\NormalFont\ShortTitle{Masese}

{\MT Masese



\par }\ChapOne{1}{\SH Maloba ya ebandeli
\par }
{\PP \VerseOne{1}Masese ya Salomo, mwana mobali ya Davidi, mokonzi ya Isalaele :


\par }{\Q \VS{2}mpo na koyeba bwanya, kozwa mateya

\par }{\QB mpe kososola maloba ya mayele ;


\par }{\Q \VS{3}mpo na kozwa mateya ya bwanya

\par }{\QB oyo epesaka bizaleli ya sembo,

\par }{\QB ya boyengebene mpe makambo ya alima ;


\par }{\Q \VS{4}mpo na kopesa mayele epai ya bazoba,

\par }{\QB mpe boyebi epai ya bilenge.


\par }{\Q \VS{5}Tika ete moto ya bwanya ayoka yango,

\par }{\QB mpe akobakisa bwanya na ye,

\par }{\Q bongo moto ya mayele akoyeba mayele

\par }{\QB ya kotambolisa bato ;


\par }{\Q \VS{6}mpo na kososola masese mpe sambole,

\par }{\QB maloba ya bwanya mpe kolimbola makambo.


\par }{\SH Fungola ya bwanya
\par }
{\Q \VS{7}Kotosa Yawe ezali mosisa ya mayele ;

\par }{\QB bato oyo bazangi mayele batiolaka bwanya mpe toli.


\par }{\Q \VS{8}Mwana na ngai ya mobali, yoka toli ya tata na yo,

\par }{\QB mpe kobwaka te mateya ya mama na yo ;


\par }{\Q \VS{9}Pamba te ekozala lokola ekoti ya ngolu na moto na yo,

\par }{\QB mpe lokola mayaka ya kitoko na kingo na yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mwana na ngai ya mobali,

\par }{\QB soki bato ya masumu balingi kokweyisa yo, komitika te.


\par }{\Q \VS{11}Soki balobi na yo : « Yaka elongo na biso,

\par }{\QB tika ete tosala motambo mpo na koboma bato,

\par }{\Q tokosepela mpo na kokanga moto

\par }{\QB oyo ayebi likambo te !


\par }{\Q \VS{12}Ndenge mokili ya bakufi esalaka,

\par }{\QB tokomela ye ya bomoi, tokomela ye mobimba

\par }{\QB lokola bato oyo bakitaka na libulu ya kufa ;


\par }{\Q \VS{13}tokozwa biloko ya talo ya ndenge na ndenge,

\par }{\QB mpe tokotondisa bandako na biso

\par }{\QB na bomengo ya bitumba ;


\par }{\Q \VS{14}okozwa ndambo na yo epai na biso,

\par }{\QB pamba te biso nyonso tokosangisa

\par }{\QB biloko na biso esika moko ; »


\par }{\Q \VS{15}mwana na ngai ya mobali, kokende elongo na bango te,

\par }{\QB longola makolo na yo na nzela na bango ;


\par }{\Q \VS{16}pamba te makolo na bango ekimaka mbangu

\par }{\QB mpo na kolanda mabe,

\par }{\QB mpe bapotaka mbangu mpo na kosopa makila.


\par }{\Q \VS{17}Solo, ezali pamba kotia monyama

\par }{\QB liboso ya miso ya bikelamu nyonso oyo ezali na mapapu.


\par }{\Q \VS{18}Kasi bango, batiaka mitambo

\par }{\QB mpo na kosopa makila na bango moko,

\par }{\QB bamilukelaka pasi na bomoi na bango.


\par }{\Q \VS{19}Moto oyo alukaka kozwa bomengo na nzela ya lokuta

\par }{\QB asukaka kaka bongo,

\par }{\QB mpe bomengo yango ebomaka kaka ye moko.


\par }{\SH Bwanya azali kobelela
\par }
{\Q \VS{20}Bwanya azali koganga na libanda,

\par }{\QB atomboli mongongo na ye na bisika

\par }{\QB oyo bato ebele bakutanaka ;


\par }{\Q \VS{21}azali koganga na bisika ya loyenge

\par }{\QB mpe azali koloba liboso ya ekuke ya engumba :


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}« Yo moto oyo ozangi mayele,

\par }{\QB kino tango nini okolinga bozoba na yo ?

\par }{\Q Kino tango nini batioli bakokoba kosepela kotiola ?

\par }{\QB Mpe bino bazoba, kino tango nini bokokoba

\par }{\QB koyina mayele ?


\par }{\Q \VS{23}Soki boyoki makebisi na Ngai,

\par }{\QB nakosopela bino Molimo na Ngai

\par }{\QB mpe nakososolisa bino maloba na Ngai.


\par }{\Q \VS{24}Kasi lokola bosundolaki Ngai tango nazalaki kobelela

\par }{\QB mpe moto moko te asalaki keba tango natandaki loboko,


\par }{\Q \VS{25}lokola bobwakaki toli na Ngai

\par }{\QB mpe boboyaki kondima pamela na Ngai,


\par }{\Q \VS{26}Ngai mpe nakoseka bino tango pasi ekoyela bino,

\par }{\QB nakotiola bino tango minyoko ekokomela bino,


\par }{\Q \VS{27}tango minyoko ekokomela bino na pwasa

\par }{\QB lokola mvula ya kake makasi,

\par }{\Q tango somo ekoyela bino lokola ekumbaki,

\par }{\QB tango mawa mpe somo ekokomela bino.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Bakoganga epai na Ngai, kasi nakoyanola bango te ;

\par }{\QB bakoluka Ngai na ngonga ya malamu,

\par }{\QB kasi bakomona Ngai te.


\par }{\Q \VS{29}Lokola bayinaki boyebi

\par }{\QB mpe baponaki te nzela ya kotosa Yawe,


\par }{\Q \VS{30}lokola baboyaki kondima toli na Ngai

\par }{\QB mpe batiolaki pamela na Ngai,


\par }{\Q \VS{31}bakolia mbuma ya etamboli na bango

\par }{\QB mpe bakotonda na mabongisi ya mitema na bango moko.


\par }{\Q \VS{32}Pamba te kotomboka ya bato oyo bazangi mayele

\par }{\QB ekoboma bango,

\par }{\Q mpe bozangi bokebi ya bato oyo bazangi mayele

\par }{\QB ekoboma kaka bango moko ;


\par }{\Q \VS{33}kasi moto oyo ayokaka Ngai

\par }{\QB akovanda na kimia mpe akobanga mabe moko te. »




\par }\Chap{2}{\SH Bwanya : bomengo oyo ebombama
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mwana na ngai, soki ondimi maloba na ngai

\par }{\QB mpe obateli kati na motema na yo mibeko na ngai ;


\par }{\Q \VS{2}soki opesi litoyi na yo na maloba ya bwanya

\par }{\QB mpe okabi motema na yo na makambo ya mayele ;


\par }{\Q \VS{3}soki obeleli mayele

\par }{\QB mpe ogangi epai ya bososoli ;


\par }{\Q \VS{4}soki oluki yango penza ndenge balukaka palata

\par }{\QB to bomengo oyo ebombama,


\par }{\Q \VS{5}okososola solo soki kotosa Yawe elakisi nini

\par }{\QB mpe okozwa boyebi ya Nzambe.


\par }{\Q \VS{6}Pamba te Yawe nde apesaka bwanya,

\par }{\QB mpe maloba ya monoko na Ye epesaka

\par }{\QB mayele mpe bososoli.


\par }{\Q \VS{7}Abongiselaka bato ya sembo elonga

\par }{\QB mpe azali nguba ya bato oyo batambolaka na bosembo.


\par }{\Q \VS{8}Pamba te abatelaka bayengebene

\par }{\QB mpe nzela ya bato oyo batosaka Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Boye, okososola likambo nini

\par }{\QB ezali solo, alima, sembo :

\par }{\QB nzela nyonso oyo ememaka na bolamu.


\par }{\Q \VS{10}Pamba te bwanya ekokota kati na motema na yo

\par }{\QB mpe boyebi ekosepelisa molimo na yo.


\par }{\Q \VS{11}Bososoli ekobatela yo,

\par }{\QB mpe mayele ekobomba yo


\par }{\Q \VS{12}mpo na kobikisa yo na nzela mabe,

\par }{\QB na moto oyo alobaka makambo ezanga tina,


\par }{\Q \VS{13}na bato oyo batikaka nzela ya sembo

\par }{\QB mpo na kolanda nzela ya molili,


\par }{\Q \VS{14}na bato oyo basepelaka kosala mabe,

\par }{\QB na bato oyo bazalaka na esengo

\par }{\QB ya kokota na bozindo ya mabe,


\par }{\Q \VS{15}na bato oyo nzela na bango etengama-tengama

\par }{\QB mpe etamboli na bango etonda na mobulu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Bwanya ekobikisa yo lisusu liboso ya mwasi mopaya,

\par }{\QB liboso ya mwasi oyo atonda na maloba ya sukali,


\par }{\Q \VS{17}oyo akima mobali na ye ya bolenge

\par }{\QB mpe abosana boyokani oyo asalaki

\par }{\QB elongo na Nzambe na ye ;


\par }{\Q \VS{18}pamba te ndako na ye ememaka na kufa,

\par }{\QB mpe nzela na ye ememaka na mboka ya bakufi.


\par }{\Q \VS{19}Moto moko te oyo akotaka epai na ye azongaka

\par }{\QB mpe amonaka lisusu nzela ya bomoi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Boye, okotambola na nzela ya bato malamu

\par }{\QB mpe okolanda nzela ya bato ya sembo.


\par }{\Q \VS{21}Pamba te bato ya sembo bakovanda na mokili,

\par }{\QB mpe bato oyo bazangi pamela bakotikala kati na yango ;


\par }{\Q \VS{22}kasi bato mabe bakokufa na mokili

\par }{\QB mpe bakolongola bango kati na mokili

\par }{\QB ya bato ya songisongi.




\par }\Chap{3}{\SH Elikya na Yawe
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mwana na Ngai, kobosana mateya na ngai te,

\par }{\QB kasi batela mibeko na ngai kati na motema na yo ;


\par }{\Q \VS{2}pamba te ekoyeisa mikolo ya bomoi na yo milayi,

\par }{\QB ekobakisa mibu ebele na bomoi na yo

\par }{\QB mpe ekomemela yo kimia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Tika ete bolamu mpe bosolo ekabwana na yo te,

\par }{\QB linga yango zingazinga na kingo na yo,

\par }{\QB mpe koma yango na etando ya motema na yo !


\par }{\Q \VS{4}Okozwa ngolu mpe kombo ya malamu

\par }{\QB na miso ya Nzambe mpe na miso ya bato.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ndimela Yawe na motema na yo mobimba,

\par }{\QB mpe kotia motema te na mayele na yo.


\par }{\Q \VS{6}Yebaka Ye na banzela na yo nyonso,

\par }{\QB mpe Ye akokomisa yango alima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Tika ete omimonaka te moto ya bwanya

\par }{\QB na miso na yo moko ;

\par }{\QB tosa Yawe mpe longwa na mabe.


\par }{\Q \VS{8}Ekozala kisi mpo na kokomisa nzoto na yo kolongono

\par }{\QB mpe kolendisa mikuwa na yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Pesaka Yawe lokumu na nzela ya biloko na yo

\par }{\QB mpe ya bambuma ya liboso ya bozwi na yo nyonso.


\par }{\Q \VS{10}Bongo bibombelo na yo ekotonda na biloko,

\par }{\QB mpe bambeki na yo ekotonda na vino.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mwana na ngai, yamba toli ya Yawe,

\par }{\QB koboya te pamela na Ye ;


\par }{\Q \VS{12}pamba te Yawe apamelaka moto oyo Ye alingaka,

\par }{\QB ndenge kaka tata apamelaka mwana na ye, oyo alingaka.


\par }{\SH Bwanya : bomengo oyo ezanga talo
\par }
{\Q \VS{13}Esengo na moto oyo amoni bwanya !

\par }{\QB Esengo na moto oyo azwi mayele !


\par }{\Q \VS{14}Pamba te kozala na yango eleki kozala

\par }{\QB na palata na motuya,

\par }{\Q mpe lifuti na yango eleki wolo

\par }{\QB oyo balekisi na moto na motuya.


\par }{\Q \VS{15}Ezali na motuya koleka babiju,

\par }{\QB mpe eloko moko te oyo moto akoki koluka

\par }{\QB ekokani na yango.


\par }{\Q \VS{16}Kati na loboko na Ye ya mobali,

\par }{\QB ezali na bomoi ya molayi ;

\par }{\Q mpe kati na loboko na Ye ya mwasi,

\par }{\QB ezali na lokumu mpe bomengo.


\par }{\Q \VS{17}Nzela na Ye ezali ya esengo,

\par }{\QB mpe banzela na Ye nyonso ya mike ezali ya kimia.


\par }{\Q \VS{18}Bwanya ezali nzete ya bomoi

\par }{\QB mpo na bato oyo basimbaka yango ;

\par }{\Q bato oyo bakokanga yango makasi

\par }{\QB bakozala na esengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Na nzela ya bwanya, Yawe atiaki miboko ya mabele ;

\par }{\QB na nzela ya mayele, alendisaki likolo.


\par }{\Q \VS{20}Na nzela ya mayele na Ye,

\par }{\QB mozindo ya se ya mabele ebimisaki mayi

\par }{\QB mpe mapata enokisaki mvula.


\par }{\SH Yawe akozala elikya na yo
\par }
{\Q \VS{21}Mwana na ngai, tika ete bwanya mpe bososoli ezala mosika ya miso na yo te ;

\par }{\QB batela yango malamu,


\par }{\Q \VS{22}pamba te ekozala bomoi mpo na yo

\par }{\QB mpe ngolu mpo na kingo na yo.


\par }{\Q \VS{23}Boye, okotambola na kimia na nzela na yo,

\par }{\QB mpe lokolo na yo ekobeta libaku te.


\par }{\Q \VS{24}Tango okolala, okobanga eloko moko te,

\par }{\QB pamba te pongi na yo ekozala ya kimia.


\par }{\Q \VS{25}Somo ya pwasa ekobangisa yo te,

\par }{\QB ezala tango bato mabe bakobimela yo na pwasa ;


\par }{\Q \VS{26}pamba te Yawe akozala elikya na yo

\par }{\QB mpe akobatela makolo na yo mpo ete ekangama te na motambo.


\par }{\SH Kolinga baninga
\par }
{\Q \VS{27}Koboyaka te kosala bolamu epai ya moto

\par }{\QB oyo azali na bosenga,

\par }{\QB tango maboko na yo ezali na makoki ya kosala yango.


\par }{\Q \VS{28}Kolobaka na moninga na yo te :

\par }{\QB « Kende, bongo oya sima ; nakopesa yo yango lobi ; »

\par }{\QB soki ozali na makoki ya kosala likambo yango.


\par }{\Q \VS{29}Kosalaka moninga na yo mabe te

\par }{\QB soki azali kovanda na kimia epai na yo.


\par }{\Q \VS{30}Kolukelaka moto makambo te, oyo ezanga tina

\par }{\QB soki asali yo mabe te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Kolulaka te moto ya mobulu

\par }{\QB mpe koponaka ata nzela moko te,

\par }{\QB kati na banzela na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Pamba te Yawe ayinaka bato mabe,

\par }{\QB kasi ayebisaka basekele na Ye epai ya bato ya sembo.


\par }{\Q \VS{33}Yawe alakelaka mabe ndako ya moto mabe,

\par }{\QB kasi apambolaka ndako ya moto ya sembo ;


\par }{\Q \VS{34}asambwisaka batioli,

\par }{\QB kasi atalisaka ngolu na Ye

\par }{\QB epai ya bato oyo bamikitisaka.


\par }{\Q \VS{35}Bato ya bwanya bakozwa nkembo,

\par }{\QB kasi bazoba bakozala na soni.




\par }\Chap{4}{\SH Batoli ya tata
\par }
{\Q \VerseOne{1}Bana na ngai, boyokaka mateya ya tata,

\par }{\QB bozalaka na bokebi mpo ete bozwa mayele.


\par }{\Q \VS{2}Pamba te nazali kopesa bino mateya ya malamu ;

\par }{\QB bobwaka mateya na ngai te.


\par }{\Q \VS{3}Ngai mpe nazalaki mwana malamu

\par }{\QB na miso ya tata na ngai,

\par }{\Q boye mama na ngai alingaki ngai makasi

\par }{\QB lokola mwana oyo abotama kaka ye moko.


\par }{\Q \VS{4}Tata na ngai azalaki koteya

\par }{\QB mpe koloba na ngai boye :

\par }{\Q « Tika ete motema na yo ebatela maloba na ngai,

\par }{\QB bomba mibeko na ngai mpe okozala na bomoi,


\par }{\Q \VS{5}zwa bwanya, zwa mayele, kobosana yango te,

\par }{\QB kopesa mokongo te na maloba ya monoko na ngai,


\par }{\Q \VS{6}kosundola bwanya te, mpe yango ekobatela yo,

\par }{\QB linga yango mpe ekobomba yo.


\par }{\Q \VS{7}Tala ebandeli ya bwanya : Zwa bwanya,

\par }{\QB pesa biloko nyonso oyo ozali na yango

\par }{\QB mpo ete ozwa mayele.


\par }{\Q \VS{8}Simba yango makasi, mpe ekotombola yo ;

\par }{\QB yamba yango, mpe ekopesa yo lokumu.


\par }{\Q \VS{9}Ekolatisa yo ekoti ya lokumu na moto,

\par }{\QB ekopesa yo motole ya nkembo. »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mwana na ngai, yoka mpe yamba maloba na ngai,

\par }{\QB mpe mibu ya bomoi na yo ekobakisama.


\par }{\Q \VS{11}Nazali kolakisa yo nzela ya bwanya,

\par }{\QB nazali kotambolisa yo na nzela ya alima.


\par }{\Q \VS{12}Mpo ete makolo na yo ezala na mikakatano te

\par }{\QB tango okotambola ;

\par }{\QB mpe soki okimi mbangu, okokweya te.


\par }{\Q \VS{13}Tingama makasi na mateya oyo bapesi yo,

\par }{\QB kobwaka yango te, batela yango malamu

\par }{\QB mpo ete ezali bomoi na yo.


\par }{\Q \VS{14}Kokotaka te na nzela ya bato ya mobulu

\par }{\QB mpe kotambolaka te na nzela ya bato mabe.


\par }{\Q \VS{15}Longwa kati na bango, kolekela wana te,

\par }{\QB kosala mpe maseki kuna te,

\par }{\QB kasi kende na yo na nzela mosusu.


