\NormalFont\ShortTitle{Kohelethu}

{\MT KOHELETHU



\par }\ChapOne{1}{\SH Maũndũ Mothe nĩ ma Tũhũ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ici nĩcio ciugo cia Mũrutani, mũrũ wa Daudi, ũrĩa warĩ mũthamaki kũu Jerusalemu:


\par }{\Q \VS{2}“Maũndũ mothe nĩ ma tũhũ! Ĩĩ nĩ ma tũhũ!”

\par }{\QB Ũguo nĩguo Mũrutani ekuuga.

\par }{\Q “Ti-itherũ nĩ ma tũhũ mũtheri!

\par }{\QB Maũndũ mothe nĩ ma tũhũ.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mũndũ-rĩ, nĩ uumithio ũrĩkũ onaga harĩ wĩra

\par }{\QB ũrĩa wothe arutaga gũkũ thĩ kwaraga riũa?


\par }{\Q \VS{4}Rũciaro rũmwe rwathira-rĩ, nĩ rũngĩ rũũkaga,

\par }{\QB no rĩrĩ, thĩ ĩtũũraga o ho nginya tene na tene.


\par }{\Q \VS{5}Riũa rĩrathaga na rĩgathũa,

\par }{\QB ningĩ rĩgacooka na ihenya kũrĩa rĩrathagĩra.


\par }{\Q \VS{6}Rũhuho rũhurutanaga rwerekeire mwena wa gũthini,

\par }{\QB na rũgacooka rũkeerekera mwena wa gathigathini;

\par }{\Q rũthiiaga o rũgĩthiũrũrũkaga rũtegũtigithĩria,

\par }{\QB o rũgĩcookaga njĩra-inĩ yaruo.


\par }{\Q \VS{7}Njũũĩ ciothe ciĩitagĩrĩra iria-inĩ,

\par }{\QB no rĩrĩ, iria rĩtirĩ hĩndĩ rĩiyũraga.

\par }{\Q O kũu njũũĩ ciumaga,

\par }{\QB nokuo icookaga.


\par }{\Q \VS{8}Maũndũ mothe marehanagĩra mĩnoga

\par }{\QB ĩrĩa ĩtangĩgweteka.

\par }{\Q Riitho rĩtirĩ hĩndĩ rĩiganagia kuona,

\par }{\QB o na kana gũtũ gũkaigania kũigua.


\par }{\Q \VS{9}Maũndũ marĩa maanakorwo kuo no mo macookaga gũkorwo kuo rĩngĩ,

\par }{\QB naguo ũndũ ũrĩa waneekwo noguo ũcookaga ũgeekwo rĩngĩ;

\par }{\QB gũtirĩ ũndũ ũtarĩ woneka gũkũ thĩ kwaraga riũa.


\par }{\Q \VS{10}Hihi nĩ harĩ ũndũ mũndũ angiuga atĩrĩ:

\par }{\QB “Ta rora! Ũyũ nĩ ũndũ ũtarĩ wonekana”?

\par }{\Q Ũndũ ũcio warĩ kuo hĩndĩ ndaaya hĩtũku;

\par }{\QB warĩ kuo tũtarĩ twaciarwo.


\par }{\Q \VS{11}Andũ arĩa maarĩ kuo tene matiririkanagwo,

\par }{\QB na o na arĩa matarĩ maraciarwo

\par }{\Q matikaaririkanwo

\par }{\QB nĩ arĩa magaaciarwo thuutha wao.


\par }{\SH Ũũgĩ no wa Tũhũ
\par }
{\PP \VS{12}Niĩ Mũrutani-rĩ, ndaarĩ mũthamaki wathamakagĩra Isiraeli kũu Jerusalemu.

\VS{13}Nĩnderutĩire na kĩyo kwĩruta, na gũtuĩria na ũũgĩ maũndũ mothe marĩa mekagwo gũkũ thĩ. Kaĩ Ngai nĩakuuithĩtie andũ mũrigo mũritũ-ĩ!

\VS{14}Nĩndĩĩoneire maũndũ marĩa mothe mekagwo gũkũ thĩ kwaraga riũa; maũndũ mothe no ma tũhũ, na ũguo no ta gũtengʼeria rũhuho.


\par }{\Q \VS{15}Kĩndũ kĩrĩa kĩogomu gĩtingĩrũngĩka;

\par }{\QB nakĩo kĩrĩa gĩtarĩ ho gĩtingĩtarwo.


\par }{\PP \VS{16}Na niĩ ngĩĩciiria, ngiuga na ngoro yakwa atĩrĩ, “Ndĩ mũkũrũ na ngagĩa na ũũgĩ mũingĩ gũkĩra andũ arĩa othe manaathana Jerusalemu mbere yakwa; nĩmenyete maũndũ maingĩ makoniĩ ũũgĩ na ũmenyo.”

\VS{17}Ningĩ nĩnderutire na ngoro yakwa kũmenya ũhoro wa ũũgĩ, o na kũmenya ũhoro wa ũgũrũki na wa ũrimũ, no ngĩmenya atĩ ũhoro ũcio, o naguo, no ta gũtengʼeria rũhuho.


\par }{\Q \VS{18}Nĩgũkorwo o ũrĩa ũũgĩ waingĩha, noguo ihooru rĩingĩhĩte;

\par }{\QB na ũrĩa ũmenyo waingĩha, noguo kĩeha kĩingĩhĩte.




\par }\Chap{2}{\SH Ikeno no cia Tũhũ Mũtheri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ndeĩrire na ngoro yakwa atĩrĩ, “Atĩrĩrĩ, ũka rĩu, nĩngũkũgeria na ikeno nĩgeetha nyone nĩ ũndũ ũrĩkũ mwega.” No rĩrĩ, o naguo ũndũ ũcio warĩ o wa tũhũ.

\VS{2}Ningĩ ngiuga atĩrĩ, “Mĩtheko o nayo nĩ ũrimũ. Naguo ũhoro wa gwĩkenia-rĩ, ngĩĩyũria nĩ wa bata ũrĩkũ?”

\VS{3}Ndaageririe ũrĩa ingĩkenia mwĩrĩ wakwa na ndibei, o ndongoretio nĩ ngoro yakwa na ũũgĩ, ngĩhĩmbĩria ũkĩĩgu, ngĩenda kũmenya nĩ ũndũ ũrĩkũ andũ maagĩrĩirwo nĩ gwĩka gũkũ thĩ matukũ-inĩ o macio manini ma muoyo wao.


\par }{\PP \VS{4}Nĩndarutire mawĩra manene: Ngĩĩyakĩra nyũmba, na ngĩĩhaandĩra mĩgũnda ya mĩthabibũ.

