\IO - Polo ke na kusala lusambulu ya kuvutula matondo (1Ko 1.4-9).

\par }{\IO - Polo ke na kulomba na ba-Klisto ya Kolinto na kusala ngolo samu na kuvutula kiwisa na kati ya bawu (1Ko 1.10–4.21).

\par }{\IO - Polo ke na kuzabisa bawu na kubingisa na kati ya dibuundu bantu yina ke sadilaka busafu (1Ko 5).

\par }{\IO - Polo ke na kuyimina bawu na kufundisa mambu ya bawu na sika ya bayina kele ve ba-Klisto (1Ko 6.1-11).

\par }{\IO - Polo ke na kuzabisa bawu wapi mutindu mu-Klisto fwana kusadila nzutu ya yandi (1Ko 6.12-20).

\par }{\IO - Mvutu na dyambu ya makwela (1Ko 7).

\par }{\IO - Mvutu na dyambu ya kudya bibulu yina bantu ke pesaka mutindu munkayulu na banzambi ya biteki, mpe mvutu na dyambu ya kimpwanza ya mu-Klisto (1Ko 8.1–11.1).

\par }{\IO - Mvutu na dyambu yina me tadila nkadulu ya ba-Klisto ntangu bawu ke vukanaka mpe ke kudyaka madya ya Mfumu (1Ko 11.2-34).

\par }{\IO - Mvutu na dyambu ya makabu ya kimpeve, mpe mutindu ya kusadila yawu (1Ko 12–14).

\par }{\IO - Mvutu na dyambu ya mvumbukulu ya bantu na lufwa (1Ko 15).

\par }{\IO - Polo ke na kupesa malongi ya mutindu na mutindu, mpe bambote na ba-Klisto ya Kolinto (1Ko 16).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Bambote
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ni munu Polo yina Nzambi bokilaka na kuvwanda ntumwa ya
Yesu-Klisto mutindu yandi zolaka. Kintwadi na mpangi ya beto Sosetene,

\VS{2}beto ke na kufidisa mukanda yayi na sika ya bandimi ya mabuundu ya Nzambi ya mbanza Kolinto. Beto ke na kufidisa yawu mpe na sika ya bayina kele ya kukangama na Nzambi samu na
Yesu-Klisto, na bayina kele ya longo na mbokolo ya Nzambi, mpe na bayina nyonso ke sambilaka kisika ni kisika
Yesu-Klisto,
Mfumu ya bawu mpe ya beto.

\VS{3}Bika ti Tata ya beto Nzambi mpe
Mfumu ya beto
Yesu-Klisto kusakumuna beno mpe kupesa beno kizunu.


\par }{\SH Nzambi ke fulusaka beto na mambu nyonso ya yandi ya mbote
\par }
{\PP \VS{4}Ntangu nyonso, mu ke tondaka Nzambi samu na bumbote ya yandi yina yandi lakisaka beno na
Yesu-Klisto.

\VS{5}Na kuvwanda ya kukangama na
Yesu-Klisto, Nzambi fulusaka beno na mambu nyonso ya mbote: bampova ya kuzonza mpe luzabu.

\VS{6}Ba zabisaka beno nsangu ya
Yesu-Klisto, mpe beno ke na kukwikila yawu na ngolo nyonso.

\VS{7}Ni yawu yina, ata dikabu mosi ya kimpeve ke na kukondwa na beno yina ke na kuvingila ntangu yina
Mfumu ya beto
Yesu-Klisto ke vutuka.

\VS{8}Ni yandi ke pesa beno ngolo tii na nsuka, samu ti beno vwanda bantu yina ba lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba na kilumbu yina
Mfumu ya beto
Yesu-Klisto ke vutuka.

\VS{9}Nzambi yina bokilaka beno na kuzinga kintwadi na Mwana ya yandi
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto, kele ya kukwikama na bansilulu ya yandi.


\par }{\SH Nkabwani na kati ya dibuundu ya Nzambi ya mbanza Kolinto
\par }
{\PP \VS{10}Bampangi, na Nkumbu ya
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto, mu ke na kukindisa beno mutindu yayi: Beno wisana mpe beno kabwana ve. Beno vwanda mbote ya kukangama na kintwadi beno na beno na ntima mosi mpe mabanza mosi.

\VS{11}Ya tsyelika bampangi, bantu ya dikanda ya Kolowe zabisaka munu ti beno ke na kuswanaka beno na beno.

\VS{12}Mu ke na zola kutuba mutindu yayi: Konso muntu na kati ya beno ke na kutuba: «Mu kele muntu ya Polo», mpe ya nkaka: «Mu kele muntu ya Apolose». Muntu ya nkaka dyaka ke na kutuba ti yandi kele muntu ya Pyele, mpe ya nkaka dyaka ti yandi kele muntu ya Klisto.

\VS{13}Beno banza ti ba lenda kukabula Klisto? Ni Polo ve kufwaka na kulunsi samu na beno, mpe beno kuzwaka ve mbotokolo na nkumbu ya Polo.


\par }{\PP \VS{14}Matondo na Nzambi samu ti mu botikaka ve muntu na kati ya beno, kana kaka ve Kilipuse mpe Ngayuse\XREF{}{{\XO 1:14 }{\XT{Bis 19.29}}}.

\VS{15}Na yina, ata muntu lenda kutuba ti yandi kuzwaka mbotokolo na Nkumbu ya munu.

\VS{16}Aa! Mu zolaka zimbana, mu botikaka mpe dikanda ya Sefanase. Kasi mu zaba dyaka ve kana mu botikaka dyaka muntu ya nkaka.

\VS{17}Klisto fidisaka munu samu na kubotika bantu ve, kasi samu na kuzabisa Nsangu ya Mbote. Mu fwana kusala yawu ata kusadila nzonzolo ya ndwenga ya bantu, samu ti lufwa ya Klisto na kulunsi vwanda ve ya mpamba.


\par }{\SH Yesu-Klisto kele lulendo mpe ndwenga ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{18}Ya tsyelika, kuzabisa nsangu ya lufwa ya Yesu na kulunsi kele bulawu samu na bantu yina ke na kuzimbana. Kasi samu na beto yina kele na nzila ya mpulusu, yawu kele lulendo ya Nzambi.

\VS{19}Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Mu ke bebisa ndwenga ya bantu yina ke na ndwenga,

\par }{\Q mpe mu ke manisa mayela ya bantu yina ke na mayela\XREF{}{{\XO 1:19 }{\XT{Esa 29.14}}}.»


\par }{\MM \VS{20}Na yina, wapi sika kele bantu ya ndwenga, to milongisi ya Misiku, to bayina ke salaka ntembe na yinza yayi? Nzambi me kitula ndwenga ya yinza yayi na bulawu.


\par }{\PP \VS{21}Ya tsyelika, na ndwenga ya yandi, Nzambi salaka ti bantu zaba yandi ve na lusalusu ya ndwenga ya bawu. Na yina, Nzambi bakaka lukanu ya kuvuukisa bayina ke kwikilaka na nsangu yina beto ke na kuzabisa, mpe nsangu yango ke na kutalana mutindu bulawu.

\VS{22}Ba-Zwife ke na kulomba bidimbu, mpe bayina kele ve ba-Zwife ke na kusosa ndwenga.

\VS{23}Kasi beto, beto ke na kuzabisa nsangu ya
Klisto yina kufwaka na kulunsi. Yawu kele mabaku samu na ba-Zwife mpe bulawu samu na bayina kele ve ba-Zwife.

\VS{24}Kasi samu na bayina Nzambi bokilaka, ba-Zwife to bayina kele ve ba-Zwife, Klisto kele lulendo mpe ndwenga ya Nzambi.

\VS{25}Bulawu ya Nzambi ke na ndwenga kulutila ndwenga yina ke na bantu, mpe bubolo ya Nzambi ke na ngolo kulutila ngolo yina ke na bantu.


\par }{\PP \VS{26}Bampangi, beno fwana kuzaba nani beno kele, beno yina Nzambi bokilaka: Na kati ya beno kele ve na bantu mingi ya ndwenga na yina me tadila kimuntu. Ya kele ve na bantu mingi yina ke na lulendo, mpe bantu mingi yina kele na makanda ya buzitu.

\VS{27}Kasi Nzambi soolaka mambu yina kele bulawu na meso ya bantu samu na kutalisa bantu ya ndwenga nsoni, mpe mambu ya bubolo samu na kutalisa bantu ya ngolo nsoni.

\VS{28}Nzambi soolaka bima ya fyoti, bima yina kele na mfunu ve, mpe bima ya mpamba samu na kuzimbisa bima yina kele mfunu na meso ya bantu.

\VS{29}Na yina, ata muntu lenda kusala mayama na ntwala ya Nzambi.

\VS{30}Ni na yandi beno kele ya kukangama na
Yesu-Klisto yina me kuma samu na beto ndwenga yina katukaka na Nzambi. Ni yandi ke kumisaka beto ya
kudedama, ke soolaka beto na kuvwanda dikanda ya yandi, mpe ke kuulaka beto na masumu.

\VS{31}Ni yawu yina, mutindu ke tubaka Dibuku ya Nzambi: «Kana muntu ke na nsatu ya kusala mayama, yandi sala yawu samu ti yandi kele kintwadi na
Mfumu.\XREF{}{{\XO 1:31 }{\XT{Yel 9.22-23}}}»




\par }\Chap{2}{\SH Polo zabisaka nsangu ya Klisto yina ba komaka na kulunsi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi, ntangu mu kwizaka zabisa beno mansweki ya mabanza ya Nzambi, mu sadilaka ve nzonzolo ya mpasi to ya muntu ya ndwenga mingi.

\VS{2}Ya tsyelika, mu bakaka lukanu ya kuzaba ve dyambu ya nkaka na sika ya beno, kana kaka ve
Yesu-Klisto:
Yesu-Klisto yina kufwaka na kulunsi.

\VS{3}Ni yawu yina, mu vwandaka muntu ya ngolo ve na kati-kati ya beno, mpe mu vwandaka tekita na boma.

\VS{4}Mambu yina mu vwandaka longisa mpe zabisa, vwandaka ata na dyambu ya binzonzi yina bantu ke salaka na ndwenga ya bawu. Kasi ni ngolo ya Mpeve ya Nzambi vwandaka zabisa munu yawu,

\VS{5}samu ti kiminu ya beno vwanda ve ya kusikama na ndwenga yina kele na bantu, kasi na lulendo ya Nzambi.


\par }{\SH Ndwenga ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{6}Kasi beto ke na kulongisa ndwenga na sika ya bantu ya kukula na kimpeve. Ndwenga yango kele ve ya yinza yayi, to ya bamfumu ya yawu yina Nzambi ke mwangisa.

\VS{7}Mu ke na kulongisa ndwenga ya mansweki ya mabanza ya Nzambi yina bantu vwandaka zaba ve na ntama. Nzambi kubikaka yawu samu na nkembo ya beto, ntete yandi yidika yinza.

\VS{8}Ata mosi na kati ya bamfumu yina ke yalaka yinza yayi zabaka ndwenga yina. Kana bawu zabaka yawu, bawu zolaka koma ve
Mfumu ya nkembo na kulunsi.

\VS{9}Kasi mutindu Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Mambu yina disu talaka ve,

\par }{\Q makutu kuwaka ve,

\par }{\Q mpe ntima kanisaka ve,

\par }{\Q Nzambi kubikaka yawu

\par }{\Q samu na bantu yina ke zolaka yandi\XREF{}{{\XO 2:9 }{\XT{Esa 52.15; 64.3}}}.»


\par }{\MM \VS{10}Kasi ni na beto Nzambi zabisaka mansweki yina na lusalusu ya Mpeve ya Longo. Ya tsyelika, Mpeve ya Longo lenda kubakula mambu nyonso, ata mabanza ya Nzambi yina kele ya kubumbama ntama.

\VS{11}Na yina me tadila muntu, kaka ni mpeve ya yandi zaba mabanza yina kele na yandi. Mutindu mosi mpe, kaka ni Mpeve ya Nzambi zaba mabanza ya Nzambi.

\VS{12}Beto kuzwaka ve mpeve ya yinza yayi. Kasi beto kuzwaka Mpeve yina ke katukaka na Nzambi, samu ti beto lenda na kuzaba makabu yina Nzambi me pesa beto.

\VS{13}Beto ke zonzilaka ve makabu yina na bampova yina ke katukaka na ndwenga ya bantu, kasi na bampova yina ke katukaka na Mpeve ya Nzambi. Ni mutindu yina, beto ke bangulaka mambu ya kimpeve na sika ya bantu ya kimpeve.


\par }{\PP \VS{14}Na kimuntu, muntu ke ndimaka ve mambu ya Mpeve ya Nzambi. Yawu kele bulawu na yandi. Yandi lenda kubakula yawu ve, samu ti kaka ni muntu yina kele na Mpeve ya Nzambi lenda kubakula yawu.

\VS{15}Muntu ya kimpeve ke bakulaka mfunu ya mambu nyonso, kasi ata muntu lenda kubakula mfunu ya mambu ya yandi.

\VS{16}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Nani zaba mabanza ya
Mfumu?

\par }{\Q Nani lenda pesa yandi malongi\XREF{}{{\XO 2:16 }{\XT{Esa 40.13}}}?»

\par }{\MM Kasi beto, beto kele na mabanza ya
Klisto.