\par }{\Q \VS{16}Pamba te balalaka pongi te

\par }{\QB soki basali nanu moto mabe te,

\par }{\Q mpe pongi ekimaka bango

\par }{\QB soki babomi moto te ;


\par }{\Q \VS{17}baliaka lipa na nzela ya mabe

\par }{\QB mpe bamelaka vino na nzela ya mobulu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Nzokande, nzela ya bato ya sembo ezali

\par }{\QB lokola pole ya tongo makasi,

\par }{\Q oyo kongenga na yango eyaka malembe-malembe

\par }{\QB kino tango moyi ekobima makasi.


\par }{\Q \VS{19}Nzela ya bato ya mobulu ezali lokola molili,

\par }{\QB bayebaka te eloko nini ekokweyisa bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mwana na ngai, zala na bokebi na maloba na ngai,

\par }{\QB pesa litoyi na yo na mateya na ngai.


\par }{\Q \VS{21}Tika ete ezala te mosika ya miso na yo !

\par }{\QB Batela yango malamu kati na motema na yo,


\par }{\Q \VS{22}pamba te ezali bomoi mpo na bato oyo bazwaka yango,

\par }{\QB mpe epesaka nzoto kolongono.


\par }{\Q \VS{23}Batela malamu motema na yo koleka biloko nyonso,

\par }{\QB pamba te makambo nyonso oyo tosalaka,

\par }{\QB wana tozali na bomoi, ewutaka na motema.


\par }{\Q \VS{24}Longola lokuta na monoko na yo,

\par }{\QB mpe longola mabe na bibebu na yo.


\par }{\Q \VS{25}Tika ete miso na yo etalaka kaka liboso,

\par }{\QB mpe salaka makambo na bosembo mpe bosolo.


\par }{\Q \VS{26}Bongisa nzela oyo makolo na yo ekolekela,

\par }{\QB mpe tambola kaka na nzela oyo oyebi malamu.


\par }{\Q \VS{27}Kotengama te,

\par }{\QB ezala na ngambo ya loboko ya mobali to ya mwasi,

\par }{\QB longola makolo na yo na mabe.




\par }\Chap{5}{\SH Sala keba na ekobo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mwana na ngai, zala na bokebi na bwanya na ngai,

\par }{\QB mpe pesa litoyi na yo na mayele na ngai,


\par }{\Q \VS{2}mpo ete ozala na bososoli,

\par }{\QB mpe bibebu na yo ebomba boyebi.


\par }{\Q \VS{3}Pamba te bibebu ya mwasi ya ndumba ebimisaka

\par }{\QB mafuta ya nzoyi,

\par }{\QB mpe lolemo na ye ezali elengi lokola mafuta ;


\par }{\Q \VS{4}kasi na suka na nyonso,

\par }{\QB azali bololo lokola masanga ya bololo,

\par }{\QB songe lokola mopanga ya minu mibale.


\par }{\Q \VS{5}Makolo na ye ekokita kino na kufa,

\par }{\QB ekokende kino na mokili ya bakufi.


\par }{\Q \VS{6}Amitungisaka te mpo na nzela ya bomoi,

\par }{\QB alandaka nzela oyo ayebi te esika nini ekosuka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Sik’oyo mwana na ngai, yoka ngai,

\par }{\QB kopesa maloba na ngai mokongo te ;


\par }{\Q \VS{8}longola nzela na yo pembeni na ye

\par }{\QB mpe kopusana te liboso ya ndako na ye,


\par }{\Q \VS{9}noki te akoya kokaba lokumu na yo

\par }{\QB epai ya bato mosusu,

\par }{\QB mpe mibu na yo epai ya moto mabe ;


\par }{\Q \VS{10}noki te bapaya bakotonda na biloko oyo yo omoneli pasi,

\par }{\QB mpe mbuma ya mosala na yo ekokende

\par }{\QB na ndako ya mopaya ;


\par }{\Q \VS{11}noki te okokoma kolelalela na suka

\par }{\QB tango nzoto na yo ekolemba mpe makasi na yo ekosila,


\par }{\Q \VS{12}mpe oloba : « Mpo na nini nayinaki mateya,

\par }{\QB mpe motema na ngai eboyaki koyoka toli ?


\par }{\Q \VS{13}Mpo na nini nayokaki te mongongo ya balakisi na ngai

\par }{\QB mpe napesaki litoyi te epai ya bato

\par }{\QB oyo bazalaki koteya ngai ?


\par }{\Q \VS{14}Etikalaki kaka moke ete nakweya na mabe ya mozindo,

\par }{\QB kati na Lingomba ya bato ya Nzambe. »


\par }{\SH Mwasi ya bolenge na yo
\par }
{\Q \VS{15}Melaka mayi ya libulu na yo moko,

\par }{\QB oyo ezali kobima penza na libulu na yo.


\par }{\Q \VS{16}Boni, bitima na yo esopa penza mayi na libanda

\par }{\QB to miluka na yo esopa penza mayi na balabala ?


\par }{\Q \VS{17}Tika ete ezala kaka mpo na yo moko,

\par }{\QB kasi kokabola yango te na bapaya.


\par }{\Q \VS{18}Tika ete etima na yo epambolama,

\par }{\QB mpe sepela na mwasi ya bolenge na yo,


\par }{\Q \VS{19}oyo azali lokola mbuli kitoko ya mwasi,

\par }{\QB lokola mboloko ya mafuta.

\par }{\Q Tika ete tango nyonso,

\par }{\QB mabele na ye etondisaka yo na esengo,

\par }{\QB mpe bolingo na ye elangwisaka yo !


\par }{\Q \VS{20}Mwana na ngai ya mobali, mpo na nini kokufela

\par }{\QB kolinga mwasi ya ndumba ?

\par }{\Q Mpo na nini kosepela kosakana

\par }{\QB na mabele ya mwasi mosusu ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Solo, nzela ya moto ezali liboso ya Yawe,

\par }{\QB mpe ayekolaka malamu makambo nyonso

\par }{\QB oyo moto asalaka.


\par }{\Q \VS{22}Moto mabe akokangama kaka

\par }{\QB na motambo ya mabe na ye moko

\par }{\QB mpe na singa ya lisumu na ye,


\par }{\Q \VS{23}akokufa likolo ya bozoba,

\par }{\QB mpe liboma na ye ekobungisa ye nzela.




\par }\Chap{6}{\SH Bilaka ya somo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mwana na ngai, soki ondimi niongo ya moninga na yo,

\par }{\QB soki obeti tolo mpo na kondima niongo ya mopaya,


\par }{\Q \VS{2}omikangi nde singa na maloba na yo,

\par }{\QB omikangi nde na motambo ya maloba ya monoko na yo.


\par }{\Q \VS{3}Boye, mwana na ngai, sala makambo oyo

\par }{\QB mpo ete omikangola,

\par }{\Q pamba te omikabaki na maboko ya moninga na yo ;

\par }{\QB kende komikitisa liboso na ye mpe tingama na ye,


\par }{\Q \VS{4}kotika te ete miso na yo elala pongi to enimba ;


\par }{\Q \VS{5}mikangola na motambo lokola mboloko na maboko

\par }{\QB ya mobomi banyama ya zamba,

\par }{\QB mpe lokola ndeke na motambo ya mokangi bandeke.


\par }{\SH Moto ya goyigoyi
\par }
{\Q \VS{6}Yo moto ya goyigoyi, kende epai ya furmi,

\par }{\QB tala malamu ezaleli na yango mpe okozwa bwanya !


\par }{\Q \VS{7}Yango ezalaka na mokambi te,

\par }{\QB mokengeli te to mokonzi te ;


\par }{\Q \VS{8}ebongisaka bilei na yango na tango ya moyi makasi,

\par }{\QB ebombaka yango na tango ya kobuka mbuma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Yo moto ya goyigoyi, okolala pongi kino tango nini ?

\par }{\QB Kino tango nini okolamuka na pongi na yo ?


\par }{\Q \VS{10}Mwa pongi moke, mwa kopema moke,

\par }{\QB mwa kokanga maboko moke mpo na kolala


\par }{\Q \VS{11}mpe bobola ekoyela yo na pwasa lokola moleki nzela,

\par }{\QB mpe pasi ekoyela yo lokola moyibi.


\par }{\SH Bato ya lokuta
\par }
{\Q \VS{12}Moto oyo atambolaka na lokuta na monoko

\par }{\QB azali moto ya Beliali\FTNT{*}{{\FR 6:12 }{\FT{Beliali ezali molimo mabe.}}}, moto mabe :


\par }{\Q \VS{13}Abetaka-betaka miso,

\par }{\QB apesaka bilembo na makolo na ye

\par }{\QB mpe alobaka na nzela ya bilembo ya misapi ;


\par }{\Q \VS{14}azalaka na makanisi mabe kati na motema na ye,

\par }{\QB asalaka tango nyonso mabongisi ya mabe

\par }{\QB mpe alukaka kaka tango nyonso makelele.


\par }{\Q \VS{15}Yango wana, pasi ekoyela ye na pwasa,

\par }{\QB akobukana mbala moko,

\par }{\QB mpe kisi ya kobikisa ye ekozala te.


\par }{\SH Makambo oyo Yawe ayinaka
\par }
{\LI \VS{16}Yawe ayinaka makambo wana motoba ;

\par }{\LIB mpe makambo oyo sambo ezali mabe penza na miso na Ye :


\par }{\LIC \VS{17}Kodongola,

\par }{\LIC lolemo ya lokuta,

\par }{\LIC maboko oyo ebomaka moto oyo asali mabe te,


\par }{\LIC \VS{18}motema oyo ekanisaka mabongisi ya mabe,

\par }{\LIC makolo oyo epotaka mbangu na mabe,


\par }{\LIC \VS{19}motatoli mabe oyo alobaka lokuta

\par }{\LIC mpe moto oyo alukaka makelele kati na bandeko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mwana na ngai, batela mibeko ya tata na yo

\par }{\QB mpe kosundola te mateya ya mama na yo.


\par }{\Q \VS{21}Kanga yango tango nyonso na motema na yo,

\par }{\QB lata yango na kingo na yo.


\par }{\Q \VS{22}Pamba te ekolakisa yo nzela tango okokende na mobembo,

\par }{\QB ekobatela yo tango okolala pongi

\par }{\QB mpe ekosolola na yo tango okolamuka.


\par }{\Q \VS{23}Mibeko ezali mwinda, mateya ezali pole,

\par }{\QB makebisi mpe pamela ezali nzela ya bomoi,


\par }{\Q \VS{24}mpo na kobatela yo mosika ya mwasi ya ndumba,

\par }{\QB mosika ya lokuta ya lolemo ya mwasi ya mopaya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Kotika te ete motema na yo elula kitoko na ye,

\par }{\QB mpe miso na ye ekweyisa yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Pamba te likolo ya mwasi ya ndumba,

\par }{\QB okoki kobungisa ezala eteni na yo ya lipa,

\par }{\QB mpe mwasi ya libala akoki kobebisa bomoi ya motuya.


\par }{\Q \VS{27}Boni, moto akoki solo kozika moto,

\par }{\QB bongo bilamba na ye ezika te ?


\par }{\Q \VS{28}Moto akoki solo kotambola na likolo ya makala ya moto,

\par }{\QB bongo makolo na ye ezika te ?


\par }{\Q \VS{29}Boye, moto nyonso oyo akosangisa nzoto

\par }{\QB na mwasi ya ndeko na ye

\par }{\QB akozanga te kozwa etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Kotiola moyibi te soki ayibi

\par }{\QB mpo ete azali na nzala mpe azangi eloko ya kolia.


\par }{\Q \VS{31}Kasi soki bakangi ye, akozongisa mbala sambo,

\par }{\QB akopesa biloko nyonso ya ndako na ye.


\par }{\Q \VS{32}Mobali oyo asalaka ekobo na mwasi ya moninga

\par }{\QB azali lokola moto oyo azangi mayele ;

\par }{\QB kosala ekobo ya boye ezali nde komiboma ;


\par }{\Q \VS{33}akobuka lokola mbuma : minyoko mpe kosambwa ;

\par }{\QB bongo soni na ye ekosila te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Pamba te zuwa epelisaka kanda makasi kati na mobali,

\par }{\QB mpe akozala na mawa te na mokolo

\par }{\QB oyo akozongisa mabe na mabe ;


\par }{\Q \VS{35}akotikala kondima ata lifuti moko te

\par }{\QB mpo ete akoka kolimbisa,

\par }{\QB mpe akoboya yango ata soki babakisi bakado.




\par }\Chap{7}{\SH Makebisi mpo na mwasi ya ndumba
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mwana na ngai, batela mibeko na ngai

\par }{\QB mpe bomba yango malamu kati na motema na yo.


\par }{\Q \VS{2}Batela mateya na ngai malamu, mpe okozala na bomoi ;

\par }{\QB batela mibeko na ngai lokola mbuma ya liso na yo.


\par }{\Q \VS{3}Lata yango na loboko na yo lokola lopete,

\par }{\QB koma yango na etando ya motema na yo.


\par }{\Q \VS{4}Loba na Bwanya : « Ozali ndeko na ngai ya mwasi, »

\par }{\QB mpe bengaka Mayele « Moninga na ngai ; »


\par }{\Q \VS{5}mpo ete ekoka kobatela yo liboso ya mwasi ya ndumba

\par }{\QB mpe ekoka kokebisa yo liboso ya mwasi

\par }{\QB oyo alobaka maloba ya elengi, nzokande ezali ya lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mokolo moko, nazalaki kotala wuta na madusu

\par }{\QB ya lininisa ya ndako na ngai,


\par }{\Q \VS{7}namonaki kati na molongo ya bato oyo bazangi mayele,

\par }{\QB kati na bilenge mibali,

\par }{\QB elenge mobali moko oyo azangi penza mayele.


\par }{\Q \VS{8}Azalaki koleka na balabala,

\par }{\QB pene ya esika oyo mwasi wana ya ndumba avandaka,

\par }{\Q mpe akotaki na nzela oyo ekenda

\par }{\QB kino na ndako ya mwasi ya ndumba.


\par }{\Q \VS{9}Ezalaki na pokwa, tango moyi elimwaki,

\par }{\QB mpe molili ya butu ekomaki koya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mpe tala, mwasi yango ya ndumba ayaki

\par }{\QB kokutana na elenge mobali,

\par }{\Q alataki penza lokola mwasi ya ndumba,

\par }{\QB mpe motema na ye etonda na mayele mabe ;


\par }{\Q \VS{11}azalaki mwasi ya makelele makasi mpe ya mobulu,

\par }{\QB makolo na ye evandaka na ndako te,


\par }{\Q \VS{12}atalaka-talaka na bisika nyonso,

\par }{\QB tango mosusu na libanda,

\par }{\QB tango mosusu na bisika oyo bato ebele bakutanaka.


\par }{\Q \VS{13}Mwasi yango ya ndumba asimbaki elenge mobali,

\par }{\QB ayambaki ye, alaliselaki ye miso mpe alobaki na ye :


\par }{\Q \VS{14}« Nazalaki na niongo ya mbeka ya kozongisa

\par }{\QB matondi epai na Yawe ;

\par }{\QB mpe lelo, nasili kokokisa ndayi na ngai.


\par }{\Q \VS{15}Yango wana, nabimaki mpo na kokutana na yo ;

\par }{\QB nazalaki koluka yo, mpe, tala, namoni yo.


\par }{\Q \VS{16}Natandi mbeto na ngai na babulangeti

\par }{\QB ya langi ya ndenge na ndenge, basala na basinga ya lino

\par }{\QB oyo ewutaka na Ejipito.


\par }{\Q \VS{17}Na mbeto na ngai, nasopi malasi

\par }{\QB ya mire, ya aloe mpe ya sinamoni.


\par }{\Q \VS{18}Yaka tolangwa bolingo kino na tongo,

\par }{\QB tomipesa mobimba na elengi ya bolingo,


\par }{\Q \VS{19}pamba te mobali na ngai azali na ye na ndako te,

\par }{\QB akendeki mobembo na mokili ya mosika,


\par }{\Q \VS{20}akendeki na saki ya mbongo na maboko,

\par }{\QB akozonga na ndako te kino na tango

\par }{\QB oyo sanza engengaka. »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Na nzela ya maloba na ye ya sukali,

\par }{\QB alongaki kokosa ye ;

\par }{\QB na nzela ya maloba na ye ya elengi, amemaki ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Elenge mobali alandaki ye mbala moko,

\par }{\QB lokola ngombe oyo bazali komema

\par }{\Q na bisika oyo babomaka banyama,

\par }{\QB lokola moto ya liboma oyo bakangi mpo na kobeta ye


\par }{\Q \VS{23}kino tango likonga ekotobola ye motema,

\par }{\QB lokola ndeke oyo ekeyi mbangu na motambo

\par }{\QB na kozanga koyeba ete ekeyi kokufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Sik’oyo, mwana na ngai ya mobali, yoka ngai,

\par }{\QB pesa ngai matoyi na yo mpo na koyoka

\par }{\QB maloba ya monoko na ngai !


\par }{\Q \VS{25}Tika ete mwasi ya boye akumba te motema na yo !

\par }{\QB Kopengwa te na banzela na ye,


\par }{\Q \VS{26}pamba te asili kokweyisa mpe kozokisa bato ebele,

\par }{\QB mpe asili kobomisa bingambe mibali.


\par }{\Q \VS{27}Ndako na ye ezali penza nzela ya mboka ya bakufi,

\par }{\QB oyo ememaka kino na bandako ya kufa.




\par }\Chap{8}{\SH Maloba ya Bwanya
\par }
{\Q \VerseOne{1}Boni, Bwanya azali kobelela te ?

\par }{\QB Mayele azali koyokisa mongongo na ye te ?


\par }{\Q \VS{2}Atelemi na songe ya bangomba, na pembeni ya nzela,

\par }{\QB na bisika oyo banzela ekutana,


\par }{\Q \VS{3}azali koganga pene ya bikuke,

\par }{\QB na ekotelo ya engumba :


\par }{\Q \VS{4}« Bato, nazali koganga makasi epai na bino,

\par }{\QB nazali nde koloba na bino bato !


\par }{\Q \VS{5}Bino bato oyo bozanga mayele, bokoma na bososoli !

\par }{\QB Bino bazoba, bokoma mayele !


\par }{\Q \VS{6}Boyoka, pamba te nazali na makambo ya motuya

\par }{\QB ya koyebisa bino,

\par }{\Q nafungoli monoko na ngai

\par }{\QB mpo na koloba makambo ya sembo.


\par }{\Q \VS{7}Pamba te monoko na ngai ebimisaka maloba ya solo,

\par }{\QB mpe bibebu na ngai eyinaka mabe.


\par }{\Q \VS{8}Maloba nyonso oyo ebimaka na monoko na ngai

\par }{\QB ezali sembo,

\par }{\QB ezalaka na likambo moko te ya lokuta to ya mabe ;


\par }{\Q \VS{9}nyonso ezali pole mpo na moto ya mayele,

\par }{\QB mpe sembo mpo na bato oyo bazali na bososoli.


