\NormalFont\ShortTitle{Abakuke}

{\MTB Dibuku ya

\par }{\MT ABAKUKE

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Dibuku yayi ya Abakuke ke na kulakisa kizizi ya
mumbikudi na kati ya bantangu ya mpasi ya kulutila. Yandi vwandaka tala mpasi mingi samu na bampangi mpe vwandaka zabisa na bantu ti ba bika kusala mambu ya yimbi. Yandi vwandaka lomba na bantu na kwiza na sika ya Nzambi mpe yandi vwandaka yangalala ntangu Nzambi vwandaka pesa yandi bamvutu.

\par }{\IP Dibuku yayi, ba sonikaka yawu keba ve na kati-kati ya bamvula 699 mpe 587 ntete mbutukulu ya
Yesu-Klisto, na ntangu yina bantu ya yinsi ya Babilone vwandaka yala bayinsi ya esete.

\par }{\IP Na kati ya dibuku yayi, Nzambi ke na kupesa mvutu na
mumbikudi ya yandi na nzila ya nsangu yina me tadila bantu ya ntangu ya Abakuke mpe bantu ya bantangu nyonso. Nsangu yango ni yayi: Muntu yina ke na mabanza ya yimbi ke kufwa, kasi muntu ya
kudedama ke zinga samu na kiminu ya yandi mpe kuvingila na kivuvu nyonso lusalusu ya Nzambi.

\par }{\IP Na kati ya bantangu ya mpasi, ba ke vwandaka mingi na nsatu ya dibuku yayi ya Abakuke samu na kubambukaka moyo na dyambu ya lukwikulu.

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Abakuke lombaka na sika ya Nzambi mpe Nzambi pesaka yandi mvutu (Abk 1).

\par }{\IO - Musendo ya bantu ya mambu ya mbote mpe musendo ya bantu ya mambu ya yimbi (Abk 2).

\par }{\IO - Lusambulu ya Abakuke (Abk 3).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Yayi ni mambu yina
mumbikudi Abakuke talaka na kati ya lumoni.


\par }{\SH Mumbikudi ke na kubokila Nzambi
\par }
{\Q \VS{2}Aa, Yave! Tii wapi ntangu

\par }{\Q mu ke lomba na nge na kusadisa munu

\par }{\Q kasi nge ke na kuwa munu ve?

\par }{\Q Mu ke na kuyawula na sika ya nge:

\par }{\Q Tala bampasi,

\par }{\Q kasi samu na yinki nge ke na kupesa mvutu ve?


\par }{\Q \VS{3}Samu na yinki nge ke na

\par }{\Q kulakisa munu mambu ya yimbi?

\par }{\Q Mpe wapi mutindu nge ke na kundima na

\par }{\Q kutala bantu na kati ya bankwamusu?

\par }{\Q Na mantwala ya munu,

\par }{\Q mu ke na kutala kaka mwangusulu

\par }{\Q mpe bampasi.

\par }{\Q Na bisika nyonso,

\par }{\Q kufundasana mpe kuswana ke na kulutila.


\par }{\Q \VS{4}Ni yawu yina, ba ke na kuzitisa dyaka ve
Musiku

\par }{\Q mpe lufundusu ke na kusalama dyaka ve na
ludedomo.

\par }{\Q Muntu ya yimbi ke na kununga na mantwala ya muntu ya mbote

\par }{\Q samu ti, banzengolo ke na kusalama mbote ve.


\par }{\SH Mvutu ya Yave
\par }
{\Q \VS{5}Beno tala mambu yina ke na kusalamaka na kati ya bayinsi ya nkaka,

\par }{\Q beno pamuka mpe beno yituka

\par }{\Q samu ti, na ntangu yina beno kele ntete moyo,

\par }{\Q ya kele na dyambu ke salama.

\par }{\Q Dyambu ya yango, beno ke kwikila na yawu ve,

\par }{\Q kana ba zabisa beno yawu.


\par }{\Q \VS{6}Mu ke sala ti ba-Kalede kwiza na sika ya beno,

\par }{\Q bantu yayi ya nsisi mpe yina ke na kyadi ve.

