\NormalFont\ShortTitle{LUKE}

{\MTB Nsangu ya Mbote mutindu yawu sonamaka na

\par }{\MT LUKE

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Na kusonika Nsangu ya Mbote yayi, Luke yina kele kisoniki ya yawu, sosaka na kuzaba mbote-mbote mambu nyonso yina salamaka katuka mbandukulu na yina me tadila Yesu. Yandi sonikaka yawu samu na bayina kele ve ba-Zwife. Yandi ke na kusonika na sika ya bayina zaba ve mbote binkulu ya yinsi ya Isayeli. Yandi salaka nyonso yina lungaka samu na kuzonzila bawu na pwelele nyonso, mpe na kubangula mambu yina lendaka talana mutindu mambu ya ngitukulu na meso ya bawu.

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Kisoniki ke na kuzabisa ti yandi ke na kufidisa mukanda ya yandi na sika ya Tofile, mpe yandi ke na kuzonzila bankooko ya Yesu mpe ya Yowane Mubotiki, mpe mbutukulu ya bawu. Awa, Kisoniki ke na kulakisa yimeni dyambu ya mfunu ya kimbangi ya yandi: Yesu katukaka na sika ya Nzambi, kasi bankooko ya yandi kele bantu ya Isayeli. Kisoniki ke na kulakisa mpe wapi mutindu luzingu ke soba na kati ya yinza na nkwizulu ya Yesu (Lke 1–2).

\par }{\IO - Yowane Mubotiki ke na kukubika nkwizulu ya Yesu. Yandi ke na kubotika Yesu, mpe Satana ke na kutonta Yesu na yinsi ya kuyuma (Lke 3.1–4.13).

\par }{\IO - Yesu ke na kulongisa bantu, mpe ke na kubelusa bambevo na Ngalili (Lke 4.14–9.50).

\par }{\IO - Yesu ke na kusala nzyetolo katuka kizunga ya Ngalili tii na mbanza Yelusalemi. Awa, kisoniki ke na kuzabisa mambu mingi yina ke na kukondwa na Nsangu ya Mbote ya Make, mutindu kingana ya muntu ya mbote ya Samaliya, nongo ya bakala ya mvwama, kingana ya mwana yina basikaka na yinzo ya tata ya yandi, mpe dyaka mambu yina Yesu tubaka na sika ya Mate mpe Maliya ntangu yandi kwendaka tala bawu (Lke 9.51–19.28).

\par }{\IO - Yesu ke na kukota na Yelusalemi na nkembo nyonso, mpe yandi ke na kupesa bandongosolo ya nsuka (Lke 19.29–21.38).

\par }{\IO - Kisoniki ke na kuzabisa bampasi ya nsuka yina Yesu ke tala, mpe lufwa ya Yesu (Lke 22–23).

\par }{\IO - Kisoniki ke na kumanisa dibuku ya yandi na kuzonzila mvumbukulu ya Yesu, wapi mutindu Yesu talanaka dyaka bambala mingi na sika ya bandiku ya yandi, mpe kwendaka na zulu (Lke 24).

\par }{\IB \par }
{\IP Nsangu ya Mbote yayi lenda kuvwanda Nsangu ya Mbote yina kele mpasi ve na kuvisa na muntu ya bubu yayi. Na kutanga yawu, yandi ke bakula ti Yesu kele Muvuukisi ya bantu nyonso.

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Nkotolo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mpangi ya munu Tofile, bantu mingi mekaka na kusonika mambu yina salamaka na kati ya beto.

\VS{2}Bawu sonikaka yawu mutindu zabisaka beto bambangi yina talaka mambu yina katuka mbandukulu, mpe kumaka bisadi ya kulongisa Mambu ya Nzambi.

\VS{3}Ni yawu yina, munu mpe, mu sosaka na kuzaba mbote-mbote mambu nyonso yina salamaka katuka mbandukulu, mpe mu talaka ti ya vwandaka mfunu na kusonikina nge yawu.

\VS{4}Mu ke na kusala yawu samu ti nge bakula butsyelika ya mambu yina ba longisaka nge.


\par }{\SH Mbazi mosi zabisaka mbutukulu ya Yowane Mubotiki
\par }
{\PP \VS{5}Ntangu Elode vwandaka ntinu ya kizunga ya Zude, ya vwandaka na
nganga-Nzambi mosi na nkumbu Zakali. Yandi vwandaka mosi na kati ya kimvuka ya
banganga-Nzambi ya Abya, mpe kento ya yandi, Elizabeti, vwandaka muntu ya dikanda ya Aloni\FTNT{*}{{\FR 1:5 }{\FT{Ni Aloni vwandaka muntu ya ntete na kukuma nganga-Nzambi. Yandi kele nkooko ya banganga-Nzambi nyonso ya Isayeli.}}}.

\VS{6}Bawu zole vwandaka bantu ya
kudedama na meso ya Nzambi, mpe bawu vwandaka tumama mbote na misiku nyonso mpe na lutumu ya
Mfumu.

\VS{7}Kasi bawu vwandaka ve na mwana samu ti Elizabeti vwandaka kisita, mpe bawu zole vwandaka me kuma biboba.


\par }{\PP \VS{8}Kilumbu mosi, Zakali vwandaka sala kisalu ya
bunganga-Nzambi na kati ya
Yinzo ya Nzambi, samu ti ya vwandaka bilumbu ya nkonga ya bawu na kusala yawu.

\VS{9}Mutindu vwandaka kifu ya
banganga-Nzambi, bawu bulaka dzeke mpe soolaka Zakali samu na kukota na
kivinga ya longo ya
Mfumu na kuyoka
maaka ya nsunga ya mbote.

\VS{10}Nkonga nyonso ya mikwikisi vwandaka sambila na ngaanda ntangu Zakali vwandaka yoka
maaka ya nsunga ya mbote.

\VS{11}Na mpamukunu, mbazi mosi ya
Mfumu talanaka na ntwala ya Zakali.
Mbazi yango vwandaka ya kutelama na lubakala ya kiyokolo ya
maaka ya nsunga ya mbote.

\VS{12}Ntangu Zakali talaka mbazi, yandi pamukaka mpe kumaka na boma.

\VS{13}Kasi mbazi zabisaka yandi: «Kuvwanda na boma ve Zakali! Nzambi me ndima lusambulu ya nge: Kento ya nge, Elizabeti, ke buta mwana ya bakala yina nge ke pesa nkumbu Yowane.

\VS{14}Nge ke vwanda na kyese ya kulutila, mpe bantu mingi ke yangalala samu na mbutukulu ya yandi.

\VS{15}Ya tsyelika, yandi ke vwanda muntu ya mfunu na ntwala ya
Mfumu. Yandi ke kunwa ve vinu to malafu ya ngolo. Yandi ke vwanda ya kufuluka na Mpeve ya Longo katuka ntangu yandi ke vwanda na kati ya kivumu ya mama ya yandi.

\VS{16}Yandi ke vutula bantu mingi ya Isayeli na sika ya
Mfumu yina kele Nzambi ya bawu.

\VS{17}Yandi ke sala kisalu ya yandi samu na Nzambi na mpeve mpe lulendo ya
mumbikudi Eli. Yandi ke vutula kiwisa na kati ya batata na bana ya bawu, mpe samu ti bantu yina ke tumamaka ve kuzwa ndwenga ya bantu ya
kudedama na kuyidika dikanda ya kukubama samu na
Mfumu\XREF{}{{\XO 1:17 }{\XT{Mal 3.23-24}}}.»


\par }{\PP \VS{18}Kasi Zakali tubaka na mbazi: «Wapi mutindu mu ke zaba ti mambu yayi ke salama? Ya tsyelika, munu mpe kento ya munu kele biboba.»

\VS{19}Mbazi vutulaka: «Mu kele Ngabyele yina ke telamaka na ntwala ya Nzambi samu na kusadila yandi. Yandi me fidisa munu samu na kuzonza na nge, mpe kuzabisa nge nsangu yayi ya mbote.

\VS{20}Kasi mutindu nge me kwikila ve mambu yina mu me zabisa nge, nge ke kuma dibaba mpe nge ke lenda dyaka ve na kuzonza tii na kilumbu yina yawu ke salama. Mambu yayi ke salama na ntangu yina me lunga.»


\par }{\PP \VS{21}Na ntangu yina, bantu yina vwandaka vingila Zakali yitukaka, samu ti yandi vwandaka lutisa ntangu mingi na kati ya
kivinga ya longo.

\VS{22}Kasi ntangu yandi basikaka, yandi vwandaka lenda ve na kuzonza na bawu, mpe bantu zabaka ti yandi kuzwaka lumoni na kati ya
kivinga ya longo. Yandi vwandaka sala bawu bimpangula na maboko, mpe vwandaka lenda dyaka ve na kuzonza.


\par }{\PP \VS{23}Ntangu Zakali manisaka bilumbu ya yandi ya kusala na
Yinzo ya Nzambi, yandi vutukaka na yinzo ya yandi.

\VS{24}Na manima ya mwa bilumbu, kento ya yandi, Elizabeti, kumaka na kivumu, mpe bumbamaka bangonda tanu ata kutalana na bantu. Yandi vwandaka tuba:

\VS{25}«Ni
Mfumu me sala mambu yayi samu na munu. Ntangu yayi, yandi me katula mambu yina vwandaka talisa munu nsoni na ntwala ya bantu nyonso.»


\par }{\SH Mbazi mosi zabisaka mbutukulu ya Yesu
\par }
{\PP \VS{26}Ntangu kivumu ya Elizabeti kumaka na bangonda sambanu, Nzambi fidisaka mbazi Ngabyele na mbanza Nazaleti na Ngalili

\VS{27}na sika ya ndumba na nkumbu Maliya, yina zabaka ntete ve babakala. Maliya vwandaka ndumba ya dikanda ya ntinu Davidi, mpe yina Yosefi pesaka nsilulu ya makwela.

\VS{28}Mbazi kotaka na yinzo, mpe tubaka: «Mbote ya nge!
Mfumu me sakumuna nge, mpe yandi ke na nge.»


\par }{\PP \VS{29}Maliya yitukaka mingi samu na mambu yina mbazi tubaka. Yandi vwandaka zaba ve yinki zolaka tuba mbote ya mutindu yina.

\VS{30}Na yina, mbazi zabisaka yandi: «Kuvwanda ve na boma, Maliya, samu ti Nzambi me sakumuna nge.

\VS{31}Nge ke kuzwa kivumu, mpe nge ke buta mwana ya bakala yina nge ke pesa nkumbu Yesu.

\VS{32}Yandi ke vwanda muntu ya mfunu, mpe ba ke bokila yandi
Mwana ya Nzambi-Mpungu.
Mfumu Nzambi ke byadisa yandi ntinu mutindu vwandaka nkooko ya yandi Davidi,

\VS{33}mpe yandi ke yala bantangu nyonso bantu ya Isayeli. Kimfumu ya yandi ke manisa ve.»


\par }{\PP \VS{34}Maliya tubaka na mbazi: «Wapi mutindu mambu yayi lenda kusalama samu ti mu me zaba ntete ve babakala?»

\VS{35}Mbazi vutulaka: «Mpeve ya Longo ke kulumuka na nge, mpe lulendo ya Nzambi-Mpungu ke fuka nge mutindu mpewo. Ni yawu yina, mwana yina ke butuka ke vwanda ya longo, mpe ba ke bokila yandi
Mwana ya Nzambi.

\VS{36}Elizabeti yina beno kele dikanda mosi ke na kuvingila mbutukulu ya mwana ya yandi ya bakala ata ti yandi me kuma kiboba. Bantu vwandaka tuba ti yandi kele kisita. Kasi ntangu yayi, yandi me kuma na kivumu ya bangonda sambanu,

\VS{37}samu ti Nzambi ke lembanaka dyambu ve.»

\VS{38}Na yina, Maliya tubaka: «Mu kele kisadi ya
Mfumu. Bika ti mambu nyonso kusalama mutindu nge me tuba.» Na manima, mbazi bikaka yandi.


\par }{\SH Maliya kwendaka tala Elizabeti
\par }
{\PP \VS{39}Na bilumbu yina landaka, Maliya kwendaka na nswalu nyonso na mbanza mosi ya kizunga ya myongo ya Zude.

\VS{40}Yandi kotaka na yinzo ya Zakali, mpe pesaka Elizabeti mbote.

\VS{41}Ntangu Elizabeti kuwaka mbote yina Maliya pesaka yandi, mwana ninganaka na kati ya kivumu ya yandi. Elizabeti fulukaka na Mpeve ya Longo,

\VS{42}mpe lookaka na ndinga ya ngolo: «Nzambi me sakumuna nge kulutila bakento nyonso, mpe lusakumunu ya yandi kele na mwana yina nge ke buta!

\VS{43}Nani mu kele samu ti mama ya
Mfumu ya munu kwiza kutala munu?

\VS{44}Ya tsyelika, ntangu mu me kuwa mbote yina nge me pesa munu, mwana me ningana na nsayi na kati ya kivumu ya munu.

\VS{45}Kyese mingi samu na nge samu ti nge me sala kiminu ti mambu yina
Mfumu me zabisa nge, ke salama.»


\par }{\SH Mukunga ya nkembo ya Maliya
\par }
{\PP \VS{46}Na yina, Maliya tubaka:

\par }{\Q «Mwela ya munu ke na kukembila
Mfumu,


\par }{\Q \VS{47}mpe mpeve ya munu kele ya kufuluka na nsayi

\par }{\Q samu na Nzambi, Muvuukisi ya munu.


\par }{\Q \VS{48}Ya tsyelika, yandi me ndima na kusikika meso ya yandi na munu,

\par }{\Q kisadi ya yandi ya kukuluka.

\par }{\Q Ni yawu yina, katuka bubu yayi,

\par }{\Q bantu ya bantangu nyonso ke bokila munu: kento ya kyese,


\par }{\Q \VS{49}samu ti Nzambi ya lulendo me sala mambu ya nene samu na munu.

\par }{\Q Nkumbu ya yandi kele ya longo.


\par }{\Q \VS{50}Yandi ke talaka kyadi ntangu nyonso

\par }{\Q na bayina ke zitisaka yandi.


\par }{\Q \VS{51}Yandi me sala bisalu ya nene na lulendo ya yandi,

\par }{\Q mpe me mwangisa bantu ya lunangu.


\par }{\Q \VS{52}Yandi me katula bantinu na kimfumu,

\par }{\Q mpe me zangula bantu ya kukuluka.


\par }{\Q \VS{53}Yandi me fulusa bima na sika ya bayina ke na nsatu,

\par }{\Q mpe me vutula bamvwama maboko mpamba.


\par }{\Q \VS{54}Yandi me kwiza samu na kusadisa bantu ya Isayeli,

\par }{\Q bisadi ya yandi, mpe me bika ve na kutala bawu kyadi,


\par }{\Q \VS{55}mutindu yandi salaka na sika ya Abalayami

\par }{\Q mpe bantu ya dikanda ya yandi

\par }{\Q na yina me tadila nsilulu yina yandi pesaka na bankooko ya beto.»


\par }{\PP \VS{56}Maliya lutisaka keba ve bangonda tatu na sika ya Elizabeti. Na manima, yandi vutukaka na mbanza ya yandi.


\par }{\SH Mbutukulu ya Yowane Mubotiki
\par }
{\PP \VS{57}Kilumbu ya kubuta ya Elizabeti lungaka, mpe yandi butaka mwana ya bakala.

\VS{58}Bayina vwandaka zinga pene-pene na yandi, mpe bantu ya dikanda ya yandi zabaka ti
Mfumu lakisaka kidimbu ya kutala Elizabeti kyadi. Na yina, bawu yangalalaka kintwadi na yandi.

\VS{59}Ntangu mwana lungisaka bilumbu nana, bawu kwendaka zengisa yandi bubakala. Bantu nyonso vwandaka zola kupesa yandi nkumbu ya tata ya yandi, Zakali.

\VS{60}Kasi mama ya yandi tubaka: «Ve, nkumbu ya yandi ke vwanda Yowane.»

\VS{61}Bawu zabisaka yandi: «Ata muntu na kati ya dikanda ya nge kele na nkumbu yina.»


\par }{\PP \VS{62}Na yina, ba salaka bimpangula samu na kuyufula Zakali wapi nkumbu yandi vwandaka zola kupesa mwana ya yandi.

\VS{63}Zakali lombaka mwa dibaya samu na kusonika, mpe sonikaka: «Nkumbu ya yandi Yowane.» Na yina, bantu nyonso yitukaka.

\VS{64}Kaka na ntangu yina mpe, Zakali bandaka dyaka na kuzonza. Yandi kembilaka Nzambi na ngolo nyonso.

\VS{65}Na yina, bampangi nyonso yina vwandaka zinga pene-pene na bawu kumaka na boma, mpe na kati ya kizunga nyonso ya myongo ya Zude, bantu vwandaka zonzila mambu yina.

\VS{66}Bayina nyonso vwandaka kuwa mambu yina, vwandaka yindula mpe yufula na kati ya ntima: «Nani ke vwanda mwana yayi?»

\par }{\PP Ya tsyelika, lulendo ya
Mfumu vwandaka na yandi.


\par }{\SH Mukunga ya mbikululu ya Zakali
\par }
{\PP \VS{67}Zakali, tata ya mwana, fulukaka na Mpeve ya Longo, mpe bikulaka mutindu yayi:


\par }{\Q \VS{68}«Nkembo na
Mfumu, Nzambi ya bantu ya Isayeli,

\par }{\Q samu ti yandi me kwiza kusadisa bantu ya yandi,

\par }{\Q mpe kukuula bawu na bundongo.


\par }{\Q \VS{69}Yandi me pesa beto Muvuukisi ya ngolo

\par }{\Q na kati ya mitekolo ya ntinu Davidi, kisadi ya yandi.


\par }{\Q \VS{70}Ni mambu yina yandi zabisaka kukatuka ntama

\par }{\Q na yinwa ya mimbikudi ya yandi ya longo:


\par }{\Q \VS{71}Yandi pesaka nsilulu ti yandi ke kuula beto na maboko ya bambeni

\par }{\Q mpe ya bayina nyonso ke yinaka beto.


\par }{\Q \VS{72}Yandi talaka bankooko ya beto kyadi,

\par }{\Q mpe zimbanaka ve ngwisani ya yandi ya longo.


\par }{\Q \VS{73}Ya tsyelika, Nzambi pesaka nsilulu na nkooko ya beto, Abalayami,


\par }{\Q \VS{74}na kukuula beto na maboko ya bambeni,

\par }{\Q samu ti beto sadila yandi ata kutala boma.


\par }{\Q \VS{75}Beto sadila yandi bilumbu nyonso na kati ya bulongo mpe
ludedomo.


\par }{\Q \VS{76}Nge mwana ya munu, nge ke vwanda
mumbikudi ya Nzambi-Mpungu,

\par }{\Q samu ti nge ke tambula na mantwala ya
Mfumu

\par }{\Q samu na kuyidikila yandi nzila,


\par }{\Q \VS{77}mpe kuzabisa bantu ya yandi ti yandi ke vuukisa bawu

\par }{\Q na kulemvokila bawu masumu.


\par }{\Q \VS{78}Nzambi ya beto zaba kutala bantu kyadi.

\par }{\Q Yandi ke kyenzula beto na nsemo ya zulu

\par }{\Q yina kele mutindu nsemo ya ntangu yina ke basikaka na suka-suka,


\par }{\Q \VS{79}samu na kukyenzula bayina kele na kati ya mpimpa mpe kitombe ya lufwa,

\par }{\Q mpe samu na kunata beto na nzila ya kizunu.»


\par }{\PP \VS{80}Mwana vwandaka kula mpe vwandaka kuzwa ngolo ya kimpeve. Yandi vwandaka zinga na yinsi ya kuyuma tii na kilumbu yina yandi talanaka na ntwala ya bantu ya Isayeli.




\par }\Chap{2}{\SH Mbutukulu ya Yesu
\par }
{\R (Mat 1.18-25)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na bilumbu yina, ntinu Ongusete pesaka lutumu ya kusala lutangusu ya bantu nyonso ya kimfumu ya Loma.

\VS{2}Lutangusu yayi ya ntete salamaka ntangu Kilinyuse vwandaka mfumu ya kizunga ya Sili.

\VS{3}Konso muntu vwandaka kwenda kusonikisa nkumbu na bwala ya yandi.


\par }{\PP \VS{4}Yosefi mpe katukaka na Nazaleti na Ngalili, mpe kwendaka na Betelemi na Zude kisika butukaka ntinu Davidi. Ya tsyelika, yandi mpe vwandaka muntu ya dikanda ya Davidi.

\VS{5}Yandi kwendaka sonikisa nkumbu ya yandi kintwadi na Maliya, yina yandi pesaka nsilulu ya kukwela. Maliya vwandaka na kivumu.

\VS{6}Ntangu bawu vwandaka na Betelemi, kilumbu ya kubuta lungaka.

\VS{7}Yandi butaka mwana ya bakala, mwana ya yandi ya ntete. Yandi zingaka yandi na balele, mpe lalisaka yandi na kati ya kidikulu ya bibulu, samu ti bawu kuzwaka ve kisika ya kulala na yinzo ya banzenza.


\par }{\SH Mbazi talanaka na mivungi
\par }
{\PP \VS{8}Na bizunga ya Betelemi vwandaka na mivungi yina vwandaka lutisa mpimpa na matiti samu na kukeba nkonga ya bibulu ya bawu.

\VS{9}Mbazi mosi ya
Mfumu talanaka na bawu, mpe nkembo ya
Mfumu zungaka bawu na nsemo. Bawu kumaka na boma mingi.

\VS{10}Na yina, mbazi zabisaka bawu: «Beno vwanda dyaka ve na boma! Ya tsyelika, mu me natina beno nsangu ya mbote yina ke yangidika mingi bantu nyonso:

\VS{11}Bubu yayi, ba me butila beno Muvuukisi na mbanza ya Davidi, ni yandi
Masiya mpe
Mfumu.

\VS{12}Beno ke zaba yandi na kidimbu yayi: Beno ke tala mwana ya fyoti yina ba me zinga balele, mpe ba me lalisa na kidikulu ya bibulu.»


\par }{\PP \VS{13}Na mpamukunu, nkonga ya nene ya binwani ya
mazulu kwizaka vukana na mbazi yina. Bawu vwandaka kembila Nzambi na kutuba:


\par }{\Q \VS{14}«Nkembo na Nzambi na
mazulu,

\par }{\Q mpe kizunu na ntoto na bantu yina yandi ke zolaka mingi!»


\par }{\PP \VS{15}Ntangu
bambazi bikaka bawu samu na kuvutuka na
mazulu, mivungi tubaka bawu na bawu: «Beto kwenda na Betelemi samu na kutala yinki me salama na mambu yina
Mfumu me zabisa beto.»


\par }{\PP \VS{16}Na nswalu nyonso, bawu kwendaka na Betelemi, mpe talaka Maliya, Yosefi, mpe mwana ya fyoti ya kulala na kidikulu ya bibulu.

\VS{17}Ntangu bawu talaka mwana, bawu zabisaka mambu yina mbazi tubilaka bawu samu na yandi.

\VS{18}Bayina nyonso kuwaka mambu yina mivungi tubaka, yitukaka mingi.

\VS{19}Kasi Maliya vwandaka bumba mambu nyonso yina na kati ya ntima, mpe vwandaka yindula mingi na yawu.

\VS{20}Na manima, mivungi vutukaka. Bawu vwandaka kembila mpe siika Nzambi samu na mambu nyonso yina bawu kuwaka mpe talaka. Ya tsyelika, mambu nyonso salamaka mutindu mbazi zabisaka bawu.


\par }{\PP \VS{21}Ntangu mwana lungisaka bilumbu nana, ba zengaka yandi bubakala, mpe ba pesaka yandi nkumbu Yesu. Ni nkumbu yina mbazi zabisaka Maliya ntete yandi kuzwa kivumu.


\par }{\SH Maliya na Yosefi nataka Yesu na
Yinzo ya Nzambi
\par }
{\PP \VS{22}Ntangu yina Maliya fwanaka vedisa nzutu lungaka mutindu ke zabisaka Misiku ya Moyize. Na yina, Yosefi na Maliya nataka mwana na
Yinzo ya Nzambi na Yelusalemi samu na kulakisa yandi na sika ya
Mfumu.

\VS{23}Ya tsyelika, ba sonikaka na Misiku ya
Mfumu: «Konso mwana ya bakala ya ntete yina ke butuka ke vwanda ya
Mfumu\XREF{}{{\XO 2:23 }{\XT{Kbk 13.2,12; Ltg 18.15-16}}}.»

\VS{24}Bawu fwanaka pesa mpe munkayulu yina kele ya kusonama na Misiku ya
Mfumu: «Biduka zole to mabembe zole ya fyoti\XREF{}{{\XO 2:24 }{\XT{Knz 12.8}}}.»


\par }{\PP \VS{25}Na Yelusalemi vwandaka na muntu mosi na nkumbu Simewone. Yandi vwandaka muntu ya
kudedama mpe ya kukwikama na Nzambi. Yandi vwandaka vingila muntu yina Nzambi fwanaka fidisa samu na kuvuukisa bantu ya Isayeli. Mpeve ya Longo vwandaka twadisa yandi,

\VS{26}mpe vwandaka me zabisa yandi ti yandi ke kufwa ve kana yandi tala ntete ve
Masiya yina
Mfumu Nzambi ke fidisa.

\VS{27}Mpeve ya Longo twadisaka yandi na kukwenda na
Yinzo ya Nzambi. Ntangu bibuti ya Yesu nataka Yesu na kusala samu na yandi mambu yina Misiku vwandaka tumisa na kusala,

\VS{28}Simewone yambaka mwana na maboko ya yandi. Yandi siika Nzambi mpe tubaka:


\par }{\Q \VS{29}«Ntangu yayi
Mfumu, nsilulu ya nge me salama.

\par }{\Q Bika kisadi ya nge kufwa na kizunu,


\par }{\Q \VS{30}samu ti mu me tala na meso ya munu mpulusu ya nge,


\par }{\Q \VS{31}mpulusu yina nge me kubika samu na bantu nyonso.


\par }{\Q \VS{32}Yandi kele nsemo yina ke zabisa nge

\par }{\Q na sika ya bayina kele ve ba-Zwife,

\par }{\Q mpe nkembo ya Isayeli yina kele dikanda ya nge.»


\par }{\SH Mbikululu ya Simewone
\par }
{\PP \VS{33}Tata na mama ya Yesu yitukaka mingi na kuwa mambu yina Simewone tubaka samu na mwana.

\VS{34}Simewone sakumunaka bawu, mpe tubaka na Maliya, mama ya Yesu: «Mwana yayi me kwiza samu na kubwisa to kuvumbula bantu mingi ya Isayeli. Yandi ke vwanda kidimbu ya Nzambi. Kasi bantu ke manga yandi.

\VS{35}Yandi ke zabisa mambu yina kele ya kubumbama na bantima ya bantu mingi. Na yina me tadila nge, Maliya, mwela ya nge ke tala mpasi mutindu muntu yina me kota mbele na nzutu.»


\par }{\PP \VS{36}Ya vwandaka mpe na
mumbikudi mosi ya kento na nkumbu Ane. Yandi vwandaka mwana ya Fanwele ya kifumba ya Asele. Yandi vwandaka kiboba, mpe ntangu yandi vwandaka ntwenya, yandi salaka kaka bamvula nsambwadi na makwela na bakala ya yandi.

\VS{37}Yandi vwandaka mufwidi, mpe kumaka na bamvula makumi nana na yiya. Yandi vwandaka katuka ve na
Yinzo ya Nzambi kisika yandi vwandaka sadila Nzambi mpimpa na ntangu na kumanga na kudya samu na Nzambi.

\VS{38}Yandi mpe kumaka na kisika yina kaka na ntangu yina, mpe tondaka Nzambi. Yandi vwandaka zonzila Yesu na sika ya bayina nyonso vwandaka vingila ti Nzambi kuula bantu ya Yelusalemi.


\par }{\PP \VS{39}Ntangu bibuti ya Yesu manisaka na kusala mambu nyonso yina vwandaka zabisa Misiku ya
Mfumu na yina me tadila mwana, bawu vutukaka na mwana ya bawu na Nazaleti, mbanza ya bawu, na Ngalili.

\VS{40}Mwana vwandaka kula mpe vwandaka kuma ngolo. Yandi vwandaka ya kufuluka na ndwenga, mpe lusakumunu ya Nzambi vwandaka na yandi.


\par }{\SH Yesu lungisaka bamvula kumi na zole
\par }
{\PP \VS{41}Konso mvula, bibuti ya Yesu vwandaka kwenda na Yelusalemi samu na
mukembo ya Paki.

\VS{42}Ntangu Yesu lungisaka bamvula kumi na zole, yandi kwendaka na bawu, mutindu vwandaka kifu ya bawu ya kukwenda na
mukembo yina.

\VS{43}Ntangu
mukembo manisaka, bibuti vutukaka. Kasi mwana ya bawu, Yesu, bikanaka na Yelusalemi, mpe bawu zabaka ve.

\VS{44}Bawu vwandaka banza ti Yesu vwandaka kintwadi na bayina vwandaka zyeta na bawu nzila mosi, mpe bawu tambulaka kilumbu ya muvimba. Na manima, bawu bandaka na kusosa yandi na kati ya bampangi ya bawu ya dikanda mosi, mpe na kati ya bandiku ya bawu.

\VS{45}Kasi bawu talaka yandi ve, mpe bawu vutukaka na Yelusalemi samu na kusosa yandi.

\VS{46}Na manima ya bilumbu zole, bawu kutaka yandi na kati ya
Yinzo ya Nzambi. Yandi vwandaka ya kuvwanda na kati-kati ya milongisi ya Misiku. Yandi vwandaka kuwa bawu, mpe vwandaka yufula bawu byuvu.

\VS{47}Bayina nyonso vwandaka kuwa yandi yitukaka samu na mayela ya yandi, mpe bamvutu yina yandi vwandaka pesa.

\VS{48}Ntangu bibuti ya yandi talaka yandi, bawu yitukaka mingi, mpe mama ya yandi tubaka: «Mwana ya munu, samu na yinki nge me sala beto mutindu yina? Munu na tata ya nge me tala mpasi na ntima na kusosa nge.»


\par }{\PP \VS{49}Yesu vutulaka: «Samu na yinki beno ke na kusosa munu? Beno zaba ve ti mu fwana kusadila mambu ya Tata ya munu?»

\VS{50}Kasi bawu visaka ve mambu yina yandi zabisaka bawu.


\par }{\PP \VS{51}Yesu vutukaka na bawu na mbanza Nazaleti. Yandi vwandaka tumama na bibuti ya yandi, mpe mama ya yandi vwandaka bumba mambu nyonso yina na ntima.

\VS{52}Yesu vwandaka kula na nzutu mpe na ndwenga. Yandi vwandaka yangidika Nzambi mpe bantu.




\par }\Chap{3}{\SH Ndongosolo ya Yowane Mubotiki
\par }
{\R (Mat 3.1-12; Mke 1.1-8; Yne 1.19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ya vwandaka mvula ya kumi na tanu ya kimfumu ya ntinu Tibele na yinsi ya Loma. Ponse Pilate vwandaka mfumu ya Zude. Elode vwandaka mfumu ya Ngalili, mpe mpangi ya yandi Filipe mfumu ya kizunga yina ba ke bokilaka Itule mpe na kizunga Takonite. Lisanyase vwandaka mfumu ya kizunga ya Abilene.

\VS{2}Ane mpe Kayife vwandaka
banganga-Nzambi ya ntete. Ni na ntangu yina mpe na yinsi ya kuyuma, Nzambi zabisaka mambu ya yandi na sika ya Yowane, mwana ya Zakali.

\VS{3}Yowane vwandaka tambula na kizunga nyonso yina kele pene-pene na nzadi ya Yolodani. Yandi vwandaka tuba: «Beno soba nkadulu ya beno. Beno kuzwa mbotokolo mpe Nzambi ke lemvokila beno masumu.»


\par }{\PP \VS{4}Na yina, mambu yina sonikaka
mumbikudi Esaya salamaka:

\par }{\Q «Ndinga ya muntu ke na kulooka na yinsi ya kuyuma:

\par }{\Q Beno yidika nzila samu na
Mfumu,

\par }{\Q mpe beno sungika banzila ya yandi!


\par }{\Q \VS{5}Mabenga nyonso ke fuluka na ntoto.

\par }{\Q Myongo nyonso ya nene mpe ya fyoti ke kuluka.

\par }{\Q Banzila ya kutengama ke sungama.

\par }{\Q Banzila ya mabulu ke yilama,


\par }{\Q \VS{6}mpe bantu nyonso ke tala mpulusu yina me katuka na Nzambi\XREF{}{{\XO 3:6 }{\XT{Esa 40.3-5}}}.»


\par }{\PP \VS{7}Bantu mingi vwandaka kwiza na sika ya Yowane samu ti yandi kubotika bawu. Na yina, yandi vwandaka zabisa bawu: «Dikanda ya bampidi! Nani me zabisa beno ti beno lenda kukima lufundusu ya Nzambi yina me kuma pene-pene?

\VS{8}Beno lakisa mavanga yina ke na kulakisa ti beno me soba nkadulu ya beno. Beno bika na kuzonzaka na yinsi ya bantima ya beno: “Beno kele bana ya Abalayami.” Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, Nzambi lenda kukitula matadi yayi samu ti yawu kuma bana ya dikanda ya Abalayami!

\VS{9}Disoka kele yimeni ya kukubama samu na kuzenga bayinti kisika kele myanzi ya yawu. Ba ke zenga konso yinti yina ke butaka ve bambuma ya mbote, mpe ba ke losa yawu na tiya.»


\par }{\PP \VS{10}Bantu yufulaka Yowane: «Na yina, yinki beto fwana kusala?»

\VS{11}Yandi vutulaka: «Muntu yina ke na biyunga zole fwana kupesa mosi na muntu yina ke na yawu ve, mpe muntu yina ke na madya fwana kukabula na muntu yina ke na yawu ve.»


\par }{\PP \VS{12}Bilokoti-mpaku mpe, kwizaka na sika ya Yowane samu na kubotama, mpe yufulaka yandi: «Mulongisi, yinki beto fwana kusala?»

\VS{13}Yowane vutulaka: «Ntangu beno ke futisaka bantu mpaku, beno lutisa ve ntalu yina luyalu zengaka.»

\VS{14}Binwani mpe yufulaka yandi: «Kasi beto, yinki beto fwana kusala?» Yowane vutulaka: «Beno baka ve mbongo ya muntu na ngolo to na kutuba mambu ya luvunu. Kasi beno yangalala kaka na difuta yina beno ke kuzwaka.»


