10
Yéesu Yoovariyʉla Kwiisiita
(Matáayo 19:1-12; Lʉ́ka 16:18)
1 Hara, maa Yéesu na vapooji vaachwe vakakwaata njɨra fuma Kaperenáumu fʉʉrʉ ɨsɨ ya Yudéea, vakafɨrɨra na ufumo wa mwaasʉ nyambʉko ya lʉʉjɨ lwa Yorodáani, mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ ɨkamutuuba, maa akaanda vavariyʉrɨra Masáare ˆYarɨ Mpeho ja ˆvyeene iijʉvɨra.
2 Aho, vamwɨ va Mafarisáayo vakʉʉja voosaaka mʉyera Yéesu, maa vakaanda muurya, “Eri, Miiro yaruma mʉʉntʉ kʉmʉreka muki waachwe wʉʉ?”
3 Maa Yéesu akavuurya, “Mʉ́sa joolɨ ajáa avalairirya?” 4 Novo vakamʉsea, “Mʉ́sa aruma mʉʉntʉ mʉlʉme amwaandɨkɨre muki waachwe taláka, amusiite.”✡
5 Yéesu akavasea, “Mʉ́sa avaandɨkɨra ʉlairiri ʉwo sa ʉfafu wa mɨtɨma yaanyu. 6 Maa kaa, keende ncholo yo kʉʉmbwa kwa weerʉ, ‘Mʉlʉʉngʉ ajáa avʉʉmba mʉʉntʉ mʉlʉme na mʉʉntʉ muki.✡ 7 Sa jei, mʉʉntʉ mʉlʉme avarékaa vala íyo na taáta waavo, akava kɨɨntʉ kɨmwɨ na muki waachwe, 8 novo vavɨrɨ kʉva varɨ mʉvɨrɨ ʉmwɨ.’✡ Jeyyo sɨ varɨ kʉva vavɨrɨ tʉkʉ, nɨ mʉvɨrɨ ʉmwɨ. 9 Sa jeyyo, ˆcheene akɨlʉmanʼya Mʉlʉʉngʉ, mʉʉntʉ sɨ arɨ nanʉkʉla tʉkʉ.”
10 Na mpɨɨndɨ kiduudi, vakɨɨngɨra kei na nyuumbii, maa vapooji vaachwe vakamuurya rɨra isáare. 11 Maa akavasea, “Mʉʉntʉ yoyoosi ˆarɨ musiita muki waachwe, maa aloole muki wɨɨngɨ, kʉva arɨ yooyeenda na muki wa mʉʉntʉ. 12 Na muki ˆarɨ musiita mʉlʉme waachwe, maa aloolwe nɨ mʉlʉme wɨɨngɨ kʉva arɨ yooyeenda na mʉlʉme wa mʉʉntʉ.”
Yéesu Yoovatalarya Vasinga
(Matáayo 19:13-15; Lʉ́ka 18:15-17)
13 Aho, vaantʉ vakaanda mʉretera vasinga vaduudi sa avatalarye. Maa kaa, vapooji vaachwe vakavaamirirya. 14 Yéesu ˆakoone jeyyo, akakalala, maa akavasea, “Reki kʉvakɨtɨra vasinga vaduudi, reki vʉʉje, sa Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ nɨ sa vaantʉ ˆvarɨ ja vasinga. 15 Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, mʉʉntʉ ˆarɨ dɨɨra mʉrekera Mʉlʉʉngʉ amʉlongorɨre ja musinga muduudi, sɨ arɨ kɨɨngɨra vii kaa tʉkʉ, Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ.” 16 Hara, maa akavakwaatɨrɨra, akavavɨkɨra mɨkono, kʉnʉ yoovatalarya.
Kʉheewa Ʉtemi wa Mʉlʉʉngʉ
(Matáayo 19:16-30; Lʉ́ka 18:18-30)
17 Yéesu akakwaata njɨra, mpɨɨndɨ ˆajáa njirii, mʉʉntʉ ʉmwɨ akamʉkɨbɨrɨra, akachwaama mbere yaachwe, maa akamuurya, “Mukiindya mʉʉja! Che ndɨrɨ bweeyya sa mpokere nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero?”
18 Yéesu akamʉsea, “Sa che wookʉʉnyanɨrɨra mʉʉja? Kusiina mʉʉja tʉkʉ, mʉʉja nɨ Mʉlʉʉngʉ yeemweene vii. 19 Wamányire ndairiri jaachwe wʉʉ? Karɨ wʉʉ́laa tʉkʉ, karɨ ʉyéendaa na muki wa mʉʉntʉ tʉkʉ, karɨ wiívaa tʉkʉ, kʉlongowererya mʉʉntʉ tʉkʉ, kwiiva kwa ʉkwaata tʉkʉ, baa kei ʉvanyemye vala íyo na taáta waanyu.”✡
20 Maa akamʉsea, “Mukiindya, aya yoosi nayakwaatya keende usinga waanɨ.”
21 Yéesu akamʉlaanga, akamweenda, maa akamʉsea, “Usiina kɨɨntʉ kɨmwɨ vii. Tamanya ʉkavae iyoombe máari jaako joosi vʉʉ, na mpía ˆngʼeene ʉrɨ turya ʉvaheere vakɨva, aho kʉva ʉrɨ na máari ya kɨkomi ya mberii kurumwii, maa de wuuntuube.”