\par }{\Q Bawu ke tambulaka na bayinsi nyonso,

\par }{\Q samu na kwendaka kubotola bantoto ya ngana.


\par }{\Q \VS{7}Bawu ke na ngolo, bawu ke talisaka boma

\par }{\Q mpe samu na lunangu ya bawu,

\par }{\Q bawu ke salaka mutindu bantima ya bawu ke zolaka.


\par }{\Q \VS{8}Bampunda ya bawu me lutila mbangu na bayingo

\par }{\Q mpe bampunda yango me lutila dyaka mbangu na bayimbwa ya mfinda yina ke sosaka madya ya bawu na nkokila.

\par }{\Q Bayina ke nataka bampunda ya bawu ke katukaka ntama

\par }{\Q mpe bawu ke dumukaka mutindu ngo-nuni* ke bwilaka madya ya yandi.


\par }{\Q \VS{9}Bawu ke kwizaka na ngolo nyonso

\par }{\Q samu na kusala mvwanzi mpe bawu ke talaka ata fyoti na manima.

\par }{\Q Bawu ke yonzikaka bankole mutindu munyenge.


\par }{\Q \VS{10}Ni bawu ke sekaka bantinu,

\par }{\Q mpe bamfumu kele mutindu kisakununu ya Bawu.

\par }{\Q Bawu kele ve na boma ya bambanza yina kele ya kutungama na bibaka ya lukengolo

\par }{\Q mpe samu na kubotola yawu,

\par }{\Q bawu ke fulusaka ntoto na ngaanda ya kibaka,

\par }{\Q kubanda na yisi tii na zulu.


\par }{\Q \VS{11}Bawu ke lutaka mutindu mupepe ya ngolo,

\par }{\Q bawu ke talaka ngolo ya bawu mutindu nzambi ya bawu.


\par }{\SH Mumbikudi ke na kubokila dyaka Nzambi
\par }
{\Q \VS{12}Aa, Yave! Katuka ntama,

\par }{\Q nge kele ve Nzambi ya munu ya longo?

\par }{\Q Beto ke kufwa ve!

\par }{\Q Yave, nge soolaka ba-Kalede samu na fundisa beto.

\par }{\Q Ditadi ya munu,

\par }{\Q nge bokilaka bawu samu na kupesa beto kitumbu!


\par }{\Q \VS{13}Meso ya nge me lutila kuvwanda ya
kuvedila,

\par }{\Q yawu lenda tala mambu ya yimbi ve

\par }{\Q mpe nge lenda kundima ve na kutala bantu ya nge na kati ya bampasi.

\par }{\Q Samu na yinki nge ke na kubika ti bantu ya bantima ya yimbi kunyokola bantu?

\par }{\Q Samu na yinki nge me vwanda swii

\par }{\Q na ntangu bantu ya bantima ya yimbi ke na kufwa bayina me lutila bawu na
ludedomo?


\par }{\Q \VS{14}Samu na yinki nge ke na kutala bantu

\par }{\Q mutindu bambisi ya maza

\par }{\Q to bibulu ya fyoti-fyoti yina kele ve na ntwadisi?


\par }{\Q \VS{15}Ba ke bwilaka bantu

\par }{\Q na ndoba mutindu mbisi.

\par }{\Q Bawu ke bendaka bantu na bampwasa.

\par }{\Q Ba ke yonzikaka yawu na mutete

\par }{\Q mpe bawu ke kumaka na kilengi ya kulutila.


\par }{\Q \VS{16}Ni yawu yina, bawu ke pesaka bampwasa ya bawu

\par }{\Q minkayulu mpe ke yokaka mananasi samu na yawu.

\par }{\Q Ni na bampwasa yango,

\par }{\Q bawu ke kuzwaka misunya yina ke na mafuta mpe madya ya kitoko.


\par }{\Q \VS{17}Na yina, bawu ke basisaka bambisi na bampwasa ya bawu

\par }{\Q samu na kufwa dyaka bantu ya bayinsi, ata kutala bawu kyadi?




