\NormalFont\ShortTitle{Abakuki}

{\MT Abakuki



\par }\ChapOne{1}{\SH Loyembo ya liboso ya mawa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tala liloba oyo mosakoli Abakuki azwaki na emoniseli :


\par }{\Q \VS{2}Oh Yawe, kino tango nini

\par }{\QB nasengeli kobelela Yo mpo ete osunga,

\par }{\Q kasi ozali koyoka te ?

\par }{\QB Nazali koganga epai na Yo : « Minyoko eleki ! »

\par }{\QB kasi ozali kaka kobikisa te !


\par }{\Q \VS{3}Mpo na nini ozali kolakisa ngai

\par }{\QB makambo mabe ya boye ?

\par }{\Q Mpo na nini ozali kosala eloko moko te ?

\par }{\QB Liboso na ngai, nazali kaka komona libebi

\par }{\Q mpe makambo mabe,

\par }{\QB bato bazali kaka koswana mpe kofundana.


\par }{\Q \VS{4}Yango wana bato bazali kotosa lisusu mibeko te,

\par }{\QB bazali kokata lisusu makambo na bosembo te.

\par }{\Q Bato mabe bazali kolonga liboso ya bato ya sembo,

\par }{\QB makambo ezali lisusu kokatama na bosembo te.


\par }{\SH Eyano ya Yawe
\par }
{\Q \VS{5}Botala nanu malamu bikolo mosusu

\par }{\QB mpe bokokamwa penza,

\par }{\Q pamba te nakosala likambo moko na tango na bino,

\par }{\QB likambo oyo bokondima te

\par }{\QB soki bayebisi bino yango.


\par }{\Q \VS{6}Nakotindela bino bato ya Babiloni,

\par }{\QB bato ya mitema mabe,

\par }{\Q oyo bayokelaka bato mawa te :

\par }{\QB batambolaka mokili mobimba

\par }{\Q mpo na kobotola bato bisika na bango

\par }{\QB ya losambo na makasi.


\par }{\Q \VS{7}Bazali bato ya somo mpe bato oyo babangisaka,

\par }{\QB basalaka makambo nyonso

\par }{\Q oyo bazali na yango posa,

\par }{\QB mpe moto moko te amekaka kotelemela bango.


\par }{\Q \VS{8}Bampunda na bango ekimaka mbangu

\par }{\QB koleka ata nkoyi,

\par }{\Q ezalaka na kanda makasi

\par }{\QB koleka ata mbwa ya zamba oyo ebimaka na pokwa

\par }{\Q mpo na koluka nyama ya kolia.

\par }{\QB Basoda na bango oyo batambolaka likolo ya bampunda

\par }{\Q batambolaka mbangu makasi

\par }{\QB mpe bawutaka mosika penza,

\par }{\Q bapumbwaka lokola mpongo

\par }{\QB soki ezali kokita na elulu

\par }{\QB mpo na kokanga nyama ya kolia.


\par }{\Q \VS{9}Bango nyonso bayaka nzela moko

\par }{\QB mpo na kotia mobulu,

\par }{\Q bakendaka kaka liboso lokola mopepe ya este,

\par }{\QB bazwaka bakangami ebele

\par }{\QB ndenge balokotaka mbuma ya zelo.


\par }{\Q \VS{10}Batiolaka bakonzi mpe basekaka bakambi,

\par }{\QB basekaka bingumba batonga makasi,

\par }{\Q batondisaka mabele pembeni ya bamir

\par }{\QB mpo ete bamata likolo na yango

\par }{\QB mpe bakota na engumba mpo na kobotola yango,


\par }{\Q \VS{11}balekaka lokola mopepe

\par }{\QB mpe bakobaka nzela na bango,

\par }{\Q basepelaka kosala mabe,

\par }{\QB mpe makasi na bango nde ezali nzambe na bango.


\par }{\SH Loyembo ya mibale ya mawa
\par }
{\Q \VS{12}Boni, ozali Yawe te wuta na ebandeli ?

\par }{\QB Ozali Nzambe na ngai, Mosantu na ngai,

\par }{\Q okufaka te.

\par }{\QB Oh Yawe, oponaki bango mpo na kosambisa biso ;

\par }{\Q mpe Yo Libanga na ngai, olendisaki bango

\par }{\QB mpo na kopesa biso etumbu.