22 ˆAkateere jeyyo, akiirya mʉtɨma, maa akalooka, sa nɨ musúngaati maatʉkʉ vii ajáa.
23 Yéesu akalaanga kʉnʉ na kʉnʉ, maa akavasea vapooji vaachwe, “Kʉva viri vyafafa maatʉkʉ vii, kwa vasúngaati kɨɨngɨra Ʉtemii wa Mʉlʉʉngʉ.” 24 Hara, maa vapooji vakatʉlʉvala sa yara masáare yaachwe, maa kaa, Yéesu akavasea, “Vanavaanɨ, kwɨɨngɨra na Ʉtemii wa Mʉlʉʉngʉ kʉva viri vyafafa maatʉkʉ vii. 25 Nɨ vyaangʉ ngamɨ́a kʉtweera na ihengerii ra sinkeni, kʉlookya musúngaati kɨɨngɨra na Ʉtemii wa Mʉlʉʉngʉ.”
26 Vapooji vaachwe vakatʉlʉvalatʉlʉvaala kʉnʉ vookiiyurya, “Nɨ ani de arɨ daha lamuririwa?”
27 Yéesu akavatuurirya miiso, maa akavasea, “Kwa vaantʉ sɨ vidáhɨkaa tʉkʉ. Maa kaa, kwa Mʉlʉʉngʉ sɨ viri jeyyo tʉkʉ. Sa viintʉ vyoosi vyadáhɨkaa kwa Mʉlʉʉngʉ.”
28 Peéteri akaanda mʉsea, “Laanga! Suusu tareka kɨra kɨɨntʉ tʉkakutuuba.” 29 Yéesu akavasea, “Kɨmaarɨ noovawyɨɨra, kɨra mʉʉntʉ ˆareka nyuumba, vandʉʉ vaachwe, marʉʉmbʉ yaachwe, vaanaavo, taáta na íyo, au baa na vasinga na mawʉnda sa nɨɨnɨ na sa Masáare Maaja, 30 hokera arɨ mara igana rɨmwɨ (100) kʉlookya mpɨɨndɨ iji, nyuumba, vandʉʉ, vaanaavo, marʉʉmbʉ, vasinga, mawʉnda au baa na uturikiri, na kei weerʉ ˆyookʉʉja, hokera arɨ nkaasʉ ya sikʉ ˆjisiina ʉhero. 31 Maa kaa, vara va ncholo veera varɨ mukirii, na vara va mukirii kʉva varɨ va ncholo.”
Yéesu Yoolʉʉsa Inkwya na Ʉfʉfʉ́ʉko Waachwe lwa Katatʉ
(Matáayo 20:17-19; Lʉ́ka 18:31-34)
32 Mpɨɨndɨ ˆvajáa njirii voodoma na Yerusaléemu, Yéesu ajáa avalóngorɨɨre vapooji vaachwe, novo vajáa vakwáatirwe nɨ woowa, na vaantʉ vara ˆvamutuubáa, voofáa. Yéesu akavasʉmʉla kei vapooji vaachwe ikimi na vavɨrɨ na ivarwii, maa akavawyɨɨra yara ˆyarɨ mʉfʉmɨra. 33 “Teereri! Haaha nɨ doma tiise na Yerusaléemu, ʉko, Mwaana wa Mʉʉntʉ vɨɨkwa arɨ mɨkonwii ya vakʉ́ʉ́lʉ va veeneɨsɨ va Ijʉva na vakiindya va Miiro, novo lʉʉsa varɨ irya akwye na mʉvɨɨka varɨ mɨkonwii ya vaantʉ sɨ ˆvarɨ Vayahúudi. 34 Novo mʉhenchʉla varɨ, mʉchwɨɨra varɨ matɨ noo mʉvaa na mɨjeléedi na mʉʉlaa varɨ, maa kaa, sikʉ ya katatʉ fʉfʉlwa arɨ.”
Yaakúupu na Yooháani Vooloomba Ʉkʉ́ʉ́lʉ
(Matáayo 20:20-28)
35 Hara, Yaakúupu na Yooháani vala sha Sebedáayo, vakɨɨta kʉrɨ Yéesu, maa vakamʉsea, “Mukiindya! Toosaaka ʉtʉtʉmamɨre kɨɨntʉ chochoosi ˆtʉrɨ loomba.”
