\NormalFont\ShortTitle{Ngalatiya}

{\MTB Mukanda ya Polo na sika ya ba-Klisto ya

\par }{\MT NGALATIYA

\par }{\IMT NKOTOLO

\par }{\IP Polo fidisaka mukanda yayi na mabuundu ya Nzambi ya kizunga Ngalatiya. Mabuundu yina vwandaka zinga na londe ya yinsi yina ba ke bokilaka na ntangu yayi Tiliki. Ya kele bantu yina kwikilaka na Nsangu ya Mbote ntangu Polo kwendaka tala mabuundu ya Nzambi na nzyetolo ya yandi ya zole mpe ya tatu (Bis 16.6; 18.23).

\par }{\IP Kasi na manima ya Polo, bantu ya nkaka kwendaka longisa na kizunga ya Ngalatiya ti ba-Klisto yina kele ve ba-Zwife fwanaka tumama na misiku ya ba-Zwife. Bantu yina vwandaka na luzolo ya kulutila na kulongisa dyambu ya kuzengisa bubakala. Kasi samu na Polo, dyambu yina bawu vwandaka tumisa ba-Klisto ya Ngalatiya vwandaka ya kuswaswana na Nsangu ya Mbote ya tsyelika ya
Yesu-Klisto. Dyambu yina vwandaka tula ba-Klisto ya Ngalatiya na kati ya luzingu ya bundongo ya kimpeve. Ntangu Polo kuwaka ti ba-Klisto ya mabuundu ya Ngalatiya vwandaka zola kundima mambu yina vwandaka zabisa bawu bambeni ya yandi, yandi vwandaka na nsatu ya kulutila ya kufidisa bawu mukanda yayi samu na kuvutula bawu na nzila ya
kudedama ya Nsangu ya Mbote.

\par }{\IB \par }
{\IOT Dibuku yayi kele ya kukabuka mutindu yayi:

\par }{\IO - Bambote (Nga 1.1-5).

\par }{\IO - Polo ke na kuzabisa mambu ya luzingu ya yandi, mpe ya kisalu yina Mfumu pesaka yandi (Nga 1.6–2.21).

\par }{\IO - Polo ke na kusadila mambu ya dibuku ya Ngwisani ya Ntama samu na kuzabisa mpulusu yina beto lenda kuzwa na Yesu Klisto (Nga 3–4).

\par }{\IO - Na kumanisa mukanda ya yandi, Polo ke na kubokila bantu na kuzinga na kimpwanza nyonso na lutumu ya Mpeve ya Nzambi (Nga 5–6).

\par }{\IE \par }


\ChapOne{1}{\SH Bambote
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ni munu Polo ke na kusonika mukanda yayi. Polo yina kele ntumwa na luve ya bantu ve to na lusalusu ya muntu ve, kasi na luve ya
Yesu-Klisto mpe ya Tata Nzambi yina vumbulaka yandi na lufwa.

\VS{2}Kintwadi na bampangi nyonso yina kele awa, mu ke na kufidisa mukanda yayi na sika ya mabuundu ya Nzambi yina kele na kizunga ya Ngalatiya.

\VS{3}Bika ti Tata ya beto Nzambi mpe
Mfumu ya beto
Yesu-Klisto kusakumuna beno mpe ti yandi kupesa beno kizunu.

\VS{4}Klisto ndimaka na kupesa luzingu ya yandi samu na kuvuukisa beto na masumu ya beto, samu ti yandi kukatula beto na yinza yayi ya yimbi mutindu Tata ya beto Nzambi zolaka.

\VS{5}Bika ti nkembo kuvwanda na Nzambi tii seko.
Ameni.


\par }{\SH Nsangu ya Mbote kele kaka mosi
\par }
{\PP \VS{6}Mu ke na kuyituka na mutindu beno me bika na nswalu nyonso Nzambi yina bokilaka beno na bumbote ya
Klisto, mpe beno ke na kulanda malongi ya nkaka.

\VS{7}Ya tsyelika, ya kele ve na nsangu ya mbote ya nkaka. Ya kele kaka na bantu yina ke na kusala muvusu na kati ya beno, mpe ke na zola kusoba Nsangu ya Mbote ya Klisto.

\VS{8}Kana beto to mbazi yina me katuka na
mazulu, zabisa beno nsangu ya kuswaswana na Nsangu ya Mbote yina beto zabisaka beno, bika ti Nzambi kusinga yandi.

\VS{9}Beto zabisaka beno yawu, mpe mu ke na kuzabisa dyaka yawu ntangu yayi: Kana muntu zabisa beno nsangu ya kuswaswana na Nsangu ya Mbote yina beno kuwaka, bika ti Nzambi kusinga yandi.

\VS{10}Ntangu yayi, beno ke na kubanza ti mu ke na kusosa ti bantu kusiika munu? Ve, mu ke na kusosa ve ti bantu kusiika munu, kasi Nzambi. Beno banza ve ti mu ke na kusosa dyaka na kuyangidika bantu, samu ti kana mu vwandaka sosa yawu, mu zolaka vwanda ve mundongo ya Klisto.