\par }{\PP \VS{15}Bantu nyonso vwandaka vingila na kivuvu
Masiya, mpe vwandaka banza ti Yowane lendaka vwanda
Masiya.

\VS{16}Na yina, Yowane zabisaka bawu nyonso: «Mu ke na kubotika beno na maza. Kasi muntu yina ke kwiza me lutila munu ngolo. Mu kele ve ya kulunga samu na kunyangula basinga ya mapapa ya yandi. Ni yandi ke botika beno na Mpeve ya Longo mpe na tiya. 
\VS{17}Yandi me simba kisalulu yina kele mutindu musomo na diboko, samu na kusala bunkete ya kisika ya yandi yina ba ke kabulaka bambuma na matiti ya yawu. Yandi ke yonzika bambuma na kisika yina ba ke bumbaka yawu, mpe ke yoka matiti na tiya yina ke kufwa ve.»


\par }{\PP \VS{18}Yowane vwandaka zabisa bantu Nsangu ya Mbote, mpe vwandaka pesa bankindusulu mingi ya nkaka.

\VS{19}Kasi Yowane sembaka ntinu Elode samu na Elodyade, kento ya mpangi ya yandi yina yandi bakaka, mpe samu ti yandi salaka dyaka mambu mingi ya nkaka ya yimbi.

\VS{20}Elode salaka dyaka dyambu ya nkaka ya yimbi: yandi tulaka Yowane na boloko.


\par }{\SH Mbotokolo ya Yesu
\par }
{\R (Mat 3.13-17; Mke 1.9-11)

\par }{\PP \VS{21}Na manima ya kubotika bantu nyonso, Yowane botikaka mpe Yesu. Ntangu Yesu vwandaka sambila, zulu zibukaka

\VS{22}mpe Mpeve ya Longo kulumukaka na zulu ya yandi na kifwani ya dibembe. Ndinga wakanaka na
mazulu: «Nge kele mwana ya munu ya ntima. Ni nge ke yangidikaka munu\XREF{}{{\XO 3:22 }{\XT{Mga 2.7; Esa 42.1}}}.»


\par }{\SH Bankooko ya dikanda ya Yesu
\par }
{\R (Mat 1.1-17)

\par }{\PP \VS{23}Yesu lendaka vwanda na bamvula makumi tatu ntangu yandi bandaka kisalu ya yandi. Bantu vwandaka banza ti tata ya yandi vwandaka Yosefi, mwana ya Eli.

\VS{24}Eli vwandaka mwana ya Matati, mpe Matati mwana ya Levi. Levi vwandaka mwana ya Meleki, mpe Meleki mwana ya Yanayi. Yanayi vwandaka mwana ya Yosefi, mpe Yosefi

\VS{25}mwana ya Matatyase.

\par }{\PP Matatyase vwandaka mwana ya Amose, mpe Amose mwana ya Nawume. Nawume vwandaka mwana ya Eseli, mpe Eseli mwana ya Nangayi.

\VS{26}Nangayi vwandaka mwana ya Mawate, mpe Mawate mwana ya Matatyase.

\par }{\PP Matatyase vwandaka mwana ya Semeyine, mpe Semeyine mwana ya Yoseke. Yoseke vwandaka mwana ya Yoda,

\VS{27}mpe Yoda mwana ya Yowanane. Yowanane vwandaka mwana ya Lesa, mpe Lesa mwana ya Zolobabele.

\par }{\PP Zolobabele vwandaka mwana ya Salatyele, mpe Salatyele mwana ya Neli.

\VS{28}Neli vwandaka mwana ya Meleki, mpe Meleki mwana ya Adi. Adi vwandaka mwana ya Kosame, mpe Kosame mwana ya Elemadame. Elemadame vwandaka mwana ya Ele,

\VS{29}mpe Ele mwana ya Yesu.

\par }{\PP Yesu vwandaka mwana ya Elizeli, mpe Elyezele mwana ya Yolime. Yolime vwandaka mwana ya Matate, mpe Matati mwana ya Levi.

\VS{30}Levi vwandaka mwana ya Simewone, mpe Simewone mwana ya Yuda.

\par }{\PP Yuda vwandaka mwana ya Yosefi, mpe Yosefi mwana ya Yoname. Yoname vwandaka mwana ya Elyakime,

\VS{31}mpe Elyakime mwana ya Meleya. Meleya vwandaka mwana ya Mena, mpe Mena mwana ya Matata. Matata vwandaka mwana ya Natane, mpe Natane mwana ya Davidi.


\par }{\PP \VS{32}Davidi vwandaka mwana ya Yese, mpe Yese mwana ya Obede. Obede vwandaka mwana ya Bowaze, mpe Boze mwana ya Sala. Sala vwandaka mwana ya Nasone,

\VS{33}mpe Nasone mwana ya Aminada.

\par }{\PP Aminadabe vwandaka mwana ya Ademine, mpe Ademine mwana ya Aleni. Aleni vwandaka mwana ya Eselome, mpe Eselome mwana ya Falese. Falese vwandaka mwana ya Yuda,

\VS{34}mpe Yuda mwana ya Yakobi. Yakobi vwandaka mwana ya Isaaki, mpe Isaaki mwana ya Abalayami.

\par }{\PP Abalayami vwandaka mwana ya Tela, mpe Tela mwana ya Nakole. Nakole vwandaka

\VS{35}mwana ya Seluke, mpe Lewu mwana ya Langawu. Langawu vwandaka mwana ya Faleke, mpe Faleke mwana ya Ebele.

\par }{\PP Ebele vwandaka mwana ya Sala,

\VS{36}mpe Sala mwana ya Kayiname. Kayiname vwandaka mwana ya Alepakesade, mpe Alepakesade mwana ya Seme. Seme vwandaka mwana ya Nowe, mpe Nowe mwana ya Lameke.

\VS{37}Lameke vwandaka mwana ya Metusela, mpe Metusela mwana ya Enoki.

\par }{\PP Enoki vwandaka mwana ya Yalede, mpe Yalede mwana ya Maleleele. Maleleele vwandaka mwana ya Kayiname,

\VS{38}mpe Kayiname mwana ya Enose. Enose vwandaka mwana ya Sete, mpe Sete mwana ya Adami. Adami vwandaka mwana ya Nzambi.




\par }\Chap{4}{\SH Satana tontaka Yesu
\par }
{\R (Mat 4.1-11; Mke 1.12-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntangu Yesu katukaka na nzadi ya Yolodani, yandi vwandaka ya kufuluka na Mpeve ya Longo, mpe Mpeve nataka yandi na yinsi ya kuyuma.

\VS{2}Yandi salaka bilumbu makumi yiya kuna, mpe
Satana tontaka yandi. Na kati ya bilumbu nyonso yina, Yesu kudyaka ata kima. Na manima, yandi kumaka na nsatu.

\VS{3}Na yina,
Satana zabisaka yandi: «Kana nge kele
Mwana ya Nzambi, tumisa ditadi yayi na kukituka dimpa.»

\VS{4}Yesu vutulaka: «Dibuku ya Nzambi ke tubaka: Muntu ke zingaka kaka na mampa ve\XREF{}{{\XO 4:4 }{\XT{Mus 8.3}}}.»


\par }{\PP \VS{5}Satana nataka Yesu na zulu ya kisika mosi ya yinda. Na mbala mosi, yandi lakisaka Yesu bayinsi nyonso ya ntoto,

\VS{6}mpe tubaka: «Mu ke pesa nge lulendo nyonso mpe bimvwama ya bayinsi nyonso yayi. Ba pesaka munu yawu, mpe mu lenda kupesa yawu na konso muntu yina mu zola.

\VS{7}Na yina, kana nge siika munu, bima nyonso yayi ke vwanda ya nge.»

\VS{8}Yesu vutulaka: Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Nge fwana kusiika
Mfumu Nzambi ya nge, mpe kaka ni yandi nge fwana kubondila\XREF{}{{\XO 4:8 }{\XT{Mus 6.13}}}.»


\par }{\PP \VS{9}Na manima,
Satana nataka Yesu na Yelusalemi. Yandi tulaka Yesu na zulu ya
Yinzo ya Nzambi, mpe tubaka: «Kana nge kele
Mwana ya Nzambi, kubwa na yisi,

\VS{10}samu ti Dibuku ya Nzambi ke tubaka: “Nzambi ke tumisa
bambazi ya yandi na kukeba nge.”

\VS{11}Mpe: “Bambazi ke yamba nge na maboko ya bawu samu ti dikulu ya nge kututa ve ditadi\XREF{}{{\XO 4:11 }{\XT{Mga 91.11-12}}}”»

\VS{12}Yesu vutulaka: «Ya kele ya kusonama: Nge fwana kutonta ve
Mfumu Nzambi ya nge\XREF{}{{\XO 4:12 }{\XT{Mus 6.16}}}.»


\par }{\PP \VS{13}Na manima ya kutonta Yesu,
Satana bikaka yandi mpe kwendaka samu na kuvingila ntangu ya nkaka.


\par }{\SH Yesu bandaka kisalu ya yandi na Ngalili
\par }
{\R (Mat 4.12-17; 13.53-58; Mke 1.14-15; 6.1-6)

\par }{\PP \VS{14}Yesu vutukaka ya kufuluka na ngolo ya Mpeve ya Longo na Ngalili, mpe nsangu ya yandi mwanganaka na kizunga nyonso yina.

\VS{15}Yandi vwandaka longisa na
bayinzo ya lusambulu ya ba-Zwife, mpe bantu nyonso vwandaka pesa yandi masiika.


\par }{\PP \VS{16}Yesu kwendaka na Nazaleti kisika yandi kulaka. Na kilumbu ya saba, yandi kotaka na yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife mutindu vwandaka kifu ya yandi. Na ntangu ya kutanga Mambu ya Nzambi, ba lombaka Yesu na kutanga Mambu ya Nzambi. Yandi telamaka,

\VS{17}mpe ba pesaka yandi dibuku ya
mumbikudi Esaya. Yandi zibulaka yawu mpe tangaka kibuku ya Mambu ya Nzambi yina ke tubaka:


\par }{\Q \VS{18}«Mpeve ya
Mfumu kele na zulu ya munu.

\par }{\Q Yandi me soola munu samu na kunata Nsangu ya Mbote na bamputu.

\par }{\Q Yandi me fidisa munu na kuzabisa nsangu ya kimpwanza na bankole,

\par }{\Q na kuzibula meso ya bampofo,

\par }{\Q mpe samu na kupesa kimpwanza na bantu yina ba ke nyokolaka.


\par }{\Q \VS{19}Yandi me fidisa munu mpe samu na kuzabisa mvula yina
Mfumu ke lakisa bumbote ya yandi\XREF{}{{\XO 4:19 }{\XT{Esa 61.1-2}}}.»


\par }{\MM \VS{20}Ntangu Yesu manisaka na kutanga, yandi kangaka dibuku. Yandi vutulaka yawu na kisadi ya yinzo ya lusambulu, mpe kwendaka vwanda samu na kulongisa. Bantu nyonso yina vwandaka kuna sikikaka yandi meso.

\VS{21}Na yina, yandi bandaka na kuzabisa bawu: «Bubu yayi, mambu yayi ya Dibuku ya Nzambi yina beno me kuwa me salama.»

\VS{22}Bawu nyonso vwandaka pesa yandi masiika, mpe yitukaka samu na mambu ya mbote yina yandi vwandaka zonza. Bawu vwandaka tuba: «Ni yandi ve kele mwana ya Yosefi?»

\VS{23}Na yina, Yesu zabisaka bawu: «Mu zaba ti beno ke tubila munu kingana yayi: “Munganga, belusa nzutu ya nge, nge mosi.” Beno ke zabisa munu mpe: “Mambu nyonso yina beto kuwaka ti nge salaka na mbanza Kapenawume, sala yawu mpe awa na mbanza ya nge mosi.”»


\par }{\PP \VS{24}Na manima, yandi tubaka dyaka: «Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, ba ke yambaka ve mbote
mumbikudi na mbanza ya yandi.

\VS{25}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, na ntangu ya
mumbikudi Eli ntangu mvula salaka bamvula tatu na bangonda sambanu ata kunoka, mpe nsatu ya nene kumaka na kizunga nyonso, mifwidi vwandaka mingi na yinsi ya Isayeli.

\VS{26}Nzambi fidisaka ve Eli na mifwidi yina. Kasi Nzambi fidisaka yandi kaka na sika ya mufwidi mosi ya kento yina vwandaka zinga na mbanza Salepeta ya kizunga ya Sidone.

\VS{27}Mutindu mosi mpe, na ntangu ya
mumbikudi Elize, bantu ya bwazi vwandaka mingi na yinsi ya Isayeli, kasi ata mosi na kati ya bawu belukaka. Kaka ni Namane, muntu ya yinsi ya Sili, belukaka.\XREF{}{{\XO 4:27 }{\XT{2Bt 5.1-14}}}»


\par }{\PP \VS{28}Bantu nyonso yina vwandaka na kati ya yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife kumaka na nkele ya kulutila ntangu bawu kuwaka mambu yina.

\VS{29}Bawu telamaka mpe basisaka Yesu na mbanza. Bawu nataka yandi tii na nsongi ya mongo yina ba tungaka mbanza samu na kulosa yandi na dibenga.

\VS{30}Kasi Yesu lutaka na kati-kati ya bawu, mpe kwendaka.


\par }{\SH Yesu belusaka muntu yina vwandaka na mpeve ya yimbi
\par }
{\R (Mke 1.21-28)

\par }{\PP \VS{31}Yesu kwendaka na Kapenawume, mbanza ya Ngalili, mpe yandi vwandaka longisa bantu na kilumbu ya saba.

\VS{32}Bantu vwandaka yituka na ndongosolo ya yandi samu ti yandi vwandaka zonza na bumfumu nyonso.

\VS{33}Na kati ya yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife, ya vwandaka na bakala mosi yina mpeve ya yimbi vwandaka kwamisa. Yandi lookaka na ngolo nyonso mutindu yayi:

\VS{34}«Ee! Yesu muntu ya Nazaleti, yinki nge ke na kusosa na beto? Nge me kwiza samu na kufwa beto? Mu zaba nani nge kele: Nge kele muntu ya longo yina Nzambi me fidisa!»

\VS{35}Yesu ngalaka mpeve ya yimbi mpe tubaka: «Vwanda swii, mpe basika na nzutu ya muntu yayi!» Na yina, mpeve ya yimbi losaka muntu yina na ntoto na meso ya bantu nyonso, mpe basikaka ata kutalisa yandi mpasi.

\VS{36}Bawu nyonso yitukaka mpe vwandaka tuba bawu na bawu: «Wapi mutindu ya mambu yandi me zonza? Muntu yayi ke na kutumisa bampeve ya yimbi na bumfumu mpe lulendo nyonso, mpe yawu ke na kubasika!»

\VS{37}Na yina, nsangu ya Yesu mwanganaka na kizunga nyonso yina.


\par }{\SH Yesu belusaka bambevo ya nkaka
\par }
{\R (Mat 8.14-17; Mke 1.29-34)

\par }{\PP \VS{38}Yesu basikaka na yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife, mpe kwendaka na yinzo ya Simoni. Mama ya kento ya Simoni vwandaka na dibawu ya ngolo, mpe bayina vwandaka kuna, lombaka Yesu na kubelusa yandi.

\VS{39}Yesu kondamaka pene-pene ya yandi, mpe ngalaka dibawu. Dibawu manisaka, kento yina telamaka na nswalu mpe bandaka na kusadila bawu.


\par }{\PP \VS{40}Ntangu bwisi yilaka, bantu nyonso yina vwandaka na bambevo ya mutindu na mutindu nataka bawu na sika ya Yesu. Yesu tulaka bawu maboko, mpe belusaka bawu.

\VS{41}Bampeve ya yimbi mpe basikaka na bambevo mingi na kulooka: «Nge kele
Mwana ya Nzambi!» Kasi Yesu vwandaka semba bawu na ngolo nyonso, mpe vwandaka yimina bawu na kuzonza samu ti bawu zabaka ti yandi kele
Masiya.


\par }{\SH Yesu kwendaka longisa na Zude
\par }
{\R (Mke 1.35-39)

\par }{\PP \VS{42}Ntangu bwisi kutsyaka, Yesu basikaka na mbanza, mpe kwendaka kisika yina vwandaka ve na bantu. Nkonga ya bantu vwandaka sosa yandi. Ntangu ba talaka yandi, ba sosaka na kuyimina yandi na kukwenda samu ti yandi bika bawu ve.

\VS{43}Kasi Yesu zabisaka bawu: «Mu fwana kuzabisa mpe Nsangu ya Mbote ya
Kimfumu ya Nzambi na bambanza ya nkaka. Ni samu na yawu Nzambi fidisaka munu.»

\VS{44}Na yina, Yesu vwandaka longisa na
bayinzo ya lusambulu ya ba-Zwife na Zude.




\par }\Chap{5}{\SH Yesu bokilaka bilandi ya ntete
\par }
{\R (Mat 4.18-22; Mke 1.16-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kilumbu mosi, Yesu vwandaka na kumu ya dyanga ya Ngenezalete, mpe nkonga ya nene ya bantu kwizaka fuluka kisika yandi vwandaka samu na kuwa Mambu ya Nzambi.

\VS{2}Yandi talaka babwatu zole pene-pene ya kumu ya maza. Bilobi-bambisi vwandaka me basika na yawu samu na kusukula bampwasa ya bawu.

\VS{3}Yesu kotaka na bwatu mosi yina vwandaka ya Simoni, mpe zabisaka yandi na kunata yawu fyoti na maza. Na manima ya kuvwanda na kati ya bwatu, Yesu bandaka na kulongisa nkonga ya bantu.


\par }{\PP \VS{4}Ntangu yandi manisaka na kuzonza, yandi tubaka na Simoni: «Nata bwatu ya nge kisika maza kele ndilu mingi, mpe nge na bampangi ya nge, beno losa bampwasa ya beno samu na kuzwa bambisi.»

\VS{5}Simoni vutulaka: «Mulongisi, beto me sala mpimpa nyonso ata kuzwa kima. Kasi mutindu nge me tuba ti mu sala yawu, mu ke losa dyaka bampwasa.»

\VS{6}Bawu losaka bampwasa na maza, mpe kuzwaka bambisi mingi. Bampwasa ya bawu bandaka na kupasuka.

\VS{7}Na yina, bawu bokilaka bampangi ya bawu yina vwandaka na bwatu ya nkaka, samu ti bawu kwiza kusadisa bawu. Bampangi kwizaka, mpe bawu fulusaka babwatu nyonso zole na bambisi. Babwatu bandaka na kudyama samu ti bambisi lutilaka mingi.

\VS{8}Ntangu Simoni Pyele talaka mutindu yina, yandi fukamaka na ntwala ya Yesu, mpe tubaka: «Mfumu! Katuka pene-pene ya munu samu ti mu kele musumuki.»

\VS{9}Ya tsyelika, Simoni mpe bantu yina vwandaka na yandi kumaka na boma mingi ntangu bawu talaka lutangu ya nene ya bambisi yina bawu kuzwaka.

\VS{10}Mutindu mosi mpe bankundi ya Simoni: Zaki mpe Yowane, bana ya Zebede, kumaka na boma. Kasi Yesu tubaka na Simoni: «Kutala boma ve. Katuka ntangu yayi, nge ke vwanda mulobi ya bantu.»

\VS{11}Na yina, bawu nataka babwatu ya bawu na kumu, mpe bikaka bima nyonso samu na kulanda Yesu.


\par }{\SH Yesu belusaka muntu ya bwazi
\par }
{\R (Mat 8.1-4; Mke 1.40-45)

\par }{\PP \VS{12}Yesu vwandaka na kati ya mbanza mosi, mpe muntu mosi yina vwandaka na bwazi kwizaka kisika vwandaka Yesu. Ntangu yandi talaka Yesu, yandi fukamaka na ntwala ya Yesu kizizi na ntoto, mpe sambilaka mutindu yayi: «Mfumu! Kana nge zola, nge lenda kuvedisa munu!»

\VS{13}Yesu lambulaka diboko, simbaka yandi, mpe tubaka: «Mu zola, vwanda ya
kuvedila!» Kaka na ntangu yina, bwazi manisaka.

\VS{14}Yesu tumisaka yandi mutindu yayi: «Kuzabisa mambu yayi na muntu ve. Kasi kwenda lakisa nzutu ya nge na sika ya
nganga-Nzambi, mpe pesa munkayulu ya kuvedisa nzutu yina Moyize tumisaka. Yawu ke lakisa na bantu nyonso ti nge me beluka.»

\VS{15}Nsangu ya Yesu vwandaka lutila na kumwangana. Bankonga ya bantu vwandaka vukana samu na kuwa yandi, mpe samu ti yandi belusa bimbevo ya bawu.

\VS{16}Kasi Yesu vwandaka bika bawu, mpe vwandaka kwenda na bisika yina kele ve na bantu samu na kusambila.


\par }{\SH Yesu belusaka muntu ya binama ya kufwa
\par }
{\R (Mat 9.1-8; Mke 2.1-12)

\par }{\PP \VS{17}Kilumbu mosi, Yesu vwandaka longisa.
Ba-Falisye mpe milongisi ya Misiku vwandaka kuna. Bawu katukaka na babwala nyonso ya Ngalili, ya Zude, mpe na mbanza Yelusalemi. Lulendo ya
Mfumu vwandaka na Yesu, mpe yawu vwandaka pesa yandi ngolo ya kubelusa bambevo.

\VS{18}Bantu kwizaka kuna. Bawu nataka kikata na zulu ya kipoyi. Bawu vwandaka sosa mayela ya kukotisa yandi na kati ya yinzo samu na kutula yandi na ntwala ya Yesu.

\VS{19}Kasi bawu vwandaka kuzwa ve kisika ya kukotisa yandi samu ti bantu lutilaka mingi. Na yina, bawu yulukaka na muludi ya yinzo. Bawu tobolaka muludi mpe kulumunaka yandi na zulu ya kipoyi ya yandi na ntwala ya Yesu na meso ya bantu nyonso. 
\VS{20}Ntangu Yesu talaka kiminu ya bawu, yandi tubaka na mbevo: «Nkundi ya munu, nge me kuzwa mulemvo ya masumu.»

\VS{21}Milongisi ya Misiku mpe
ba-Falisye bandaka na kutuba na yisi ya ntima: «Nani kele muntu yayi? Yandi ke na kusafula Nzambi. Nani dyaka lenda kulemvokila masumu, kana kaka Nzambi ve?»

\VS{22}Yesu zabaka mabanza ya bawu, mpe tubaka: «Samu na yinki beno ke na kubanza mutindu yina?

\VS{23}Yinki me lutila mpasi na kutuba: “Nge me kuzwa mulemvo ya masumu”, to “Telama mpe tambula?”

\VS{24}Kasi mu zola ti beno zaba ti Mwana ya Muntu kele na lutumu ya kulemvokila masumu awa na ntoto.» Na yina, yandi tubaka na muntu ya binama ya kufwa: «Telama, baka kipoyi ya nge, mpe kwenda na yinzo ya nge!»

\VS{25}Kaka na ntangu yina, yandi telamaka na meso ya bantu nyonso. Yandi bakaka kipoyi yina yandi vwandaka ya kulala, mpe vutukaka na yinzo ya yandi na kukembila Nzambi.

\VS{26}Bantu nyonso yitukaka mpe kembilaka Nzambi. Bawu fulukaka na boma mpe vwandaka tuba: «Bubu yayi, beto me tala mambu ya ngitukulu.»


\par }{\SH Yesu bokilaka Levi
\par }
{\R (Mat 9.9-13; Mke 2.13-17)

\par }{\PP \VS{27}Na manima ya mambu yina, Yesu basikaka mpe talaka kilokoti-mpaku na nkumbu Levi ya kuvwanda na kisika ya yandi ya kisalu. Yesu zabisaka yandi: «Landa munu!»

\VS{28}Levi telamaka, bikaka bima nyonso, mpe landaka yandi.

\VS{29}Na manima, Levi lambisaka madya ya mfunu na yinzo ya yandi samu na Yesu. Bilokoti-mpaku mingi mpe bantu ya nkaka vwandaka kudya kintwadi na bawu na mesa.

\VS{30}Ba-Falisye mpe milongisi ya Misiku yina vwandaka na kimvuka ya bawu nyungutaka mpe tubaka na bilandi ya Yesu: «Samu na yinki beno ke kudyaka mpe kunwaka kintwadi na bilokoti-mpaku mpe misumuki?»

\VS{31}Yesu vutulaka: «Bantu ya mavimpi ya mbote kele ve na nsatu ya dokotolo, kasi ni bambevo kele na nsatu ya yandi.

\VS{32}Mu me kwiza ve samu na kubokila bantu ya
kudedama, kasi misumuki samu ti bawu soba nkadulu.»


\par }{\SH Ndongosolo na dyambu ya kumanga na kudya samu na Nzambi
\par }
{\R (Mat 9.14-17; Mke 2.18-22)

\par }{\PP \VS{33}Ba-Falisye tubaka na Yesu: «Konso ntangu, bilandi ya Yowane ke mangaka na kudya samu na Nzambi, mpe ke sambilaka mingi, mutindu mosi mpe bilandi ya beto. Kasi samu na yinki bilandi ya nge ke kudyaka mpe ke kunwaka konso ntangu?»

\VS{34}Yesu vutulaka: «Beno lenda kuyimina ve bantu yina ba me bokila na
mukembo ya makwela na kudya ntangu mulumi ke ntete na kati-kati ya bawu.

\VS{35}Kasi bilumbu ke kwiza yina ba ke katula bawu mulumi. Na bilumbu yina, bawu ke manga na kudya samu na Nzambi.»


\par }{\PP \VS{36}Yesu tubilaka dyaka bawu kingana yayi: Ata muntu ke bakaka kitende ya kinkuti ya malu-malu samu na kulonda kinkuti ya ntama. Kana muntu sala mutindu yina, kinkuti ya malu-malu ke pasuka, mpe kitende ya kinkuti ya malu-malu ke simba ve na kinkuti ya ntama.

\VS{37}Mutindu mosi mpe, ba ke tulaka ve vinu ya malu-malu na basaki ya ntama ya mpusu ya kibulu. Kana ve vinu ya malu-malu ke pasula yawu. Vinu ke mwangana na ntoto, mpe basaki yina ke pasuka.

\VS{38}Kasi ba ke tulaka vinu ya malu-malu na kati ya basaki ya malu-malu ya mpusu ya kibulu.

\VS{39}Konso muntu yina ke kunwa vinu ya ntama, ke vwanda dyaka ve na nsatu ya kunwa vinu ya malu-malu. Ya tsyelika, yandi ke tuba: «Vinu ya ntama me lutila mbote.»




\par }\Chap{6}{\SH Yesu kele mfumu ya
Saba
\par }
{\R (Mat 12.1-8; Mke 2.23-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kilumbu mosi ya
Saba, Yesu vwandaka luta na kati ya bilanga ya bambuma ya faline. Bilandi ya yandi bukaka bambuma, zokonaka yawu na maboko, mpe kudyaka yawu.

\VS{2}Ndambu ya
ba-Falisye zabisaka bawu: «Samu na yinki beno ke salaka mambu yina misiku ke yiminaka na kusala na kilumbu ya
Saba?»

\VS{3}Yesu vutulaka: «Beno tangaka ve mambu yina Davidi salaka\XREF{}{{\XO 6:3 }{\XT{1Sa 21.2-7}}} kilumbu yina yandi mpe bantu ya yandi vwandaka na nsatu?

\VS{4}Yandi kotaka na
Yinzo ya Nzambi, mpe bakaka mampa yina pesamaka mutindu munkayulu na Nzambi. Yandi kudyaka yawu, mpe pesaka yawu na bantu ya yandi ata ti misiku ya beto ke pesaka kaka muswa na
banganga-Nzambi na kudya yawu.\XREF{}{{\XO 6:4 }{\XT{1Sa 21.2-7; Knz 24.9}}}»

\VS{5}Yesu tubilaka dyaka bawu: «Mwana ya Muntu kele mfumu ya
Saba.»


\par }{\SH Yesu belusaka muntu ya diboko ya kufwa
\par }
{\R (Mat 12.9-14; Mke 3.1-6)

\par }{\PP \VS{6}Na kilumbu ya nkaka ya
Saba, Yesu kotaka na yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife, mpe bandaka na kulongisa. Ya vwandaka kuna na muntu mosi yina vwandaka na diboko ya lubakala ya kufwa.

\VS{7}Milongisi ya Misiku mpe
ba-Falisye vwandaka tala Yesu na nkebolo nyonso samu na kutala kana yandi ke belusa muntu na kilumbu ya saba, samu ti bawu kuzwa dyambu ya kufunda yandi.

\VS{8}Kasi Yesu zabaka mabanza ya bawu. Na yina, yandi tubaka na muntu ya diboko ya kufwa: «Telama mpe kwiza awa na ntwala ya bantu nyonso.» Muntu yina telamaka mpe kwendaka na ntwala ya bantu nyonso.

\VS{9}Na yina, Yesu zabisaka bawu: «Mu ke na kuyufula beno: Misiku ya beto ke pesaka muswa ya kusala muntu mbote to yimbi na kilumbu ya saba? Yawu ke pesaka muswa na kuvuukisa luzingu ya muntu, to na kubebisa yawu?»

\VS{10}Yesu talaka bantu nyonso yina zungaka yandi, mpe tubaka na muntu yina: «Lambula diboko ya nge.» Yandi lambulaka diboko, mpe yawu belukaka.

\VS{11}Kasi milongisi ya Misiku mpe
ba-Falisye kumaka na nkele ya kulutila, mpe vwandaka solola bawu na bawu samu na kusosa dyambu yina ba lendaka sala Yesu.


\par }{\SH Yesu soolaka
bantumwa kumi na zole
\par }
{\R (Mat 10.1-4; Mke 3.13-19)

\par }{\PP \VS{12}Na bilumbu yina, Yesu kwendaka na mongo samu na kusambila. Kuna, yandi lutisaka mpimpa ya muvimba na kusambila Nzambi.

\VS{13}Ntangu suka kumaka, yandi bokilaka bilandi ya yandi. Yandi soolaka bantu kumi na zole na kati ya bawu, mpe pesaka bawu nkumbu ya
bantumwa.

\VS{14}Bankumbu ya bawu kele: Simoni, yina yandi pesaka nkumbu Pyele, mpe Andele leki ya Simoni, Zaki mpe Yowane, Filipe mpe Baatelemi,

\VS{15}Matayi mpe Toma, Zaki mwana ya Alefe, mpe Simoni yina vwandaka na ntama muntu ya kimvuka ya Zelote\FTNT{*}{{\FR 6:15 }{\FT{Na ntangu ya Yesu, bantu ya kimvuka ya Zelote vwandaka ba-Zwife yina vwandaka nwanisa bantu ya Loma, samu na kimpwanza ya yinsi ya Isayeli.}}}.

\VS{16}Yuda mwana ya Zaki mpe Yuda Isekayote, yina yekulaka Yesu.


\par }{\SH Yesu ke na kubelusa bantu
\par }
{\R (Mat 4.23-25)

\par }{\PP \VS{17}Yesu kulumukaka mongo kintwadi na bawu, mpe kangamaka na kisika yina ntoto vwandaka ya kutandama. Kuna, ya vwandaka na nkonga ya nene ya bilandi ya yandi, mpe bantu mingi yina katukaka na kizunga nyonso ya Zude, na mbanza Yelusalemi, mpe na bambanza Tile mpe Sidone yina kele pene-pene na maza ya mubu.

\VS{18}Bawu kwizaka samu na kuwa Yesu, mpe samu ti yandi belusa bimbevo ya bawu. Bayina bampeve ya yimbi vwandaka kwamisa, belukaka.

\VS{19}Bantu nyonso vwandaka sosa kusimba yandi, samu ti lulendo vwandaka basika na yandi, mpe vwandaka belusa bawu nyonso.


\par }{\SH Kyese mpe kyadi
\par }
{\R (Mat 5.1-12)

\par }{\PP \VS{20}Na yina, Yesu talaka bilandi ya yandi, mpe tubaka:

\par }{\Q «Kyese na beno bamputu,

\par }{\Q samu ti
Kimfumu ya Nzambi kele ya beno!


\par }{\Q \VS{21}Kyese na beno yina ke na nsatu ntangu yayi,

\par }{\Q samu ti beno ke kuzwa madya ya kulutila!

\par }{\Q Kyese na beno yina ke na kudila ntangu yayi,

\par }{\Q samu ti beno ke seka.


\par }{\Q \VS{22}Kyese na beno kana bantu ke yinaka beno, ke mangaka beno, ke fingaka beno, mpe ke zolaka dyaka ve kuwa bankumbu ya beno,

\par }{\Q samu ti beno me pesaka luzingu ya beno na Mwana ya Muntu.


\par }{\Q \VS{23}Beno vwanda na kyese ntangu mambu yina ke kumina beno, mpe beno yangalala na kilengi,

\par }{\Q samu ti Nzambi ke pesa beno musendo ya nene na
mazulu. Ya tsyelika, ni mutindu yina mpe bankooko ya bawu vwandaka talisa mpasi mimbikudi.


\par }{\Q \VS{24}Kasi kyadi na beno bantu ya mbongo,

\par }{\Q samu ti beno me kuzwa yimeni bimvwama ya beno!


\par }{\Q \VS{25}Kyadi na beno yina kele ntangu yayi ya kufuluka na bima nyonso,

\par }{\Q samu ti beno ke vwanda na nsatu!

\par }{\Q Kyadi na beno yina ke na kuseka ntangu yayi,

\par }{\Q samu ti beno ke vwanda na kati ya kyadi, mpe beno ke dila!


\par }{\MM \VS{26}Kyadi na beno kana bantu nyonso ke na kusiika beno. Ya tsyelika, ni mutindu yina mpe bankooko ya bayina ke na kusiika beno, vwandaka sala na mimbikudi ya luvunu.»


\par }{\SH Dyambu ya luzolo
\par }
{\R (Mat 5.38-48; 7.12a)

\par }{\PP \VS{27}«Kasi na beno yina ke na kuwa munu, mu ke na kutubila beno mutindu yayi: Beno zola bambeni ya beno, mpe beno sala mambu ya mbote na bayina ke yinaka beno.

\VS{28}Beno sakumuna bayina ke siingaka beno, mpe beno sambidila bayina ke zonzaka mambu ya yimbi na yina me tadila beno.