\VS{5}Nĩndathondekire mĩgũnda na kũndũ gwa kũhurũkwo, na ngĩhaanda mĩtĩ ya mĩthemba yothe ya matunda kuo.

\VS{6}Ngĩcooka ngĩhingĩrĩria tũria twa maaĩ twa kuunithagĩria maaĩ kũrĩa mĩtĩ ĩyo yakũragĩra.

\VS{7}Ningĩ ngĩgũra ngombo cia arũme na cia andũ-a-nja, na nĩ ndaarĩ na ngombo ingĩ iria ciaciarĩirwo gwakwa mũciĩ. O na nĩ ndaarĩ na ndũũru nyingĩ cia mbũri na cia ngʼombe gũkĩra arĩa othe maarĩ Jerusalemu mbere yakwa.

\VS{8}Nĩndacookanĩrĩirie betha na thahabu, na indo cia bata iria cia athamaki o na cia mabũrũri. Ningĩ ngĩgĩa na aini a arũme na a andũ-a-nja, o na thuriya nyingĩ mũno: maũndũ marĩa makenagia ngoro ya mũndũ.

\VS{9}Nĩ ũndũ ũcio ngĩneneha na ngĩtonga mũno gũkĩra arĩa othe maarĩ Jerusalemu mbere yakwa. Thĩinĩ wa maũndũ macio mothe-rĩ, ũũgĩ wakwa ndaarĩ o naguo.


\par }{\Q \VS{10}Naguo ũndũ o wothe ũrĩa maitho makwa meriragĩria ndierigagĩrĩria kũwĩka;

\par }{\QB o na ningĩ ngoro yakwa ndiamĩrigĩrĩirie gĩkeno o na kĩrĩkũ.

\par }{\Q Nĩgũkorwo ngoro yakwa nĩyakenagĩra mawĩra makwa mothe,

\par }{\QB naguo ũndũ ũcio nĩguo warĩ irĩhi rĩa wĩra wakwa wothe.


\par }{\Q \VS{11}No rĩrĩa ndaarorire mawĩra marĩa mothe ndaarutĩte na moko makwa,

\par }{\QB o na ũrĩa ndetungumanĩtie ngĩmaruta,

\par }{\Q ngĩona atĩ maũndũ mothe nĩ ma tũhũ, no ta gũtengʼeria rũhuho;

\par }{\QB gũtirĩ kĩndũ mũndũ angĩĩguna nakĩo gũkũ thĩ.


\par }{\SH Ũũgĩ na Ũkĩĩgu no cia Tũhũ
\par }
{\Q \VS{12}Ningĩ ngĩcooka ngĩĩhũgũra nĩguo ndĩcũũranie ũhoro wa ũũgĩ,

\par }{\QB o na wa ũgũrũki, na wa ũkĩĩgu.

\par }{\Q Atĩrĩrĩ, nĩ atĩa ũngĩ mũthamaki ũrĩa ũcookagio ithenya rĩa ũrĩa ũngĩ

\par }{\QB angĩĩka ũteekĩtwo?


\par }{\Q \VS{13}Hĩndĩ ĩyo ngĩkĩona atĩ ũũgĩ nĩ mwega gũkĩra ũkĩĩgu,

\par }{\QB o ta ũrĩa ũtheri ũrĩ mwega gũkĩra nduma.


\par }{\Q \VS{14}Mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩonaga kũrĩa arathiĩ,

\par }{\QB no mũndũ mũkĩĩgu athiiagĩra nduma-inĩ;

\par }{\Q no ngĩcooka ngĩmenya

\par }{\QB atĩ o eerĩ makoragwo nĩ ũndũ o ro ũmwe.


\par }{\PP \VS{15}Hĩndĩ ĩyo ngĩkiuga na ngoro yakwa atĩrĩ,

\par }{\QB “Ũndũ ũrĩa ũkoraga mũndũ mũkĩĩgu o na niĩ no ũkaangora.

\par }{\Q Ũũgĩ wakwa-rĩ, ũkĩngʼunĩte na kĩ?”

\par }{\QB Ngĩkiuga atĩrĩ na ngoro yakwa,

\par }{\Q “Ũndũ ũyũ o naguo no wa tũhũ.”


\par }{\Q \VS{16}Nĩgũkorwo mũndũ ũrĩa mũũgĩ, o ta mũndũ ũrĩa mũkĩĩgu, ndagatũũra aririkanagwo;

\par }{\QB nĩgũkorwo matukũ-inĩ marĩa magooka o eerĩ nĩmakariganĩra.

\par }{\Q Hĩ, mũndũ ũrĩa mũũgĩ akuuaga o ta mũndũ ũrĩa mũkĩĩgu!


\par }{\SH Mĩnoga no ya Tũhũ
\par }
{\PP \VS{17}Nĩ ũndũ ũcio ngĩthũũra gũtũũra muoyo, tondũ wĩra ũrĩa ũrutagwo gũkũ thĩ kwaraga riũa warĩ wa kũnjiguithia kĩeha. Wothe warĩ wa tũhũ, o ta gũtengʼeria rũhuho.

\VS{18}Ngĩgĩthũũra maũndũ mothe marĩa ndenogeetie namo gũkũ thĩ kwaraga riũa, tondũ no nginya ngaamatigĩra ũrĩa ũgooka thuutha wakwa.

\VS{19}Ningĩ nũũ ũũĩ kana ũcio ũgooka ithenya rĩakwa agaakorwo arĩ mũndũ mũũgĩ kana arĩ mũndũ mũkĩĩgu? No rĩrĩ, nĩwe ũkaarũgamĩrĩra wĩra ũrĩa ndaanetungumania naguo ngĩtũmagĩra ũũgĩ wakwa gũkũ thĩ kwaraga riũa. Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ.

\VS{20}Nĩ ũndũ ũcio ngoro yakwa ĩkĩambĩrĩria kũũrwo nĩ hinya nĩ ũndũ wa wĩra wakwa wothe wa mĩnoga ũrĩa ndaarutaga gũkũ thĩ kwaraga riũa.

\VS{21}Tondũ mũndũ no arute wĩra wake na ũũgĩ, na ũmenyo, na kũũhĩgĩra maũndũ, no rĩrĩ, no nginya acooke atige kĩrĩa gĩothe agĩĩta nakĩo kũrĩ mũndũ ũngĩ ũtakĩnogeire. Ũndũ ũyũ o naguo no wa tũhũ, na nĩ mũtino mũnene.

\VS{22}Mũndũ-rĩ, nĩ uumithio ũrĩkũ oonaga harĩ wĩra ũrĩa wothe arutaga, na mĩnoga, na gwĩtungumania kũrĩa anetungumania nakuo gũkũ thĩ kwaraga riũa?

