\NormalFont\ShortTitle{Tite}

{\MTB Mukanda ya Polo na sika ya

\par }{\MT TITE

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Polo ke na kufidisa mukanda yayi na sika ya Tite yina kele mosi na kati ya bampangi ya yandi ya kisalu. Tite vwandaka mu-Klisto yina butukaka ve Zwife (Nga 2.1-3), mpe yandi salaka kisalu ya mfunu samu na kuvutula ngwisani na kati ya bantu ya mbanza Kolinto na Polo (2Ko 7.6-16).

\par }{\IP Ntangu Polo fidisaka yandi mukanda yayi, Tite vwandaka na kisanga ya Kelete kisika Polo pesaka yandi kisalu ya kumanisa na kubongisa mambu ya dibuundu ya Nzambi, mpe kuvwandisa
bakuluntu ya dibuundu ya Nzambi.

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Bambote (Tit 1.1-4).

\par }{\IO - Polo ke na kuzonzila mambu yina kele mfunu samu na bantwadisi ya dibuundu ya Nzambi (Tit 1.5-16).

\par }{\IO - Polo ke na kupesa Tite malongi na yina me tadila konso mutindu ya bantu yina kele na kati ya dibuundu ya Nzambi mutindu: babakala na bakento ya kukula, bantwenya mpe bandongo (Tit 2).

\par }{\IO - Polo ke na kubambula moyo na bisalu yina ba-Klisto fwana kusala, mpe mfunu ya kuzinga na kizunu mpe ya kumanga mambu yina ke kabulaka bantu. Na manima, yandi ke na kupesa na Tite malongi yina me tadila yandi. Na kumanisa, yandi ke na kupesa bambote ya nsuka (Tit 3).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Bambote
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ni munu Polo yina kele kisadi ya Nzambi mpe ntumwa* ya
Yesu-Klisto samu na kunata na nzila ya kiminu bayina Nzambi soolaka, mpe na kuzabisa bawu butsyelika yina kele ya
kudedama na kiminu ya bundimi,

\VS{2}samu ti bawu vwanda na kivuvu ya kuzwa luzingu ya seko. Nzambi yina ke vunaka ve pesaka beto nsilulu ya luzingu yango ntete yinza yilama.

\VS{3}Nzambi yina kele Muvuukisi ya beto zabisaka yawu na bantangu yina yandi kubikaka. Yandi zabisaka yawu na kati ya mambu ya yandi na lusalusu ya nsangu yina yandi pesaka munu, mpe tumisaka munu na kuzabisa.


\par }{\PP \VS{4}Mu ke na kufidisa mukanda yayi na sika ya nge, Tite, mwana ya munu ya tsyelika na kiminu yina ke na kuvukisa beto. Bika ti Tata Nzambi mpe
Yesu-Klisto, Muvuukisi ya beto, kusakumuna nge, mpe kupesa nge kizunu.


\par }{\SH Kisalu ya Tite na kisanga ya Kelete
\par }
{\PP \VS{5}Mu bikaka nge na kisanga ya Kelete, samu ti nge bongisa mambu nyonso yina me bikana na kusala, mpe ti nge vwandisa
bakuluntu ya dibuundu na konso mbanza. Nge fwana kubambuka moyo mutindu mu zabisaka nge:

\VS{6}Kuluntu ya dibuundu fwana kuvwanda muntu yina bantu lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba, mpe muntu yina kele ya kukwela kaka kento mosi. Bana ya yandi fwana kuvwanda bandimi, mpe bantu fwana kufunda bawu ve na nkadulu ya yimbi mpe ya kumanga na kutumama.

\VS{7}Ya tsyelika, kuluntu ya dibuundu ke salaka bisalu ya Nzambi. Ni yawu yina, yandi fwana kuvwanda ve muntu yina bantu lenda kuzwa dyambu ya kusemba, muntu ya lunangu, muntu ya nkele, muntu yina ke kunwaka malafu mingi, muntu ya mindondo, to muntu yina ke sosaka na kuzwa mbongo na mayuya.

\VS{8}Kasi mukengi fwana kuvwanda muntu yina ke yambaka mbote banzenza, mpe muntu yina ke zolaka na kusala mambu ya mbote. Yandi fwana kuvwanda mpe muntu ya buzitu, ya
kudedama, ya
kuvedila, mpe muntu yina lenda kukutika nzutu ya yandi.

\VS{9}Yandi fwana kuvwanda ya kukangama na mambu ya tsyelika ya kiminu na kutumama na ndongosolo yina yandi kuzwaka. Na yina, yandi ke lenda na kukindisa bantu ya nkaka na lusalusu ya ndongosolo ya tsyelika, mpe na kulakisa luvunu ya bayina ke mangaka ndongosolo ya yandi.