\par }{\Q \VS{10}Boluka mateya na ngai kasi palata te,

\par }{\QB boyebi kasi wolo te oyo eleki peto,


\par }{\Q \VS{11}pamba te bwanya ezali na motuya

\par }{\QB koleka mayaka ya kitoko,

\par }{\QB bongo eloko moko te ya motuya ekokani na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ngai, Bwanya, navandaka elongo na kokanisa,

\par }{\QB boye nayebi kokundola mayele mpe bososoli.


\par }{\Q \VS{13}Kotosa Yawe ezali koyina mabe.

\par }{\QB Nayinaka lolendo, lofundu, nzela ya masumu

\par }{\QB mpe monoko ya lokuta.


\par }{\Q \VS{14}Toli mpe bososoli ezali ya ngai,

\par }{\QB ngai nde mayele mpe makasi.


\par }{\Q \VS{15}Ezali na nzela na ngai nde bakonzi batambolisaka mokili,

\par }{\QB mpe bakambi basalaka mibeko ya sembo ;


\par }{\Q \VS{16}ezali na nzela na ngai nde bakambi, bankumu

\par }{\QB mpe basambisi nyonso ya mokili bayangelaka.


\par }{\Q \VS{17}Nalingaka bato oyo balingaka ngai,

\par }{\QB mpe bato oyo balukaka ngai bamonaka ngai.


\par }{\Q \VS{18}Bozwi mpe lokumu,

\par }{\QB bomengo oyo ewumelaka mpe bosembo

\par }{\QB etambolaka elongo na ngai.


\par }{\Q \VS{19}Mbuma na ngai ezali kitoko koleka wolo,

\par }{\QB ezala wolo ya peto,

\par }{\QB mpe mbuma oyo nabotaka eleki palata ya kitoko.


\par }{\Q \VS{20}Natambolaka na nzela ya bosembo,

\par }{\QB mpe nasalelaka banzela oyo ememaka na boyengebene,


\par }{\Q \VS{21}mpo na kopesa libula epai ya bato oyo balingaka ngai

\par }{\QB mpe mpo na kotondisa bibombelo na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Yawe asalaki ngai liboso ete asala nyonso,

\par }{\QB liboso ya misala na Ye nyonso ya kala ;


\par }{\Q \VS{23}aponaki ngai liboso ete mokili ezala,

\par }{\QB wuta na ebandeli penza, wuta na tango

\par }{\QB oyo biloko nyonso ya mokili ezalaki nanu te.


\par }{\Q \VS{24}Nabotamaki tango mayi ya bozindo ezalaki nanu te,

\par }{\QB tango miluka ebimisaki nanu mayi na yango te,


\par }{\Q \VS{25}liboso ete bangomba ya milayi mpe bangomba ya mikuse

\par }{\QB ezala na bisika na yango,


\par }{\Q \VS{26}tango amisalelaki nanu te, ezala mabele to bilanga

\par }{\QB to mpe putulu ya mokili.


\par }{\Q \VS{27}Nazalaki wana tango atandaki likolo na esika na yango,

\par }{\QB mpe tango akataki mondelo

\par }{\QB ya etando monene ya mayi ya bozindo,


\par }{\Q \VS{28}tango atiaki mapata na likolo

\par }{\QB mpe abimisaki mayi wuta na bitima,


\par }{\Q \VS{29}tango akatelaki ebale monene mondelo

\par }{\QB mpo ete mayi ezindisa mokili na Ye te,

\par }{\QB tango atiaki miboko ya mabele ;


\par }{\Q \VS{30}nazalaki pembeni na Ye lokola mosungi,

\par }{\QB nazalaki kosepelisa ye tango nyonso,

\par }{\QB mpe nazalaki tango nyonso na esengo liboso na Ye ;


\par }{\Q \VS{31}nazalaki kosepela kati na mokili na Ye

\par }{\QB mpe nazalaki na esengo kati na bato.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Sik’oyo, mwana na ngai, yoka ngai :

\par }{\QB Esengo na bato oyo babatelaka banzela na ngai !


\par }{\Q \VS{33}Boyoka mateya na ngai mpe bokokoma bato ya bwanya,

\par }{\QB bomeka kobwaka yango te !


\par }{\Q \VS{34}Esengo na moto oyo ayokelaka ngai,

\par }{\QB oyo asenzelaka na ekuke na ngai mokolo na mokolo,

\par }{\QB mpe akengelaka na ekotelo na ngai !


\par }{\Q \VS{35}Pamba te moto oyo amoni ngai amoni bomoi

\par }{\QB mpe azwi ngolu na miso ya Yawe.


\par }{\Q \VS{36}Kasi moto oyo atosaka ngai te

\par }{\QB amisalaka mabe ye moko :

\par }{\QB moto nyonso oyo ayinaka ngai alingaka kufa. »




\par }\Chap{9}{\SH Feti ya Bwanya
\par }
{\Q \VerseOne{1}Bwanya atongi ndako na ye,

\par }{\QB atelemisi yango na makonzi sambo ;


\par }{\Q \VS{2}abomi banyama na ye, akamoli masanga na ye ya vino

\par }{\QB mpe, na sima, atandi mesa.


\par }{\Q \VS{3}Atindi basali na ye ya basi mpo ete babelela

\par }{\QB wuta na basonge ya bangomba ya engumba :


\par }{\Q \VS{4}« Tika ete moto nyonso oyo azangi mayele aya awa ! »

\par }{\QB Atindi maloba epai ya bato oyo bazangi bososoli :


\par }{\Q \VS{5}« Boya kolia bilei na ngai

\par }{\QB mpe komela vino oyo nakamoli,


\par }{\Q \VS{6}botika nzela na bino ya bozoba mpe bokozala na bomoi,

\par }{\QB botambola na nzela ya mayele. »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Moto nyonso oyo apamelaka motioli

\par }{\QB amilukelaka kosambwa,

\par }{\Q moto nyonso oyo apamelaka moto mabe

\par }{\QB amilukelaka ngambo.


\par }{\Q \VS{8}Kopamela motioli te, noki te akoyina yo ;

\par }{\QB kasi pamela moto ya bwanya, mpe akolinga yo.


\par }{\Q \VS{9}Teya moto ya bwanya, mpe akokoma lisusu

\par }{\QB na bwanya koleka ;

\par }{\QB teya moto ya sembo, mpe akobakisa lisusu boyebi na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kotosa Yawe ezali mosisa ya bwanya ;

\par }{\QB koyeba Mosantu, yango nde kozala mayele.


\par }{\Q \VS{11}Pamba te, na nzela na ngai,

\par }{\QB mikolo ya bomoi na yo ekokoma ebele,

\par }{\QB mpe mibu ya bomoi na yo ekobakisama.


\par }{\Q \VS{12}Soki ozali moto ya bwanya, bwanya na yo ezali

\par }{\QB mpo na litomba na yo moko ;

\par }{\QB kasi soki ozali motioli, yo moko kaka nde okomona pasi.


\par }{\SH Feti ya liboma
\par }
{\Q \VS{13}Mwasi ya zoba azali mwasi ya makelele,

\par }{\QB ayokaka te mpe azanga mayele,


\par }{\Q \VS{14}avandaka na ekuke ya ndako na ye,

\par }{\QB atiaka kiti na ye na bisika ya likolo ya engumba,


\par }{\Q \VS{15}mpo na kobenga baleki nzela,

\par }{\QB bato oyo bazali kokende na nzela na bango.


\par }{\Q \VS{16}Tika ete moto oyo azangi mayele aya awa !

\par }{\QB Atindi maloba epai ya bato oyo bazanga bososoli :


\par }{\Q \VS{17}« Mayi oyo bayibi ezalaka elengi,

\par }{\QB mpe lipa oyo baliaka na kobombama ezalaka kitoko. »


\par }{\Q \VS{18}Kasi bayebi te ete epai na ye nde bakufi basanganaka,

\par }{\QB mpe ete babengami na ye bazali kati na mokili ya bakufi.




\par }\Chap{10}{\SH Masese ya Salomo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Masese ya Salomo :

\par }{\Q Mwana ya bwanya asepelisaka tata na ye,

\par }{\QB kasi mwana ya zoba ayokisaka

\par }{\QB mama na ye pasi na motema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Bomengo oyo ezwami na nzela ya mabe

\par }{\QB epesaka litomba te,

\par }{\QB kasi bosembo ekangolaka na kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Yawe atikaka te ete moto ya sembo akufa nzala,

\par }{\QB kasi apimelaka bato mabe biloko oyo bazali na yango posa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Maboko ya goyigoyi ekomisaka moto mobola,

\par }{\QB kasi maboko oyo esalaka ekomisaka moto mozwi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto oyo abombaka biloko na eleko ya mvula azali mwana mayele,

\par }{\QB kasi moto oyo alalaka pongi na eleko ya kobuka mbuma

\par }{\QB azali mwana ya soni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mapamboli ezali na likolo

\par }{\QB ya moto ya moto ya sembo lokola motole,

\par }{\QB kasi monoko ya moto mabe ebombaka bitumba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Makanisi ya moto ya sembo ezali na lipamboli,

\par }{\QB kasi bakobosana kombo ya moto mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Motema ya bwanya endimaka mibeko,

\par }{\QB kasi moto oyo alobaka makambo ya bozoba

\par }{\QB amilukelaka libebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Moto ya sembo atambolaka na kimia,

\par }{\QB kasi moto oyo atambolaka na banzela etengama-tengama

\par }{\QB akobima na pwasa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Moto oyo afinaka liso na mayele mabe alukaka mobulu,

\par }{\QB kasi moto oyo apamelaka na bosolo alukaka kimia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Monoko ya moto ya sembo ezali etima ya bomoi,

\par }{\QB kasi monoko ya moto mabe ebombaka makambo mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Koyina ebendaka koswana,

\par }{\QB kasi bolingo ezipaka mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Bibebu ya moto ya mayele ezalaka na bwanya,

\par }{\QB kasi fimbu ezali malamu

\par }{\QB mpo na mokongo ya moto oyo azangi mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Moto ya bwanya abombaka boyebi,

\par }{\QB kasi monoko ya zoba ebendaka pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Bomengo ya mozwi ezali engumba na ye,

\par }{\QB oyo batonga makasi,

\par }{\QB kasi bobola ya bato bakelela ezali libebi na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Lifuti ya moto ya sembo ememaka ye na bomoi,

\par }{\QB kasi lifuti ya moto mabe ememaka na lisumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo ayokaka pamela atambolaka na nzela ya bomoi,

\par }{\QB kasi moto oyo ayokaka pamela te

\par }{\QB apengwisaka bato mosusu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto oyo abombaka koyina kati na motema na ye

\par }{\QB azali na bibebu ya lokuta,

\par }{\QB mpe moto oyo atongaka bato azali zoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Moto oyo alobaka maloba ebele

\par }{\QB azangaka te kosala masumu,

\par }{\Q kasi moto oyo abatelaka bibebu na ye

\par }{\QB azali moto ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Lolemo ya moto ya sembo ezali lokola palata ya talo,

\par }{\QB kasi motema ya moto mabe ezali na tina te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Bibebu ya moto ya sembo ebikisaka bato ebele,

\par }{\QB kasi zoba akokufa na bozoba na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Lipamboli ya Yawe ekomisaka moto mozwi,

\par }{\QB mpe abakisaka pasi te na likolo na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kosala mabe esepelisaka moto oyo azangi mayele,

\par }{\QB kasi bwanya esepelisaka moto ya mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Makambo oyo moto mabe abangaka,

\par }{\QB yango kaka nde ekomelaka ye,

\par }{\QB kasi baposa ya moto ya sembo ekokokisama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ndenge mbonge elekaka,

\par }{\QB ndenge wana mpe moto mabe akozala lisusu te,

\par }{\Q kasi moto ya sembo akotikala

\par }{\QB lokola moboko mpo na libela.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ndenge masanga ya ngayi esalaka minu ngayi,

\par }{\QB mpe molinga esalaka miso pasi,

\par }{\Q ndenge wana mpe moto ya goyigoyi azalaka

\par }{\QB epai ya bato oyo batindaka ye pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Kotosa Yawe eyeisaka bomoi molayi,

\par }{\QB kasi bomoi ya bato mabe ekokoma mokuse.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Elikya ya moto ya sembo ekosuka na esengo,

\par }{\QB kasi elikya ya moto mabe ekosuka na pamba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Nzela ya Yawe ezali ekimelo ya makasi

\par }{\QB mpo na bato oyo batambolaka na boyengebene,

\par }{\QB kasi ezali nde libebi mpo na bato oyo basalaka mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Moto ya sembo akotikala kokweya te,

\par }{\QB kasi bato mabe bakovanda na mokili te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Monoko ya moto ya sembo epesaka bwanya,

\par }{\QB kasi lolemo ya lokuta ekokatama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Bibebu ya moto ya sembo eyebaka makambo

\par }{\QB oyo ezali malamu,

\par }{\Q kasi monoko ya moto mabe ezalaka kaka

\par }{\QB na makambo mabe.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}Bimekelo kilo ya lokuta ezali lokola makambo ya nkele

\par }{\QB na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi kilo ya sembo ezali elengi na miso na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Tango lolendo eyaka, soni mpe eyaka,

\par }{\QB kasi bwanya ezali elongo na bato oyo bamikitisaka.


\par }{\Q \VS{3}Boyengebene ya bato ya sembo etambolisaka bango,

\par }{\QB kasi mayele mabe ya bato oyo batambolaka

\par }{\QB na boyengebene te ebebisaka bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Bomengo ekolongisa ata moke te

\par }{\QB na mokolo ya kanda ya Nzambe,

\par }{\QB kasi bosembo ekangolaka na kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Bosembo ya moto oyo atambolaka alima

\par }{\QB ekomisaka nzela na ye sembo,

\par }{\QB kasi moto mabe akokweya mpo na mabe na ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bosembo ya bato oyo batambolaka alima

\par }{\QB ekangolaka bango,

\par }{\Q kasi bato oyo batambolaka na boyengebene te

\par }{\QB bakweyaka na motambo ya baposa na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Soki moto mabe akufi, elikya na ye mpe ekufi ;

\par }{\QB boye, elikya nyonso oyo etiami na bomengo na ye

\par }{\QB mpe ekufi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Moto ya sembo akokangolama na pasi,

\par }{\QB mpe moto mabe akomona pasi

\par }{\QB na esika ya moto ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Moto ya mbindo abebisaka moninga na ye

\par }{\QB na maloba ya monoko na ye,

\par }{\QB kasi boyebi ekokangola bato ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Tango bato ya sembo bapambolamaka,

\par }{\QB engumba esepelaka ;

\par }{\Q mpe tango moto mabe akufaka,

\par }{\QB bato bagangaka na esengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Engumba etongamaka na nzela ya mapamboli

\par }{\QB ya bato ya sembo,

\par }{\QB kasi ebebisamaka na nzela ya monoko ya bato mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Moto oyo atiolaka moninga na ye azangi mayele,

\par }{\QB kasi moto ya mayele avandaka kimia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moto oyo aswanaka abimisaka basekele,

\par }{\QB kasi moto oyo azali na molimo ya sembo

\par }{\QB abombaka basekele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mpo na kozanga koyeba kokamba, ekolo ekokweya ;

\par }{\QB kasi lobiko ezali kati na motango ebele ya bapesi toli.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Moto oyo abetaka tolo mpo na kondima

\par }{\QB baniongo ya mopaya akomona solo pasi,

\par }{\QB kasi moto oyo aboyaka kozwa bikateli akozala na kimia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mwasi ya malamu azwaka lokumu,

\par }{\QB mpe bato ya makasi bazwaka bomengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo asalelaka bato bolamu amisalelaka nde bolamu,

\par }{\QB kasi moto na kanza amimonisaka pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto mabe asalaka mosala na lokuta,

\par }{\QB kasi moto oyo alonaka na bosembo

\par }{\QB akozwa lifuti ya malonga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Lokola bosembo ememaka na bomoi,

\par }{\QB moto oyo alandaka nzela ya mabe

\par }{\QB alandaka nde nzela ya kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Bato ya kilikili bazalaka nkele na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi bato oyo bazangi pamela basepelisaka Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Moto mabe akosambisama solo,

\par }{\QB kasi bakitani ya bayengebene bakokangolama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mwasi ya kitoko, kasi azangi mayele,

\par }{\QB azali lokola lopete ya wolo na zolo ya ngulu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Baposa ya moto ya sembo esukaka kaka malamu,

\par }{\QB nzokande elikya ya moto mabe ezelaka kaka

\par }{\QB kanda ya Nzambe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto oyo akabaka na motema malamu

\par }{\QB azwaka mingi koleka,

\par }{\QB mpe moto oyo abombaka kaka akomaka mobola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Moto oyo akabaka akokoma na bomengo ;

\par }{\QB mpe moto oyo apesaka bato mosusu mayi,

\par }{\QB ye mpe bakopesa ye mayi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Moto oyo abombaka ble, bato bakolakela ye mabe ;

\par }{\QB kasi lipamboli ezali epai na moto oyo akoteka yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto oyo alukaka kosala bolamu akozwa ngolu,

\par }{\QB kasi pasi ekomelaka moto oyo alukaka kosala mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Moto oyo atiaka elikya na bomengo na ye akokweya,

\par }{\QB kasi bayengebene bakozala kitoko lokola makasa ya sika.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Moto oyo akotisaka mobulu kati na ndako na ye

\par }{\QB akozwa mopepe lokola libula,

\par }{\Q mpe moto oyo azangi mayele

\par }{\QB akokoma mowumbu ya moto ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Mbuma ya moto ya sembo ezali nzete ya bomoi,

\par }{\QB mpe moto ya bwanya abengaka bato pene na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Soki moto ya sembo azwaka litomba na ye awa na mokili,

\par }{\QB ekozala boni mpo na moto mabe mpe mosumuki ?