\VS{23}Nĩgũkorwo matukũ make mothe, wĩra wake nĩ wa ruo na kĩeha; o na ũtukũ, meciiria make matihurũkaga. Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ.


\par }{\PP \VS{24}Mũndũ-rĩ, ndarĩ ũndũ ũngĩ mwega angĩĩka ũkĩrĩte kũrĩa na kũnyua, na gũkenera wĩra wake. Ũndũ ũyũ o naguo ngĩona atĩ uumĩte guoko-inĩ kwa Ngai,

\VS{25}nĩ ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩhota kũrĩa kana gũkena Ngai atarĩ ho?

\VS{26}Ngai aheaga mũndũ ũrĩa ũmũkenagia maũndũ ma ũũgĩ, na ũmenyo, na gĩkeno, no mũndũ ũrĩa mwĩhia akamũhe wĩra wa gũcookanĩrĩria na kwĩigĩra ũtonga, nĩguo acooke aũnenganĩre kũrĩ mũndũ ũrĩa ũmũkenagia. Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ, o ta gũtengʼeria rũhuho.




\par }\Chap{3}{\SH O Ũndũ na Ihinda Rĩaguo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Atĩrĩrĩ, o ũndũ nĩ ũrĩ ihinda rĩaguo,

\par }{\QB na o ũndũ o wothe wĩkagwo gũkũ thĩ nĩ ũrĩ mahinda maguo:


\par }{\BB \par }
{\QB \VS{2}kũrĩ hĩndĩ ya gũciarwo na hĩndĩ ya gũkua,

\par }{\QB hĩndĩ ya kũhaanda na hĩndĩ ya kũmunya kĩrĩa kĩhaande,


\par }{\QB \VS{3}hĩndĩ ya kũũraga na hĩndĩ ya kũhonia,

\par }{\QB hĩndĩ ya gũtharia na hĩndĩ ya gwaka,


\par }{\QB \VS{4}hĩndĩ ya kũrĩra na hĩndĩ ya gũtheka,

\par }{\QB hĩndĩ ya gũcakaya na hĩndĩ ya kũina,


\par }{\QB \VS{5}hĩndĩ ya kũhurunja mahiga na hĩndĩ ya kũmacookanĩrĩria,

\par }{\QB hĩndĩ ya kũhĩmbĩria na hĩndĩ ya kwaga kũhĩmbĩria,


\par }{\QB \VS{6}hĩndĩ ya gũcaria na hĩndĩ ya kũũrĩrwo nĩ indo,

\par }{\QB hĩndĩ ya kũiga, na hĩndĩ ya gũte,


\par }{\QB \VS{7}hĩndĩ ya gũtembũra na hĩndĩ ya gũtuma,

\par }{\QB hĩndĩ ya gũkira na hĩndĩ ya kwaria,


\par }{\QB \VS{8}hĩndĩ ya kwenda na hĩndĩ ya gũthũũra,

\par }{\QB hĩndĩ ya mbaara na hĩndĩ ya thayũ.


\par }{\PP \VS{9}Mũruti wa wĩra-rĩ, nĩ uumithio ũrĩkũ oonaga harĩ gwĩtungumania gwake?

\VS{10}Nĩnyonete mathĩĩna marĩa Ngai aheete andũ nĩguo mathĩĩnĩkage nĩ mo.

\VS{11}Ngai oombire kĩndũ o gĩothe kĩrĩ gĩthaka hĩndĩ yakĩo. Ningĩ nĩekĩrĩte ũhoro wa tene na tene ngoro-inĩ cia andũ; no andũ matingĩhota kũmenya wĩra ũrĩa Ngai arutĩte kuuma kĩambĩrĩria nginya kĩrĩkĩrĩro.

\VS{12}Nĩnjũũĩ atĩ gũtirĩ ũndũ ũngĩ mwega andũ mangĩĩka ũkĩrĩte gũkena na gwĩka maũndũ mega rĩrĩa rĩothe megũtũũra muoyo.

\VS{13}O na ningĩ ngamenya atĩ mũndũ o wothe angĩrĩa na anyue, na akenere gwĩtungumania gwake, kĩu nĩ kĩheo kuuma kũrĩ Ngai.

\VS{14}Nĩnjũũĩ atĩ ũndũ ũrĩa wothe Ngai ekaga nĩ wagũtũũra nginya tene; ndũngĩongerereka kana ũnyihanyiihe. Ngai awĩkaga nĩgeetha andũ mamwĩtigagĩre.


\par }{\Q \VS{15}Ũrĩa gũtariĩ rĩu noguo gwatariĩ tene,

\par }{\QB na ũrĩa gũgaatuĩka thuutha-inĩ noguo gwatariĩ mbere ĩyo;

\par }{\QB nake Ngai acaragia atĩ ũndũ ũrĩa wahĩtũkire ũcooke o ro ho.


\par }{\PP \VS{16}O na ningĩ ngĩona ũndũ ũngĩ gũkũ thĩ kwaraga riũa:

\par }{\Q Handũ harĩa haatuuagĩrwo ciira-rĩ, waganu warĩ ho,

\par }{\QB na ho handũ harĩa ha kĩhooto-rĩ, waganu warĩ ho.


\par }{\PP \VS{17}Ngĩĩra atĩrĩ na ngoro yakwa,

\par }{\Q “Ngai nĩwe ũgaaciirithia

\par }{\QB andũ arĩa athingu na arĩa aaganu,

\par }{\Q tondũ nĩgũgakorwo ihinda rĩa o ũndũ o wothe wĩkagwo gũkũ thĩ,

\par }{\QB o na ihinda rĩa wĩra o wothe.”


\par }{\PP \VS{18}Ningĩ ngĩĩciiria atĩrĩ, “Ha ũhoro wa andũ-rĩ, Ngai amageragia nĩgeetha mone atĩ mahaana o ta nyamũ.

\VS{19}Maũndũ marĩa makoraga mũndũ no mo makoraga nyamũ; mũndũ na nyamũ makoragwo nĩ ũndũ o ro ũmwe: O ta ũrĩa mũndũ akuuaga, noguo nyamũ ĩkuaga. Mĩhũmũ ya mũndũ na nyamũ no ĩmwe; mũndũ ndarĩ handũ akĩrĩte nyamũ. Ũndũ o wothe nĩ wa tũhũ.

\VS{20}Mũndũ na nyamũ mathiiaga o kũndũ kũmwe; othe moimĩte tĩĩri-inĩ, na othe macookaga o tĩĩri-inĩ.