\par }\PoetryChap{2}{\Q \VerseOne{1}Mu ke bika ve kisika ya munu ya kukengaka. Mu ke vwanda kaka ya kutelama na zulu ya bibaka mutindu nkebi

\par }{\Q samu na kusosa kuzaba yinki Nzambi ke zabisa munu

\par }{\Q mpe wapi mutindu yandi ke pesa munu mvutu samu na kuyawula ya munu.


\par }{\SH Mvutu ya Yave
\par }
{\Q \VS{2}Yave me pesa munu mvutu yayi:

\par }{\Q Sonika lumoni yayi,

\par }{\Q sonika yawu na zulu ya matadi,

\par }{\Q samu ti yawu zingila mpe ti ba tanga yawu mbote.


\par }{\Q \VS{3}Ntangu me lunga ntete ve,

\par }{\Q samu ti lumoni yayi kusalama,

\par }{\Q ya ke dyaka ntama ve na kusalama.

\par }{\Q Yawu ke salama, yawu ke vuna ve.

\par }{\Q Kana yawu salama ve na mbangu,

\par }{\Q vingila kaka, yawu ke salama.


\par }{\Q \VS{4}Tala: «Muntu yina ke na mabanza ya yimbi ke kufwa,

\par }{\Q kasi muntu ya
kudedama ke zinga samu na kukwikama ya yandi.


\par }{\Q \VS{5}Ya tsyelika, malafu ke vunaka.

\par }{\Q Muntu ya lunangu ke pemaka ve,

\par }{\Q yandi ke yukutaka ve mutindu yinsi ya bantu ya kufwa

\par }{\Q mpe mutindu lufwa. Yandi ke botolaka yinsi mosi na mosi,

\par }{\Q samu na kukutika mpe kuyala bantu ya bayinsi yina.


\par }{\Q \VS{6}Kasi na manima, bantu ya bayinsi yango nyonso ke banda

\par }{\Q na kwendaka sala masolo samu na kufinga mpe kuseka yandi.»

\par }{\SH Bampasi
\par }
{\Q Bawu ke tuba mutindu yayi:

\par }{\Q «Kyadi na nge yina ke bakaka bimvwama ya ngana.

\par }{\Q Mambu yayi ke tatamana tii wapi ntangu?

\par }{\Q Nge ke na kufuluka kaka na bamfuka.


\par }{\Q \VS{7}Bayina nge ke na kudefa, ba lenda basikila nge na mpamukunu ve?

\par }{\Q Bawu ke sala nge ve mutindu nge ke salaka bawu?

\par }{\Q Nge ke kuma kisakununu ya bawu.


\par }{\Q \VS{8}Mutindu nge botolaka bima ya bantu ya bayinsi mingi,

\par }{\Q bawu mpe, ke botola bima ya nge

\par }{\Q samu na menga ya bantu yina nge mwangisaka,

\par }{\Q mpe samu na bampasi yina nge vwandaka talisa bayinsi,

\par }{\Q bambanza mpe bantu yina ke zingaka kuna.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Kyadi na nge!

\par }{\Q Yinzo ya nge me fuluka na bimvwama ya kulaba

\par }{\Q mpe nge ke talaka ti mutindu nge kele mvwama,

\par }{\Q ata mpasi lenda kukumina nge.


\par }{\Q \VS{10}Mambu yina nge ke na kusala, ke talisa dikanda ya nge nsoni.

\par }{\Q Mutindu nge ke na kubebisa bayinsi mingi,

\par }{\Q nge ke na kubebisa luzingu ya nge.


\par }{\Q \VS{11}Matadi ya bibaka ke looka,

\par }{\Q mpe makunzi ya muludi ke pesa yawu mvutu.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«Kyadi! Na muntu yina,

\par }{\Q ke tungaka mbanza ya yandi na zulu ya menga,

\par }{\Q mpe ke tungaka bwala na mavanga ya yimbi.


\par }{\Q \VS{13}Mambu nyonso yayi kele ve kisalu ya Yave, Nzambi ya lulendo?

\par }{\Q Bisalu nyonso yina bantu ke salaka ke vwandaka na ndandu ve.

\par }{\Q Bantu ya bayinsi ke na kutala kaka mpasi ya mpamba.


