6
Yéesu Yooriisha Vaantʉ Valʉme Mayana Yasaano
(Matáayo 14:13-21; Maáriki 6:33-44; Lʉ́ka 9:12-17)
1 Ayo ˆyakalooke, Yéesu akatamanya na fɨrɨro ya iriva ra Galiláaya, irina rɨɨngɨ rɨséwaa iriva ra Tibéria. 2 Mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ ɨkava yoomutuuba, sa vajáa vɨɨ́ne myuujíisa ˆmyeene abweeyyáa kwa valwɨ́ɨrɨ. 3 Aho, Yéesu na vapooji vaachwe vakaambʉka na luulwii. Ʉko vakiikala voosi hamwɨ. 4 Ngovi ya Vayahúudi ˆɨséwaa Paásika, ɨjáa yaséngerɨɨre. 5 Yéesu akalaanga, maa akoona yara mayɨɨmbɨ ya vaantʉ ˆyookʉʉja na kwaachwe. Aho, akamuurya Filíipi, “Hai tʉrɨ wʉrɨra mɨkáate sa ava vaantʉ voosi varye?” 6 Yéesu alʉʉsa jeyyo yoomʉyera Filíipi, sa ajáa amányire ˆcheene arɨ tʉmama.
7 Filíipi akamʉsea, “Aaɨ baa na tʉwʉle mɨkáate ya mpía ja dináari magana yavɨrɨ (200), ava vaantʉ sɨ varɨ keenera kwa kɨra mʉʉntʉ kʉpata kiduudi tʉkʉ.” 8 Aho, ʉmwɨ wa vapooji vaachwe ˆaséwaa Anderéa, mwaanaavo na Simóoni Peéteri, akamʉsea Yéesu, 9 “Mʉkʉ́lʉ, aha kwatɨɨte mʉtavana ʉmwɨ ˆarɨ na mɨkáate ɨsaano ya shayíiri* na fisoompa fivɨrɨ. Ha de ivi nɨ kɨɨntʉ che kwa ɨrɨ iyɨɨmbɨ ra vaantʉ?”
10 Yéesu akasea, “Vasei vaantʉ viikale ɨsɨ.” Aho haantʉ, kʉjáa kwatɨɨte masaambɨ ˆyarɨ foo, maa vaantʉ vakiikala. Aho mpukii, kʉjáa kwatɨɨte vaantʉ valʉme† mayana yasaano (5,000). 11 Yéesu akatoola ɨra mɨkáate, akamʉdʉʉmba Mʉlʉʉngʉ, maa akavaheera vaantʉ ˆvajáa aho. Kei akabweeyya vivira kwa fira fisoompa. Kɨra mʉʉntʉ apata ja ˆvyeene asaakáa. 12 Vaantʉ ˆvakarye no kiikuta, Yéesu akavasea vapooji vaachwe, “Tooreri mabéendʉ ya mɨkáate yoosi ˆɨchɨ́hɨɨre, sa yadɨɨre chaala ja kosu.” 13 Aho, vakatoorera mabéendʉ ya mɨkáate ya shayíiri ˆyachɨ́hɨɨre, vakamemya vikápu ikimi na vivɨrɨ. 14 Vaantʉ ˆvakoone ɨra isháara na muujíisa ˆajáa abwéeyyiirye, maa vakasea, “Kɨmaarɨ, ʉhʉ noo ʉra mʉláali na mʉtwe ˆtawóojeraa, ˆyookʉʉja na kʉrɨ weerʉ.”✡ 15 Yéesu kʉnʉ yootaanga vaantʉ voosaaka vamʉdoomererye ave mʉtemi waavo, yeeye akalooka, akaambʉka na luulwii, akava yeemweene.