\par }{\SH Nzambi soolaka Polo samu na kuzabisa Nsangu ya Mbote
\par }
{\PP \VS{11}Bampangi, mu ke na kutubila beno ti Nsangu ya Mbote yina mu zabisaka, katukaka ve na muntu.

\VS{12}Mu kuzwaka yawu to longokaka yawu na muntu ve. Kasi ni
Yesu-Klisto zabisaka munu yawu.


\par }{\PP \VS{13}Beno kuwaka wapi mutindu vwandaka nkadulu ya munu na ntama ntangu mu vwandaka ntete ya kukwikama na misiku ya ba-Zwife. Beno zaba wapi mutindu mu vwandaka lutila na kutalisa mpasi dibuundu ya Nzambi, mpe mu vwandaka sala samu na kumwangisa yawu.

\VS{14}Mu vwandaka lutila ba-Zwife mingi ya bamvula mosi na munu na nsalulu ya misiku ya ba-Zwife. Mu vwandaka lutila bawu na kunwanina mambu ya kinkulu ya bankooko ya beto.


\par }{\PP \VS{15}Kasi Nzambi soolaka munu ntete mu butuka, mpe bokilaka munu na bumbote ya yandi.

\VS{16}Ntangu yandi bakaka lukanu ya kulakisa munu Mwana ya yandi, samu ti mu zabisa Nkumbu ya yandi na sika ya bayina kele ve ba-Zwife, mu lombaka malongi na muntu ve.

\VS{17}Mu kwendaka mpe ve na Yelusalemi na sika ya bayina tekilaka munu na kuvwanda
bantumwa. Kasi mu kwendaka na yinsi ya Alabi, mpe na manima, mu vutukaka na mbanza Damase.

\VS{18}Na manima ya bamvula tatu, mu kwendaka na Yelusalemi samu na kuzabasana na Sefase, mpe mu lutisaka balumingu zole kintwadi na yandi.

\VS{19}Mu talaka ve
bantumwa ya nkaka, kasi kaka Zaki, mpangi ya
Mfumu.

\VS{20}Ya tsyelika na ntwala ya Nzambi, mambu yina mu ke na kusonikina beno kele ve ya luvunu.


\par }{\PP \VS{21}Na manima, mu kwendaka na kizunga ya Sili mpe ya Silisi.

\VS{22}Kasi bantu ya mabuundu ya Nzambi ya kizunga ya Zude vwandaka me tala munu ntete ve.

\VS{23}Bawu vwandaka kuwa kaka mutindu yayi: «Muntu yina vwandaka talisa beto mpasi na ntama, ke na kulongisa ntangu yayi mambu ya kiminu yina yandi vwandaka nwanisa.»

\VS{24}Na yina, bawu vwandaka kembila Nzambi samu na munu.




\par }\Chap{2}{\SH Polo vukanaka na
bantumwa ya nkaka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na manima ya bamvula kumi na yiya, mu vutukaka na Yelusalemi kintwadi na Banabase. Mu nataka mpe Tite.

\VS{2}Mu vutukaka na Yelusalemi samu ti Nzambi zabisaka munu na kukwenda kuna. Na lukutakanu yina mu kuzwaka na bamfumu ya dibuundu, mu zabisaka bawu Nsangu ya Mbote yina mu ke na kulongisa na sika ya bayina kele ve ba-Zwife. Mu vwandaka zola ve ti kisalu yina mu salaka ntete, mpe yina mu ke na kusala ntangu yayi, vwanda kisalu ya mpamba.

\VS{3}Kuna, ba lombaka ve na Tite, mpangi ya munu ya nzyetolo yina kele mu-Ngeleke, na kuzengisa bubakala,

\VS{4}ata ti mwa bampangi ya yimbi vwandaka zola ti yandi zengisa bubakala. Bawu kotaka na mansweki na kati ya nkonga ya beto samu na kutala wapi mutindu beto ke sadilaka kimpwanza yina beto kuzwaka na
Yesu-Klisto, mpe samu na kuvutula beto bandongo ya misiku.

\VS{5}Beto mangaka na kutumama ata fyoti na bawu, samu ti butsyelika ya Nsangu ya Mbote vwanda kaka na kati ya beno.


\par }{\PP \VS{6}Bamfumu ya dibuundu vwandaka mpe kuna. Kasi ata ti bawu vwandaka bamfumu, ya vwandaka mfunu ve na munu, samu ti Nzambi ke swasikisaka ve bantu, mpe bawu tumisaka ve munu na kusala dyambu ya nkaka.

\VS{7}Kasi bawu talaka ti Nzambi pesaka munu kisalu ya kuzabisa Nsangu ya Mbote na sika ya bayina kele ve ba-Zwife, mutindu yandi pesaka Pyele kisalu ya kuzabisa Nsangu ya Mbote na sika ya ba-Zwife.

