26
Ongámásɨ gba omaYuda agɨlɨ kpadjɨ ngʉ́ nabhɵlɵ Yesu
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:1-2; ne bhʉ́ Luk. 22:1-2; di ne bhʉ́ Dja. 11:45-53.)
1 Lɨ Yesu andjia nakpo ongʉ́ bhomʉ-o lɨe hana-a, anɨ atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: 2 «Yi mbɨla hana me pɨta ’kpɨ́ bhisi-e, adʉ́ anokomɨa na Pasɨka . Lɨ ’kpɨ́ ango-o, u apʉ́ ma Ndɨlɨ gba kpála ngʉbula me u gɨ ma lɨ kulusi.»
3 Yesu adʉ akpo ’ngʉ́ bhomʉ-o pɨ omʉkpata gba e lɨe, abhaka me ongbengbe odimandɵ ne obhelesɨ okpála gba omaYuda nde apo bhʉ́la o agba bhele kpála gba odimandɵ , u aꞌɨ e me Kaifa. 4 U atsia azɨba lɨo ngʉbula naholo Yesu bhʉ́ pepe, amba o bhɵlɵ anɨ. 5 Engʉ́ bini, u adʉ apa me: «A ayo de me nɨ́ holo anɨ bhʉ́ nedhɨnga na anokomɨa de, anga lɨ okpála gbe tolo.»
Ɵlɵ bini atuko mʉngotsi pɨ́ ’ndjɨ Yesu
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:3-9; di ne bhʉ́ Dja. 12:1-8.)
6 Ekpɨ́ bini, Yesu ne omʉkpata gba e adʉ bhʉ́ kʉtɨ na Betanɨa, abhʉ́ ’tɨ gba Simo nanɨ lɨ kába amene e-o. 7 Nedhɨnga u adʉ azʉ ’he lɨe, ɵlɵ bini ago de anɨ ne gɨlɨ ɨnde u abho e lɨ alabatele.* Gɨlɨ ango-o adʉ me a nde abedhe ne mʉngotsi na kpéke mase bedhe. Anɨ atsia atuko mʉngotsi ango-o pɨ́ ’ndjɨ Yesu. 8 Lɨ omʉkpata gba anɨ-e au lɨe mo-o, u ake ’ngʉ́ lɨo, u atsia apa me: «Ta nasiti mʉngotsi ɨnde-e padhá me-e ne nɨ? 9 U tɨ ɨgɨnɨ da natsɨtsɨndjɨ bhʉ́ kpéke mase, u tsia há tɨa ango-o pɨ obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ.» 10 Lɨ Yesu ambɨla engʉ́ u adʉ apa e lɨe, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi ngato mbolo lɨ ɵlɵ ɨnde-e ka nɨ? Engʉ́ ɨnde anɨ amene e lɨ pabɨlɨ gba ma-a, a ko bádha ’ngʉ́. 11 Padhá de, anga obhʉlʉ ndɨbhɨlɨ-e, yi adʉ́ ne uo ndʉ nedhɨnga hana. Engʉ́ bini, ngama-a, nɨ́ dʉ́ ne yi ndʉ ’kpɨ́ hana de. 12 Anɨ atuko mʉngotsi ɨnde lɨ kʉte ma, ngʉbula naleleke ngʉ́ ekpɨ́ ɨnde u azɨ́ ma lɨe ko. 13 Ma apa pɨ yi na paká me, pɨ́la doto libhomu, ndʉ bɨlɨ hana ɨnde u akpókpo Bádha Ngali gba Ebhe-e lɨe, u akpókpo di engʉ́ ɨnde lɨ ɵlɵ ɨnde-e amene e ngʉ́ nabhundja anɨ.»
Yuda adje lɨe ne ongámásɨ gba omaYuda ngʉ́ napʉ
Yesu pɨ uo
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:10-11; di ne bhʉ́ Luk. 22:3-6.)