\par }\Chap{3}{\SH Kutunga na mutindu ya mbote
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi! Na yina me tadila munu, mu vwandaka me lenda ve na kuzonza na beno mutindu ti mu ke na kuzonza na bantu yina kele na Mpeve ya Nzambi. Kasi mu zonzaka na beno mutindu muntu yina ke na kuzonza na bantu ya yinza yayi, mpe mutindu muntu yina ke na kuzonza na bantu yina kele ntete bana ya fyoti na kiminu na Klisto.

\VS{2}Mambu yina mu zabisaka beno vwandaka ve mutindu madya ya kilo, kasi mutindu miliki. Kana yawu vwandaka mutindu madya ya kilo, beno zolaka lenda ve na kudya yawu. Ata ntangu yayi, beno lenda kudya yawu ve,

\VS{3}samu ti beno ke na kuzinga ntete mutindu bantu ya yinza yayi. Beno ke ntete na musoki na bampangi, mpe beno ke swanaka beno na beno. Na yina, beno ke lakisaka ti beno ke ntete bantu ya yinza yayi, mpe beno ke na kuzinga na kimuntu.

\VS{4}Kana mosi na kati ya beno ke na kutuba: «Mu kele muntu ya Polo» mpe ya nkaka: «Mu kele muntu ya Apolose», ya ke na kulakisa ve ti beno ke na kuzinga ntete na kimuntu?


\par }{\PP \VS{5}Kasi nani kele Apolose? Nani kele Polo? Beto kele kaka bisadi ya Nzambi yina yandi fidisaka samu na kuzabisa beno mambu ya yandi samu ti beno kwikila. Konso muntu na kati ya beto ke na kusala kisalu yina
Mfumu pesaka yandi.

\VS{6}Munu, mu me kuna mbuma, mpe Apolose me tula maza. Kasi ni Nzambi ke na kukulisa yawu.

\VS{7}Na yina, muntu yina ke kunaka mbuma mpe muntu yina ke tulaka maza kele mfunu ve. Kasi ni Nzambi yina ke kulisaka yawu kele mfunu.

\VS{8}Muntu yina ke kunaka mpe muntu yina ke tulaka maza kele kaka muntu mosi. Kasi konso muntu ke kuzwa difuta na kisalu ya yandi.

\VS{9}Beto ke na kusala kintwadi na kisalu ya Nzambi, mpe beno, beno kele bilanga ya Nzambi. Beno kele mpe yinzo yina Nzambi me tunga.


\par }{\PP \VS{10}Na bumbote yina Nzambi lakisaka munu, mu me tula lufulu mutindu kitungi ya ndwenga. Ntangu yayi, muntu ya nkaka ke na kutunga na zulu ya lufulu yina. Kasi konso muntu fwana kusala keba na mutindu yandi ke na kutunga.

\VS{11}Lufulu ya nkaka kele ve. Ni
Yesu-Klisto kele lufulu, mpe ata muntu lenda kutula dyaka lufulu ya nkaka.

\VS{12}Bantu ya nkaka ke sadila bima ya wolo, bima yina ba ke yidikaka mbongo ya bisengo, matadi ya ntalu, mabaya, to nyanga samu na kutunga na zulu ya lufulu.

\VS{13}Kasi kisalu ya konso muntu ke talana na kilumbu ya lufundusu. Ya tsyelika, tiya ke talana na kilumbu yina, mpe yawu ke meka kisalu ya konso muntu.

\VS{14}Kana kisalu yina muntu tungaka na zulu ya lufulu tatamana, muntu yina ke kuzwa difuta,

\VS{15}mpe muntu yina me sala kisalu yina ke kuya na tiya ke kuzwa ve difuta. Kasi Nzambi ke vuukisa yandi mutindu muntu yina me luta na kati-kati ya tiya.


\par }{\PP \VS{16}Beno fwana kuzaba ti banzutu ya beno kele
Yinzo ya Nzambi, mpe Mpeve ya Nzambi ke vwandaka na kati ya beno.

\VS{17}Na yina, kana muntu mwangisa
Yinzo ya Nzambi, Nzambi mpe ke mwangisa yandi samu ti
Yinzo ya Nzambi kele ya longo, mpe Yinzo yango ni beno.


\par }{\PP \VS{18}Beno vunama ve! Kana muntu na kati ya beno ke na kubanza ti yandi kele muntu ya ndwenga na yinza yayi, ya ke mbote ti yandi lawuka, samu ti yandi kuma muntu ya ndwenga.

\VS{19}Mu ke na kutuba mutindu yina samu ti ndwenga yina kele na bantu ya yinza kele bulawu na meso ya Nzambi. Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Nzambi ke kuzwaka bantu ya ndwenga na mitambu ya bawu mosi na mambu ya luvunu yina bawu ke tubaka.\XREF{}{{\XO 3:19 }{\XT{Yob 5.13}}}»

\VS{20}Dibuku ya Nzambi ke tubaka dyaka: «Mfumu zaba mabanza ya bantu ya ndwenga. Yandi zaba ti yawu kele mpamba.\XREF{}{{\XO 3:20 }{\XT{Mga 94.11}}}»

\VS{21}Na yina, ata muntu fwana kusala mayama samu na bantu. Beno fwana kuzaba ti bima nyonso kele ya beno:

\VS{22}Polo, Apolose, to Sefase, yinza, luzingu to lufwa, mambu ya bantangu yayi to ya bantangu ke kwiza, nyonso kele ya beno.

\VS{23}Kasi beno, beno kele na
Klisto, mpe Klisto kele na Nzambi.




\par }\Chap{4}{\SH Polo ke na kuzonzila bampasi ya
bantumwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Beno fwana kutala beto mutindu bisadi ya
Klisto mpe bantwadisi ya kuzabisa mansweki ya mabanza ya Nzambi.

\VS{2}Kasi dyambu yina ba ke lombaka na bantwadisi, ni kuvwanda ya kukwikama.

\VS{3}Samu na munu, ya ke sala munu kima ve kana mu funduswa na beno to na misambisi. Mu ke na kusala mpe lufundusu ya munu mosi ve.

\VS{4}Ndinga yina ke zonzaka na kati ya ntima ya munu ke na kufundisa munu ve. Kasi ni yawu ve salaka ti mu vwanda ya
kudedama. Mufundisi ya munu, ni
Mfumu.

\VS{5}Ni yawu yina, beno fundisa muntu ve ntete kuma ntangu yina Nzambi kubikaka, ntete nkwizulu ya
Mfumu salama: Ni yandi ke tula na nsemo mambu yina kele ya kubumbama na kati ya kitombe, mpe ke zabisa mabanza yina kele na kati ya bantima ya bantu. Na yina, Nzambi ke pesa na konso muntu masiika yina me fwanana.


\par }{\PP \VS{6}Bampangi, na yina me tadila mambu yina mu me zabisa beno, mu me baka Apolose mpe munu mosi mutindu bifwanusu samu na kusadisa beno na kubakula nsasa ya kingana yayi: «Ya me lunga na kuzinga na kati ya bandilu mutindu yawu kele ya kusonama.» Ata muntu na kati ya beno fwana kusala mayama samu na muntu mosi, mpe kusafula muntu ya nkaka.

\VS{7}Na yinki nge ke na kubanza ti nge lutila bampangi? Bima nyonso yina ke na nge, ni Nzambi pesaka nge yawu. Kana nge kuzwaka yawu, samu na yinki nge ke na kusala mayama na bima yina nge kuzwaka mutindu ti nge kuzwaka yawu ve?


\par }{\PP \VS{8}Beno me fuluka na bima nyonso, mpe beno me kuma yimeni bamvwama! Beno me kuma bantinu, kasi beto, beto kele ve bantinu. Ya tsyelika, mu zolaka ti beno vwanda bantinu samu ti beto mpe, beto yala na beno.

\VS{9}Mu banza ti beto
bantumwa, Nzambi me tula beto na kisika ya nsuka mutindu bantu yina ba me zengila lufwa samu na kufwa na yinza, na meso ya
bambazi mpe ya bantu.

\VS{10}Beto kele bilawu samu na
Klisto, kasi beno kele bantu ya ndwenga na kintwadi ya beno na Klisto. Beto kele na ngolo ve, kasi beno kele na ngolo. Beno kele bantu yina ba ke zitisaka, kasi beto kele bantu yina ba ke safulaka.

\VS{11}Tii ntangu yayi, beto ke na kukondwa bima ya kudya, ya kunwa, mpe bilele ya kulwata. Ba ke na kubula beto bikoti, mpe beto kele ve na yinzo ya kuvwanda.

\VS{12}Beto ke na kutala mpasi na kusala na maboko ya beto. Ntangu bantu ke fingaka beto, beto ke vutudilaka bawu mambu ya buzitu, mpe ntangu ba ke talisaka beto mpasi, beto ke vibidilaka.

\VS{13}Ntangu bantu ke zonzaka mambu ya yimbi na yina me tadila beto, beto ke kindisaka bampangi. Tii ntangu yayi, bantu ke na kutala ti beto kele mutindu mazala ya yinza, mpe mutindu bima ya mvindu yina bantu nyonso ke na kulosa.


\par }{\SH Polo ke na kulwengisa dibuundu ya Kolinto
\par }
{\PP \VS{14}Mu me sonikina beno mutindu yina samu na kutalisa ve beno nsoni, kasi samu na kulwengisa beno mutindu bana yina mu ke zolaka mingi.

\VS{15}Ya tsyelika, ata beno vwanda na milongisi mafunda kumi (10 000) yina ke twadisa beno na nzila ya
Klisto, beno kele ve na batata mingi. Ni munu pesaka beno luzingu na
Yesu-Klisto na kuzabisa beno Nsangu ya Mbote.

\VS{16}Na yina, mu ke na kulomba beno na kulanda nkadulu ya munu.

\VS{17}Ni yawu yina, mu me fidisa beno Timote yina kele mwana ya munu ya luzolo, mpe yina kele ya kukwikama na nzila ya
Mfumu. Yandi ke bambula beno moyo wapi mutindu mu ke na kuzinga na nzila ya
Yesu-Klisto, mutindu mu ke na kulongisa yawu bisika nyonso na kati ya mabuundu nyonso ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{18}Bantu ya nkaka na kati ya beno me kuma na mayama, samu ti bawu ke na kubanza ti mu ke kwiza kutala dyaka beno ve.

\VS{19}Kana
Mfumu zola, mu ke kwiza kutala beno na bilumbu ke kwiza. Na yina, mu ke sosa ve na kuzaba mambu yina ke zonzaka bantu yayi ya mayama, kasi lulendo ya bawu.

\VS{20}Ya tsyelika,
Kimfumu ya Nzambi ke talanaka ve na bampova ya kuzonza, kasi na lulendo.

\VS{21}Yinki beno zola? Mu kwiza na sika ya beno na kikoti na maboko, to na ntima ya kufuluka na luzolo mpe lembami?




\par }\Chap{5}{\SH Nkadulu ya yimbi na kati ya dibuundu ya Kolinto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na bisika nyonso, bantu ke na kutuba ti beno ke na kusadila busafu na kati ya beno. Busafu yango me lutila ngolo, mpe ata bayina zaba ve Nzambi lenda kusadila yawu ve. Ya tsyelika, ba ke na kutuba ti mosi na kati ya beno ke na kubasika na kento ya tata ya yandi.

\VS{2}Beno ke na kusala mayama! Beno zolaka vwanda ya kufuluka na kyadi, samu ti beno bingisa na kati ya beno muntu ya mavanga ya mutindu yina.

\VS{3-4}Samu na munu, mu kele ntama na beno na nzutu ya munu. Kasi na mpeve ya munu, mu kele kintwadi na beno, mpe na Nkumbu ya Yesu,
Mfumu ya beto, mu me fundisa muntu yina me sala dyambu ya mutindu yina mutindu ti mu vwandaka kuna. Ntangu beno ke vukana, mu ke vwanda kintwadi na beno na kimpeve, mpe na lulendo ya Yesu,
Mfumu ya beto,

\VS{5}beno yekula muntu ya mutindu yina na maboko ya
Satana. Na yina, nzutu ya yandi ke beba, kasi mpeve ya yandi ke kuzwa mpulusu na kilumbu yina
Mfumu ke vutuka.


\par }{\PP \VS{6}Beno fwana kusala ve mayama! Beno zaba yawu mbote ti mwa ndambu ya levule ke funisaka kiputi nyonso.

\VS{7}Beno sala ti beno kuma ya
kuvedila. Beno katula levule yayi ya ntama, samu ti beno kuma mutindu kiputi ya malu-malu yina kele ve na levule. Ni mutindu yina beno kele. Ya tsyelika,
Klisto yina kele dimeme ya beto ya Paki\XREF{}{{\XO 5:7 }{\XT{Kbk 12.21; 13.7}}} kufwaka mutindu munkayulu.

\VS{8}Na yina, beto kembila mukembo ya beto ya Paki na mampa yina ba me yidika ve na levule ya ntama, to ya masumu mpe ya busafu. Kasi beto kudya mampa yina kele ve na levule, mampa ya
kuvedila mpe ya butsyelika.


\par }{\PP \VS{9}Na mukanda yina mu fidisaka beno ntete, mu zabisaka beno na kuvwanda ve kintwadi na bantu yina ke zingaka na busafu.

\VS{10}Na kutuba mutindu yina, mu vwandaka zonza ve samu na bantu yina ke zingaka na busafu na kati ya yinza yayi, bayina ke zolaka mbongo, bayina ke bakaka bima ya ngana to misambidi ya biteki. Kana ni mutindu yina, beno fwanaka katuka na yinza yayi.