\VS{8}Nzambi salaka ti Pyele vwanda ntumwa ya ba-Zwife. Mutindu mosi mpe, yandi me sala ti mu vwanda ntumwa ya bayina kele ve ba-Zwife.

\VS{9}Zaki, Sefase, mpe Yowane yina bantu vwandaka tala mutindu bamfumu ya dibuundu, ndimaka ti Nzambi pesaka munu kisalu yina. Ni yawu yina, bawu pesaka munu mbote kintwadi na Banabase samu na kulakisa ti bawu me ndima beto. Na yina, Banabase na munu ke kwenda na sika ya bayina kele ve ba-Zwife, mpe bawu ke kwenda na sika ya ba-Zwife.

\VS{10}Bawu lombaka beto kaka na kubambuka moyo na bamputu ya dibuundu, mpe mu salaka yawu na ntima mosi.


\par }{\PP \VS{11}Kasi ntangu Sefase kwizaka na mbanza Antyose, mu mangaka na ntwala ya bantu nyonso mambu yina yandi vwandaka tuba, samu ti yandi salaka mambu ya
kudedama ve.

\VS{12}Ya tsyelika, ntete bantu yina Zaki fidisaka kwiza, Sefase vwandaka kudya kintwadi na bampangi yina kele ve ba-Zwife. Kasi ntangu bantu yina kwizaka, yandi katukaka pene-pene ya bayina kele ve ba-Zwife, mpe bikaka na kudya kintwadi na bawu. Yandi vwandaka na boma ya bantu yina vwandaka nwanina kinkulu ya ba-Zwife.

\VS{13}Bampangi ya nkaka yina vwandaka ba-Zwife salaka mpe mutindu Sefase. Banabase landaka mpe nsalulu ya bawu ya bantima zole.

\VS{14}Kasi ntangu mu talaka ti bawu vwandaka ve na nkadulu ya kukwikama na butsyelika ya Nsangu ya Mbote, mu tubaka na Pyele mutindu yayi na mantwala ya bantu nyonso: «Nge kele Zwife, mpe nge me zinga ve mutindu ba-Zwife, kasi mutindu bayina kele ve ba-Zwife. Na yina, wapi mutindu nge lenda kutumisa bayina kele ve ba-Zwife na kuzinga mutindu ba-Zwife?»


\par }{\SH Bantu nyonso ke kuzwa mpulusu na kukwikila na Klisto
\par }
{\PP \VS{15}Beto, beto kele ba-Zwife katuka mbutukulu ya beto. Beto kele ve bantu ya bayinsi yina zaba ve Nzambi, bayina beto ke bokilaka misumuki.

\VS{16}Beto zaba ti Nzambi ke kumisaka ve muntu ya
kudedama, samu ti yandi ke tumamaka na Misiku ya Moyize, kasi kaka samu na kiminu ya yandi na
Yesu-Klisto. Beto mpe, beto kwikilaka na
Yesu-Klisto, samu ti Nzambi kumisaka beto ya
kudedama samu na kiminu ya beto na
Yesu-Klisto, kasi ve samu ti beto me tumama na Misiku. Ya tsyelika, Nzambi ke kumisa ve muntu ya
kudedama samu na nsalulu ya Misiku.

\VS{17}Kasi kana na kusosa ti Nzambi kumisa beto bantu ya
kudedama samu na Klisto, beto mosi mpe ke na kutalana misumuki. Ya zola kutuba ti Klisto ke na kusala samu na masumu? Ve!

\VS{18}Ya tsyelika, kana mu vutukila misiku yina mu mangaka, mu ke na kusala ti mu kuma dyaka musumuki.

\VS{19}Kasi munu, ni samu na Misiku mu kele ya kufwa na yina me tadila Misiku, samu ti mu zinga samu na Nzambi. Mu kele ya kufwa na kulunsi kintwadi na Klisto.

\VS{20}Ya ke dyaka ve munu ke na kuzinga, kasi ni Klisto ke na kuzinga na kati ya munu. Ntangu yayi, mu ke na kuzinga na kusala kiminu ya munu na
Mwana ya Nzambi yina zolaka munu, mpe pesaka luzingu ya yandi samu na munu.

\VS{21}Mu ke na kumanga ve bumbote ya Nzambi. Ya tsyelika, kana ni na Misiku Nzambi ke kumisaka bantu ya
kudedama, lufwa ya Klisto zolaka vwanda ya mpamba.




\par }\Chap{3}{\SH Misiku to kiminu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bantu ya kizunga ya Ngalatiya, beno kele na mayela ve! Nani siingaka beno? Ba lakisaka beno na pwelele nyonso
Yesu-Klisto yina kufwaka na kulunsi.

\VS{2}Mu zola ti beno pesa munu mvutu na mambu yayi: Beno kuzwaka Mpeve ya Longo samu ti beno sadilaka Misiku? To samu ti beno kuwaka Nsangu ya Mbote, mpe beno kwikilaka yawu?

\VS{3}Wapi mutindu beno ke na kukondwa mayela na dyambu yina! Beno bandaka na Mpeve ya Longo, beno ke na zola kumanisa ntangu yayi na kimuntu ya beno?