14 Abhomʉ-o, sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi anʉ nabhaka ongbengbe odimandɵ. A adʉ ’lɨ mʉkpata ango-o me Yuda Ɨsɨkaliote. 15 Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi akʉnda naha mʉma nɨ, amba ma pʉ Yesu pɨ yi-e?» Abhomʉ-o, u adje lɨo ne uo lɨ mase-o. Ongbengbe odimandɵ atanga lɨ́ falanga ndjɨkpa bata,† u atsia aha pɨ anɨ. 16 Nayie bhʉ́ nedhɨnga bhomʉ-o, Yuda adʉ nagɨlɨ nedhɨnga na ndjɨndjɨ ngʉbula napʉ Yesu pɨ uo me u bhɵlɵ anɨ.
Yesu atima omʉkpata gba e naleke da anokomɨa na Pasɨka
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:12-21; ne bhʉ́ Luk. 22:7-14, 21-23; di ne bhʉ́ Dja. 13:21-30.)
17 Lɨ ’kpɨ́ na kalanʉ na anokomɨa nazʉ mapa ɨnde lɨ levile nde bhʉ́ e ade-e , omʉkpata gba Yesu ago nayi anɨ me: «Mo okʉnda me ya leke dá Pasɨka pɨ mʉ su?» 18 Yesu agie pɨ uo me: «Yi nʉ abhʉ́ gʉdhʉ, agba kpála bini me, amba yi pa pɨ anɨ me: ‹Mʉsuno apa me, nedhɨnga gba nɨ-e akolo masɨkpe. Nganɨ ne omʉkpata gba nɨ-e, o ozʉ́ anokomɨa agba mʉ.›» 19 Omʉkpata amene maka Yesu apa lɨe pɨ uo-o. Abhomʉ-o, u atsia anʉ aleke da anokomɨa-o.
Yesu apa me sʉka omʉkpata gba nɨ bini apʉ́ nɨ
20 Lɨ akolo lɨe tagolo-o, Yesu ne omʉkpata gba e ndjɨkpa ne ká bhisi-e aholo nazʉ ’he. 21 Nedhɨnga uo adʉ azʉ ’he lɨe, do Yesu de-e: «Ma apa pɨ yi na paká me, sʉka yi bini apʉ́ ma.» 22 Omʉkpata-a asia lɨkabhu naali. Abhomʉ-o, kpála ne kpála aholo nayi anɨ me: «Ngámá, a adʉ́ bha ndjʉ ma?» 23 Anɨ agie pɨ uo me: «Kpála ɨnde ya ngato ’kpa ya ne e bhʉ́ saanɨ bini-e, kpála ango-o apʉ́ ma ngae. 24 Ngama Ndɨlɨ gba kpála, ma adji akpí maka u aye ’ngʉ́ gba ma lɨe-o. Engʉ́ bini, a ko lɨkabhu pɨ kpála ɨnde ngapʉ ma-o! A nanɨ pɨ kpála ango-o ndjɨndjɨ me u azú anɨ de!» 25 Abhomʉ-o, Yuda, kpála ɨnde apʉ́ anɨ atsia ayi me: «Mʉsuno, a adʉ́ bha ndjʉ ma?» Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Mo opa ngamʉ!»
Yesu agapa mapa ne vino lɨ omʉkpata gba e
ndjɨkpa ne ká bhisi-o
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:22-26; ne bhʉ́ Luk. 22:14-20; di ne bhʉ́ 1 Kol. 11:23-25.)
26 Nedhɨnga u adʉ azʉ ’he lɨe, Yesu aha mapa-o. Anɨ agie heni pɨ Ebhe, anɨ agʉmʉ bhʉsʉ bhʉsʉ, anɨ atsia aha pɨ omʉkpata gba e ne napa me: «Yi zʉzʉ, a ɨnde-e kʉte ma.» 27 Pɨpɨta-a, anɨ aha kópo na vino-o, anɨ agie heni pɨ Ebhe, anɨ atsia aha pɨ uo ne napa me: «Yi ndjɨ ndʉ yi hana, 28 anga a ɨnde-e ngʉte ma. A ko ngʉte ɨnde ngasuno me Ebhe akodho gandja ne okpála-o. Ngʉte ango-o atuko ngʉ́ naꞌe osisiti ’ngʉ́ gba okpála bhelé. 29 Ma apa pɨ yi me: Nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, ma ndjɨ́ matá vino belegʉ de bini, akólo lɨ ’kpɨ́ ɨnde ma andjɨ́ lɨe ne toto bhʉ́ dabɨlɨ bini ne yi bhʉ́ Naʉ gba ’Dyɨ ma-o.» 30 Pɨpɨta-a, u ali etsi na anokomɨa-o. U aze, u atsia agbida apɨ́ eta na ondula na Olive.