Yéesu Yooyeendera Mweeri ya Maaji
(Matáayo 14:22-33; Maáriki 6:45-52)
16 Na kyʉʉlwa, vapooji vaachwe vakagirita na irivii ra Galiláaya. 17 Vakɨɨngɨra mashúwii, maa vakaanda fɨrɨra iriva voodoma na iturii ra Kaperenáumu. Mpɨɨndɨ ijo, kilwiirya kɨjáa chɨɨ́ngɨɨre, na Yéesu sɨ ajáa anafika ave novo tʉkʉ. 18 Aho, iriva rɨkatikʉlwa nɨ ihúmbuuto ikarɨ ˆrawuváa. 19 Vapooji vaachwe vajáa vayéendire ja lʉyeendo lwa kilomíita isaano au mʉsasatʉ, maa vakamoona Yéesu yooyeenda luujii mweeri aséngerɨɨre mashʉ́wa yaavo. Aho, vakakwaatwa nɨ woowa mʉnʉmʉʉnʉ. 20 Maa kaa, Yéesu akavasea, “Nɨ nɨɨnɨ, koofi tʉkʉ.” 21 Aho, varɨ na cheerʉ vakasaaka aambʉke na mashúwii, na hahara mashʉ́wa ɨkafika haantʉ ˆvadomáa.
Vaantʉ Voomʉsaakɨra Yéesu
22 Lomʉtóondo yaachwe, mpuka ya vaantʉ ˆvajáa vachɨ́hɨɨre nyambʉko ya iriva, vajáa vataanga kʉjáa kwatɨɨte mashʉ́wa imudu vii ɨchɨ́hɨɨre hara. Kei vajáa vatáangire Yéesu sɨ ajáa adómiinʼye na vapooji vaachwe na ɨra mashʉ́wa tʉkʉ, nɨ vooveene vajáa vadómire. 23 Maa kaa, mashʉ́wa jɨɨngɨ fuma múuji wa Tibéria, jikʉʉja na heehi na haantʉ vaantʉ ˆvaarɨ varíire mɨkáate Mweenevyoosi ˆakamʉdʉʉmbe Mʉlʉʉngʉ. 24 Aho, vara vaantʉ ˆvakataange Yéesu na vapooji vaachwe valóokire, maa vakaambʉka ijo mashʉ́wa, vakadoma na múujii wa Kaperenáumu noo mʉsaakɨra Yéesu.
Yéesu nɨ Chóorya cha Nkaasʉ
25 Avo vaantʉ ˆvamʉsaakɨráa Yéesu, vakamʉshaana nyambʉko ya iriva, maa vakamuurya voosea, “Mukiindya, naadi wuújire na kʉnʉ?” 26 Yéesu akavasea, “Kɨmaarɨ kaa noovawyɨɨra, sɨ mookʉʉnsaakɨra sa mwatáangire isháara na myuujíisa mwɨɨ́ne tʉkʉ, kɨrɨ vyoova jeyyo, mookʉʉnsaakɨra sa viintʉ mwariiré ɨra mɨkáate mukiikuta. 27 Karɨ mʉndootʉmama sa muturye chóorya ˆkɨsáambʉkaa tʉkʉ, kɨrɨ vyoova jeyyo, mʉndootʉmama sa muturye chóorya sɨ ˆkɨsaambʉka kwa sikʉ ˆjisiina ʉhero. Ɨkyo chóorya, Mwaana wa Mʉʉntʉ noo arɨ vaheera. Yeeye noo avɨkɨrwa mʉtooso mweeri yaachwe nɨ Mʉlʉʉngʉ Taáta.”