36 Maa Yéesu akavuurya, “Che moosaaka nɨvatʉmamɨre?”
37 Maa vakamʉsea, “Mpɨɨndɨ ˆʉrɨ kʉva mʉtemi wa vaantʉ voosi, tooloomba twiikale ʉmwɨ mʉkono waako wa kʉlʉme, na wɨɨngɨ mʉkono waako wa kʉmooso nkongojimii kwaako.”
38 Maa Yéesu akavasea, “Sɨ mootaanga ˆcheene mooloomba tʉkʉ. De daha mʉrɨ kʉnyweera ndʉvo ya uturikiri ˆngʼeene ndɨrɨ nyweera au kʉbatisiwa ʉbatíiso ˆmweene ndɨrɨ batisiwa wʉʉ?”
39 Maa vakamʉsea, “Daha tʉrɨ.” Yéesu akavasea, “Ndʉvo ˆngʼeene ndɨrɨ kɨɨnyweera, kɨmaarɨ kɨɨnyweera mʉrɨ, baa na ʉbatíiso ˆmweene ndɨrɨ batisiwa, batisiwa mʉrɨ. 40 Maa kaa, ani arɨ kiikala mʉkono waanɨ wa kʉlʉme au wa kʉmooso, sɨ mʉrɨmo waanɨ kʉvaheera tʉkʉ, sa nkalo ijo, heewa varɨ ˆveene viimiriwa neeja nɨ Mʉlʉʉngʉ.”
41 Vara vapooji vɨɨngɨ ikimi ˆvakateere jeyyo, maa vakavakalarɨra vala Yaakúupu na Yooháani. 42 Hara, maa Yéesu akavaanɨrɨra vapooji vaachwe voosi, akavasea, “Mʉmányire, vatemi va vaantʉ sɨ ˆvarɨ Vayahúudi valáɨraa vatɨɨte wiimiriri mweeri ya vaantʉ na ngururu, na vakʉ́ʉ́lʉ vaavo, valáɨraa vatɨɨte wiimiriri mweeri yaavo. 43 Kʉrɨ nyuunyu sɨ noosaaka ɨve jeyyo tʉkʉ. Kɨrɨ vyoova jeyyo, ʉra ˆyoosaaka ave mʉkʉ́ʉ́lʉ waanyu, nɨ mpaka ave mʉtʉmami waanyu. 44 Na mʉʉntʉ yoyoosi ˆyoosaaka kʉva wa ncholo, nɨ mpaka ave mʉtʉ́mwa wa voosi. 45 Sa baa Mwaana wa Mʉʉntʉ, sɨ ʉʉja jo tʉmamɨrwa tʉkʉ. Kɨrɨ vyoova jeyyo, ʉʉja sa jɨ avatʉmamɨre vaantʉ, kei atoole nkaasʉ yaachwe kʉva ununuuli sa vaantʉ ˆvarɨ foo.”
Mʉhoku Batimáayo Yoohoriwa nɨ Yéesu
(Matáayo 20:29-34; Lʉ́ka 18:35-43)
46 Aho, vakafika múuji wa Yerɨ́ɨko. Mpɨɨndɨ Yéesu, vapooji vaachwe na ɨra mpuka nkʉʉlʉ ya vaantʉ ˆvalookáa múujii, vakamʉshaana mʉhoku ˆasewáa Batimáayo. Yeeye nɨ sha Timáayo ajáa. Na ajáa iíkyɨɨre mbarɨmbarɨ ya njɨra yooloomba. 47 ˆAkateere Yéesu wa Nasaréeti yoolooka na aho, akaanda tʉla isóso yoosea, “Ee Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja!”
48 Vaantʉ ˆvarɨ foo vakamwaamirirya sa akirinye. Maa kaa, yeeye akadoomererya tʉlatʉʉla isóso, yoosea, “Ee Sha Daúdi, naanga na riiso ra wʉʉja Aaɨ!”
49 Yéesu akɨɨma, maa akavasea, “Hoonɨ mwaaniriri.” Vakamwaanɨrɨra, voosea, “Hoonɨ ifafirirye, wiiheere mʉtɨma, yookwaanɨrɨra.” 50 Akafweita lweénda lwaachwe na ivarwii, akafɨrɨra, maa akadoma na kʉrɨ Yéesu.
51 Yéesu akamuurya, “Che woosaaka nɨkʉbweeyyiirye?” Maa akasea, “Mukiindya, noosaaka noone.”
52 Yéesu akamʉsea, “Tamanya, kuruma kwaako noo kwakʉhóniirye.” Hahara, akoona, maa akamutuuba Yéesu na ɨra njɨra ˆadomáa.
✡ 10:4 Laanga Nkʉmbʉkɨra ya Miiro 24:1-4. ✡ 10:6 Laanga Ncholo 1:27. ✡ 10:8 Laanga Ncholo 2:24. ✡ 10:19 Laanga Ufumo 20:12-16; Nkʉmbʉkɨra ya Miiro 5:16-20.