Yesu apa me Piele apá me nɨ mbɨla nɨ de
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:27-31; ne bhʉ́ Luk. 22:31-34; di ne bhʉ́ Dja. 13:36-38.)
31 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ omʉkpata gba e me: «Sukpe na nakɨ ɨnde-e, ndʉ yi hana aꞌó ká ma. Padhá de, anga Ebhe apa bhʉ́ Bhuku gba e me:
‹Ma abhɵ́lɵ mʉlila gba okandɵlɵ-o,
lɨ okandɵlɵ-o tsámbala ne bɨlɨ ngangá.†›
32 Engʉ́ bini, ngama-a, ekpɨ́ ma azúku lɨe, ma anʉ́ adjeke yi abhʉ́ Galilaya.» 33 Piele atsia apa pɨ anɨ me: «Abana lɨ ndʉ okpála hana ꞌo ká mʉ-o, ngama-a, ma ꞌó ká mʉ belegʉ de bini.» 34 Abhomʉ-o, Yesu atsia agie pɨ anɨ me: «Ma apa pɨ mʉ na paká me, sukpe na nakɨ ɨnde-e, kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» 35 Piele atsia apa matá pɨ anɨ me: «Abana ɨ dʉ bha me a nde ayo me nɨ́ kpi bhʉ́ dabɨlɨ bini ne mʉ-o, ma ꞌó ká mʉ de.» Abhomʉ-o, ndʉ omʉkpata koko hana atsia apa bhadi moko.
Yesu ayo Ebhe bhʉ́ Getesemanɨ
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:32-42; di ne bhʉ́ Luk. 22:39-46.)
36 Abhomʉ-o, Yesu akolo ne omʉkpata gba e lɨ bɨlɨ bini ɨnde u aꞌɨ e me Getesemanɨ. Anɨ atsia apa pɨ uo me: «Yi dʉlʉ sɨ nedhɨnga ma adji lɨe nayo Ebhe aoo ko.» 37 Anɨ aha Piele ne ongɨsɨ bhisi gba Djebedayo-o. Anɨ anʉ ne uo bhʉ́ dabɨlɨ bini. Tsʉlʉ aholo anɨ, lɨkabhu atsia abedhe di lɨ bua anɨ bedhe. 38 Abhomʉ-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «Bua ma abedhe ne lɨkabhu bedhe ka ma adji akpi lɨe-o. Yi dʉlʉ sɨ, yi dʉ la di ne ma lɨ zʉkʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini.»
39 Pɨpɨta-a, anɨ adyudyo mbo lɨe tsutsu bedɨ. Anɨ atʉtʉ lɨpʉkʉ e kuto, anɨ atʉ bhʉ́la e pɨ́ doto, anɨ atsia ayo Ebhe me: «’Dyɨ ma, ɨ dʉ ndjɨndjɨ-e, mʉ de dyudyo lɨkabhu ɨnde-e de ma tsutsu! Engʉ́ la bini, mo oméne maka ma akʉnda lɨe de, mene mangbo maka mo okʉnda lɨe ko!» 40 Anɨ agie lɨe lɨ bɨlɨ lɨ omʉkpata bata adʉ lɨe-o. Anɨ abhaka me u nde atuko ne ’la má dhululu! Do anɨ pɨ Piele de-e: «Yi tɨ ɨgɨnɨ da nadʉ lɨ zʉkʉ ngabha ne ma ngʉbula saa bini dɨ? 41 Yi dʉ lɨ zʉkʉ, yi yo Ebhe, amba yi alɨ́ bhʉ́ nale de. Bua kpála bedhe ndʉ ’kpɨ́ hana ngʉ́ namene bádha ’ngʉ́, engʉ́ bini, kʉte anɨ bhʉbhʉkʉ.»