\VS{11}Kasi na kati ya mukanda ya munu, mu vwandaka zola kuzabisa beno na kuvwanda ve kintwadi na muntu yina ke na kutuba ti yandi kele mundimi kana yandi ke na kuzinga na busafu, ke zolaka mbongo, kusambila biteki, kufinga bantu, kukola malafu, to bayina ke bakaka bima ya ngana. Beno meka ve na kudya ata fyoti na muntu ya mutindu yina.


\par }{\PP \VS{12-13}Ya ke dyambu ya munu ve na kufundisa bayina kele ve bandimi. Ni Nzambi ke fundisa bawu. Kasi beno fwana kufundisa bayina beno kele dibuundu mosi. Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Beno bingisa muntu ya myangu na kati-kati ya beno\XREF{}{{\XO 5:12-13 }{\XT{Mus 17.7}}}.»




\par }\Chap{6}{\SH Balufundusu na kati ya dibuundu ya Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kana mosi na kati ya beno ke na dyambu na mpangi, samu na yinki yandi ke sosaka lufundusu na bayina zaba ve Nzambi? Samu na yinki yandi ke kwendaka ve na sika ya bayina kele bantu ya longo?

\VS{2}Beno fwana kuzaba ti bantu ya longo ke fundisa bantu ya yinza. Kana ni beno fwana kufundisa bantu ya yinza, wapi mutindu beno ke na kulenda ve na kufundisa mambu yayi ya mfunu ve?

\VS{3}Beno zaba ve ti ni beto ke fundisa
bambazi? Na yina, beto lenda kufundisa mbote mambu ya luzingu yayi.

\VS{4}Kasi ntangu beno ke vwandaka na dyambu na bampangi samu na mambu ya luzingu yayi, beno ke bakaka bantu yina dibuundu ya Nzambi ke talaka mpamba.

\VS{5}Ya kele mambu ya nsoni samu na beno. Mu banza ti na kati ya beno, muntu ya ndwenga yina lenda kuyidika mambu ya bampangi lenda kukondwa ve.

\VS{6}Kasi ya ke mbote ve ti mpangi mosi fundasana na mpangi ya nkaka na sika ya misambisi yina kele ve bandimi.


\par }{\PP \VS{7}Ya tsyelika, dyambu ya kufundisa bampangi beno na beno ke na kulakisa ti beno me vutuka na manima. Samu na yinki beno ke vibidila ve mambu yina kele ya
kudedama ve? Samu na yinki beno ke bikaka ve ti ba baka beno bima?

\VS{8}Kasi ni beno ke salaka mambu yina kele ve ya
kudedama mpe ke na kubaka bima ya bampangi. Beno ke na kusala yawu mpe na sika ya bampangi ya beno!

\VS{9}Beno fwana kuzaba ti bayina ke salaka mambu ya yimbi ke kota ve na
Kimfumu ya Nzambi. Muntu vuna beno ve! Bayina ke zingaka na busafu, ke sambilaka biteki, bantu ya kinsuza, babakala yina sadilaka mambu ya nsoni na banzutu ya bawu, mpe babakala yina ke vukisaka mfulu bakala na bakala, ke kota ve na
Kimfumu ya Nzambi.

\VS{10}Mutindu mosi mpe, miyibi, bayina ke zolaka mbongo, ke kolaka malafu, ke fingaka bampangi, mpe bayina ke bakaka bima ya ngana, ke kota ve na
Kimfumu ya Nzambi.

\VS{11}Ni mutindu yina vwandaka bantu ya nkaka na kati ya beno. Kasi Nzambi vedisaka beno mpe soolaka beno, samu ti beno vwanda bantu ya dikanda ya yandi. Yandi kumisaka beno ya
kudedama na nkumbu ya
MfumuYesu-Klisto mpe na lusalusu ya Mpeve ya Nzambi ya beto.


\par }{\SH Nzutu kele Yinzo ya Mpeve ya Longo
\par }
{\PP \VS{12}Bantu ya nkaka ke tubaka: «Mu ke na muswa ya kusala mambu ni mambu.» Ya kele ya tsyelika, kasi mambu nyonso ke sadisaka ve beno. Ya tsyelika: «Mu ke na muswa ya kusala mambu ni mambu,» kasi mu lenda kundima ve ti mu vwanda mundongo ya mambu ni mambu.

\VS{13}Ba ke tubaka mpe: «Madya kele samu na nzutu, mpe nzutu kele samu na madya.» Ya kele ya tsyelika! Kasi Nzambi ke zimbisa madya mpe nzutu. Beno fwana kuzaba ti nzutu kele ve samu na kindumba, kasi yawu kele samu na
Mfumu, mpe
Mfumu kele samu na nzutu.

\VS{14}Nzambi vumbulaka
Mfumu na lufwa, mpe yandi ke vumbula beto mpe na lufwa na lulendo ya yandi.


\par }{\PP \VS{15}Beno zaba ve ti banzutu ya beno kele binama ya nzutu ya
Klisto? Na yina, mu lenda kubaka binama ya nzutu ya Klisto samu na kusala yawu binama ya nzutu ya kento ya kindumba? Ya lenda kusalama ve.

\VS{16}To beno zaba ve ti bakala yina me vukisa mfulu na kento ya kindumba, me kuma nzutu kaka mosi na kento yina? Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bawu nyonso zole ke kuma kaka nzutu mosi\XREF{}{{\XO 6:16 }{\XT{Mba 2.24}}}.»

\VS{17}Kasi muntu yina me kangama na
Mfumu, me kuma mpeve mosi na yandi.


\par }{\PP \VS{18}Beno bika na kusala kindumba. Masumu nyonso ya nkaka yina muntu ke salaka, ke salamaka na ngaanda ya nzutu. Kasi muntu yina ke salaka kindumba ke salaka disumu na nzutu ya yandi.

\VS{19}Beno fwana kuzaba ti nzutu ya beno kele Yinzo ya Mpeve ya Longo yina kele na beno: Mpeve yina Nzambi pesaka beno. Nzutu ya beno kele ve samu na beno mosi,

\VS{20}samu ti ba kuulaka beno na ntalu ya kulutila. Na yina, beno kembisa Nzambi na nzutu ya beno.




\par }\Chap{7}{\SH Mvutu ya Polo na mambu ya makwela
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ntangu yayi, mu ke pesa beno bamvutu samu na mambu yina beno sonikinaka munu. Ya kele mbote na bakala na kuvukisa ve mfulu na kento.

\VS{2}Kasi samu ti bantu kusadila ve kindumba, konso bakala fwana kuvwanda na kento ya yandi, mpe konso kento fwana kuvwanda na bakala ya yandi.

\VS{3}Bakala fwana kulungisa bansatu ya kento ya yandi. Mutindu mosi mpe, kento fwana kulungisa bansatu ya bakala ya yandi.

\VS{4}Kento lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na bakala ya yandi. Mutindu mosi mpe, bakala lenda kusadila ve nzutu ya yandi na kusala mambu yina yandi zola, samu ti nzutu ya yandi kele samu na kento ya yandi.

\VS{5}Beno fwana kumanga ve na kuvukisa mfulu. Beno lenda kusala yawu kana beno me wisana na kulutisa mwa bilumbu samu na kusambila. Kasi na manima, beno vutukila luzingu ya beno ya makwela, samu ti
Satana tonta beno ve kana beno lenda dyaka ve na kukutika banzutu ya beno.


\par }{\PP \VS{6}Na kuzabisa beno mutindu yina, mu ke na kupesa ve beno lutumu. Kasi mu ke na kupesa beno luve ya kusala yawu kana beno zola.

\VS{7}Mu zola ti bantu nyonso vwanda mutindu munu. Kasi konso muntu ke na dikabu yina Nzambi pesaka yandi: muntu yayi ke na dikabu ya mutindu ya nkaka, mpe muntu yina ke na dikabu ya mutindu ya nkaka mpe.


\par }{\PP \VS{8}Na bayina kele ve ya kukwela mpe na mifwidi, mu ke na kutuba ti ya kele mbote ti beno tatamana na kuzinga mpila yina mutindu munu.

\VS{9}Kasi kana beno lenda ve kukutika banzutu ya beno, ya kele mbote ti beno kwela, samu ti bantima ya beno kuya ve na bansatu ya kindumba.


\par }{\PP \VS{10}Na bayina kele ya kukwela, ni munu ve ke na kuzonza, kasi ni
Mfumu ke na kutumisa bawu mutindu yayi: Kento fwana kukabuka ve na bakala ya yandi.

\VS{11}Kana yandi me kabuka na bakala ya yandi, yandi kwela dyaka ve, to yandi fwana kuwisana dyaka na bakala ya yandi. Bakala mpe fwana kukatula ve kento ya yandi na makwela.


\par }{\PP \VS{12}Ntangu yayi, ni
Mfumu ve ke na kuzonza, kasi munu mosi. Na bantu ya nkaka, mu ke na kutuba mutindu yayi: Kana mpangi mosi ke na kento yina kele ve mukwikisi, mpe kana kento yina me ndima na kuzinga na yandi, yandi fwana kukatula yandi ve na makwela.

\VS{13}Kento mpe, kana yandi ke na bakala yina kele ve mukwikisi, mpe kana bakala yina me ndima na kuzinga na yandi, yandi fwana kumanga ve bakala yina.

\VS{14}Ya tsyelika, bakala yina kele ve mukwikisi kele ya longo, samu ti yandi kele ya kukangama na kento ya yandi yina kele mukwikisi. Mutindu mosi mpe, kento yina kele ve mukwikisi kele ya longo, samu ti yandi kele ya kukangama na bakala ya yandi yina kele mukwikisi. Kana ni mutindu yina ve, bana ya beno zolaka vwanda ya
kuvedila ve. Kasi bawu kele ya longo.

\VS{15}Kana muntu yina kele ve mukwikisi ke na nsatu ya kukabuka na bakala to kento ya yandi, beno bika yandi sala yawu. Na yina, ya vwanda kento to bakala, bawu kele na kimpwanza, samu ti Nzambi bokilaka beno na kuzinga na kizunu.

\VS{16}Nge kento, wapi mutindu nge lenda kuzaba ti nge ke vuukisa bakala ya nge? Mutindu mosi mpe, nge bakala, wapi mutindu nge lenda kuzaba ti nge ke vuukisa kento ya nge?


\par }{\SH Kuzinga mutindu nge vwandaka ntangu Nzambi bokilaka nge
\par }
{\PP \VS{17}Dyambu ya nkaka kele ti konso muntu fwana kutatamana na mutindu ya kuzinga yina
Mfumu pesaka yandi, mpe na mutindu yandi vwandaka ntangu Nzambi bokilaka yandi. Ni mambu yina mu ke na kutumisa na mabuundu nyonso ya Nzambi.

\VS{18}Kana ba zengaka nge bubakala ntangu Nzambi bokilaka nge, vwanda mutindu yina. Kana ba zengaka ve nge bubakala, kusosa ve ti ba zenga nge yawu.

\VS{19}Kuzengisa bubakala to kuzengisa yawu ve kele mfunu ve. Kasi dyambu yina me lutila mfunu, ni kutumama na misiku ya Nzambi.

\VS{20}Konso muntu fwana kutatamana na kuzinga mutindu yandi vwandaka ntangu Nzambi bokilaka yandi.

\VS{21}Kana nge vwandaka mundongo ntangu Nzambi bokilaka nge, kunyonga ve. Kasi kana nge lenda kukuma muntu ya kimpwanza, landa nzila yina.

\VS{22}Ya tsyelika, mundongo yina
Mfumu bokilaka, kele muntu ya kimpwanza samu na
Mfumu. Mutindu mosi mpe, muntu ya kimpwanza yina
Mfumu bokilaka, kele mundongo ya
Klisto.

\VS{23}Nzambi kuulaka beno na ntalu ya kulutila. Na yina, beno kuma dyaka ve bandongo ya bantu.

\VS{24}Bampangi, konso muntu fwana kutatamana na kuzinga na ntwala ya Nzambi na mutindu yandi vwandaka ntangu Nzambi bokilaka yandi.


\par }{\SH Mabanza ya Polo samu na bayina kele ve ya kukwela
\par }
{\PP \VS{25}Mambu yina mu ke na kuzabisa na sika ya bayina kele ve ya kukwela, me katuka ve na sika ya
Mfumu. Kasi yawu kele kaka mabanza ya munu mosi. Ya kele mabanza ya muntu yina Nzambi talaka kyadi, mpe yina bantu lenda kusala kivuvu.

\VS{26}Mu banza ti samu na bampasi yina beto ke na kutala na ntima ntangu yayi, ya kele mbote na konso muntu na kuvwanda kaka mutindu yandi kele.

\VS{27}Kana nge ke na kento, kukatula yandi ve na makwela. Kana nge ke na kento ve, kusosa ve na kuvwanda na kento.

\VS{28}Ya zola kutuba ve ti kana nge kwela, nge me sala disumu to kana ndumba me kwela, yandi me sala disumu. Kasi bayina ke kwela ke vwanda na bankwamusu na luzingu ya bawu, mpe mu zola kukatula beno na bankwamusu yina.


\par }{\PP \VS{29}Bampangi, mu ke na kutuba mutindu yayi: Ntangu me kuma nkufi. Na yina, katuka ntangu yayi, babakala ya kukwela fwana kuvwanda mutindu ti bawu kele ve na bakento.

\VS{30}Bayina ke na kudila fwana kuzinga mutindu bayina ke na kudila ve. Bayina ke na kilengi fwana kuvwanda mutindu bayina ke na kilengi ve, mpe bayina ke na kusumba fwana kuvwanda mutindu ti bima yina kele ya bawu ve.