\VS{29}Kana muntu bula nge mbata na dibundi, pesa yandi mpe dibundi ya nkaka. Kana muntu botola kiyunga ya nge, bika mpe ti yandi botola kinkuti ya nge.

\VS{30}Kabula na konso muntu yina ke lombaka nge kima, mpe kana muntu me baka kima ya nge, kulomba yandi yawu ve.

\VS{31}Mambu yina beno zola ti ba sadila beno, beno sala yawu mpe na bantu ya nkaka.

\VS{32}Kana beno ke zolaka kaka bayina ke zolaka beno, na yinki ba ke vutudila beno matondo? Ya tsyelika, misumuki mpe ke zolaka kaka bayina ke zolaka bawu.

\VS{33}Kana beno ke salaka mambu ya mbote kaka na bayina ke salaka beno mambu ya mbote, na yinki ba ke vutudila beno matondo? Misumuki mpe ke salaka mutindu yina.

\VS{34}Kana beno ke defisaka mbongo kaka na bayina beno ke salaka kivuvu ti bawu ke vutula beno yawu, beno ke kuzwa ndandu ve, samu ti misumuki mpe ke defisaka na bampangi ya bawu misumuki samu na kuzwa lutangu ya mbongo ya bawu yina bawu me defisa.

\VS{35}Kasi beno, beno zola bambeni ya beno, mpe beno sala bawu mambu ya mbote. Beno defisa ata kusala kivuvu ya kuzwa ndandu. Na yina, beno ke kuzwa musendo ya nene, mpe beno ke vwanda bana ya Nzambi-Mpungu. Ya tsyelika, yandi kele mbote samu na bayina ke tondaka ve yandi, mpe samu na bantu ya yimbi.

\VS{36}Beno vwanda ya kufuluka na bumbote, mutindu Tata ya beno kele ya kufuluka na bumbote.»


\par }{\SH Muntu fwana kufundisa ve bambangi
\par }
{\R (Mat 7.1-5)

\par }{\PP \VS{37}«Beno fundisa muntu ve, mpe Nzambi ke fundisa beno ve. Beno pesa ve bitumbu na bampangi, mpe Nzambi ke pesa beno bitumbu ve. Beno lemvokila bampangi, mpe Nzambi ke lemvokila beno.

\VS{38}Beno kabula na bampangi, mpe Nzambi ke kabula beno. Yandi ke tula kikunku ya kufwanana na kati ya basaki ya beno. Yandi ke ningisa yawu, ke fulusa yawu mbote, mpe ya nkaka ke kubwa na ntoto. Ya tsyelika, na kitezolo yina beno ke sadilaka bampangi, ni na kitezolo yina mpe, Nzambi ke sadila samu na beno.»


\par }{\PP \VS{39}Yesu tubilaka dyaka bawu kingana yayi: «Mpofo lenda kunata ve mpangi ya yandi mpofo, kana ve bawu nyonso zole ke kubwa na dibulu.

\VS{40}Ata mulongoki me lutila mulongisi ya yandi. Kasi konso mulongoki yina me longoka mbote, ke vwanda mutindu mulongisi ya yandi.

\VS{41}Samu na yinki nge ke na kutala kaka kititi yina kele na disu ya mpangi ya nge, mpe nge ke na kutala ve kibuku ya yinti yina kele na disu ya nge mosi?

\VS{42}Wapi mutindu nge lenda kutuba na mpangi ya nge: “Mpangi ya munu, bika mu katula nge kititi yina kele na disu ya nge”, kasi nge mosi ke na kutala ve kibuku ya yinti yina kele na disu ya nge? Nge kele muntu ya bantima zole! Katula ntete kibuku ya yinti yina kele na disu ya nge, mpe na manima nge ke tala mbote samu na kukatula kititi yina kele na disu ya mpangi ya nge.»


\par }{\SH Yinti mpe bambuma ya yawu
\par }
{\R (Mat 7.16-20; 12.33-35)

\par }{\PP \VS{43}«Yinti ya mbote ke butaka ve bambuma ya yimbi, mpe yinti ya yimbi ke butaka ve bambuma ya mbote.

\VS{44}Ba ke zabaka konso yinti na bambuma ya yawu. Ba ke bukaka ve bambuma ya yinti ya
fike na matiti ya bansende, to ba ke kuzwaka ve bambuma ya vinu na yinti ya bansende.

\VS{45}Muntu ya mbote ke basisaka mambu ya mbote yina kele na ntima ya yandi ya mbote, mpe muntu ya yimbi ke basisaka mambu ya yimbi yina kele na ntima ya yandi ya yimbi. Ya tsyelika, yinwa ya muntu ke basisaka mambu yina kele ya kufuluka na kati ya ntima ya yandi.»


\par }{\SH Kifwani ya bayinzo zole
\par }
{\R (Mat 7.24-27)

\par }{\PP \VS{46}«Samu na yinki beno ke bokilaka munu “Mfumu,
Mfumu”, mpe beno ke salaka ve mambu yina mu ke zabisaka beno?

\VS{47}Mu ke lakisa beno na nani me fwanana muntu yina ke kwizaka na sika ya munu, ke kuwaka mambu ya munu, mpe ke tumamaka na yawu.

\VS{48}Yandi me fwanana na muntu yina tungaka yinzo. Yandi timunaka mabulu ya yinda, mpe tungaka lufulu ya matadi. Ntangu nyamba ya ngolo salamaka, maza ya mwila kwizaka kubwa na ngolo nyonso na yinzo yina ata kubwisa yawu, samu ti ba tungaka yawu mbote.

\VS{49}Kasi muntu yina ke kuwaka mambu ya munu, mpe ke sadilaka yawu ve me fwanana na muntu yina tungaka yinzo na zulu ya ntoto ata kusala lufulu. Nyamba ya ngolo salamaka, mpe maza ya mwila kwizaka kubwa na ngolo nyonso na yinzo. Yawu bwisaka yinzo yina na nswalu nyonso, mpe nyonso mwanganaka.»




\par }\Chap{7}{\SH Yesu belusaka kisadi ya mfumu mosi ya binwani ya Loma
\par }
{\R (Mat 8.5-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ntangu Yesu manisaka na kuzonza mambu nyonso yina na bantu yina vwandaka kuwa yandi, yandi kwendaka na mbanza Kapenawume.

\VS{2}Mfumu mosi ya binwani nkama ya Loma vwandaka na mundongo mosi yina yandi vwandaka zola mingi. Mundongo yina vwandaka na kimbevo, mpe kumaka pene-pene na kufwa.

\VS{3}Ntangu yandi kuwaka nsangu ya Yesu, yandi fidisaka mwa ndambu ya
bakuluntu ya ba-Zwife na kulomba Yesu na kwiza kubelusa mundongo ya yandi.

\VS{4}Bawu kumaka na ntwala ya Yesu, mpe bondilaka yandi mingi na kutuba: «Ya me lunga ti nge sadisa muntu yina,

\VS{5}samu ti yandi ke zolaka bantu ya yinsi ya beto, mpe ni yandi tungisaka yinzo ya beto ya lusambulu.»

\VS{6}Na yina, Yesu kwendaka na bawu. Ntangu yandi kumaka pene-pene ya yinzo ya mfumu ya binwani nkama, mfumu yina fidisaka bandiku ya yandi na kuzabisa Yesu: «Mfumu, bika kwandi na kutala mpasi! Mu kele ve ya kulunga na kuyamba nge na yinzo ya munu.

\VS{7}Ni yawu yina, mu talaka ti mu kele ve ya kulunga na kwiza kutalana na ntwala ya nge. Kasi tuba kaka dyambu mosi, mpe kisadi ya munu ke beluka,

\VS{8}samu ti munu mpe ke tumamaka na bamfumu ya munu, mpe mu kele na binwani yina ke tumamaka na munu. Kana mu tuba na mosi: “Kwenda!” Yandi ke kwenda. Kana mu tuba na ya nkaka: “Kwiza!” Yandi ke kwiza, mpe kana mu tuba na mundongo ya munu: “Sala kisalu yayi”, yandi ke sala yawu.»

\VS{9}Ntangu Yesu kuwaka mambu yina, yandi yitukaka mingi. Yandi balukaka na sika ya bantu yina vwandaka landa yandi, mpe tubaka: «Ya tsyelika mu ke na kuzabisa beno, nabunu mu tala kiminu ya mutindu yayi ata na bantu ya yinsi ya Isayeli!»

\VS{10}Bantu yina mfumu ya binwani fidisaka, bawu vutukaka na yinzo ya mfumu ya bawu, mpe bawu kutaka mundongo yina na mavimpi ya mbote.


\par }{\SH Yesu vumbulaka na lufwa mwana ya mufwidi mosi ya kento
\par }
{\PP \VS{11}Na manima, Yesu kwendaka na mbanza Nayine. Bilandi ya yandi mpe bantu mingi vwandaka landa yandi.

\VS{12}Kaka na ntangu yina yandi vwandaka kuma pene-pene na mwelo ya mbanza, bantu vwandaka nata mvumbi ya ditoko mosi na ndyamu. Ya vwandaka mwana kaka mosi ya mufwidi ya kento. Bantu mingi ya mbanza vwandaka na mufwidi yina.

\VS{13}Ntangu
Mfumu talaka mufwidi yina, yandi kumaka na kyadi ya kulutila, mpe tubaka: «Kudila ve!»

\VS{14}Yandi kwendaka pene-pene ya sanduku, mpe simbaka yawu. Bantu yina vwandaka nata yawu telamaka, mpe Yesu tubaka: «Ditoko, mu ke na kutumisa nge: Vumbuka!»

\VS{15}Muntu ya kufwa vwandaka mpe bandaka na kuzonza. Yesu vutulaka yandi na mama ya yandi.

\VS{16}Bantu nyonso fulukaka na buzitu samu na Nzambi. Bawu vwandaka kembisa Nzambi na kutuba: «Mumbikudi ya nene me kwiza na kati-kati ya beto! Nzambi me kwiza kusadisa bantu ya yandi!»

\VS{17}Na kizunga nyonso ya Zude, mpe na babwala yina vwandaka pene-pene na kizunga yina, bantu kuwaka mambu yina Yesu salaka.


\par }{\SH Bilandi ya Yowane Mubotiki
\par }
{\R (Mat 11.2-19)

\par }{\PP \VS{18}Bilandi ya Yowane zabisaka Yowane mambu nyonso yina vwandaka luta. Yowane bokilaka bilandi zole na kati ya bawu,

\VS{19}mpe fidisaka bawu na sika ya
Mfumu samu na kuyufula yandi: «Nge kele muntu yina fwana kukwiza, to beto fwana kuvingila muntu ya nkaka?»

\VS{20}Ntangu bawu kumaka na sika ya Yesu, bawu zabisaka yandi: «Yowane Mubotiki me fidisa beto samu na kuyufula nge: “Nge kele muntu yina fwana kukwiza to beto fwana kuvingila muntu ya nkaka?”»

\VS{21}Kaka na ntangu yina, Yesu belusaka bambevo mingi, mpe bantu ya binama ya kufwa. Yandi bingisaka bampeve ya yimbi yina vwandaka na bawu, mpe zibulaka meso ya bampofo mingi.

\VS{22}Na manima, yandi tubaka na bantu yina Yowane fidisaka: «Beno kwenda kuzabisa Yowane mambu yina beno me tala mpe me kuwa: bampofo ke na kutala, bantu ya bifuuma na makulu ke na kutambula mbote, bantu ya bwazi ke na kubeluka, bantu ya makutu ya kufwa ke na kuwa, bantu ya kufwa ke na kuvumbuka na lufwa, mpe bamputu ke na kuwa Nsangu ya Mbote.

\VS{23}Kyese na muntu yina ke bika ve na kusala kiminu ya yandi na munu!»


\par }{\PP \VS{24}Ntangu bantu yina Yowane fidisaka vutukaka, Yesu bandaka na kuzonzila Yowane na sika ya bantu yina vwandaka kuna. Yandi tubaka: «Yinki beno kwendaka tala na yinsi ya kuyuma? Kidyadya yina mupepe vwandaka ningisa?

\VS{25}Na yina, yinki beno kwendaka tala? Muntu yina lwataka bilele ya ntalu? Ve, samu ti bantu yina ke lwataka bilele ya ntalu, mpe ke zingaka na kati ya bimvwama kele na bayinzo ya bantinu.

\VS{26}Kasi yinki kwandi beno kwendaka tala?
Mumbikudi? Ee, ya tsyelika, mu ke na kutubila beno, yandi me lutila
mumbikudi.»

\VS{27}Ya tsyelika, Yowane kele muntu yina Dibuku ya Nzambi ke na kutuba: «“Mu ke fidisa ntumwa ya munu na ntwala ya nge samu na kuyidikila nge nzila\XREF{}{{\XO 7:27 }{\XT{Kbk 23.20; Mal 3.1}}}.”»


\par }{\PP \VS{28}Yesu tubaka dyaka: «Mu ke na kutubila beno: Na kati ya bantu nyonso ya yinza, ata muntu me lutila Yowane mfunu. Kasi muntu ya nsuka na kati ya
Kimfumu ya Nzambi me lutila yandi mfunu.

\VS{29}Bantu nyonso mpe bilokoti-mpaku kuwaka yandi. Bawu zabaka ti Nzambi kele ya
kudedama, mpe bawu ndimaka ti Yowane botika bawu.

\VS{30}Kasi
ba-Falisye mpe milongisi ya Misiku ndimaka ve mambu yina Nzambi zolaka samu na bawu, mpe bawu mangaka ti Yowane botika bawu.»


\par }{\PP \VS{31}Yesu tubaka dyaka: «Na nani mu lenda kufwanikisa bantu ya ntangu yayi? Na nani bawu me fwanana?

\VS{32}Bawu me fwanana na bana ya fyoti yina kele ya kuvwanda na kisika yina bantu mingi ke yonzamaka, mpe bawu ke na kulooka na bampangi na kutuba: “Beto me sika miziiki na dituutu samu na beno, kasi beno me bina ve. Beto me yimba nzimbu ya lufwa, kasi beno me dila ve!”»

\VS{33}Ya tsyelika, Yowane Mubotiki kwizaka. Yandi vwandaka kudya ve mampa mpe vwandaka kunwa ve vinu. Na yina beno tubaka: «Yandi ke na mpeve ya yimbi!»

\VS{34}Mwana ya Muntu me kwiza. Yandi ke na kudya mpe kunwa, mpe beno ke na kutuba: «Muntu yayi ke na kubanza kaka na kudya mpe kunwa malafu. Yandi kele ndiku ya bilokoti-mpaku mpe ya misumuki!»

\VS{35}Kasi ndwenga ya Nzambi ke talanaka ya
kudedama na bantu nyonso yina ke ndimaka yawu.


\par }{\SH Yesu na kati ya yinzo ya mu-Falisye mosi na nkumbu Simoni
\par }
{\PP \VS{36}Mu-Falisye mosi bokilaka Yesu na kwenda kudya na yinzo ya yandi. Yesu kwendaka na yinzo ya muntu yina, mpe vwandaka na mesa.

\VS{37}Na kati ya mbanza yina vwandaka na musumuki mosi ya kento. Ntangu yandi kuwaka ti Yesu vwandaka kudya na yinzo ya Falisye yina, yandi nataka kitutu ya alabati\FTNT{*}{{\FR 7:37 }{\FQ{Alabati
}}{\FT{kele ditadi ya mpembe yina ba-Zwife vwandaka yidikila bitutu.}}} ya kufuluka na mananasi.

\VS{38}Yandi kwendaka vwanda na manima pene-pene na makulu ya Yesu. Yandi vwandaka dila, mpe bolisaka makulu ya Yesu na mansangasa. Na manima, yandi kusunaka yawu na bansuki ya yandi. Yandi fibaka yawu mpe tulaka yawu mananasi.

\VS{39}Ntangu Falisye yina bokilaka Yesu talaka mutindu yina, yandi tubaka na kati ya ntima ya yandi: «Kana muntu yayi vwandaka ya tsyelika
mumbikudi, yandi zolaka zaba nani kele kento yina ke na kusimba yandi. Yandi zolaka zaba ti yandi kele kento ya masumu.»

\VS{40}Na yina, Yesu bakaka kinzonzi, mpe tubilaka yandi: «Simoni! Mu ke na dyambu ya kuzabisa nge.» Simoni vutulaka: «Zonza ya nge, Mulongisi.»

\VS{41}Yesu tubaka: «Bantu zole defaka mbongo na sika ya kidefisi-mbongo. Mosi defaka Badenalya bankama tanu (500)\XREF{}{{\XO 7:41 }{\XT{Mat 18.28}}}, mpe ya nkaka mbongo makumi tanu ya bisengo.

\VS{42}Mutindu bawu vwandaka ve na mbongo ya kufuta mfuka ya bawu, yandi katulaka bawu mfuka nyonso. Nani na bawu zole ke lutila na kuzola yandi?»

\VS{43}Simoni vutulaka: «Mu banza ti muntu yina yandi me katula mfuka ya kulutila nene.» Yesu zabisaka yandi: «Nge me zonza mbote.»


\par }{\PP \VS{44}Na manima, Yesu balukaka na sika ya kento yina, mpe tubaka na Simoni: «Nge me tala kento yayi? Mu me kota na yinzo ya nge, mpe nge me pesa munu ve maza ya kusukula makulu. Kasi yandi me bolisa makulu ya munu na mansangasa ya yandi, mpe me kusuna yawu na bansuki ya yandi.

\VS{45}Nge me fiba munu ve. Kasi yandi me bika ve na kufiba makulu ya munu katuka ntangu yina mu kotaka na yinzo ya nge.

\VS{46}Nge me tula munu ve mafuta na yintu. Kasi yandi me pakula munu mananasi na makulu.

\VS{47}Ni yawu yina, mu ke na kuzabisa nge: Yandi me kuzwa mulemvo ya masumu mingi samu ti yandi me lakisa luzolo ya nene. Muntu yina ba ke lemvokila fyoti, ke lakisa luzolo ya fyoti.»

\VS{48}Na yina, Yesu tubaka na kento yina: «Nge me kuzwa mulemvo ya masumu.»

\VS{49}Bayina vwandaka na yandi na mesa tubaka na kati ya bantima ya bawu: «Muntu yayi kele nani na kulemvokila bantu masumu?»

\VS{50}Kasi Yesu tubaka na kento yina: «Kiminu ya nge me vuukisa nge. Kwenda na kizunu.»




\par }\Chap{8}{\SH Bilandi kumi na zole mpe mwa bakento ke na kuzyeta na Yesu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na manima, Yesu kwendaka na bambanza mpe babwala samu na kulongisa mpe kumwangisa Nsangu ya Mbote ya
Kimfumu ya Nzambi. Bilandi kumi na zole ya yandi vwandaka kintwadi na yandi.

\VS{2}Mwa ndambu ya bakento yina Yesu bingisaka bampeve ya yimbi mpe belusaka vwandaka mpe kintwadi na bawu. Na kati ya bawu vwandaka: Maliya ya mbanza Madala yina Yesu bingisaka bampeve nsambwadi ya yimbi;

\VS{3}Zane, kento ya Suza yina vwandaka twadisa bimvwama ya Elode; Suzane mpe bakento mingi ya nkaka yina vwandaka sadila bimvwama ya bawu samu na kusadisa Yesu mpe bilandi ya yandi.


\par }{\SH Kingana ya kisadi-bilanga
\par }
{\R (Mat 13.1-9; Mke 4.1-9)

\par }{\PP \VS{4}Bantu vwandaka katuka na konso mbanza samu na kukwiza na sika ya Yesu. Ntangu Yesu talaka nkonga ya nene ya bantu yina yonzamaka, yandi tubaka kingana yayi:

\VS{5}«Muntu mosi kwendaka na bilanga samu na kumwanga bambuma. Ntangu yandi vwandaka mwanga bambuma, ndambu ya bambuma kubwaka na lweka ya nzila. Bantu dyataka yawu, mpe bandeke dodaka yawu.

\VS{6}Ndambu ya nkaka kubwaka na ntoto ya matadi. Ntangu bambuma menaka, yawu yumaka samu ti ntoto vwandaka ve na maza.

\VS{7}Ndambu ya nkaka kubwaka na kati ya matiti ya bansende. Matiti ya bansende menaka kintwadi na bambuma, mpe fyetikisaka yawu.

\VS{8}Kasi bambuma ya nkaka kubwaka na ntoto ya mbote. Yawu menaka mpe butaka bambuma mingi. Konso yinti butaka bambuma nkama.» Yesu tubaka dyaka: «Muntu yina kele na makutu samu na kuwa, yandi kuwa!»


\par }{\SH Samu na yinki Yesu ke na kuzonza na bingana
\par }
{\R (Mat 13.10-17; Mke 4.10-12)

\par }{\PP \VS{9}Bilandi ya yandi yufulaka yandi yinki vwandaka zola kutuba kingana yina.

\VS{10}Yesu vutulaka: «Beno kuzwaka luve ya kuzaba mansweki ya
Kimfumu ya Nzambi. Kasi bantu ya nkaka ke kuwa yawu mutindu bingana, samu ti:

\par }{\Q «“Bawu ke zibula meso, kasi bawu ke tala ve,

\par }{\Q mpe bawu ke kuwa, kasi bawu ke visa ve\XREF{}{{\XO 8:10 }{\XT{Esa 6.9}}}.”»


\par }{\SH Yesu ke na kubangula kingana ya kisadi-bilanga
\par }
{\R (Mat 13.18-23; Mke 4.13-20)

\par }{\PP \VS{11}«Beno kuwa yinki zola kutuba kingana yayi: Bambuma ni Mambu ya Nzambi.

\VS{12}Bantu ya nkaka kele mutindu lweka ya nzila kisika kubwaka bambuma. Bawu ke kuwaka Mambu ya Nzambi, kasi
Satana ke kwizaka mpe ke katulaka yawu na kati ya bantima ya bawu samu ti bawu kwikila ve mpe bawu kuzwa ve mpulusu.

\VS{13}Bantu ya nkaka kele mutindu ntoto ya matadi kisika kubwaka bambuma. Bawu ke kuwaka Mambu ya Nzambi, mpe ke ndimaka yawu na kyese nyonso. Kasi bawu ke bikaka ve ti yawu kuzwa kisika na kati ya bantima ya bawu. Bawu ke kwikilaka kaka mwa ntangu fyoti. Ntangu bantontolo ke kuminaka bawu, bawu ke vwandaka dyaka ve na kiminu.

\VS{14}Bantu ya nkaka dyaka kele mutindu ntoto ya matiti ya bansende kisika kubwaka bambuma. Bawu ke kuwaka Mambu ya Nzambi. Kasi manyongo, bimvwama, mpe
mikembo ya yinza ke kwamisaka mambu yina bawu ke kuwaka, samu ti yawu buta ve bambuma ya kuyela.

\VS{15}Bantu ya nkaka kele mutindu ntoto ya mbote kisika kubwaka bambuma. Bawu ke kuwaka Mambu ya Nzambi, mpe ke bumbaka yawu na ntima ya mbote mpe ya kukubama. Bawu kele ya kukwikama mpe ke butaka bambuma.»


\par }{\SH Kingana ya mwinda
\par }
{\R (Mke 4.21-25)

\par }{\PP \VS{16}«Ata muntu ke namisaka mwinda samu na kubumba yawu na yisi ya kantini to na yisi ya mfulu. Kasi ba ke tulaka yawu na zulu ya kitentokolo ya mwinda samu ti bantu yina ke na kukota na yinzo tala nsemo.

\VS{17}Mambu nyonso yina kele ya kubumbama ke talana na pwelele nyonso, mpe mambu nyonso ya mansweki ke zabana.

\VS{18}Na yina, beno sala keba na mutindu yina beno ke kuwaka samu ti na muntu yina ke na bima, ba ke bwela yandi bima ya nkaka. Kasi na muntu yina ke na kima ve, ba ke katula yandi ndambu ya bima yina yandi ke na kubanza ti yandi ke na yawu.»


\par }{\SH Mama mpe bampangi ya Yesu
\par }
{\R (Mat 12.46-50; Mke 3.31-35)

\par }{\PP \VS{19}Mama mpe bampangi ya Yesu kwizaka tala Yesu, kasi bawu lendaka ve na kukuma na kisika yina vwandaka Yesu samu na nkonga ya bantu.

\VS{20}Ba zabisaka Yesu: «Mama mpe bampangi ya nge kele na ngaanda. Bawu ke na nsatu ya kutala nge.»

\VS{21}Kasi Yesu vutulaka: «Mama mpe bampangi ya munu kele bayina ke kuwaka Mambu ya Nzambi mpe ke sadilaka yawu.»


\par }{\SH Yesu dingimisaka kitembo ya ngolo
\par }
{\R (Mat 8.23-27; Mke 4.35-41)

\par }{\PP \VS{22}Kilumbu mosi, Yesu kotaka na bwatu na bilandi ya yandi, mpe zabisaka bawu: «Beto sabuka na simu ya nkaka ya dyanga.» Na yina, bawu kwendaka.

\VS{23}Ntangu bawu vwandaka sabuka, Yesu vwandaka lala. Na mpamukunu, kitembo ya ngolo fulaka na dyanga. Maza bandaka na kufuluka na bwatu, mpe bwatu vwandaka sosa kudyama.

\VS{24}Na yina, bilandi kwendaka pene-pene ya Yesu. Bawu vumbulaka yandi na kutuba: «Mulongisi, Mulongisi, beto ke kufwa!» Yesu vumbukaka mpe tumisaka na ngolo nyonso kitembo mpe maza ya dyanga na kudingama. Yawu dingamaka, mpe kizunu vutukaka.

\VS{25}Na manima, yandi yufulaka bawu: «Beno kele na kiminu ve?» Bilandi vwandaka na boma mpe yitukaka mingi. Na yina, bawu vwandaka tuba bawu na bawu: «Nani kele muntu yayi samu ti yandi ke na kutumisa kitembo mpe maza ya dyanga, mpe yawu ke na kutumama na yandi?»


\par }{\SH Yesu belusaka muntu yina vwandaka na bampeve ya yimbi
\par }
{\R (Mat 8.28-34; Mke 5.1-20)

\par }{\PP \VS{26}Yesu mpe bilandi ya yandi sabukaka dyanga mpe kumaka na kizunga ya Ngenezalete yina kele simu na simu na Ngalili.

\VS{27}Ntangu Yesu basikaka na bwatu, muntu mosi ya mbanza kwizaka bwabana yandi. Yandi vwandaka na bampeve ya yimbi, mpe katuka ntama, yandi vwandaka lwata dyaka ve bilele. Yandi vwandaka zinga ve na yinzo, kasi na bandyamu.

\VS{28}Ntangu yandi talaka Yesu, yandi lookaka, kubwaka na ntwala ya makulu ya Yesu, mpe tubaka na ngolo nyonso: «Yesu,
Mwana ya Nzambi-Mpungu! Yinki nge ke na kusosa na munu? Mulemvo ya nge, kukwamisa munu ve!»

\VS{29}Ya tsyelika, yandi tubaka mutindu yina, samu ti Yesu vwandaka tumisa mpeve ya yimbi na kubasika na nzutu ya muntu yina. Mpeve yina vwandaka kwamisa yandi bambala mingi, mpe bantu vwandaka kanga yandi bisengo na maboko mpe makulu, samu ti yandi kima ve. Kasi yandi vwandaka zenga yawu, mpe mpeve ya yimbi vwandaka nata yandi na bisika yina bantu kele ve.

\VS{30}Yesu yufulaka yandi: «Nkumbu ya nge nani?» Yandi vutulaka: «Nkumbu ya munu Nkonga.» Yandi tubaka mutindu yina samu ti bampeve mingi ya yimbi kotaka na nzutu ya yandi.

\VS{31}Bampeve yina vwandaka lomba Yesu na kufidisa bawu ve na
dibenga ya yinda kisika bampeve ya yimbi ke kangamaka.


\par }{\PP \VS{32}Na kisika yina, ya vwandaka na nkonga ya nene ya bangulu yina vwandaka sosa madya na zulu ya mongo. Bampeve ya yimbi lombaka Yesu na kupesa bawu muswa ya kukota na bangulu yina, mpe Yesu pesaka bawu yawu.

\VS{33}Na yina, bampeve ya yimbi basikaka na muntu yina, mpe kotaka na kati ya bangulu. Bangulu kulumukaka na nswalu nyonso kubanda na zulu ya mongo tii na kati ya dyanga, mpe dyamaka.


\par }{\PP \VS{34}Ntangu mikengi ya bangulu talaka mambu yina salamaka, bawu kimaka mpe kwendaka mwangisa nsangu na kati ya mbanza mpe bayinzo ya mivungi.

\VS{35}Bantu basikaka na mbanza samu na kutala mambu yina salamaka. Bawu kumaka kisika yina vwandaka Yesu, mpe talaka ya kuvwanda pene-pene ya makulu ya Yesu, muntu yina Yesu bingisaka bampeve ya yimbi. Yandi vwandaka ya kulwata bilele, mpe kumaka na mabanza ya kulunga. Na yina, bawu kumaka na boma.

\VS{36}Bayina talaka mambu nyonso yina, zabisaka bawu wapi mutindu muntu yina vwandaka na bampeve ya yimbi belukaka.

\VS{37}Na yina, bantu nyonso ya Ngenezalete lombaka Yesu na kukatuka na kizunga ya bawu, samu ti bawu vwandaka na boma mingi. Yesu kotaka na bwatu mpe kwendaka.

\VS{38}Muntu yina Yesu bingisaka bampeve ya yimbi lombaka ti yandi kwenda na Yesu. Kasi Yesu vutulaka yandi mpe tubaka:

\VS{39}«Vutuka na yinzo ya nge, mpe zabisa mambu nyonso yina Nzambi me sala nge.» Na yina, yandi vutukaka mpe zabisaka na mbanza nyonso mambu nyonso yina Yesu salaka yandi.


\par }{\SH Yesu belusaka kento mosi, mpe vumbulaka ndumba ya kufwa
\par }
{\R (Mat 9.18-26; Mke 5.21-43)

\par }{\PP \VS{40}Ntangu Yesu vutukaka na simu ya dyanga na Ngalili, nkonga ya nene ya bantu yambaka yandi samu ti bawu nyonso vwandaka vingila yandi.

\VS{41}Na yina, muntu mosi na nkumbu Zayuse kwizaka kuna. Yandi vwandaka mfumu ya yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife. Yandi fukamaka na ntwala ya Yesu, mpe lombaka yandi na kukwiza na yinzo ya yandi,

\VS{42}samu ti mwana ya yandi ya kento yina vwandaka na bamvula keba ve kumi na zole vwandaka pene-pene na lufwa. Kaka ni mwana yina vwandaka na yandi.

\par }{\PP Ntangu Yesu vwandaka kwenda na yinzo ya Zayuse, nkonga ya bantu vwandaka fyetikisa yandi na balweka nyonso.

\VS{43}Na kati ya nkonga yina vwandaka na kento mosi yina vwandaka basika menga katuka bamvula kumi na zole. Yandi manisaka mbongo nyonso ya yandi na sika ya minganga. Kasi ata muntu lendaka na kubelusa yandi.

\VS{44}Yandi kwendaka na manima ya Yesu, mpe simbaka nsongi ya kinkuti ya Yesu. Kaka na ntangu yina, menga vwandaka basika dyaka yandi ve.

\VS{45}Yesu yufulaka: «Nani me simba munu?» Bantu nyonso mangaka, mpe Pyele tubaka: «Mulongisi, nkonga ya bantu me zunga nge mpe ke na kufyetikisa nge na balweka nyonso.»

\VS{46}Kasi Yesu tubaka: «Muntu me simba munu samu ti ngolo me basika na nzutu ya munu.»

\VS{47}Ntangu kento yina talaka ti ba zabaka yandi, yandi kwendaka fukama na mantwala ya Yesu na kutekita nyonso. Yandi zabisaka Yesu na ntwala ya bantu nyonso samu na yinki yandi simbaka yandi, mpe wapi mutindu yandi belukaka kaka na ntangu yina.

\VS{48}Yesu zabisaka yandi: «Mwana ya munu, kiminu ya nge me vuukisa nge. Kwenda na kizunu.»


\par }{\PP \VS{49}Ntete Yesu manisa na kuzonza, muntu mosi yina katukaka na yinzo ya Zayuse kwizaka zabisa Zayuse: «Mwana ya nge me kufwa. Kukwamisa dyaka ve Mulongisi.»

\VS{50}Kasi Yesu kuwaka mambu yina, mpe tubaka na Zayuse: «Kuvwanda na boma ve, kwikila kaka mpe yandi ke beluka.»

\VS{51}Ntangu Yesu kumaka na yinzo ya Zayuse, yandi pesaka muswa kaka na Pyele, Yowane, mpe Zaki na kukota na yandi na yinzo kintwadi na tata mpe mama ya mwana yina.

\VS{52}Bantu nyonso vwandaka dila, mpe vwandaka na kyadi samu na mwana yina. Na yina, Yesu tubaka: «Beno bika na kudila. Yandi me kufwa ve. Kasi yandi ke na kulala.»

\VS{53}Bawu vwandaka seka yandi samu ti bawu zabaka ti mwana kufwaka.

\VS{54}Kasi Yesu simbaka mwana na diboko, mpe tubaka na ngolo nyonso: «Mwana, vumbuka!»

\VS{55}Mwana vumbukaka mpe telamaka na nswalu nyonso. Yesu tumisaka bawu na kupesa mwana yina madya.

\VS{56}Bibuti ya yandi yitukaka mingi. Kasi Yesu tumisaka bawu na kuzabisa ve na bantu mambu yina salamaka.




\par }\Chap{9}{\SH Yesu fidisaka bilandi kumi na zole ya yandi
\par }
{\R (Mat 10.5-15; Mke 6.7-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu vukisaka bilandi kumi na zole. Yandi pesaka bawu lulendo mpe lutumu ya kubingisa bampeve nyonso ya yimbi, mpe ya kubelusa bambevo.

\VS{2}Na manima, yandi fidisaka bawu na kwenda kulongisa Nsangu ya
Kimfumu ya Nzambi, mpe kubelusa bambevo.

\VS{3}Yandi zabisaka bawu: «Beno nata ve kima na nzyetolo ya beno: Ata yinti ya nzyetolo, to saki, to madya, to mbongo. Beno vwanda ve na binkuti zole.

\VS{4}Na konso yinzo yina ba ke yamba beno, beno vwanda kuna tii ntangu beno ke katuka na kisika yina.

\VS{5}Konso kisika yina bantu ke manga na kuyamba beno, beno katuka na mbanza yina, mpe beno ningisa fundu-fundu ya makulu ya beno. Ya ke vwanda nkebosolo samu na bawu.»