\VS{21}Nũũ ũũĩ kana hihi roho wa mũndũ wambataga na igũrũ, naguo roho wa nyamũ ũgaikũrũka na thĩ?”


\par }{\PP \VS{22}Nĩ ũndũ ũcio ngĩona atĩ hatirĩ ũndũ mwega harĩ mũndũ ũkĩrĩte gũkenera wĩra wake, tondũ rĩu nĩrĩo igai rĩake. Nĩ ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩmũcookia rĩngĩ nĩguo one ũrĩa gũgeekĩka thuutha wake?




\par }\Chap{4}{\SH Kũhinyĩrĩrio, Kwĩnogia, na Kwaga Arata
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ningĩ nĩndarorire na ngĩona kũhinyanĩrĩria kũrĩa gwathiiaga na mbere gũkũ thĩ kwaraga riũa:

\par }{\Q Ngĩona maithori ma arĩa ahinyĩrĩrie,

\par }{\QB na matirĩ na mũndũ wa kũmahooreria;

\par }{\Q arĩa maamahinyagĩrĩria nĩo maarĩ na ũhoti,

\par }{\QB no acio maahinyagĩrĩrio matiarĩ na mũndũ wa kũmahooreria.


\par }{\Q \VS{2}Tondũ ũcio ngiuga atĩ andũ arĩa akuũ,

\par }{\QB o acio marĩkĩtie gũkua,

\par }{\Q nĩmakenaga gũkĩra arĩa marĩ muoyo,

\par }{\QB o acio marĩ muoyo o na rĩu.


\par }{\Q \VS{3}No rĩrĩ, mũndũ ũrĩa mwega gũkĩra acio eerĩ

\par }{\QB nĩ ũrĩa ũtarĩ mũciare,

\par }{\Q o ũcio ũtoneete ũũru

\par }{\QB ũrĩa wĩkagwo gũkũ thĩ kwaraga riũa.


\par }{\PP \VS{4}Ningĩ ngĩona atĩ wĩra wothe na maũndũ marĩa mũndũ agĩĩaga namo moimanaga na mũndũ kũiguĩra mũndũ wa itũũra rĩake ũiru. Ũndũ ũcio o naguo no wa tũhũ, o ta gũtengʼeria rũhuho.


\par }{\Q \VS{5}Mũndũ mũkĩĩgu enyiitanagĩria moko,

\par }{\QB akeyananga we mwene.


\par }{\Q \VS{6}Nĩ kaba mũndũ akorwo na kĩndũ kĩnini na akorwo na ũhooreri,

\par }{\QB gũkĩra gwĩtungumania agĩe na indo nyingĩ,

\par }{\QB na gũtengʼeria rũhuho.


\par }{\PP \VS{7}Ningĩ ngĩona ũndũ wa tũhũ gũkũ thĩ kwaraga riũa:


\par }{\Q \VS{8}Kwarĩ na mũndũ watũũraga arĩ wiki;

\par }{\QB ndaarĩ na mũriũ kana mũrũ wa nyina.

\par }{\Q No rĩrĩ, aatũũraga etungumanagia,

\par }{\QB no maitho make matiaiganagwo nĩ ũtonga.

\par }{\Q Eyũririe atĩrĩ, “Nũũ ũratũma ndĩtungumanie ũũ, na noge,

\par }{\QB na nĩ kĩĩ kĩratũma ndĩiime ikeno?”

\par }{\Q Ũndũ ũcio o naguo nĩ wa tũhũ,

\par }{\QB no wĩra wa gũthĩĩnĩka!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Nĩ kaba andũ eerĩ gũkĩra ũmwe,

\par }{\QB tondũ nĩmoonaga uumithio mwega wa wĩra wao:


\par }{\Q \VS{10}Ũmwe angĩgũa thĩ-rĩ,

\par }{\QB mũratawe no amuoe.

\par }{\Q No rĩrĩ, mũndũ angĩgũa thĩ na ndarĩ na wa kũmuoya-rĩ,

\par }{\QB kaĩ ũcio nĩ wa kũiguĩrwo tha-ĩ!


\par }{\Q \VS{11}Ningĩ-rĩ, andũ eerĩ mangĩkoma hamwe nĩmaiguithanagia ũrugarĩ.

\par }{\QB No rĩrĩ, mũndũ angĩhota kũigua ũrugarĩ atĩa arĩ o wiki?


\par }{\Q \VS{12}Mũndũ ũmwe no akĩrio hinya,

\par }{\QB no andũ eerĩ no mahote kwĩgitĩra.

\par }{\Q Mũhĩndo mũrame na ndigi ithatũ ndũngĩtuĩka narua.


\par }{\SH Ũthii wa-na-Mbere no wa Tũhũ
\par }
{\PP \VS{13}Nĩ kaba mũndũ mwĩthĩ mũthĩĩni no nĩ mũũgĩ, gũkĩra mũthamaki mũkũrũ no nĩ mũkĩĩgu, ũrĩa ũtangĩtaarĩka.

\VS{14}Mũndũ mwĩthĩ ũcio no akorwo oimĩte njeera agatuuo mũthamaki, kana akorwo aaciarirwo arĩ mũthĩĩni o kũu ũthamaki-inĩ wake.

\VS{15}Ngĩkĩona atĩ andũ arĩa othe matũũraga na magathiiagĩra gũkũ thĩ kwaraga riũa maarũmĩrĩire mwanake ũcio mũthĩĩni, o ũcio wacookire ithenya rĩa mũthamaki.

\VS{16}Andũ arĩa othe maathagwo nĩwe matingĩtarĩka. No rĩrĩ, andũ arĩa mookire thuutha wake matiakenirio nĩ ũcio wacookire ithenya rĩa mũthamaki. Ũndũ ũyũ o naguo nĩ wa tũhũ, o ta gũtengʼeria rũhuho.




\par }\Chap{5}{\SH Ikaraga Wĩtigĩrĩte Ngai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Atĩrĩrĩ, ceemaga ũgĩtoonya nyũmba ya Ngai. Gũkuhĩrĩria na kũigua ndeto ciake nĩ kwega gũkĩra igongona rĩrĩa rĩrutagwo nĩ andũ arĩa akĩĩgu, tondũ matimenyaga nĩ ũũru mareeka.


\par }{\Q \VS{2}Tiga kũhiũha kwaria ũtambĩte gwĩciiria,

\par }{\QB ndũgetĩkĩrie ngoro yaku ĩhiũhe kwaria ũndũ mbere ya Ngai.

\par }{\Q Ngai arĩ igũrũ,

\par }{\QB nawe ũrĩ gũkũ thĩ,

\par }{\QB nĩ ũndũ ũcio nyiihagia ciugo ciaku.


