Bisalu.
27.
Ntangu ba bakaka lukanu ti beto kwenda na yinsi ya Itali na masuwa, ba pesaka Polo mpe mwa bankole ya nkaka na maboko ya Yulyuse, mfumu ya binwani nkama, ya nkonga ya binwani ya ntinu ya Loma. 
Beto kotaka na masuwa yina katukaka na mbanza Adelamite, mpe yina vwandaka landa nzyetolo na mabungu ya Aziya. Beto kwendaka, mpe Alisetake, muntu ya mbanza Tesalonika ya kizunga ya Masedwane, vwandaka na beto. 
Na kilumbu yina landaka, beto kumaka na mbanza Sidone. Yulyuse yina salaka Polo mambu ya mbote, pesaka yandi muswa ya kukwenda na sika ya bandiku ya yandi samu na kuzwa bima yina vwandaka na yandi nsatu. 
Na manima ya kukatuka kuna, beto lutaka pene-pene ya simu ya kisanga ya Sipele, kisika mupepe vwandaka ngolo ve. 
Beto sabukaka mubu na ntwala ya bizunga ya Silisi mpe ya Pamfili, mpe beto kumaka na mbanza Mila na kizunga ya Lisi. 
Kuna, mfumu ya binwani nkama kutaka masuwa yina katukaka na mbanza Alezande samu na kukwenda na yinsi ya Itali. Yandi kotisaka beto na masuwa yina, mpe beto kwendaka. 
Masuwa salaka bilumbu mingi na kutambula kaka malembe, mpe beto talaka mpasi mingi na kukuma na mantwala ya mbanza Kinide. Mutindu kitembo vwandaka ya ngolo, beto lutaka na nsongi ya kisanga ya Kelete yina ba ke bokilaka Salemone, mpe beto landaka simu ya kisanga ya Kelete, kisika mupepe vwandaka ngolo ve. 
Masuwa vwandaka tambula na mpasi mingi na kulanda simu yina, mpe beto kumaka na kisika yina ba ke bokilaka «Mabungu ya Kitoko» pene-pene na mbanza Lase. 
Beto lutisaka bilumbu mingi, mpe kuzyeta na masuwa kumaka yimbi mingi, samu ti Kilumbu ya Kumina nsoki vwandaka me luta. Ni yawu yina, Polo kebisaka binwani mpe bayina vwandaka nata masuwa: 
«Bampangi, mu ke na kutala ti nzyetolo yayi ke kuma yimbi mingi. Masuwa mpe bifunda nyonso yina kele na beto awa ke beba. Beto nyonso mpe lenda kufwa.» 
Kasi mfumu ya binwani kuwaka ve mambu yina Polo tubaka. Yandi vwandaka kuwa kaka mambu yina kinati-masuwa mpe muntu ya masuwa vwandaka tuba. 
Mutindu dibungu vwandaka ve mbote na kulutisa ntangu ya madidi ya ngolo, bantu mingi na kati ya bayina vwandaka na kati ya masuwa, bakaka lukanu ya kulanda nzyetolo. Bawu vwandaka zola, kana ya lendaka salama, kukuma na Finikese, dibungu ya kisanga ya Kelete. Yawu vwandaka tala na node-wesete, mpe na sude-wesete. Dibungu yina vwandaka mbote na kulutisa ntangu ya madidi ya ngolo. 
Mutindu mupepe ya malembe yina katukaka na sude vwandaka fula, bantu ya masuwa banzaka ti bawu lendaka sadila mabanza ya bawu. Bawu nangunaka kizundu yina vwandaka kangimisa masuwa, mpe masuwa landaka nzyetolo na kutambula pene-pene na simu ya kisanga ya Kelete. 
Kasi na manima ya mwa ntangu, kitembo ya ngolo yina ba ke bokilaka «kitembo ya Node-Esete» katukaka na myongo ya kisanga, mpe fulaka na ngolo nyonso. 
Kitembo nataka masuwa na ngolo nyonso. Mayela ya kunwana na kitembo vwandaka ve, mpe beto bikaka ti kitembo nata beto. 
Beto lutaka na sude ya kisanga ya fyoti na nkumbu Koda yina bumbaka beto na mwa ntangu na kitembo. Na mpasi mingi, beto lendaka na kuyulukisa na masuwa bwatu yina beto vwandaka benda. 
Na manima ya kuyulukisa yawu na masuwa, bisadi ya masuwa kangaka basinga na balweka nyonso ya masuwa samu na kukumisa masuwa ngolo. Mutindu bawu vwandaka na boma ya tuta munyenge ya simu ya yinsi ya Libi, bawu kulumunaka balele ya masuwa, mpe bikaka ti kitembo nata masuwa. 
Mutindu kitembo vwandaka ningisa masuwa na ngolo nyonso, kilumbu yina landaka, bawu losaka bifunda ya nkaka na mubu. 
Na kilumbu ya tatu, bisadi ya masuwa losaka, bawu mosi, bisalulu ya masuwa na mubu. 
Beto salaka bilumbu mingi ata kutala ntangu to bambwetete, mpe kitembo vwandaka kaka ngolo. Beto vwandaka zaba dyaka ve ti beto ke vuuka. 