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Moto oyo alingaka koyekola alingaka boyebi,

\par }{\QB kasi moto oyo aboyaka pamela azali zoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Moto ya malamu azwaka ngolu na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi Nzambe akatelaka moto ya mayele mabe etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Motema mabe elendisaka moto te ;

\par }{\QB mosisa ya bato ya sembo ekatanaka te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mwasi ya malamu azali motole ya mobali na ye,

\par }{\QB kasi mwasi oyo ayokisaka soni azali lokola bokono

\par }{\QB oyo ezali kolia mikuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mabongisi ya bayengebene ezalaka ya sembo,

\par }{\QB kasi makanisi ya bato mabe ezalaka kaka lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Maloba ya bato mabe ezali mitambo

\par }{\QB mpo na kosopa makila,

\par }{\QB kasi maloba ya bayengebene ebikisaka bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Bato mabe bakokweyisama mpe bakozala lisusu te,

\par }{\QB kasi ndako ya bayengebene ekowumela seko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Bwanya epesaka moto lokumu,

\par }{\QB kasi motema mabe ememaka kotiolama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Eleki malamu kozala moto pamba mpe kozala na mosali,

\par }{\QB na esika ya komimona moto monene mpe kozanga bilei.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Moto ya sembo ayebaka ata baposa ya bibwele na ye,

\par }{\QB kasi motema ya moto mabe eyokaka mawa te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Moto oyo asalaka bilanga atondaka na bilei,

\par }{\QB kasi moto oyo alandaka bagoyigoyi azangi mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Moto mabe alingaka misuni ya bato mabe,

\par }{\QB kasi mosisa ya bayengebene ebotaka mingi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moto ya misala mabe akangamaka na motambo

\par }{\QB ya maloba na ye ya lokuta,

\par }{\QB kasi moyengebene akobika kati na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Na nzela ya mbuma ya monoko na ye,

\par }{\QB moto akotondisama na bolamu ;

\par }{\QB mpe moto akozwa lifuti ya misala ya maboko na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Nzela ya moto oyo azangi mayele emonanaka alima

\par }{\QB na miso na ye,

\par }{\QB kasi moto oyo ayokaka toli azali moto ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kotomboka ya moto oyo azangi mayele eyebanaka

\par }{\QB kaka mokolo wana,

\par }{\QB kasi moto ya mayele abombaka soni na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Motatoli ya malamu apesaka matatoli ya solo,

\par }{\QB kasi motatoli ya mabe apesaka matatoli ya lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Maloba ya bato oyo balobaka mingi ezokisaka

\par }{\QB lokola mopanga,

\par }{\Q kasi lolemo ya bato ya bwanya ezali

\par }{\QB lokola mafuta oyo ebikisaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Moto oyo alobaka solo akowumela mpo na libela,

\par }{\QB kasi mokosi akowumela kaka mpo na tango moke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Lokuta ezalaka kati na mitema ya bato

\par }{\QB oyo basalaka mabongisi ya mabe,

\par }{\Q kasi esengo ezali mpo na bato

\par }{\QB oyo bakopesaka batoli ya kimia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mabe moko te ekokomela bayengebene,

\par }{\QB kasi bato mabe bakotondisama na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Bibebu oyo ekosaka ezali nkele na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi bibebu oyo ekokisaka bosembo

\par }{\QB ezalaka elengi na miso na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Moto ya mayele abombaka boyebi,

\par }{\QB kasi motema ya zoba etatolaka makambo ya bozoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Maboko oyo esalaka ezwaka bokonzi,

\par }{\QB kasi maboko ya goyigoyi ememaka na bowumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Motema oyo etondi na komitungisa ekobuka moto,

\par }{\QB kasi liloba ya esengo esepelisaka moto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Moyengebene alakisaka baninga na ye nzela,

\par }{\QB kasi nzela ya moto mabe ebungisaka ye moko moto mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto ya goyigoyi azangaka bilei,

\par }{\QB mpe moto ya nzunzu akomaka mozwi monene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Bomoi ezalaka kati na nzela ya bosembo,

\par }{\QB mpe kufa ezalaka te kati na nzela ya bosembo.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Mwana mayele ayokaka mateya ya tata na ye,

\par }{\QB kasi mwana oyo atiolaka ayokaka pamela te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mbuma ya monoko eleisaka moto bilei ya malamu,

\par }{\QB kasi molimo ya moto oyo atambolaka na bosembo te

\par }{\QB ememaka na mobulu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Moto oyo abatelaka monoko na ye

\par }{\QB abatelaka molimo na ye,

\par }{\Q kasi moto oyo afungolaka monoko na ye makasi

\par }{\QB akosuka na libebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Moto ya goyigoyi ayokaka baposa,

\par }{\QB kasi akoki kokokisa yango te ;

\par }{\QB nzokande baposa ya moto ya nzunzu ekokisamaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto ya sembo ayinaka maloba ya lokuta,

\par }{\QB kasi moto mabe amiyinisaka mpe apanzaka soni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bosembo ebatelaka moto oyo atambolaka

\par }{\QB alima na nzela na ye,

\par }{\QB kasi mabe ebebisaka bongo ya moto ya masumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ezali na moto moko oyo asalaka makambo lokola mozwi,

\par }{\QB nzokande azali na ye ata na eloko moko te ;

\par }{\Q mpe ezali na moto mosusu oyo asalaka

\par }{\QB makambo lokola mobola,

\par }{\QB nzokande azali na bozwi mingi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Bomengo ya mozwi ebatelaka bomoi na ye,

\par }{\QB kasi bato mabe batungisaka mobola te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Pole ya bato ya sembo engengaka makasi,

\par }{\QB kasi mwinda ya bato mabe ekufaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Lolendo ememaka kaka na koswana,

\par }{\QB kasi bato oyo bayokaka toli bazwaka bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Bomengo oyo ezwami na lombangu

\par }{\QB mpe na nzela ya mabe esilaka noki,

\par }{\Q kasi bomengo oyo babakisaka na moke-moke

\par }{\QB ekomaka ebele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Elikya oyo ekokisami te epesaka bokono na motema,

\par }{\QB kasi posa oyo ekokisami ezali nzete ya bomoi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moto oyo atiolaka liloba amiyokisaka pasi,

\par }{\QB kasi moto oyo atosaka malako akozwa lifuti.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mateya ya moto ya bwanya ezali etima ya bomoi,

\par }{\QB ekangolaka na mitambo ya kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Boyebi ememelaka bato ngolu,

\par }{\QB kasi nzela ya bato oyo babukaka mibeko ezalaka pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Moto ya mayele asalaka makambo kolanda boyebi,

\par }{\QB kasi zoba, atandaka bozoba na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Motindami ya mabe akweyaka kati na pasi,

\par }{\QB kasi motindami ya sembo amemaka lobiko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Bobola mpe soni ekomelaka bato oyo baboyaka koyekola,

\par }{\QB kasi moto oyo andimaka pamela akozwa lokumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Posa oyo ekokisami esalaka esengo na motema,

\par }{\QB kasi kokabwana na mabe ezali likambo ya nkele

\par }{\QB na miso ya zoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Moto oyo asanganaka na bato ya bwanya

\par }{\QB akomaka moto ya bwanya,

\par }{\Q kasi moto oyo atambolaka nzela moko na bazoba

\par }{\QB akomona pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mabe elandaka bato ya masumu,

\par }{\QB kasi bolamu ezali lifuti ya bato ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Moto oyo asalaka bolamu atikelaka bakitani na ye libula,

\par }{\QB kasi bomengo ya moto ya masumu ebombamaka

\par }{\QB mpo na moyengebene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Bilanga ya mobola ekoki kobotela ye bilei ebele,

\par }{\QB kasi ezali na bato oyo bazali kobeba

\par }{\QB mpo na kozanga bosembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto oyo aboyaka kobeta mwana na ye fimbu

\par }{\QB alingaka ye te,

\par }{\QB kasi moto oyo alingaka mwana na ye abetaka ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Moyengebene aliaka mpe atondaka,

\par }{\QB kasi libumu ya moto mabe ezalaka na nzala.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Mwasi ya bwanya atongaka ndako na ye,

\par }{\QB kasi mwasi oyo azangi mayele abukaka yango

\par }{\QB na maboko na ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Moto oyo atambolaka alima atosaka Yawe,

\par }{\QB kasi moto oyo nzela na ye etengama-tengama atiolaka Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Kati na monoko ya moto oyo azangi mayele,

\par }{\QB ezalaka na nzete ya lolendo,

\par }{\QB kasi bibebu ya moto ya bwanya ebatelaka ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Esika oyo ezalaka na ngombe te,

\par }{\QB elielo mpe ezalaka na eloko te,

\par }{\QB pamba te ezali makasi ya bangombe nde epesaka bomengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Motatoli ya sembo akosaka te,

\par }{\QB kasi motatoli ya mabe alobaka lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Motioli alukaka bwanya mpe azwaka yango te,

\par }{\QB kasi boyebi eyaka na pete epai na moto ya mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Zala mosika ya zoba,

\par }{\QB pamba te okotikala kozwa boyebi te na bibebu na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Bwanya ya moto ya mayele esosolisaka ye nzela na ye,

\par }{\QB kasi bozoba ya bato oyo bazangi mayele : lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Bazoba balingaka te kosenga bolimbisi,

\par }{\QB kasi ngolu na Nzambe ezalaka kati na bato ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Motema eyebaka pasi na yango moko,

\par }{\QB moko te akoki kokabola na yango esengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ndako ya moto mabe ekobukana,

\par }{\QB kasi ndako ya kapo ya bayengebene ekofuluka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Nzela mosusu emonanaka sembo na miso ya bato,

\par }{\QB nzokande, na suka, ememaka na kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ezala kati na koseka, motema ekoki kozala na mawa,

\par }{\QB mpe esengo ekoki kosuka na mawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Bato oyo batambolaka na boyengebene te

\par }{\QB bakozwa lifuti kolanda misala na bango,

\par }{\Q kasi moto ya sembo mpe akozwa lifuti

\par }{\QB kolanda misala na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Moto oyo azangi mayele andimaka

\par }{\QB makambo nyonso oyo balobaka,

\par }{\QB kasi moto ya mayele atambolaka na bokebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Moto ya bwanya abangaka mabe mpe akimaka yango,

\par }{\QB kasi zoba atombokaka, na elikya nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo asilikaka noki asalaka makambo ya bozoba,

\par }{\QB mpe bayinaka moto ya mayele mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Bato oyo bazangi mayele bazwaka bozoba lokola libula,

\par }{\QB kasi bato ya mayele bazwaka boyebi lokola motole.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Bato mabe bakofukama liboso ya bato ya malamu,

\par }{\QB bato ya mitema mabe bakofukama

\par }{\QB na ekuke ya bato ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mobola ayinamaka ata epai na moninga na ye moko,

\par }{\QB kasi mozwi azalaka na baninga ebele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Moto oyo atiolaka moninga na ye asalaka lisumu,

\par }{\QB kasi esengo na moto oyo asalaka bato bakelela bolamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Boni, bato oyo babongisaka kosala mabe

\par }{\QB bazali na libunga te ?

\par }{\Q Kasi boboto mpe solo ezali epai ya bato

\par }{\QB oyo babongisaka kosala bolamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mosala nyonso epesaka litomba,

\par }{\QB kasi maloba ya pamba ememaka na bobola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Bozwi ya bato ya bwanya ezalaka

\par }{\QB lokola motole na bango,

\par }{\Q kasi bozoba ya bato oyo bazangi mayele ezalaka

\par }{\QB lokola liboma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Motatoli oyo alobaka solo abikisaka bato ebele,

\par }{\QB kasi motatoli ya mabe alobaka lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Moto oyo atosaka Yawe akomaka na kondima makasi,

\par }{\QB mpe bana na ye bakozwa ekimelo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Kotosa Yawe ezali etima ya bomoi,

\par }{\QB ekangolaka na mitambo ya kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Kozala na bato ebele epesaka mokonzi lokumu,

\par }{\QB kasi mokonzi akweyaka soki azali na bato te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Moto oyo asilikaka noki te azalaka mayele,

\par }{\QB kasi moto oyo akangaka motema te abimisaka

\par }{\QB bozoba na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Motema oyo ezali na kimia epesaka bomoi na nzoto,

\par }{\QB kasi bilulela epolisaka mikuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Moto oyo anyokolaka mobola atiolaka

\par }{\QB Mokeli ya mobola yango,

\par }{\Q kasi moto oyo asalelaka moto akelela bolamu

\par }{\QB apesaka Ye lokumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Babenganaka moto mabe mpo na mabe na ye,

\par }{\QB kasi moto ya sembo awumelaka na elikya kino ata na kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Bwanya ewumelaka kati na motema ya moto

\par }{\QB oyo azali na bososoli ;

\par }{\QB kasi boni, ekoyebana solo kati na bazoba ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Bosembo etombolaka ekolo,

\par }{\QB kasi lisumu ememelaka bato soni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}Mokonzi asepelaka na mosali ya bwanya,

\par }{\QB kasi mosali oyo ayokisaka ye soni apelisaka kanda na ye.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}Eyano ya kimia ekimisaka kanda,

\par }{\QB kasi maloba oyo ezokisaka ebakisaka kanda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Lolemo ya moto ya bwanya ekomisaka boyebi elengi,

\par }{\QB kasi monoko ya bato oyo bazangi mayele

\par }{\QB ebimisaka bozoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Miso na Yawe ezalaka bisika nyonso

\par }{\QB mpo na kotala bato mabe mpe bato ya malamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Maloba ya kimia ezali lokola nzete ya bomoi,

\par }{\QB kasi maloba ya botomboki ezokisaka motema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto oyo azangi mayele atiolaka mateya ya tata na ye,

\par }{\QB kasi moto oyo andimaka pamela akokoma mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ezalaka na bomengo ebele kati na ndako ya moyengebene,

\par }{\QB kasi lifuti ya moto mabe ememaka pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Bibebu ya moto ya bwanya esopaka boyebi,

\par }{\QB kasi ezali bongo te na motema ya zoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mbeka ya moto mabe ezalaka nkele na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi libondeli ya moto ya sembo esepelisaka Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Nzela ya moto mabe ezalaka nkele na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi alingaka moto oyo alandaka nzela ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Moto oyo abimaka libanda ya nzela ya sembo

\par }{\QB akozwa pamela ya makasi ;

\par }{\QB moto oyo aboyaka pamela akokufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ndenge mboka ya bakufi mpe mokili ya mozindo

\par }{\QB ezali penza polele liboso ya Yawe,

\par }{\Q ndenge wana mpe mitema ya bana ya bato

\par }{\QB ezali polele liboso na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Moto ya moto makasi alingaka te moto oyo apamelaka ye,

\par }{\QB yango wana akendaka te epai ya bato ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Motema ya esengo engengisaka elongi,

\par }{\QB kasi motema ya mawa elembisaka molimo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Motema ya moto ya mayele elukaka boyebi,

\par }{\QB kasi monoko ya zoba ebimisaka kaka bozoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mikolo nyonso ezalaka mabe

\par }{\QB mpo na moto oyo azali na pasi,

\par }{\Q kasi bomoi ya moto oyo azali na esengo ezalaka

\par }{\QB tango nyonso na feti.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kozala na eloko moko kati na kotosa Yawe ezali malamu

\par }{\QB koleka kozala na bomengo mingi kati na komitungisa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Kolia ndunda kati na bolingo ezali malamu

\par }{\QB koleka kolia ngombe ya mafuta kati na koyina.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto oyo atombokaka noki ayeisaka koswana,

\par }{\QB kasi moto oyo akangaka motema akitisaka koswana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Nzela ya moto ya goyigoyi ezalaka

\par }{\QB lokola banzela mike ya banzube,

\par }{\QB kasi nzela ya bato ya sembo ezalaka ya kosembolama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Mwana ya bwanya asepelisaka tata na ye,

\par }{\QB kasi moto oyo azangi mayele atiolaka mama na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Bozoba esepelisaka moto oyo azangi mayele,

\par }{\QB kasi moto ya mayele atambolaka alima na nzela na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mabongisi ekokisamaka te soki bato basangani te

\par }{\QB mpo na kopesa mayele,

\par }{\QB kasi ekokisamaka malamu soki bapesi toli bazali ebele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kozongisa eyano ya malamu epesaka moto esengo,

\par }{\QB mpe liloba oyo elobami na tango oyo ekoki ezalaka kitoko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Nzela ya bomoi ememaka moto ya bwanya na likolo,

\par }{\QB mpo na kobatela ye ete akita na mboka ya bakufi te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Yawe abukaka ndako ya moto ya lolendo,

\par }{\QB kasi alendisaka libula ya mwasi oyo akufisa mobali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Makanisi ya moto mabe ezalaka nkele na miso ya Yawe,

\par }{\QB kasi maloba ya malamu ezalaka peto na miso na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto oyo alukaka litomba na nzela ya sembo te

\par }{\QB amemaka mitungisi na libota na ye,

\par }{\QB kasi moto oyo aboyaka kanyaka akozala na bomoi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Motema ya moyengebene ekanisaka

\par }{\QB liboso ya kopesa eyano,

\par }{\QB kasi monoko ya moto mabe ebimisaka maloba ya mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Yawe azalaka mosika ya bato mabe,

\par }{\QB kasi ayokaka libondeli ya bayengebene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Eloko oyo esepelisaka miso esepelisaka mpe motema ;

\par }{\QB sango malamu elendisaka mikuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Moto oyo ayokaka pamela oyo epesaka bomoi

\par }{\QB avandaka kati na bato ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Moto oyo asundolaka koyekola

\par }{\QB atiolaka nde bomoi na ye moko,

\par }{\QB kasi moto oyo andimaka pamela akomaka mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Kotosa Yawe ezali eteyelo ya bwanya ;

\par }{\QB komikitisa eyaka liboso ya nkembo.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}Motema ya moto esalaka mabongisi,

\par }{\QB kasi eyano ewutaka epai na Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Nzela nyonso ya moto emonanaka peto na miso na ye,

\par }{\QB kasi Yawe nde amekaka mitema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Pesa misala na yo epai na Yawe,

\par }{\QB mpe mabongisi na yo ekokokisama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yawe asalaka makambo nyonso na tina,

\par }{\QB ezala bato mabe, asala bango mpo na mokolo ya pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto nyonso ya lolendo azalaka nkele na miso ya Yawe ;

\par }{\QB solo, akozanga te kozwa etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bolingo mpe bosembo elongolaka mbeba ;

\par }{\QB kotosa Yawe etindaka moto kokima mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Soki Yawe asepeli na nzela ya moto,

\par }{\QB akoyokanisa ye na banguna na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kozwa biloko moke kati na bosembo ezali malamu

\par }{\QB koleka kozwa bomengo ebele kati na nzela ya mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Motema ya moto esalaka mabongisi,

\par }{\QB kasi ezali Yawe nde asalaka ete ekokisama to te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Maloba ya mokonzi ezali lokola Liloba na Nzambe,

\par }{\QB ekweyaka te kati na kosambisama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Emekelo kilo ya sembo mpe basani oyo bamekelaka kilo

\par }{\QB ezali ya Yawe,

\par }{\QB mpe kilo nyonso ya saki ezali likambo na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ezali malamu te mpo na mokonzi kosala mabe,

\par }{\QB pamba te bokonzi elendisamaka nde na nzela ya bosembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Bakonzi balingaka maloba ya solo,

\par }{\QB mpe bapesaka moto oyo alobaka na bosembo lokumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Kanda ya mokonzi ememaka na kufa,

\par }{\QB kasi moto ya bwanya ayebaka kokitisa yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Soki elongi ya mokonzi ezali kongenga,

\par }{\QB elingi koloba : bomoi.