\par }{\Q \VS{3}O ta ũrĩa mĩhangʼo mĩingĩ ĩtũmaga mũndũ aroote-rĩ,

\par }{\QB ũguo no taguo mũndũ mũkĩĩgu aingĩhagia mĩario.


\par }{\PP \VS{4}Hĩndĩ ĩrĩa wehĩta mwĩhĩtwa harĩ Ngai, ndũkanahũthĩrĩrie kũũhingia. Nĩ ũndũ we ndakenagio nĩ andũ akĩĩgu; hingagia mwĩhĩtwa waku.

\VS{5}Nĩ kaba kwaga kwĩhĩta, gũkĩra kwĩhĩta na kwaga kũhingia mwĩhĩtwa.

\VS{6}Ndũkareke kanua gaku gatũme wĩhie. Ndũkanoigĩre mbere ya mũtũmwo wa hekarũ atĩrĩ, “Mwĩhĩtwa wakwa ndehĩtire na mahĩtia.” Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma ũrakarie Ngai na uuge waku, nake athũkie wĩra wa moko maku?

\VS{7}Irooto nyingĩ na ciugo nyingĩ nĩ cia tũhũ. Nĩ ũndũ ũcio ikaraga wĩtigĩrĩte Ngai.


\par }{\SH Ũtonga no wa Tũhũ
\par }
{\PP \VS{8}Ũngĩkoona mũthĩĩni akĩhinyĩrĩrio, na akaagithio ciira wa ma na kĩhooto bũrũri-inĩ, ndũkanamakio nĩ maũndũ macio; nĩgũkorwo mũnene ũmwe aroragwo nĩ mũnene ũngĩ, na igũrũ wa acio eerĩ nĩ harĩ angĩ anene kũmakĩra.

\VS{9}Uumithio wa bũrũri nĩ wa andũ othe; o na mũthamaki we mwene oonaga uumithio kuuma mĩgũnda-inĩ.


\par }{\Q \VS{10}Mũndũ ũrĩa wothe wendeete mbeeca ndarĩ hĩndĩ aciiganagia;

\par }{\QB nake ũrĩa wothe wendeete ũtonga ndaiganagwo nĩ kĩrĩa oonaga.

\par }{\QB Ũndũ ũyũ o naguo no wa tũhũ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}O ũrĩa indo ikĩragĩrĩria kuongerereka,

\par }{\QB noguo arĩa macirĩĩaga mongererekaga.

\par }{\Q Mwene cio agunĩkaga nakĩ,

\par }{\QB tiga o gũciĩrorera na maitho?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Toro wa mũndũ ũrĩa ũrutaga wĩra nĩ mwega,

\par }{\QB o na angĩrĩa irio nini kana nyingĩ,

\par }{\Q no ũingĩ wa indo cia gĩtonga

\par }{\QB ndũrekaga kĩone toro.


\par }{\PP \VS{13}Nĩnyonete ũndũ mũũru na wa kĩeha gũkũ thĩ kwaraga riũa:

\par }{\Q ũtonga ũrĩa mũndũ eigagĩra ũkaya kũmũthũkia we mwene,


\par }{\QB \VS{14}kana ũtonga ũrĩa ũthiraga na njĩra ya mũtino,

\par }{\Q atĩ angĩgaaciara kahĩĩ,

\par }{\QB gatirĩ kĩndũ kangĩgaya.


\par }{\Q \VS{15}Mũndũ oimaga nda ya nyina arĩ njaga,

\par }{\QB na o ũguo okaga, noguo athiiaga.

\par }{\Q Ndarĩ kĩndũ o nakĩ kiumanĩte na wĩra wake

\par }{\QB agaakuua na moko make.


\par }{\PP \VS{16}Ũndũ ũyũ o naguo nĩ mũũru, na wa kĩeha:

\par }{\Q Atĩ o ũrĩa mũndũ okaga, noguo athiiaga,

\par }{\QB nake-rĩ, nĩ ũndũ ũrĩkũ egunaga naguo,

\par }{\QB kuona atĩ enogagĩria o rũhuho?


\par }{\Q \VS{17}Matukũ-inĩ make mothe arĩĩagĩra nduma-inĩ,

\par }{\QB arĩ na gũtangĩka kũnene, na kũhinyĩrĩrĩka, o na marakara.


\par }{\PP \VS{18}Ngĩcooka ngĩmenya atĩ nĩ wega na nĩ kwagĩrĩire mũndũ arĩĩage na anyuuage, na akenagĩre gwĩtungumania gwake arĩ gũkũ thĩ kwaraga riũa matukũ-inĩ manini ma gũtũũra muoyo marĩa aheetwo nĩ Ngai, tondũ rĩu nĩrĩo igai rĩake.

\VS{19}Na ningĩ-rĩ, mũndũ o wothe angĩheo ũtonga na indo nĩ Ngai, na amũhotithie gũcikenera, nake aamũkĩre igai rĩake na akenio nĩ wĩra wake-rĩ, kĩu nĩ kĩheo aheetwo nĩ Ngai.

\VS{20}Ti kaingĩ mũndũ ũcio ataranagia ũhoro wa matukũ ma muoyo wake, tondũ Ngai nĩamũikaragia arĩ na gĩkeno ngoro-inĩ.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Na rĩrĩ, nĩnyonete ũndũ ũngĩ mũũru gũkũ thĩ kwaraga riũa, naguo nĩũritũhagĩra andũ mũno:

\VS{2}Naguo nĩ atĩ Ngai aheaga mũndũ ũtonga, na indo, o na gĩtĩĩo, agakoragwo na kĩndũ o kĩrĩa gĩothe ngoro yake ĩngĩĩrirĩria, no rĩrĩ, Ngai akaaga kũmũhotithia gũcikenera, no mũndũ ũngĩ mũgeni nĩwe ũcikenagĩra handũ hake. Ũndũ ũyũ nĩ wa tũhũ, na nĩ ũndũ mũũru na wa kĩeha.


\par }{\PP \VS{3}Mũndũ no agĩe ciana igana rĩmwe na atũũre mĩaka mĩingĩ; no rĩrĩ, o na angĩtũũra ihinda iraaya atĩa, angĩkorwo ndangĩkenera ũgaacĩru wake na aage gũthikwo wega-rĩ, nguuga atĩrĩ, mũndũ ũcio akĩrĩtwo nĩ kĩhuno.

\VS{4}Kĩhuno kĩu gĩũkaga kĩrĩ tũhũ, na gĩgathiĩ nduma-inĩ, na rĩĩtwa rĩakĩo rĩkahumbĩrwo nĩ nduma o ro ĩyo.