\par }{\Q \VS{13}Miso na Yo ezali peto koleka,

\par }{\QB okoki kotala mabe te.

\par }{\Q Mpo na nini ozali kotala makambo mabe ?

\par }{\QB Mpo na nini ozali kotala bato mabe na miso ?

\par }{\Q Mpo na nini ovandi kimia

\par }{\QB wana bato mabe bazali konyokola

\par }{\QB bato oyo baleki bango na bosembo ?


\par }{\Q \VS{14}Okomisi bato lokola bambisi ya ebale,

\par }{\QB lokola banyama oyo etambolaka na libumu

\par }{\QB mpe ezanga mokonzi.


\par }{\Q \VS{15}Moto mabe azwaka yango nyonso na ndobo,

\par }{\QB akangaka yango na monyama

\par }{\Q mpe atiaka yango na kitunga.

\par }{\QB Yango wana asepelaka

\par }{\QB mpe atondaka na esengo.


\par }{\Q \VS{16}Bongo abonzelaka monyama na ye mbeka,

\par }{\QB atumbelaka kitunga na ye ansa ;

\par }{\Q pamba te na nzela ya monyama mpe ya kitunga na ye,

\par }{\QB azwaka bambisi ebele mpe bilei ya kitoko.


\par }{\Q \VS{17}Boni, akosepela solo kotika

\par }{\QB ete monyama na ye ezanga mbisi

\par }{\QB na kokoba koboma bato na mawa te ?




\par }\Chap{2}{\SH Moyengebene akobika na nzela ya kondima na ye
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nakotelema na esika na ngai ya kokengela,

\par }{\QB nakotelema ngai moko na likolo ya mir,

\par }{\Q nakosenzela mpo na komona makambo

\par }{\QB oyo akoyebisa ngai

\par }{\QB mpe eyano oyo nakopesa na banzembo oyo ya mawa.


\par }{\Q \VS{2}Yawe ayanolaki :

\par }{\QB — Koma emoniseli oyo,

\par }{\Q koma yango na etando ya mabanga,

\par }{\QB koma yango penza malamu

\par }{\QB mpo ete moto nyonso akoka kotanga yango na bopete.


\par }{\Q \VS{3}Emoniseli oyo ezali kaka kozela

\par }{\QB tango na yango oyo ekatama ;

\par }{\Q ezali kolobela makambo oyo ekosalema

\par }{\QB na tango ya suka ;

\par }{\Q solo, ekokosa te.

\par }{\QB Ata ewumeli, zela yango kaka ;

\par }{\QB solo, ekokokisama, ekowumela te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Tala, atondisami na lolendo,

\par }{\QB motema na ye ezali na bosembo te ;

\par }{\Q kasi moto ya sembo akobika

\par }{\QB na nzela ya kondima na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Solo, masanga ya vino ekosaka ;

\par }{\QB moto ya lolendo avandaka kimia te.

\par }{\Q Mpo ete azali lokoso lokola mboka ya bakufi

\par }{\QB mpe atondaka te lokola kufa,

\par }{\Q asangisaka bato ya bikolo nyonso pembeni na ye

\par }{\QB mpe akomisaka bango bawumbu na ye.


\par }{\Q \VS{6}Boni, bato wana nyonso bakoseka ye te

\par }{\QB na maloba ya kotiola mpe ya kosambwisa lokola :

\par }{\Q « Mawa na ye oyo azali kobomba biloko ya moyibi

\par }{\QB mpe akolisaka bomengo na ye

\par }{\Q na kobotola bato biloko na makasi ! »

\par }{\QB Makambo ya boye ekokoba kino penza tango nini ?


\par }{\Q \VS{7}Boni, bakolo biloko bakobimela yo te na pwasa ?

\par }{\QB Bakolamukela yo mpe bakolengisa yo.

\par }{\Q Boni, okokoma te lokola mosuni na bango ya kolia ?


\par }{\Q \VS{8}Lokola obotolaki bomengo

\par }{\QB ya bato ya bikolo ebele na makasi,

\par }{\Q bato oyo batikali bakobotola

\par }{\QB yo mpe bomengo na yo na makasi,

\par }{\Q mpo ete osopaki makila ya bato,

\par }{\QB obebisaki mikili mpe bingumba

\par }{\QB elongo na bavandi na yango nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mawa na moto oyo atongaka ndako na ye

\par }{\QB na nzela ya sembo te !