\par }{\SH Kusala keba na bandongosolo ya luvunu
\par }
{\PP \VS{10}Ya tsyelika, ya kele na bantu mingi yina ke mangaka na kutumama, mpe ke vunaka bampangi na binzonzi ya bawu yina kele na mambu ya mfunu ve. Na kati ya bawu, mingi kele ba-Zwife yina me kuma bandimi.

\VS{11}Nge fwana kuyimina bawu na kuzonza, samu ti bawu ke na kukotisa muvusu na kati ya makanda nyonso na kulongisaka mambu yina me lunga ve na kulongisa. Bawu ke na kusala yawu samu na kuzwa ndandu na mayuya.

\VS{12}Mosi na kati ya mimbikudi* ya bawu tubaka mutindu yayi: «Bantu ya Kelete, beno kele katuka ntama bantu ya luvunu, bibulu ya myangu, mpe bayina zola kudya.»

\VS{13}Kimbangi yayi kele ya tsyelika. Ni yawu yina, nge fwana kusemba bawu na ngolo nyonso, samu ti bawu vwanda na kiminu ya
kudedama,

\VS{14}mpe ti bawu vwanda dyaka ve ya kukangama na banongo ya kinkulu ya ba-Zwife, mpe na misiku ya bantu yina mangaka na kusadila butsyelika.

\VS{15}Bima nyonso kele ya
kuvedila samu na bayina kele ya
kuvedila. Kasi ata kima kele ya
kuvedila na bayina kele ve ya
kuvedila, mpe na bayina kele ve bandimi, samu ti mayela ya bawu mpe ntima yina ke sembaka bawu kele ya kufuluka na busafu.

\VS{16}Bawu ke tubaka ti bawu zaba Nzambi, kasi bisalu yina bawu ke salaka ke lakisaka ti bawu zaba ve Nzambi. Bawu kele bantu ya yimbi, bantu yina ke mangaka na kutumama, mpe yina lenda kusala ve konso mutindu ya kisalu ya mbote.




\par }\Chap{2}{\SH Ndongosolo ya
kudedama
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kasi nge fwana kulongisa mambu ya kulunga na ndongosolo ya tsyelika.

\VS{2}Tuba na babakala ya kukula na kuvwanda na nkadulu ya kufwanakana mpe ya buzitu. Bawu fwana kuvwanda na nkadulu ya ndwenga, mpe bantu ya kusikama na kiminu ya tsyelika, na luzolo, mpe na mvibudulu.

\VS{3}Mutindu mosi mpe, tuba na bakento ya kukula na kuvwanda na nkadulu yina Nzambi ke zolaka. Bawu fwana kuzonzila ve yimbi ya bampangi, mpe kuvwanda ve bantu yina ke kunwaka malafu mingi. Bawu fwana kupesa malongi ya mbote,

\VS{4}mpe kulongisa bakento\FTNT{*}{{\FR 2:4 }{\FT{Na kibuku ya mambu yayi ya Nzambi, beto lenda kubakula ti Polo ke na kuzonzila na yina me tadila bakento yina me kwela ntama mingi ve, mpe bakento yina me lungisa bamvula ya kukwela.}}} ya ntwenya mutindu ya kuzola babakala mpe bana ya bawu,

\VS{5}mutindu ya kuvwanda na nkadulu ya buzitu mpe ya
kuvedila, mpe mutindu ya kusala mbote bisalu na bayinzo ya bawu ya makwela. Bawu fwana kulongisa bawu mpe na kuvwanda bakento yina ke tumamaka na babakala ya bawu, samu ti ata muntu tuba yimbi na mambu ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{6}Mutindu mosi mpe, kindisa matoko na kuvwanda na nkadulu ya buzitu

\VS{7}na mambu nyonso. Nge fwana kulakisa nge mosi ti nge ke salaka bisalu ya mbote na mambu nyonso. Vwanda muntu ya butsyelika mpe ya buzitu na ndongosolo ya nge.

\VS{8}Mambu yina ke basikaka na yinwa ya nge, fwana kuvwanda mambu ya
kudedama yina bantu lenda kuzwa ve dyambu ya kusemba. Na yina, bambeni ya nge ke lenda ve na kutuba yimbi ya beto, mpe bawu ke vwanda ya kufuluka na nsoni.


\par }{\PP \VS{9}Bandongo fwana kutumama na bamfumu ya bawu na mambu nyonso. Bawu fwana kuyangidika bamfumu ya bawu na mambu nyonso ata kuswana na bawu.

\VS{10}Bawu fwana kulaba bawu bima ve. Kasi bawu fwana kuvwanda kaka bantu ya mbote mpe ya kukwikama, samu ti bawu pesa nkembo na mambu nyonso na ndongosolo ya Nzambi, Muvuukisi ya beto.


\par }{\PP \VS{11}Nzambi lakisaka bumbote ya yandi yina ke pesaka bantu nyonso mpulusu.

\VS{12}Yawu ke longisaka beto na kubika na kuvwanda ya kukwikama ve na Nzambi, mpe na kubika bansatu ya yinza samu na kuvwanda na yinza yayi na luzingu ya buzitu, ya
kudedama, mpe ya kukwikama na Nzambi.