\VS{6}Bilandi kwendaka mpe vwandaka luta na babwala nyonso na kuzabisa Nsangu ya Mbote. Bawu vwandaka belusa mpe bambevo bisika nyonso.


\par }{\SH Elode ke na sosa kuzaba nani kele Yesu
\par }
{\R (Mat 14.1-12; Mke 6.14-29)

\par }{\PP \VS{7}Elode, ntinu ya Ngalili, kuwaka mambu nyonso yina vwandaka salama. Mabanza ya yandi kumaka kidi-kidi, samu ti bantu ya nkaka vwandaka tuba ti ya kele Yowane Mubotiki me vumbuka na lufwa.

\VS{8}Bantu ya nkaka vwandaka tuba ti ya kele Eli me vutuka dyaka. Bantu ya nkaka dyaka vwandaka tuba ti ya kele mosi na kati ya mimbikudi ya ntama me vumbuka na lufwa.

\VS{9}Kasi Elode tubaka: «Mu zengisaka munu mosi yintu ya Yowane. Na yina, nani kele muntu yina ba ke na kuzonzila mambu nyonso yayi?» Ni yawu yina, Elode vwandaka sosa kutala Yesu.


\par }{\SH Yesu dikilaka bantu mafunda tanu
\par }
{\R (Mat 14.13-21; Mke 6.30-44; Yne 6.1-14)

\par }{\PP \VS{10}Bantumwa vutukaka mpe zabisaka Yesu mambu nyonso yina bawu salaka. Na yina, Yesu nataka bawu kisika yina vwandaka bantu ve, pene-pene na mbanza Besayida.

\VS{11}Kasi bantu zabaka yawu, mpe landaka yandi. Yesu yambaka bawu, zabisaka bawu mambu ya
Kimfumu ya Nzambi, mpe belusaka bayina vwandaka sosa kubeluka.

\VS{12}Bwisi bandaka na kuyila. Na yina, bilandi kumi na zole kwendaka pene-pene ya Yesu mpe zabisaka yandi: «Vutula bantu yayi na babwala mpe bayinzo ya mivungi yina kele pene-pene samu na kusosa madya mpe bisika ya kulala, samu ti kisika yayi kele na kima ve.»

\VS{13}Kasi Yesu zabisaka bawu: «Beno pesa bawu madya, beno mosi.» Bawu vutulaka: «Beto ke kaka na mampa tanu na bambisi zole. Nge zola ti beto kwenda kusumba madya yina bantu nyonso yayi lenda kudya?»

\VS{14}Ya tsyelika, lutangu ya babakala yina vwandaka kuna lendaka vwanda mafunda tanu (5 000). Na yina, Yesu tubaka na bilandi ya yandi: «Beno vwandisa bawu na lutangu ya makumi tanu ya bantu na konso nkonga.»

\VS{15}Bilandi tumamaka mpe bawu vwandisaka bantu nyonso.

\VS{16}Yesu bakaka mampa tanu mpe bambisi zole. Yandi talaka na zulu mpe tondaka Nzambi samu na madya yina. Yandi zengaka yawu mpe pesaka yawu na bilandi, samu ti bawu kabula yawu na bantu nyonso yina vwandaka kuna.

\VS{17}Bantu nyonso kudyaka mpe yukutaka. Na manima, ba fulusaka bitunga kumi na zole na bibuku ya mampa mpe ya bambisi yina bikanaka.


\par }{\SH Pyele tubaka ti Yesu kele
Masiya
\par }
{\R (Mat 16.13-19; Mke 8.27-29)

\par }{\PP \VS{18}Kilumbu mosi, Yesu vwandaka sambila na kisika yina vwandaka ve na bantu, mpe bilandi ya yandi vwandaka kuna. Na yina, Yesu yufulaka bawu: «Yinki bantu ke na kutuba samu na munu?»

\VS{19}Bawu vutulaka: «Bantu ke na kutuba ti nge kele Yowane Mubotiki. Ba ya nkaka ke na kutuba ti nge kele Eli, mpe ba ya nkaka dyaka ti nge kele mosi na kati ya
mumbikudi ya ntama yina me vumbuka na lufwa.»

\VS{20}Yesu yufulaka bawu: «Kasi na beno, mu kele nani?» Pyele vutulaka: «Nge kele
Masiya yina me katuka na sika ya Nzambi.»


\par }{\SH Yesu zabisaka lufwa mpe mvumbukulu ya yandi
\par }
{\R (Mat 16.20-28; Mke 8.30–9.1)

\par }{\PP \VS{21}Yesu yiminaka bawu na ngolo nyonso na kuzabisa yawu ve na muntu,

\VS{22}mpe tubaka dyaka: «Mwana ya Muntu fwana kutala mpasi mingi. Bakuluntu, bamfumu ya
banganga-Nzambi, mpe milongisi ya Misiku ke manga yandi. Ba ke kufwa yandi, mpe yandi ke vumbuka na lufwa na kilumbu ya tatu.»

\VS{23}Na manima, yandi tubaka na bawu nyonso: «Kana muntu zola kulanda munu, yandi bika na kubanza na mambu yina me tadila yandi mosi. Kasi konso kilumbu, yandi nata kulunsi ya yandi\XREF{}{{\XO 9:23 }{\XT{Mat 10.38; 16.24}}}, mpe yandi landa munu.

\VS{24}Ya tsyelika, muntu yina ke zola kuvuukisa luzingu ya yandi, ke bebisa yawu. Kasi muntu yina ke bebisa luzingu ya yandi samu na munu, ke vuukisa yawu.

\VS{25}Wapi mfunu kele na muntu na kuzwa bimvwama nyonso ya yinza kana yandi ke na kubebisa luzingu ya yandi, to ke na kufwa yawu?

\VS{26}Kana muntu tala nsoni samu na munu mpe samu na mambu ya munu, Mwana ya Muntu mpe ke tala yandi nsoni ntangu yandi ke kwiza na kati ya nkembo ya yandi, ya Tata ya yandi, mpe ya
bambazi ya longo.

\VS{27}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, bantu ya nkaka yina kele awa ke kufwa ve kana bawu tala ntete ve
Kimfumu ya Nzambi.»


\par }{\SH Luzabusu ya
Kimfumu ya Nzambi
\par }
{\R (Mat 17.1-8; Mke 9.2-8)

\par }{\PP \VS{28}Na manima ya kuzonza mambu yina, bilumbu nana lutaka, mpe Yesu bakaka Pyele, Yowane na Zaki, mpe yandi kwendaka na bawu na mongo samu na kusambila.

\VS{29}Ntangu yandi vwandaka sambila, kizizi ya yandi sobaka, mpe bilele ya yandi kumaka mpembe ya kulutila.

\VS{30}Na mpamukunu, bantu zole vwandaka zonza na Yesu: ya vwandaka Moyize mpe Eli.

\VS{31}Bawu vwandaka talana na kati ya nsemo ya nene ya
mazulu, mpe bawu vwandaka zonzila mutindu Yesu fwanaka manisa kisalu ya yandi na kufwa na Yelusalemi.

\VS{32}Pyele mpe bampangi ya yandi vwandaka ya kulala. Kasi ntangu bawu vumbukaka, bawu talaka nkembo ya Yesu mpe bantu zole yina vwandaka ya kutelama na yandi.

\VS{33}Ntangu Moyize na Eli vwandaka bika Yesu, Pyele tubaka na Yesu: «Mulongisi, ya kele mbote ti beto vwanda awa. Beto ke yidika bayinzo tatu ya lele: yinzo mosi ke vwanda ya nge, ya nkaka ke vwanda ya Moyize, mpe ya nkaka dyaka ya Eli.» (Pyele vwandaka zaba ve mambu yina yandi vwandaka tuba.)

\VS{34}Ntangu yandi vwandaka tuba mutindu yina, dituti kwizaka mpe fukaka bawu. Bilandi kumaka na boma ntangu bawu kotaka na dituti.

\VS{35}Ndinga wakanaka na kati ya dituti, mpe tubaka: «Yandi yayi ni mwana ya munu yina mu soolaka. Beno kuwa yandi!»

\VS{36}Na manima ya kuwa ndinga yina, bilandi talaka kaka Yesu yandi mosi. Bawu tubaka ata dyambu, mpe na ntangu yina, bawu zabisaka muntu ve mambu yina bawu talaka.


\par }{\SH Yesu belusaka mwana yina vwandaka na mpeve ya yimbi
\par }
{\R (Mat 17.14-18; Mke 9.14-27)

\par }{\PP \VS{37}Na kilumbu yina landaka, bawu kulumukaka mongo, mpe nkonga ya nene ya bantu kwizaka bwabana Yesu.

\VS{38}Muntu mosi bandaka na kulooka na kati ya nkonga: «Mulongisi, mu ke na kubondila nge, tala mwana ya munu kyadi. Kaka ni mwana yayi ke na munu!

\VS{39}Mpeve ya yimbi ke kwamisaka yandi, mpe ke salaka ti mwana looka. Yawu ke ningisaka yandi na ngolo nyonso, ke basisaka yandi mafulu na yinwa, mpe ke katukaka na mpasi na manima ya kunyokola yandi.

\VS{40}Mu me lomba bilandi ya nge na kubingisa mpeve yango. Kasi bawu me lenda ve na kubingisa yawu.»

\VS{41}Yesu tubaka: «Beno bantu ya ntangu yayi! Beno kele bantu ya yimbi mpe yina kele ve na kiminu! Tii wapi ntangu mu ke vwanda kaka na beno? Tii wapi ntangu mu ke vibidila beno?» Na yina, Yesu tubaka na muntu yina: «Nata mwana ya nge awa.»

\VS{42}Ntangu mwana vwandaka kwiza pene-pene ya Yesu, mpeve ya yimbi losaka yandi na ntoto, mpe ningisaka yandi na ngolo nyonso. Kasi Yesu ngalaka mpeve ya yimbi, mpe belusaka mwana. Na manima, yandi vutulaka mwana na sika ya tata ya yandi.

\VS{43}Bantu nyonso yitukaka samu na lulendo ya nene ya Nzambi.

\par }{\SH Yesu zabisaka dyaka lufwa ya yandi
\par }
{\R (Mat 17.22-23; Mke 9.30-32)

\par }{\PP Mutindu bantu nyonso vwandaka yituka ntete na mambu yina Yesu vwandaka sala, Yesu tubaka na bilandi ya yandi:

\VS{44}«Beno kuwa mbote mambu yina mu ke na kuzabisa beno ntangu yayi: Ba ke yekula Mwana ya Muntu na maboko ya bantu.»

\VS{45}Kasi bawu bakulaka ve mambu yina. Yawu vwandaka ya kubumbama na bawu samu ti bawu bakula ve nsasa ya yawu, mpe bawu vwandaka na boma ya kuyufula Yesu na dyambu yina.


\par }{\SH Nani kele kuluntu na kati ya bilandi?
\par }
{\R (Mat 18.1-5; Mke 9.33-37)

\par }{\PP \VS{46}Bilandi vwandaka solola bawu na bawu samu na kuzaba nani me lutila mfunu na kati ya bawu.

\VS{47}Yesu zabaka mabanza ya bawu. Na yina, yandi bakaka mwana ya fyoti, tulaka yandi pene-pene na yandi,

\VS{48}mpe zabisaka bawu: «Muntu yina ke yamba mwana ya fyoti yayi na Nkumbu ya munu, ke yamba munu mosi. Na yina, muntu yina ke yamba munu, ke yamba muntu yina fidisaka munu. Ya tsyelika, muntu yina kele mwana ya fyoti na kati ya beno nyonso, ni yandi me lutila mfunu.»


\par }{\SH Muntu yina ke salaka ve beto yimbi, kele na ndambu ya beto
\par }
{\R (Mke 9.38-40)

\par }{\PP \VS{49}Yowane tubaka na Yesu: «Mfumu, beto talaka muntu yina vwandaka bingisa bampeve ya yimbi na Nkumbu ya nge. Beto zolaka yimina yandi na kusala yawu, samu ti yandi kele ve na kati ya nkonga ya beto yina ke na kulanda nge.»

\VS{50}Kasi Yesu vutulaka: «Beno yimina yandi ve samu ti muntu yina ke yinaka beno ve, kele nkundi ya beno.»


\par }{\SH Bwala mosi mangaka na kuyamba Yesu
\par }
{\PP \VS{51}Yesu talaka ti ntangu kumaka pene-pene na kubika yinza yayi samu na kukwenda na zulu. Na yina, yandi bakaka lukanu ya kukwenda na Yelusalemi.

\VS{52}Yandi fidisaka ntete bantu samu na kuyidika nkwizulu ya yandi. Bantu kwendaka mpe kotaka na bwala mosi ya Samaliya.

\VS{53}Kasi bantu ya bwala yina mangaka na kuyamba Yesu samu ti yandi vwandaka kwenda na Yelusalemi.

\VS{54}Ntangu bilandi ya yandi, Zaki mpe Yowane, kuwaka mutindu yina, bawu tubaka: «Mfumu, nge zola ti beto bokila tiya ya zulu samu ti yawu kwiza kunyengisa bawu?»


\par }{\PP \VS{55}Kasi Yesu balukaka na sika ya bawu, mpe sembaka bawu.

\VS{56}Na yina, bawu kwendaka na bwala ya nkaka.


\par }{\SH Kulanda Yesu
\par }
{\R (Mat 8.19-22)

\par }{\PP \VS{57}Ntangu bawu vwandaka kwenda, muntu mosi tubaka na Yesu: «Mu ke landa nge kisika ni kisika nge ke kwenda.»

\VS{58}Yesu vutulaka: «Mibaku kele na mabulu yina bawu ke bumbamaka. Bandeke ya
mazulu mpe ke na mazanza ya bawu. Kasi Mwana ya Muntu kele ve na kisika ya kulala to ya kupema.»

\VS{59}Yesu tubaka na muntu ya nkaka: «Landa munu.» Kasi muntu yina vutulaka: «Pesa munu ntete muswa ya kwenda tula tata ya munu na ndyamu.»

\VS{60}Yesu zabisaka yandi: «Bika ti bantu ya kufwa tula bantu ya bawu ya kufwa na ndyamu. Kasi nge, kwenda kuzabisa
Kimfumu ya Nzambi.»


\par }{\PP \VS{61}Muntu ya nkaka dyaka tubaka: «Mfumu, mu ke landa nge, kasi pesa munu muswa ya kwenda kupesa ntete mbote ya nsuka na dikanda ya munu.»

\VS{62}Yesu zabisaka yandi: «Muntu yina me simba nsengo samu na kubanda na kusaba bilanga, mpe ke tala na manima, kele mfunu ve samu na
Kimfumu ya Nzambi.»




\par }\Chap{10}{\SH Yesu fidisaka bilandi makumi na zole
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na manima,
Mfumu Yesu soolaka bantu ya nkaka na lutangu ya makumi na zole. Yandi fidisaka bawu zole-zole na bambanza nyonso mpe bisika yina yandi mosi fwanaka kwenda.

\VS{2}Yandi zabisaka bawu: «Kisalu ya kuyonzika bambuma kele mingi na bilanga, kasi bisadi kele fyoti. Beno lomba na mfumu ya bilanga na kufidisa dyaka bisadi ya nkaka samu na kuyonzika yawu.

\VS{3}Beno kwenda! Mu ke na kufidisa beno mutindu bana ya mameme na kati-kati ya bayingo.

\VS{4}Beno nata ve mbongo, nkutu, to mapapa, mpe beno lutisa ve ntangu na nzila samu na kupesa bantu mbote.

\VS{5}Na konso yinzo yina beno ke kota, beno tuba ntete: “Kizunu kuvwanda na yinzo yayi.”

\VS{6}Kana muntu ya kizunu kele na kati ya yinzo yina, kizunu ya beno ke vwanda na yandi. Kana muntu ya kizunu kele ve, yawu ke vutukila beno.

\VS{7}Beno vwanda na kati ya yinzo yina. Beno kudya mpe kunwa bima yina ba ke pesa beno samu ti kisadi fwana kuzwa difuta ya yandi. Beno basika ve na yinzo yina samu na kwenda kulala na yinzo ya nkaka.

\VS{8}Ntangu beno ke kota na mbanza yina bantu ke yamba beno, beno kudya madya yina ba ke pesa beno.

\VS{9}Beno belusa bambevo yina kele kuna, mpe beno tuba na bantu ya mbanza yina ti
Kimfumu ya Nzambi me kuma pene-pene na beno.

\VS{10}Kasi ntangu beno ke kota na mbanza yina bantu ke yamba beno ve, beno kwenda na babala-bala mpe beno tuba na bantu nyonso:

\VS{11}“Beto ke na kuningisa fundu-fundu ya mbanza ya beno yina me kangama na makulu ya beto samu na kubikila beno yawu. Kasi beno fwana kuzaba mbote ti
Kimfumu ya Nzambi me kuma pene-pene.”

\VS{12}Mu ke na kuzabisa beno yawu: Na kilumbu yina Nzambi ke fundisa bantu, kitumbu yina ke kuzwa bantu ya mbanza yina, ke lutila kitumbu yina ke kuzwa bantu ya mbanza Sodome.»


\par }{\SH Bambanza yina ke na kumanga na kukwikila Yesu
\par }
{\R (Mat 11.20-24)

\par }{\PP \VS{13}«Kyadi na beno, bantu ya mbanza Kolazine! Kyadi na beno, bantu ya mbanza Besayida! Kana bimangu nyonso yina Nzambi salaka na bambanza ya beno, salamaka na bambanza Tile mpe Sidone, katuka ntama, bantu ya bambanza yayi zolaka lwata bangoto mpe kupakula bombi na nzutu, samu na kulakisa ti bawu me soba nkadulu\FTNT{*}{{\FR 10:13 }{\FT{Kulwata ngoto mpe kupakula bombi vwandaka kidimbu ya mafwa mpe ya kyadi samu na bantu ya Isayeli.}}}.

\VS{14}Ni yawu yina, na kilumbu yina Nzambi ke fundisa bantu, kitumbu yina beno ke kuzwa ke lutila kitumbu yina ke kuzwa bantu ya bambanza Tile mpe Sidone.

\VS{15}Beno bantu ya mbanza Kapenawume! Beno ke na kubanza ti Nzambi ke zangula beno tii na zulu? Ve, ba ke kulula beno tii na kisika ya bantu ya kufwa.»

\VS{16}Yesu tubaka dyaka na bilandi ya yandi: «Muntu yina ke kuwa beno, ke kuwa munu. Muntu yina ke manga beno, ke manga mpe munu. Kasi muntu yina ke manga munu, ke manga Nzambi yina fidisaka munu.»


\par }{\SH Bilandi makumi nsambwadi na zole vutukaka na sika ya Yesu
\par }
{\PP \VS{17}Bilandi makumi na zole vutukaka na kyese nyonso, mpe tubaka: «Mfumu, bampeve ya yimbi mpe tumamaka na beto ntangu beto bingisaka bawu na Nkumbu ya nge!»

\VS{18}Yesu vutulaka: «Mu vwandaka tala
Satana yina katukaka na zulu mpe kubwaka na ntoto mutindu lusyemo.

\VS{19}Beno kuwa! Mu pesaka beno lulendo ya kutambula na zulu ya banyoka na ya bankala-nseke, mpe ya kumwangisa lulendo nyonso ya
Satana. Ata kima ke lenda na kusala beno yimbi.

\VS{20}Beno yangalala ve samu ti bampeve ya yimbi ke na kutumama na beno. Kasi beno yangalala samu ti bankumbu ya beno kele ya kusonama na
mazulu.»


\par }{\SH Yesu me lakisa Tata ya yandi na bana ya fyoti
\par }
{\R (Mat 11.25-27; 13.16-17)

\par }{\PP \VS{21}Kaka na ntangu yina, Mpeve ya Longo fulusaka Yesu na kilengi, mpe Yesu tubaka: «Tata ya munu, nge kele
Mfumu ya zulu mpe ya ntoto. Mu ke na kutonda nge samu ti nge me lakisa na bana ya fyoti mambu yina nge lakisaka ve na bantu ya ndwenga mpe ya mayela. Ee, Tata, ni nge mosi zolaka ti yawu vwanda mutindu yayi.


\par }{\PP \VS{22}«Tata ya munu tulaka bima nyonso na maboko ya munu. Ata muntu zaba nani kele Mwana kana kaka Tata ve, mpe ata muntu zaba nani kele Tata kana kaka Mwana ve, mpe bayina Mwana zola kuzabisa yawu.»


\par }{\PP \VS{23}Na manima, Yesu balukaka na sika ya bilandi ya yandi, mpe yandi tubaka kaka na bawu: «Beno kele na kyese na kutala mambu yina beno ke na kutala!

\VS{24}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, mimbikudi mingi mpe bantinu mingi vwandaka na nsatu ya kutala mambu yina beno ke na kutala, kasi bawu talaka yawu ve. Bawu vwandaka mpe na nsatu ya kuwa mambu yina beno ke na kuwa, kasi bawu kuwaka yawu ve.»


\par }{\SH Kingana ya muntu ya mbote ya Samaliya
\par }
{\PP \VS{25}Na yina, mulongisi mosi ya Misiku bakaka kinzonzi mpe yufulaka Yesu samu na kutonta yandi: «Mulongisi, yinki mu fwana kusala samu na kuzwa luzingu ya bantangu nyonso?»

\VS{26}Yesu tubaka: «Yinki kele ya kusonama na kati ya Misiku? Wapi mambu nge ke tangaka kuna?»

\VS{27}Muntu yina vutulaka: «Nge fwana kuzola
Mfumu Nzambi ya nge na ntima ya nge nyonso, na mwela ya nge nyonso, na ngolo ya nge nyonso, mpe na mayela ya nge nyonso,» mpe dyaka: «Nge fwana kuzola mpangi ya nge mutindu nge mosi\XREF{}{{\XO 10:27 }{\XT{Knz 19.18; Mus 6.5}}}.»

\VS{28}Na yina, Yesu zabisaka yandi: «Nge me pesa mvutu ya mbote. Sala yawu, mpe nge ke zinga.»

\VS{29}Kasi
mulongisi ya Misiku vwandaka zola kulakisa ti kyuvu ya yandi kele ya
kudedama, mpe yufulaka Yesu: «Nani kele mpangi ya munu?»

\VS{30}Yesu vutulaka: «Muntu mosi katukaka na Yelusalemi, mpe vwandaka kwenda na mbanza Yeliko. Na nzila, bimpumbulu bwilaka yandi, bakaka yandi bima nyonso, mpe bulaka yandi. Bawu bikaka yandi pene-pene na lufwa, mpe bawu kwendaka.

\VS{31}Nganga-Nzambi mosi vwandaka lutila na nzila yina. Ntangu yandi talaka muntu yina, yandi lutaka na lweka ya nkaka ya nzila, mpe kwendaka.

\VS{32}Mutindu mosi mpe, mu-Levi mosi kumaka na kisika yina. Ntangu yandi talaka muntu yina, yandi lutaka na lweka ya nkaka ya nzila, mpe kwendaka.

\VS{33}Kasi muntu mosi ya Samaliya vwandaka zyeta na nzila yina. Ntangu yandi kumaka kisika vwandaka muntu yina, yandi kumaka na kyadi ya kulutila na kutala yandi.

\VS{34}Yandi kwendaka pene-pene ya muntu yina, sekulaka yandi vinu na bamputa, yandi tulaka yandi mafuta, mpe kangaka yawu na bitende. Na manima, yandi tulaka yandi na zulu ya mpunda ya yandi, mpe nataka yandi na yinzo ya banzenza kisika yandi sadisaka yandi.

\VS{35}Na kilumbu yina landaka, yandi bakaka Badenalya zole\XREF{}{{\XO 10:35 }{\XT{Mat 18.28}}}, yandi pesaka yawu na mfumu ya yinzo ya banzenza, mpe tubaka: “Sadisa mbote muntu yayi. Ntangu mu ke vutuka awa, mu ke futa nge mbongo yina nge ke bwela samu na kusadisa yandi.”»


\par }{\PP \VS{36}Yesu tubaka dyaka: «Nani na bawu nyonso tatu vwandaka mpangi ya muntu yina bimpumbulu bulaka?»

\VS{37}Mulongisi ya Misiku vutulaka: «Ni muntu yina talaka yandi kyadi.» Na yina, Yesu zabisaka yandi: «Kwenda! Nge mpe sala mutindu mosi.»


\par }{\SH Yesu kwendaka na yinzo ya Mate mpe Maliya
\par }
{\PP \VS{38}Ntangu Yesu na bilandi ya yandi vwandaka kwenda na Yelusalemi, yandi kotaka na bwala mosi, kisika kento mosi na nkumbu Mate, yambaka yandi na yinzo ya yandi.

\VS{39}Mate vwandaka na leki ya yandi ya kento na nkumbu Maliya, yina kwendaka vwanda pene-pene na makulu ya
Mfumu samu na kuwa mambu yina
Mfumu vwandaka zonza.

\VS{40}Mate vwandaka na kisalu mingi ya kukubika madya. Yandi kwendaka pene-pene ya Yesu, mpe tubaka: «Mfumu, ya ke na kusala nge mpasi ve ti leki ya munu bika munu mosi na kusala bisalu nyonso yayi? Zabisa yandi na kwiza kupesa munu maboko.»

\VS{41}Mfumu vutulaka: «Mate, Mate, nge ke na kutala ntima mpasi, mpe nge ke na kubanza samu na mambu mingi.

\VS{42}Kasi kaka kima mosi kele mfunu. Maliya me soola dyambu yina me lutila mbote, mpe ata muntu ke lenda na kukatula yandi yawu.»




\par }\Chap{11}{\SH Mutindu ya kusambila
\par }
{\R (Mat 6.9-13; 7.7-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kilumbu mosi, Yesu vwandaka sambila na kisika mosi. Ntangu yandi manisaka, mosi na kati ya bilandi ya yandi zabisaka yandi: «Mfumu, longisa beto na kusambila mutindu Yowane longisaka bilandi ya yandi.»

\VS{2}Yesu vutulaka: «Ntangu beno ke sambilaka, beno tubaka:

\par }{\Q «“Tata bika ti Nkumbu ya nge kuvwanda ya longo,

\par }{\Q Kimfumu ya nge kwiza.


\par }{\Q \VS{3}Pesa beto, bilumbu nyonso, madya yina me fwanana.


\par }{\Q \VS{4}Lemvokila beto masumu, samu ti beto mpe

\par }{\Q ke lemvokilaka bayina ke salaka beto yimbi,

\par }{\Q mpe kubika beto ve na kubwa na bantontolo.”»


\par }{\PP \VS{5}Yesu zabisaka dyaka bawu: «Kana mosi na kati ya beno kwenda kutala ndiku ya yandi na kati-kati ya mpimpa samu na kuzabisa yandi: “Ndiku ya munu, defisa munu mampa tatu,

\VS{6}samu ti ndiku mosi ya munu yina vwandaka na nzyetolo me kwiza, mpe mu kele ve na kima ya kupesa yandi.”

\VS{7}Kana ndiku ya nge yina kele na kati ya yinzo, vutula: “Kukwamisa munu ve! Mwelo ya yinzo kele ya kukangama, mpe munu na bana ya munu me lala pongi. Mu lenda kuvumbuka dyaka ve samu na kupesa nge mampa.”

\VS{8}Mu ke na kuzabisa beno, ata ti yandi vumbuka ve samu na bunkundi ya bawu na kupesa yandi yawu, yandi ke vumbuka mpe ke pesa nkundi ya yandi bima nyonso yina ke na yandi nsatu, samu ti nkundi yina ke tala ve nsoni na kutatamana na kulomba.

\VS{9}Na yina, mu ke na kuzabisa beno: Beno lomba, mpe ba ke pesa beno. Beno sosa, mpe beno ke kuzwa. Beno konkota na mwelo, mpe ba ke zibudila beno.

\VS{10}Ya tsyelika, ba ke pesaka na konso muntu yina ke lombaka. Muntu yina ke sosaka, ke kuzwaka, mpe ba ke zibulaka mwelo na muntu yina ke konkotaka.

\VS{11}Wapi tata yina na kati ya beno lenda kupesa mwana ya yandi nyoka kana mwana me lomba yandi mbisi?

\VS{12}To kupesa mwana ya yandi nkala-nseke kana yandi me lomba yandi diki?

\VS{13}Ata ti beno kele bantu ya yimbi, kasi beno zaba kupesa bima ya mbote na bana ya beno. Na yina, samu na yinki Tata yina kele na
mazulu ke manga na kupesa Mpeve ya Longo na bayina ke lombaka yandi yawu?»


\par }{\SH Yesu pesaka mvutu na milongisi ya Misiku
\par }
{\R (Mat 12.22-30; Mke 3.22-27)

\par }{\PP \VS{14}Kilumbu mosi, Yesu vwandaka bingisa mpeve ya yimbi yina kumisaka muntu mosi dibaba. Ntangu mpeve ya yimbi basikaka, dibaba bandaka na kuzonza, mpe bantu yitukaka mingi.

\VS{15}Kasi bantu ya nkaka tubaka: «Ni
Bezebule, mfumu ya bampeve ya yimbi, ke pesaka yandi lulendo ya kubingisa bampeve ya yimbi!»

\VS{16}Bantu ya nkaka na kutonta yandi, lombaka yandi na kusala kidimbu yina ke lakisa ti yandi katukaka na sika ya Nzambi.

\VS{17}Kasi Yesu zabaka mabanza ya bawu. Na yina, yandi zabisaka bawu: «Konso yinsi yina bantu ke na kunwana bawu na bawu ke mwangana, mpe bayinzo ke kubwa na zulu ya bayinzo ya nkaka.

\VS{18}Beno ke na kutuba ti ni
Bezebule ke pesaka munu lulendo ya kubingisa bampeve ya yimbi. Kana
Satana ke na kunwanisa yandi mosi, wapi mutindu kimfumu ya yandi lenda kutatamana na kuzinga?

\VS{19}Kana ni
Bezebule ke pesaka munu lulendo ya kubingisa bampeve ya yimbi, nani ke pesaka bilandi ya beno lulendo ya kubingisa yawu? Ni yawu yina, bawu ke vwanda mifundisi ya beno.

\VS{20}Kasi kana ni na lulendo ya Nzambi mu ke bingisaka bampeve ya yimbi, yawu ke na kulakisa ti
Kimfumu ya Nzambi me kuma yimeni tii na sika ya beno.


\par }{\PP \VS{21}«Ntangu muntu ya ngolo yina ke na binwanunu ya kulunga ke kebaka yinzo ya yandi, bima nyonso ya yandi ke vwandaka na nkebolo ya mbote.

\VS{22}Kana muntu ya nkaka yina me lutila yandi ngolo kwiza kunwanisa mpe nunga yandi, muntu yina ke baka yandi binwanunu nyonso yina yandi ke tulaka ntima, mpe ke kabula bima nyonso yina yandi me baka yandi.


\par }{\PP \VS{23}«Muntu yina kele ve kintwadi na munu, kele mbeni ya munu, mpe muntu yina ke sadisaka ve munu na kuvukisa bantu kisika mosi, ke mwangisaka.»


\par }{\SH Ntangu mpeve ya yimbi ke vutukaka na muntu
\par }
{\R (Mat 12.43-45)

\par }{\PP \VS{24}«Ntangu mpeve ya yimbi ke basikaka na nzutu ya muntu, yandi ke kwendaka sosa kisika ya kuvwanda na bisika ya kuyuma. Kana yandi me kuzwa yawu ve, yandi ke tubaka: “Mu ke vutuka na yinzo ya munu kisika mu basikaka.”

\VS{25}Yandi ke vutukaka mpe ke kutaka yinzo ya kukombola mpe ya kuyilama mbote.

\VS{26}Na yina, yandi ke kwenda baka bampeve nsambwadi yina me lutila yandi yimbi. Bawu ke vutuka na yinzo yina, mpe ke vwanda kuna. Ni yawu yina, mavimpi ya muntu yina ke lutila dyaka yimbi na mavimpi yina vwandaka ntete na yandi.»


\par }{\PP \VS{27}Ntangu Yesu manisaka na kuzonza mambu yina, kento mosi na kati ya nkonga tubaka: «Kyese na kento yina butaka nge, mpe nwikisaka nge mabene!»

\VS{28}Kasi Yesu vutulaka: «Kyese na bantu yina ke kuwaka Mambu ya Nzambi mpe ke sadilaka yawu!»


\par }{\SH Bantu ke na kulomba kidimbu
\par }
{\R (Mat 12.38-42)

\par }{\PP \VS{29}Ntangu bantu vwandaka kutakana na lweka ya Yesu, yandi tubaka: «Bantu ya ntangu yayi kele bantu ya yimbi! Bawu ke na kulomba kidimbu. Kasi bawu ke tala dyaka ve kidimbu ya nkaka, bawu ke tala kaka kidimbu yina salamaka na Yonase.

\VS{30}Ya tsyelika, mutindu Yonase\XREF{}{{\XO 11:30 }{\XT{Yon 1–4}}} vwandaka kidimbu samu na bantu ya mbanza Ninive, mutindu mosi mpe, Mwana ya Muntu ke vwanda kidimbu samu na bantu ya ntangu yayi.

\VS{31}Na kilumbu yina Nzambi ke fundisa bantu, ntinu ya kento ya yinsi ya Sude ke telama na ntwala ya bantu ya ntangu yayi, mpe ke funda bawu samu ti yandi katukaka na bizunga yina kele ntama samu na kwiza kuwa mambu ya kufuluka na ndwenga yina Salomoni vwandaka zabisa. Kasi awa kele na muntu yina me lutila Salomoni mfunu!

\VS{32}Na kilumbu yina Nzambi ke fundisa bantu, bantu ya mbanza Ninive ke telama na ntwala ya bantu ya ntangu yayi, mpe ke funda bawu samu ti bantu ya mbanza Ninive sobaka nkadulu ntangu bawu kuwaka mambu ya Yonase. Kasi awa kele na muntu yina me lutila Yonase mfunu!»


\par }{\SH Nsemo ya nzutu
\par }
{\R (Mat 5.15; 6.22-23)

\par }{\PP \VS{33}«Ata muntu ke namisaka mwinda samu na kubumba yawu to kutula yawu na yisi ya kantini. Kasi ba ke tulaka yawu na zulu ya kitentokolo ya mwinda, samu ti bantu yina ke na kukota na yinzo tala nsemo.

\VS{34}Meso ya nge kele mutindu mwinda ya nzutu ya nge. Kana meso ya nge kele na mavimpi ya mbote, nzutu ya nge nyonso kele na kati ya nsemo. Kana meso ya nge kele na mavimpi ya yimbi, nzutu ya nge nyonso kele na kati ya mpimpa.