42 Matá bhʉtsibhʉtsi na bhisi-e, anɨ adyudyo lɨe de omʉkpata bata-a tsutsu. Anɨ atsia ayo Ebhe me: «’Dyɨ ma, ɨ dʉ me lɨkabhu ɨnde-e nde tɨ da naneke ma de-e, a nde ayo bha me a kolo lɨ ma-a, a ayo me engʉ́ mo okʉnda e mene lɨe ngae!» 43 Abhomʉ-o, Yesu agie matá lɨe lɨ bɨlɨ lɨ omʉkpata-a adʉ lɨe-o. Anɨ abhaka me u nde tɨla. Padhá de, anga djila uo adʉ me a nde ne ela má yikpokpo! 44 Anɨ aꞌo ká uo, anɨ adyudyo matá lɨe de uo tsutsu. Anɨ atsia ayo Ebhe bhʉtsibhʉtsi na bata ne napa bha oeli bini bhomʉ-o.
45 Abhomʉ-o, anɨ ago abhaka omʉkpata gba e bata-o, anɨ atsia apa pɨ uo me: «A ndjɨndjɨ! Yi la nga lala, amba yi guo! La-a, nedhɨnga akolo, nedhɨnga ɨnde u apʉ́ ma, Ndɨlɨ gba kpála lɨe pɨ osisiti okpála-o. 46 Yi tsitsia nga, kpála ɨnde apʉ́ ma akolo. Yi yie bhʉ́lá, nɨ́ nʉ bhaka uo!»
U aholo Yesu
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:43-50; ne bhʉ́ Luk. 22:47-53; di ne bhʉ́ Dja. 18:3-12.)
47 Bha lɨ nedhɨnga lɨ Yesu adʉ agama ’ngʉ́ lɨe, me-e, Yuda, sʉka omʉkpata ndjɨkpa ne ká bhisi-e akolo. Anɨ ago nanɨ ne bhiti okpála ɨnde adʉ sa ’kpa o ne ombotɨa di ne ondula. A atima nanɨ uo ne ongbengbe odimandɵ di ne obhelesɨ okpála gba omaYuda. 48 Yuda adje nanɨ lɨe ne uo kalanʉ me: «Kpála ɨnde ma akáma e, a ko anɨ. Yi holo anɨ!» 49 Me-e, anɨ adyudyo lɨe de Yesu, anɨ atsia ayi anɨ me: «Mʉsuno, mʉ oo!» Anɨ atsia akama anɨ. 50 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Olia ma, engʉ́ ɨnde mo ogo namene e, memene!» Abhomʉ-o, okpála koko ɨnde ago bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yuda-a, adyudyo lɨo de Yesu, u abu ’kpa o lɨ anɨ, u atsia aholo anɨ.
51 Kolo me-e, sʉka okpála ɨnde adʉ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu-o agbe mbotɨa gba e, anɨ asʉ kpála na kulu gba bhele kpála gba odimandɵ-o ne nakodho ’dje anɨ má tse! 52 Yesu atsia apa pɨ anɨ me: «Gie mbotɨa gba mʉ-o bhʉ́ ’tɨ e. Padhá de, anga ndʉ okpála hana ɨnde ngagʉ ’gʉ́ ne mbotɨa-a, amú bhadi lɨ mbotɨa. 53 Mʉ mbɨla de me ma tɨ ɨgɨnɨ da nayo ka ’Dyɨ ma me anɨ go teteke ma-a dɨ? Ma yo ka anɨ-e, anɨ kolo tíma libi oandjelu mʉma nane ndjɨkpa ne ká bhisi mane. 54 Ɨ dʉ la mo-o, engʉ́ ɨnde u aye e bhʉ́ Bhuku gba Ebhe-e améne lɨe lele pɨ? Padhá de, anga Bhuku gba Ebhe-e apa me, a ayo me engʉ́ ɨnde ngamene lɨe ɨnde-e, amene lɨe moko.»