Bayina vwandaka na kati ya masuwa kudyaka ata kima katuka bilumbu mingi. Na yina, Polo telamaka na ntwala ya bawu, mpe tubaka: «Bampangi, kana beno vwandaka me ndima malongi ya munu na kubika ve kisanga ya Kelete, masuwa mpe bima nyonso zolaka beba ve. 
Kasi ntangu yayi, mu ke lomba beno na kuvwanda na kibakala, samu ti ata mosi na kati ya beno ke kufwa, kaka ni masuwa ke dyama. 
Na mpimpa, Nzambi ya munu yina mu ke sadilaka, fidisaka munu mbazi mosi ya yandi, 
mpe tubaka: “Kuvwanda ve na boma Polo. Nge fwana kufunduswa na ntwala ya ntinu ya Loma, mpe Nzambi na bumbote ya yandi ke sala ti samu na nge, bayina nyonso ke na kuzyeta na nge vuuka.” 
Na yina bampangi, beno vwanda na kibakala. Ya tsyelika, mu ke na kiminu na Nzambi ti yawu ke salama mutindu yandi me zabisa munu. 
Kasi masuwa ya beto ke mwangana na simu ya kisanga mosi.» 
Ya kumaka mpimpa ya kumi na yiya, mpe kitembo vwandaka nata beto na mubu ya Meditelane. Na kati-kati ya mpimpa, bisadi ya masuwa vwandaka banza ti beto kumaka pene-pene na ntoto. 
Bawu tezaka ndilu ya maza (na luve ya singa yina ba kangaka kisengo ya kilo), mpe bawu kuzwaka sunda ya Babalase makumi zole. Na mwa mantwala, bawu tezaka dyaka ndilu ya maza, mpe bawu kuzwaka Babalase kumi na tanu. 
Bisadi ya masuwa vwandaka na boma ya kututa matadi ya nene. Ni yawu yina, bawu losaka na maza ya bizundu yiya na manima ya masuwa, mpe vingilaka ti bwisi kutsya na mbangu. 
Bisadi ya masuwa vwandaka sosa kukima. Bawu tulaka bwatu na mubu mpe tubaka ti bawu vwandaka zola kukulumuna bizundu na mantwala ya masuwa. 
Kasi Polo tubaka na mfumu ya binwani mpe na binwani: «Kana bantu yayi vwanda ve na kati ya masuwa, beno ke vuuka ve.» 
Na yina, binwani zengaka basinga yina vwandaka simba bwatu, mpe bwatu kwendaka. 
Ntete bwisi kutsya, Polo kindisaka bawu nyonso na kudya, mpe tubaka: «Bubu yayi ni kilumbu ya kumi na yiya yina beno ke na kuvingila, mpe yina beno ke na kudya ve. 
Ntangu yayi, mu ke na kukindisa beno na kudya, samu ti yawu kele mfunu na beno samu na kuvuuka, mpe ata muntu ke tala mpasi na kati ya beno.» 
Ntangu yandi manisaka na kuzonza, yandi bakaka dimpa mpe tondaka Nzambi na ntwala ya bawu nyonso. Na manima, yandi zengaka yawu, mpe bandaka na kudya. 
Na yina, bawu nyonso kuzwaka dyaka kibakala, mpe kudyaka. 
Beto vwandaka bankama zole na makumi nsambwadi na sambanu (276) ya bantu na kati ya masuwa. 
Ntangu bawu nyonso yukutaka, ba losaka dyaka bifunda ya nkaka na mubu samu na kukulula kilo na masuwa. 
Ntangu bwisi kutsyaka, bisadi ya masuwa zabaka ve kisika yina. Kasi bawu talaka simu ya ntoto yina zungaka ndambu ya maza, mpe yina vwandaka na kumu ya munyenge. Bawu bakaka lukanu ya kumeka na kukangimisa masuwa kuna. 
Na yina, bawu zengaka bizundu, mpe bikaka yawu kubwa na mubu. Bawu nyangulaka mpe basinga ya bankafi yina vwandaka twadisa masuwa. Na manima, bawu zibulaka balele ya nene yina vwandaka na mantwala ya masuwa, mpe bawu kwendaka kisika vwandaka kumu ya munyenge. 
Kasi bawu kwendaka tuta munyenge na kati ya mubu, mpe masuwa kangamaka. Mantwala ya masuwa kotaka na kati ya munyenge, mpe vwandaka ningana dyaka ve. Kasi manima ya masuwa pasukaka, samu ti bimpo ya maza lutilaka ngolo. 
Binwani vwandaka zola kufwa bankole nyonso, samu ti bawu vwandaka na boma ti mosi na kati ya bankole kima na kutsaba. 
Kasi mfumu ya binwani yina vwandaka zola kuvuukisa Polo, yiminaka bawu na kusala mutindu yina. Yandi pesaka muswa na bayina nyonso lendaka tsaba na kubwa na maza, mpe kutsaba tii na ntoto. 
Ba ya nkaka fwanaka landa bawu na mabaya to bibuku ya masuwa. Ni na mutindu yina, bawu nyonso vuukaka mpe kumaka na ntoto. 