\VS{35}Na yina, nge fwana kusala keba samu ti nsemo yina kele na nge kukuma ve mpimpa.

\VS{36}Kana nzutu nyonso ya nge kele na kati ya nsemo ata kinama mosi kuvwanda na kati ya mpimpa, nzutu nyonso ke vwanda na kati ya nsemo mutindu mwinda ke kyenzulaka nge na nsemo ya yawu.»


\par }{\SH Yesu sembaka ba-Falisye mpe milongisi ya Misiku
\par }
{\R (Mat 23.1-36; Mke 12.38-40)

\par }{\PP \VS{37}Ntangu Yesu manisaka na kuzonza,
Falisye mosi bokilaka yandi na kwenda kudya na yinzo ya yandi. Yesu kotaka na yinzo, mpe vwandaka na mesa.

\VS{38}Falisye yina yitukaka ntangu yandi talaka ti Yesu sukulaka ve maboko ntete na kudya.

\VS{39}Na yina,
Mfumu Yesu zabisaka yandi: «Beno
ba-Falisye, beno ke sukulaka ngaanda ya bambungu mpe bandonga ya beno. Kasi na kati ya bantima ya beno, beno kele ya kufuluka na bansatu ya kulaba mpe ya myangu.

\VS{40}Beno kele na mayela ve! Nzambi yina yidikaka ngaanda, yidikaka mpe kati.

\VS{41}Na yina, beno pesa na bamputu bima yina kele na kati ya bambungu mpe bandonga ya beno, mpe nyonso ke vwanda ya
kuvedila na beno.


\par }{\PP \VS{42}«Kyadi na beno
ba-Falisye! Beno ke pesaka na Nzambi
dime ya bima yina beno ke kunaka mutindu manzulu, musoso, mpe bandunda ya mutindu na mutindu. Kasi beno ke bikaka na kusadila
ludedomo mpe luzolo ya Nzambi. Ni mambu yina beno fwanaka sadila, ata kubika mambu ya nkaka.


\par }{\PP \VS{43}«Kyadi na beno
ba-Falisye! Beno ke zolaka na kuvwanda na bakiti ya ntete na kati ya bayinzo ya lusambulu, mpe beno ke zolaka ti bantu pesa beno bambote ya buzitu na bisika yina bantu ke vukanaka.

\VS{44}Kyadi na beno! Beno kele mutindu bandyamu yina ke na kutalana ve, mpe yina bantu ke na kutambula na zulu ya yawu ata kuzaba.»


\par }{\PP \VS{45}Na yina, mulongisi mosi ya Misiku tubaka na Yesu: «Mulongisi, na kuzonza mutindu yina, nge ke na kufinga beto mpe!»

\VS{46}Yesu vutulaka: «Kyadi mpe na beno milongisi ya Misiku! Beno ke pesaka bantu bifunda ya kilo na kunata. Kasi beno mosi ke mekaka ve na kunanguna yawu ata na musapi.

\VS{47}Kyadi na beno! Beno ke tungaka bandyamu samu na mimbikudi yina bankooko ya beno kufwaka!

\VS{48}Na kusala mutindu yina, beno ke lakisaka ti beno ke ndimaka mavanga ya bankooko ya beno samu ti bawu kufwaka mimbikudi, mpe beno ke na kutunga bandyamu ya bawu.

\VS{49}Ni yawu yina, Nzambi na ndwenga ya yandi tubaka: “Mu ke fidisa bawu mimbikudi mpe
bantumwa. Bawu ke kufwa ba ya nkaka, mpe ke talisa ba ya nkaka mpasi.”

\VS{50}Ni yawu yina, bantu ya ntangu yayi ke kuzwa kitumbu samu na mimbikudi nyonso yina bantu kufwaka katuka mbandukulu ya yinza,

\VS{51}mpe katuka lufwa ya Abele tii na lufwa ya Zakali yina ba kufwaka na kati-kati ya
kiyokolo ya minkayulu na
kivinga ya longo. Ee, mu ke na kuzabisa beno yawu, bantu ya ntangu yayi ke kuzwa kitumbu samu na mimbikudi nyonso yina bantu kufwaka.


\par }{\PP \VS{52}«Kyadi na beno milongisi ya Misiku! Beno me katula fungula ya mwelo ya yinzo yina bantu lenda kuzwa mayela. Beno mosi me kota ve na kati, mpe beno ke na kuyimina bayina ke na nsatu ya kukota kuna.»


\par }{\PP \VS{53}Ntangu Yesu basikaka na yinzo yina, milongisi ya Misiku mpe
ba-Falisye kumaka na nkele ya kulutila na yandi, mpe vwandaka yufula yandi byuvu ya mutindu na mutindu.

\VS{54}Bawu vwandaka pesa yandi byuvu yina vwandaka na mitambu samu na kuzwa dyambu ya yimbi yina bawu ke funda yandi.




\par }\Chap{12}{\SH Kusala keba na bantu ya luvunu
\par }
{\R (Mat 10.26-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na ntangu yina, mafunda ya bantu kutakanaka kisika mosi, mpe vwandaka dyatasana samu ti lutangu ya bantu lutilaka nene. Yesu tubaka ntete na bilandi ya yandi: «Beno sala keba na levule ya
ba-Falisye, yina zola kutuba nkadulu ya bawu ya bantima zole.

\VS{2}Mambu nyonso yina kele ya kubumbama ke talana, mpe mambu nyonso ya mansweki ke zabana.

\VS{3}Ni yawu yina, mambu nyonso yina beno ke tuba na mpimpa, ke wakana na ntangu, mpe mambu yina beno ke zabisa na makutu ya bampangi na kati ya bivinga, bantu ke tuba yawu na ngolo nyonso na ntwala ya bantu.»


\par }{\SH Kuvwanda ve na boma ya bantu
\par }
{\R (Mat 10.28-31)

\par }{\PP \VS{4}«Mu ke na kutuba na beno bandiku ya munu ti beno tala ve boma ya bayina ke kufwaka nzutu ya muntu, mpe na manima, bawu lenda kusala dyaka kima ya nkaka ve.

\VS{5}Beno zaba nani beno fwana kutala boma? Beno fwana kutala Nzambi boma. Yandi kele na lulendo ya kufwa muntu mpe na manima kulosa yandi na
mbungulu. Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, ni yandi beno fwana kutala boma!


\par }{\PP \VS{6}«Ba ke tekisaka ve banswini tanu na ntalu ya fyoti mingi? Kasi Nzambi ke zimbanaka ata mosi na kati ya bawu.

\VS{7}Kasi samu na beno, ata bansuki ya bayintu ya beno, Nzambi zaba lutangu ya yawu. Na yina, beno vwanda ve na boma. Beno me lutila banswini mingi mfunu!»


\par }{\SH Kundima to kumanga Yesu
\par }
{\R (Mat 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

\par }{\PP \VS{8}«Mu ke na kutubila beno: Konso muntu yina ke ndima na ntwala ya bantu nyonso ti yandi kele kilandi ya munu, Mwana ya Muntu mpe ke ndima yandi na ntwala ya
bambazi ya Nzambi.

\VS{9}Kasi muntu yina ke manga munu na ntwala ya bantu, Mwana ya Muntu mpe ke manga yandi na ntwala ya
bambazi ya Nzambi.

\VS{10}Konso muntu yina ke finga Mwana ya Muntu, ke kuzwa mulemvo. Kasi muntu yina ke finga Mpeve ya Longo, ke kuzwa ve mulemvo.


\par }{\PP \VS{11}«Ntangu ba ke nata beno na lufundusu na kati ya
bayinzo ya lusambulu ya ba-Zwife, to na ntwala ya bantwadisi to ya bamfumu ya luyalu, beno vwanda na boma ve na kusosa wapi mutindu beno ke nwanina banzutu ya beno, to wapi mambu beno ke zonza.

\VS{12}Ya tsyelika, Mpeve ya Longo ke longisa beno na ntangu yina mambu yina beno fwana kuzonza.»


\par }{\SH Kingana ya mvwama ya kizoba
\par }
{\PP \VS{13}Muntu mosi na kati ya nkonga, tubaka na Yesu: «Mulongisi, tuba na mpangi ya munu na kukabula na munu bimvwama yina tata bikilaka beto.»

\VS{14}Yesu vutulaka: «Ndiku ya munu, nani me pesa munu muswa ya kuvwanda zuzi ya beno to ya kukabula bimvwama ya beno?»

\VS{15}Na manima, Yesu tubaka na bantu nyonso: «Beno sala keba! Beno tula ve ntima na bimvwama samu ti luzingu ya muntu kele ve samu na bima yina kele na yandi, ata yandi kele mvwama!»


\par }{\PP \VS{16}Na yina, Yesu tubilaka bawu kingana yayi: «Mvwama mosi vwandaka na bilanga yina butaka bambuma mingi.

\VS{17}Yandi vwandaka yindula mpe yufula na kati ya ntima: “Yinki mu ke sala? Mu kele ve na kisika ya kubumba bambuma nyonso yayi.”

\VS{18}Na yina, yandi tubaka: “Mu ke sala mutindu yayi: Mu ke mwangisa bayinzo ya kubumba bambuma yina kele na munu, mpe mu ke tunga yina me lutila nene. Na kati kuna, mu ke yonzika bambuma nyonso ya munu ya faline, mpe bima ya nkaka.

\VS{19}Na manima, mu ke tuba na munu mosi: Ndiku ya munu, nge kele na bima mingi. Pema ya nge, kudya, kunwa, mpe yangalala samu na luzingu!”

\VS{20}Kasi Nzambi zabisaka yandi: “Nge kele kizoba! Kaka na mpimpa yayi, nge ke kufwa. Na yina, bima nyonso yina nge me bumba ke vwanda ya nani?”»

\VS{21}Yesu tubaka dyaka: «Ni mambu yina ke salama na muntu yina ke kutikaka bimvwama samu na yandi mosi, kasi kele ve mvwama na meso ya Nzambi.»


\par }{\SH Kusala kivuvu na Nzambi
\par }
{\R (Mat 6.25-34)

\par }{\PP \VS{22}Yesu tubaka dyaka na bilandi ya yandi: «Ni yawu yina, mu ke na kuzabisa beno ti beno vwanda ve na manyongo na madya samu na luzingu ya beno, to na bilele samu na banzutu ya beno,

\VS{23}samu ti luzingu me lutila madya mfunu, mpe nzutu me lutila bilele mfunu.

\VS{24}Beno tala bankwankwa! Bawu ke kunaka ve mpe ke yonzikaka ve bambuma. Bawu kele ve na bisika ya kubumba bambuma to bayinzo samu na kuyonzika yawu. Kasi Nzambi ke dikilaka bawu! Ya tsyelika, beno me lutila bandeke mfunu mingi!

\VS{25}Nani na kati ya beno, na manyongo ya yandi, lenda kubwela mwa ndambu ya bilumbu na luzingu ya yandi?

\VS{26}Kana beno lenda ve kusala mambu ya fyoti yayi, samu na yinki beno kele na manyongo na bima ya nkaka?

\VS{27}Beno tala mutindu ke kulaka bifulu: Yawu ke salaka ve kisalu, mpe ke syetaka ve bilele. Kasi mu ke na kuzabisa beno, ata Salomoni na bimvwama nyonso yina vwandaka na yandi, kuzwaka ve kinkuti ya kulutila kitoko na mosi ya bifulu yayi.

\VS{28}Kana Nzambi ke na kulwatisa mutindu yina matiti yina kele na kati ya bilanga bubu yayi mpe ba ke losa mbasi na tiya, samu na yinki yandi ke lwatisa beno ve ya kulutila? Beno kele bantu ya kiminu ya fyoti!

\VS{29}Beno tala ntima mpasi ve na kusosaka yinki beno ke kudya mpe kunwa.

\VS{30}Ni bayina zaba Nzambi ve na yinza yayi ke sosaka ntangu nyonso bima nyonso yina. Kasi beno, beno kele na Tata yina zaba ti beno kele na nsatu ya yawu.

\VS{31}Beno sosa ntete Kimfumu ya yandi, mpe yandi ke pesa beno mpe bima nyonso yina me bikana.»


\par }{\SH Bimvwama ya
mazulu
\par }
{\R (Mat 6.19-21)

\par }{\PP \VS{32}«Beno tala boma ve nkonga ya mameme! Tata ya beno me tala ti ya ke mbote na kupesa beno Kimfumu ya yandi.

\VS{33}Beno tekisa bima yina kele na beno, mpe beno kabula mbongo na bamputu. Beno vwanda na bankutu ya mbongo yina ke bebaka ve. Beno kutika bimvwama na
mazulu, kisika yawu lenda kuzimbana ve. Kuna, miyibi lenda kulaba yawu ve, mpe banselele lenda kubebisa yawu ve.

\VS{34}Ya tsyelika, kisika yina kele bimvwama ya nge, ni kisika yina mpe kele ntima ya nge.»


\par }{\SH Meso yina ke lalaka ve
\par }
{\PP \VS{35}«Beno vwanda ya kukubama. Beno lwata bilele ya beno ya kisalu, mpe beno namisa minda ya beno.

\VS{36}Beno vwanda mutindu bisadi yina ke na kuvingila mfumu ya bawu yina kwendaka na
mukembo ya makwela samu na kuzibudila yandi mwelo ntangu yandi ke kwiza mpe ke konkota.

\VS{37}Kyese na bisadi yina mfumu ke kuta ve ya kulala ntangu yandi ke vutuka. Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, yandi ke lwata kinkuti ya yandi ya kisalu, ke vwandisa bawu na mesa, mpe ke sadila bawu samu na kupesa bawu madya.

\VS{38}Kyese na bawu kana yandi vutuka na kati-kati ya mpimpa to ntangu nsusu ya ntete ke kubaka, mpe ti yandi kuta bawu ya kulala ve!


\par }{\PP \VS{39}«Beno zaba yawu mbote: Kana mfumu ya yinzo lendaka zaba wapi ngunga muyibi ke kwiza, yandi zolaka bika yandi ve na kukota na yinzo ya yandi.

\VS{40}Beno mpe, beno vwanda ya kukubama samu ti Mwana ya Muntu ke kwiza na ngunga yina beno zaba ve.»


\par }{\SH Kisadi ya kukwikama mpe kisadi ya yimbi
\par }
{\R (Mat 24.45-51)

\par }{\PP \VS{41}Na yina, Pyele yufulaka: «Mfumu, nge me tuba kingana yayi samu na beto kaka to samu na bantu nyonso?»


\par }{\PP \VS{42}Yesu vutulaka: «Nani kele kisadi ya kukwikama mpe ya mayela yina mfumu ke pesa kisalu ya kuvingila yinzo ya yandi, mpe ya kukabula madya na bisadi ya nkaka na ntangu ya kulunga?

\VS{43}Kyese na kisadi yina mfumu ya yandi ke kuta, ntangu yandi ke vutuka, na kusala kisalu yina yandi bikilaka yandi!

\VS{44}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno:
Mfumu ke pesa yandi kisalu ya kutwadisa bimvwama nyonso ya yandi.

\VS{45}Kana kisadi yina tuba na kati ya ntima ya yandi ti: “mfumu ya munu ke vutuka nswalu ve”, mpe kana yandi banda na kunyokola bisadi ya babakala mpe ya bakento, mpe kana yandi kudya, kunwa mpe kola malafu,

\VS{46}mfumu ya yandi ke vutuka na kilumbu yina kisadi yina ke vingila yandi ve, mpe na ngunga yina yandi zaba ve.
Mfumu ke bingisa kisadi yina, mpe ke pesa yandi kitumbu mosi na bantu yina kele ve ya kukwikama.»

\VS{47}«Kisadi yina zaba mambu yina ke zolaka mfumu ya yandi, kasi kele ve ya kukubama na kusadila yawu ke kuzwa bikoti ya kulutila mingi.

\VS{48}Kasi kisadi yina zaba ve mambu yina ke zolaka mfumu ya yandi, mpe ke sala mambu ya yimbi yina fwana kupesa kitumbu, ke kuzwa ve bikoti mingi. Na muntu yina ba me pesa bima mingi, ba ke lomba yandi mingi, mpe muntu yina me kuzwa bima mingi, ba ke lomba yandi bima ya kulutila dyaka mingi.»


\par }{\SH Yesu kwizaka mwangisa bantu
\par }
{\R (Mat 10.34-36)

\par }{\PP \VS{49}«Mu me kwiza samu na kutula tiya na ntoto, mpe mu zola mingi ti yawu vwanda yimeni ya kunama.

\VS{50}Mu fwana kuzwa mbotokolo, mpe mu zola ti yawu salama mbangu.

\VS{51}Beno banza ti mu kwizaka awa na ntoto samu na kutula kizunu? Ve, mu ke na kuzabisa beno: Mu kwizaka samu ti bantu kabuka.

\VS{52}Katuka ntangu yayi, dikanda yina kele na bantu tanu ke kabuka, bantu tatu ke wisana ve na bantu zole, mpe bantu zole ke wisana ve na bantu tatu.

\VS{53}Tata ke yina mwana ya yandi ya bakala, mpe mwana ya bakala ke yina tata ya yandi. Mama ke yina mwana ya yandi ya kento, mpe mwana ya kento ke yina mama ya yandi. Mama ya mwana ya bakala ke yina kento ya mwana ya yandi, mpe kento ke yina mama ya bakala ya yandi.»


\par }{\SH Kuzaba na kubakula bidimbu ya ntangu yayi
\par }
{\R (Mat 16.2-3)

\par }{\PP \VS{54}Yesu tubaka dyaka na nkonga ya bantu: «Ntangu beno ke talaka ti dituti ya ndombe me basika na ndambu ya wesete, beno ke tubaka na nswalu nyonso: “Mvula ke noka”, mpe yawu ke nokaka.

\VS{55}Ntangu mupepe yina ke katukaka na ndambu ya sude ke bandaka na kufula, beno ke tubaka: “Bubu yayi, tiya ke vwanda ngolo”, mpe yawu ke salamaka.

\VS{56}Beno kele bantu ya bantima zole! Beno ke zabaka bidimbu ya ntoto mpe ya zulu. Na yina, samu na yinki beno ke na kubakula ve nsasa ya mambu yina ke na kusalama ntangu yayi?»


\par }{\SH Kuwisana na muntu me funda nge na bazuzi
\par }
{\R (Mat 5.25-26)

\par }{\PP \VS{57}«Samu na yinki beno ke lendaka ve na kutala beno mosi mambu yina kele ya
kudedama?

\VS{58}Ya tsyelika, kana muntu me funda nge na sika ya bazuzi, sala ngolo na kuwisana na yandi ntangu beno nyonso zole ke ntete na nzila. Kana ve, yandi ke nata nge na bazuzi. Bazuzi ke pesa nge na maboko ya binwani, mpe binwani ke tula nge na boloko.

\VS{59}Mu ke na kuzabisa nge: Nge lenda kubasika ve na boloko kana nge manisa ve na kufuta mfuka nyonso ya nge tii na pata ya suka.»




\par }\Chap{13}{\SH Kusoba nkadulu to kufwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na ntangu yina, bantu kwizaka zabisa Yesu ti Pilate kufwaka mwa ndambu ya bantu ya kizunga ya Ngalili ntangu bawu vwandaka pesa minkayulu na Nzambi.

\VS{2}Yesu vutulaka: «Beno banza ve ti ba kufwaka bantu yina samu ti bawu lutilaka masumu na bantu nyonso ya Ngalili.

\VS{3}Mu ke na kuzabisa beno, kana beno soba ve nkadulu, beno nyonso ke kufwa mutindu bawu.

\VS{4}Beno banza ve ti bantu kumi na nana yina kufwaka ntangu kubwaka yinzo ya kibandu ya yinda ya Silowe, lutilaka masumu na bantu nyonso ya mbanza Yelusalemi.

\VS{5}Mu ke na kuzabisa beno, kana beno soba ve nkadulu, beno mpe ke kufwa mutindu mosi.»


\par }{\SH Kingana ya yinti ya fike yina ke butaka ve
\par }
{\PP \VS{6}Na manima, Yesu tubilaka bawu kingana yayi: «Muntu mosi vwandaka na yinti ya
fike na bilanga ya yandi ya bayinti ya vinu. Kilumbu mosi, yandi kwendaka sosa bambuma na yinti yina, kasi yandi kuzwaka ata mbuma.

\VS{7}Na yina, yandi tubaka na kisadi-bilanga ya vinu: “Yayi ni mvula ya tatu yina mu ke na kwiza kusosa bambuma na yinti yayi, mpe mu ke na kuzwa kima ve. Zenga yawu! Yawu ke na kubaka kisika ya mpamba!”

\VS{8}Kasi kisadi-bilanga ya vinu vutulaka: “Mfumu, bika yawu dyaka mvula yayi. Mu ke timuna ntoto yina kele na mataku ya yinti, mpe mu ke tula mboloso.

\VS{9}Yawu lenda kubuta bambuma na mvula yina ke kwiza. Kana ve, nge ke zengisa kwandi yawu.”»


\par }{\SH Yesu belusaka kento mosi na kilumbu ya
Saba
\par }
{\PP \VS{10}Kilumbu mosi ya
Saba, Yesu vwandaka longisa na kati ya yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife.

\VS{11}Ya vwandaka kuna na kento mosi yina mpeve ya yimbi pesaka kifuma ya kuvwanda na nzutu ya kukondama katuka bamvula kumi na nana, mpe yandi vwandaka lenda dyaka ve na kutelama mbote.

\VS{12}Ntangu Yesu talaka kento yina, yandi bokilaka yandi mpe tubaka: «Kento, nge me beluka. Kimbevo ya nge me manisa.»


\par }{\PP \VS{13}Yesu tentikaka yandi maboko, mpe kaka na ntangu yina, yandi telamaka mbote mpe kembilaka Nzambi.

\VS{14}Kasi mfumu ya yinzo ya lusambulu ya ba-Zwife kumaka na nkele, samu ti Yesu belusaka kento yina na kilumbu ya
Saba. Na yina, yandi tubaka na bantu: «Bilumbu ya kisalu kele sambanu. Ni na bilumbu yina, beno fwana kwiza kubelusa banzutu ya beno, kasi na kilumbu ya
Saba ve!»


\par }{\PP \VS{15}Mfumu vutulaka mutindu yayi: «Beno kele bantu ya bantima zole! Nani na kati ya beno ke nyangulaka ve ngombe to mbuluku na kidikulu ya yandi na kilumbu ya saba samu na kwenda kunwikisa yawu maza?

\VS{16}Kento yayi kele muntu ya dikanda ya Abalayami, mpe
Satana kangaka yandi katuka bamvula kumi na nana. Ya fwanaka ve na kukatula yandi basinga yina na kilumbu ya
Saba?»

\VS{17}Mvutu ya Yesu talisaka bambeni ya yandi nsoni. Kasi bantu nyonso vwandaka yangalala samu na bisalu ya mbote yina yandi vwandaka sala.


\par }{\SH Kingana ya mbuma ya mutaade mpe ya levule
\par }
{\R (Mat 13.31-33; Mke 4.30-32)

\par }{\PP \VS{18}Yesu tubaka: «Na yinki me fwanana
Kimfumu ya Nzambi? Na wapi kima mu lenda kufwanikisa yawu?

\VS{19}Yawu kele mutindu mbuma ya mutaade\XREF{}{{\XO 13:19 }{\XT{Mat 13.32}}} yina muntu bakaka mpe kunaka na bilanga ya yandi. Ntangu yawu menaka, yawu kumaka yinti ya nene, mpe bandeke kwizaka tunga mazanza ya bawu na zulu ya bintala ya yawu.»


\par }{\PP \VS{20}Yesu tubaka dyaka: «Na yinki mu lenda kufwanikisa
Kimfumu ya Nzambi?

\VS{21}Yawu me fwanana na levule yina kento me baka mpe me vukisa na bakilo mingi ya faline, mpe yawu ke vimbisa kiputi nyonso.»


\par }{\SH Kingana ya mwelo ya fyoti
\par }
{\R (Mat 7.13-14; 7.21-23)

\par }{\PP \VS{22}Ntangu Yesu vwandaka kwenda na Yelusalemi, yandi vwandaka longisa bantu ya bambanza mpe babwala yina yandi vwandaka lutila.

\VS{23}Muntu mosi yufulaka yandi: «Mfumu, ya tsyelika ti kaka bantu ndambu ke kuzwa mpulusu?»

\par }{\PP Yesu vutulaka:

\VS{24}«Beno sala ngolo na kukota na mwelo ya fyoti. Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, bantu mingi ke sosa na kukotila na mwelo yina, kasi bawu ke lenda ve.

\VS{25}Ntangu mfumu ya yinzo ke telama mpe ke kanga mwelo na fungula, beno ke vwanda na ngaanda. Beno ke konkota na mwelo mpe ke tuba: “Mfumu, zibudila beto mwelo!” Yandi ke vutula: “Mu zaba ve wapi sika beno katukaka!”

\VS{26}Na yina, beno ke zabisa yandi: “Beto kudyaka mpe kunwaka kintwadi na nge. Nge longisaka na babala-bala ya mbanza ya beto.”

\VS{27}Yandi ke tuba dyaka na beno: “Mu zaba ve kisika beno me katuka. Beno katuka pene-pene ya munu, beno nyonso yina ke salaka mavanga ya yimbi!”

\VS{28}Ni kuna, beno ke dila mpe ke kwetisa meno ntangu beno ke tala Abalayami, Isaaki, Yakobi, mpe mimbikudi nyonso na kati ya
Kimfumu ya Nzambi. Kasi beno ke vwanda na ngaanda kisika ba ke losa beno!

\VS{29}Bantu ke katuka na esete mpe wesete, na node mpe na sude, mpe ke vwanda na mesa ya
Kimfumu ya Nzambi.

\VS{30}Na yina, bantu ya nkaka yina kele ntangu yayi na mulonga ya nsuka ke vwanda bantu ya ntete, mpe bayina kele na mulonga ya ntete ke vwanda bantu ya nsuka.»


\par }{\SH Yesu mpe mbanza Yelusalemi
\par }
{\R (Mat 23.37-39)

\par }{\PP \VS{31}Na ntangu yina, mwa ndambu ya
ba-Falisye kwizaka pene-pene ya Yesu, mpe tubaka: «Katuka na mbanza yayi, mpe kwenda kisika ya nkaka, samu ti Elode ke na sosa kufwa nge.»


\par }{\PP \VS{32}Yesu vutulaka: «Beno kwenda zonza na mubaku yina: “Bubu yayi mpe mbasi, mu ke na kubingisa bampeve ya yimbi, mpe mu ke na kubelusa bantu, mpe na kilumbu ya tatu, mu ke manisa kisalu ya munu.”

\VS{33}Kasi mu fwana kulanda nzila ya munu bubu yayi, mbasi, mpe mbasi-mbasi samu ti
mumbikudi fwana kufwa ve na kisika ya nkaka, kasi kaka na Yelusalemi.


\par }{\PP \VS{34}«Bantu ya Yelusalemi! Bantu ya Yelusalemi! Beno yina ke kufwaka mimbikudi, mpe beno ke kufwaka na matadi bantu yina Nzambi ke fidisaka beno! Bambala mingi mu zolaka vukisa beno mutindu nsusu ke vukisaka bana ya yandi na yisi ya mapapu, kasi beno zolaka ve!

\VS{35}Ya tsyelika, yinzo ya beno ke bikana yawu mosi. Mu ke na kuzabisa beno ti beno ke tala dyaka munu ve tii ntangu beno ke tuba: “Bika ti
Mfumu Nzambi kusakumuna muntu yina me kwiza na Nkumbu ya yandi!”»




\par }\Chap{14}{\SH Yesu belusaka mbevo na kilumbu ya
Saba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kilumbu mosi ya saba, Yesu kotaka na yinzo ya mfumu mosi ya
ba-Falisye samu na kudya. Bayina vwandaka kuna vwandaka tala yandi na nkebolo nyonso.

\VS{2}Bakala mosi yina vwandaka na kimbevo ya kuvimba nzutu telamaka na ntwala ya Yesu.

\VS{3}Yesu bakaka kinzonzi, mpe yufulaka milongisi ya Misiku mpe ba-Falisye: «Misiku ya beto ke pesaka muswa to ve na kubelusa muntu na kilumbu ya
Saba?»

\VS{4}Kasi ata muntu pesaka mvutu. Na yina, Yesu simbaka mbevo, belusaka yandi, mpe vutulaka yandi.

\VS{5}Na manima, Yesu zabisaka bawu: «Nani na kati ya beno lenda kubasisa ve na nswalu nyonso mwana ya yandi to ngombe ya yandi yina me kubwa na dibulu na kilumbu ya
Saba?»

\VS{6}Bawu lendaka ve na kupesa yandi kyuvu na mambu yina.


\par }{\SH Ndongosolo na dyambu ya kusoola kisika ya lutisa
mukembo
\par }
{\PP \VS{7}Yesu talaka wapi mutindu bantu yina ba bokilaka na
mukembo vwandaka soola bakiti ya ntete. Na yina, yandi zabisaka bawu kingana yayi:

\VS{8}«Kana muntu me bokila nge na
mukembo ya makwela, kuvwanda ve na kiti ya ntete samu ti ya lenda kuvwanda ti ba me bokila muntu yina me lutila nge mfunu.

\VS{9}Muntu yina me bokila beno nyonso zole na
mukembo ke tuba na nge: “Telama mpe pesa kiti ya nge na muntu yayi.” Na yina, nge ke telama, mpe na nsoni nyonso, nge ke kwenda vwanda na kiti ya nsuka.

\VS{10}Kasi nge, kana ba me bokila nge na
mukembo, kwenda vwanda na kiti ya nsuka samu ti ntangu muntu yina me bokila nge ke tala nge, yandi ke tuba: “Ndiku ya munu, kwiza vwanda na kiti ya ntete.” Na yina, nge ke kuzwa nkembo na ntwala ya bantu nyonso yina ke vwanda na nge na mesa.

\VS{11}Ya tsyelika, ba ke kulula muntu yina ke sosa na kuzanguka, mpe ba ke zangula muntu yina ke kuluka.»


\par }{\PP \VS{12}Na manima, Yesu tubaka na muntu yina bokilaka yandi na
mukembo: «Ntangu nge ke bokilaka bantu na kudya madya ya midi to ya nkokila, kubokilaka ve bandiku ya nge, bampangi ya nge, bantu ya dikanda ya nge, mpe bamvwama yina ke vwandaka pene-pene na nge samu ti bawu mpe lenda kubokila nge, mpe kuvutula nge mbote yina nge me sala bawu.

\VS{13}Kana nge zola kusala
mukembo, bokilaka bamputu, bantu ya binama ya kufwa, bikata, mpe bampofo.

\VS{14}Nge ke vwanda na kyese samu ti bawu lenda kuvutula nge yawu ve. Nzambi ke vutula nge yawu ntangu bantu ya kudedama ke vumbuka na lufwa.»


\par }{\SH Kingana ya banzenza ya
mukembo ya nene
\par }
{\R (Mat 22.1-10)

\par }{\PP \VS{15}Na manima ya kuwa mambu yina Yesu tubaka, muntu mosi na kati ya bayina vwandaka na mesa tubaka: «Kyese na muntu yina ke kudya na
mukembo ya
Kimfumu ya Nzambi!»


\par }{\PP \VS{16}Yesu zabisaka yandi kingana yayi: «Muntu mosi kubikaka
mukembo ya nene, mpe bokilaka bantu mingi.

\VS{17}Ntangu ngunga ya kudya lungaka, yandi tumisaka kisadi ya yandi na kutuba na bantu yina yandi bokilaka na
mukembo: “Beno kwiza samu ti bima nyonso me kuma ya kukubama!”

\VS{18}Kasi bawu nyonso, mosi na mosi, bandaka na kulomba mulemvo. Muntu ya ntete zabisaka kisadi: “Lemvokila munu! Mu me sumba bilanga, mpe mu fwana kwenda kutala yawu.”

\VS{19}Muntu ya nkaka zabisaka yandi: “Lemvokila munu! Mu me sumba bangombe kumi, mpe mu ke kwenda kumeka yawu na kisalu.”

\VS{20}Muntu ya nkaka dyaka tubaka: “Mu me kwela kaka malu-malu yayi. Ni yawu yina, mu lenda kukwiza ve.”

\VS{21}Kisadi vutukaka na sika ya mfumu ya yandi, mpe zabisaka yandi bamvutu nyonso yina. Na yina, mfumu ya yinzo dasukaka mpe tubaka na kisadi ya yandi: “Kwenda mbangu na bisika yina bantu ke vukanaka, mpe na babala-bala ya mbanza. Bokila bamputu, bantu ya binama ya kufwa, bampofo, mpe bikata.”

\VS{22}Na manima ya mwa ntangu, kisadi vutukaka mpe tubaka: “Mfumu, mu me sala mambu yina nge me tumisa munu, kasi bisika ya kuvwanda ke ntete mingi.”

\VS{23}Na yina, mfumu tubaka na kisadi ya yandi: “Kwenda na banzila, mpe na bisika ya bilanga. Sala nyonso samu ti bantu fulusa yinzo ya munu.

\VS{24}Ya tsyelika, mu ke na kutubila beno, ata muntu na kati ya bayina mu bokilaka, ke kudya madya ya
mukembo ya munu!”»


\par }{\SH Ndongosolo samu na kuvwanda kilandi ya Yesu
\par }
{\R (Mat 10.37-38)

\par }{\PP \VS{25}Nkonga ya nene ya bantu vwandaka landa Yesu. Yesu balukaka na lweka ya bawu, mpe tubaka:

\VS{26}«Kana muntu zola kuvwanda kilandi ya munu, yandi fwana kuzola munu kulutila tata ya yandi, mama ya yandi, kento ya yandi, bana ya yandi, bampangi ya yandi, bibusi ya yandi, mpe nzutu ya yandi mosi. Kana mpila yina ve, yandi lenda kuvwanda ve kilandi ya munu.

\VS{27}Muntu yina ke nata ve kulunsi ya yandi\XREF{}{{\XO 14:27 }{\XT{Mat 10.38; 16.24}}}, mpe ke landa munu ve, lenda kuvwanda ve kilandi ya munu.


\par }{\PP \VS{28}«Kana muntu na kati ya beno ke na nsatu ya kutunga yinzo ya kibandu ya yinda, yandi fwana kuvwanda ntete samu na kubanza lutangu ya mbongo yina yandi ke basisa, mpe kana mbongo yina ke na yandi, ke lunga na kumanisa yinzo yina.