\par }{\Q Alukaka kosala zala na ye na likolo ya bangomba

\par }{\QB mpo na kokima ete makambo mabe ekomela ye.


\par }{\Q \VS{10}Lokola osalaki mabongisi ya kobebisa bato ebele,

\par }{\QB obongisaki nde soni ya ndako na yo moko

\par }{\QB mpe okotisi nde bomoi na yo moko na likama.


\par }{\Q \VS{11}Mabanga ya mir ekoganga

\par }{\QB mpe mabaya ya motondo ekoyanola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mawa na moto oyo atongaka

\par }{\QB engumba na nzela ya makila

\par }{\QB mpe alendisaka yango na nzela ya lokuta !


\par }{\Q \VS{13}Boni, ekatama te epai na Yawe, Mokonzi ya mampinga,

\par }{\QB ete misala ya bato ezala kaka lokola koni

\par }{\Q oyo ezali kopela moto,

\par }{\QB ete bikolo enyokwamaka bobele se pamba ?


\par }{\Q \VS{14}Pamba te mokili ekotonda

\par }{\QB na boyebi ya nkembo na Yawe

\par }{\QB ndenge mayi etondaka na ebale.


\par }{\Q \VS{15}Mawa na moto oyo amelisaka

\par }{\QB moninga na ye masanga makasi

\par }{\Q kino asilisa mbeki nyonso mpe alangwa

\par }{\QB mpo ete amona bolumbu na ye !


\par }{\Q \VS{16}Na esika ete otondisama na nkembo,

\par }{\QB okotondisama na soni.

\par }{\Q Sik’oyo ekomi tango na yo,

\par }{\QB mela mpe tikala bolumbu !

\par }{\Q Kopo oyo ewuti na loboko ya mobali ya Yawe

\par }{\QB eyei kozingela yo,

\par }{\QB mpe soni ekozipa nkembo na yo.


\par }{\Q \VS{17}Mabe oyo osalaki mokili ya Libani ekozongela yo,

\par }{\QB mpe somo ya banyama oyo obomaki ekokomela yo ;

\par }{\Q pamba te osopaki makila ya bato,

\par }{\QB obebisaki mikili mpe bingumba

\par }{\QB elongo na bavandi na yango nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Boni, banzambe ya bikeko ezali na tina nini,

\par }{\QB pamba te moto nde asalaki yango ?

\par }{\Q Elilingi oyo eteyaka makambo ya lokuta

\par }{\QB ezali na tina penza nini ?

\par }{\Q Pamba te moto oyo asalaki yango

\par }{\QB azali nde kotia elikya na mosala ya maboko na ye,

\par }{\QB asali nde ekeko oyo elobaka te.


\par }{\Q \VS{19}Mawa na moto oyo alobaka

\par }{\QB na eteni ya nzete : « Telema ! »

\par }{\Q Mawa na moto oyo alobaka

\par }{\QB na libanga oyo ezanga bomoi : « Lamuka ! »

\par }{\Q Boni, ekeko ekoki solo kolakisa moto nzela ?

\par }{\QB Bazipa yango wolo mpe palata,

\par }{\QB kasi pema ezali te kati na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Nzokande, Yawe azali kati na Tempelo na Ye ya bule ;

\par }{\QB tika ete mokili mobimba ezala kimia liboso na Ye !




\par }\Chap{3}{\SH Libondeli ya Abakuki
\par }
{\D \VerseOne{1}Libondeli ya Mosakoli Abakuki, na tina na lolenge ya banzembo ya mawa.

\par }
{\Q \VS{2}Oh Yawe, nayokaki sango ya Kombo na Yo !

\par }{\QB Yawe, nabangaki misala na Yo.

\par }{\Q Sala yango lisusu na tango na biso !

\par }{\QB Sala ete eyebana lisusu na tango na biso !

\par }{\Q Kasi ata soki otomboki ndenge nini,

\par }{\QB kobosanaka te mawa na Yo mpo na biso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Nzambe abimelaki na engumba Temani,

\par }{\QB Mosantu abimelaki na ngomba Parani.

\par }{\BB \par }
{\Q Nkembo na Ye ezipaki likolo,

\par }{\QB mpe lokumu na Ye etondisaki mabele.


\par }{\Q \VS{4}Azalaki kongenga lokola moyi,

\par }{\QB mpe pole makasi ezalaki kobimela na loboko na Ye,

\par }{\QB epai wapi nguya na Ye ebombamaka.