55 Abhomʉ-o, Yesu atsia apa pɨ kambɨ okpála bhomʉ-o me: «Ndʉ ’kpɨ́ hana ma adʉ nako nadʉ bhʉ́ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda ngʉ́ nasuno. La-a, yi holo nako ma de. Ka nɨ yi ngago lɨe ngʉ́ ma ne ombotɨa di ne ondula sa ’kpa yi mʉgɨto me ma ne siti bhʉlʉ ’zi-e? 56 Engʉ́ bini, ndʉ ’ngʉ́ bhomʉ-o hana amene lɨe ngʉbula me engʉ́ ɨnde lɨ opolofeta aye e amene lɨe.» Abhomʉ-o, ndʉ omʉkpata hana atsambala de anɨ má mʉe, u atsia agbida!
U anʉ ne Yesu kala Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́
gba omaYuda
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:53-65; ne bhʉ́ Luk. 22:54-55, 63-71; di ne bhʉ́ Dja. 18:13-14, 19-24.)
57 Abhomʉ-o, okpála ɨnde u atima nanɨ o ngʉ́ naholo Yesu-o anʉ ne anɨ kala Kaifa, bhele kpála gba odimandɵ-o, lɨ bɨlɨ ɨnde lɨ omʉsuno na lɨ́lɨ gba Moidje ne obhelesɨ okpála apɵkɵbhɵ bhʉ́la o lɨe-o. 58 Piele atsia adʉ naae nakpata Yesu mbo tsutsu, nakolo makolo bhʉ́ mbadhasʉ gba bhele kpála gba odimandɵ-o. Anɨ alɨ bhʉ́ mbadhasʉ-o, anɨ atsia adʉ kuto bhʉ́ ká okpála na kulu ngʉbula natsia me engʉ́ ango-o abú ’ta e lele pɨ-ie.
59 Abhomʉ-o, ongbengbe odimandɵ bhʉ́ dabɨlɨ bini ne ndʉ okpála koko na Libi okpála natsia ’kpɨ́ lɨ ’ngʉ́ gba omaYuda libhomu adʉ agɨlɨ kpála ɨnde agó napa ’ngʉ́ lɨ Yesu sisiti, abana ɨ dʉ eu, amba o kodho ’ngʉ́ gba anɨ-e me anɨ kpi bha makpi. 60 Engʉ́ bini, belegʉ lɨ bhiti okpála adʉ apa ’ngʉ́ lɨ Yesu lɨe ne eu-o, u u kpála bini de ɨnde apa engʉ́ ɨnde u tɨ da nabhɵlɵ anɨ ka e. Lɨ soso-o, okpála bhisi adyudyo lɨo masɨkpe. 61 U atsia apa me: «Bhoko ɨnde-e apa nako me, ‹nɨ tɨ da nabhɵlɵ ’ngbé ’tɨ Ebhe gba omaYuda-o, nɨ tsia yíki matá ne toto sʉnda ekpɨ́ bata.›»
62 Abhomʉ-o, ’ngbé dimandɵ-o ayie bhʉ́lá, anɨ atsia ayi Yesu me: «Mʉ gie ’ngʉ́ lɨ ’ngʉ́ ɨnde lɨ okpála ɨnde-e ngapa e lɨ kʉte mʉ-o belegʉ de bini?» 63 Engʉ́ bini, Yesu andjili bha má bulu! Abhomʉ-o, bhele kpála gba odimandɵ-o atsia ayi matá anɨ me: «Ma ngayi mʉ ne ’lɨ Ebhe ɨnde ʉʉ-o me pa nga pɨ ya: ngamʉ-o, mʉ ne Masɨya , Ndɨlɨ gba Ebhe-e?» 64 Yesu agie pɨ anɨ me: «Mo opa ngamʉ. Mbɨla la me, nayie pɨ mbɨa ɨnde-e, yi aú Ndɨlɨ gba kpála adʉ lɨ pápá na kokpa gba Angbamɨlɨ me anɨ nde ngago pɨ́ ndindi na abhʉ́lá.†»
65 Engʉ́ bhomʉ-o ake lɨ bua bhele kpála gba odimandɵ-o naali. Abhomʉ-o, anɨ asidha bongo lɨ e má tsʉe! Anɨ atsia apa me: «Anɨ asobho Ebhe, anga kpála-kʉtɨ tɨ da nakpo ’ndjɨ e ne Ebhe de! Nɨ́ matá ne gʉmʉ okpála koko ngʉ́ nakpokpo ’ngʉ́ gba anɨ-e ade! Yi adje sobho anɨ asobho Ebhe ne e ne ’dje yi makpe. 66 Yi abhundja naayi me nɨ́ mene ngʉ́ anɨ pɨ?» U agie me: «A ayo me u bhɵlɵ anɨ mabhɵlɵ.» 67 Abhomʉ-o, u aholo akuku ngʉsʉ bhʉ́la anɨ, u adʉ asʉ anɨ, u atsia adʉ di abhɨ bhʉ́la anɨ. 68 U atsia adʉ apa pɨ anɨ me: «Ɨ dʉ me mʉ nde bha ndjʉ ne Masɨya na paká-a, pa nga pɨ ya me asʉ mʉ da?»