\par }{\Q Bolamu na ye ezali lokola lipata ya mvula ya eleko ya suka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Bwanya ezali malamu koleka wolo,

\par }{\QB mpe kozwa mayele ezali na litomba koleka palata.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Bato ya sembo batambolaka

\par }{\QB na nzela oyo epesaka mabe mokongo.

\par }{\Q Moto oyo abatelaka motema na ye

\par }{\QB abatelaka nde bomoi na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Lolendo eyaka liboso ya kobebisama,

\par }{\QB mpe komimatisa eyaka liboso ya kokweyisama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kozala moto ya komikitisa mpe kozala elongo na bato bakelela

\par }{\QB ezali malamu koleka kokabola bomengo ya bitumba

\par }{\QB elongo na bato ya lolendo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Moto oyo akanisaka na tina na makambo

\par }{\QB amonaka bolamu.

\par }{\QB Esengo na moto oyo atiaka elikya na Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Babengaka moto oyo azali na motema ya bwanya

\par }{\QB moto ya mayele,

\par }{\QB mpe bibebu ya kimia ebakisaka boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mayele ezali etima ya bomoi

\par }{\QB mpo na bato oyo bazali na yango,

\par }{\QB kasi bozoba ezali etumbu mpo na bazoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Motema ya moto ya bwanya ekomisaka

\par }{\QB monoko na ye mayele,

\par }{\QB mpe bibebu na ye ebakisaka boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Maloba ya elengi ezalaka lokola mafuta ya nzoyi,

\par }{\QB epesaka kimia na motema mpe lobiko na mikuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Nzela mosusu emonanaka sembo na miso ya bato,

\par }{\QB nzokande, na suka, ememaka na kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Nzala etindaka mosali ete asala mosala,

\par }{\QB monoko na ye etindikaka ye na mosala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto ya Beliali abongisaka kosala mabe,

\par }{\QB mpe maloba na ye ezali lokola moto oyo etumbaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Moto mabe alonaka koswana,

\par }{\QB moto ya songisongi akabolaka baninga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Moto ya mobulu abendaka moninga na ye

\par }{\QB mpe atambolisaka ye na nzela ya mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Moto oyo akangi miso mpe bibebu na ye

\par }{\QB mpo na kosala mabongisi ya mabe

\par }{\QB asili kosala masumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Suki ya pembe ezali motole ya nkembo ;

\par }{\QB bazwaka yango na nzela ya bosembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Moto oyo akangaka motema azali makasi koleka elombe,

\par }{\QB mpe moto oyo ayebi komikanga azali makasi

\par }{\QB koleka moto oyo abotolaka bingumba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Bakobetaka zeke kati na elamba ya Nganga-Nzambe,

\par }{\QB kasi mikano nyonso ewutaka na Yawe.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Kolia na kimia ndambo ya lipa ya kokawuka ezali malamu

\par }{\QB koleka kovanda na ndako etonda na misuni elongo na koswana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mosali ya bwanya akozala na bokonzi

\par }{\QB likolo ya mwana mobali oyo asalaka soni,

\par }{\QB mpe akozwa libula elongo na bandeko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Bapetolaka palata na kikalungu,

\par }{\QB mpe bapetolaka wolo na fulu ya moto makasi,

\par }{\QB kasi ezali Yawe nde amekaka mitema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Moto oyo asalaka mabe ayokaka maloba ya bato mabe,

\par }{\QB mokosi apesaka litoyi na ye na maloba ya lokuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto oyo anyokolaka mobola

\par }{\QB anyokolaka Mokeli ya mobola yango ;

\par }{\Q moto oyo asepelaka na pasi ya moninga

\par }{\QB akozanga te kozwa etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bakitani bazali motole ya bakoko,

\par }{\QB mpe baboti bazali lokumu ya bana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ndenge maloba ya lokumu ebongi te mpo na moto mabe,

\par }{\QB ndenge mpe maloba ya lokuta ebongi te mpo na mokonzi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kanyaka ezalaka lokola kisi na miso ya moto

\par }{\QB oyo azali na yango ;

\par }{\QB alongaka na esika nyonso oyo akendaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Moto oyo abombaka mabe alukaka bolingo,

\par }{\QB kasi moto oyo azongelaka yango tango nyonso

\par }{\QB akabolaka bato oyo balingani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Pamela ezalaka na litomba mpo na moto ya mayele,

\par }{\QB kasi kobeta zoba bafimbu nkama moko ezalaka

\par }{\QB na litomba te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Moto mabe alukaka kaka kotomboka,

\par }{\QB kasi bakotindela ye ntoma ya motema mabe

\par }{\QB mpo na kotelemela ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kokutana na ngombolo oyo babotoli bana ezali malamu

\par }{\QB koleka kokutana na zoba oyo azali kati na bolema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Pasi etikaka ata moke te ndako ya moto

\par }{\QB oyo azongisaka mabe mpo na malamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Kobanda koswana ezali lokola kofungola nzela ya mayi ;

\par }{\QB tika na yo liboso ete kobendana ekoma makasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Moto oyo alongisaka bato mabe

\par }{\QB mpe moto oyo akweyisaka bato ya sembo

\par }{\QB bazali, bango mibale, nkele na miso ya Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mpo na nini mbongo ezala na maboko ya zoba ?

\par }{\QB Mpo ete asomba bwanya wana azali na posa na yango te !


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Molingami alingaka tango nyonso,

\par }{\QB mpe akomaka ndeko na tango ya pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto oyo azangi mayele abetaka tolo

\par }{\QB mpo na kondima baniongo ya mopaya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Moto oyo alingaka koswana alingaka masumu ;

\par }{\QB moto oyo atongaka ekuke na ye na likolo

\par }{\QB amilukelaka kokweya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Moto ya motema mabe abongaka te,

\par }{\QB mpe moto ya lolemo ya lokuta akomona pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Kozala na mwana ya zoba esalaka pasi na motema,

\par }{\QB mpe tata ya moto ya liboma akotikala kozala na esengo te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Motema ya esengo ebikisaka nzoto,

\par }{\QB kasi motema oyo etutami ebukaka mikuwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Moto mabe azwaka kanyaka na nkuku

\par }{\QB mpo na kobebisa nzela ya bosembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Bwanya emonanaka na elongi ya moto ya mayele,

\par }{\QB kasi miso ya zoba ekendaka kino na suka ya mokili.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mwana oyo azangi mayele apesaka tata na ye mawa,

\par }{\QB mpe ayokisaka mama na ye pasi na motema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ezali malamu te kopesa moto ya sembo etumbu,

\par }{\QB mpe ezali malamu te kobeta bato ya lokumu

\par }{\QB na miso ya bosembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto oyo abatelaka monoko na ye azali na boyebi ;

\par }{\QB moto oyo alengaka-lengaka te azali mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ezala moto ya liboma, soki avandi kimia,

\par }{\QB amonanaka lokola moto ya bwanya ;

\par }{\Q moto oyo akangaka monoko na ye

\par }{\QB amonanaka lokola moto ya mayele.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}Moyimi alukaka kaka kosepelisa baposa na ye,

\par }{\QB atelemelaka bososoli nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Moto oyo azangi mayele asepelaka te kozwa

\par }{\QB tango ya kokanisa,

\par }{\QB kasi asepelaka kaka kotalisa makanisi ya motema na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Soki moto mabe ayei, kotiola mpe eyaka ;

\par }{\QB soki soni eyei, kofinga mpe eyaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Maloba ya monoko ya moto ezalaka

\par }{\QB lokola mayi ya mozindo ;

\par }{\Q etima ya bwanya ezalaka lokola mayi ya ebale

\par }{\QB oyo etondi makasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ezali malamu te kolongisa moto mabe

\par }{\QB mpe kokweyisa moyengebene, kati na kosambisama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bibebu ya moto oyo azangi mayele eyeisaka koswana,

\par }{\QB mpe monoko na ye eyeisaka fimbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Monoko ya moto oyo azangi mayele ememelaka ye kufa,

\par }{\QB mpe bibebu na ye ezalaka motambo

\par }{\QB mpo na molimo na ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Maloba ya moto ya songisongi ezalaka

\par }{\QB lokola bilei ya kitoko,

\par }{\QB ekitaka na esengo kino na libumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Moto oyo azongaka sima na mosala na ye

\par }{\QB azali ndeko ya mobebisi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kombo ya Yawe ezali

\par }{\QB lokola ndako molayi batonga makasi ;

\par }{\Q moyengebene akimelaka kuna

\par }{\QB mpe azwaka ebombamelo ya makasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Bomengo ya mozwi ezali engumba na ye,

\par }{\QB oyo batonga makasi ;

\par }{\QB akanisaka ete ezali lokola mir ya molayi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Liboso ete moto akweya,

\par }{\QB motema na ye ekomaka na lolendo ;

\par }{\QB kasi komikitisa eyaka liboso ya nkembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kopesa eyano liboso ya koyoka

\par }{\QB ezali liboma mpe bozoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Kimia kati na motema elendisaka moto

\par }{\QB na tango ya bokono,

\par }{\QB kasi nani akokoka kolendisa motema oyo etutami ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Motema ya moto ya mayele ezwaka mayele,

\par }{\QB mpe litoyi ya moto ya bwanya elukaka boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kado efungolelaka moto oyo apesi yango nzela

\par }{\QB mpe ekotisaka ye liboso ya bato minene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto ya liboso na kosamba amonanaka

\par }{\QB lokola nde alongi ;

\par }{\Q kasi soki moto oyo azali kosamba na ye ayei,

\par }{\QB akotelemela ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Zeke esilisaka koswana

\par }{\QB mpe ekataka makambo kati na bato ya makasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kokota lisusu na motema ya ndeko oyo osali mabe

\par }{\QB ezalaka pasi koleka kokota na engumba batonga makasi ;

\par }{\Q mpe koswana na moto ezali lokola kokanga

\par }{\QB bikuke ya ndako batonga makasi na bibende ya minene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Moto atondisaka libumu na ye

\par }{\QB na nzela ya mbuma ya monoko na ye

\par }{\QB mpe akotonda na lifuti ya bibebu na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Kufa mpe bomoi ezali na se ya nguya ya lolemo ;

\par }{\QB moto oyo alingaka lolemo akolia mbuma na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mobali oyo azwi mwasi ya malamu azwi bomengo,

\par }{\QB azwi ngolu kowuta epai na Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mobola alobaka na mongongo ya kobondela,

\par }{\QB kasi mozwi azongisaka eyano na lolendo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto oyo azalaka na balingami ebele amitiaka na pasi,

\par }{\QB kasi ezali na molingami moko ya motema,

\par }{\QB oyo aleki ata ndeko.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}Mobola oyo atambolaka na bosembo azali malamu

\par }{\QB koleka mokosi oyo azangi mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ezali malamu te kobungisa mayele,

\par }{\QB kati na bolingo oyo eleka ndelo.

\par }{\Q Lokolo ya moto oyo atambolaka noki-noki

\par }{\QB ezangaka te kobeta libaku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Bozoba ya moto ebebisaka bomoi na ye ;

\par }{\QB mpe, na sima, akomaka kotombokela Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mozwi azalaka na baninga ebele,

\par }{\QB kasi mobola akabwanaka

\par }{\QB ata na molingami na ye ya motema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Motatoli ya lokuta akozwa etumbu ;

\par }{\QB moto oyo akosaka akozanga te kozwa etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bato mingi balukaka kosepelisa moto ya lokumu,

\par }{\QB mpe moto nyonso alukaka kozala molingami ya moto

\par }{\QB oyo asungaka bato.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Soki bandeko nyonso ya mobola bayinaka ye,

\par }{\QB mpo na nini baninga na ye bakima ye te ?

\par }{\QB Ata tango azali nanu koloba, batikalaka lisusu wana te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Moto oyo alukaka kozwa bwanya alingaka bomoi na ye ;

\par }{\QB moto oyo alingaka mayele alongaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Motatoli ya lokuta azwaka etumbu ;

\par }{\QB moto oyo akosaka akobebisama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Bomoi ya lokumu ebongi na zoba te ;

\par }{\QB ebongi mpe te na mowumbu kopesa mitindo na bakambi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Bwanya ya moto ekomisaka ye motema molayi ;

\par }{\QB mpe azwaka lokumu tango atalaka pamba

\par }{\QB mabe oyo basalaka ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kanda ya mokonzi ezali lokola koganga ya nkosi,

\par }{\QB kasi bolamu na ye ezali lokola mamwe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mwana ya zoba azali pasi mpo na tata na ye ;

\par }{\QB koswana ya mwasi ezali lokola linzanza ya ndako,

\par }{\QB oyo etangisaka mayi tango nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Moto akoki kozwa bandako mpe bomengo

\par }{\QB lokola libula kowuta epai ya batata,

\par }{\QB kasi mwasi ya bwanya azali likabo kowuta na Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Bogoyigoyi ememaka moto na pongi makasi,

\par }{\QB mpe moto ya goyigoyi akufaka nzala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Moto oyo atosaka mibeko abatelaka molimo na ye ;

\par }{\QB moto oyo akebaka te na etamboli na ye akokufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo asalaka bolamu epai ya mobola

\par }{\QB adefisaka Yawe,

\par }{\QB bongo Yawe akozongisela ye bolamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Pesaka mwana na yo etumbu wana elikya ezali nanu,

\par }{\QB kasi kotomboka na yo ekoma te kino

\par }{\QB na posa ya koboma ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Tika ete moto oyo asilikaka makasi amema

\par }{\QB mokumba ya kanda na ye ;

\par }{\QB pamba te soki obikisi ye, okotinda ye ete azongela lisusu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Yoka toli mpe ndima mateya,

\par }{\QB mpo ete okoma moto ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Motema ya moto ezalaka na makanisi ebele,

\par }{\QB kasi ezali mokano ya Yawe nde ekokisamaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Eloko oyo moto alingaka epai ya moninga na ye moto

\par }{\QB ezali bolingo ya solo,

\par }{\QB mpe mobola azali malamu koleka mokosi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kotosa Yawe ememaka na bomoi,

\par }{\QB esalaka ete moto azala na kimia ;

\par }{\QB boye ata mabe moko te ekokomela ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto ya goyigoyi akotisaka loboko na ye kati na bilei,

\par }{\QB kasi akokaka te kozongisa yango na monoko na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Beta motioli fimbu, mpe zoba akozwa mayele ;

\par }{\QB sembola moto ya mayele, mpe akozwa boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mwana oyo abetaka tata na ye

\par }{\QB mpe abenganaka mama na ye

\par }{\QB ayeisaka soni mpe mawa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mwana na ngai, soki otiki koyoka mateya,

\par }{\QB okobunga nzela ya maloba ya boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Moto oyo atiolaka bosembo azali motatoli ya zoba ;

\par }{\QB mpe monoko ya bato mabe emelaka kaka mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Etumbu esalema mpo na batioli,

\par }{\QB mpe fimbu esalema mpo na bazoba.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}Vino elobisaka bato maloba ya soni,

\par }{\QB masanga ya makasi ememaka mobulu ;

\par }{\Q moto nyonso oyo amipesaka na yango akotikala te

\par }{\QB kokoma moto ya bwanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Somo oyo mokonzi apesaka ezali

\par }{\QB lokola koganga ya nkosi ;

\par }{\QB moto oyo apesaka ye kanda amilukelaka ye moko pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Koboya koswana epesaka moto lokumu,

\par }{\QB kasi moto oyo azangi mayele amipesaka na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Moto ya goyigoyi asalaka bilanga te

\par }{\QB likolo ya kobanga malili ;

\par }{\Q boye na tango ya kobuka mbuma,

\par }{\QB alukaka mpe kobuka, kasi akozwa eloko te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Makanisi ya motema ya moto ezalaka

\par }{\QB lokola ebale ya mozindo,

\par }{\QB moto ya mayele alukaka kotoka kati na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bato ebele batatolaka bolamu na bango,

\par }{\QB kasi nani akomona moto ya sembo ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Moyengebene atambolaka na bosembo na ye ;

\par }{\Q boye sima na ye, bana na ye bakozala bato ya esengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Soki mokonzi avandi na kiti mpo na kosambisa,

\par }{\QB miso na ye ebenganaka mabe nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Nani akoki koloba : « Nabatelaka motema na ngai peto,

\par }{\QB nazali peto, nazali na masumu te ? »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kilo mibale mpe bimekelo mibale,

\par }{\QB nyonso ezali nkele na miso ya Yawe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Bayebaka elenge mobali na nzela ya misala na ye,

\par }{\QB soki ezaleli na ye ezali peto mpe sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ezala litoyi oyo eyokaka to liso oyo emonaka,

\par }{\QB ezali Yawe nde asalaki nyonso mibale.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kolingaka pongi te, noki te okokoma mobola ;

\par }{\Q sala ete miso na yo ezalaka ya kofungwama,

\par }{\QB mpe okozanga te bilei ya kobomba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Moto oyo asombaka biloko alobaka :

\par }{\QB « Biloko oyo ezali mabe ! Ezali malamu te ! »

\par }{\Q Kasi soki akei, atombolaka mapeka mpo na biloko oyo azwi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Wolo mpe babiju ezalaka na yango ebele,

\par }{\QB kasi bibebu oyo ebimisaka boyebi eleki na motuya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Kamata elamba ya moto oyo alapi ndayi

\par }{\QB mpo na niongo ya moto mosusu ;

\par }{\Q bomba yango lokola ndanga

\par }{\QB soki alapi ndayi mpo na mwasi mopaya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Bilei oyo ezwami na nzela ya lokuta

\par }{\QB ezalaka elengi na monoko ya moto,

\par }{\QB kasi, na sima, monoko na ye etondaka na zelo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Soki ozali kosala mabongisi,

\par }{\QB tunaka toli ;

\par }{\Q mpe soki olingi kobunda bitumba,

\par }{\QB zala na ekenge mpe na mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Moto ya bilobaloba abimisaka basekele ;

\par }{\Q yango wana kima bato oyo balobaka mingi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Moto oyo alakelaka tata to mama na ye mabe,

\par }{\QB mwinda na ye ekokufa kati na molili.