\VS{5}O na gũtuĩka gĩtionire riũa kana gĩkĩmenya ũndũ o na ũrĩkũ-rĩ, nĩkĩgĩaga na ũhurũko gũkĩra mũndũ ũcio:

\VS{6}Ĩĩ, ti-itherũ o na angĩtũũra mĩaka ngiri ĩmwe maita meerĩ, na aage gũkenera ũgaacĩru wake. Githĩ othe matigĩthiiaga o handũ hamwe?


\par }{\Q \VS{7}Mũndũ arutaga wĩra wothe na kĩyo nĩguo aiyũrie kanua gake,

\par }{\QB no gũtirĩ hĩndĩ ngoro yake ĩiganagia.


\par }{\Q \VS{8}Mũndũ mũũgĩ-rĩ,

\par }{\QB akĩrĩte mũndũ mũkĩĩgu na kĩ?

\par }{\Q Nake mũndũ mũthĩĩni ũrĩa ũmenyete gũikarania na andũ arĩa angĩ-rĩ,

\par }{\QB egunaga na kĩ?


\par }{\Q \VS{9}Nĩ kaba kĩrĩa maitho marona,

\par }{\QB gũkĩra kwangangio nĩ merirĩria.

\par }{\Q Ũndũ ũyũ o naguo nĩ wa tũhũ,

\par }{\QB o ta gũtengʼeria rũhuho.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Kĩndũ gĩothe kĩanakorwo kuo kĩaheirwo rĩĩtwa,

\par }{\QB nake mũndũ nĩamenyekete ũrĩa atariĩ;

\par }{\Q gũtirĩ mũndũ ũngĩhota gũkararania

\par }{\QB na ũrĩa ũrĩ hinya kũmũkĩra.


\par }{\Q \VS{11}O ũrĩa ciugo iraingĩha,

\par }{\QB noguo ituĩkaga cia tũhũ,

\par }{\QB naguo ũndũ ũcio ũgunaga mũndũ na kĩ?


\par }{\PP \VS{12}Nĩ ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩmenya maũndũ marĩa magĩrĩire mũndũ mũtũũrĩre-inĩ wake, matukũ mothe ma muoyo wake manini na ma tũhũ marĩa aniinaga magathira o ta kĩĩruru? Nũũ ũngĩmwĩra ũrĩa gũkaahaana gũkũ thĩ kwaraga riũa aarĩkia kwehera?




\par }\Chap{7}{\SH Ũũgĩ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nĩ kaba rĩĩtwa rĩega gũkĩra maguta marĩa manungi wega,

\par }{\QB na mũthenya wa gũkua gũkĩra mũthenya wa gũciarwo.


\par }{\Q \VS{2}Nĩ kaba gũthiĩ nyũmba ĩrĩ na macakaya

\par }{\QB gũkĩra gũthiĩ nyũmba ĩrĩ na ndĩa,

\par }{\Q nĩgũkorwo gĩkuũ nĩkĩo mũthia wa andũ othe;

\par }{\QB nao andũ arĩa marĩ muoyo nĩmakĩige ũndũ ũcio ngoro-inĩ ciao.


\par }{\Q \VS{3}Nĩ kaba kĩeha gũkĩra mĩtheko,

\par }{\QB tondũ gũtuka gĩthiithi nĩgũtũmaga ngoro yagĩre.


\par }{\Q \VS{4}Ngoro cia andũ arĩa oogĩ irũmbũyagia nyũmba ĩrĩ na macakaya,

\par }{\QB no ngoro cia andũ arĩa akĩĩgu irũmbũyagia nyũmba ĩrĩ na ikeno.


\par }{\Q \VS{5}Nĩ kaba kũigua irũithia rĩa mũndũ ũrĩa mũũgĩ,

\par }{\QB gũkĩra gũthikĩrĩria rwĩmbo rwa andũ arĩa akĩĩgu.


\par }{\Q \VS{6}O ta ũrĩa mĩigua ĩtũratũrĩkaga ĩrĩ rungu rwa nyũngũ,\FTNT{*}{{\FR 7:6 }{\FT{Mwaki wa mĩigua o na watũratũrĩka ndũrĩ ũrugarĩ wa kũigana hĩndĩ ya heho.}}}

\par }{\QB no taguo mĩtheko ya andũ arĩa akĩĩgu ĩtariĩ.

\par }{\QB Ũndũ ũyũ o naguo no wa tũhũ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ũhinyanĩrĩria ũtũmaga mũndũ mũũgĩ akĩĩge,

\par }{\QB narĩo ihaki rĩgathũkia ngoro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Nĩ kaba kĩrĩkĩrĩro kĩa ũndũ gũkĩra kĩambĩrĩria kĩaguo,

\par }{\QB na gũkirĩrĩria nĩ kwega gũkĩra mwĩtĩĩo.


\par }{\Q \VS{9}Tigaga kũhiũha kũrakara na ngoro yaku,

\par }{\QB nĩ ũndũ marakara maikaraga ngoro-inĩ cia andũ arĩa akĩĩgu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ndũkoorie atĩrĩ, “Nĩ kĩĩ gĩatũmaga matukũ ma tene makorwo marĩ mega gũkĩra maya?”

\par }{\QB Nĩgũkorwo ti ũũgĩ kũũria ũguo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ũũgĩ, o ta igai, nĩ mwega

\par }{\QB na nĩũteithagia arĩa marĩ muoyo.


\par }{\Q \VS{12}Ũũgĩ nĩ mwĩgitio,

\par }{\QB o ta ũrĩa mbeeca irĩ mwĩgitio,

\par }{\Q no rĩrĩ, wega wa ũmenyi maũndũ nĩ ũyũ:

\par }{\QB atĩ ũũgĩ nĩũtũũragia ũrĩa ũrĩ naguo muoyo.


\par }{\PP \VS{13}Ta cũrania ũrĩa Ngai ekĩte:

\par }{\Q Kĩrĩa ogometie-rĩ,

\par }{\QB nũũ ũngĩhota gũkĩrũnga?


\par }{\Q \VS{14}Hĩndĩ ĩrĩa mahinda marĩ mega, kenaga;

\par }{\QB no rĩrĩ, rĩrĩa mahinda magũthũũkĩra, ũririkanage atĩrĩ:

\par }{\Q Ngai nĩwe ũtũmaga

\par }{\QB maũndũ macio meerĩ matwarane.

\par }{\Q Nĩ ũndũ ũcio mũndũ ndarĩ ũndũ angĩmenya

\par }{\QB wĩgiĩ mũtũũrĩre wake wa thuutha-inĩ.