\VS{31}Bayina ke na kusadila bima ya yinza yayi fwana kuvwanda mutindu bantu yina ke na kusadila ve bima ya yinza yayi, samu ti mambu ya yinza yayi ke luta.


\par }{\PP \VS{32}Mu zola ti beno vwanda ve na manyongo. Bakala yina kele ve ya kukwela ke pesaka nzutu ya yandi na bima ya
Mfumu, mpe ke sosaka na kuyangidika
Mfumu.

\VS{33}Kasi bakala yina kele ya kukwela ke pesaka nzutu ya yandi na bima ya yinza. Yandi ke sosaka na kuyangidika kento ya yandi,

\VS{34}mpe ntima ya yandi kele ya kukabuka na bandambu zole. Mutindu mosi mpe, kento yina kele ve ya kukwela, mpe ndumba yina me zaba ntete ve babakala ke pesaka banzutu ya bawu na bima ya
Mfumu, samu ti bawu vwanda ya longo na nzutu mpe na mpeve. Kasi kento yina kele ya kukwela, ke pesaka nzutu ya yandi na bima ya yinza. Yandi ke sosaka na kuyangidika bakala ya yandi.


\par }{\PP \VS{35}Mu ke na kuzabisa beno yawu samu na kusadisa beno, kasi ve samu na kulebika beno mutambu. Mu zola ti beno sala mambu yina me fwanana, mpe ti beno vwanda ya kukangama na
Mfumu na ntima mosi.

\VS{36}Kana muntu yina ke na bansatu ya kulutila na ndumba yina yandi pesaka nsilulu ya makwela, ke na kutala ti yandi lenda dyaka ve na kuvibidila, mpe ti yandi fwana kukwela yandi, ya ke mbote ti bawu kwelana mutindu yandi ke na kuzola. Na kusala mutindu yina, yandi ke na kusala ve disumu.

\VS{37}Kasi muntu yina lenda kubaka lukanu na kati ya ntima ya yandi na kukwela ve mpe na kuvukisa ve mfulu na ndumba yina yandi pesaka nsilulu ya makwela, ke na kusala mambu ya mbote kana ata muntu me tumisa yandi na kusala yawu, mpe kana yandi lenda kuyala bansatu ya nzutu.

\VS{38}Na yina, muntu yina me kwela ndumba yina yandi pesaka nsilulu ya makwela, me sala mambu ya mbote. Kasi muntu yina me manga na kukwela me lutila na kusala mambu ya mbote.


\par }{\SH Malongi samu na mifwidi
\par }
{\PP \VS{39}Kento fwana kukabuka ve na bakala ya yandi kana bakala ke na kuzinga ntete. Kana bakala ya yandi me kufwa, yandi ke na kimpwanza ya kukwela bakala yina yandi zola, kasi yawu salama na luzolo ya
Mfumu.

\VS{40}Na mabanza ya munu, yandi ke lutila na kuvwanda na kyese kana yandi kwela dyaka ve. Mu kanisa ti munu mpe, mu kele na Mpeve ya Nzambi.




\par }\Chap{8}{\SH Bibulu yina ba ke pesaka mutindu munkayulu na banzambi ya biteki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ntangu yayi, mu ke pesa beno mvutu na dyambu ya bibulu yina bantu ke pesaka mutindu minkayulu na sika ya banzambi ya biteki. Ya kele ya tsyelika beto nyonso zaba ti beto kele na luzabu. Luzabu ke salaka ti muntu vwanda na mayama, kasi luzolo ke kulisaka.

\VS{2}Kana muntu ke na kubanza ti yandi zaba kima, yandi zaba yawu ntete ve mutindu me fwanana.

\VS{3}Kasi muntu yina ke zolaka Nzambi, Nzambi zaba yandi.


\par }{\PP \VS{4}Na yina, beto lenda kudya bibulu yina bantu ke pesaka mutindu munkayulu na sika ya banzambi ya biteki? Beto zaba ti nzambi ya kiteki kele ve na yinza, mpe ti Nzambi kele kaka mosi.

\VS{5}Bantu ya nkaka ke tubaka ti ya lenda kuvwanda na banzambi mingi na
mazulu to na ntoto. Ya kele ya tsyelika, banzambi mpe bamfumu kele mingi.

\VS{6}Kasi samu na beto, ya kele kaka na Nzambi mosi, yina kele Tata. Yandi yidikaka bima nyonso, mpe beto ke na kuzinga samu na yandi. Mutindu mosi mpe, ya kele kaka na Mfumu mosi,
Yesu-Klisto. Ni na yandi Nzambi yidikaka bima nyonso, mpe beto ke zingaka na yandi.


\par }{\PP \VS{7}Kasi bantu nyonso kele ve na luzabu yina. Ntangu bantu yina vwandaka sambila banzambi ya biteki ke kudyaka bibulu yina bantu ke pesaka mutindu minkayulu, bawu ke banzaka na banzambi ya biteki. Ndinga yina ke zonzaka na kati ya bantima ya bawu kele ngolo ve, mpe kele ya kusumuka.

\VS{8}Ni madya ve ke salaka ti beto vwanda pene-pene na Nzambi. Kana beto kudya yawu, beto ke bwela ve kima ya nkaka, mpe kana beto kudya yawu ve, beto ke kondwa kima ve.


\par }{\PP \VS{9}Kasi beno sala keba samu ti kimpwanza yina ke na beno, kubwisa ve bayina ke ntete ve ya kusikama mbote na kiminu.

\VS{10}Ya tsyelika, nge muntu ya luzabu! Kana muntu tala nge na kudya na kati ya yinzo yina ba ke sambilaka biteki, yinki yawu ke sala yandi? Yandi ke kuzwa ngolo ya kudya yawu, samu ti ndinga yina ke zonzaka na kati ya ntima ya yandi kele ntete ngolo ve.

\VS{11}Na yina, samu na luzabu ya nge, luzingu ya mpangi ya nge ya kiminu ya fyoti yina
Klisto kufwaka samu na yandi, ke beba.

\VS{12}Na kusala masumu ya mutindu yina na bampangi ya beno, mpe na kulwalisa bantima ya bawu yina kele na ngolo ve, beno ke salaka masumu na yandi mosi Klisto.

\VS{13}Ni yawu yina, kana ya kele na madya yina ke na kusala ti mpangi ya munu bula mabaku, mu ke kudya dyaka ve mbisi, samu ti mpangi ya munu bula ve mabaku.




\par }\Chap{9}{\SH Wapi mutindu Polo ke na kuzabisa Nsangu ya Mbote
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu kele na kimpwanza ve? Mu kele ntumwa ve? Mu talaka ve
Mfumu ya beto, Yesu? Beno kele ve bambuma ya kisalu ya munu samu na
Mfumu?

\VS{2}Ata ti bantu ya nkaka ke na kundima munu ve mutindu ntumwa, kasi na beno, mu kele ntumwa. Ya tsyelika, ni beno kele kidimbu ya kisalu ya munu ya buntumwa samu na
Mfumu.


\par }{\PP \VS{3}Mvutu ya munu na sika ya bantu ke fundaka munu, ni yayi:

\VS{4}Na kisalu beto ke na kusala, beto kele ve na luve ya kudya mpe kunwa?

\VS{5}Beto kele ve na luve ya kuzyeta na kento mutindu ke salaka
bantumwa ya nkaka, bampangi ya
Mfumu, mpe Sefase?

\VS{6}Ya ke kaka munu na Banabase ke na kusala na maboko ya beto mosi samu na kuzwa madya.

\VS{7}Ata kinwani ke futaka mbongo na kusala kisalu ya yandi. Kisadi-bilanga ya vinu ke kudyaka bambuma ya bilanga yina yandi ke kunaka, mpe muvungi ke kunwaka miliki ya bibulu yina yandi ke yundulaka.


\par }{\PP \VS{8}Mambu yina mu me tuba me katuka ve na mayela ya kimuntu, samu ti Misiku mpe ke tubaka mutindu yina.

\VS{9}Ya tsyelika, ba sonikaka na Misiku ya Moyize: «Beno fwana kukanga ve yinwa ya ngombe yina ke na kusala kisalu ya kukabula bambuma na matiti ya yawu\XREF{}{{\XO 9:9 }{\XT{Mus 25.4; 1Ti 5.18}}}.» Nzambi ke na kutala kyadi ya bangombe?

\VS{10}Ni samu na beto ve yandi ke na kutuba mutindu yina? Ya tsyelika, mambu yayi sonamaka samu na beto, samu ti muntu yina ke balulaka ntoto ya bilanga, kusala na kivuvu mpe muntu yina ke bulaka matiti ya bambuma ya faline samu na kukabula yawu na bambuma ya yawu, kusala kisalu ya yandi na kivuvu ya kuzwa kikunku ya yandi.

\VS{11}Beto me kuna bambuma ya kimpeve na kati ya beno. Na yina, ya kele dyambu ya nene kana beto kuzwa bimvwama na sika ya beno mutindu musendo?

\VS{12}Kana bantu ya nkaka kele na muswa ya kusala yawu na sika ya beno, beto mpe kele na muswa ya kusala yawu kulutila bawu.

\par }{\PP Kasi beto me sadila yawu ve. Beto ke na kuvibidila mambu nyonso samu na kukanga ve bantu nzila na kuwa Nsangu ya Mbote ya
Klisto.

\VS{13}Beno zaba mbote ti bayina ke salaka na kati ya
Yinzo ya Nzambi ke kuzwaka madya na
Yinzo ya Nzambi, mpe ti bayina ke salaka kuna na
kiyokolo ya minkayulu, ke kuzwaka kikunku ya bawu na minkayulu yina.

\VS{14}Mutindu mosi mpe,
Mfumu pesaka lutumu na bayina ke zabisaka Nsangu ya Mbote na kuzwa madya ya bawu na kisalu yina\XREF{}{{\XO 9:14 }{\XT{Mat 10.10; Lke 10.7}}}.


\par }{\PP \VS{15}Kasi mu me lomba beno kima ve, mpe na kusonika yawu, mu ke na kulomba ve ti beno pesa munu bima yina mu ke na muswa ya kuzwa. Mu banda na kulomba beno yawu? Ve, ya me lutila mbote na munu na kufwa. Ata muntu lenda kukatula munu dyambu yayi yina mu ke na kusala mayama.

\VS{16}Mu lenda kusala ve mayama samu ti mu ke na kuzabisa Nsangu ya Mbote. Ya kele kisalu yina mu fwana kusala, mpe kyadi na munu kana mu zabisa ve Nsangu ya Mbote.

\VS{17}Kana mu ke na kusala yawu na luzolo ya munu mosi, mu fwana kuzwa difuta. Kasi kana mu ke na kusala yawu ve na luzolo ya munu mosi, yawu kele kaka kisalu yina ba tumisaka munu na kusala.

\VS{18}Na yina, wapi difuta ya munu? Ni kuzabisa Nsangu ya Mbote ya mpamba ata kulomba bima yina mu fwana kuzwa na kuzabisa Nsangu ya Mbote.


\par }{\PP \VS{19}Mu kele muntu ya kimpwanza na meso ya bantu nyonso. Kasi mu ndimaka na kuvwanda mundongo ya bantu nyonso, samu ti mu nata lutangu ya kulutila ya bantu na sika ya Klisto.

\VS{20}Ntangu mu ke vwandaka na ba-Zwife, mu ke zingaka mutindu Zwife samu ti mu nata bawu na sika ya Klisto. Ya tsyelika, mu zaba ti mu ke tumamaka ve na Misiku ya Moyize, kasi ntangu mu ke vwandaka na bayina ke tumamaka na Misiku ya Moyize, mu ke zingaka mutindu bawu samu ti mu nata bawu na sika ya Klisto.

\VS{21}Ntangu mu ke vwandaka na bayina zaba ve Misiku ya Moyize, mu ke zingaka mutindu bawu, samu ti mu nata bawu mpe na sika ya
Klisto. Kasi ya zola kutuba ve ti mu ke tumamaka ve na
Musiku ya Nzambi, samu ti munu mosi, mu kele ya kutumama na
Musiku ya Klisto.

\VS{22}Ntangu mu ke vwandaka na bantu yina kele ve ya kusikama na kiminu, mu ke zingaka mutindu bawu, samu ti mu nata bawu na sika ya Klisto. Na yina, mu ke salaka mambu nyonso yina me fwanana na bantu nyonso samu na kuvuukisa ndambu ya bantu.

\VS{23}Mu ke na kusala mambu nyonso yayi samu na Nsangu ya Mbote, samu ti mu kuzwa ndandu yina yawu ke pesaka.


\par }{\SH Kuzwa musendo yina ke bebaka ve
\par }
{\PP \VS{24}Beno zaba mbote ti bantu yina ke kimaka mbangu, ke vwandaka mingi, kasi kaka muntu mosi ke nungaka. Na yina, beno mpe, beno kima samu na kununga.

\VS{25}Bantu nyonso yina ke kimaka mbangu, ke kubikaka yawu na kumanga bima ya nkaka. Bawu ke salaka mutindu yina samu na kuzwa musendo yina ke bebaka mbangu. Kasi beto, beto ke salaka yawu samu na kuzwa musendo yina ke bebaka ve.

\VS{26}Ni yawu yina, mu ke na kukima ve kidi-kidi, mpe mu ke na kubula ve makofi kisika kele kima ve.

\VS{27}Mu ke talisaka nzutu ya munu mpasi, mpe mu ke tulaka yawu na bundongo, samu ti na manima ya kuzabisa Nsangu ya Mbote na bantu ya nkaka, ba katula munu ve na lutangu ya bantu yina ke kuzwa musendo.