\VS{4}Na yina, yawu lenda kuvwanda ve ti mambu yina beno me bwabana vwanda ya mpamba.

\VS{5}Nzambi ke pesaka beno Mpeve ya Longo, mpe ke salaka bimangu na kati ya beno. Na yina, beno fwana kubanza ve ti yandi ke salaka yawu, samu ti beno ke sadilaka Misiku, kasi samu ti beno kuwaka Nsangu ya Mbote, mpe beno kwikilaka yawu.


\par }{\PP \VS{6}Ni yawu yina, Abalayami salaka kiminu na Nzambi, mpe Nzambi kumisaka yandi ya
kudedama samu na kiminu ya yandi\XREF{}{{\XO 3:6 }{\XT{Mba 15.6}}}.

\VS{7}Na yina, beno fwana kuzaba yawu ti bayina ke na kiminu na Nzambi kele bana ya Abalayami.

\VS{8}Ya sonamaka na kati ya Dibuku ya Nzambi ti Nzambi ke kumisa ya
kudedama bayina kele ve ba-Zwife samu na kiminu ya bawu. Ni yawu yina, Dibuku yango zabisaka ntete nsangu ya mbote yayi na sika ya Abalayami: «Nzambi ke sakumuna bantu ya bayinsi nyonso samu na nge\XREF{}{{\XO 3:8 }{\XT{Mba 12.3}}}.»

\VS{9}Abalayami kwikilaka, mpe Nzambi pesaka yandi lusakumunu. Na yina, bayina nyonso ke kwikilaka, ke kuzwaka lusakumunu kintwadi na Abalayami.


\par }{\PP \VS{10}Ya tsyelika, bayina ke tulaka ntima na kutumama na Misiku ke vwanda na kati ya nsiingulu, samu ti Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Muntu yina ke tatamana ve na kusadila mambu nyonso yina kele na dibuku ya Misiku, ke kuzwa nsingulu\XREF{}{{\XO 3:10 }{\XT{Mus 27.26}}}.»

\VS{11}Ya kele ya tsyelika ti ata muntu lenda kuvwanda ya
kudedama na meso ya Nzambi na kutumama na Misiku, samu ti Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Muntu yina kele ya
kudedama samu na kiminu, ke zinga\XREF{}{{\XO 3:11 }{\XT{Abk 2.4}}}.»

\VS{12}Misiku ke na kintwadi ve na kiminu, kasi mutindu yawu kele ya kusonama: «Muntu yina ke sadilaka Misiku ke zingaka na nzila ya yawu\XREF{}{{\XO 3:12 }{\XT{Knz 18.5; Lom 10.5}}}.»


\par }{\PP \VS{13}Na kundima na kuzwa nsiingulu yina beto zolaka kuzwa,
Klisto kuulaka beto na nsiingulu yina Misiku vwandaka pesa beto. Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka: «Muntu yina ba me ledika na yinti kele na nsiingulu\XREF{}{{\XO 3:13 }{\XT{Mus 21.23}}}.»

\VS{14}Ni na yina, lusakumunu yina Nzambi pesaka nsilulu na Abalayami kumaka tii na bayina kele ve ba-Zwife samu na
Yesu-Klisto. Yandi salaka mutindu yina, samu ti na lusalusu ya kiminu beto nyonso ke kuzwaka Mpeve yina Nzambi pesaka nsilulu.


\par }{\SH Misiku mpe nsilulu
\par }
{\PP \VS{15}Bampangi, mu ke baka kifwani na kati ya luzingu ya beto ya konso kilumbu. Ntangu muntu ke lakisaka mambu yina bantu fwana kusadila na manima ya lufwa ya yandi, ata muntu lenda kukatula to kubwela dyambu ya nkaka.

\VS{16}Kasi Nzambi pesaka bansilulu ya yandi na Abalayami mpe na bana ya yandi. Dibuku ya Nzambi ke tubaka ve: «mpe na bana ya yandi\XREF{}{{\XO 3:16 }{\XT{Mba 12.7}}}», mutindu ti ya vwandaka bantu mingi. Yawu ke tubaka: «Mpe na bana ya yandi», samu na kuzonzila kaka muntu mosi:
Klisto.

\VS{17}Mu ke na kutuba mutindu yayi: Nzambi lakisaka mambu yina fwana kusalama, mpe pesaka nsilulu na kukabikisa yawu ve. Misiku yina sonamaka na manima ya bamvula bankama yiya na makumi tatu (430) lenda kukabikisa ve ngwisani yina, mpe kusala ti nsilulu yina Nzambi pesaka vwanda ya mpamba.

\VS{18}Ya tsyelika, kana ni na Misiku bantu ke kuzwaka difwa na sika ya Nzambi, yawu lenda kusalama dyaka ve na nsilulu. Kasi ni na nsilulu, Nzambi pesaka Abalayami lusakumunu.