\par }{\Q \VS{21}Bomengo oyo moto azwi noki-noki na ebandeli

\par }{\QB ekopambolama te na suka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Kolobaka te : « Nakozongisa mabe

\par }{\QB na mabe oyo basali ngai ! »

\par }{\Q Kasi talela Yawe, mpe akobikisa yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Kilo oyo ekesana na kilo mosusu ezalaka

\par }{\QB nkele na miso ya Yawe,

\par }{\QB mpe emekelo kilo ya lokuta ezalaka eloko ya malamu te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ezali Yawe nde atambolisaka matambe ya moto ;

\par }{\QB bongo ndenge nini moto akoki kososola ye moko

\par }{\QB nzela na ye ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ezali motambo mpo na moto koloba na lombangu :

\par }{\QB « Eloko oyo ebulisami mpo na Yawe, »

\par }{\QB mpe kokanisa sima na ye kolapa ndayi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mokonzi ya bwanya abenganaka bato mabe

\par }{\QB mpe azangaka te kopesa bango etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Molimo ya moto ezali mwinda oyo Yawe apesi ye ;

\par }{\Q esosolaka bozindo nyonso ya motema ya moto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Bolamu mpe solo ebatelaka mokonzi ;

\par }{\Q alendisaka bokonzi na ye na nzela ya bolamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Makasi ezali biju ya bilenge,

\par }{\QB mpe suki ya pembe ezali lokumu ya mibange.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Bapota elongolaka mabe,

\par }{\QB mpe bafimbu esukolaka bozindo ya molimo ya moto.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}Kati na loboko na Yawe,

\par }{\QB motema ya mokonzi ezalaka lokola moluka

\par }{\QB oyo atindaka esika nyonso oyo alingi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Nzela nyonso ya moto emonanaka alima na miso na ye,

\par }{\QB kasi ezali Yawe nde amekaka mitema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Na miso na Yawe,

\par }{\QB kosala makambo ya sembo mpe ya alima ezali motuya

\par }{\QB koleka bambeka ya kotumba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Miso ya lofundu, motema ya lolendo

\par }{\QB mpe kongenga ya bato mabe ezali masumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mabongisi ya moto oyo asalaka mosala

\par }{\QB ememaka ye na bomengo,

\par }{\QB kasi kozala motema moto-moto ememaka na kozanga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kozwa bomengo na nzela ya lokuta ezali kaka molinga

\par }{\QB oyo epanzanaka mpe motambo oyo ememaka na kufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Makambo ya bato mabe ebebisaka bango moko,

\par }{\QB pamba te baboyaka kosala makambo ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Nzela ya moto mabe ezalaka na mabaku,

\par }{\QB kasi mosala ya moto ya peto ezalaka sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Kovanda na songe ya ndako ezali malamu

\par }{\QB koleka kovanda elongo na mwasi oyo aswanaka-swanaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Molimo ya moto mabe elingaka kaka makambo mabe ;

\par }{\QB ata moninga na ye penza azwaka ngolu te na miso na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Tango bapesaka motioli etumbu,

\par }{\QB zoba akomaka moto ya bwanya ;

\par }{\Q mpe tango bapesaka malako epai ya moto ya bwanya,

\par }{\QB azwaka solo boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Nzambe ya sembo atalaka na bokebi makambo

\par }{\QB oyo esalemaka kati na bandako ya bato mabe,

\par }{\QB mpe akweyisaka bango kati na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Soki moto akangi matoyi na ye

\par }{\QB mpo na koboya koyoka koganga ya mobola,

\par }{\QB ye mpe bakoyanola ye te tango akoganga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Likabo oyo bapesi na nkuku ekitisaka kanda,

\par }{\QB mpe kado oyo batie na tolo ekitisaka kanda makasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ezali esengo mpo na moyengebene kosambisa makambo na sembo,

\par }{\QB kasi yango ezali pasi makasi mpo na bato oyo basalaka mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Moto oyo abungi nzela ya bwanya

\par }{\QB akovanda kati na lisanga ya bakufi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo alingaka biyenga akokoma mobola ;

\par }{\QB moto oyo alingaka masanga ya vino mpe mafuta

\par }{\QB akotikala kokoma mozwi te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto mabe azalaka lokola motuya oyo bafutaka

\par }{\QB mpo na kosikola moto ya sembo ;

\par }{\Q moto ya sembo te azalaka lokola motuya

\par }{\QB oyo bafutaka mpo na kosikola moto ya alima.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kovanda kati na esobe ezali malamu

\par }{\QB koleka kovanda esika moko na mwasi

\par }{\QB oyo aswanaka-swanaka mpe asilikaka-silikaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Bilei ya kitoko mpe mafuta ezalaka

\par }{\QB kati na ndako ya moto ya bwanya,

\par }{\QB kasi moto oyo azangi mayele abebisaka yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Moto oyo alukaka bosembo mpe bolingo

\par }{\QB akozwa bomoi, bomengo mpe lokumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Moto ya bwanya abundisaka engumba ya bato ya makasi,

\par }{\QB mpe akweyisaka bandako ya makasi

\par }{\QB oyo bato batielaka mitema.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Moto oyo abatelaka monoko mpe lolemo na ye

\par }{\QB abatelaka molimo na ye na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Kombo ya moto ya lofundu mpe ya lolendo ezali : « Motioli. »

\par }{\QB Asalaka makambo na lolendo oyo eleka ndelo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Baposa ya moto ya goyigoyi ekoboma ye,

\par }{\QB pamba te maboko na ye eboyaka kosala.


\par }{\Q \VS{26}Mokolo mobimba,

\par }{\QB akufaka na ye kaka na baposa makasi ;

\par }{\QB kasi moto ya sembo apesaka na kobomba te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Mbeka ya moto mabe ezalaka nkele ;

\par }{\QB ezalaka nkele koleka soki amemi yango na makanisi mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Motatoli ya lokuta akokufa,

\par }{\QB kasi moto oyo ayokaka akoloba tango nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Moto mabe akangaka elongi na ye,

\par }{\QB kasi moto ya sembo alendisaka nzela na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Liboso na Yawe, bwanya moko te, mayele moko te

\par }{\QB mpe toli moko te ekoki kolonga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Mpunda ebongisama mpo na mokolo ya bitumba,

\par }{\QB kasi elonga ewutaka na Yawe.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}Kokende sango ya malamu ezali malamu

\par }{\QB koleka kozala na bomengo mingi ;

\par }{\QB lokumu ezali malamu koleka palata mpe wolo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mozwi mpe mobola bazali na likambo moko ya lisanga :

\par }{\QB ezali Yawe nde azali Mokeli na bango mibale.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Moto ya mayele amonaka likama na mosika mpe amibombaka,

\par }{\QB kasi moto oyo azangi mayele akoleka wana mpe akokutana na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Komikitisa mpe kotosa Yawe ememaka

\par }{\QB bozwi, lokumu mpe bomoi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Nzela ya bato mabe ezalaka na banzube mpe mitambo,

\par }{\QB kasi moto oyo abatelaka molimo na ye azalaka mosika na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Lakisa mwana nzela oyo asengeli kotambola wuta na bomwana na ye ;

\par }{\QB ezala tango akokoma mokolo, akobunga yango te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mozwi azalaka mokonzi ya mobola,

\par }{\QB mpe modefi azalaka mowumbu ya modefisi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Moto oyo alonaka masumu abukaka pasi,

\par }{\QB mpe makasi ya kanda na ye nyonso ekosuka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Moto oyo akabaka na esengo akopambolama,

\par }{\QB pamba te akabolaka bilei na ye na mobola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Bengana motioli,

\par }{\QB bongo kowelana, koswana mpe kofingana ekosila.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Moto oyo alingaka kozala peto na motema,

\par }{\QB oyo ngolu ezalaka na bibebu na ye,

\par }{\QB mokonzi azalaka molingami na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Miso na Yawe ebatelaka boyebi,

\par }{\QB kasi akweyisaka maloba ya moto oyo azangi mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moto ya goyigoyi alobaka : « Nkosi ezali kuna na libanda,

\par }{\QB ekoboma ngai na kati-kati ya balabala. »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Monoko ya mwasi ya ndumba ezalaka lokola libulu ya mozindo ;

\par }{\QB moto oyo Yawe asilikeli akweyaka kuna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Motema ya mwana moke ezalaka na bozoba,

\par }{\QB bongo fimbu ya pamela elongolaka yango kati na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Moto oyo anyokolaka mobola

\par }{\QB mpo ete akoma na bomengo mingi

\par }{\QB mpe oyo apesaka mozwi bakado bakokweya na bobola.


\par }{\SH Maloba ya bato ya bwanya
\par }
{\Q \VS{17}Pesa matoyi mpe yoka toli ya bato ya bwanya,

\par }{\QB mpe tika ete motema na yo endima mateya na ngai.


\par }{\Q \VS{18}Pamba te ekozala esengo soki obombi yango na motema na yo,

\par }{\QB mpe soki yango nyonso ezali pene ya bibebu na yo.


\par }{\Q \VS{19}Nateyi yo yango lelo

\par }{\QB mpo ete elikya na yo ezala kati na Yawe.


\par }{\Q \VS{20}Boni, lobi eleki, nakomelaki yo te batoli koleka tuku misato,

\par }{\QB batoli ya bwanya mpe ya boyebi,


\par }{\Q \VS{21}batoli oyo epesaka mateya ya solo

\par }{\QB mpe maloba ya solo mpo ete okoka kozongisa biyano ya solo

\par }{\QB na moto oyo atindi yo ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Kobotola te na makasi biloko ya mobola,

\par }{\QB pamba te azali mobola,

\par }{\QB konyokola te moto ya pasi na esambiselo,


\par }{\Q \VS{23}pamba te Yawe akobundela bango

\par }{\QB mpe akobebisa bomoi ya bato

\par }{\QB oyo bakobebisa bomoi na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Kozala molingami te ya moto ya kanda,

\par }{\QB mpe kosangana te na moto ya motema moto-moto,


\par }{\Q \VS{25}noki te okoyekola nzela na ye

\par }{\QB mpe okokangama na motambo na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Kozala te na molongo ya bato oyo batombolaka maboko

\par }{\QB mpo na kondima kofuta baniongo ya bato mosusu,


\par }{\Q \VS{27}pamba te soki ozali na yo na makoki ya kofuta te,

\par }{\QB mpo na nini okolinga ete babotola ata mbeto na yo ya kolala ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Kozongisa na sima te mondelo ya kala

\par }{\QB oyo batata na yo bakataki.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Osila komona moto oyo ayebi mosala na ye malamu ?

\par }{\QB Akosala kaka liboso ya bakonzi,

\par }{\QB akosala te liboso ya bato ya molili.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{23}{\Q \VerseOne{1}Soki ovandi mpo na kolia mesa moko elongo na mokonzi,

\par }{\QB tala malamu moto oyo azali liboso na yo.


\par }{\Q \VS{2}Tia mbeli na mongongo na yo

\par }{\QB soki ozalaka lokoso.


\par }{\Q \VS{3}Kolula te bilei na ye ya kitoko,

\par }{\QB pamba te, tango mosusu, ezali na yango bololo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Koboma nzoto te mpo na koluka kozwa bomengo,

\par }{\QB kotia mayele na yo te kati na yango.


\par }{\Q \VS{5}Tango okobwaka miso na ngambo ya bomengo, ekobunga,

\par }{\QB pamba te ezalaka na mapapu

\par }{\QB mpe epumbwaka na likolo makasi lokola mpongo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kolia te bilei ya moto oyo azali kotala yo na miso mabe

\par }{\QB mpe kolula te bilei na ye ya kitoko,


\par }{\Q \VS{7}pamba te azalaka ndenge makanisi ya motema na ye ezali.

\par }{\QB Alobaka : « Lia mpe mela, »

\par }{\QB kasi motema na ye ezali elongo na yo te.


\par }{\Q \VS{8}Okosanza eteni oyo oliaki,

\par }{\QB mpe maloba na yo ya kitoko ekokende pamba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Kolobaka na zoba te,

\par }{\QB pamba te akotiola bwanya ya maloba na yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kozongisa te na sima mondelo ya kala

\par }{\QB mpe kokota te na bilanga ya bana bitike,


\par }{\Q \VS{11}pamba te Molobeli na bango azalaka makasi,

\par }{\QB akozwa makambo na bango na maboko

\par }{\QB mpo na kotelemela yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Tika ete motema na yo endimaka kotosa mibeko,

\par }{\QB mpe matoyi na yo eyokaka maloba ya boyebi !


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kozangisa te kopesa mwana etumbu ;

\par }{\QB soki obeti ye fimbu, akokufa te.


\par }{\Q \VS{14}Na kobeta ye fimbu,

\par }{\QB okokangola molimo na ye na lifelo.


\par }{\Q \VS{15}Mwana na ngai, soki motema na yo ezali na bwanya,

\par }{\QB motema na ngai ekozala na esengo.


\par }{\Q \VS{16}Solo, bomoto na ngai nyonso ekotonda na esengo,

\par }{\QB soki bibebu na yo elobi makambo ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Tika ete motema na yo elulaka te bato ya masumu,

\par }{\QB kasi zalaka tango nyonso na posa makasi ya kotosa Yawe ;


\par }{\Q \VS{18}pamba te suka na yo ekozala solo malamu

\par }{\QB mpe elikya na yo ekozala ya pamba te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mwana na ngai, yoka mpe zala na bwanya,

\par }{\QB batela motema na yo kati na nzela ya sembo.


\par }{\Q \VS{20}Kozala esika moko te na balangwi masanga

\par }{\QB to na bato ya lokoso,


\par }{\Q \VS{21}pamba te balangwi masanga mpe bato na lokoso bakomaka babola,

\par }{\QB mpe bogoyigoyi ekolatisa bango bilamba epasuka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Yokela tata oyo aboti yo,

\par }{\QB mpe kotiola mama na yo te ata soki anuni.


\par }{\Q \VS{23}Luka bosolo, kasi koteka yango te ;

\par }{\QB sala se bongo na bwanya, na mateya mpe na mayele.


\par }{\Q \VS{24}Tata ya moto ya sembo akozala na esengo mingi,

\par }{\QB mpe moto oyo abota mwana ya bwanya akosepela kati na ye.


\par }{\Q \VS{25}Tika ete tata na yo mpe mama na yo basepela !

\par }{\QB Tika ete mama oyo abota yo azala na esengo !


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Mwana na ngai ya mobali, pesa ngai motema na yo,

\par }{\QB mpe tika ete miso na yo esepela na nzela na ngai !


\par }{\Q \VS{27}Pamba te mwasi ya ndumba azali lokola libulu ya monene,

\par }{\QB mpe mwasi ya mopaya azali lokola libulu ya mozindo.


\par }{\Q \VS{28}Mwasi ya ndumba atelemaka na ekenge lokola moyibi

\par }{\QB mpe akomisaka mibali bazoba koleka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Mpo na nani : « Ah ngai, mawa ! »

\par }{\QB Mpo na nani : « Eh ! »

\par }{\Q Mpo na nani koswanaswana ?

\par }{\QB Mpo na nani kolelalela ?

\par }{\Q Mpo na nani kowelana ezanga tina ?

\par }{\QB Mpo na nani kotelisa miso ?


\par }{\Q \VS{30}Mpo na bato oyo bawumelaka liboso ya masanga ya vino,

\par }{\QB mpo na bato oyo bamelaka masanga ya makasi.


\par }{\Q \VS{31}Kotalaka te masanga ya vino tango ezali motane,

\par }{\QB tango ezali kongala kati na kopo mpe kokita na pete na mongongo.


\par }{\Q \VS{32}Na suka na yango, ekoswa yo lokola nyoka

\par }{\QB mpe ekotia yo minu lokola etupa.


\par }{\Q \VS{33}Miso na yo ekomona biloko na ndenge ya kokamwa,

\par }{\QB mpe motema na yo ekobimisa makambo ya bozoba.


\par }{\Q \VS{34}Boye, okokoma lokola moto oyo alali kati na ebale monene,

\par }{\QB mpe lokola moto oyo alali na songe ya nzete ya molayi.


\par }{\Q \VS{35}Okoloba : « Babeti ngai, kasi nazali koyoka pasi te ;

\par }{\QB babeti ngai fimbu, kasi nazali koyoka eloko te !

\par }{\Q Tango nini nakolamuka ?

\par }{\QB Nakozongela lisusu komela vino. »


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{24}{\Q \VerseOne{1}Kolulaka te bato oyo basalaka mabe

\par }{\QB mpe kolukaka te kozala elongo na bango,


\par }{\Q \VS{2}pamba te mitema na bango ekanisaka kaka kosala mabe,

\par }{\QB mpe bibebu na bango eyeisaka kaka mobulu soki elobi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ndako etongamaka na nzela ya bwanya,

\par }{\QB mpe elendisamaka na nzela ya mayele.


\par }{\Q \VS{4}Bashambre ekotondisama na biloko nyonso

\par }{\QB ya talo mpe ya kitoko na nzela ya boyebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto ya bwanya atondi na nguya,

\par }{\QB moto oyo azalaka na boyebi alendisaka nguya na ye.


\par }{\Q \VS{6}Pamba te kolonga na etumba esengaka bwanya,

\par }{\QB mpe lobiko ezalaka kati na motango ebele ya bapesi toli.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Bwanya ezalaka likolo mingi mpo na zoba,

\par }{\QB yango wana azalaka te na likambo ya koloba

\par }{\QB kati na mayangani oyo esalemaka pembeni ya ekuke.


\par }{\Q \VS{8}Moto oyo asalaka mabongisi ya kosala mabe

\par }{\QB akokende sango lokola moteki baninga.


\par }{\Q \VS{9}Mabongisi ya bozoba ezali masumu,

\par }{\QB mpe bato bayinaka motioli.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Soki omilembisi na mokolo ya pasi,

\par }{\QB makasi na yo ekozala pamba.


\par }{\Q \VS{11}Kangola bato oyo bazali komema bango na kufa,

\par }{\QB mpe bikisa bato oyo bazali kokende na kufa

\par }{\QB lokola bato oyo balangwe masanga.


\par }{\Q \VS{12}Soki olobi : « Tala, toyebaki likambo moko te

\par }{\QB kati na makambo oyo nyonso ; »

\par }{\Q boni, Ye oyo amekaka mitema asosolaka yango te ?

\par }{\QB Ye oyo abatelaka molimo na yo ayebaka yango te ?

\par }{\QB Afutaka te moto na moto kolanda misala na ye ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mwana na ngai, lia mafuta ya nzoyi,

\par }{\QB pamba te ezalaka kitoko !

\par }{\Q Mwa ndambo ya mafuta ya nzoyi ekozala

\par }{\QB elengi na lolemo na yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Yeba lisusu ete bwanya ezali elengi

\par }{\QB mpo na molimo na yo ;

\par }{\Q soki ozwi yango, yeba ete lobi na yo ekozala malamu,

\par }{\QB mpe elikya na yo ekozala ya pamba te.