\par }\Chap{10}{\SH Kifwani ya bantu ya Isayeli na yinsi ya kuyuma
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi, mu zola ti beno zimbana ve mambu yina kuminaka bankooko ya beto na ntangu ya Moyize. Matuti vwandaka keba bawu, mpe bawu nyonso sabukaka mubu\XREF{}{{\XO 10:1 }{\XT{Kbk 13.21-22; 14.19-20; 14.22-29}}}.

\VS{2}Bawu kuzwaka mbotokolo na matuti mpe na mubu na kuvwanda kintwadi na Moyize.

\VS{3}Bawu nyonso kudyaka madya ya kimpeve ya mutindu mosi,

\VS{4}mpe kunwaka maza ya kimpeve ya mutindu mosi. Bawu vwandaka kunwa maza yina vwandaka basika na ditadi ya nene ya kimpeve yina vwandaka tambula kintwadi na bawu\XREF{}{{\XO 10:4 }{\XT{Kbk 16.4-35; Mus 8.3; Ltg 20.8-11}}}, mpe ni
Klisto vwandaka ditadi yango ya nene.

\VS{5}Kasi bantu mingi na kati ya bawu vwandaka yangidika ve Nzambi. Ni yawu yina, bawu kufwaka na yinsi ya kuyuma\XREF{}{{\XO 10:5 }{\XT{Ltg 14.16,23,29-30}}}.


\par }{\PP \VS{6}Mambu yayi salamaka samu na kupesa beto kifwani, samu ti beto vwanda ve na bansatu ya kusala mambu ya yimbi mutindu bawu salaka.

\VS{7}Beno fwana kusambila ve biteki mutindu salaka bantu ya nkaka na kati ya bawu. Ni na yina, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bantu vukanaka samu na kudya mpe kunwa. Na manima, bawu telamaka samu na kusakana na mutindu ya yimbi\XREF{}{{\XO 10:7 }{\XT{Kbk 32.6}}}.»

\VS{8}Beto fwana kusadila ve kindumba mutindu salaka bantu ya nkaka na kati ya bawu, mpe bantu mafunda makumi zole na tatu (23 000) kufwaka na kilumbu mosi\XREF{}{{\XO 10:8 }{\XT{Ltg 25.1-18}}}.

\VS{9}Beto fwana kutonta ve
Klisto mutindu salaka bantu ya nkaka na kati ya bawu. Na yina, banyoka tatikaka bawu, mpe bawu kufwaka.

\VS{10}Beno fwana kunyunguta ve mutindu salaka bantu ya nkaka na kati ya bawu, mpe mbazi yina ke pesaka lufwa, kufwaka bawu.


\par }{\PP \VS{11}Mambu yina kuminaka bawu samu na kulakisa kifwani na bantu ya nkaka. Yawu kele ya kusonama samu na kukebisa beto, samu ti beto me kuma na ntangu ya nsuka.

\VS{12}Na yina, muntu yina ke na kubanza ti yandi kele ya kutelama, fwana kusala keba samu ti yandi kubwa ve.

\VS{13}Bantontolo yina kuminaka beno, vwandaka bantontolo yina ke kuminaka bantu. Nzambi ke zitisaka bansilulu ya yandi, mpe yandi lenda kusala ve ti bantontolo yina ke kumina beno, lutila beno ngolo. Kasi ntangu ntontolo ke kumina beno, Nzambi ke pesa beno ngolo ya kuvibidila yawu mpe ya kukatuka na yawu.


\par }{\SH Kusambila ve banzambi ya biteki
\par }
{\PP \VS{14}Ni yawu yina bampangi ya luzolo, beno kima na kusambila banzambi ya biteki.

\VS{15}Mu ke na kuzonza na beno mutindu na bantu ya ndwenga. Na yina, beno tala beno mosi kana mambu yina mu ke na kuzonza kele mbote to yimbi.

\VS{16}Mbungu ya lusakumunu yina beto ke vutulaka matondo kele kintwadi ya beto na menga ya
Klisto. Dimpa yina beto ke bukunaka kele kintwadi ya beto na nzutu ya Klisto.

\VS{17}Mutindu ya kele kaka na dimpa mosi, beto nyonso kele kaka nzutu mosi, samu ti beto nyonso ke na kukabula kaka dimpa mosi.


\par }{\PP \VS{18}Beno tala mutindu kele bantu ya Isayeli: Bayina ke kudyaka bibulu yina ba ke pesaka mutindu minkayulu kele kintwadi na Nzambi na nzila ya
kiyokolo ya minkayulu

\VS{19}Yinki mu ke na zola kutuba? Kibulu yina ba me pesa mutindu munkayulu na banzambi ya kiteki to nzambi ya kiteki ke na mfunu?

\VS{20}Kasi mu ke na kuzabisa beno ti ntangu bantu yina zaba ve Nzambi ke yokaka minkayulu ya bawu, bawu ke yokaka yawu samu na bampeve ya yimbi. Bawu ke yokaka ve yawu samu na Nzambi, mpe mu zola ve ti beno vwanda kintwadi na bampeve ya yimbi.

\VS{21}Beno lenda kunwa ve malafu yina kele na kati ya mbungu ya
Mfumu kintwadi na malafu yina kele na kati ya mbungu ya bampeve ya yimbi. Mutindu mosi mpe, beno lenda kudya ve madya yina kele na mesa ya
Mfumu kintwadi na madya yina kele na mesa ya bampeve ya yimbi.

\VS{22}To beto ke na sosa ti
Mfumu kuzwa beto nkele? Beno ke na kubanza ti beto me lutila yandi ngolo?


\par }{\SH Kusala mambu nyonso samu na nkembo ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{23}Beno ke tubaka: «Mu ke na muswa ya kusala mambu ni mambu.» Kasi mambu nyonso ke sadisaka ve beno. Ya tsyelika, beno ke na muswa ya kusala mambu ni mambu, kasi mambu nyonso ke kulisaka ve bantu na bundimi.

\VS{24}Ata muntu fwana kusosa na kusala mambu yina kele ndandu samu na yandi mosi. Kasi beno sala mambu yina kele ndandu samu na bantu ya nkaka.


\par }{\PP \VS{25}Beno kudya bima nyonso yina ba ke tekisaka na zandu ata kuyufula byuvu yina lenda kutalisa beno ntima mpasi.

\VS{26}Ya tsyelika, ntoto na bima nyonso ya yawu kele ya
Mfumu.


\par }{\PP \VS{27}Kana muntu yina kele ve mukwikisi bokila nge samu na kudya kintwadi na yandi, mpe kana nge me ndima, kudya bima nyonso yina yandi ke pesa nge ata kuyufula byuvu yina lenda kutalisa nge ntima mpasi.

\VS{28}Kasi kana muntu zabisa nge ti mbisi yayi kele mbisi yina ba pesaka mutindu munkayulu na nzambi ya kiteki, kudya yawu ve samu na muntu yina me zabisa nge yawu, mpe samu na kutalisa ve ntima mpasi.

\VS{29}Mu ke na kuzonzila ve ntima ya nge, kasi ntima ya muntu yina me zabisa nge yawu.

\par }{\PP Na yina, ntima ya muntu ya nkaka lenda kufundisa munu ve na mambu yina mu ke na kusala na kimpwanza nyonso.

\VS{30}Kana mu ke na kutonda Nzambi na madya yina mu ke na kudya ata muntu lenda kuzonzila munu yimbi na madya yina mu ke na kutonda Nzambi.


\par }{\PP \VS{31}Na yina, ata ti beno ke na kudya, kunwa, to ti beno ke na kusala kima ni kima, beno sala nyonso samu na nkembo ya Nzambi.

\VS{32}Beno vwanda na nkadulu yina lenda kubwisa ve ba-Zwife, bayina kele ve ba-Zwife, to bantu ya dibuundu ya Nzambi.

\VS{33}Ni yawu yina munu mpe, mu ke sosaka na kuyangidika bantu nyonso na mambu nyonso yina mu ke salaka. Mu ke sosaka ve ndandu ya munu mosi, kasi ndandu ya lutangu ya nene ya bantu samu ti Nzambi vuukisa bawu.




\Chap{11}\VerseOne{1}Beno landa ndyatulu ya munu mutindu mu ke na kulanda ndyatulu ya
Klisto.


\par }{\SH Dyambu ya kukanga yintu na ntangu ya lusambulu
\par }
{\PP \VS{2}Mu ke na kupesa beno masiika, samu ti beno ke na kubambukila munu moyo konso ntangu, mpe ti beno ke na kulanda malongi yina mu zabisaka beno.

\VS{3}Kasi mu zola ti beno zaba mambu yayi:
Klisto kele mfumu ya bakala. Bakala kele mfumu ya kento, mpe Nzambi kele mfumu ya Klisto.

\VS{4}Konso bakala yina ke sambilaka to ke bikulaka na yimpu na zulu ya yintu ke zitisaka ve Klisto yina kele mfumu ya yandi.

\VS{5}Kasi konso kento yina ke sambilaka to ke bikulaka ata kukanga kitambala na yintu, ke zitisaka ve bakala yina kele mfumu ya yandi. Yandi kele mutindu kento yina ba me zenga bansuki.

\VS{6}Kana kento ke na zola ve kukanga yintu, yandi fwana kuzenga bansuki ya yandi. Kasi mutindu ya kele nsoni na kento na kuzenga bansuki to na kukatula yawu, ya me lunga ti yandi kanga kitambala na yintu.

\VS{7}Bakala fwana kulwata ve yimpu samu ti yandi kele kifwani mpe nkembo ya Nzambi. Kasi kento kele nkembo ya bakala.

\VS{8}Ya tsyelika, Nzambi yidikaka ve bakala na nzutu ya kento, kasi ni kento yandi yidikaka na nzutu ya bakala.

\VS{9}Yandi yidikaka ve bakala samu na kento, kasi ni kento yandi yidikaka samu na bakala.

\VS{10}Ni yawu yina samu na
bambazi, kento fwana kuvwanda na kidimbu na yintu samu na kulakisa ti yandi kele na yisi ya lutumu.

\VS{11}Kasi na beto yina kele samu na
Mfumu, kento kele na maboko ya bakala, mpe bakala kele na maboko ya kento.

\VS{12}Kana Nzambi yidikaka kento na nzutu ya bakala, bakala ke butukaka na kento, mpe nyonso ke katukaka na sika ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{13}Beno tala beno mosi. Ya kele mbote na kento na kukanga ve yintu ntangu yandi ke sambilaka Nzambi?

\VS{14}Mambu ya yinza ke lakisaka beno ti ya kele nsoni na bakala na kuvwanda na bansuki ya yinda.

\VS{15}Kasi ya kele nkembo samu na kento na kuvwanda na bansuki ya yinda. Nzambi pesaka kento bansuki ya yinda samu na kukanga yintu ya yandi.

\VS{16}Kana muntu ke na kumanga dyambu yayi, yandi fwana kuzaba ti beto mosi to mabuundu ya Nzambi kele ve na kifu ya nkaka.


\par }{\SH Madya ya
Mfumu
\par }
{\R (Mat 26.26-29; Mke 14.22-25; Lke 22.15-20)

\par }{\PP \VS{17}Na mambu yina mu ke zabisa beno, mu lenda kusiika beno ve samu ti ntangu beno ke vukanaka, beno ke salaka ve mambu ya mbote, kasi mambu ya yimbi.

\VS{18}Ntete-ntete, mu kuwaka ti ntangu beno ke vukanaka, beno ke vwandaka ya kukabuka, mpe mu ke na kundima ti ya lenda kuvwanda mambu ya tsyelika.

\VS{19}Ya tsyelika, bankabwanu fwana kuvwanda na kati ya beno, samu ti bayina kele ya kukwikama talana na kati-kati ya beno.

\VS{20}Ntangu beno ke vukanaka, beno ke kudyaka ve madya ya
Mfumu.

\VS{21}Na ntangu ya kudya, konso muntu ke nwaninaka na kubaka madya ya yandi. Na yina, bantu ya nkaka ke vwandaka na nsatu, kasi ba ya nkaka ke kolaka malafu.

\VS{22}Beno kele ve na bayinzo samu na kudya mpe kunwa? To beno ke salaka mutindu yina samu na kusafula dibuundu ya Nzambi, mpe kutalisa nsoni na bayina kele ve na kima ya kudya? Wapi mambu beno ke na kuvingila ti mu zabisa beno? Beno ke na kubanza ti mu ke siika beno? Ve, na mambu ya mutindu yina, mu lenda kusiika beno ve.


\par }{\PP \VS{23}Ya tsyelika, ndongosolo yina mu kuzwaka na sika ya
Mfumu, mpe yina mu zabisaka beno, kele mutindu yayi: Na mpimpa ya kilumbu yina ba yekulaka
Mfumu Yesu, yandi bakaka dimpa,

\VS{24}mpe na manima ya kutonda Nzambi, yandi bukunaka yawu mpe tubaka: «Yayi ni nzutu ya munu yina mu ke na kupesa samu na beno. Beno sala mutindu yayi samu na kubambukila munu moyo.»

\VS{25}Mutindu mosi mpe, na manima ya kudya, yandi bakaka mbungu mpe tubaka: «Mbungu yayi kele ngwisani ya malu-malu yina me salama na menga ya munu. Konso ntangu yina beno ke kunwa yawu, beno sala mutindu yayi samu na kubambukila munu moyo.»