\par }{\Q \VS{14}Na yina, yinza nyonso ke fuluka

\par }{\Q na luzabu ya nkembo ya Yave

\par }{\Q mutindu maza ke fulusaka mubu.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«Kyadi na nge!

\par }{\Q Nge yina ke pesaka mpangi ya nge malafu ya kulutila ngolo

\par }{\Q samu ti yandi kola

\par }{\Q mpe nge tala kipene ya yandi.


\par }{\Q \VS{16}Nge ke na kufulukaka na nsoni kasi na nkembo ve.

\par }{\Q Nge mpe kunwa mpe katula bilele ya nge na mantwala ya bantu!

\par }{\Q Yave ke manisa nkele ya yandi nyonso na sika ya nge

\par }{\Q mpe nkembo ya nge ke kituka nsoni.


\par }{\Q \VS{17}Kunyokola yina nge vwandaka nyokola bantu ya Libane,

\par }{\Q ke vutukila nge.

\par }{\Q Nge kufwaka bibulu ya bawu,

\par }{\Q bibulu ya bawu mpe ke nwanisa nge

\par }{\Q samu na menga ya bantu yina nge mwangisaka

\par }{\Q mpe samu na kukwamisa yina nge vwandaka kwamisa bayinsi,

\par }{\Q bambanza mpe bantu yina ke zingaka kuna.


\par }{\Q \VS{18}Wapi ndandu kele na kiteki?

\par }{\Q Ya ke kaka kima ba me yidikila na kisengo

\par }{\Q yina ke na kulakisa bantu luvunu.

\par }{\Q Muntu yina ke yidikaka biteki

\par }{\Q ke tulaka kivuvu ya yandi na bima yina ke zonzaka ve?»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}«Kyadi na nge!

\par }{\Q Nge ke na kuzabisa na mwa kitini ya yinti:

\par }{\Q “Vumbuka” to na ditadi yina ke zonzaka ve:

\par }{\Q “telama” ata ti yawu lenda kuzabisa nge ata dyambu ve!

\par }{\Q Ata ti ba fuka yawu na wolo mpe palata,

\par }{\Q yawu ke na luzingu ve.


\par }{\Q \VS{20}Kasi, Yave kele na kati ya Yinzo ya yandi ya longo.

\par }{\Q Konso muntu na zulu ya ntoto

\par }{\Q kudingama na mantwala ya yandi!»




\par }\Chap{3}{\SH Lusambulu ya Abakuke: Lusalusu ya Nzambi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yayi ni lusambulu yina
mumbikudi Abakuke salaka

\par }{\Q mutindu nzimbu ya kyadi.


\par }{\Q \VS{2}Yave, mu me kuwa mambu yina nge me tuba,

\par }{\Q mpe mu me kuma na boma.

\par }{\Q Yave, sala mambu yango na ntangu ya beto.

\par }{\Q Lakisa yawu na bantu ya ntangu ya beto

\par }{\Q mpe ata ti nge ke ya kudasuka, fwila beto kyadi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Nzambi me katuka na kizunga ya Temane,

\par }{\Q Nzambi ya longo me katuka na mongo ya Palane.

\par }{\Q Bunene ya yandi ke na kufulusa zulu,

\par }{\Q mpe nkembo ya yandi me fulusa ntoto nyonso.


\par }{\Q \VS{4}Nsemo ke banda na kulezima.

\par }{\Q Balusyemo yina ke basikaka na kati ya diboko ya yandi,

\par }{\Q kele mansweki ya ngolo ya yandi.


\par }{\Q \VS{5}Kiyoolo ke na mantwala ya yandi,

\par }{\Q mpe na ntangu yandi ke tambulaka,

\par }{\Q dibawu ke basikaka na makulu ya yandi.


\par }{\Q \VS{6}Ntangu yandi ke telamaka, ntoto ke ninganaka.

\par }{\Q Ntangu yandi ke talaka bayinsi, yawu ke tekitaka na boma.

\par }{\Q Myongo ya bantangu nyonso ke mwanganaka,

\par }{\Q myongo ya fyoti ya ntama ke kubwaka.

\par }{\Q Katuka ntama, kaka ni mutindu yayi yandi ke tambulaka.