Piele apa me nɨ mbɨla Yesu de
(Tsia bhʉ́ Mlk. 14:66-72; ne bhʉ́ Luk. 22:56-62; di ne bhʉ́ Dja. 18:15-18, 25-27.)
69 Nedhɨnga u adʉ ato mbolo lɨ Yesu lɨe, abhaka me Piele nde adʉ kilidjo tʉ mbadhasʉ gba bhele kpála gba odimandɵ-o. Kpála bini na kulu na ɵɵlɵ adyudyo lɨe de anɨ. Anɨ atsia apa pɨ anɨ me: «Ngamʉ di-e, mo odʉ nako bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu, kpála na Galilaya-o.» 70 Engʉ́ bini, Piele ayala kala ndʉ okpála hana me: «Ma mbɨla engʉ́ ɨnde mʉ ngakʉnda napa e de.» 71 Abhomʉ-o, Piele adyudyo lɨe de ’bhɵ aga-o. Kpála na kulu koko bini na ɵɵlɵ au anɨ. Anɨ atsia apa pɨ okpála ɨnde adʉ oo me: «Kpála ɨnde-e adʉ nako bhʉ́ dabɨlɨ bini ne Yesu, kpála na Nadjaleta-o.» 72 Piele ayala matá, anɨ atsia apa me: «Ne ’lɨ Ebhe, ma mbɨla kpála ɨnde yi ngapa ’ngʉ́ gba e bhomʉ-o de!»
73 Pɨpɨta kolo me-e, okpála ɨnde adʉ oo adyudyo lɨo, u atsia apa pɨ Piele me: «A ko kʉkʉlʉ ’ngʉ́. Ngamʉ di-e, mʉ bha ne sʉka uo, anga nagama ’ngʉ́ gba mʉ-o ngambamba ta mʉ ngae.» 74 Abhomʉ-o, Piele aholo natʉ silika ne nasɨma me: «Ne ’lɨ Ebhe, ma mbɨla kpála bhomʉ-o de!» Bha lɨ nedhɨnga bhomʉ-o, engʉ atsia aku ’gbá. 75 Abhomʉ-o, Piele abhundja eli ɨnde lɨ Yesu apa ɨgɨnɨ e pɨ anɨ me: «Kala me engʉ ku ’gbá-a, mo opá bhʉtsibhʉtsi bata me nɨ mbɨla ma de.» Anɨ akoto kilidjo, anɨ atsia abhɵlɵ kuo e ne egbá má kusu!
* 26:7 Alabatele: A ko teme na mase naali ɨnde u abhobho oehe maka gɨlɨ lɨe ko. † 26:15 Lɨ́ falanga ndjɨkpa bata: A ko nanɨ tɨa bhelé de, atɨ di nanɨ da nakala bali bini de. Tsia bhʉ́ Ekɨ. 21:32, di ne bhʉ́ Djkl. 11:12. † 26:31 Tsia bhʉ́ Djkl. 13:7. † 26:64 Tsia bhʉ́ Ets. 110:1; di ne bhʉ́ Dan. 7:13.