\VS{26}Ya tsyelika, konso ntangu yina beno ke kudya dimpa yina, mpe beno ke kunwa mbungu yina, beno ke zabisa nsangu ya lufwa ya
Mfumu tii ntangu yandi ke vutuka.


\par }{\PP \VS{27}Ni yawu yina, muntu yina ke kudya dimpa to ke kunwa mbungu ya
Mfumu ata kuvwanda na nkadulu ya kulunga, ke sala disumu na nzutu mpe menga ya
Mfumu.

\VS{28}Na yina, konso muntu fwana kuyindula na kati ya ntima ya yandi wapi mutindu kele nkadulu ya yandi ntete na kudya dimpa mpe kunwa mbungu yina.

\VS{29}Ya tsyelika, muntu yina ke kudya dimpa mpe ke kunwa mbungu ya
Mfumu ata kuzaba ti ya kele nzutu ya
Mfumu, ke kuzwa kitumbu na sika ya Nzambi.

\VS{30}Ni yawu yina, na kati ya beno kele na bambevo mingi mpe bantu ya banzutu ya kulemba, mpe ti lutangu ya nene ya bantu me kufwaka.

\VS{31}Kana beto tala ntete na kati ya ntima ya beto wapi mutindu kele nkadulu ya beto, Nzambi ke fundisa beto ve.

\VS{32}Ntangu
Mfumu ke fundisaka, yandi ke sembaka beto samu ti beto kuzwa ve kitumbu kintwadi na bantu ya yinza.


\par }{\PP \VS{33}Bampangi! Na yina, beno fwana kuvingilaka bampangi ya beno ntangu beno ke vukanaka samu na kudya madya ya
Mfumu.

\VS{34}Kana muntu ke na nsatu, yandi fwana kudya ntete na yinzo ya yandi, samu ti Nzambi fundisa ve beno na balukutakanu ya beno. Na yina me tala mambu ya nkaka yina me bikana, mu ke yidika yawu ntangu mu ke kwiza.




\par }\Chap{12}{\SH Makabu ya Mpeve ya Longo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi, na yina me tadila lulendo yina ke katukaka na Mpeve ya Longo, mu zola ti beno zaba butsyelika ya yawu.

\VS{2}Beno zaba ti ntangu beno zabaka ntete Nzambi ve, banzambi ya biteki yina ke zonzaka ve vwandaka benda beno, mpe beno vwandaka lenda ve na kumanga.

\VS{3}Ni yawu yina, mu zola kuzabisa beno dyambu yayi: Muntu yina ke na Mpeve ya Nzambi lenda kutuba ve: «Bika Yesu vwanda ya kusinga», mpe ata muntu lenda kutuba: «Yesu kele
Mfumu» kana Mpeve ya Longo ke na kutwadisa yandi ve.


\par }{\PP \VS{4}Ya kele na mitindu mingi ya makabu ya kimpeve, kasi kaka ni Mpeve mosi ke pesaka yawu.

\VS{5}Ya ke na mitindu mingi ya kusadila, kasi kaka ni
Mfumu mosi beto ke sadilaka.

\VS{6}Ya ke na mitindu mingi ya bisalu, kasi kaka ni Nzambi mosi ke pesaka bantu ngolo ya kusala yawu.

\VS{7}Konso muntu ke kuzwaka lulendo ya Mpeve ya Longo samu na mbote ya bantu nyonso.

\VS{8}Na muntu yayi, Mpeve ya Longo ke pesaka dikabu ya kuzonza na ndwenga, mpe na muntu ya nkaka, kaka ni Mpeve yina ke pesaka dikabu ya kuzonza na luzabu.

\VS{9}Kaka ni Mpeve mosi yina ke pesaka na muntu mosi dikabu ya kiminu, mpe na muntu ya nkaka dikabu ya kubelusa bambevo.

\VS{10}Na muntu ya nkaka, Mpeve ya Longo ke pesaka dikabu ya kusala bimangu. Na muntu ya nkaka, yandi ke pesaka dikabu ya kubikula, na muntu ya nkaka dikabu ya kuswasikisa bampeve ya yimbi na Mpeve ya Nzambi, na muntu ya nkaka dikabu ya kuzonza bandinga yina bantu zaba ve, mpe na muntu ya nkaka dyaka dikabu ya kubangula bandinga yina.

\VS{11}Kaka ni Mpeve mosi ke salaka mambu nyonso yina. Mpeve ya Longo ke pesaka na konso muntu dikabu ya kuswaswana na mpangi mutindu yandi zola.


\par }{\SH Beno kele binama ya nzutu ya Klisto
\par }
{\PP \VS{12}Mutindu mosi mpe, nzutu kele kaka mosi, kasi yawu kele na binama mingi. Ata ti binama yango kele mingi, yawu ke yidikaka nzutu kaka mosi. Yawu kele mpe mutindu yina na
Klisto.

\VS{13}Ya tsyelika, beto nyonso: ba-Zwife mpe
ba-Ngeleke, bandongo mpe bantu ya kimpwanza, beto kuzwaka mbotokolo na lulendo ya Mpeve ya Longo kaka mosi samu na kuyidika nzutu kaka mosi, mpe kaka ni Mpeve mosi kele na kati ya bantima ya beto.


\par }{\PP \VS{14}Nzutu kele kaka ve na kinama mosi, kasi na binama mingi.

\VS{15}Kana dikulu tuba: «Mu kele ve diboko. Na yina, mu kele ve kinama ya nzutu», yandi ke bika na kuvwanda kinama ya nzutu?

\VS{16}Kana dikutu tuba: «Mu kele ve disu. Na yina, mu kele ve kinama ya nzutu», yandi ke bika na kuvwanda kinama ya nzutu?

\VS{17}Kana nzutu nyonso vwandaka kaka disu, wapi mutindu muntu lendaka kuwa? Kana nzutu nyonso vwandaka kaka dikutu, wapi mutindu muntu lendaka kuwa nsunga?

\VS{18}Kasi Nzambi yidikaka konso kinama ya nzutu mutindu yandi zolaka.

\VS{19}Kana nyonso vwandaka kaka kinama mosi, nzutu zolaka vwanda ve.

\VS{20}Ya tsyelika, binama kele mingi, kasi nzutu ke kaka mosi.


\par }{\PP \VS{21}Na yina, disu lenda kutuba ve na diboko: «Mu kele ve na nsatu ya nge!» To yintu lenda kutuba ve na makulu: «Mu kele ve na nsatu ya beno!»

\VS{22}Kasi binama ya nzutu yina ke talanaka mutindu binama yina ke na ngolo ve, kele mfunu.

\VS{23}Beto ke lutilaka na kuzitisa binama yina beto ke talaka ti yawu ke na mfunu mingi ve, mpe beto ke lutilaka na kubumba binama yina kele nsoni na meso ya bantu.

\VS{24}Binama yina kele ve nsoni na meso ya bantu ke na mfunu ve na kubumba yawu mbote. Kasi Nzambi na kuyidika nzutu ya muntu salaka ti bantu lutila na kuzitisa binama yina ke kondwaka buzitu.

\VS{25}Na yina, nkabwani kele ve na kati ya nzutu. Kasi binama nyonso ya nzutu ke salasanaka.

\VS{26}Kana kinama mosi ya nzutu ke na kutala mpasi, binama nyonso ya nzutu mpe ke na kutala mpasi kintwadi na yandi. Ntangu kinama mosi ya nzutu ke kuzwaka masiika, binama nyonso ke yangalalaka kintwadi na yandi.


\par }{\PP \VS{27}Kasi beno, beno kele nzutu ya
Klisto, mpe konso muntu na kati ya beno kele kinama ya nzutu yina.

\VS{28}Na kati ya dibuundu, Nzambi tulaka
bantumwa na mulonga ya ntete. Na mulonga ya zole, yandi tulaka mimbikudi, mpe na mulonga ya tatu milongisi. Na manima ya bawu kele na bayina ke na dikabu ya kusala bimangu, bayina ke na dikabu ya kubelusa bambevo, bayina ke na dikabu ya kusadisa bampangi, bayina ke na dikabu ya kutwadisa bampangi, mpe bayina ke na dikabu ya kuzonza na bandinga yina bantu zaba ve.

\VS{29}Bantu nyonso kele
bantumwa ve, to mimbikudi, to milongisi. Bantu nyonso kele ve na dikabu ya kusala bimangu.

\VS{30}Bantu nyonso kele ve na dikabu ya kubelusa bambevo, dikabu ya kuzonza bandinga yina bantu zaba ve, to ya kubangula yawu.

\VS{31}Na yina, beno sosa na kuzwa makabu yina me lutila mfunu.

\par }{\PP Kasi ntangu yayi, mu ke lakisa beno nzila yina me lutila banzila nyonso mfunu.




\par }\Chap{13}{\SH Luzolo me lutila mambu nyonso
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mu lenda kuvwanda na dikabu ya kuzonza bandinga ya bantu mpe ya
bambazi. Kasi kana mu ke zolaka ve bampangi ya munu, mu kele mutindu ngoma to ngunga yina ke salaka makelele ya mpamba.

\VS{2}Mu lenda kuvwanda na dikabu ya kubikula, kuvwanda na ndwenga mpe kuzaba mbote mansweki ya Nzambi, to mu lenda kuvwanda na kiminu yina lenda kusala ti mu katula myongo na bisika yawu kele, kana mu ke zolaka ve bampangi, mu kele muntu ya mpamba.

\VS{3}Mu lenda kukabula bimvwama nyonso ya munu na sika ya bamputu, mpe kupesa nzutu ya munu samu ti ba yoka munu na tiya, kana mu ke zolaka ve bampangi, mambu nyonso yina kele kaka mpamba.


\par }{\PP \VS{4}Muntu yina ke zolaka bampangi ke vwandaka na mvibudulu mpe ke salaka mambu ya mbote. Yandi ke vwandaka ve na musoki, ke sosaka ve na kutalana, mpe kele ve na mayama.

\VS{5}Yandi ke salaka ve mambu ya nsoni, mpe yandi kele ve na munimi. Yandi ke dasukaka ve, mpe ke zimbanaka yimbi yina ba ke salaka yandi.

\VS{6}Muntu yina ke zolaka bampangi ke yangalalaka ve na mambu ya
kudedama ve. Kasi yandi ke yangalalaka na mambu ya butsyelika.

\VS{7}Muntu yina ke zolaka bampangi ke lemvokilaka mambu nyonso. Yandi ke kwikilaka na mambu nyonso, ke salaka kivuvu na mambu nyonso, mpe ke vibidilaka mambu nyonso.


\par }{\PP \VS{8}Luzolo kele seko. Kasi na bilumbu ke kwiza bambikululu ke vwanda dyaka ve. Dikabu ya kuzonza bandinga yina bantu zaba ve ke manisa, mpe dikabu ya luzabu ke zimbana.

\VS{9}Ya tsyelika, luzabu ya beto kele ya kulunga ve, mpe mambu nyonso yina beto ke bikulaka ke vwandaka ve ya kulunga.

\VS{10}Kasi ntangu mambu nyonso ke vwanda ya kulunga, mambu yina kele ve ya kulunga ke zimbana.


\par }{\PP \VS{11}Ntangu mu vwandaka mwana ya fyoti, mu vwandaka zonza mutindu mwana ya fyoti, mu vwandaka banza mutindu mwana ya fyoti, mpe mu vwandaka bakula mambu mutindu mwana ya fyoti. Kasi ntangu mu me kuma kuluntu, mu me bika mambu nyonso ya bana ya fyoti.

\VS{12}Ntangu yayi, mambu yina beto ke na kutala kele mutindu kizizi yina ke na kutalana mbote ve na kitala-tala. Kasi kilumbu kele yina beto ke tala na pwelele nyonso na meso ya beto mosi. Ntangu yayi, mu zaba mambu nyonso ve. Kasi kilumbu kele yina mu ke zaba mambu nyonso mutindu Nzambi zaba munu.


\par }{\PP \VS{13}Ntangu yayi, ya ke na mambu tatu yina ke manisaka ve: kiminu, kivuvu, mpe luzolo. Kasi dyambu yina me lutila mfunu na mambu tatu yayi ni luzolo.




\par }\Chap{14}{\SH Mutindu ya kusadila makabu ya Mpeve ya Longo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Beno sosa ntete na kuzola bampangi ya beno. Beno sosa mpe na kuzwa lulendo yina ke katukaka na Mpeve ya Longo. Kasi beno sosa ya kulutila na kuzwa dikabu ya kubikula.

\VS{2}Muntu yina ke zonzaka bandinga yina bantu zaba ve, ke zonzaka ve na sika ya bantu. Yandi ke zonzaka na Nzambi, samu ti ata muntu ke bakulaka mambu yina yandi ke zonzaka. Na lulendo ya Mpeve ya Longo, yandi ke zabisaka mansweki ya Nzambi.

\VS{3}Kasi muntu yina ke bikulaka, ke zonzaka na sika ya bantu samu na kukulisa kiminu ya bawu, kukindisa bawu, mpe kubomba bawu.

\VS{4}Muntu yina ke zonzaka bandinga yina bantu zaba ve, ke kulisaka kiminu ya yandi mosi. Kasi muntu yina ke bikulaka, ke kindisaka dibuundu nyonso.


\par }{\PP \VS{5}Mu zola ti beno nyonso zonza bandinga yina. Kasi mu zola mingi ti beno vwanda na dikabu ya kubikula. Kana muntu mosi na kati ya beno ke na kuzonza bandinga yina bantu zaba ve, ya fwana kuvwanda na muntu yina ke bangula yawu, samu ti dibuundu nyonso kula na kiminu. Kana ni mutindu yina ve, muntu yina ke bikulaka me lutila mfunu na muntu yina ke zonzaka bandinga yina bantu zaba ve.