\par }{\Q \VS{15}Yo moto mabe, komeka te kotia mitambo

\par }{\QB kati na ndako ya moto ya sembo,

\par }{\QB mpe komeka te kopanza yango,


\par }{\Q \VS{16}pamba te ata soki moto ya sembo akweyi mbala sambo,

\par }{\QB akotelema kaka ;

\par }{\QB nzokande pasi ekweyisaka moto mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Soki monguna na yo akweyi, kosepela te ;

\par }{\QB mpe soki apengwi, tika ete motema na yo esepela te ;


\par }{\Q \VS{18}noki te Yawe akomona, akosepela te

\par }{\QB mpe akokitisela yo kanda na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Kosilika te likolo ya bato oyo basalaka mabe,

\par }{\QB kolula te bato mabe ;


\par }{\Q \VS{20}pamba te lobi ya malamu ekozala te

\par }{\QB mpo na moto oyo asalaka mabe,

\par }{\QB mpe mwinda ya bato mabe ekokufa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Mwana na ngai, tosaka Yawe mpe mokonzi,

\par }{\QB kosanganaka te na batomboki,


\par }{\Q \VS{22}pamba te bango mibale bakoki kotindela batomboki pasi na pwasa.

\par }{\QB Bongo, nani ayebi pasi oyo bakoki kotinda ?


\par }{\SH Maloba mosusu ya bato ya bwanya
\par }
{\Q \VS{23}Makambo oyo mpe ezali toli ya bato ya bwanya :

\par }{\QB Kopona bilongi, kati na kosambisa, ezali malamu te.


\par }{\Q \VS{24}Moto oyo alobaka na moto mabe : « Ozali moto ya sembo, »

\par }{\QB bato bakolakela ye mabe, mpe bikolo ekotombokela ye.


\par }{\Q \VS{25}Kasi bato oyo bapamelaka moto mabe bakozala malamu

\par }{\QB mpe lipamboli ekozala likolo na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Eyano ya solo ezali lokola beze ya bibebu.


\par }{\Q \VS{27}Bongisa libanda ya mosala na yo,

\par }{\QB bongisa bilanga na yo,

\par }{\QB bongo na sima, tonga ndako na yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Kotatola na pamba te mpo na kosala moninga na yo mabe ;

\par }{\QB mpo na nini olingi kosalela bibebu na yo na lokuta ?


\par }{\Q \VS{29}Kolobaka te : « Nakosala ye ndenge asali ngai,

\par }{\QB nakozongisela ye kolanda makambo oyo ye asali. »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Nalekaki pembeni ya elanga ya moto ya goyigoyi,

\par }{\QB mpe pembeni ya elanga ya vino ya moto oyo azangi mayele ;


\par }{\Q \VS{31}bongo, tala ndenge etondi na banzube,

\par }{\QB tala ndenge matiti mabe ezipi yango,

\par }{\QB mpe mir na yango ya mabanga ebukani.


\par }{\Q \VS{32}Tango natiaki makanisi na ngai

\par }{\QB kati na makambo oyo namonaki,

\par }{\QB nazwaki mayele oyo :


\par }{\Q \VS{33}mwa pongi moke, mwa kopema moke,

\par }{\QB mwa kokanga maboko moke mpo na kolala,


\par }{\Q \VS{34}bobola ekoyela yo na pwasa lokola moleki nzela,

\par }{\QB mpe pasi ekoyela yo lokola moyibi.




\par }\Chap{25}{\SH Masese mosusu ya Salomo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tala masese mosusu ya Salomo oyo bato ya Ezekiasi, mokonzi ya Yuda, bakomaki.


\par }{\Q \VS{2}Nzambe azwaka nkembo

\par }{\QB mpo ete asalaka makambo oyo bato bayebaka te,

\par }{\Q mpe bakonzi bazwaka nkembo

\par }{\QB mpo ete balukaka kososola tina ya makambo.


\par }{\Q \VS{3}Ndenge bakokaka te komeka

\par }{\QB bosanda ya Lola to bozindo ya mabele,

\par }{\QB ndenge wana mpe bakoki te kososola mitema ya bakonzi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Soki olongoli mbindo na palata,

\par }{\QB ekobimisa mbeki mpo na monyangwisi bibende na moto.


\par }{\Q \VS{5}Soki olongoli moto mabe liboso ya mokonzi,

\par }{\QB kiti na ye ya bokonzi ekolendisama na bosembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Komikumisaka te liboso ya mokonzi,

\par }{\QB mpe komivandisaka te na esika ya bato minene ;


\par }{\Q \VS{7}pamba te eleki malamu ete baloba na yo : « Yaka kovanda na esika oyo ya lokumu, »

\par }{\QB na esika ete bayokisa yo soni na miso ya mokonzi.


\par }{\Q \VS{8}Kowelaka te kokende kofunda epai ya basambisi

\par }{\QB makambo oyo osili komona na miso,

\par }{\Q pamba te okosala nini na suka

\par }{\QB soki moninga na yo asukisi yo ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Soki ozali kowelana na moninga na yo,

\par }{\QB kobimisa sekele ya moto mosusu te,


\par }{\Q \VS{10}noki te ayoka yango mpe ayokisa yo soni,

\par }{\QB boye okosambwa mpo na libela.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Liloba oyo elobami na tango oyo ekoki

\par }{\QB ezali lokola wolo oyo basangisi na palata.


\par }{\Q \VS{12}Pamela ya moto ya bwanya epai ya moto oyo ayokaka

\par }{\QB ezali lokola wolo ya peto mpe sheneti ya wolo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Motindami ya sembo azalaka

\par }{\QB lokola mopepe ya malili ya mvula ya pembe

\par }{\Q na tango ya kobuka bambuma,

\par }{\QB asalaka esengo ya mokonzi na ye.


\par }{\Q \VS{14}Moto oyo amikumisaka ete akabaka,

\par }{\QB nzokande apesaka na ye eloko te,

\par }{\QB azali lokola mapata mpe mopepe oyo ezangi mvula.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Moto oyo akangaka motema

\par }{\QB akoki kobongola makanisi ya mokonzi,

\par }{\QB mpe maloba ya malamu ebukaka mikuwa.


\par }{\Q \VS{16}Soki omoni mafuta ya nzoyi, lia oyo ekoki na yo,

\par }{\QB pamba te soki olie yango na lokoso, okosanza yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Kokendaka pamba-pamba te na ndako ya moninga na yo,

\par }{\QB noki te akotonda yo mpe akolemba yo.


\par }{\Q \VS{18}Moto oyo apesaka matatoli ya lokuta

\par }{\QB mpo na kosala moninga na ye mabe

\par }{\QB azali lokola marto, mopanga mpe mbanzi ya songe.


\par }{\Q \VS{19}Kotia elikya na zoba na tango na pasi

\par }{\QB ezali lokola lino ebukani mpe lokolo elembi.


\par }{\Q \VS{20}Koyembela moto oyo azali na mawa banzembo ya esengo

\par }{\QB ezali lokola kolongola ye kazaka na tango ya malili

\par }{\QB to kotia masanga ya ngayi na pota.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Soki monguna na yo azali na nzala, pesa ye bilei ;

\par }{\QB soki azali na posa ya mayi, pesa ye mayi ya komela.


\par }{\Q \VS{22}Pamba te, soki osali bongo,

\par }{\QB okotondisa makala ya moto na likolo ya moto na ye,

\par }{\QB mpe Yawe akofuta yo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Mopepe oyo ewutaka na ngambo ya nor, ebetisaka mvula,

\par }{\QB mpe lolemo oyo etongaka ekomisaka bilongi kanda-kanda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Kovanda na songe ya ndako ezali malamu

\par }{\QB koleka kovanda elongo na mwasi oyo aswanaka-swanaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Basango ya malamu oyo ewuti na mokili ya mosika

\par }{\QB ezali lokola mayi ya pio kati na motema ya moto

\par }{\QB oyo azali na posa ya mayi.


\par }{\Q \VS{26}Moto ya sembo oyo asopanaka liboso ya moto mabe

\par }{\QB azali lokola liziba ya potopoto

\par }{\QB mpe etima oyo ebimisaka mayi ya mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ezali malamu te kolia mafuta ya nzoyi ebele,

\par }{\QB mpe ezali malamu te koluka lokumu na yo moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Moto oyo akokaka te kokonza molimo na ye

\par }{\QB azali lokola engumba oyo ebukana mpe ezanga bamir.




\par }\Chap{26}{\SH Moto ya zoba
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ndenge mvula ya pembe elimwaka na tango ya molunge,

\par }{\QB mpe mvula enokaka te na tango ya elanga,

\par }{\QB ndenge wana mpe lokumu oyo bapesi na zoba ekowumela na ye te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ndenge ndeke ya moke oyo babengaka mwano

\par }{\QB ekendaka bipai na bipai

\par }{\Q to mbilambila\FTNT{*}{{\FR 26:2 }{\FT{Mbilambila ezali ndeke ya moke oyo babengaka, na lifalanse : hirondelle.}}} epumbwaka-pumbwaka,

\par }{\QB ndenge wana mpe elakeli mabe ezwaka te

\par }{\QB moto oyo asali na ye mabe te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ndenge fimbu ezalaka malamu mpo na mpunda,

\par }{\QB mpe ekangiseli ezalaka malamu mpo na monoko ya ane,

\par }{\QB ndenge wana mpe fimbu ezalaka malamu mpo na mokongo ya zoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Kozongisela zoba te kolanda bozoba na ye,

\par }{\QB noki te okokokana na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Zongisela zoba kolanda bozoba na ye,

\par }{\QB noki te akomimona moto ya bwanya na miso na ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Moto oyo atindaka sango na nzela ya zoba

\par }{\QB azali lokola moto oyo amikati makolo

\par }{\QB mpe amilukeli makambo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ndenge makolo ya ebosono ezalaka makasi te,

\par }{\QB ndenge wana mpe masese ezalaka na nguya te

\par }{\QB kati na monoko ya zoba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kopesa zoba lokumu ezali

\par }{\QB lokola kotia libanga na ebambelo mabanga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Lisese kati na monoko ya zoba ezali lokola etape ya banzube

\par }{\QB kati na loboko ya moto oyo alangwe masanga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Moto oyo azwaka zoba to moleki nzela na mosala

\par }{\QB azali lokola soda oyo azokisaka moto nyonso na likonga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ndenge kaka mbwa ezongelaka kolia biloko oyo yango moko esanzi,

\par }{\QB ndenge wana mpe zoba azongelaka bozoba na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Eleki malamu kotia elikya na zoba,

\par }{\QB na esika ete otia elikya na moto

\par }{\QB oyo amimonaka moto ya bwanya na miso na ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moto ya goyigoyi alobaka : « Nkosi ekangi nzela !

\par }{\QB Nyama moko ya mabe ezali na kati-kati ya balabala ! »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Moto ya goyigoyi abalukaka na mbeto na ye

\par }{\QB ndenge ekuke ebalukaka na biloko oyo efungolaka yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Moto ya goyigoyi akotisaka loboko na ye kati na bilei,

\par }{\QB kasi akokaka te kozongisa yango na monoko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Moto ya goyigoyi amimonaka ete azali na bwanya

\par }{\QB koleka bato sambo ya mayele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo akotaka makambo oyo etali ye te

\par }{\QB azali lokola moto oyo akangi mbwa na matoyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ndenge moto ya liboma abwakaka

\par }{\QB moto, makonga mpe kufa,


\par }{\Q \VS{19}ndenge wana mpe moto oyo akosi moninga na ye

\par }{\QB alobaka : « Ezalaki kaka mpo na kosala maseki ! »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Soki bakoni ezali te, moto ekokufa ;

\par }{\QB soki bato ya songisongi bazali te, koswana ekokita.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ndenge makala engalaka na mbabola,

\par }{\QB mpe bakoni epelisaka moto,

\par }{\Q ndenge wana mpe moto oyo alinga koswana

\par }{\QB ayeisaka matata.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Maloba ya moto ya songisongi ezalaka

\par }{\QB lokola bilei ya kitoko,

\par }{\QB ekitaka na esengo kino na libumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Maloba ya sukali ya moto ya motema mabe

\par }{\QB ezalaka lokola palata ya mbindo oyo bapakoli

\par }{\QB na mbeki basala na mabele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto oyo ayinaka moninga na ye

\par }{\QB amibombaka na maloba na ye,

\par }{\QB kasi atondi na lokuta kati na motema na ye.


\par }{\Q \VS{25}Ata soki abimisi maloba ya esengo, kondimela ye te,

\par }{\QB pamba te makambo sambo ya mbindo ebombama

\par }{\QB kati na motema na ye.


\par }{\Q \VS{26}Akoki solo kobomba makanisi na ye ya mabe

\par }{\QB na maloba ya lokuta,

\par }{\Q kasi motema mabe na ye ekosuka se na koyebana

\par }{\QB na miso ya bato nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto oyo atimolaka libulu

\par }{\QB akweyaka ye moko kati na yango ;

\par }{\Q mpe moto oyo atindikaka libanga,

\par }{\QB libanga yango ekozongela kaka ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Lolemo ya lokuta eyinaka bato oyo ezokisi,

\par }{\QB mpe maloba ya sukali ememaka libebi.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}Komikumisa te mpo na mokolo ya lobi,

\par }{\QB pamba te oyebi te likambo nini mokolo ekoki kobota.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Tika ete moto mosusu akumisa yo,

\par }{\QB kasi monoko na yo moko te ;

\par }{\Q tika ete mopaya akumisa yo,

\par }{\QB kasi bibebu na yo moko te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Libanga mpe zelo ezalaka kilo,

\par }{\QB kasi kanda ya zoba ezalaka kilo koleka nyonso mibale.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Kotomboka ememaka makambo ya somo,

\par }{\QB mpe kanda ebebisaka ;

\par }{\QB kasi nani akoki kotelema liboso ya zuwa ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Pamela oyo epesami na polele ezali malamu

\par }{\QB koleka moto oyo aboyi kopamela mpo na bolingo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Bapota oyo molingami azokisi ezali malamu

\par }{\QB koleka babeze ebele ya monguna.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Moto oyo atondi aboyaka ata mafuta ya nzoyi,

\par }{\QB kasi moto oyo azali na nzala

\par }{\QB ayokaka ata bilei ya bololo elengi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Moto oyo ayengaka-yengaka mosika ya mokili na ye

\par }{\QB azali lokola ndeke oyo ezali koyengayenga

\par }{\QB mosika ya zala na yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mafuta mpe malasi esepelisaka motema,

\par }{\QB mpe molingami malamu apesaka toli na motema ya esengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kosundola te molingami na yo to molingami ya tata na yo,

\par }{\QB mpe kokende te na ndako ya ndeko na yo tango ozali na pasi ;

\par }{\Q kozala na molingami ya pembeni ezali malamu

\par }{\QB koleka kozala na ndeko ya mosika.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mwana na ngai, zala moto ya bwanya

\par }{\QB mpe sepelisa motema na ngai,

\par }{\Q mpo ete nazala na eyano ya kopesa

\par }{\QB na moto oyo akoluka kotiola ngai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Moto ya mayele amonaka likama na mosika

\par }{\QB mpe amibombaka,

\par }{\Q kasi moto oyo azangi mayele alekaka kaka wana

\par }{\QB mpe akutanaka na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Kamata elamba ya moto oyo alapi ndayi

\par }{\QB mpo na niongo ya moto mosusu ;

\par }{\Q bomba yango lokola ndanga

\par }{\QB soki alapi ndayi mpo na mwasi mopaya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Soki moto moko ayei kopambola molingami na ye,

\par }{\QB na mongongo makasi mpe na tongo-tongo,

\par }{\QB bakozwa yango lokola elakeli mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mwasi oyo alinga koswana azali

\par }{\QB lokola ndako oyo etangaka na tango ya mvula.


\par }{\Q \VS{16}Kokanga ye ezali lokola

\par }{\QB koluka kokanga mopepe to mafuta na loboko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ndenge kaka ebende epelisaka ebende mosusu,

\par }{\QB ndenge wana mpe moto abongaka

\par }{\QB soki akutani na moto mosusu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto oyo abongisaka nzete na ye ya figi

\par }{\QB aliaka mpe mbuma na yango,

\par }{\QB mpe moto oyo abatelaka mokonzi azwaka lokumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ndenge mayi ezalaka lokola kitalatala mpo na elongi,

\par }{\QB ndenge wana mpe motema ya moto elakisaka bomoto na ye moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ndenge lifelo mpe mboka ya bakufi etondaka te,

\par }{\QB ndenge wana mpe miso ya moto etondaka te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Bapetolaka palata na kikalungu,

\par }{\QB mpe bapetolaka wolo na fulu ya moto makasi,

\par }{\QB kasi bamekaka moto na nzela ya lokumu na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ata soki otuti moto ya liboma na liboka elongo na mbuma,

\par }{\QB liboma na ye ekotikala te kolongwa kati na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Yeba malamu ndenge bibwele na yo ezali,

\par }{\QB mpe kengela yango malamu,


\par }{\Q \VS{24}pamba te bomengo ewumelaka seko na seko te,

\par }{\QB motole mpe ewumelaka te mpo na libela.


\par }{\Q \VS{25}Soki bakati matiti ya bibwele,

\par }{\QB matiti ya sika ekobota

\par }{\QB mpe bakolokota matiti ya bangomba ;


\par }{\Q \VS{26}bameme ekopesa yo bilamba,

\par }{\QB mpe bantaba ekosunga yo mpo na kosomba elanga.