\par }{\Q \VS{5}Bokono oyo ebomaka ezalaki kotambola liboso na Ye,

\par }{\QB mpe pasi makasi ezalaki kolanda matambe na Ye na sima.


\par }{\Q \VS{6}Tango atelemaki, mabele ekomaki koningana makasi ;

\par }{\QB tango abalolaki elongi na Ye mpo na kotala,

\par }{\Q bato ya bikolo bakomaki kolenga,

\par }{\QB bangomba milayi oyo ya kala-kala ebukanaki,

\par }{\Q mpe bangomba mikuse oyo ya kala-kala ekitaki ;

\par }{\QB kasi banzela na Ye ewumelaka seko na seko.


\par }{\Q \VS{7}Namonaki bandako ya kapo ya Kushani kati na pasi,

\par }{\QB mpe bandako ya mokili ya Madiani kati na mitungisi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Oh Yawe, otombokelaki nde bibale ?

\par }{\QB Osopelaki nde miluka kanda na Yo ?

\par }{\Q Osilikelaki nde ebale monene

\par }{\QB tango ozalaki kotambola likolo ya bampunda,

\par }{\QB likolo ya bashar na Yo ya lokumu ?


\par }{\Q \VS{9}Obimisaki tolotolo na Yo na ebombelo na yango,

\par }{\QB maloba ya bandayi oyo olapaki

\par }{\Q ezalaki makonga na Yo.

\par }{\QB Ozindisaki mokili kati na bibale.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Soki bangomba emoni Yo, elengaka ;

\par }{\QB mayi etiolaka makasi,

\par }{\Q ebale monene etombokaka

\par }{\QB mpe bambonge na yango emataka kino na likolo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Tango makonga ya mike etambolaka lokola mikalikali

\par }{\QB mpe makonga ebetaka lokola bakake,

\par }{\QB moyi mpe sanza etelemaka kuna na likolo.


\par }{\Q \VS{12}Na kanda, otambolaka na mabele ;

\par }{\QB mpe na kanda makasi na Yo, onyataka bikolo.


\par }{\Q \VS{13}Obimaka mpo na kokangola bato na Yo

\par }{\QB mpe mpo na kobikisa mopakolami na Yo.

\par }{\Q Obomaki mokambi ya mokili ya bato mabe,

\par }{\QB osambwisaki ye kobanda na moto kino na makolo.


\par }{\Q \VS{14}Otobolaki ye moto na nzela ya likonga na ye moko,

\par }{\QB tango basoda na ye bazalaki koya na elulu

\par }{\Q lokola mopepe mpo na kopanza biso.

\par }{\QB Bazalaki kosepela na elikya

\par }{\QB ete bakoboma biso na nkuku.


\par }{\Q \VS{15}Otambolaka na ebale elongo na bampunda na Yo ;

\par }{\QB boye oningisaka mayi minene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Tango nayokaki sango oyo,

\par }{\QB motema na ngai ekomaki kobeta makasi,

\par }{\Q bibebu na ngai ekomaki kolenga,

\par }{\QB mikuwa na ngai ekomaki kopola

\par }{\Q mpe makolo na ngai ekomaki kolenga.

\par }{\QB Kasi nakokanga motema na ngai

\par }{\Q mpo na kozela mokolo ya pasi

\par }{\QB oyo ekokomela ekolo oyo ebundisaki biso.


\par }{\Q \VS{17}Nzokande, nzete ya figi ebimisi fololo te,

\par }{\QB nzete ya vino eboti mbuma te,

\par }{\Q nzete ya olive eboti mbuma te,

\par }{\QB bilanga ebimisi bilei te,

\par }{\Q bameme mpe bantaba ezali te kati na lopango,

\par }{\QB mpe bangombe ezali te kati na lopango.


\par }{\Q \VS{18}Kasi ngai nakosepela kati na Yawe

\par }{\QB mpe nakotondisama na esengo mingi

\par }{\QB kati na Nzambe, Mobikisi na ngai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Nkolo Yawe azali makasi na ngai :

\par }{\QB akomisaka makolo na ngai lokola makolo ya mboloko,

\par }{\Q apesaka ngai makasi ya komata

\par }{\QB kino na likolo ya bangomba.

\par }{\D Wuta na buku ya motambolisi banzembo. Babetaki yango na mandanda.
\par }