\VS{6}Bampangi, kana ntangu yayi mu kwiza na sika ya beno, mpe mu zonzila beno na bandinga yina bantu zaba ve, yawu ke sadisa beno ve. Kasi mu fwana kunatina beno mambu yina Nzambi me zabisa munu, mambu ya ndwenga, mbikululu, to ndongosolo.


\par }{\PP \VS{7}Ya kele mpe mutindu mosi samu na bisikulu ya muziiki mutindu dituutu mpe kisanzi. Kana yawu ke na kupesa ve miningu ya kuswaswana, wapi mutindu muntu ke zaba nzimbu ya dituutu to ya nsambi?

\VS{8}Kana kulumenta ke na kupesa ve muningu ya mbote, nani ke kubama samu na kunwana muzingu?

\VS{9}Beno mpe, kana mambu yina beno ke na kuzonza kele na ndinga yina bantu lenda kubakula ve, wapi mutindu bantu lenda kuzaba mambu yina beno ke na kuzonza? Beno ke na kuzonza na mupepe.

\VS{10}Ya kele na bandinga mingi na yinza, kasi konso ndinga kele na nsasa ya yawu.

\VS{11}Kana mu zaba ve ndinga yina mu ke na kuwa, muntu yina ke na kuzonza yawu kele nzenza na ntwala ya munu. Munu mpe, mu kele nzenza na ntwala yandi.

\VS{12}Na yina, mutindu beno ke sosaka na ntima nyonso na kuzwa lulendo yina ke katukaka na Mpeve ya Longo, beno sosa na kuvwanda na makabu yina ke kulisaka dibuundu ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{13}Ni yawu yina, muntu yina ke zonzaka bandinga yina bantu zaba ve, fwana kusambila samu na kubangula yawu.

\VS{14}Kana mu ke na kusambila na bandinga yina bantu zaba ve, mpeve ya munu ke na kusambila, kasi mayela ya munu ke na kusala kima ve.


\par }{\PP \VS{15}Na yina, yinki mu ke sala? Mu ke sambila na mpeve ya munu, kasi mu ke sambila mpe na mayela ya munu. Mu ke yimbila na mpeve ya munu, kasi mu ke yimbila mpe na mayela ya munu.

\VS{16}Kana nge ke na kutonda Nzambi kaka na mpeve ya nge, wapi mutindu muntu yina zaba ve mambu yina ke lenda na kutuba «Ameni» na lusambulu ya nge ya kuvutula matondo? Ya tsyelika, yandi zaba ve mambu yina nge ke na kuzonza.

\VS{17}Ata ti lusambulu ya nge ya kuvutula matondo kele mbote, yawu ke kulisa ve kiminu ya mpangi ya nge.


\par }{\PP \VS{18}Mu ke na kutonda Nzambi, samu ti mu lutila beno nyonso na kuzonza bandinga yina bantu zaba ve.

\VS{19}Kasi na ntwala ya bandimi yina me vukana, ya me lutila mbote na munu na kuzonza kaka bampova tanu yina bantu lenda kubakula samu na kulongisa bampangi, kasi ve mafunda ya bampova na bandinga ya kimpeve.


\par }{\PP \VS{20}Bampangi, beno vwanda ve bana ya fyoti na nkadulu ya beno. Beno vwanda bana ya fyoti na mambu ya yimbi, kasi bantu ya kukula na nkadulu ya beno.

\VS{21}Ya kele ya kusonama na Misiku:

\par }{\Q «Mu ke zonzila bantu yayi na lusalusu ya banzenza

\par }{\Q yina ke zonzaka bandinga ya nkaka.

\par }{\Q Kasi ata mu sala mutindu yina,

\par }{\Q bawu ke kuwa munu ve\XREF{}{{\XO 14:21 }{\XT{Esa 28.11-12}}}.»


\par }{\MM \VS{22}Na yina, kuzonza bandinga yina bantu zaba ve kele kidimbu samu na bayina kele ve bandimi, kasi yawu kele ve kidimbu na bandimi. Mutindu mosi mpe, kubikula kele kidimbu samu na bandimi, kasi yawu kele ve kidimbu na bayina kele ve bandimi.


\par }{\PP \VS{23}Kana bandimi nyonso vukana, mpe ti bawu nyonso zonza na bandinga yina bantu zaba ve, bayina zaba ve mambu yina to bayina kele ve bandimi yina ke kota kuna ke banza ti beno me lawuka.

\VS{24}Kana bawu nyonso ke na kubikula, mpe ti muntu yina zaba ve mambu yina to yina kele ve mukwikisi kota kuna, yandi ke bakula masumu ya yandi, mpe ke funduswa na mambu yina bawu ke na kuzonza.

\VS{25}Mambu yina kele ya kubumbama na kati ya ntima ya yandi ke zabana. Na yina, yandi ke fukama kizizi na ntoto, mpe ke sambila Nzambi na kutuba: «Ya tsyelika, Nzambi kele na kati-kati ya beno.»


\par }{\SH Nzambi kele ve Nzambi ya muvusu
\par }
{\PP \VS{26}Na yina bampangi, beno fwana kusala mutindu yayi: Ntangu beno ke vukanaka samu na kusambila, muntu mosi na kati ya beno lenda kuyimba nzimbu, muntu ya nkaka lenda kulongisa bampangi, muntu ya nkaka lenda kuzabisa mansweki ya Nzambi, muntu ya nkaka lenda kuzonza bandinga yina bantu zaba ve, mpe muntu ya nkaka dyaka lenda kubangula bandinga yina. Mambu nyonso yayi fwana kusadisa bandimi na kukula na kiminu.

\VS{27}Kana bantu ke na kuzonza bandinga yina bantu zaba ve, ya me fwana ti bantu zole to tatu sala yawu. Bawu fwana kuzonza mosi na mosi kana mpangi me manisa, mpe ti muntu ya nkaka fwana kubangula yawu samu na bampangi.

\VS{28}Kana muntu yina ke bangula kele ve, bayina ke na kuzonza bandinga yina fwana kuvwanda swi na kati ya dibuundu. Bawu zonza kaka na kati ya bantima ya bawu mpe na Nzambi.

\VS{29}Kasi na bayina kele na dikabu ya kubikula, bantu zole to tatu fwana kuzonza, mpe bantu ya nkaka fwana kuwa mpe kulanda kana yawu kele ya tsyelika.

\VS{30}Kana muntu ya nkaka me kuzwa mbikululu, ya me lunga ti muntu yina ke na kuzonza vwanda swi.

\VS{31}Beno nyonso lenda kubikula. Kasi beno fwana kusala yawu mosi na mosi, samu ti bantu nyonso longoka mpe kuzwa kibakala.

\VS{32}Bayina ke na dikabu ya kubikula ke na lulendo ya kukutika yawu.

\VS{33}Ya tsyelika, Nzambi kele ve Nzambi ya muvusu, kasi Nzambi ya kizunu.

\par }{\PP Mutindu mosi na kati ya mabuundu nyonso ya Nzambi,

\VS{34}bakento fwana kuvwanda swi na kati ya dibuundu. Bawu kele ve na muswa ya kuzonza, mpe bawu fwana kutumama mutindu Musiku ke tumisaka.

\VS{35}Kana ya ke na dyambu yina bawu ke na kubakula mbote ve, bawu fwana kuyufula yawu na babakala ya bawu na yinzo, samu ti ya kele mbote ve na kento na kuzonza na kati ya dibuundu.


\par }{\PP \VS{36}Beno banza ti mambu ya Nzambi katukaka na sika ya beno? To beno banza ti kaka ni beno kuwaka yawu?

\VS{37}Kana muntu ke na kubanza ti yandi kele
mumbikudi to yandi kele na dikabu ya kimpeve, yandi fwana kuzaba ti mambu yina mu ke na kusonikina beno kele lutumu ya
Mfumu.

\VS{38}Kana yandi ke na kundima yawu ve, Nzambi mpe ke ndima yandi ve.


\par }{\PP \VS{39}Na yina bampangi, beno sosa na kuzwa dikabu ya kubikula, mpe beno yimina ve bantu na kuzonza bandinga yina bantu zaba ve.

\VS{40}Kasi mambu nyonso fwana kusalama na mutindu me fwanana mpe na muvusu ve.




\par }\Chap{15}{\SH Mvumbukulu ya Klisto na lufwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi, ntangu yayi mu ke na kubambula beno Nsangu ya Mbote yina mu zabisaka beno. Beno ndimaka yawu, mpe beno kele ya kukwikama na yawu.

\VS{2}Ni yawu ke sala ti beno kuzwa mpulusu kana beno tatamana na kukwikila na mambu yina mu zabisaka beno. Kana ni mutindu yina ve, beno kwikilaka ya mpamba.


\par }{\PP \VS{3}Mu pesaka beno ntete ndongosolo yina munu mosi kuzwaka:
Klisto kufwaka samu na masumu ya beto mutindu yawu sonamaka na Dibuku ya Nzambi.

\VS{4}Ba tulaka yandi na ndyamu, mpe na kilumbu ya tatu, yandi vumbukaka na lufwa mutindu yawu sonamaka na Dibuku ya Nzambi.

\VS{5}Yandi talanaka na Sefase mpe na
bantumwa ya nkaka\FTNT{*}{{\FR 15:5 }{\FT{Na kibuku yayi ba sonikaka nkumbu ya bantumwa na lutangu ya kumi na zole.}}}\XREF{}{{\XO 15:5 }{\XT{Esa 53.5-12; Mga 16.10; Ose 6.2; Mat 28.16-17; Mke 16.14; Lke 24.34,36; Yne 20.19}}}

\VS{6}Yandi talanaka mpe na lutangu ya bampangi kulutila bankama tanu (500) yina vukanaka kisika mosi. Mingi na kati ya bawu ke ntete moyo, kasi ba ya nkaka me kufwaka.

\VS{7}Na manima, yandi talanaka na Zaki mpe na
bantumwa nyonso.


\par }{\PP \VS{8}Na manima ya kutalana na bantu nyonso yina, yandi talanaka mpe na munu yina kele mutindu mwana yina me butuka na bangonda ya kulunga ve.

\VS{9}Ya tsyelika,
bantumwa nyonso ya nkaka me lutila munu mfunu. Na kutala mbote, mu kele ve na muswa ti ba bokila munu ntumwa, samu ti mu me talisa dibuundu ya Nzambi mpasi mingi.

\VS{10}Kasi ni bumbote ya Nzambi salaka ti mu kuma mutindu mu kele ntangu yayi, mpe bumbote yango vwandaka ve ya mpamba. Mu me sala kisalu ya munu kulutila
bantumwa nyonso ya nkaka. Ni munu ve vwandaka sala kisalu yango, kasi ni bumbote yina Nzambi lakisaka munu.

\VS{11}Na yina, ata ya vwanda munu to ya vwanda bawu, ni Nsangu ya Mbote yina beto ke na kulongisa, mpe ni yawu beno kwikilaka.


\par }{\SH Nzambi ke vumbula bantu na lufwa
\par }
{\PP \VS{12}Beto ke na kulongisa ti
Klisto vumbukaka na lufwa. Na yina, samu na yinki bantu ya nkaka na kati ya beno ke tubaka ti bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa?

\VS{13}Kana bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa, yawu zola kutuba ti Klisto mpe vumbukaka ve na lufwa.

\VS{14}Kasi kana ya kele ya tsyelika ti Klisto vumbukaka ve na lufwa, mambu yina beto ke na kulongisa kele ya mpamba, mpe beno ke na kusala mpe kiminu ya mpamba.

\VS{15}Kana bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa, ya zola kutuba ti Nzambi mpe vumbulaka ve Klisto na lufwa. Na yina, beto ke tubaka kimbangi ya luvunu na Nkumbu ya Nzambi ntangu beto ke na kutuba ti yandi vumbulaka Klisto na lufwa.

\VS{16}Kana bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa, Klisto mpe vumbukaka ve na lufwa.

\VS{17}Kana Klisto vumbukaka ve na lufwa, kiminu ya beno kele mpamba, mpe beno ke na kuzinga ntete na kati ya masumu ya beno.

\VS{18}Ya zola kutuba mpe ti bayina vwandaka kwikila Klisto mpe kufwaka ke kuzwa ve mpulusu.

\VS{19}Kana beto kele na kivuvu na Klisto samu na mambu ya yinza ya luzingu yayi kaka, beto me lutila bantu nyonso na mawa.


\par }{\PP \VS{20}Kasi ya tsyelika,
Klisto vumbukaka na kati ya bantu ya kufwa. Ni yandi Nzambi vumbulaka ntete na lufwa samu na kulakisa ti bantu yina kufwaka ke vumbuka mpe na lufwa.

\VS{21}Ya tsyelika, mutindu lufwa kwizaka na muntu mosi, mutindu mosi mpe, mvumbukulu na lufwa me kwiza na muntu mosi.

\VS{22}Bantu nyonso ke kufwaka samu ti bawu kele ya kukangama na Adami. Mutindu mosi mpe, bantu nyonso ke kuzwa luzingu samu ti bawu kele ya kukangama na Klisto.

\VS{23}Kasi bawu nyonso ke vumbuka na ndandanu: ntete-ntete Klisto, mpe na manima bantu nyonso yina kele ya kukangama na Klisto.