\VS{13}Ni na mutindu yina beto fwana kuvingila kilumbu ya kyese yina beto ke na kusala kivuvu, mpe yina ke talana nkembo ya Nzambi ya nene mpe Muvuukisi ya beto,
Yesu-Klisto.

\VS{14}Yandi ndimaka yandi mosi na kupesa luzingu ya yandi samu na beto, samu ti yandi kuula beto na nkadulu ya kusafula misiku, mpe ti yandi kitula beto dikanda ya yandi ya
kuvedila, yina ke vwanda na nsatu ya kulutila na kusala bisalu ya mbote.

\VS{15}Ni mambu yina nge fwana kulongisa na kusadila bumfumu nyonso ya nge samu na kukindisa mpe kusemba bayina nyonso ke kuwaka nge. Kubika ve ti muntu safula nge.




\par }\Chap{3}{\SH Nkadulu ya bandimi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bambula moyo na bandimi nyonso ti bawu fwana kutumama na bantwadisi mpe bamfumu ya luyalu. Bawu fwana kuzitisa bawu, mpe kuvwanda ya kukubama na kusala konso kisalu ya mbote.

\VS{2}Bawu fwana kufinga muntu ve. Bawu fwana kuvwanda bantu ya kizunu mpe ya mbote. Bawu fwana kutatamana na kulakisa lembami ya bawu na bantu nyonso.

\VS{3}Beto mpe na ntama, beto vwandaka bantu yina vwandaka bakula ve, bantu yina vwandaka tumama ve na Nzambi, bantu yina vwandaka zinga na masumu, mpe bandongo ya bansatu mpe
mikembo ya yinza. Beto vwandaka zinga na kati ya myangu mpe musoki. Bantu yinaka beto, mpe beto yinaka mpe bampangi beto na beto.

\VS{4}Kasi Nzambi, Muvuukisi ya beto, vuukisaka beto ntangu yandi lakisaka bumbote mpe luzolo ya yandi na bantu nyonso.

\VS{5}Ya kele ve ti yandi vuukisaka beto samu na bisalu ya
kudedama yina beto salaka, kasi samu ti yandi talaka beto kyadi. Yandi vuukisaka beto ntangu Mpeve ya Longo sukulaka beto, mpe pesaka beto mbutukulu ya malu-malu.

\VS{6}Nzambi fulusaka beto na Mpeve ya Longo na lusalusu ya
Yesu-Klisto, Muvuukisi ya beto.

\VS{7}Na yina, na bumbote ya yandi, yandi kitulaka beto samu ti beto kuma bantu ya
kudedama na ntwala ya yandi, mpe ti beto kuzwa luzingu ya mankululu yina beto ke na kivuvu.


\par }{\PP \VS{8}Mambu yayi kele ya tsyelika, mpe mu zola ti nge tatamana mingi na kuzabisa yawu, samu ti bayina ke kwikilaka Nzambi sala ngolo na kusala bisalu ya mbote. Ni mambu yina kele mbote mpe mfunu na bantu nyonso.

\VS{9}Kasi manga na kuswana samu na mambu ya buzoba yina me tadila bankumbu ya bankooko ya beno. Kunwana mpe kuswana ve na mambu yina me tadila Misiku*. Yawu kele mambu ya mfunu ve mpe ya mpamba.

\VS{10}Nge fwana kukebisa mbala ya ntete mpe ya zole muntu yina ke tulaka kitantu na kati ya bantu, mpe na manima, katula yandi na dibuundu.

\VS{11}Nge zaba ti muntu ya mutindu yina kele ve ya kukwikama na nzila ya
kudedama. Kasi yandi ke tatamanaka na kuzinga na masumu, mpe ke na kupesa kitumbu na nzutu ya yandi mosi.


\par }{\SH Bankindusulu ya nsuka
\par }
{\PP \VS{12}Sala ngolo na kwiza kutala munu na mbanza Nikopolise ntangu mu ke fidisa nge Aletemase to Tisike, samu ti mu me baka lukanu ya kulutisa kuna bangonda ya madidi ya ngolo.

\VS{13}Nge fwana kusadisa mbote Zenase yina kele
mulongisi ya Misiku, mpe Apolose na kulanda nzyetolo ya bawu. Sala nyonso samu ti bawu kondwa kima ve.

\VS{14}Bantu ya beto mpe fwana kulongoka na kusala bisalu ya mbote samu na kupesa lusalusu na mambu ya mfunu, mpe na kuvwanda ve na luzingu yina ke na kulakisa ve bisalu.


\par }{\PP \VS{15}Bantu nyonso yina kele na munu awa me fidisa nge bambote ya bawu. Pesa mpe mbote na bampangi ya beto ya kiminu. Bika ti Nzambi kusakumuna beno nyonso.

\par }