\par }{\PP \VS{19}Na yina, wapi mfunu ya Misiku? Yawu kele samu na kulakisa ti bantu vwandaka tumama ve na Nzambi. Yawu fwanaka vwanda mutindu yina tii na nkwizulu ya mutekolo ya Abalayami yina Nzambi pesaka nsilulu yina. Ni
bambazi zabisaka Misiku yango na kusadila nzonzi mosi.

\VS{20}Mfunu ya nzonzi ke vwandaka ve kana muntu kele yandi mosi, mpe Nzambi ke kaka yandi mosi\XREF{}{{\XO 3:20 }{\XT{Mus 6.4}}}.


\par }{\PP \VS{21}Na yina, ya zola kutuba ti Misiku ke nwanisaka bansilulu ya Nzambi? Ve! Kana ya vwandaka na
Musiku yina lendaka pesa luzingu ya tsyelika na bantu, ni na Misiku zolaka katuka
ludedomo.

\VS{22}Kasi Dibuku ya Nzambi ke tubaka ti yinza ya muvimba kele na yisi ya lutumu ya disumu, samu ti bandimi kuzwa na lusalusu ya kiminu ya bawu na
Yesu-Klisto dikabu yina Nzambi pesaka nsilulu.


\par }{\SH Mfunu ya Misiku
\par }
{\PP \VS{23}Ntete ntangu ya kusala kiminu na
Yesu-Klisto kuma, beto vwandaka bankole ya Misiku na kuvingilaka ntangu yina Nzambi fwanaka lakisa beto kiminu yina.

\VS{24}Na yina, Misiku vwandaka mutindu mukengi ya beto tii na nkwizulu ya
Klisto, samu ti Nzambi kumisa beto bantu ya
kudedama na kiminu.

\VS{25}Kasi ntangu yayi, ntangu ya kusala kiminu na
Yesu-Klisto me kuma, beto ke dyaka ve na lutumu ya mukengi yina.


\par }{\PP \VS{26}Ya tsyelika, beno nyonso kele bana ya Nzambi na kusala kiminu na
Yesu-Klisto.

\VS{27}Beno nyonso yina kuzwaka mbotokolo samu na kintwadi na
Klisto, beno me lwata Klisto.

\VS{28}Na yina, ya ke dyaka ve na ba-Zwife mpe
ba-Ngeleke, bandongo mpe bantu ya kimpwanza, babakala mpe bakento. Ya tsyelika, beno nyonso me kuma kaka muntu mosi na kintwadi na
Yesu-Klisto.

\VS{29}Kana beno kele ya kukangama na Klisto, beno kele bana ya Abalayami mpe bantu yina ke kuzwa difwa yina Nzambi pesaka nsilulu.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Mu ke na kutuba dyaka mutindu yayi: Ntangu muntu yina ke kuzwaka difwa ke vwandaka ntete mwana ya fyoti, yandi ke vwandaka ve ya kuswaswana na mundongo, ata ti bima nyonso ke vwanda ya yandi.

\VS{2}Kasi yandi fwana kutumama na bantu yina ke na kukulisa yandi, mpe ke na kutwadisa bima ya yandi tii na ntangu yina tata ya yandi kubikaka.

\VS{3}Mutindu mosi beto mpe, ntangu beto vwandaka ntete bana, beto vwandaka bandongo ya lulendo ya bampeve ya yinza.

\VS{4}Kasi ntangu kilumbu yina Nzambi kubikaka lungaka, yandi fidisaka Mwana ya yandi. Yandi butukaka na kento mpe tumamaka na Misiku

\VS{5}samu na kukuula bayina vwandaka na yisi ya lutumu ya Misiku, samu ti beto kuma bana ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{6}Na kulakisa ti beno kele bana ya yandi, Nzambi fidisaka na bantima ya beto Mpeve ya Mwana ya yandi yina ke lookaka: «Abba, Tata ya munu!»

\VS{7}Na yina, nge ke dyaka ve mundongo, kasi mwana. Mutindu nge kele mwana ya yandi, Nzambi ke pesa nge difwa yina yandi pesaka nsilulu na bana ya yandi.


\par }{\SH Polo ke na kutala mpasi na ntima samu na bantu ya Ngalatiya
\par }
{\PP \VS{8}Na ntama, beno vwandaka zaba ve Nzambi, mpe beno vwandaka bandongo ya banzambi ya luvunu.

\VS{9}Kasi ntangu yayi, beno me zaba Nzambi, to Nzambi me zaba beno. Na yina, wapi mutindu beno lenda kutumama dyaka na mabanza yina kele ve na lulendo mpe mfunu? Beno zola dyaka kuvwanda bandongo ya yawu?

\VS{10}Beno ke pesaka mfunu ya kulutila na bilumbu ya nkaka, bangonda, bantangu, mpe bamvula ya nkaka!

\VS{11}Mu ke na boma ti kisalu yina mu me sala na sika ya beno vwanda ya mpamba.


\par }{\PP \VS{12}Bampangi, mu ke na kubondila beno ti beno vwanda mutindu munu, samu ti mu me kuma mutindu beno. Beno me sala munu ata dyambu ya yimbi.