\par }{\Q \VS{7}Mu ke na kutala mutindu bayinzo ya lele ya bantu ya Kusane me kumwangana

\par }{\Q mpe bantu ya Midyane ke na kuningana samu na bankwamusu.


\par }{\Q \VS{8}Yave, nge ke dasukilaka banzadi?

\par }{\Q Nkele ya nge kele samu na banzadi?

\par }{\Q Nge ke dasukilaka mubu,

\par }{\Q ntangu nge ke yulukaka na zulu ya bampunda

\par }{\Q to na zulu ya bapusu-pusu ya mvita?


\par }{\Q \VS{9}Nge me kubika munani ya nge.

\par }{\Q Bandefi ya nge kele mutindu makonga.

\par }{\Q Nge ke pasulaka ntoto na maza.


\par }{\Q \VS{10}Ntangu myongo ke talaka nge, yawu ke tekitaka.

\par }{\Q Ntangu bamvula ya ngolo ke nokaka,

\par }{\Q yawu ke dyamisaka ntoto,

\par }{\Q ntangu mubu ke dasukaka,

\par }{\Q bimpo ya yandi ke kumaka tii na zulu.


\par }{\Q \VS{11}Ntangu dyonga ya nge ke basisaka nsemo,

\par }{\Q mpe na ntangu nsemo ya dyonga ya nge ke lezimaka,

\par }{\Q Ntangu na ngonda ke ninganaka ata fyoti ve.


\par }{\Q \VS{12}Nge ke tambulaka na ntoto na kudasuka nyonso,

\par }{\Q nge ke dyataka bayinsi na nkele nyonso.


\par }{\Q \VS{13}Nge kwizaka samu na kukuula bantu ya nge

\par }{\Q mpe samu na mpulusu ya
Masiya ya nge.

\par }{\Q Nge me bwisa mfumu ya dikanda ya bantu ya yimbi.

\par }{\Q Nge me manisa na kufwa bawu mpe bampangi ya bawu.


\par }{\Q \VS{14}Nge me tobola bayintu ya bamfumu ya bambeni

\par }{\Q na makonga ya bawu mosi.

\par }{\Q Bambeni ke na kukwiza mutindu mupepe ya ngolo.

\par }{\Q Bawu ke na kusala milolo ya nsayi samu na kumwangisa beto,

\par }{\Q mpe samu na kufwa mputu yina vwandaka me bumbama.


\par }{\Q \VS{15}Nge me tambula na zulu ya mubu

\par }{\Q na bampunda ya nge, na zulu ya bimpo ya ngolo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ntangu mu kuwaka mambu yayi, mu yitukaka.

\par }{\Q Ntangu mu kuwaka ndinga yina,

\par }{\Q bikoba ya munu vwandaka tekita na boma

\par }{\Q mpe nzutu ya munu nyonso lembaka.

\par }{\Q Mu vwandaka vingila kilumbu ya kyadi ata kuningana,

\par }{\Q samu na kwenda kunwanisa bantu yina ke na kukwamisaka beto.


\par }{\Q \VS{17}Na yina, yinti ya
fike ke buta dyaka ve.

\par }{\Q Bayinti ya vinu ke pesa ve bambuma.

\par }{\Q Bayinti ya olive ke buta ve.

\par }{\Q Bilanga ke pesa ve madya.

\par }{\Q Mameme ke vwanda dyaka ve na kati ya balupangu.

\par }{\Q Bampaka ya bangombe ke vwanda dyaka ata na ngombe mosi ve.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mu ke vwanda na kilengi samu na Yave,

\par }{\Q mu ke yangalala samu na Nzambi, Muvuukisi ya munu.


\par }{\Q \VS{19}Yave kele
Mfumu ya munu, yandi kele mpe Ngolo ya munu,

\par }{\Q yandi ke pesaka makulu ya munu ngolo mutindu makulu ya bankabi.

\par }{\Q Ni yandi ke salaka ti mu tambula na zulu ya myongo.

\par }{\BB \par }
{\D Samu na mfumu ya miyimbidi, ba ke yimbilaka mukunga yayi na bansambi.
\par }