28 Aho, vakamuurya Yéesu voosea, “Eri, tʉbweeyye che sa tʉtʉmame mʉrɨmo wa Mʉlʉʉngʉ ˆmweene yoosaaka?” 29 Yéesu akavasea, “Mʉrɨmo wa Mʉlʉʉngʉ ˆyoosaaka mʉtʉmame noo ʉhʉ, ndumi nɨɨnɨ ˆnatʉmwa nɨ yeeye.” 30 Aho, maa vakamʉsea, “Eri, nɨ isháara na muujíisa ʉrɨkwɨ ˆʉrɨ tʉmama tʉʉyoone, maa de tukurume? Nɨ kɨɨntʉ che ʉrɨ bweeyya? 31 Vala baaba wiitʉ vaarya máana‡ ɨsɨ ya ibaláángwii ja ˆvyeene Masáare ˆYarɨ Mpeho yalʉʉsa, ‘Avaheera mʉkáate fuma kurumwii, sa varye.’ ”✡
32 Yéesu akavasea, “Kɨmaarɨ kaa noovawyɨɨra, sɨ Mʉ́sa ˆavaheera mɨkáate fuma kurumwii tʉkʉ, kɨrɨ vyoova jeyyo, nɨ Taáta waanɨ, yeeye noo ˆyoovaheera chóorya cha kɨkomi fuma kurumwii. 33 Sa mʉkáate wa Mʉlʉʉngʉ, nɨ ʉra ˆyookiima fuma kurumwii na yookʉʉheera weerʉ nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero.” 34 Aho, vakamʉsea, “Mʉkʉ́lʉ, ʉndootʉheera ʉwo mʉkáate sikʉ joosi.”
35 Yéesu akavasea, “Nɨɨnɨ noo chóorya cha nkaasʉ, yoyoosi ˆʉʉ́jaa na kʉrɨ nɨɨnɨ, na ˆaandúmaa sɨ arɨ kwaavwa nɨ njala kei vii kaa tʉkʉ, na yoyoosi ˆaandúmaa nɨɨnɨ, sɨ arɨ koona nyóota kei tʉkʉ. 36 Maa kaa, ja ˆvyeene navawyɨ́ɨrɨɨre, baa neembe mʉʉnyɨɨ́ne, mʉkaarɨ sɨ mookuunduma tʉkʉ. 37 Voosi ˆaampeera Taáta, kʉʉja varɨ na kwaanɨ, na kɨkomi nɨɨnɨ sɨ ndɨrɨ musiita baa ʉmwɨ vii tʉkʉ ˆarɨ kʉʉja na kwaanɨ. 38 Nɨɨnɨ nakiima fuma kurumwii, sa jɨ ntʉmame vira Taáta ˆyoosaaka ntʉmame. Sɨ nʉʉja jo tʉmama vira ˆnoosaaka tʉkʉ. 39 Na kɨra Taáta ˆasáakaa noo ɨkɨ, karɨ nɨmʉtaahe baa ʉmwɨ vii tʉkʉ wa vara ˆaampeera. Kɨrɨ vyoova jeyyo, yoosaaka nɨvafʉfʉle sikʉ ya ʉhero wa weerʉ. 40 Sa kɨra Taáta waanɨ ˆasáakaa nɨ ɨkɨ, kɨra mʉʉntʉ ˆamʉláangaa Mwaana na ˆamurume, ave na nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero, na nɨɨnɨ mʉfʉfʉla ndɨrɨ sikʉ ya ʉhero wa weerʉ.”
41 Aho, Vayahúudi vakaanda ngʼuula sa viintʉ Yéesu ˆajáa aséire, “Nɨɨnɨ nɨ chóorya ˆchakiima fuma kurumwii.” 42 Vaakaanda kiiyurya, “Ʉhʉ sɨ Yéesu, mwaana wa Yooséefu tʉkʉ wʉʉ? Taáta waavo na íyo waavo sɨ ava tavamányire tʉkʉ wʉʉ? Haaha joolɨ yoosea, ‘Nakiima fuma kurumwii’?”