\VS{13}Beno fwana kubambuka moyo ti ni na ntangu yina mu vwandaka na kimbevo, mu zabisaka beno Nsangu ya Mbote na mbala ya ntete.

\VS{14}Beno talaka mpasi mingi na ntima samu na kimbevo ya munu, mpe beno nyokolaka ve munu to beno mangaka ve munu. Kasi beno yambaka munu mutindu mbazi ya Nzambi, to dyaka mutindu
Yesu-Klisto.

\VS{15}Beno vwandaka na kyese ya kulutila! Kasi yinki me kumina beno? Mu lenda kuzabisa beno kimbangi yayi: Kana ya lendaka salama, beno zolaka katula meso ya beno samu na kupesa munu yawu!

\VS{16}Ntangu yayi, mu me kuma mbeni ya beno, samu ti mu ke na kuzabisa beno butsyelika?


\par }{\PP \VS{17}Bantu yina ke sosaka na kusoba Nsangu ya Mbote ke na nsatu ya kulutila ya kubenda beno, kasi mabanza ya bawu kele mbote ve. Bawu ke na zola kukatula beno na maboko ya munu, samu ti beno vwanda na nsatu ya kulutila ya kulanda bawu.

\VS{18}Ya kele mbote ti beno vwanda na nsatu ya kulutila ya kusala ntangu nyonso mambu ya mbote, kasi kaka ve ntangu mu ke vwandaka na kati-kati ya beno.

\VS{19}Bana ya munu, mutindu kento yina ke na kubuta, mu ke na kutala dyaka mpasi samu na beno tii ntangu
Klisto ke kitula beno mutindu yandi.

\VS{20}Mu ke na nsatu ya kuvwanda ntangu yayi kintwadi na beno, samu ti mu zonzila beno na mutindu ya nkaka. Mu zaba ve yinki mu fwana kusala samu na beno.


\par }{\SH Ngwisani ya bundongo mpe ngwisani ya kimpwanza
\par }
{\PP \VS{21}Beno zabisa munu, beno yina zola kuvwanda na yisi ya lutumu ya Misiku, beno ke kuwaka ve mambu yina kele ya kusonama na Misiku?

\VS{22}Ya kele ya kusonama ti Abalayami butaka bana zole, mosi na Angale yina vwandaka mundongo, mpe ya nkaka na Saala yina vwandaka ve mundongo\XREF{}{{\XO 4:22 }{\XT{Mba 16.15; 21.2}}}.

\VS{23}Mwana yina yandi butaka na kento ya mundongo, butukaka na luzolo ya kento na bakala. Kasi mwana yina yandi butaka na kento yina vwandaka ve mundongo, butukaka samu na nsilulu yina Nzambi pesaka na Abalayami\XREF{}{{\XO 4:23 }{\XT{Mba 17.16}}}.

\VS{24}Nongo yayi ke dyaka na nsasa ya kulutila mfunu: bakento nyonso zole yina kele mutindu bangwisani zole. Mosi na kati ya bangwisani zole yayi salamaka na mongo ya Sinayi, mpe ke butaka bantu ya bundongo.
Ngwisani yango ke na kutalana na Angale.

\VS{25}Angale ni mongo ya Sinayi yina kele na yinsi ya Alabi. Yandi ke na kufwanana na Yelusalemi ya ntangu yayi, samu ti yawu ke zingaka na bundongo na bantu ya yandi nyonso.

\VS{26}Kasi Yelusalemi ya
mazulu kele na kimpwanza, mpe ni yawu kele mama ya beto.

\VS{27}Ya tsyelika, Dibuku ya Nzambi ke tubaka:

\par }{\Q «Vwanda na kyese, nge kento yina kele kisita, yina ke butaka ve!

\par }{\Q Sala milolo ya nsayi, nge kento yina me zaba ve bampasi ya misongo,

\par }{\Q samu ti kento yina bakala me manga ke lutila bana mingi na kento ya kukwela\XREF{}{{\XO 4:27 }{\XT{Esa 54.1}}}.»


\par }{\PP \VS{28}Kasi beno bampangi ya munu, beno kele bana yina butukaka na nsilulu ya Nzambi mutindu mosi na Isaaki.

\VS{29}Na ntama, mwana yina butukaka na luzolo ya kento na bakala vwandaka talisa mpasi mwana yina butukaka na luzolo ya Mpeve ya Nzambi, mpe yawu ke na kusalama dyaka mutindu yina ntangu yayi.

\VS{30}Kasi yinki Dibuku ya Nzambi ke tubaka? Yawu ke na kutuba mutindu yayi: «Bingisa mundongo ya kento na mwana ya yandi, samu ti mwana ya mundongo fwana kubyadila ve difwa na bimvwama ya tata kintwadi na mwana ya kento yina kele ve mundongo.\XREF{}{{\XO 4:30 }{\XT{Mba 21.10}}}»

\VS{31}Na yina bampangi, beto kele ve bana ya kento ya mundongo, kasi bana ya kento yina kele ve mundongo.