\par }{\Q \VS{27}Okozala na miliki ebele ya bantaba

\par }{\QB mpo na koleisa ndako na yo mpe basali na yo ya basi.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}Moto mabe akimaka ata soki moto moko te abengani ye,

\par }{\QB kasi bato ya sembo bazalaka na mpiko lokola nkosi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Soki kotomboka ezali kati na mokili,

\par }{\QB bakonzi bakomaka ebele ;

\par }{\QB kasi moto ya mayele mpe ya bososoli ayeisaka kimia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mokonzi oyo anyokolaka bato bakelela

\par }{\QB azali lokola mvula ya makasi oyo ebebisaka biloko

\par }{\QB mpe ememaka nzala.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Bato oyo babukaka mibeko bakumisaka bato mabe,

\par }{\QB kasi bato oyo babatelaka mibeko batelemelaka bato mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Bato mabe basosolaka te makambo ya bosembo,

\par }{\QB kasi bato oyo balukaka Yawe basosolaka yango nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Mobola oyo atambolaka na bosembo azali malamu

\par }{\QB koleka mozwi oyo nzela na ye ezali mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Moto oyo abatelaka mibeko azali mwana mayele,

\par }{\QB kasi moto oyo atambolaka na bato ya loyenge

\par }{\QB ayokisaka tata na ye soni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Moto oyo abakisaka bomengo na ye na nzela ya moyibi

\par }{\QB abombelaka yango moto oyo asalisaka babola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Moto oyo akangi matoyi na ye

\par }{\QB mpo na koboya koyoka mobeko,

\par }{\QB libondeli na ye ekomaka nkele na miso ya Nzambe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Moto oyo amemaka bato ya sembo na nzela ya mabe

\par }{\QB akokangama na motambo oyo asali ye moko,

\par }{\QB kasi bato oyo bazangi pamela bakozwa esengo lokola libula na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mozwi amimonaka lokola moto ya bwanya,

\par }{\QB kasi mobola oyo azali mayele ayebaka ye malamu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Tango bato ya sembo balongaka, ezalaka esengo mingi ;

\par }{\QB kasi tango bato mabe bazwaka bokonzi,

\par }{\QB bato bamibombaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moto oyo abombaka masumu na ye abongaka te,

\par }{\QB kasi ye oyo atubelaka mpe atikaka yango azwaka ngolu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Esengo na moto oyo abangaka tango nyonso kosala mabe,

\par }{\QB kasi ye oyo ayeisaka motema na ye libanga akweyaka kati na pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mokonzi mabe oyo azali kokamba bato bakelela

\par }{\QB azali lokola nkosi ya kanda

\par }{\QB to lokola ngombolo oyo ezali kolanda nyama ya kolia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mokonzi oyo anyokolaka bato azangi mayele,

\par }{\QB kasi oyo aboyaka bomengo na nzela ya moyibi

\par }{\QB ayeisaka mikolo ya bomoi na ye ebele.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Moto oyo amitungisaka mpo ete abomi moninga

\par }{\QB akimaka kino na libulu ya kufa ;

\par }{\QB tika ete moto moko te akanga ye nzela.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Moto oyo atambolaka na bosembo akozwa lobiko,

\par }{\QB kasi moto ya mobulu oyo alandaka banzela mibale

\par }{\QB akokweya na moko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Moto oyo asalaka bilanga atondaka na bilei,

\par }{\QB kasi moto oyo alandaka bagoyigoyi

\par }{\QB akotonda na bobola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Moto ya sembo afulukaka na mapamboli,

\par }{\QB kasi moto oyo awelaka kokoma mozwi na lombangu

\par }{\QB akozanga te kozwa etumbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Kopona bilongi ezalaka malamu te ;

\par }{\QB nzokande ata mpo na eteni ya lipa, moto akoki mpe kosala mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Moto ya bilulela azalaka motema moto-moto

\par }{\QB mpo na kozwa bomengo,

\par }{\QB mpe ayebaka te ete bobola ekokomela ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Moto oyo apamelaka moninga na ye

\par }{\QB akozwa ngolu na suka

\par }{\QB koleka moto oyo alobaka maloba ya sukali.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto oyo ayibaka tata mpe mama na ye,

\par }{\QB bongo alobaka : « Ezali na yango mabe te, »

\par }{\QB azali moninga ya mobomi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Moto ya lokoso ayeisaka koswana,

\par }{\QB kasi moto oyo atiaka elikya na Yawe

\par }{\QB akotonda na mafuta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Moto oyo atiaka elikya kati na ye moko kaka azali zoba,

\par }{\QB kasi moto oyo atambolaka na bwanya akokangolama.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Moto oyo akabelaka babola akozanga eloko te,

\par }{\QB kasi moto oyo aboyaka kotala bango

\par }{\QB akotonda na bilakeli mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Tango bato mabe bazwaka bokonzi, bato bamibombaka ;

\par }{\QB kasi tango bakufaka, bato ya sembo bakomaka ebele.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}Moto oyo atiaka moto makasi soki bapameli ye,

\par }{\QB akokweyisama na pwasa mpe akobika te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Soki bato ya sembo bakomi ebele, bato basepelaka ;

\par }{\QB kasi soki bato mabe bakomi koyangela, bato balelaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Moto oyo alingaka bwanya asalaka esengo ya tata na ye,

\par }{\QB kasi moto oyo alandaka basi ya ndumba

\par }{\QB akosilisa bomengo na ye nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mokonzi oyo akambaka na bosembo

\par }{\QB ayeisaka kimia na mokili na ye,

\par }{\Q kasi mokonzi oyo afutisaka mpako ebele

\par }{\QB abebisaka mokili yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Moto oyo alobaka na moninga na ye maloba ya sukali

\par }{\QB atielaka ye motambo na se ya matambe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Lisumu ya moto mabe ezalaka na motambo,

\par }{\QB kasi moto ya sembo agangaka na esengo mpe asepelaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Moto ya sembo ayebaka pasi ya babola,

\par }{\QB kasi moto mabe ayebaka na ye kutu yango te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Batioli batiaka mobulu kati na engumba,

\par }{\QB kasi bato ya bwanya basilisaka kanda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Soki moto ya bwanya akei kosamba elongo na moto ya liboma,

\par }{\QB ezala asiliki to aseki, akotikala kozala na kimia te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Bato oyo basopaka makila balingaka bato ya sembo te,

\par }{\QB kasi bato malamu balukaka bato ya sembo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Zoba alandaka baposa nyonso ya motema na ye,

\par }{\QB kasi moto ya bwanya akangaka yango mpe akitisaka yango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Soki mokonzi akomi koyoka makambo ya lokuta,

\par }{\QB basali na ye nyonso bakokoma bato mabe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Mobola mpe monyokoli bazali na likambo moko ya lisanga :

\par }{\QB Yawe angengisaka miso ya bango mibale.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mokonzi oyo asambisaka babola na bosembo,

\par }{\QB kiti na ye ya bokonzi ekolendisama tango nyonso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Fimbu mpe pamela epesaka bwanya,

\par }{\QB kasi mwana oyo basundola ayokisaka mama na ye soni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Soki bato mabe bakomi ebele,

\par }{\QB mabe mpe ekomaka ebele ;

\par }{\QB kasi bato ya sembo bakomona bango kokweya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Pesa mwana na yo etumbu,

\par }{\QB bongo okozala na kimia

\par }{\QB mpe akotondisa motema na yo na esengo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Soki emoniseli ezali te,

\par }{\QB bato bakotambola ngulungulu.

\par }{\QB Esengo na moto oyo atosaka Mobeko !


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Bapamelaka mosali na maloba te ;

\par }{\QB pamba te akososola, kasi akoyoka te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Soki omoni moto kowela koloba liboso ete akanisa,

\par }{\QB malamu kotia elikya na zoba, kasi na ye te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Moto oyo alengelaka mosali na ye wuta bolenge

\par }{\QB akosuka na kokomisa ye moto makasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Moto ya kanda amemaka koswana,

\par }{\QB mpe moto oyo atombokaka noki

\par }{\QB akomaka na mabe koleka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Lolendo ya moto ekitisaka ye,

\par }{\QB kasi moto ya komikitisa azwaka lokumu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Moto oyo akabolaka biloko elongo na moyibi amiyinaka ;

\par }{\QB ayokaka bilakeli mabe, kasi amekaka te kofunda ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Kobanga bato ezalaka motambo na se ya matambe,

\par }{\QB kasi Yawe abatelaka moto oyo atiaka elikya na Ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Bato ebele balukaka kokoma balingami ya mokonzi,

\par }{\QB nzokande ezali Yawe nde apesaka

\par }{\QB oyo ekoki na moto na moto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Bato ya sembo bayinaka moto ya masumu,

\par }{\QB mpe moto mabe ayinaka etamboli ya bato ya sembo.




\par }\Chap{30}{\SH Maloba ya Aguri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tala maloba ya Aguri, mwana mobali ya Yake. Ezali ye nde alobaki yango epai ya Itieli, epai ya Itieli mpe Ukali :


\par }{\Q \VS{2}Solo, nazali zoba koleka bato nyonso,

\par }{\QB nazali ata na mayele ya bomoto te ;


\par }{\Q \VS{3}nayekolaki bwanya te,

\par }{\QB mpe nazali na boyebi ya Mosantu te.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Nani amata na Lola to mpe akita wuta kuna ?

\par }{\QB Nani asangisa mopepe kati na maboko na ye ?

\par }{\Q Nani akanga mayi na kazaka na ye ?

\par }{\QB Nani akata bandelo nyonso ya mabele ?

\par }{\Q Kombo na ye nani ? Mpe kombo ya mwana na ye ezali nani ?

\par }{\QB Yebisa ngai soki oyebi !


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\Q \VS{5}Liloba nyonso ya Nzambe ezalaka na libunga te,

\par }{\QB ezali nguba mpo na bato oyo bazwaka yango

\par }{\QB lokola ebombamelo na bango.


\par }{\Q \VS{6}Kobakisa eloko moko te na maloba na Ye,

\par }{\QB noki te apamela yo mpe abimisa yo mokosi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Oh Yawe, nasengi Yo biloko mibale,

\par }{\QB kopimela ngai yango te liboso ete nakufa :


\par }{\Q \VS{8}longola mosika na ngai makambo ya pamba mpe ya lokuta,

\par }{\QB kopesa ngai te bobola to bozwi,

\par }{\QB kasi pesa ngai kaka, mokolo na mokolo, lipa oyo ekoki na ngai,


\par }{\Q \VS{9}pamba te soki natondi makasi,

\par }{\QB nakoki kowangana Yo mpe koloba :

\par }{\QB « Yawe nde nani ? »

\par }{\Q To soki nazali na bobola, nakoki koyiba

\par }{\QB mpe koyokisa Kombo ya Nzambe na ngai soni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kotonga mowumbu te liboso ya nkolo na ye,

\par }{\QB noki te alakela yo mabe, mpe omona pasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ezali na bato oyo balakelaka batata na bango mabe

\par }{\QB mpe bapambolaka te bamama na bango.


\par }{\Q \VS{12}Ezali na bato oyo bamimonaka peto na miso na bango moko,

\par }{\QB nzokande bamipetoli na mbindo na bango te.


\par }{\Q \VS{13}Ezali na bato oyo batonda na lolendo

\par }{\QB mpe bamonaka bato mosusu pamba.


\par }{\Q \VS{14}Ezali na bato oyo minu na bango ezali lokola mipanga,

\par }{\QB lokola mbeli mpo na koboma babola kati na mokili

\par }{\QB mpe bato bakelela kati na bato.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Sonzo ezalaka na bana basi mibale,

\par }{\QB egangaka kaka : « Pesa ! Pesa ! »

\par }{\BB \par }
{\LI Ezali na biloko misato oyo etondaka te,

\par }{\LIB minei oyo elobaka te : « Ekoki ! »


\par }{\LIC \VS{16}Mboka ya bakufi,

\par }{\LIC libumu ya mwasi oyo abotaka te,

\par }{\LIC mabele oyo etondaka mayi te,

\par }{\LIC mpe moto oyo elobaka te : « Ekoki ! »


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Liso oyo etiolaka tata mpe ezanga botosi epai ya mama,

\par }{\QB ekotobolama na bayanganga ya lubwaku,

\par }{\QB mpe bana ya mpongo ekolia yango.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{18}Ezali na biloko misato oyo nasosolaka te,

\par }{\LIB ata kutu minei oyo nayebaka te :


\par }{\LIC \VS{19}Nzela ya mpongo na likolo,

\par }{\LIC nzela ya nyoka na likolo ya libanga,

\par }{\LIC nzela ya masuwa kati na ebale,

\par }{\LIC mpe nzela ya elenge mobali epai ya elenge mwasi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Tala ndenge mwasi ya ndumba asalaka :

\par }{\QB Soki alie, apangusaka monoko ;

\par }{\QB mpe na sima, akoloba : « Nasali na ngai mabe te ! »


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{21}Ezali na makambo misato oyo eningisaka mokili,

\par }{\LIB ata kutu minei oyo mokili ekokaka kondima te :


\par }{\LIC \VS{22}Mowumbu oyo akomi mokonzi,

\par }{\LIC zoba oyo atondi na bomengo,


\par }{\LIC \VS{23}mwasi oyo balingaka te, kasi abali ;

\par }{\LIC mpe mwasi mosali oyo azwi bomengo ya nkolo na ye ya mwasi.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{24}Ezali na banyama mike minei na mokili, oyo, nzokande, ezalaka na bwanya mingi :


\par }{\LIB \VS{25}Bafurmi : ezali bikelamu oyo ezanga makasi,

\par }{\LIC kasi ebongisaka bilei na yango na tango ya elanga ;


\par }{\LIB \VS{26}bampanya ya zamba : ezali bikelamu oyo ezanga nguya,

\par }{\LIC kasi etongaka bandako na yango kati na mabanga ;


\par }{\LIB \VS{27}mabanki : ezalaka na mokonzi te,

\par }{\LIC kasi nyonso etambolaka nzela moko na molongo ;


\par }{\LIB \VS{28}moselekete : loboko ekoki kokanga yango,

\par }{\LIC kasi ezalaka kati na bandako ya bakonzi.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{29}Ezali na banyama misato oyo etambolaka malamu,

\par }{\LIB ata kutu minei oyo edendaka soki ezali kotambola :


\par }{\LIC \VS{30}Nkosi : nyama ya makasi kati na banyama, ezongaka sima te ata liboso ya nani ;


\par }{\LIC \VS{31}soso ya mobali,

\par }{\LIC ntaba mobali,

\par }{\LIC mpe mokonzi oyo azali kotambola liboso ya mampinga na ye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Soki osali bozoba mpo na komikumisa,

\par }{\QB mpe soki ozali na makanisi mabe,

\par }{\QB tia loboko na monoko na yo,


\par }{\Q \VS{33}pamba te kobeta-beta mabele ebimisaka manteka,

\par }{\QB kobeta zolo ebimisaka makila,

\par }{\QB mpe kotumbola kanda eyeisaka koswana.




\par }\Chap{31}{\SH Maloba ya mokonzi Lemweli
\par }
{\PP \VerseOne{1}Maloba ya mokonzi Lemweli, mateya oyo mama na ye ateyaki ye :


\par }{\Q \VS{2}Eh mwana na ngai ya mobali,

\par }{\QB mwana oyo abimi na libumu na ngai,

\par }{\QB mwana mobali oyo nalapelaka ndayi :


\par }{\Q \VS{3}Kosilisa makasi na yo na basi te,

\par }{\QB komitika te na basi oyo bapengwisaka bakonzi !


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Eh Lemweli, ebongi te mpo na bakonzi ;

\par }{\QB te, ebongi te mpo na bato minene kotuna :

\par }{\QB « Wapi masanga ya makasi ? »


\par }{\Q \VS{5}Noki te soki bameli yango, bakobosana mibeko

\par }{\QB mpe bakokata na bosembo te makambo ya banyokolami.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Pesa masanga ya makasi epai ya bato oyo balingi kokufa,

\par }{\QB mpe vino epai ya bato oyo bazali kotungisama na motema.


\par }{\Q \VS{7}Tika bango bamela mpo ete babosana pasi na bango

\par }{\QB mpe batika kokanisa lisusu minyoko na bango.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Fungola monoko na yo

\par }{\QB mpo na kolobela bato oyo bazali na makoki ya koloba te,

\par }{\QB mpe mpo na kolongisa bato oyo bazanga basungi.


\par }{\Q \VS{9}Fungola monoko na yo mpe sambisa na bosembo,

\par }{\QB bundela babola mpe bato oyo bakelela.


\par }{\SH Masese mpo na mwasi ya lokumu
\par }
{\Q \VS{10}Nani akoki komona mwasi ya lokumu ?

\par }{\QB Azali na motuya koleka babiju ya talo.


\par }{\Q \VS{11}Mobali na ye atielaka ye motema

\par }{\QB mpe azangaka te biloko ya motuya.


\par }{\Q \VS{12}Tango nyonso ya bomoi na ye,

\par }{\QB apesaka mobali na ye esengo, kasi mawa te ;


\par }{\Q \VS{13}alukaka bapwale ya meme mpe basinga ya lino,

\par }{\QB bongo maboko na ye etongaka yango na esengo.


\par }{\Q \VS{14}Azali lokola masuwa ya bato ya mombongo,

\par }{\QB akendaka koluka bilei na ye mosika ;


\par }{\Q \VS{15}alamukaka wana butu ezali nanu,

\par }{\QB abongisaka bilei mpo na ndako na ye

\par }{\QB mpe akabolelaka basali na ye ya basi misala.


\par }{\Q \VS{16}Soki asepeli na elanga, asombaka yango ;

\par }{\Q mpe na mbuma ya misala na ye, alonaka elanga ya vino.


\par }{\Q \VS{17}Akangaka loketo na ye makasi

\par }{\QB mpe akembisaka maboko na ye na mosala.


\par }{\Q \VS{18}Amonaka ete mombongo na ye etambolaka malamu ;

\par }{\QB mpe kino na butu, mwinda na ye ekokufa te.


\par }{\Q \VS{19}Maboko na ye esimbaka mitonga oyo batongelaka,

\par }{\QB mpe misapi na ye etongaka bilamba.


\par }{\Q \VS{20}Afungolaka loboko na ye mpo na kokabela babola,

\par }{\QB mpe asembolaka yango mpo na kosunga bato bakelela.


\par }{\Q \VS{21}Tango mvula ya pembe ekitaka,

\par }{\QB abangaka eloko moko te mpo na ndako na ye,

\par }{\QB pamba te bato nyonso kati na ndako na ye balataka bilamba ya malili.


\par }{\Q \VS{22}Asalaka babulangeti mpo na mbeto na ye

\par }{\QB mpe alataka bilamba na ye ya lino ya kitoko mpe ya motane.


\par }{\Q \VS{23}Bapesaka mobali na ye lokumu, na ekuke ya engumba,

\par }{\QB tango avandaka elongo na bakambi ya mokili.


\par }{\Q \VS{24}Asalaka bilamba ya lino mpe atekaka yango,

\par }{\QB asalaka mombongo ya mikaba.


\par }{\Q \VS{25}Alataka lokola elamba : molende na mosala mpe lokumu ;

\par }{\QB mikolo ya lobi ebangisaka ye te, asekaka nde yango.


\par }{\Q \VS{26}Alobaka na bwanya,

\par }{\QB mpe lolemo na ye epesaka malakisi na bolingo.


\par }{\Q \VS{27}Azalaka na bokebi na makambo nyonso oyo elekaka na ndako na ye,

\par }{\QB mpe aliaka lipa na bogoyigoyi te.


\par }{\Q \VS{28}Bana na ye bakotelema mpo na kokumisa ye,

\par }{\QB mpe tala ndenge mobali na ye mpe akumisaka ye :


\par }{\Q \VS{29}« Basi ebele basalaka makambo ya lokumu ;

\par }{\QB kasi yo, oleki bango nyonso ! »


\par }{\Q \VS{30}Bonzenga ya elongi ekosaka,

\par }{\QB mpe kitoko ya nzoto ezalaka pamba ;

\par }{\Q kasi mwasi oyo atosaka Yawe,

\par }{\QB ye nde abongi na lokumu.


\par }{\Q \VS{31}Bopesa ye bambuma ya misala na ye !

\par }{\QB Tika ete bapesa ye lokumu, na bikuke ya engumba,

\par }{\QB mpo na misala nyonso oyo asalaka !

\par }