43 Yéesu akavasea, “Reki kwiingʼʉʉrɨra nyuunyu kwa nyuunyu. 44 Taáta aantʉma. Kusiina mʉʉntʉ ˆarɨ daha kʉʉja na kwaanɨ tʉkʉ, koonɨ Taáta sɨ amʉlóngwɨɨre. Na nɨɨnɨ mʉfʉfʉla ndɨrɨ sikʉ ya ʉhero wa weerʉ. 45 Ja ˆvyeene vyaandɨkwa masáarii ya valáali na mʉtwe, ‘Mʉlʉʉngʉ vakiindya arɨ vaantʉ voosi.’✡ Yoyoosi ˆamʉtéeraa na ˆiikíindyaa fuma kwa Taáta, ʉʉ́jaa na kwaanɨ. 46 Kusiina mʉʉntʉ yoyoosi ˆanamoona Taáta tʉkʉ, nɨ ʉra vii ˆafuma kwa Mʉlʉʉngʉ, yeeye noo amoona Taáta. 47 Kɨmaarɨ kaa noovawyɨɨra, ʉra ˆyookuunduma nɨɨnɨ, atɨɨte nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero. 48 Nɨɨnɨ nɨ chóorya cha nkaasʉ. 49 Vala baaba waanyu vaarya máana kʉra ɨsɨ ya ibaláángwii, vakakwya. 50 Maa kaa, aha kwatɨɨte chóorya ˆchafuma kurumwii, na mʉʉntʉ yoyoosi ˆarɨ kurya, sɨ arɨ kukwya tʉkʉ. 51 Nɨɨnɨ nɨ chóorya cha nkaasʉ kɨra ˆchafuma kurumwii. Mʉʉntʉ yoyoosi ˆarɨ kurya chóorya ɨkɨ, kʉva arɨ nkaasʉ kwa sikʉ ˆjisiina ʉhero. Chóorya ɨkɨ, nɨ mʉvɨrɨ waanɨ ˆnookʉʉtoola sa nkaasʉ ya vaantʉ voosi va weerʉ.”
52 Vayahúudi vakaanda kiiyurya voovo kwa voovo voosea, “Ʉhʉ mʉʉntʉ, joolɨ arɨ tʉheera mʉvɨrɨ waachwe turye?” 53 Sa jeyyo, Yéesu akavasea, “Kɨmaarɨ kaa noovawyɨɨra, koonɨ sɨ mʉrɨ́ɨre mʉvɨrɨ wa Mwaana wa Mʉʉntʉ na koonɨ sɨ munywíire sakami yaachwe, sɨ mʉrɨ na nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero tʉkʉ. 54 Mʉʉntʉ yoyoosi ˆaríjaa mʉvɨrɨ waanɨ na ˆanywíjaa sakami yaanɨ, atɨɨte nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero, naanɨ mʉfʉfʉla ndɨrɨ sikʉ ya ʉhero wa weerʉ. 55 Mʉvɨrɨ waanɨ noo chóorya cha kɨkomi, na sakami yaanɨ nɨ choonywa cha kɨkomi. 56 Mʉʉntʉ yoyoosi ˆaríjaa mʉvɨrɨ waanɨ na ˆanywíjaa sakami yaanɨ, yeeye na nɨɨnɨ, kei nɨɨnɨ na yeeye, tavíjaa kɨɨntʉ kɨmwɨ. 57 Taáta nɨ nkaasʉ arɨ. Ja ˆvyeene yeeye aantʉma, na nɨɨnɨ napátaa nkaasʉ fuma kwaachwe, jeyyo, ˆmweene arɨ kurya mʉvɨrɨ waanɨ, turya arɨ nkaasʉ fuma kwaanɨ.✡ 58 Ɨkɨ noo chóorya ˆchafuma kurumwii. Ɨkɨ chóorya sɨ chiifwɨ́ɨne na chóorya ˆvaarya vala baaba waanyu tʉkʉ. Voovo vaarya vakakwya. Maa kaa, mʉʉntʉ yoyoosi ˆaríjaa chóorya ɨkɨ, kʉva arɨ na nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero.” 59 Yéesu alʉʉsa masáare aya, mpɨɨndɨ ˆakiindyáa sinagóogii ʉko Kaperenáumu.