\VS{29}Kana yandi tunga lufulu ata kumanisa yinzo yina, bayina nyonso ke tala yawu, ke seka yandi

\VS{30}na kutuba: “Muntu yayi bandaka na kutunga yinzo. Kasi yandi me lembana na kumanisa yawu!”

\VS{31}Mutindu mosi mpe, kana ntinu ke na zola kunwanisa ntinu ya nkaka, yandi fwana kubanza ntete kana na bantu mafunda kumi (10 000) yina ke na yandi, yandi lenda kunwanisa mbeni ya yandi yina kele na bantu mafunda makumi zole (20 000).

\VS{32}Kana yandi ke lenda ve, yandi ke fidisa
bantumwa ya yandi na sika ya ntinu yina ntangu ntinu yina ke ntete ntama samu na kulomba kizunu.»

\VS{33}Na yina, Yesu tubaka dyaka: «Ata muntu na kati ya beno lenda kuvwanda kilandi ya munu, kana yandi bika ve bima nyonso yina kele na yandi.»


\par }{\SH Mungwa yina kele ve mfunu
\par }
{\R (Mat 5.13; Mke 9.50)

\par }{\PP \VS{34}Mungwa kele kima ya mbote. Kana mungwa ke dyaka ve na luwu, na yinki ba lenda kuvutula yawu luwu?

\VS{35}Na yina, yawu ke dyaka ve na mfunu ata samu na ntoto, ata samu na mboloso. Ba ke losa yawu na ngaanda. Kana muntu ke na makutu, yandi kuwa mbote!




\par }\Chap{15}{\SH Kingana ya dimeme yina zimbanaka
\par }
{\R (Mat 18.12-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}Bilokoti-mpaku mpe misumuki ya nkaka kwizaka pene-pene ya Yesu samu na kuwa yandi.

\VS{2}Ba-Falisye mpe milongisi ya Misiku vwandaka nyunguta, mpe tubaka: «Muntu yayi ke yambaka mbote misumuki, mpe ke kudyaka kintwadi na bawu!»


\par }{\PP \VS{3}Na yina, Yesu tubilaka bawu kingana yayi:

\VS{4}«Kana na kati ya beno kele na muntu yina ke na mameme nkama, mpe ti yandi zimbisa dimeme mosi, yandi ke bika mameme makumi yivwa na yivwa na kati ya bilanga samu na kwenda kusosa dimeme yina me zimbana tii ntangu yandi ke kuzwa yawu.

\VS{5}Ntangu yandi ke kuzwa yawu, yandi ke tula yawu na zulu ya magembo na kilengi nyonso,

\VS{6}mpe ke vutuka na yinzo. Na manima, yandi ke bokila bankundi mpe bampangi ya yandi, mpe ke tubila bawu: “Beno yangalala na munu samu ti mu me kuzwa dimeme ya munu yina zimbanaka.”

\VS{7}Mutindu mosi mpe, mu ke na kuzabisa beno, kilengi ya kulutila ke vwanda na
mazulu kana musumuki mosi soba nkadulu. Yawu ke lutila kilengi yina lenda kupesa bantu makumi yivwa na yivwa ya
kudedama yina kele ve na nsatu ya kusoba nkadulu.»


\par }{\SH Kingana ya mbongo yina zimbanaka
\par }
{\PP \VS{8}«To kana kento ke na mbongo kumi ya bisengo, mpe kana yandi me zimbisa mosi, yandi ke namisa mwinda, mpe ke kombola yinzo samu na kusosa yawu na nkebolo nyonso tii ntangu yandi ke kuzwa yawu.

\VS{9}Kana yandi kuzwa yawu, yandi ke bokila bankundi mpe bampangi ya yandi, mpe ke tubila bawu: “Beno yangalala na munu samu ti mu me kuzwa dyaka mbongo ya kisengo yina mu zimbisaka.”

\VS{10}Mutindu mosi mpe, mu ke na kutubila beno, kyese ke vwandaka mingi na kati ya
bambazi ya Nzambi ntangu musumuki mosi ke sobaka nkadulu.»


\par }{\SH Kingana ya mwana yina bikaka yinzo ya tata ya yandi
\par }
{\PP \VS{11}Yesu tubaka dyaka: «Muntu mosi vwandaka na bana zole ya babakala.

\VS{12}Leki tubaka na tata ya yandi: “Tata, pesa munu kikunku ya kimvwama yina kele difwa ya munu.” Na yina, tata kabulaka bana nyonso zole bimvwama ya yandi.

\VS{13}Na manima ya mwa bilumbu, mwana yayi tekisaka kikunku ya bima ya yandi, mpe kwendaka na yinsi ya ntama. Kuna, yandi zingaka na kati ya muvusu, mpe manisaka mbongo nyonso ya yandi.

\VS{14}Ntangu yandi manisaka mbongo nyonso, nsatu ya nene kumaka na yinsi yina, mpe yandi bandaka na kukondwa bima.

\VS{15}Na yina, yandi kwendaka kuzwa kisalu na sika ya muntu mosi ya yinsi yina, mpe muntu yina fidisaka yandi na bilanga samu na kukeba bangulu.

\VS{16}Yandi vwandaka zola kudya bambuma yina bangulu vwandaka kudya, kasi ata muntu vwandaka pesa yandi yawu.

\VS{17}Na yina, yandi kanisaka mingi mpe tubaka: “Bisadi nyonso ya tata ya munu ke kuzwaka madya ya kulutila. Kasi munu awa, mu ke na kufwa nsatu!

\VS{18}Mu ke vutuka na sika ya tata ya munu, mpe mu ke zabisa yandi: Tata, mu me sala yimbi na ntwala ya Nzambi, mpe na ntwala ya nge.

\VS{19}Mu ke dyaka ve ya kulunga ti nge bokila munu mwana ya nge. Kasi baka munu mutindu kisadi ya nge.”

\VS{20}Na yina, yandi vutukaka na sika ya tata ya yandi.

\par }{\PP «Ntangu yandi vwandaka ntete mwa ntama na yinzo, tata talaka yandi mpe kumaka na kyadi mingi. Yandi kwendaka yamba yandi mbangu, mpe fibaka yandi.

\VS{21}Na yina, mwana zabisaka yandi: “Tata, mu me sala yimbi na ntwala ya Nzambi, mpe na ntwala ya nge. Mu ke dyaka ve ya kulunga ti nge bokila munu mwana ya nge.”

\VS{22}Kasi tata tubaka na bisadi ya yandi: “Beno nata mbangu kinkuti ya kitoko, mpe beno lwatisa yandi yawu. Beno tula yandi mulunga na musapi, mpe mapapa na makulu.

\VS{23}Beno nata mwana ya ngombe ya mafuta, mpe beno kufwa yawu. Beto sala
mukembo, mpe beto yangalala,

\VS{24}samu ti mwana ya munu vwandaka ya kufwa, mpe yandi me vutuka na luzingu. Yandi vwandaka ya kuzimbana, mpe me talana.” Na manima, bawu bandaka na kusala
mukembo.


\par }{\PP \VS{25}«Na ntangu yina, mwana ya ntete vwandaka na bilanga. Ntangu yandi vutukaka, mpe kumaka pene-pene na yinzo, yandi kuwaka makelele ya banzimbu mpe ya mabina.

\VS{26}Yandi bokilaka kisadi mosi, mpe yufulaka yandi wapi mambu ke na yinzo.

\VS{27}Kisadi vutulaka: “Leki ya nge me vutuka, mpe tata ya nge me kufwa mwana ya ngombe ya mafuta, samu ti yandi me tala dyaka mwana ya yandi na mavimpi ya mbote.”

\VS{28}Na yina, mwana ya ntete dasukaka mpe mangaka na kukota na yinzo. Tata ya yandi basikaka mpe bondilaka yandi na kukota na yinzo.

\VS{29}Kasi mwana tubaka na tata yandi: “Ya me kuma bamvula mingi yina mu ke na kusadila nge ata kumanga na kutumama na mambu yina nge ke tumisaka munu, mpe nabunu nge pesa munu ata mwana ya nkombo samu na kuyangalala na bandiku ya munu.

\VS{30}Kasi ntangu mwana ya nge, yina me manisa kimvwama nyonso ya nge na kusakana na bakento ya kindumba me vutuka, nge me kufwa mwana ya ngombe ya mafuta samu na yandi!”

\VS{31}Tata zabisaka yandi: “Mwana ya munu, nge kele na munu ntangu nyonso, mpe bima nyonso ya munu kele ya nge.

\VS{32}Kasi beto fwana kusala
mukembo mpe kuyangalala samu ti leki ya nge yayi vwandaka ya kufwa, mpe yandi me vutuka dyaka na luzingu. Yandi vwandaka ya kuzimbana, mpe me talana.”»




\par }\Chap{16}{\SH Kingana ya kisadi ya mayuya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu tubaka na bilandi ya yandi: «Mvwama mosi vwandaka na kibumbi-bimvwama, mpe bantu kwendaka zabisa mvwama yina: “Kibumbi-bimvwama ya nge ke na kubebisa bimvwama ya nge.”

\VS{2}Mvwama bokilaka kisadi yina, mpe tubaka: “Mu ke na kuwa mambu mingi yina me tadila nge. Zabisa munu wapi mutindu nge me sadila bimvwama ya munu, samu ti nge ke bumba dyaka yawu ve.”

\VS{3}Na yina, kisadi yina kanisaka na kati ya ntima: “Mfumu ya munu ke katula munu na kisalu. Yinki mu ke sala? Mu ke na ngolo mingi ve samu na kusala bilanga, mpe mu ke tala nsoni na kulombaka bantu mbongo.

\VS{4}Aa, mu zaba yinki mu ke sala, samu ti bantu yamba munu na bayinzo ya bawu ntangu ba ke katula munu na kisalu!”

\VS{5}Na yina, yandi bokilaka, mosi-mosi, bantu nyonso yina vwandaka defa mfumu ya yandi. Yandi yufulaka muntu ya ntete: “Yikwa nge ke na kudefa mfumu ya munu?”

\VS{6}Muntu yina vutulaka: “Mu ke na kudefa yandi babate\FTNT{*}{{\FR 16:6 }{\FQ{Bate
}}{\FT{kele kizongolo yina ke kotaka balitele makumi zole na zole.}}} nkama (100) ya mafuta ya olive.” Kisadi ya mfumu zabisaka yandi: “Mukanda ya mfuka ya nge yawu yayi. Vwanda nswalu mpe sonika babate makumi tanu.”

\VS{7}Na manima, yandi yufulaka muntu ya nkaka: “Yikwa nge ke na kudefa?” Muntu yina vutulaka: “Mu ke na kudefa Bakole\XREF{}{{\XO 16:7 }{\XT{1Bt 5.2}}} nkama (100) ya bambuma ya faline.” Kisadi ya mfumu zabisaka yandi: “Mukanda ya mfuka ya nge yawu yayi, mpe sonika Bakole makumi nana.”

\VS{8}Na yina, mfumu kembisaka kisadi yina ya mayuya samu ti yandi sadilaka mayela. Ya tsyelika, bantu ya yinza yayi ke lutilaka na kusadila mayela na mambu ya bawu na bawu kulutila bayina ke zingaka na nsemo.»


\par }{\PP \VS{9}Yesu tubaka dyaka: «Mu ke na kuzabisa beno ti beno sosa na kuvwanda na bankundi na bimvwama ya mayuya samu ti ntangu yawu ke manisa, ba yamba beno na bisika ya seko.

\VS{10}Muntu yina kele ya kukwikama na bima ya fyoti, kele mpe ya kukwikama na bima ya nene. Muntu yina kele na mayuya na bima ya fyoti, kele mpe na mayuya na bima ya nene.

\VS{11}Kana beno me vwanda ve ya kukwikama na kusadila bimvwama ya mayuya, nani ke pesa beno bimvwama ya tsyelika?

\VS{12}Kana beno me vwanda ve ya kukwikama na kusadila bimvwama ya bampangi, nani ke pesa beno bimvwama ya beno mosi?


\par }{\PP \VS{13}«Ata kisadi lenda kusadila bamfumu zole. Kana ve, yandi ke zola mfumu mosi mpe ke yina mfumu ya nkaka, to yandi ke vwanda ya kukwikama na mosi, mpe ke zitisa ve ya nkaka. Beno lenda kusadila ve mbala mosi Nzambi mpe mbongo.»


\par }{\SH Binzonzi ya nkaka ya Yesu
\par }
{\R (Mat 11.12-13; 5.31-32; Mke 10.11-12)

\par }{\PP \VS{14}Ba-Falisye vwandaka kuwa mambu nyonso yina, mpe vwandaka seka Yesu samu ti bawu vwandaka zola mbongo.

\VS{15}Yesu zabisaka bawu: «Beno ke zolaka kulakisa na meso ya bantu ti beno kele bantu ya
kudedama. Kasi Nzambi zaba bantima ya beno, samu ti nyonso yina ke talanaka mfunu na ntwala ya bantu, kele mambu ya busafu mingi na meso ya Nzambi!»


\par }{\PP \VS{16}«Misiku ya Moyize mpe dibuku ya Mimbikudi vwandaka tii na ntangu ya Yowane Mubotiki. Katuka ntangu yina tii ntangu yayi, ba ke na kuzabisa Nsangu ya Mbote ya
Kimfumu ya Nzambi, mpe konso muntu ke na kunwana samu na kukota na
Kimfumu ya Nzambi.»

\VS{17}Ata mwa kisono mosi ve ya kulutila fyoti na kati ya Misiku ke zimbana, kasi ya kele mpasi ve na zulu na ntoto na kuzimbana.


\par }{\PP \VS{18}«Konso bakala yina ke katula kento ya yandi na makwela, mpe ke kwela kento ya nkaka, ke sala kinsuza. Bakala yina ke kwela mpe kento yina ba me katula na makwela, ke sala kinsuza.»


\par }{\SH Kingana ya mvwama mpe Lazale
\par }
{\PP \VS{19}Yesu tubaka dyaka kingana yayi: «Ya vwandaka na mvwama mosi yina vwandaka lwata bilele ya ntalu mingi mpe ya kitoko. Bilumbu nyonso, yandi vwandaka zinga na kati ya kyese mpe
mikembo.

\VS{20}Mputu mosi na nkumbu Lazale vwandaka ya kulala na ntwala ya mwelo ya yinzo ya mvwama yina. Nzutu ya yandi vwandaka ya kufuluka na bamputa.

\VS{21}Yandi vwandaka zola kudya ata bibuku yina vwandaka kubwa na yisi ya mesa ya mvwama. Kasi ni bayimbwa vwandaka kwiza kupela yandi bamputa.

\VS{22}Mputu kufwaka, mpe
bambazi nataka yandi na sika ya Abalayami. Mvwama mpe kufwaka, mpe ba zikaka yandi.

\VS{23}Yandi vwandaka tala mpasi mingi na yinza ya bantu ya kufwa. Yandi nangunaka meso, mpe talaka na ntama Abalayami mpe Lazale ya kuvwanda pene-pene ya yandi.

\VS{24}Na yina, yandi lookaka: “Tata ya munu Abalayami, tala munu kyadi, mpe fidisa Lazale na kutula musapi ya yandi na maza samu na kubolisa ludimi ya munu samu ti mu ke na kutala mpasi mingi na kati ya tiya yayi.”


\par }{\PP \VS{25}«Kasi Abalayami tubaka: “Mwana ya munu, bambuka moyo ti nge kuzwaka bimvwama mingi ntangu nge vwandaka moyo, kasi Lazale talaka mpasi mingi. Ntangu yayi, bampasi ya yandi me manisa, mpe nge ke na kutala mpasi.

\VS{26}Dyaka, dibenga ya nene kele na kati-kati ya beto na beno. Na yina, bayina zola kukatuka awa samu na kukwenda kisika yina beno kele, lenda kusala yawu ve. Mutindu mosi mpe, ata muntu lenda kukatuka kisika yina beno kele samu na kukwiza awa.”


\par }{\PP \VS{27}«Mvwama tubaka: “Mulemvo ya nge Tata! Mu ke na kubondila nge na kufidisa Lazale na yinzo ya tata ya munu,

\VS{28}kisika mu ke na bampangi tanu. Yandi kwenda kukebisa bawu samu ti bawu mpe kwiza ve awa na kisika yayi ya mpasi.”

\VS{29}Abalayami vutulaka: “Bawu kele na Misiku ya Moyize mpe dibuku ya Mimbikudi. Bawu fwana kuwa yawu!”

\VS{30}Mvwama tubaka: “Ya me lunga ve tata Abalayami! Kana muntu katuka awa na yinza ya bantu ya kufwa, mpe kwenda kuzabisa bawu, bawu ke soba nkadulu.”

\VS{31}Kasi Abalayami zabisaka yandi: “Kana bawu kuwa ve Moyize mpe mimbikudi, bawu lenda ve kukwikila ata ti muntu vumbuka na lufwa.”»




\par }\Chap{17}{\SH Malongi ya Yesu
\par }
{\R (Mat 18.6-7,21-22; Mke 9.42)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu tubaka na bilandi ya yandi: «Mambu yina ke bwisaka bantu na masumu lenda kukondwa ve. Kasi kyadi na muntu yina ke nata mambu ya mutindu yina!

\VS{2}Ya me lunga ti ba kanga yandi ditadi ya nene na laka, mpe ba losa yandi na mubu. Kusala yandi mutindu yina ke lutila mbote ti yandi bwisa na disumu mwana mosi na kati ya bana yayi.

\VS{3}Beno sala keba!

\par }{\PP «Kana mpangi ya nge me sala disumu semba yandi, mpe kana yandi nyonga yawu, lemvokila yandi.

\VS{4}Kana yandi sala nge yimbi bambala nsambwadi na kilumbu mosi, mpe ti yandi kwiza kuzabisa nge bambala: “Mu me ndima yimbi yina mu me sala”, lemvokila yandi.»


\par }{\PP \VS{5}Bantumwa tubaka na
Mfumu: «Kulisa kiminu ya beto!»

\VS{6}Mfumu vutulaka: «Kana kiminu ya beno vwandaka nene mutindu mbuma ya mutaade\XREF{}{{\XO 17:6 }{\XT{Mat 13.32}}}, beno lendaka tuba na yinti yayi ya sikomole: “Katuka awa, mpe kwenda kumena na mubu”, mpe yawu ke tumama na beno.


\par }{\PP \VS{7}«Nani na kati ya beno, kana yandi kele na kisadi yina ke salaka bilanga to ke vingilaka mameme, ke zabisa yandi ntangu yandi ke vutuka na bilanga: “Kwiza kuvwanda nswalu na mesa”?

\VS{8}Ve! Yandi ke zabisa yandi: “Lambila munu madya, mpe soba bilele ya nge samu na kusadila munu ntangu mu ke kudya mpe kunwa. Na manima, nge lenda kudya mpe kunwa ya nge.”

\VS{9}Kasi yandi lenda kutonda ve kisadi ya yandi samu ti yandi me sala kisalu yina yandi me tumisa yandi.

\VS{10}Ya kele mpe mutindu mosi samu na beno. Ntangu beno ke manisaka na kusala mambu nyonso yina ba ke tumisaka beno, beno fwana kutuba: “Beto kele kaka bisadi ya mpamba. Beto me sala kaka kisalu ya beto.”»


\par }{\SH Yesu belusaka bantu kumi yina vwandaka na bwazi
\par }
{\PP \VS{11}Yesu vwandaka kwenda na Yelusalemi, mpe lutilaka na ndilu ya Samaliya mpe ya Ngalili.

\VS{12}Ntangu yandi vwandaka kota na bwala mosi, bantu kumi yina vwandaka na bwazi kwizaka bwabana yandi. Bawu telamaka mwa ntama na yandi,

\VS{13}mpe lookaka: «Yesu, Mulongisi, tala beto kyadi!»

\VS{14}Yesu talaka bawu mpe tubaka: «Beno kwenda kulakisa banzutu ya beno na sika ya
banganga-Nzambi.»

\par }{\PP Ntangu bawu vwandaka kwenda, bawu belukaka.

\VS{15}Ntangu mosi na kati ya bawu talaka ti yandi belukaka, yandi vutukaka na sika ya Yesu na kukembila Nzambi na ngolo nyonso.

\VS{16}Yandi fukamaka kizizi na ntoto na ntwala ya Yesu, mpe tondaka yandi. Muntu yina vwandaka muntu ya Samaliya.

\VS{17}Na yina, Yesu tubaka: «Ya tsyelika, beno nyonso kumi me beluka, kasi wapi sika kele bantu yivwa ya nkaka?

\VS{18}Na kati ya bawu nyonso, kaka ni nzenza yayi me banza na kuvutuka samu na kutonda Nzambi?»

\VS{19}Na manima, Yesu zabisaka yandi: «Telama mpe kwenda! Kiminu ya nge me vuukisa nge.»


\par }{\SH Nkwizulu ya
Kimfumu ya Nzambi
\par }
{\R (Mat 24.23-28,37-41)

\par }{\PP \VS{20}Ba-Falisye yufulaka Yesu wapi ntangu ke kwiza
Kimfumu ya Nzambi. Yesu vutulaka: «Kimfumu ya Nzambi ke na kukwiza ve mutindu kima yina bantu lenda kutala.

\VS{21}Ba ke zabisa beno ve ti beno tala, yawu yayi awa, to yawu kele kuna! Ya tsyelika, beno fwana kuzaba ti
Kimfumu ya Nzambi kele na kati ya beno.»


\par }{\PP \VS{22}Na manima, Yesu tubaka na bilandi: «Bilumbu ke kwiza yina beno ke zola na kutala Mwana ya Muntu ata na kilumbu mosi, kasi beno ke tala yandi ve.

\VS{23}Ba ke zabisa beno: “Yandi kele kwaku” to “Yandi kele kuna” Kasi beno kwenda ve, mpe beno kima mbangu ve!

\VS{24}Ya tsyelika, mutindu lusyemo ke lezimaka na zulu mpe ke pesaka nsemo na bisika nyonso, ni mutindu yina mpe ke vwanda Mwana ya Muntu na kilumbu yina yandi ke kwiza.

\VS{25}Kasi yandi fwana kutala ntete mpasi mingi, mpe bantu ya ntangu yayi manga yandi.

\VS{26}Mambu yina salamaka na ntangu ya Nowe, ke salama mpe mutindu mosi na kilumbu yina Mwana ya Muntu ke kwiza\XREF{}{{\XO 17:26 }{\XT{Mba 6.5-12; 7.6-23}}}.

\VS{27}Bantu vwandaka kudya mpe kunwa, kukwelana mpe kukwelisa bana ya bawu tii na kilumbu yina Nowe kotaka na nzaza. Na manima, nyamba ya nene dyamisaka yinza nyonso mpe kufwaka bantu nyonso.

\VS{28}Yawu ke salama mpe mutindu yawu salamaka na ntangu ya Loti: Bantu vwandaka kudya mpe kunwa, kusumba mpe kutekisa, kusala bilanga mpe kutunga bayinzo.

\VS{29}Kasi kilumbu yina Loti katukaka na mbanza Sodomi, Nzambi nokisaka mvula ya tiya mpe ya sufe\XREF{}{{\XO 17:29 }{\XT{sufe
}}{\XT{Mba 19.24}}}, mpe yawu kufwaka bawu nyonso.

\VS{30}Ya ke vwanda mpe mutindu yina na kilumbu yina Mwana ya Muntu ke kwiza.


\par }{\PP \VS{31}«Na kilumbu yina, muntu yina ke vwanda na kibandu ya yinzo, mpe ke vwanda na bima ya yandi na kati ya yinzo, kukulumuka ve samu na kubaka yawu. Mutindu mosi mpe, muntu yina ke vwanda na bilanga, kuvutuka ve na yinzo.

\VS{32}Beno bambuka moyo na kento ya Loti\XREF{}{{\XO 17:32 }{\XT{Mba 19.26}}}.

\VS{33}Muntu yina ke sosa na kuvuukisa luzingu ya yandi, ke bebisa yawu. Kasi muntu yina ke bebisa luzingu ya yandi, ke vuukisa yawu.

\VS{34}Mu ke na kuzabisa beno, na mpimpa ya kilumbu yina, bantu zole ke vwanda ya kulala na mfulu mosi: Ba ke nata mosi, mpe ke bika ya nkaka.

\VS{35}Kana bakento zole ke na kututa bambuma kisika mosi: Ba ke nata mosi, mpe ke bika ya nkaka. [

\VS{36}Kana babakala zole kele na kati ya bilanga: Ba ke nata mosi, mpe ke bika ya nkaka\FTNT{*}{{\FR 17:36 }{\FT{Na babibiliya ya nkaka ya ntama, kitini yayi, ba bwelaka yawu na kubwela.}}}.]»


\par }{\PP \VS{37}Bilandi yufulaka Yesu: «Mfumu, wapi sika yawu ke salama?» Yesu vutulaka: «Kisika yina ke vwanda mvumbi, ni kisika yina mpe ke vukana bakoko-mbele.»




\par }\Chap{18}{\SH Kingana ya mufwidi ya kento mpe mufundisi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na manima, Yesu tubilaka bawu kingana yayi samu na kulakisa bawu ti bawu fwana kusambila ntangu nyonso ata kulemba.

\VS{2}Yandi zabisaka bawu: «Na kati ya mbanza mosi vwandaka na mufundisi mosi yina vwandaka tala ve Nzambi boma, mpe vwandaka zitisa muntu ve.

\VS{3}Na mbanza yina vwandaka mpe na mufwidi mosi ya kento. Konso ntangu, yandi vwandaka kwenda kutuba na mufundisi yina: “Nungisa munu na lufundusu na ntwala ya mbeni ya munu.”

\VS{4}Katuka ntama, mufundisi vwandaka manga. Kasi na manima, yandi tubaka: “Mu zaba ti mu ke talaka ve Nzambi boma, mpe mu ke zitisaka muntu ve.

\VS{5}Kasi mufwidi yayi ke na kulembisa munu. Mu ke nungisa yandi na mambu ya yandi, kana ve yandi ke bika ve na kukwamisa munu konso ntangu.”»


\par }{\PP \VS{6}Na manima,
Mfumu tubaka dyaka: «Beno me kuwa mambu yina me tuba mufundisi yayi ya yimbi!

\VS{7}Beno ke na kubanza ti Nzambi ke nungisaka ve bantu ya yandi ntangu bawu ke bondilaka yandi mpimpa na ntangu? Beno ke na kubanza ti yandi ke vingila na kusadisa bawu?

\VS{8}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, yandi ke nungisaka bawu na nswalu nyonso. Kasi Mwana ya Muntu ke kuta bantu ya kiminu na ntoto ntangu yandi ke kwiza?»


\par }{\SH Kingana ya Falisye mpe kilokoti-mpaku
\par }
{\PP \VS{9}Yesu tubaka kingana yayi samu na bayina vwandaka banza ti bawu kele ya
kudedama na meso ya Nzambi, mpe vwandaka tala bantu ya nkaka mfunu ve:

\VS{10}«Bantu zole kwendaka na
Yinzo ya Nzambi samu na kusambila. Mosi vwandaka
mu-Falisye, mpe ya nkaka kilokoti-mpaku.

\VS{11}Mu-Falisye telamaka mpe sambilaka mutindu yayi na kati ya ntima: “Nzambi ya munu! Mu ke na kutonda nge samu ti mu kele ve mutindu bantu ya nkaka yina kele miyibi, bantu ya yimbi, mpe ya kinsuza. Mu ke na kutonda nge dyaka samu ti mu kele ve mutindu kilokoti-mpaku yayi.

\VS{12}Konso lumingu, mu ke minaka nsoki bilumbu zole, mpe mu ke pesaka nge
dime ya bima nyonso yina mu ke kuzwaka.”

\VS{13}Kilokoti-mpaku telamaka mwa ntama, mpe vwandaka lenda ata fyoti ve na kutala na zulu. Kasi yandi vwandaka bula maboko na ntulu, mpe vwandaka tuba: “Nzambi ya munu! Tala munu kyadi samu ti mu kele musumuki.”»

\VS{14}Yesu tubaka dyaka: «Ya tsyelika, mu ke na kutubila beno, ntangu kilokoti-mpaku vutukaka na yinzo ya yandi, Nzambi talaka yandi mutindu muntu ya
kudedama, kasi Falisye ve. Ya tsyelika, ba ke kulula muntu yina ke na kuzanguka, mpe ba ke zangula muntu yina ke na kukuluka.»


\par }{\SH Yesu sakumunaka bana ya fyoti
\par }
{\R (Mat 19.13-15; Mke 10.13-16)

\par }{\PP \VS{15}Bantu vwandaka nata bana ya fyoti na sika ya Yesu samu ti yandi tentika bawu maboko. Na kutala mutindu yina, bilandi sembaka bawu.

\VS{16}Kasi Yesu bokilaka bana pene-pene ya yandi, mpe tubaka: «Beno bika bana kukwiza na sika ya munu! Beno yimina bawu ve samu ti
Kimfumu ya Nzambi kele ya bantu yina kele mutindu bawu.

\VS{17}Ya tsyelika, mu ke na kutubila beno, muntu yina ke ndima ve
Kimfumu ya Nzambi mutindu mwana ya fyoti, ke kota kuna ve.»


\par }{\SH Bakala ya mvwama
\par }
{\R (Mat 19.16-30; Mke 10.17-31)

\par }{\PP \VS{18}Mfumu mosi ya ba-Zwife yufulaka Yesu: «Mulongisi ya mbote, yinki mu fwana kusala samu na kuzwa luzingu ya seko?»

\VS{19}Yesu zabisaka yandi: «Samu na yinki nge ke na kutuba ti mu kele mbote? Ata muntu kele mbote, kana kaka yandi mosi Nzambi ve.

\VS{20}Nge zaba misiku: “Kusala kinsuza ve, kufwa muntu ve, kulaba ve, kutuba ve kimbangi ya luvunu, zitisa tata na mama ya nge\XREF{}{{\XO 18:20 }{\XT{Kbk 20.12-16; Mus 5.16-20}}}.”»

\VS{21}Bakala yina vutulaka: «Mu ke tumamaka na misiku nyonso yina katuka buntwenya ya munu.»


\par }{\PP \VS{22}Na kuwa mutindu yina, Yesu zabisaka yandi: «Dyambu mosi me bikana na nge: Tekisa bima nyonso yina kele na nge, mpe kabula mbongo na bamputu. Na yina, nge ke kuzwa bimvwama na
mazulu. Na manima, kwiza mpe landa munu.»

\VS{23}Kasi ntangu bakala yina kuwaka mutindu yina, yandi kumaka ya kufuluka na kyadi samu ti yandi vwandaka na bimvwama mingi.

\VS{24}Ntangu Yesu talaka ti bakala yina kumaka na kyadi, yandi tubaka: «Ya kele mpasi mingi na bayina kele na bimvwama na kukota na
Kimfumu ya Nzambi!

\VS{25}Ya kele mpasi na kibulu yina ba ke bokilaka samo na kukota na dibulu ya ntumbu. Kasi ya me lutila mpasi mingi na mvwama na kukota na
Kimfumu ya Nzambi.»


\par }{\PP \VS{26}Bayina vwandaka kuwa Yesu, tubaka: «Na yina, nani lenda kuzwa mpulusu?»

\VS{27}Yesu vutulaka: «Nzambi ke salaka mambu yina bantu ke lendaka ve na kusala.»


\par }{\PP \VS{28}Na yina, Pyele tubaka: «Kasi beto, beto me bika bima nyonso ya beto mpe me landa nge.»

\VS{29}Yesu zabisaka bawu: «Ya tsyelika, mu ke na kutubila beno, kana muntu me bika yinzo ya yandi, kento ya yandi, bampangi ya yandi, bibuti ya yandi, mpe bana ya yandi samu na
Kimfumu ya Nzambi,

\VS{30}yandi ke kuzwa na ntangu yayi bima ya kulutila, mpe luzingu ya mankululu na yinza yina ke kwiza.»


\par }{\SH Yesu zabisaka na mbala ya tatu lufwa mpe mvumbukulu ya yandi
\par }
{\R (Mat 20.17-19; Mke 10.32-34)

\par }{\PP \VS{31}Yesu nataka bilandi kumi na zole ya yandi na lweka, mpe zabisaka bawu: «Beno kuwa! Beto ke kwenda na Yelusalemi, mpe mambu nyonso yina mimbikudi sonikaka na yina me tadila Mwana ya Muntu ke salama.

\VS{32}Ba ke yekula yandi na sika ya bayina kele ve ba-Zwife. Bawu ke seka yandi, ke finga yandi, mpe ke lobola yandi mante.

\VS{33}Na manima ya kubula yandi bikoti, ba ke kufwa yandi. Kasi na kilumbu ya tatu, yandi ke vumbuka na lufwa.»

\VS{34}Kasi bilandi bakulaka ata dyambu na mambu yina. Nsasa ya mambu yina vwandaka ya kubumbama, mpe bawu vwandaka zaba ve yinki Yesu vwandaka tuba.


\par }{\SH Yesu belusaka mpofo
\par }
{\R (Mat 20.29-34; Mke 10.46-52)

\par }{\PP \VS{35}Yesu kumaka pene-pene ya mbanza Yeliko. Mpofo mosi vwandaka ya kuvwanda na lweka ya nzila, mpe vwandaka lomba bantu mbongo.

\VS{36}Yandi kuwaka makelele ya nkonga ya bantu yina vwandaka luta, mpe yufulaka: «Wapi mambu kele awa?»

\VS{37}Ba zabisaka yandi ti Yesu ya Nazaleti ke na kuluta.

\VS{38}Na yina, yandi lookaka: «Yesu, Mwana ya Davidi, tala munu kyadi!»


\par }{\PP \VS{39}Bayina vwandaka tambula na mantwala vwandaka semba yandi samu ti yandi vwanda swi. Kasi yandi lutilaka dyaka na kulooka ngolo: «Mwana ya Davidi, tala munu kyadi!»


\par }{\PP \VS{40}Yesu telamaka mpe tumisaka ti ba nata yandi. Ntangu yandi kumaka na ntwala ya Yesu, Yesu yufulaka yandi:

\VS{41}«Yinki nge zola ti mu sala samu na nge?» Mpofo vutulaka: «Mfumu, sala ti mu tala dyaka.»

\VS{42}Yesu zabisaka yandi: «Tala! Kiminu ya nge me belusa nge.»

\VS{43}Kaka na ntangu yina, yandi talaka dyaka, mpe landaka Yesu na kukembila Nzambi. Na kutala mambu yina salamaka, nkonga nyonso ya bantu kembilaka mpe Nzambi.




\par }\Chap{19}{\SH Yesu mpe Zase
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yesu kotaka na mbanza Yeliko, mpe vwandaka luta mbanza yina.