\VS{24}Na manima ya mambu nyonso yayi, ke vwanda nsukunu ya bima nyonso. Klisto ke mwangisa bimfumu nyonso, bayina nyonso kele na bumfumu, mpe bayina nyonso ke na lulendo. Ntangu yandi ke manisa na kusala mutindu yina, yandi ke pesa Kimfumu ya yandi na sika ya Tata Nzambi.

\VS{25}Klisto fwana kuvwanda na bumfumu ya yandi tii ntangu Nzambi ke nunga bambeni nyonso, mpe ke tula bawu na yinsi ya makulu ya Klisto.

\VS{26}Mbeni ya nsuka yina yandi ke mwangisa, ni lufwa.

\VS{27}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Bima nyonso kele ya kutumama na yandi\XREF{}{{\XO 15:27 }{\XT{Mga 110.1}}}.» Kasi Nzambi kele ve na kati ya lutangu ya bima nyonso yina.

\VS{28}Ntangu bima nyonso ke vwanda ya kutumama na yandi, yandi mosi mpe Mwana ke tumama na Nzambi yina salaka ti bima nyonso vwanda ya kutumama na yandi. Na yina, Nzambi ke vwanda mfumu ya bantu mpe bima nyonso.


\par }{\PP \VS{29}Kana ni mutindu yina ve, yinki ke sala bantu yina ke kuzwaka mbotokolo samu na bantu ya kufwa? Samu na yinki bawu ke kuzwaka mbotokolo yina kana bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa?

\VS{30}Beto mosi mpe, samu na yinki konso ntangu beto ke tambulaka pene-pene na lufwa?

\VS{31}Bampangi, konso kilumbu mu ke zingaka pene-pene na lufwa. Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno yawu, samu ti mu ke salaka mayama samu na beno na bundiku yina kele na beto na
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto.

\VS{32}Na mbanza Efeso, mu nwanaka muzingu na bantu yina kele na nkadulu ya bibulu ya mfinda. Kana yawu vwandaka samu na mambu ya kimuntu, yawu zolaka vwanda muzingu ya mpamba. Kana bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa, beto tuba kwandi: «Beto kudya mpe kunwa samu ti mbasi beto ke kufwa\XREF{}{{\XO 15:32 }{\XT{Esa 22.13}}}».


\par }{\PP \VS{33}Beno sala keba! Muntu yina ke tambulaka na bandiku ya yimbi ke kumaka muntu ya yimbi.

\VS{34}Beno vutukila mabanza ya mbote, mpe beno sala dyaka ve masumu. Ya tsyelika, bantu ya nkaka na kati ya beno zaba Nzambi ve, mpe mu ke na kutuba yawu samu ti beno tala nsoni.


\par }{\SH Nzutu yina ke vwanda na bantu yina ke vumbuka na lufwa
\par }
{\PP \VS{35}Kasi muntu lenda kuyufula: «Wapi mutindu bantu ya kufwa ke vumbuka na lufwa? Wapi nzutu ke vwanda na bawu?»

\VS{36}Nge ke na mayela ve! Mbuma yina nge ke kunaka na ntoto ke bolaka, ntete yawu basisa yinti.

\VS{37}Kima yina nge ke kunaka kele kaka mbuma ya mpamba. Ya lenda kuvwanda mbuma ya disangu to ya kima ya nkaka. Nge ke kunaka ve yinti yina ke basikaka na mbuma yina.

\VS{38}Na manima, Nzambi ke menisaka mbuma mutindu yandi ke zolaka. Konso mbuma ke basisaka yinti ya mutindu ya yawu.


\par }{\PP \VS{39}Banzutu nyonso kele mutindu mosi ve. Musuni ya muntu kele ya kuswaswana na musuni ya kibulu. Mutindu mosi mpe, musuni ya ndeke kele ya kuswaswana na musuni ya mbisi.


\par }{\PP \VS{40}Ya kele na bima yina ke talanaka na zulu, mpe bima yina ke talanaka na ntoto. Kasi bima yina ke talanaka na zulu kele na kitoko mosi ve na bima yina ke talanaka na ntoto.

\VS{41}Ntangu kele na mutindu ya yawu ya kulezima. Mutindu mosi mpe, ngonda na bambwetete ke lezimaka ve mutindu mosi, mpe konso mbwetete kele na mutindu ya yawu ya kulezima.


\par }{\PP \VS{42}Ya ke vwanda mpe mutindu mosi samu na mvumbukulu ya bantu na lufwa. Ntangu ba ke zikaka nzutu ya muntu, yawu ke bolaka. Kasi ntangu Nzambi ke vumbula yawu na lufwa, yawu ke bola dyaka ve.

\VS{43}Ntangu ba ke zikaka nzutu ya muntu, yawu ke vwandaka dyaka ve na mfunu mpe yawu ke vwandaka dyaka ve na ngolo. Kasi ntangu Nzambi ke vumbula yawu na lufwa, yawu ke vwanda nzutu ya ngolo mpe ya nkembo.

\VS{44}Ntangu ba ke zikaka mvumbi, ya ke vwandaka nzutu ya kimuntu. Kasi ntangu Nzambi ke vumbula yawu na lufwa, ya ke vwanda nzutu ya kimpeve. Na yina, ya kele na nzutu ya kimuntu mpe nzutu ya kimpeve.

\VS{45}Ni yawu yina, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Muntu ya ntete, Adami, kumaka muntu ya moyo.» Kasi Adami ya nsuka\FTNT{†}{{\FR 15:45 }{\FQ{Adami ya nsuka:
}}{\FT{Ni Yesu-Klisto.}}} kele ya kufuluka na Mpeve yina ke pesaka luzingu.

\VS{46}Ni nzutu ya kimpeve ve ke tekilaka, kasi nzutu ya kimuntu. Nzutu ya kimpeve ke kwizaka kaka na manima.

\VS{47}Muntu ya ntete yina Nzambi yidikaka na fundu-fundu, kele muntu ya ntoto. Kasi muntu ya zole yina yandi yidikaka, katukaka na
mazulu.

\VS{48}Mutindu vwandaka muntu yina Nzambi yidikaka na fundu-fundu, ni mutindu yina mpe kele bantu ya yinza. Mutindu kele muntu yina katukaka na
mazulu, ni mutindu yina mpe kele bantu ya
mazulu.

\VS{49}Mutindu beto kele na kifwani ya muntu yina Nzambi yidikaka na fundu-fundu, beto ke vwanda mpe na kifwani ya muntu yina katukaka na
mazulu.


\par }{\PP \VS{50}Bampangi, mu zola kuzabisa beno mutindu yayi: Banzutu ya beto yina kele na musuni mpe menga lenda kukota ve na
Kimfumu ya Nzambi, mpe bima yina ke kufwa lenda kukota ve kisika kele bima yina ke kufwa ve.


\par }{\PP \VS{51}Mu ke zabisa beno mansweki yayi: Beto ke kufwa ve beto nyonso. Kasi banzutu ya beto nyonso ke soba

\VS{52}na mpamukunu na mutindu ya mbwetolo ya meso. Yawu ke salama ntangu muningu ya nsuka ya kulumenta ke wakana. Ntangu muningu yina ke wakana, bantu ya kufwa ke vumbuka na lufwa na banzutu yina ke bola dyaka ve. Kasi samu na beto, Nzambi ke soba banzutu ya beto.

\VS{53}Ya tsyelika, nyonso yina ke bolaka, ke bola dyaka ve, mpe nyonso yina ke kufwaka, ke kufwa dyaka ve.

\VS{54}Ntangu, nyonso yina ke bolaka, ke bola dyaka ve, mpe nyonso yina ke kufwaka, ke kufwa dyaka ve, mambu yayi ya Dibuku ya Nzambi ke salama: «Lufwa ke dyaka ve, Nzambi me nunga yawu.»


\par }{\Q \VS{55}«Lufwa! Wapi sika kele ngolo ya nge ya kununga?

\par }{\Q Wapi sika nge me tula lulendo ya nge ya kufwa bantu\XREF{}{{\XO 15:55 }{\XT{Esa 25.8; Ose 13.14}}}?»


\par }{\MM \VS{56}Lulendo ya lufwa ni disumu, mpe ni Misiku ke pesaka ngolo na disumu.

\VS{57}Kasi beto tonda Nzambi yina ke pesaka beto ngolo ya kununga na lusalusu ya
Mfumu ya beto,
Yesu-Klisto.


\par }{\PP \VS{58}Bampangi ya luzolo! Na yina, beno vwanda na ngolo mpe beno vutuka manima ve. Beno tatamana na kusala na ntima mosi kisalu ya
Mfumu. Beno fwana kuzaba ti mpasi yina beno ke na kutala na kusala kisalu ya
Mfumu, ke vwanda ve ya mpamba.




\par }\Chap{16}{\SH Kukutika mbongo samu na dibuundu ya Yelusalemi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na yina me tadila mbongo ya kukutika samu na kusadisa bantu ya longo, beno fwana kusala mutindu mu zabisaka na mabuundu ya Nzambi yina kele na Ngalatiya.

\VS{2}Bilumbu nyonso ya lumingu, konso muntu na kati ya beno fwana kukatula lutangu ya mbongo ya kufwanana na mbongo yina yandi lenda kuzwa na lumingu nyonso. Beno fwana kusala mutindu yina samu ti ntangu mu ke kwiza, beno lutisa dyaka ve ntangu na kukutika mbongo.

\VS{3}Ntangu mu ke kwiza, mu ke fidisa na Yelusalemi bantu yina beno ke soola. Mu ke pesa bawu mukanda yina bawu ke nata kintwadi na makabu ya beno.

\VS{4}Kana yawu kele mfunu ti mu kwenda, bawu ke sala nzyetolo kintwadi na munu.


\par }{\SH Mabanza ya Polo na kusala nzyetolo
\par }
{\PP \VS{5}Mu ke lutila na kizunga ya Masedwane na kukwiza na sika ya beno, samu ti mu fwana kulutila kuna.

\VS{6}Mu banza ti mu ke lutisa bilumbu mingi na sika ya beno, to mu ke lutisa ntangu nyonso ya madidi ya ngolo na sika ya beno, samu ti beno ke sadisa munu na kulanda nzyetolo ya munu.

\VS{7}Mu zola ve ti mu talana na beno kaka ntangu mu ke luta. Mu zola ti mu vwanda bilumbu mingi na beno kana
Mfumu zola.


\par }{\PP \VS{8}Kasi mu ke vwanda na mbanza Efeso tii na
mukembo ya Pantekote.

\VS{9}Kuna, nzila kele ya kuzibuka na kusala kisalu ya nene ya Nzambi ata ti bambeni kele mingi.


\par }{\PP \VS{10}Kana Timote kwiza na sika ya beno, beno fwana kusala nyonso na kuyamba yandi mbote, samu ti yandi ke na kusala kisalu ya
Mfumu mutindu munu.

\VS{11}Ata muntu fwana kumanga na kuzitisa yandi. Kasi na kizunu nyonso, beno sadisa yandi na kulanda nzyetolo ya yandi, mpe yandi vutuka na mbote nyonso kisika mu kele, samu ti munu na bampangi ke na kuvingila yandi.


\par }{\PP \VS{12}Samu na mpangi ya beto, Apolose, mu me kindisa yandi bambala mingi na kwiza kutala beno kintwadi na bampangi ya nkaka. Kasi yandi zola ve kukwiza ntangu yayi. Yandi ke kwiza kilumbu yina yandi ke kuzwa ntangu.


\par }{\SH Bankindusulu ya nsuka mpe bambote
\par }
{\PP \VS{13}Beno zibula meso, mpe beno vwanda ya kusikama na kiminu. Beno vwanda na kibakala mpe ngolo.

\VS{14}Beno fwana kusala mambu nyonso na kati ya luzolo.


\par }{\PP \VS{15}Bampangi, beno zaba mbote ti Setefanase na dikanda ya yandi kele bantu ya ntete na kukwikila
Yesu-Klisto na kizunga ya Akayi. Bawu ndimaka na kusadisa mpe bantu ya longo. Na yina, mu ke na kulomba beno:

\VS{16}Beno tumama na bantu yina kele mutindu bawu, mpe na bayina nyonso ke salaka kintwadi na bawu.


\par }{\PP \VS{17}Mu ke na kuyangalala mingi na nkwizulu ya Setefanase, Foletunatuse, mpe Akayikuse na sika ya munu. Bawu me sadisa munu mutindu ti ni beno vwandaka sadisa munu.

\VS{18}Bawu bwisaka ntima ya munu mutindu bawu bwisaka bantima ya beno. Beno fwana kuzaba na kusiika bantu ya mutindu yina.


\par }{\PP \VS{19}Mabuundu ya Nzambi ya Aziya me pesa beno mbote. Akilase, Pisile, mpe bandimi yina ke vukanaka na bayinzo ya bawu me pesa beno mbote na nkumbu ya
Mfumu.

\VS{20}Bampangi nyonso yina kele awa me pesa beno mpe mbote. Beno pesana mbote na kubumbasana mutindu bampangi ya luzolo.


\par }{\PP \VS{21}Munu Polo, mu ke na kupesa beno mbote. Mu me sonika yawu munu mosi.

\VS{22}Bika ti muntu yina ke zolaka ve
Mfumu vwanda ya kusinga.
{\SLS{Malanata}}\FTNT{*}{{\FR 16:22 }{\FQ{Malanata
}}{\FT{zola kutuba: «Mfumu ke na kukwiza!»}}}


\par }{\PP \VS{23}Bika ti
Mfumu Yesu kusakumuna beno.

\VS{24}Mu ke zolaka beno nyonso, samu ti beto nyonso kele ya kukangama na
Yesu-Klisto.

\par }