\par }\Chap{5}{\SH Klisto pesaka beto kimpwanza
\par }
{\PP \VerseOne{1}Klisto kuulaka beto, samu ti beto vwanda ya tsyelika bantu ya kimpwanza. Na yina, beno sikama! Beno ndima dyaka ve ti beno vutuka na kati ya bundongo.


\par }{\PP \VS{2}Beno kuwa munu! Munu Polo, mu ke na kuzabisa beno butsyelika: Kana beno zengisa bubakala,
Klisto ke vwanda dyaka ve mfunu samu na beno.

\VS{3}Mbala mosi dyaka, mu ke na kutuba butsyelika na konso muntu yina ke zengisa bubakala: Yandi fwana kutumama na mambu nyonso yina kele ya kusonama na Misiku.

\VS{4}Beno yina ke sosaka na kukuma bantu ya
kudedama na lusalusu ya Misiku, beno kele ya kukabuka na Klisto. Nzambi ke lakisa beno ve bumbote ya yandi.

\VS{5}Kasi beto, na ngolo ya Mpeve ya Longo mpe na kiminu ya beto, beto ke na kivuvu ti Nzambi ke kumisa beto ya
kudedama.

\VS{6}Ya tsyelika, samu na bayina kele ya kukangama na
Yesu-Klisto, kuzengisa bubakala to kuzengisa yawu ve kele mfunu ve. Mambu yina kele mfunu, ni kiminu yina ke na bisalu yina ke salamaka na luzolo.


\par }{\PP \VS{7}Beno vwandaka kwenda mbote na mantwala! Nani me kanga beno nzila, samu ti beno tumama dyaka ve na butsyelika?

\VS{8}Nkadulu yina ya yimbi katukaka ve na Nzambi yina bokilaka beno.

\VS{9}Bantu ke tubaka: «Mwa ndambu ya levule ke funisaka kiputi nyonso.»

\VS{10}Kasi na kintwadi ya beto na
Mfumu mu ke na kivuvu na beno ti beno ke kanisa dyaka ve mambu ya nkaka. Kasi muntu yina me sala muvusu na kati ya beno ke kuzwa kitumbu ya Nzambi, ata yandi vwanda nani.


\par }{\PP \VS{11}Bampangi! Na yina me tadila munu, kana ya vwandaka ya tsyelika ti mu ke na kuzabisa ntete ti ya kele mfunu na kuzengisa bubakala, samu na yinki ba ke na kutalisa munu mpasi? Na yina, kuzabisa Klisto yina kufwaka na kulunsi fwana kukwamisa dyaka muntu ve.

\VS{12}Kana ni mutindu yina, bika ti bayina ke salaka muvusu na kati ya beno kukatula mpe bambuma ya bawu ya bubakala.


\par }{\SH Mpeve ya Longo fwana kutwadisa luzingu ya beno
\par }
{\PP \VS{13}Bampangi! Na yina me tadila beno, Nzambi bokilaka beno samu na kuzinga na kimpwanza. Kimpwanza yango fwana kunata beno ve na kusadila bansatu ya beno ya kimuntu. Kasi beno salasana na luzolo.

\VS{14}Misiku nyonso ya Moyize kele ya kukangama kaka na
Musiku mosi yayi: «Nge fwana kuzola mpangi ya nge mutindu nge mosi\XREF{}{{\XO 5:14 }{\XT{Knz 19.18}}}.»

\VS{15}Kasi kana beno ke na kutalisa bampangi mpasi mpe kunwana beno na beno mutindu bibulu ya mfinda, beno sala keba, kana ve beno ke kufwa bampangi.


\par }{\PP \VS{16}Na yina, mu ke na kuzabisa beno mutindu yayi: Beno bika ti Mpeve ya Longo kutwadisa luzingu ya beno, mpe beno ke tumama dyaka ve na bansatu ya beno ya kimuntu.

\VS{17}Bansatu ya kimuntu ke nwanisaka Mpeve ya Longo, mpe Mpeve ya Longo ke nwanisaka bansatu ya kimuntu. Yawu ke nwanaka samu ti beno sala ve mambu yina beno zola.

\VS{18}Kasi kana Mpeve ya Longo ke na kutwadisa beno, beno ke vwanda dyaka ve na lutumu ya Misiku.


\par }{\PP \VS{19}Beto nyonso zaba mbote ti mambu yina ke salaka nzutu ya beto ya kimuntu, ni kindumba, busafu, kuzinga kidi-kidi,

\VS{20}kusambila biteki, kusadila bunganga, kuyina bampangi, kuswana, kuvwanda na musoki na bampangi, kudasuka, kusala kimbanda, kukabwana,

\VS{21}kusosa na kubaka bima ya bampangi, kukola malafu, kulutila na kudya, mpe mambu ya nkaka ya mutindu yina. Mu ke na kukebisa beno ntangu yayi mutindu mu salaka ntete yawu: Bayina ke salaka mutindu yina ke kota ve na
Kimfumu ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{22}Kasi mbuma yina Mpeve ya Longo ke pesaka, ni luzolo, nsayi, kizunu, mvibudulu, bumbote, kusadisa bampangi, kiminu,

\VS{23}lembami, mpe kuzaba na kukutika nzutu. Misiku ke yiminaka ve mambu ya mutindu yina!