\VS{2}Na kati ya mbanza yina vwandaka na muntu mosi na nkumbu Zase. Yandi vwandaka mfumu ya bilokoti-mpaku, mpe mvwama ya nene.

\VS{3}Yandi vwandaka sosa kutala nani kele Yesu. Kasi mutindu bantu lutilaka mingi, yandi lendaka tala ve Yesu samu ti yandi vwandaka na ntela ya nkufi.

\VS{4}Na yina, yandi kimaka mbangu na mantwala, mpe yulukaka na yinti yina ba ke bokilaka sikomole samu na kutala Yesu yina fwanaka luta kuna.

\VS{5}Ntangu Yesu kumaka na kisika yina, yandi talaka na zulu mpe tubaka na Zase: «Zase, kulumuka mbangu samu ti bubu yayi mu fwana kulala na yinzo ya nge.»

\VS{6}Zase kulumukaka mbangu, mpe yambaka Yesu na kyese nyonso.

\VS{7}Na kutala mutindu yina, bantu nyonso nyungutaka mpe tubaka: «Muntu yayi me kwenda kulala na yinzo ya musumuki!»


\par }{\PP \VS{8}Zase telamaka na ntwala ya
Mfumu, mpe tubaka: «Mulongisi, mu ke pesa ndambu ya bimvwama ya munu na bamputu, mu ke kabula yawu na kati-kati, mpe kana mu vunaka muntu na kubaka mbongo ya yandi, mu ke vutula yandi yawu bambala yiya.»

\VS{9}Yesu zabisa yandi: «Bubu yayi, dikanda yayi me kuzwa mpulusu samu ti muntu yayi kele mpe mwana ya Abalayami.

\VS{10}Ya tsyelika, Mwana ya Muntu me kwiza samu na kusosa mpe kuvuukisa bayina zimbanaka.»


\par }{\SH Kingana ya Mine
\par }
{\R (Mat 25.14-30)

\par }{\PP \VS{11}Mutindu bantu vwandaka kuwa mambu ya yandi, Yesu tubaka dyaka kingana ya nkaka samu ti bawu vwandaka me kuma pene-pene ya Yelusalemi, mpe ti bantu vwandaka banza ti
Kimfumu ya Nzambi zolaka talana na ntangu yina.

\VS{12}Na yina, Yesu tubilaka bawu: «Muntu mosi ya dikanda ya buzitu kwendaka na yinsi ya ntama, samu ti ba byeka yandi ntinu. Na manima, yandi fwanaka vutuka na yinsi ya yandi.

\VS{13}Ntete na kukwenda, yandi bokilaka bisadi kumi na kati ya bisadi ya yandi. Yandi pesaka konso muntu Bamine\XREF{}{{\XO 19:13 }{\XT{1Bt 10.17}}} kumi, mpe zabisaka bawu: “Beno sala mumbungu na yawu tii ntangu mu ke vutuka.”

\VS{14}Kasi bantu ya yinsi ya yandi vwandaka zola yandi ve. Bawu fidisaka bantu na manima ya yandi na kwenda kutuba kuna: “Beto zola ve ti muntu yayi vwanda ntinu ya beto.”

\VS{15}Ba byekaka yandi ntinu, mpe yandi vutukaka na yinsi ya yandi. Na yina, yandi bokilaka bisadi yina yandi pesaka mbongo samu na kuzaba ndandu yina bawu kuzwaka.

\VS{16}Kisadi ya ntete kwizaka mpe tubaka: “Mfumu, Mine\XREF{}{{\XO 19:16 }{\XT{1Bt 10.17}}} mosi ya nge me buta Bamine kumi.”

\VS{17}Ntinu zabisaka yandi: “Ya kele mbote! Nge kele kisadi ya mbote. Mutindu nge me vwanda ya kukwikama na bima ya fyoti, mu me tula nge mfumu ya bambanza kumi.”

\VS{18}Kisadi ya zole kwizaka mpe tubaka: “Mfumu, Mine\XREF{}{{\XO 19:18 }{\XT{1Bt 10.17}}} mosi ya nge me buta Bamine tanu.”

\VS{19}Ntinu zabisaka yandi: “Mu me tula mpe nge mfumu ya bambanza tanu.”

\VS{20}Kisadi ya nkaka kwizaka mpe tubaka: “Mfumu, Mine\XREF{}{{\XO 19:20 }{\XT{1Bt 10.17}}} ya nge yawu yayi. Mu bumbaka yawu na kati ya kitambala.

\VS{21}Mu vwandaka na boma ya nge samu ti nge kele muntu ya ntima ngolo. Nge ke bakaka bima yina kele ya nge ve, mpe nge ke yonzikaka bambuma yina nge kunaka ve.”

\VS{22}Ntinu zabisaka yandi: “Nge kele kisadi ya yimbi! Mu ke fundisa nge na mambu yina nge mosi me zonza. Nge zabaka ti mu kele muntu ya ntima ngolo yina ke bakaka bima yina kele ya munu ve, mpe ke yonzikaka bambuma yina mu ke kunaka ve.

\VS{23}Na yina, samu na yinki nge tulaka ve mbongo ya munu na banki? Ntangu mu me vutuka, mu zolaka kuzwa ndandu na zulu ya yawu.”

\VS{24}Na manima, ntinu tubaka na bayina vwandaka kuna: “Beno baka yandi Mine\XREF{}{{\XO 19:24 }{\XT{1Bt 10.17}}} mosi yina ke na yandi, mpe beno pesa yawu na kisadi yina ke na Bamine kumi.”

\VS{25}Bawu zabisaka ntinu: “Mfumu, yandi ke na Bamine\XREF{}{{\XO 19:25 }{\XT{1Bt 10.17}}} kumi!”

\VS{26}Ntinu vutulaka: “Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, na muntu yina ke na bima, ba ke bwela yandi bima ya nkaka. Kasi na muntu yina ke na kima ve, ba ke katula yandi ndambu ya bima yina ke na yandi.

\VS{27}Na yina me tadila bambeni ya munu yina zolaka ve ti mu vwanda ntinu ya bawu, beno nata bawu awa, mpe beno kufwa bawu na ntwala ya munu.”»


\par }{\SH Nkotolo ya Yesu na Yelusalemi
\par }
{\R (Mat 21.1-11; Mke 11.1-11; Yne 12.12-19)

\par }{\PP \VS{28}Na manima ya kuzonza mutindu yina, Yesu tambulaka na mantwala ya nkonga samu na kukwenda na Yelusalemi.

\VS{29}Ntangu yandi kumaka na bizunga ya bwala ya Betefaze mpe bwala Betani, pene-pene na mongo ya bayinti ya olive, yandi fidisaka bilandi zole na ntwala,

\VS{30}mpe zabisaka bawu: «Beno kwenda na bwala yina kele na mantwala. Ntangu beno ke kuma, beno ke tala mbuluku ya fyoti yina ba me kanga na yinti, mpe yina ata muntu me yulukaka ntete. Beno nyangula yawu, mpe beno nata yawu awa.

\VS{31}Kana muntu yufula beno: “Samu na yinki beno ke na kunyangula yawu”, beno zabisa yandi: “Mfumu ke na yawu nsatu.”»


\par }{\PP \VS{32}Bantu yina Yesu fidisaka, kwendaka mpe talaka mambu nyonso mutindu Yesu zabisaka bawu.

\VS{33}Ntangu bawu vwandaka nyangula mbuluku yina, bantu ya yawu yufulaka bawu: «Samu na yinki beno ke na kunyangula yawu?»

\VS{34}Bawu vutulaka: «Mfumu ke na yawu nsatu.»

\VS{35}Na yina, bawu nataka yawu na sika ya Yesu. Bawu tulaka binkuti ya bawu na zulu ya mbuluku, mpe bawu yulukisaka Yesu na zulu ya yawu.

\VS{36}Ntangu Yesu vwandaka kwenda, bantu vwandaka tanda binkuti ya bawu na nzila.

\VS{37}Ntangu yandi vwandaka kuma pene-pene ya mbanza Yelusalemi, na nzila ya mongo ya bayinti ya olive, nkonga nyonso ya bilandi fulukaka na kyese. Bawu bandaka na kukembila Nzambi na ndinga ya ngolo samu na bimangu nyonso yina bawu talaka.

\VS{38}Bawu vwandaka tuba:

\par }{\Q «Bika
Mfumu Nzambi kusakumuna ntinu yina me kwiza na Nkumbu ya yandi!

\par }{\Q Kizunu vwanda na zulu, mpe nkembo vwanda na Nzambi!»


\par }{\PP \VS{39}Mwa ndambu ya
ba-Falisye yina vwandaka na kati ya nkonga, tubaka na Yesu: «Mulongisi, tuba na bilandi ya nge na kuvwanda swi.»

\VS{40}Yesu vutulaka: «Mu ke na kuzabisa beno, kana bawu vwanda swi, matadi ke looka!»


\par }{\SH Yesu dilaka samu na bantu ya Yelusalemi
\par }
{\PP \VS{41}Ntangu Yesu kumaka pene-pene ya Yelusalemi, mpe talaka yawu, yandi dilaka samu na mbanza yina

\VS{42}na kutuba: «Yelusalemi! Kana nge mpe, nge bakulaka mambu yina zolaka pesa nge kizunu na kilumbu yayi! Kasi ntangu yayi, yawu kele ya kubumbama, mpe nge lenda kutala yawu ve!

\VS{43}Ya tsyelika, bilumbu ke kwiza, bambeni ya nge ke tunga kikaku samu na kunwanisa nge. Bawu ke zunga nge, mpe ke fyeta nge na balweka nyonso.

\VS{44}Bawu ke mwangisa nge, mpe ke kufwa bantu nyonso ya nge. Bawu ke bika ata ditadi na zulu ya ditadi ya nkaka, samu ti nge me zaba ve ntangu yina Nzambi me kwiza kusadisa nge!»


\par }{\SH Yesu na kati
Yinzo ya Nzambi
\par }
{\R (Mat 21.12-17; Mke 11.15-19; Yne 2.13-22)

\par }{\PP \VS{45}Yesu kotaka na
Yinzo ya Nzambi, mpe bandaka na kubingisa bayina vwandaka tekisa.

\VS{46}Yandi vwandaka tuba na bawu: «Dibuku ya Nzambi ke tubaka: “Yinzo ya munu ke vwanda yinzo ya lusambulu\XREF{}{{\XO 19:46 }{\XT{Esa 56.7; Yel 7.11}}}!” Kasi beno me kitula yawu kisika yina miyibi ke bumbamaka!»


\par }{\PP \VS{47}Bilumbu nyonso, Yesu vwandaka longisa na
Yinzo ya Nzambi. Bamfumu ya
banganga-Nzambi, milongisi ya Misiku, mpe bantu ya mfunu ya dikanda ya ba-Zwife vwandaka sosa mayela ya kufwa yandi.

\VS{48}Kasi bawu vwandaka zaba ve wapi mutindu bawu lendaka sala, samu ti bantu nyonso vwandaka kuwa yandi na nkebolo nyonso.




\par }\Chap{20}{\SH Wapi sika katukaka bumfumu ya Yesu
\par }
{\R (Mat 21.23-27; Mke 11.27-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kilumbu mosi, Yesu vwandaka longisa bantu na kati ya
Yinzo ya Nzambi, mpe vwandaka zabisa bawu Nsangu ya Mbote. Bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe milongisi ya Misiku kwizaka kintwadi na
bakuluntu ya ba-Zwife, mpe

\VS{2}yufulaka yandi: «Zabisa beto, na lutumu ya nani nge ke salaka mambu yayi, to nani ke pesaka nge lutumu ya kusala yawu?»

\VS{3}Yesu vutulaka: «Munu mpe, mu ke yufula beno kyuvu kaka mosi. Beno zabisa munu:

\VS{4}Nani fidisaka Yowane na kubotika bantu? Nzambi to bantu?»

\VS{5}Kasi bawu bandaka na kusolola bawu na bawu na kutuba: «Kana beto tuba ti ni Nzambi fidisaka Yowane, yandi ke yufula beto: samu na yinki beno kwikilaka yandi ve?»

\VS{6}Kana beto tuba ti ni bantu fidisaka yandi, bantu nyonso ke kufwa beto na matadi samu ti bawu kwikilaka ti Yowane vwandaka
mumbikudi.

\VS{7}Na yina, bawu vutulaka: «Beto zaba ve nani fidisaka yandi.»

\VS{8}Yesu mpe zabisaka bawu: «Munu mpe, mu ke zabisa beno ve na lutumu ya nani mu ke salaka mambu yayi.»


\par }{\SH Kingana ya bisadi-bilanga ya vinu ya ntima ya yimbi
\par }
{\R (Mat 21.33-46; Mke 12.1-12)

\par }{\PP \VS{9}Na manima, Yesu zabisaka bantu kingana yayi: «Bakala mosi kunaka bilanga ya bayinti ya vinu. Yandi bikaka yawu na maboko ya bisadi-bilanga ya vinu, mpe kwendaka na nzyetolo ya yinda. 
\VS{10}Na ntangu ya kubuka bambuma ya vinu, yandi fidisaka kisadi mosi na sika ya bisadi-bilanga ya vinu samu na kuzwa kikunku ya yandi ya bambuma ya vinu. Kasi bisadi-bilanga ya vinu bulaka kisadi yina, mpe vutulaka yandi maboko mpamba.

\VS{11}Mfumu ya bilanga ya vinu fidisaka dyaka kisadi ya nkaka. Kasi bisadi-bilanga ya vinu bulaka kisadi yina, fingaka yandi, mpe vutulaka yandi maboko mpamba.

\VS{12}Yandi fidisaka dyaka kisadi ya tatu. Bawu lwalisaka kisadi yina, mpe bingisaka yandi.

\VS{13}Na yina, mfumu ya bilanga ya vinu tubaka na kati ya ntima: “Yinki mu ke sala? Mu ke fidisa mwana ya munu yina mu ke zolaka mingi. Mu banza ti bawu ke zitisa yandi.”

\VS{14}Kasi ntangu bisadi-bilanga ya vinu talaka mwana yina, bawu tubaka bawu na bawu: “Ni yandi ke kuzwa difwa ya bilanga yayi ya vinu. Beto kufwa yandi samu ti bilanga yayi vwanda ya beto.”

\VS{15}Bawu losaka yandi na ngaanda ya bilanga ya vinu, mpe kufwaka yandi.

\par }{\PP «Na yina, yinki mfumu ya bilanga ya vinu ke sala bawu?

\VS{16}Yandi ke kwiza, mpe ke kufwa bisadi-bilanga yayi ya vinu. Na manima, yandi ke pesa bilanga ya vinu na bisadi-bilanga ya nkaka.»

\par }{\PP Ntangu bantu kuwaka mambu yina, bawu tubaka: «Ve, mambu yayi ke salama ve!»

\VS{17}Kasi Yesu sikikaka meso ya yandi na bawu, mpe tubaka: «Yinki zola kutuba mambu yayi ya Dibuku ya Nzambi:

\par }{\Q «“Ditadi yina bitungi-bayinzo losaka

\par }{\Q me kuma ditadi ya kulutila mfunu

\par }{\Q yina ke na kusimba yinzo nyonso\XREF{}{{\XO 20:17 }{\XT{Mga 118.22}}}.”


\par }{\MM \VS{18}Konso muntu yina ke kubwa na zulu ya ditadi yayi ke pasuka, mpe kana yawu kubwa na zulu ya muntu, yawu ke mwangisa yandi.»


\par }{\SH Mpaku ya kufuta na ntinu
Sezale
\par }
{\R (Mat 22.15-22; Mke 12.13-17)

\par }{\PP \VS{19}Milongisi ya Misiku mpe bamfumu ya
banganga-Nzambi sosaka na kukanga Yesu na nswalu nyonso, samu ti bawu zabaka ti Yesu tubaka kingana yina samu na bawu. Kasi bawu vwandaka na boma ya bantu.

\VS{20}Na yina, bawu bandaka na kulanda Yesu bisika nyonso, mpe fidisaka bantu yina vwandaka talana mutindu bantu ya kukwikama na Nzambi. Bantu yina vwandaka sosa na kuzwa dyambu ya yimbi na bampova ya Yesu samu na kuyekula yandi na maboko ya bantu ya luyalu, mpe na mfumu ya kizunga.

\VS{21}Bawu yufulaka yandi: «Mulongisi, beto zaba ti mambu yina nge ke zonzaka mpe nge ke longisaka kele ya tsyelika. Nge ke swasikisaka bantu ve. Nge ke longisaka na butsyelika nyonso mambu yina Nzambi ke zolaka ti beto sala.

\VS{22}Na yina, zabisa beto: Beto kele na luve ya kufuta mpaku to ve na ntinu ya Loma?»

\VS{23}Kasi Yesu bakulaka mutambu ya bawu, mpe zabisaka bawu:

\VS{24}«Beno lakisa munu Denalya mosi\XREF{}{{\XO 20:24 }{\XT{Mat 18.28}}}. Kizizi mpe nkumbu yina kele ya kusonama na mbongo yayi, kele ya nani?» Bawu vutulaka: «Yawu kele ya ntinu
Sezale.»

\VS{25}Na yina, Yesu zabisaka bawu: «Beno pesa na ntinu
Sezale bima yina kele ya Sezale, mpe na Nzambi bima yina kele ya Nzambi.»

\VS{26}Bawu lembanaka na kuzwa dyambu ya yimbi na mambu yina yandi zonzaka na ntwala ya bantu nyonso. Kasi bawu yitukaka mingi mpe lendaka dyaka ve na kuzonza samu na mvutu yina Yesu pesaka.


\par }{\SH Kyuvu na yina me tadila mvumbukulu ya bantu ya kufwa
\par }
{\R (Mat 22.23-33; Mke 12.18-27)

\par }{\PP \VS{27}Mwa ndambu ya
ba-Saduse kwizaka na sika ya Yesu. (Ba-Saduse kele bantu yina ke tubaka ti bantu ya kufwa ke vumbuka ve na lufwa.) Bawu yufulaka yandi mutindu yayi:

\VS{28}«Mulongisi, Moyize pesaka beto
Musiku yayi: Kana bakala ya kukwela kufwa ata kubuta bana na kento ya yandi, leki to yaya ya yandi fwana kukwela mufwidi yina samu na kubutila yandi bana\XREF{}{{\XO 20:28 }{\XT{Mba 38.8; Mus 25.5-6}}}.

\VS{29}Kasi ya vwandaka na bampangi nsambwadi. Mpangi ya ntete kwelaka kento mpe kufwaka ata kubuta bana na kento yina.

\VS{30}Mpangi ya zole mpe kwelaka kento yina, mpe kufwaka ata kubuta mwana,

\VS{31}mutindu mosi mpe mpangi ya tatu mpe bampangi ya nkaka yina bikanaka, kufwaka ata kubuta mwana.

\VS{32}Na manima, kento mpe kufwaka.

\VS{33}Na yina, ntangu bantu ya kufwa ke vumbuka na lufwa, yandi ke vwanda kento ya nani na bawu nyonso nsambwadi, samu ti bawu nyonso kwelaka yandi?»

\VS{34}Yesu vutulaka: «Babakala mpe bakento ya yinza yayi ke kwelanaka.

\VS{35}Kasi babakala mpe bakento yina Nzambi ke tala ya kulunga na kuvumbuka na lufwa mpe na kuzinga na yinza yina ke kwiza, ke kwelana ve.

\VS{36}Bawu lenda kufwa dyaka ve samu ti bawu me kuma mutindu
bambazi. Bawu kele bana ya Nzambi samu ti bawu me vumbuka na lufwa.

\VS{37}Moyize lakisaka na pwelele nyonso ti bantu ya kufwa ke vumbuka na lufwa ntangu yandi vwandaka zabisa mambu yina lutaka na divunda ya tiya. Yandi bokilaka
Mfumu na “Nzambi ya Abalayami, Nzambi ya Isaaki, mpe Nzambi ya Yakobi\XREF{}{{\XO 20:37 }{\XT{Kbk 3.2,6}}}.”»

\VS{38}Yesu tubaka dyaka: «Nzambi kele ve Nzambi ya bantu ya kufwa, kasi ya bantu ya moyo samu ti bawu nyonso kele moyo samu na yandi.»

\VS{39}Na yina, mwa ndambu ya milongisi ya Misiku bakaka kinzonzi, mpe tubaka: «Mulongisi, nge me zonza mbote.»

\VS{40}Bawu vwandaka dyaka ve na ngolo ya kuyufula yandi byuvu ya nkaka.


\par }{\SH Masiya mpe Davidi
\par }
{\R (Mat 22.41-46; Mke 12.35-37)

\par }{\PP \VS{41}Yesu zabisaka bawu: «Wapi mutindu bantu lenda kutuba ti
Masiya kele mwana ya Davidi?

\VS{42}Ya tsyelika, yandi mosi Davidi sonikaka na kati ya Dibuku ya Mikunga:

\par }{\Q «“Mfumu Nzambi me tuba na
Mfumu ya munu:

\par }{\Q Vwanda na lubakala ya munu


\par }{\Q \VS{43}tii ntangu mu ke kumisa bambeni ya nge

\par }{\Q kisika ya kutula makulu ya nge\XREF{}{{\XO 20:43 }{\XT{Mga 110.1}}}.”»


\par }{\MM \VS{44}«Kana yandi mosi Davidi ke na kubokila yandi “Mfumu”, wapi mutindu
Masiya lenda kuvwanda dyaka mwana ya Davidi?»


\par }{\SH Bankebosolo samu na milongisi ya Misiku
\par }
{\R (Mat 23.1-36; Mke 12.38-40)

\par }{\PP \VS{45}Mutindu bantu nyonso vwandaka kuwa yandi, Yesu tubaka na bilandi ya yandi:

\VS{46}«Beno sala keba na milongisi ya Misiku. Bawu ke zolaka na kutambula na binkuti ya yinda, mpe ti bantu pesa bawu bambote ya buzitu na bisika ya mfunu ya mbanza. Bawu ke zolaka na kuvwanda na bakiti ya ntete na
bayinzo ya lusambulu ya ba-Zwife, mpe bakiti ya buzitu na
mikembo ya nene.

\VS{47}Bawu ke bakaka bimvwama nyonso ya mifwidi ya bakento, mpe ke salaka lusambulu ya yinda samu ti bantu tala bawu. Nzambi ke pesa bawu kitumbu ya ngolo.»




\par }\Chap{21}{\SH Munkayulu ya mufwidi ya mputu
\par }
{\R (Mke 12.41-44)

\par }{\PP \VerseOne{1}Yesu vumbulaka yintu mpe talaka bamvwama yina vwandaka tula minkayulu ya bawu na kati ya sanduku ya minkayulu.

\VS{2}Yandi talaka mpe mufwidi ya mputu ya kento yina tulaka kaka bapata zole.

\VS{3}Na yina, Yesu tubaka: «Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno, mufwidi ya mputu yayi me lutila kupesa munkayulu kulutila bantu nyonso yina me pesa minkayulu.

\VS{4}Bawu nyonso yayi me tula mbongo yina vwandaka na bawu nsatu ve. Kasi yandi na buwelo ya yandi, yandi me tula nyonso yina vwandaka na yandi nsatu samu na kuzinga.»


\par }{\SH Yesu zabisaka ti
Yinzo ya Nzambi ke mwangana
\par }
{\R (Mat 24.1-2; Mke 13.1-2)

\par }{\PP \VS{5}Mwa ndambu ya bantu vwandaka zonzila
Yinzo ya Nzambi mpe kitoko ya yawu samu na matadi ya kitoko yina ba tungaka yawu, mpe samu na bima nyonso yina ba pesaka mutindu minkayulu na Nzambi. Kasi Yesu tubaka:

\VS{6}«Na bima nyonso yina beno ke na kutala, bilumbu ke kwiza yina ata ditadi mosi ke bikana na zulu ya ditadi ya nkaka. Nyonso ke mwangana.»


\par }{\SH Mbandukulu ya bampasi
\par }
{\R (Mat 24.3-14; Mke 13.3-13)

\par }{\PP \VS{7}Na yina, bawu yufulaka yandi: «Mulongisi, wapi ntangu yawu ke salama? Wapi kidimbu ke lakisa ti ntangu me fwana samu ti mambu yina salama?»

\VS{8}Yesu vutulaka: «Beno sala keba! Beno ndima ve ti muntu vuna beno samu ti bantu mingi ke kwiza na Nkumbu ya munu, mpe ke tuba: “Mu kele
Masiya” mpe: “Ntangu me lunga” kasi beno landa bawu ve!

\VS{9}Ntangu beno ke kuwa ti bamvita mpe muvusu ke na kusalama, beno vwanda ve na boma. Mambu nyonso yina fwana kusalama ntete, kasi yawu ke vwanda ntete ve nsukunu ya yinza.»

\VS{10}Yesu tubaka dyaka: «Bantu ya yinsi mosi ke nwanisa bantu ya yinsi ya nkaka, mpe yinsi mosi ya kintinu ke nwanisa yinsi ya kintinu ya nkaka.

\VS{11}Ntoto ke ningana na ngolo nyonso. Na bizunga mingi, madya ke kondwa, mpe bimbevo ya nene ke vwanda mingi. Mambu yina ke pesaka bantu boma mingi ke talana, mpe bidimbu ya nene ke talana na zulu.

\VS{12}Kasi ntete mambu yayi salama, ba ke kanga beno, ke talisa beno mpasi, mpe ke yekula beno samu na kufundisa beno na kati ya
bayinzo ya lusambulu ya ba-Zwife. Bawu ke tula beno na boloko, ke nata beno na ntwala ya bantinu, mpe ya bantwadisi ya yinsi samu na Nkumbu ya munu.

\VS{13}Ya ke pesa beno nzila ya kutuba kimbangi na Nkumbu ya munu.

\VS{14}Na yina, beno fwana kukanisa ntete ve samu na mambu yina beno ke zonza na kunwanina banzutu ya beno.

\VS{15}Ya tsyelika, mu ke pesa beno mambu yina beno ke zonza mpe ndwenga, samu ti ata mosi na kati ya bambeni ya beno sala ntembe to tuba ti beno ke na kuvuna.

\VS{16}Batata mpe bamama ya beno, bampangi mpe bantu ya dikanda ya beno, mpe bandiku ya beno, ke yekula beno. Ba ke kufwa bantu mingi na kati ya beno.

\VS{17}Bantu nyonso ke yina beno samu na munu.

\VS{18}Kasi ata nsuki mosi ke katuka na bayintu ya beno.

\VS{19}Beno tatamana! Ni na mutindu yina beno ke vuukisa luzingu ya beno.»


\par }{\SH Yelusalemi ke mwangana
\par }
{\R (Mat 24.15-21; Mke 13.14-19)

\par }{\PP \VS{20}«Ntangu beno ke tala ti bankonga ya binwani me zunga Yelusalemi, beno ke zaba ti kaka ntangu fyoti me bikana, mpe Yelusalemi ke mwangana.

\VS{21}Na yina, bantu yina ke vwanda na Zude fwana kukima na zulu ya myongo. Bayina ke vwanda na Yelusalemi fwana kukima ntama, mpe bayina ke vwanda na bilanga fwana kuvutuka ve na mbanza.

\VS{22}Ya tsyelika, ya ke vwanda bilumbu ya lufundusu ntangu ke salama mambu nyonso yina kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi.

\VS{23}Na bilumbu yina, kyadi na bakento yina ke vwanda na bivumu, mpe na bayina ke nwikisa bana mabene! Ya tsyelika, bantu ya yinsi yina ke tala mpasi ya kulutila, mpe Nzambi ke fundisa bawu.

\VS{24}Ba ke kufwa bawu na bambele. Ba ke nata bawu mutindu bankole na kati ya bayinsi nyonso, mpe bayina kele ve ba-Zwife ke yala mbanza nyonso ya Yelusalemi tii na kilumbu yina ke manisa ntangu ya bawu.»


\par }{\SH Nkwizulu ya Mwana ya Muntu
\par }
{\R (Mat 24.29-31; Mke 13.24-27)

\par }{\PP \VS{25}«Bidimbu ke talana na kati ya ntangu, ngonda, mpe bambwetete. Awa na ntoto, bantu nyonso ke tala mpasi na ntima samu na makelele ya ngolo ya mubu mpe ya bimpo ya maza.

\VS{26}Bantu ke kufwa na boma na kubanza mambu yina ke salama na ntoto ya muvimba, samu ti bima yina kele na lulendo na
mazulu ke ningana.

\VS{27}Na yina, bantu ke tala Mwana ya Muntu yina ke kwiza na kati ya dituti na ngolo mpe nkembo ya kulutila.

\VS{28}Ntangu mambu yina ke banda na kusalama, beno telama mpe beno tala na zulu, samu ti ntangu yina Nzambi ke vuukisa beno ke kuma pene-pene.»


\par }{\SH Kubakula ndongosolo ya yinti ya fike
\par }
{\R (Mat 24.32-35; Mke 13.28-31)

\par }{\PP \VS{29}Na manima, Yesu tubilaka bawu kingana yayi: «Beno tala yinti ya
fike mpe bayinti nyonso ya nkaka!

\VS{30}Ntangu beno ke talaka ti makasa ya malu-malu me banda na kubasika, beno ke zabaka ti ntangu ya bamvula me kuma pene-pene.

\VS{31}Mutindu mosi, ntangu beno mpe ke tala ti mambu yina ke na kusalama, beno fwana kuzaba ti
Kimfumu ya Nzambi me kuma pene-pene.

\VS{32}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno: Bantu nyonso yina ke na kuzinga ntangu yayi ke kufwa ve ntete mambu nyonso yayi kusalama.

\VS{33}Zulu na ntoto ke zimbana, kasi mambu ya munu ke zimbana ve.


\par }{\PP \VS{34}«Beno sala keba! Beno lutisa ve ntangu nyonso ya beno na kusala
mikembo, kukola malafu, mpe na kuvwanda na manyongo samu na luzingu ya beno. Kana ve, kilumbu ya lufundusu ke kumina beno na mpamukunu

\VS{35}mutindu mpwasa. Yawu ke kumina bantu nyonso yina kele na ntoto.

\VS{36}Beno lala pongi ve! Beno sambila ntangu nyonso, samu ti beno kuzwa ngolo ya kuvibidila mambu nyonso yina ke salama, mpe ya kuvwanda ya kutelama na ntwala ya Mwana ya Muntu.»


\par }{\PP \VS{37}Bilumbu nyonso na ntangu, Yesu vwandaka longisa na
Yinzo ya Nzambi. Kasi na mpimpa, yandi vwandaka basika samu na kwenda kulutisa mpimpa na mongo ya bayinti ya olive.

\VS{38}Na suka, bantu nyonso vwandaka kwiza na
Yinzo ya Nzambi samu na kuwa yandi.




\par }\Chap{22}{\SH Bamfumu ya ba-Zwife salaka mfundu ya kufwa Yesu
\par }
{\R (Mat 26.1-5; Mke 14.1-2; Yne 11.45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mukembo ya Mampa yina ba ke funisaka ve, yina ba ke bokilaka
mukembo ya Paki, kumaka pene-pene.

\VS{2}Bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe milongisi ya Misiku vwandaka sosa wapi mutindu bawu ke kufwa Yesu. Kasi bawu vwandaka na boma ya bantu nyonso.


\par }{\SH Yuda bakaka lukanu ya kuyekula Yesu
\par }
{\R (Mat 26.14-16; Mke 14.10-11)

\par }{\PP \VS{3}Na yina,
Satana kotaka na ntima ya Yuda, yina ba ke bokilaka Isekayote, mosi na kati ya bilandi kumi na zole.

\VS{4}Yuda kwendaka wisana na bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe bamfumu ya mikengi ya
Yinzo ya Nzambi na mutindu yandi lendaka yekula bawu Yesu.

\VS{5}Bawu kumaka na kilengi mingi, mpe pesaka yandi nsilulu ya kupesa yandi mbongo.

\VS{6}Yuda ndimaka mpe bandaka na kusosa mayela ya kuyekula Yesu na ntangu ya mbote yina bantu lenda kuzaba ve.


\par }{\SH Yesu kudyaka madya ya
Paki na bilandi ya yandi
\par }
{\R (Mat 26.17-25; Mke 14.12-21; Yne 13.21-30)

\par }{\PP \VS{7}Mukembo ya Mampa yina ba ke funisaka ve bandaka. Na kilumbu yina bantu ke kufwaka mameme ya fyoti samu na kudya
Paki,

\VS{8}Yesu fidisaka Pyele na Yowane, mpe zabisaka bawu: «Beno kwenda kubika madya ya
Paki yina beto ke kudya.»

\VS{9}Bawu yufulaka yandi: «Wapi sika nge zola ti beto kwenda kuyidika yawu?»

\VS{10}Yesu zabisaka bawu: «Ntangu beno ke kota na mbanza, beno ke bwabana bakala mosi yina ke na kunata diyuki ya maza. Beno landa yandi tii na yinzo yina yandi ke kota,

\VS{11}mpe beno tuba na mfumu ya yinzo ti Mulongisi ke na kuyufula nge: “Wapi sika kele kivinga yina mu ke kudya
Paki na bilandi ya munu?”

\VS{12}Yandi ke lakisa beno na kibandu ya yinzo, kivinga ya nene yina kele na bima nyonso ya kukubama. Ni kuna beno ke yidika bima nyonso samu na madya ya
Paki.»

\VS{13}Bawu kwendaka mpe talaka mambu nyonso mutindu Yesu zabisaka bawu, mpe bawu yidikaka bima nyonso samu na madya ya Paki.


\par }{\SH Madya ya
Mfumu
\par }
{\R (Mat 26.26-30; Mke 14.22-26; 1Ko 11.23-25)

\par }{\PP \VS{14}Ntangu ngunga lungaka, Yesu kwendaka vwanda na mesa na
bantumwa.

\VS{15}Yandi zabisaka bawu: «Mu zolaka mingi na kudya madya ya
mukembo yayi ya
Paki kintwadi na beno, ntete mu tala mpasi!

\VS{16}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno: Mu ke kudya dyaka yawu ve tii ntangu yawu ke lunga na
Kimfumu ya Nzambi.»

\VS{17}Na yina, yandi bakaka mbungu, tondaka Nzambi, mpe tubaka: «Beno baka mbungu yayi ya vinu, mpe beno kabula yawu beno na beno.

\VS{18}Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa beno: Katuka ntangu yayi, mu ke kunwa dyaka ve vinu tii ntangu
Kimfumu ya Nzambi ke kwiza.»