Vapooji va Yéesu ˆVarɨ Foo Voomʉreka Yéesu
60 Vapooji vaachwe ˆvarɨ foo ˆvakateere jeyyo, maa vakasea, “Ukiindya ʉhʉ wakaangaala maatʉkʉ vii. Ani arɨ daha kuuruma?” 61 Yéesu akataanga vapooji vaachwe nɨ ngʼuula viise sa ɨrɨ isáare, aho, akavuurya, “Eri, ɨrɨ isáare ravatɨ́kwɨɨre wʉʉ? 62 Haaha joolɨ viri kʉva, mʉrɨ moona Mwaana wa Mʉʉntʉ yookaambʉka na kʉʉntʉ ˆajáa aho ncholo? 63 Mʉtɨma wa Mʉlʉʉngʉ noo ʉvahéeraa vaantʉ nkaasʉ. Mʉvɨrɨ usiina kɨɨntʉ chochoosi tʉkʉ. Masáare ˆnavawyɨ́ɨrɨɨre nɨ Mʉtɨma na nɨ nkaasʉ. 64 Maa kaa, vamwaarɨ kʉrɨ nyuunyu sɨ ˆvookuunduma tʉkʉ.” Yéesu alʉʉsa jeyyo, sa ajáa ataanga fuma ncholo nɨ vala ani sɨ ˆvarɨ muruma, na nɨ ani ˆarɨ mʉvarindʉka. 65 Kei akasea, “Noo ˆchooreka noovasea, kusiina mʉʉntʉ ˆarɨ daha kʉʉja na kwaanɨ tʉkʉ, nɨ mpaka Taáta vii amʉlongoole.”
66 ˆVakateere masáare ayo, vapooji ˆvarɨ foo vakamʉreka na vakareka mutuuba. 67 Aho, Yéesu akavuurya vapooji vaachwe ikimi na vavɨrɨ, “Eri, baa nyuunyu saaka mwiise mwaandeke wʉʉ?” 68 Simóoni Peéteri akamʉsea, “Mʉkʉ́lʉ, tʉdome na kwa ani? Weewe ʉtɨɨte masáare ya nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero. 69 Suusu taruma, tataanga weewe noo ʉra ˆArɨ Mʉʉja wa Mʉlʉʉngʉ.” 70 Aho, Yéesu akavasea, “Eri, sɨ navasaawʉla nyuunyu ikimi na vavɨrɨ tʉkʉ wʉʉ? Maa kaa, ʉmwɨ waanyu nɨ ja Ikʉ́ʉ́lʉ ra Mirimʉ Mɨvɨ.” 71 Aha Yéesu amʉlʉʉsɨkɨráa Yʉ́ʉda mwaana wa Simóoni Isikarióoti. Ʉwo ʉʉja jo mʉvarindʉka Yéesu, baa neembe ajáa ʉmwɨ wa vapooji ikimi na vavɨrɨ.
* 6:9 shayíiri: Shayíiri nɨ mpeke ˆjijáa jiifwɨ́ɨne na ngáano. Mɨkáate ya shayíiri na ngáano noo kɨjáa chóorya kɨkʉʉlʉ cha Viisiraéeli. Shayíiri noo kɨjáa chóorya kɨkʉʉlʉ cha vakɨva. Kei shayíiri noo vakoloweráa irʉsʉ. Shayíiri ɨjáa nɨ chóorya cha nchúwo, baa ja ngʼoombe na faráasi. † 6:10 vaantʉ valʉme: Vayahúudi vavaláa vaantʉ valʉme vii, maa kaa, kwajáa kwatɨɨte vaantʉ vaki na vasinga ˆveene vaarya ɨyo mɨkáate na soompa. ✡ 6:14 Laanga Nkʉmbʉkɨra ya Miiro 18:15-19. ‡ 6:31 máana: Nɨ chákurya ˆcheene Viisiraéeli varijáa mpɨɨndɨ ˆvajáa ɨsɨ ya ibaláángwii. Laanga Ufumo 16. ✡ 6:31 Laanga Ufumo 16:4-36; Sabúuri 78:24-25. ✡ 6:45 Laanga Isáaya 54:13. ✡ 6:57 Laanga Yooháani 5:21.