\VS{24}Bayina kele ya kukangama na
Yesu-Klisto kufwaka nzutu ya bawu ya kimuntu na kulunsi kintwadi na mambu yina yawu ke zolaka mpe bansatu ya yawu.

\VS{25}Kana beto ke na kuzinga na Mpeve ya Longo, yandi fwana kutwadisa luzingu ya beto.

\VS{26}Beto fwana kuvwanda ve na lunangu! Beto bika na kusombola bampangi mpe na kuvwanda beto na beto na musoki.




\par }\Chap{6}{\SH Kusala samu na mbote ya bampangi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Bampangi, kana muntu me sala dyambu ya yimbi, ni beno yina kele na Mpeve ya Longo fwana kuvutula yandi na lembami nyonso na nzila ya
kudedama. Konso muntu na kati ya beno fwana kusala keba, samu ti yandi mpe vwanda ve ya kutonta.

\VS{2}Beno salasana na kunata bizitu ya beno. Na kusala mutindu yina, beno ke tumama na
Musiku ya
Klisto.

\VS{3}Kana muntu ke na kubanza ti yandi kele muntu ya mfunu, kasi yandi kele kaka muntu ya mpamba, yandi ke na kuvunama.

\VS{4}Konso muntu fwana kutala wapi mutindu kele nkadulu ya yandi mosi. Kana yandi ke na dyambu ya kusala lunangu, yandi ke sala yawu samu na yandi mosi. Kasi yandi sala yawu ve samu ti yandi ke na kubanza ti yandi me lutila bantu ya nkaka.

\VS{5}Ya tsyelika, konso muntu fwana kunata
kizitu ya yandi.


\par }{\PP \VS{6}Muntu yina ba ke na kulongisa Mambu ya Nzambi fwana kukabula ndambu ya bima ya yandi na mulongisi.


\par }{\PP \VS{7}Beno vunama ve: Nzambi ke ndimaka ve ti ba seka yandi. Konso muntu ke yonzikaka bambuma ya bima yina yandi ke kunaka.

\VS{8}Kana yandi kunaka bambuma yina ke yangidikaka nzutu ya kimuntu, yandi ke yonzika lufwa na nzutu ya kimuntu. Kana yandi kunaka bambuma yina ke yangidikaka Mpeve ya Longo, yandi ke yonzika luzingu ya mankululu na Mpeve ya Longo.

\VS{9}Beto fwana kubika ve na kusala mambu ya mbote. Ya tsyelika kana beto lemba ve, kilumbu kele yina beto ke kuzwa bambuma ya mbote.

\VS{10}Ni yawu yina, mutindu beto ke ntete na ntangu, beto sala mambu ya mbote na bantu nyonso, mpe beto sala yawu ya kulutila na bampangi ya beto bandimi.


\par }{\SH Bankebosolo ya nsuka
\par }
{\PP \VS{11}Beno tala wapi mutindu mu ke na kusonikina beno na diboko ya munu mosi bisono yayi ya nene.


\par }{\PP \VS{12}Bayina ke zabisaka beno na kuzengisa bubakala kele bayina ke sosaka na kutalana kaka na bima yina kele na nzutu. Bawu ke zolaka ve ba talisa bawu mpasi samu na lufwa ya
Klisto na kulunsi.

\VS{13}Bayina zengisaka bubakala ke tumamaka ve bawu mosi na Misiku. Bawu ke zolaka ti beno zengisa bubakala, samu ti bawu vwanda na lunangu samu na beno na kidimbu yina bawu me sala na nzutu ya beno.

\VS{14}Kasi munu, mu zola kusala lunangu kaka na lufwa ya
Mfumu ya beto
Yesu-Klisto na kulunsi. Ya tsyelika, samu na lufwa ya yandi, yinza kufwaka samu na munu, mpe munu samu na yinza.

\VS{15}Ni yawu yina, kuzengisa bubakala to kuzengisa ve bubakala kele mfunu ve. Dyambu yina me lutila mfunu, ni kuvwanda muntu ya malu-malu.

\VS{16}Na bayina nyonso ke na kuzinga mutindu yina, bika ti Nzambi kupesa beno kizunu mpe kutala beno kyadi, mutindu mosi mpe na dikanda nyonso ya Nzambi.


\par }{\PP \VS{17}Katuka ntangu yayi, ata muntu fwana kutalisa dyaka munu mpasi, samu ti mu ke na kunata na nzutu ya munu bidimbu ya bamputa ya Yesu.


\par }{\PP \VS{18}Bampangi! Bika ti lusakumunu ya
Yesu-Klisto,
Mfumu ya beto, kuvwanda na beno nyonso.
Ameni.

\par }