\VS{19}Na manima, yandi bakaka dimpa. Yandi tondaka Nzambi, bukunaka dimpa, mpe pesaka bawu yawu na kutuba: «Yayi ni nzutu ya munu yina mu me pesa samu na beno. Beno sala mutindu yayi samu na kubambuka munu moyo.»

\VS{20}Mutindu mosi mpe, na manima ya kudya, yandi pesaka bawu mbungu ya vinu, mpe tubaka: «Mbungu yayi kele ngwisani ya malu-malu yina me salama na menga ya munu yina me mwangana samu na beno.

\VS{21}Beno tala! Muntu yina ke na kuyekula munu, ke na kudya kintwadi na munu awa na mesa!

\VS{22}Mwana ya Muntu ke kufwa mutindu kele luzolo ya Nzambi. Kasi kyadi na muntu yina ke na kuyekula yandi!»

\VS{23}Na yina, bawu bandaka na kuyufula bawu na bawu, nani na kati ya bawu zolaka sala mambu yina.


\par }{\SH Nani me lutila mfunu?
\par }
{\PP \VS{24}Bilandi bandaka na kusolola bawu na bawu na ngolo nyonso samu na kuzaba nani na kati ya bawu lutilaka bampangi mfunu.

\VS{25}Yesu zabisaka bawu: «Bantinu ya bayinsi ke yalaka bantu ya bayinsi ya bawu, mpe bantu yina kele na bumfumu na bayinsi yina, ke zolaka ti ba bokila bawu “Bantu ya mbote”.

\VS{26}Kasi ya fwana kuvwanda ve mutindu yina samu na beno. Muntu yina me lutila mfunu na kati ya beno, fwana kuvwanda mutindu muntu yina me lutila ntwenya, mpe muntu yina ke na kutwadisa, fwana kuvwanda mutindu kisadi.

\VS{27}Nani me lutila mfunu na kati ya muntu yina me vwanda na mesa, mpe muntu yina ke na kusadila bampangi? Mu banza ti ni muntu yina me vwanda na mesa. Kasi munu, mu kele na kati ya beno mutindu muntu yina ke na kusadila beno!

\VS{28}Beno kele bayina me tatamana kintwadi na munu na bampasi nyonso yina mu talaka.

\VS{29}Mutindu Tata pesaka munu Kimfumu, munu mpe, mu ke na kupesa beno yawu.

\VS{30}Na yina, beno ke kudya mpe ke kunwa na mesa ya munu na kati ya Kimfumu ya munu. Beno ke vwanda na bakiti ya kintinu samu na kufundisa bifumba kumi na zole ya Isayeli.»


\par }{\SH Yesu zabisaka ti Pyele ke manga yandi
\par }
{\R (Mat 26.31-35; Mke 14.27-31; Yne 13.36-38)

\par }{\PP \VS{31}«Simoni, Simoni, kuwa munu!
Satana me lomba na kuningisa beno mutindu ba ke ningisaka bambuma ya faline na kati ya kiyengoso.

\VS{32}Kasi mu me sambidila nge samu ti nge kondwa ve kiminu, mpe ntangu nge ke vutuka na sika ya munu, nge kindisa bampangi ya nge.»

\VS{33}Pyele zabisaka Yesu: «Mfumu, mu kele ya kukubama na kukwenda kintwadi na nge na boloko, mpe na kufwa kintwadi na nge.»

\VS{34}Yesu vutulaka: «Pyele, mu ke na kuzabisa nge: Bubu yayi ntete nsusu kuba, nge ke manga munu bambala tatu.»


\par }{\SH Mbongo, nkutu mpe mbele ya mvita
\par }
{\PP \VS{35}Na manima, Yesu zabisaka bawu: «Ntangu mu fidisaka beno ata kupesa beno mbongo, nkutu, mpe mapapa, yinki kondwaka beno?» Bawu vutulaka: «Ata kima kondwaka beto.»

\VS{36}Na yina, yandi zabisaka bawu: «Kasi ntangu yayi, muntu yina kele na mbongo fwana kubaka yawu. Mutindu mosi mpe, muntu yina ke na nkutu fwana kubaka yawu, mpe muntu yina ke na mbele ve fwana kutekisa kiyunga ya yandi samu na kusumba mbele.

\VS{37}Mu ke na kuzabisa beno ti mambu yayi ya Dibuku ya Nzambi fwana kusalama na nzutu ya munu: “Ba tulaka yandi na lutangu ya bimpumbulu.” Ya tsyelika, mambu yina me tadila munu ke na kusalama.»

\VS{38}Bilandi tubaka: «Mfumu, tala bambele zole.» Yesu vutulaka: «Ya me lunga.»


\par }{\SH Yesu sambilaka na mongo ya bayinti ya olive
\par }
{\R (Mat 26.36-46; Mke 14.32-42)

\par }{\PP \VS{39}Yesu basikaka mpe kwendaka na mongo ya bayinti ya olive mutindu vwandaka kifu ya yandi, mpe bilandi ya yandi landaka yandi.

\VS{40}Ntangu yandi kumaka kuna, yandi zabisaka bawu: «Beno sambila samu ti beno kubwa ve na ntontolo.»

\VS{41}Na manima, yandi katukaka pene-pene ya bawu, mpe kwendaka mwa ntama. Yandi fukamaka mpe sambilaka

\VS{42}mutindu yayi: «Tata, kana nge zola, katula munu mbungu yayi ya mpasi\XREF{}{{\XO 22:42 }{\XT{Mat 20.22}}}. Sala luzolo ya nge, kasi luzolo ya munu ve.» [

\VS{43}Na yina, mbazi mosi ya
mazulu kwizaka talana na yandi samu na kukindisa yandi.

\VS{44}Yandi talaka mpasi na ntima mpe sambilaka dyaka na ngolo ya kulutila. Mitoki ya nzutu ya yandi kumaka mutindu mabete ya menga yina vwandaka kubwa na ntoto\FTNT{*}{{\FR 22:44 }{\FT{Na babibiliya ya nkaka ya ntama, bibuku 43 tii na 44 kele ve.}}}.]


\par }{\PP \VS{45}Ntangu yandi manisaka na kusambila, yandi telamaka mpe vutukaka kisika vwandaka bilandi ya yandi. Yandi kutaka bawu ya kulala samu na kyadi.

\VS{46}Yandi zabisaka bawu: «Samu na yinki beno ke na kulala? Beno telama mpe beno sambila samu ti beno kubwa ve na ntontolo.»


\par }{\SH Binwani kangaka Yesu
\par }
{\R (Mat 26.47-56; Mke 14.43-50; Yne 18.3-11)

\par }{\PP \VS{47}Yesu vwandaka zonza ntete ntangu nkonga ya bantu basikaka na ntwala ya yandi. Ni Yuda, mosi na kati ya bilandi kumi na zole, nataka nkonga yina. Yandi kwendaka pene-pene ya Yesu samu na kufiba yandi.

\VS{48}Kasi Yesu zabisaka yandi: «Yuda ni na kufiba Mwana ya Muntu nge ke na kuyekula yandi?»

\VS{49}Ntangu bayina vwandaka na Yesu talaka mambu yina zolaka salama, bawu yufulaka yandi: «Mfumu, beto lenda kunwana na bambele ya beto?»

\VS{50}Mosi na kati ya bawu bulaka mbele na kisadi ya
nganga-Nzambi ya ntete, mpe zengaka yandi dikutu ya lubakala.

\VS{51}Kasi Yesu tubaka: «Beno bika! Ya me lunga.» Yandi simbaka dikutu ya muntu yina, mpe belusaka yandi.

\VS{52}Na manima, Yesu tubaka na bamfumu ya
banganga-Nzambi, bamfumu ya mikengi ya
Yinzo ya Nzambi mpe
bakuluntu ya ba-Zwife yina kwizaka samu na kukanga yandi: «Beno me nata bambele mpe bayinti mutindu ti mu vwandaka kimpumbulu.

\VS{53}Bilumbu nyonso, mu vwandaka na beno na kati ya
Yinzo ya Nzambi, mpe beno sosaka ve na kukanga munu. Kasi ngunga yayi kele ya beno, mpe ya lulendo ya mpimpa.»


\par }{\SH Pyele mangaka Yesu
\par }
{\R (Mat 26.57-58,69-75; Mke 14.53-54,66-72; Yne 18.12-18,25-27)

\par }{\PP \VS{54}Na yina, bawu kangaka Yesu. Bawu nataka yandi, mpe kotisaka yandi na yinzo ya
nganga-Nzambi ya ntete. Pyele vwandaka landa bawu mwa manima.

\VS{55}Ba yidikaka tiya na kati-kati ya ngaanda ya lupangu, mpe Pyele kwendaka vwanda kintwadi na bayina vwandaka yotila tiya.

\VS{56}Kisadi mosi ya kento talaka Pyele ya kuvwanda pene-pene ya tiya. Yandi sikikaka Pyele meso, mpe tubaka: «Muntu yayi mpe vwandaka kintwadi na Yesu!»

\VS{57}Kasi Pyele mangaka mpe tubaka: «Kento, mu zaba yandi ve!»

\VS{58}Na manima ya mwa ntangu, muntu ya nkaka talaka Pyele, mpe tubaka: «Nge mpe, nge vwandaka na bawu!» Kasi Pyele vutulaka: «Ve, ya kele munu ve.»

\VS{59}Na manima ya ngunga mosi, muntu ya nkaka dyaka tubaka na ngolo nyonso: «Ya tsyelika, muntu yayi vwandaka na Yesu samu ti yandi kele muntu ya Ngalili.»

\VS{60}Kasi Pyele vutulaka: «Mu zaba ve yinki nge ke na zola kutuba.»

\par }{\PP Kaka na ntangu yina, nsusu kubaka.

\VS{61}Mfumu balukaka mpe talaka Pyele. Na yina, Pyele bambukaka moyo na mambu yina
Mfumu zabisaka yandi: «Bubu yayi, ntete nsusu kuba, nge ke manga munu bambala tatu.»

\VS{62}Pyele basikaka mpe dilaka mingi.


\par }{\SH Ba fingaka mpe bulaka Yesu bikoti
\par }
{\R (Mat 26.67-68; Mke 14.65)

\par }{\PP \VS{63}Bantu yina vwandaka keba Yesu vwandaka seka mpe bula yandi.

\VS{64}Bawu vwandaka kanga yandi lele na kizizi, mpe vwandaka yufula yandi: «Bikula! Nani me bula nge?»

\VS{65}Bawu vwandaka finga dyaka yandi mingi.


\par }{\SH Yesu na ntwala ya kimvuka ya bakuluntu ya ba-Zwife
\par }
{\R (Mat 26.59-66; Mke 14.55-64; Yne 18.19-24)

\par }{\PP \VS{66}Ntangu bwisi kutsyaka,
bakuluntu ya ba-Zwife, bamfumu ya
banganga-Nzambi, mpe milongisi ya Misiku vukanaka kisika mosi. Bawu tumisaka ti ba nata Yesu na ntwala ya kimvuka ya bawu ya
bakuluntu,

\VS{67}mpe yufulaka yandi: «Zabisa beto: nge kele
Masiya?» Yesu vutulaka: «Kana mu zabisa beno yawu, beno ke kwikila munu ve,

\VS{68}mpe kana mu yufula beno kyuvu, beno ke pesa munu mvutu ve.

\VS{69}Kasi katuka ntangu yayi, Mwana ya Muntu ke vwanda na lubakala ya Nzambi-Mpungu.»

\VS{70}Bawu nyonso tubaka: «Na yina, nge kele
Mwana ya Nzambi?» Yesu vutulaka: «Beno me tuba yawu, ni munu.»

\VS{71}Na yina, bawu tubaka: «Beto ke dyaka ve na nsatu ya bambangi! Beto mosi me kuwa mambu yina me basika na yinwa ya yandi!»




\par }\Chap{23}{\SH Yesu na ntwala ya Pilate
\par }
{\R (Mat 27.1-2,11-14; Mke 15.1-5; Yne 18.28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Bantu nyonso ya kimvuka telamaka mpe nataka Yesu na ntwala ya Pilate.

\VS{2}Kuna, bawu bandaka na kufunda yandi na kutuba: «Beto me kuta muntu yayi na kukotisa muvusu na bantu ya beto. Yandi ke zabisaka bawu na kufuta ve mpaku na ntinu ya Loma, mpe ke tubaka yandi mosi ti yandi kele
Masiya mpe ntinu.»

\VS{3}Pilate yufulaka Yesu mutindu yayi: «Nge kele ntinu ya ba-Zwife?» Yesu vutulaka: «Nge ke na kutuba yawu nge mosi.»

\VS{4}Na yina, Pilate tubaka na bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe na bantu nyonso: «Mu ke na kutala ve dyambu ya yimbi na muntu yayi samu na kuzengila yandi lufwa.»

\VS{5}Kasi bawu tubaka dyaka na ngolo ya kulutila: «Yandi ke na kupesa ndongosolo yina ke na kutumisa bantu na kusala muvusu. Yandi bandaka na Ngalili. Na manima, yandi salaka yawu na kizunga nyonso ya Zude, mpe ntangu yayi, yandi me kuma awa.»


\par }{\PP \VS{6}Na kuwa mutindu yina, Pilate yufulaka: «Muntu yayi kele muntu ya Ngalili?»

\VS{7}Ntangu Pilate kuwaka ti Yesu vwandaka muntu ya kizunga yina Elode vwandaka ntinu, yandi fidisaka Yesu na sika ya Elode yina vwandaka mpe na Yelusalemi na bilumbu yina.


\par }{\SH Yesu na ntwala ya Elode
\par }
{\PP \VS{8}Elode kumaka na kilengi ya kulutila ntangu yandi talaka Yesu. Ya tsyelika, yandi kuwaka nsangu ya Yesu, mpe vwandaka zola kutala yandi katuka ntama. Yandi vwandaka na kivuvu ya kutala Yesu sala mwa bimangu.

\VS{9}Elode yufulaka Yesu byuvu mingi, kasi Yesu vutulaka yandi ata dyambu.

\VS{10}Bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe milongisi ya Misiku vwandaka kuna. Bawu vwandaka funda Yesu na ngolo nyonso.

\VS{11}Elode na binwani ya yandi vwandaka seka mpe finga Yesu. Bawu lwatisaka yandi kinkuti ya kitoko, mpe vutulaka yandi na sika ya Pilate.

\VS{12}Na ntama, Elode na Pilate vwandaka bambeni. Kasi na kilumbu yina, bawu kumaka bandiku.


\par }{\SH Yesu na ntwala ya Pilate na mbala ya zole
\par }
{\R (Mat 27.15-26; Mke 15.6-15; Yne 18.39–19.16)

\par }{\PP \VS{13}Pilate vukisaka bamfumu ya
banganga-Nzambi, bamfumu ya ba-Zwife, mpe bantu nyonso.

\VS{14}Yandi zabisaka bawu: «Beno me natina munu muntu yayi na kutuba ti yandi ke na kutumisa bantu na kusala muvusu. Kasi mu me yufula yandi na ntwala ya beno na mambu ya yimbi yina beno me funda yandi, mpe mu me tala ata dyambu ya kuzengila yandi lufwa.

\VS{15}Elode mpe me tala ata dyambu ya kuzengila yandi lufwa, samu ti yandi me vutula yandi na sika ya beto. Na yina, muntu yayi me sala ata dyambu ya yimbi samu na kuzengila yandi lufwa.

\VS{16}Ni yawu yina, mu ke pesa muswa ya kubula yandi bikoti, mpe na manima, mu ke bika yandi.» [

\VS{17}Na konso
mukembo ya Paki, Pilate fwanaka pesa kimpwanza na nkole mosi\FTNT{*}{{\FR 23:17 }{\FT{Na babibiliya ya nkaka ya ntama, kitini yayi, ba bwelaka yawu na kubwela.}}}.]

\VS{18}Kasi bawu nyonso lookaka: «Kufwa muntu yayi! Pesa kimpwanza na Balabase!»

\VS{19}(Ba tulaka Balabase na boloko samu na muvusu yina salamaka na mbanza, mpe samu ti yandi kufwaka muntu.)

\VS{20}Mutindu Pilate vwandaka zola kupesa Yesu kimpwanza, yandi zonzaka dyaka na nkonga.

\VS{21}Kasi nkonga nyonso lookaka: «Koma yandi na kulunsi! Koma yandi na kulunsi!»

\VS{22}Pilate zabisaka dyaka bawu na mbala ya tatu: «Wapi dyambu ya yimbi yandi me sala? Mu me kuzwa yandi ata dyambu ya yimbi yina me lunga na kuzengila yandi lufwa! Na yina, mu ke pesa muswa ya kubula yandi bikoti, mpe mu ke bika yandi.»

\VS{23}Kasi bawu tatamanaka na kulooka na ngolo nyonso ti ba koma Yesu na kulunsi, mpe bawu nungaka samu ti bawu vwandaka looka ngolo.

\VS{24}Pilate ndimaka na kubaka lukanu mutindu bawu vwandaka lomba.

\VS{25}Yandi pesaka kimpwanza na muntu yina vwandaka na boloko samu na dyambu ya muvusu, mpe samu ti yandi kufwaka muntu. Na manima, yandi yekulaka bawu Yesu, samu ti bawu sala yandi mutindu bawu vwandaka zola.


\par }{\SH Ba komaka Yesu na kulunsi
\par }
{\R (Mat 27.32-44; Mke 15.21-32; Yne 19.17-27)

\par }{\PP \VS{26}Ntangu binwani vwandaka nata Yesu, bawu bwabanaka Simoni, muntu ya mbanza Silene, yina katukaka na bilanga. Bawu bakaka yandi, mpe tulaka kulunsi ya Yesu na magembo ya yandi, samu ti yandi nata yawu na kutambula na manima ya Yesu.

\VS{27}Nkonga ya nene ya bantu vwandaka landa yandi. Na kati ya bawu vwandaka na bakento yina vwandaka dila mpe bula ntulu samu na yandi.

\VS{28}Yesu balukaka na lweka ya bawu, mpe tubaka: «Bakento ya Yelusalemi, beno dila ve samu na munu! Kasi beno dila samu na beno mosi, mpe samu na bana ya beno!

\VS{29}Ya tsyelika, bilumbu ke na kukwiza yina ba ke tuba: “Kyese na bisita, na bakento yina me buta ntete ve, mpe na bakento yina me nwikisa ntete bana mabene ve!”

\VS{30}Na ntangu yina, bantu ke tuba na myongo ya nene: “Beno kubwa na zulu ya beto” mpe na myongo ya fyoti: “Beno bumba beto!”

\VS{31}Ya tsyelika, kana ba ke na kusala mutindu yina na yinti ya mubisu, yinki ba ke sala na yinti ya kuyuma?»


\par }{\PP \VS{32}Ba nataka mpe bimpumbulu zole samu na kufwa bawu kisika mosi na Yesu.

\VS{33}Ntangu bawu kumaka na kisika yina ba ke bokilaka «Mukwa ya yintu», binwani komaka Yesu na bimpumbulu zole na bakulunsi. Kimpumbulu mosi vwandaka na lubakala ya Yesu, mpe ya nkaka na lumoso.

\VS{34}Yesu tubaka: «Tata, lemvokila bawu samu ti bawu zaba ve mambu yina bawu ke na kusala.»

\par }{\PP Binwani kabulaka bawu na bawu binkuti ya yandi na kubula dzeke.

\VS{35}Nkonga ya bantu yina vwandaka ya kutelama kuna vwandaka tala. Bamfumu ya ba-Zwife vwandaka seka yandi na kutuba: «Yandi vuukisaka bantu ya nkaka. Bika ti yandi vuukisa nzutu ya yandi mosi, kana yandi kele
Masiya yina Nzambi me soola!»

\VS{36}Binwani mpe vwandaka seka yandi. Bawu kwendaka pene-pene ya yandi, pesaka yandi malafu ya ngayi,

\VS{37}mpe tubaka: «Kana nge kele ntinu ya ba-Zwife, vuukisa nzutu ya nge!»

\VS{38}Na zulu ya kulunsi ya Yesu, ba tulaka dibaya yina vwandaka na bisono yayi: «Muntu yayi kele ntinu ya ba-Zwife.»


\par }{\PP \VS{39}Mosi na kati ya bimpumbulu zole yina ba komaka vwandaka finga Yesu: «Kana nge kele
Masiya, vuukisa nzutu ya nge, mpe vuukisa beto mpe!»

\VS{40}Kasi mpangi ya yandi sembaka yandi, mpe tubaka: «Nge ke na kuzitisa Nzambi ve, nge muntu me kuzwa kitumbu mosi na muntu yayi?

\VS{41}Kitumbu ya beto kele ya kulunga, samu ti beto me kuzwa musendo ya mambu ya yimbi yina beto salaka. Kasi muntu yayi me sala ata dyambu ya yimbi.»

\VS{42}Na yina, yandi tubaka dyaka: «Yesu, bambukila munu moyo ntangu nge ke kwiza mutindu ntinu.»

\VS{43}Yesu vutulaka: «Ya tsyelika, mu ke na kuzabisa nge: bubu yayi, nge ke vwanda na munu na paladiso.»


\par }{\SH Lufwa ya Yesu
\par }
{\R (Mat 27.45-56; Mke 15.33-41; Yne 19.28-30)

\par }{\PP \VS{44}Ya lendaka vwanda ngunga ya midi, kitombe kumaka na yinsi nyonso tii na ngunga ya tatu na manima ya midi\XREF{}{{\XO 23:44 }{\XT{ngunga ya tatu na manima ya midi
}}{\XT{Mat 20.5}}}.

\VS{45}Ntangu zimbanaka, mpe lele yina ke kabulaka bisika ya longo ya
Yinzo ya Nzambi pasukaka na kati-kati na bandambu zole kubanda na zulu tii na yisi.

\VS{46}Yesu lookaka na ndinga ya ngolo: «Tata, mu me vutula mpeve ya munu na maboko ya nge.» Na manima ya kutuba mutindu yina, yandi kufwaka.

\VS{47}Na kutala mambu yina salamaka, mfumu ya binwani ya Loma kembilaka Nzambi na kutuba: «Ya tsyelika, muntu yayi vwandaka muntu ya
kudedama!»

\VS{48}Bantu nyonso yina kwizaka kuna, talaka mambu yina salamaka. Na yina, bawu vutukaka na bayinzo ya bawu na kubula ntulu samu na kyadi.

\VS{49}Bankundi nyonso ya Yesu, mpe bakento yina landaka yandi katuka Ngalili, vwandaka ya kutelama mwa ntama, mpe vwandaka tala mambu yina vwandaka luta.


\par }{\SH Ba tulaka nzutu ya Yesu na ndyamu
\par }
{\R (Mat 27.57-61; Mke 15.42-47; Yne 19.38-42)

\par }{\PP \VS{50-51}Ya vwandaka na bakala mosi na nkumbu Yosefi. Yandi vwandaka muntu ya Alimate, mbanza ya ba-Zwife, mpe yandi vwandaka na kati ya kimvuka ya luyalu ya bawu. Yandi vwandaka muntu ya mbote mpe ya
kudedama yina vwandaka vingila nkwizulu ya
Kimfumu ya Nzambi. Yandi ndimaka ve lukanu yina bampangi ya yandi ya kimvuka bakaka, mpe mambu yina bawu salaka.

\VS{52}Yandi kwendaka tala Pilate, mpe lombaka yandi nzutu ya Yesu.

\VS{53}Na manima ya kukatula nzutu ya Yesu na kulunsi, yandi zingaka yawu na lele ya lino, mpe tulaka yawu na kati ya ndyamu yina ba tobolaka na mongo ya matadi. Ba vwandaka me zika ntete ve mvumbi na kati ya ndyamu yina.

\VS{54}Ya vwandaka kilumbu ya kukubika
Saba, mpe ya bikanaka fyoti samu ti
Saba banda.

\VS{55}Bakento yina landaka Yesu katuka Ngalili kwendaka kintwadi na Yosefi. Bawu talaka ndyamu, mpe wapi mutindu ba tulaka nzutu ya Yesu.

\VS{56}Na manima, bawu vutukaka na bayinzo ya bawu. Bawu kubikaka mafuta mpe mananasi. Na kilumbu ya
Saba, bawu pemaka mutindu vwandaka tumisa misiku.




\par }\Chap{24}{\SH Mvumbukulu ya Yesu na lufwa
\par }
{\R (Mat 28.1-10; Mke 16.1-8; Yne 20.1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Na suka-suka ya kilumbu ya lumingu, bakento kwendaka na ndyamu, mpe nataka mafuta ya nsunga ya mbote yina ba kubikaka.

\VS{2}Bawu talaka ti ba vindumunaka ditadi yina vwandaka kanga mwelo ya ndyamu.

\VS{3}Bawu kotaka na ndyamu, kasi bawu talaka ve nzutu ya
Mfumu Yesu.

\VS{4}Mutindu bawu vwandaka na maketi-keti, babakala zole yina lwataka bilele ya kulezima talanaka na ntwala ya bawu.

\VS{5}Bawu kumaka na boma, mpe vwandaka tala kaka na ntoto. Babakala yina zabisaka bawu: «Samu na yinki beno ke na kusosa muntu ya moyo na kati ya bantu ya kufwa?

\VS{6}Yandi kele ve awa, kasi yandi me vumbuka na lufwa. Beno bambuka moyo na mambu yina yandi zabisaka beno ntangu yandi vwandaka ntete na Ngalili:

\VS{7}“Ba fwana kuyekula Mwana ya Muntu na maboko ya misumuki. Ba ke koma yandi na kulunsi, mpe yandi ke vumbuka na lufwa na kilumbu ya tatu.”»


\par }{\PP \VS{8}Na yina, bawu bambukaka moyo na mambu yina Yesu tubaka.

\VS{9}Bawu bikaka ndyamu, mpe kwendaka zabisa mambu nyonso yina na
bantumwa kumi na mosi, mpe na bilandi nyonso ya nkaka.

\VS{10}Ya vwandaka Maliya ya mbanza Madala, Zane, mpe Maliya mama ya Zaki. Bakento ya nkaka yina vwandaka na bawu zabisaka mpe mutindu mosi na sika ya
bantumwa.

\VS{11}Bantumwa kanisaka ti mambu yina bakento vwandaka tuba, vwandaka mambu ya buzoba, mpe bawu kwikilaka yawu ve.

\VS{12}Kasi Pyele telamaka mpe kimaka mbangu na ndyamu. Yandi kondamaka mpe talaka kaka bitende ya lele. Na manima, yandi vutukaka na yinzo ya yandi, mpe yitukaka mingi na mambu yina salamaka.


\par }{\SH Na nzila ya bwala Emayuse
\par }
{\R (Mke 16.12-13)

\par }{\PP \VS{13}Kaka na kilumbu yina, bilandi zole vwandaka kwenda na bwala Emayuse. Bwala yina vwandaka ya kukabuka na Yelusalemi keba ve na Basitade\FTNT{*}{{\FR 24:13 }{\FQ{Sitade
}}{\FT{ya kele keba ve bametele 185.}}} makumi sambanu.

\VS{14}Bawu vwandaka zonzila mambu nyonso yina salamaka.

\VS{15}Ntangu bawu vwandaka zonza mpe solola, yandi mosi Yesu kwizaka pene-pene ya bawu, mpe tambulaka kintwadi na bawu.

\VS{16}Bawu vwandaka tala yandi. Kasi bawu vwandaka lenda ve na kuzaba yandi.

\VS{17}Yesu yufulaka bawu: «Wapi dyambu beno ke na kusolola na nzila?» Na kyadi nyonso, bawu telamaka.

\VS{18}Mosi na kati ya bawu, Kelopase, zabisaka yandi: «Na bantu nyonso ya Yelusalemi, kaka ni nge zaba ve mambu yina me salama na bilumbu yayi?»

\VS{19}Yandi yufulaka bawu: «Wapi mambu yina?» Bawu vutulaka: «Mambu yina me kumina Yesu ya Nazaleti! Yandi vwandaka
mumbikudi ya ngolo. Yandi me lakisa yawu na ntwala ya Nzambi mpe ya bantu nyonso na bisalu mpe ndongosolo ya yandi.

\VS{20}Bamfumu ya
banganga-Nzambi mpe bamfumu ya beto yekulaka yandi samu ti ba zengila yandi lufwa, mpe ba komaka yandi na kulunsi.

\VS{21}Beto vwandaka na kivuvu ti ni yandi fwanaka kuula bantu ya yinsi ya Isayeli. Kasi ya me kuma, bubu yayi, kilumbu ya tatu katuka mambu yina me salama.

\VS{22}Mwa ndambu ya bakento ya nkaka ya kimvuka ya beto me yitukisa beto. Bubu yayi, bawu kwendaka na ndyamu na suka-suka,

\VS{23}kasi bawu talaka ve nzutu ya yandi. Bawu vutukaka samu na kuzabisa beto ti
bambazi talanaka na bawu, mpe tubilaka bawu ti Yesu kele moyo.

\VS{24}Bampangi ya beto ya nkaka kwendaka na ndyamu, mpe talaka mambu nyonso mutindu bakento zabisaka yawu. Bawu talaka ve nzutu ya Yesu.»

\VS{25}Na yina, Yesu zabisaka bawu: «Beno kele bantu ya mayela ve! Beno ke kwikilaka mbangu ve mambu nyonso yina mimbikudi zabisaka!

\VS{26}Ya tsyelika, ya fwanaka ti
Masiya tala mpasi ya mutindu yina, ntete yandi kuzwa dyaka nkembo ya yandi.»

\VS{27}Na manima, Yesu bangulaka bawu mambu nyonso yina sonamaka na Dibuku ya Nzambi samu na yandi, kukatuka mabuku ya Moyize tii na mabuku nyonso ya Mimbikudi.


\par }{\PP \VS{28}Ntangu bawu kumaka pene-pene ya bwala yina bawu vwandaka kwenda, Yesu salaka mutindu ti yandi zolaka luta bwala yina.

\VS{29}Kasi bawu bondilaka yandi na kutuba: «Vwanda na beto awa. Bwisi me yila, mpe mpimpa me banda.» Na yina, yandi kotaka na yinzo samu na kuvwanda na bawu.

\VS{30}Yandi vwandaka na mesa kintwadi na bawu. Yandi bakaka dimpa mpe tondaka Nzambi. Na manima, yandi bukunaka yawu mpe pesaka bawu yawu.

\VS{31}Na yina, meso ya bawu zibukaka, mpe bawu zabaka yandi. Kasi yandi zimbanaka na ntwala ya bawu.

\VS{32}Bawu vwandaka tuba bawu na bawu: «Ya tsyelika, bantima ya beto vwandaka mutindu bantima yina ke na kuya tiya ntangu yandi vwandaka zonzila mpe bangudila beto mambu ya Dibuku ya Nzambi na nzila.»


\par }{\PP \VS{33}Kaka na ntangu yina, bilandi zole telamaka mpe vutukaka na Yelusalemi. Kuna, bawu kutaka
bantumwa kumi na mosi ya kuvukana na bampangi ya bawu.

\VS{34}Bawu nyonso zabisaka bilandi zole yina: «Ya tsyelika,
Mfumu me vumbuka na lufwa! Simoni me tala yandi!»

\VS{35}Bilandi zole yina mpe zabisaka bawu mambu nyonso yina salamaka na nzila, mpe wapi mutindu bawu zabaka Yesu ntangu yandi bukunaka dimpa.


\par }{\SH Yesu talanaka na bilandi ya yandi
\par }
{\R (Mat 28.16-20; Mke 16.14-18; Yne 20.19-23; Bis 1.6-8)

\par }{\PP \VS{36}Ntangu bawu vwandaka zonzila mambu yina, Yesu yandi mosi talanaka na kati-kati ya bawu, mpe zabisaka bawu: «Kizunu kuvwanda na beno!»

\VS{37}Bawu kumaka na boma ya kulutila samu ti bawu banzaka ti ya vwandaka mukuyu.

\VS{38}Kasi Yesu zabisaka bawu: «Samu na yinki bantima ya beno me kuma kidi-kidi? Samu na yinki beno ke na maketi-keti na kati ya bantima ya beno?

\VS{39}Beno tala maboko mpe makulu ya munu. Ya ke munu! Beno simba munu! Mukuyu kele ve na musuni mpe mikwa. Kasi munu, mu kele na yawu mutindu beno ke na kutala.»

\VS{40}Na yina, yandi lakisaka bawu maboko mpe makulu ya yandi.

\VS{41}Kasi mutindu bawu vwandaka kwikila ntete ve, samu ti bawu vwandaka ya kufuluka na kyese, mpe ya kuyituka mingi, Yesu yufulaka bawu: «Beno kele awa na kima ya kudya?»

\VS{42}Bawu pesaka yandi kibuku ya mbisi ya maza ya kukalinga.

\VS{43}Yandi bakaka yawu mpe kudyaka yawu na ntwala ya bawu.

\VS{44}Na manima, yandi zabisaka bawu: «Ntangu mu vwandaka ntete na kati ya beno, mu zabisaka beno mutindu yayi: Mambu yina sonamaka samu na munu na kati ya Misiku ya Moyize, dibuku ya Mimbikudi, mpe dibuku ya Mikunga fwana kusalama.»

\VS{45}Na yina, yandi pesaka bawu mayela ya kubakula mambu yina kele ya kusonama na Dibuku ya Nzambi.

\VS{46}Yesu zabisaka bawu: «Ba sonikaka mutindu yayi:
Masiya fwana kutala mpasi, mpe ke vumbuka na lufwa na kilumbu ya tatu.

\VS{47}Kubanda na Yelusalemi tii na bayinsi nyonso, ba ke longisa bantu na Nkumbu ya yandi ti ba fwana kusoba nkadulu samu na kuzwa mulemvo ya masumu.

\VS{48}Beno kele bambangi ya mambu yayi.

\VS{49}Munu mosi ke fidisa beno dikabu yina Tata ya munu pesaka nsilulu. Kasi beno fwana kuvwanda na kati ya mbanza tii ntangu lulendo ya
mazulu ke kulumuka na beno.»


\par }{\SH Yesu nangukaka na zulu
\par }
{\R (Mke 16.19-20; Bis 1.9-11)

\par }{\PP \VS{50}Na manima, Yesu nataka bawu pene-pene ya mbanza Betani. Kuna, yandi nangunaka maboko, mpe sakumunaka bawu.

\VS{51}Ntangu yandi vwandaka sakumuna bawu, yandi bikaka bawu, mpe nangukaka na zulu.

\VS{52}Bilandi siikaka yandi, mpe vutukaka na Yelusalemi ya kufuluka na kilengi.

\VS{53}Ntangu nyonso, bawu vwandaka na
Yinzo ya Nzambi, mpe bawu vwandaka kembila Nzambi.

\par }