\par }{\PP \VS{15}Mũtũũrĩre-inĩ ũyũ wakwa wa tũhũ, nĩnyonete maũndũ maya meerĩ:

\par }{\Q mũndũ mũthingu no akue o na arĩ mũthingu,

\par }{\QB nake mũndũ mwaganu agatũũra muoyo ihinda iraaya o na arĩ mwaganu.


\par }{\Q \VS{16}Tiga gũthinga makĩria,

\par }{\QB o na kana kũũhĩga makĩria:

\par }{\QB ũkwenda kwĩniina nĩkĩ?


\par }{\Q \VS{17}Tiga kwagana makĩria,

\par }{\QB kana gũkĩĩga:

\par }{\QB ũkwenda gũkua hĩndĩ yaku ĩtakinyĩte nĩkĩ?


\par }{\Q \VS{18}Nĩ wega kũrũmia ũndũ ũmwe,

\par }{\QB na ndũkarekie ũcio ũngĩ.

\par }{\QB Mũndũ ũrĩa mwĩtigĩri-Ngai nĩetheemaga maũndũ macio meerĩ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ũũgĩ wĩkĩraga mũndũ mũũgĩ hinya,

\par }{\QB agakĩra aathani ikũmi marĩ itũũra-inĩ inene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Gũtirĩ mũndũ mũthingu gũkũ thĩ,

\par }{\QB ũrĩa wĩkaga o wega mũtheri na ndehagia.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ndũgathikagĩrĩrie ũrĩa wothe andũ maraaria,

\par }{\QB tondũ wahota kũigua ndungata yaku ĩgĩkũruma:


\par }{\Q \VS{22}nĩgũkorwo ngoro-inĩ yaku nĩũũĩ

\par }{\QB atĩ mahinda maingĩ wee mwene wanaruma andũ arĩa angĩ.


\par }{\PP \VS{23}Maũndũ macio mothe ndamatuĩririe na ũũgĩ, ngiuga atĩrĩ,

\par }{\Q “Nĩnduĩte itua rĩa kũgĩa na ũũgĩ.”

\par }{\QB No rĩrĩ, ũndũ ũcio warĩ kũraya na niĩ.


\par }{\Q \VS{24}O ũndũ ũrĩa wothe ũngĩtuĩka nĩguo, ũũgĩ-rĩ,

\par }{\QB nĩũraihĩrĩirie mũno na nĩmũhithe makĩria:

\par }{\QB nũũ ũngĩũmenya?


\par }{\Q \VS{25}Nĩ ũndũ ũcio ngĩhũndũra meciiria makwa harĩ ũmenyi,

\par }{\QB na gũtuĩria, na kũmaatha ũũgĩ, na mũtabarĩre wa maũndũ

\par }{\Q na ndaũkĩrwo nĩ ũkĩĩgu wa waganu,

\par }{\QB na ũgũrũki wa ũrimũ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ningĩ ngĩona ũndũ mũrũrũ gũkĩra gĩkuũ,

\par }{\QB naguo nĩ mũndũ-wa-nja ũrĩa ũhaana ta mũtego,

\par }{\Q o ũrĩa ngoro yake ĩhaana mũtego wa kũgwatia,

\par }{\QB namo moko make makahaana ta mĩnyororo.

\par }{\Q Mũndũ ũrĩa ũkenagia Ngai nĩakehonokia harĩ mũndũ-wa-nja ũcio,

\par }{\QB no mũndũ ũrĩa mwĩhia nĩakagwatio nĩwe.


\par }{\PP \VS{27}Mũrutani ekuuga atĩrĩ, “Ũndũ ũyũ nĩguo menyete:

\par }{\Q “Ngĩringithania ũndũ ũmwe na ũrĩa ũngĩ nĩguo menye mũtabarĩre wa maũndũ-rĩ,


\par }{\QB \VS{28}o ngĩethaga ũguo

\par }{\QB na ndione-rĩ:

\par }{\Q Nĩndonire mũndũ mũrũme ũmwe mũrũngĩrĩru harĩ arũme ngiri,

\par }{\QB no ndionire mũndũ-wa-nja o na ũmwe mũrũngĩrĩru thĩinĩ wao othe.


\par }{\Q \VS{29}Ũndũ ũyũ noguo nyonete:

\par }{\QB Ngai oombire mũndũ arĩ mũrũngĩrĩru,

\par }{\QB no andũ nĩmecarĩirie maũndũ maingĩ ma wara.”


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{8}{\Q \VerseOne{1}Nũũ ũtariĩ ta mũndũ ũrĩa mũũgĩ?

\par }{\QB Ningĩ nũũ ũngĩmenya gũtaũra maũndũ?

\par }{\Q Ũũgĩ nĩguo ũtũmaga ũthiũ wa mũndũ ũkenge,

\par }{\QB na ũgatũma gũthita gĩthiithi gwake kũgarũrũke.


\par }{\SH Athĩkagĩra Mũthamaki
\par }
{\PP \VS{2}Nguga atĩrĩ, athĩkagĩra rĩathani rĩa mũthamaki, nĩ ũndũ nĩwehĩtire ũrĩ mbere ya Ngai.\FTNT{*}{{\FR 8:2 }{\FT{Andũ nĩmehĩtaga marĩ mbere ya Ngai atĩ nĩmarĩkoragwo marĩ ehokeku.}}}

\VS{3}Ndũkahiũhage kwehera harĩ mũthamaki. Ndũgekage ũndũ mũũru, nĩgũkorwo we ekaga ũndũ ũrĩa ũngĩmũkenia.

\VS{4}Na tondũ uuge wa mũthamaki ũrĩ hinya-rĩ, nũũ ũngĩhota kũmũũria kĩũria atĩrĩ, “Nĩ atĩa ũreka?”


\par }{\Q \VS{5}Mũndũ ũrĩa wothe wathĩkagĩra watho wake ndakoona ũũru,

\par }{\QB nayo ngoro ya mũndũ mũũgĩ ĩkũũranaga gwathĩkĩra mũthamaki

\par }{\QB ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire, ningĩ na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire.


\par }{\Q \VS{6}Nĩgũkorwo ũndũ o wothe nĩ ũrĩ ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire,

\par }{\QB na njĩra ĩrĩa yagĩrĩire ya kũwĩka,

\par }{\QB o na gũtuĩka thĩĩna wa mũndũ nĩũmũritũhagĩra mũno.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Tondũ gũtirĩ mũndũ ũngĩmenya maũndũ marĩa makaamũkora-rĩ,

\par }{\QB nũũ ũngĩmwĩra maũndũ marĩa magooka?


\par }{\Q \VS{8}Gũtirĩ mũndũ ũngĩhota gwatha rũhuho agirie rũhurutane;

\par }{\QB ũguo noguo gũtarĩ mũndũ ũngĩhota kũgirĩrĩria mũthenya wake wa gũkua.

\par }{\Q O ta ũrĩa gũtarĩ mũndũ ũheagwo rũũtha hĩndĩ ya mbaara,

\par }{\QB ũguo noguo waganu ũtangĩhonokia mũndũ ũrĩa ũwĩkaga.


\par }{\PP \VS{9}Maũndũ macio mothe nĩndamoonire, o ndĩĩrutanĩirie kũmenya ũhoro wa maũndũ marĩa mothe mekagwo gũkũ thĩ kwaraga riũa. Nĩ kũrĩ hĩndĩ mũndũ agĩĩaga na ũhoti wa gwathaga andũ arĩa angĩ, nake agethũkia we mwene.

\VS{10}O na ningĩ ngĩona andũ arĩa aaganu magĩthikwo, o acio maathiiaga na makoima handũ-harĩa-haamũre, nao magakumagio kũu itũũra-inĩ inene kũrĩa meekagĩra maũndũ macio. Ũndũ ũyũ o naguo no wa tũhũ.


\par }{\PP \VS{11}Rĩrĩa gwĩka ũũru kwaga kũherithio narua-rĩ, ngoro cia andũ ikĩragĩrĩria gũthugunda gwĩka ũũru.

\VS{12}O na mũndũ mwaganu angĩĩka maũndũ mooru maita igana na atũũre muoyo ihinda iraaya-rĩ, nĩnjũũĩ na ma atĩ andũ arĩa metigĩrĩte Ngai nĩmakona maũndũ mega, o acio mahooyaga marĩ mbere ya Ngai.

\VS{13}No rĩrĩ, tondũ andũ arĩa aaganu matiĩtigagĩra Ngai-rĩ, matikoona maũndũ mega, na matukũ mao matikaraiha ta kĩĩruru.


\par }{\PP \VS{14}Na nĩ kũrĩ ũndũ ũngĩ wa tũhũ wĩkĩkaga gũkũ thĩ: naguo nĩ atĩ andũ arĩa athingu nĩmakoragwo nĩ maũndũ marĩa magĩrĩire gũkora andũ arĩa aaganu, ningĩ atĩ andũ arĩa aaganu nĩmakoragwo nĩ maũndũ marĩa magĩrĩire gũkora andũ arĩa athingu. Ũndũ ũyũ o naguo, nguga atĩrĩ, no wa tũhũ.

\VS{15}Nĩ ũndũ ũcio ngũgaathĩrĩria gĩkeno kĩa mũtũũrĩre, tondũ gũtirĩ ũndũ ũngĩ mwega wa mũndũ gũkũ thĩ kwaraga riũa gũkĩra kũrĩa, na kũnyua, na gũkena. Nakĩo gĩkeno gĩtũũre kĩrũmanĩrĩire nake wĩra-inĩ wake matukũ mothe ma muoyo marĩa Ngai amũheete gũkũ thĩ kwaraga riũa.


\par }{\PP \VS{16}Rĩrĩa ndeerutanĩirie kũmenya ũhoro wa ũũgĩ na kuona wĩra ũrĩa mũndũ arutaga gũkũ thĩ, tondũ nĩ kũrĩ mũndũ maitho make matoonaga toro mũthenya kana ũtukũ,

\VS{17}hĩndĩ ĩyo ngĩkĩona maũndũ marĩa mothe Ngai ekĩte. Gũtirĩ mũndũ ũngĩhota kũmenya ũrĩa gũthiiaga na mbere gũkũ thĩ kwaraga riũa. O na mũndũ angĩtuĩria na kĩyo gĩake gĩothe, ndangĩhota kũmenya gĩtũmi kĩa ũndũ ũcio. O na mũndũ mũũgĩ angĩĩtua atĩ nĩoĩ, ndangĩhota gũtaũkĩrwo kũna nĩ ũndũ ũcio.




\par }\Chap{9}{\SH Gĩkuũ Gĩũkaga kũrĩ Andũ Othe
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nĩ ũndũ ũcio ngĩĩcũũrania ũhoro wa maũndũ macio mothe na ngĩona atĩ andũ arĩa athingu na arĩa oogĩ, o hamwe na mawĩra mao, marĩ moko-inĩ ma Ngai, no rĩrĩ, gũtirĩ mũndũ ũngĩmenya kana nĩ wendo, kana nĩ rũmena rũmwetereire.

\VS{2}Andũ othe marĩĩkagĩrĩria o ũndũ ũmwe: kĩrĩkĩrĩro kĩa andũ arĩa athingu na arĩa aaganu, kĩa andũ arĩa ega na arĩa ooru, kĩa andũ arĩa matethaahĩtie na arĩa methaahĩtie, na kĩa andũ arĩa marutaga magongona na arĩa matarutaga gĩothe no kĩmwe.

\par }{\Q O ta ũrĩa mũndũ mwega atariĩ,

\par }{\QB ũguo noguo mũndũ mwĩhia atariĩ;

\par }{\Q o ta ũrĩa arĩa mehĩtaga na mĩĩhĩtwa matariĩ,

\par }{\QB ũguo noguo arĩa metigagĩra kwĩhĩta na mĩĩhĩtwa matariĩ.


\par }{\PP \VS{3}Ũyũ nĩguo ũũru ũrĩa ũkoragwo maũndũ-inĩ mothe marĩa mekĩkaga gũkũ thĩ kwaraga riũa: Andũ othe marĩĩkagĩrĩria o ũndũ ũmwe. O na ningĩ ngoro cia andũ ciyũrĩte ũũru, na ũgũrũki ũkaagĩa ngoro-inĩ ciao rĩrĩa marĩ muoyo, na thuutha-inĩ magakua.

\VS{4}Mũndũ ũrĩa wothe ũrĩ gatagatĩ ka arĩa marĩ muoyo arĩ na kĩĩrĩgĩrĩro; na rĩrĩ, nĩ kaba ngui ĩrĩ muoyo gũkĩra mũrũũthi mũkuũ!


\par }{\Q \VS{5}Nĩ ũndũ andũ arĩa marĩ muoyo nĩmooĩ nĩmagakua,

\par }{\QB no arĩa makuĩte matirĩ ũndũ mooĩ;

\par }{\Q na matirĩ kĩheo kĩngĩ metereire,

\par }{\QB o na matiririkanagwo, nĩmariganĩire.


\par }{\Q \VS{6}Wendani wao, na rũmena rwao,

\par }{\QB o na ũiru wao nĩithirĩte biũ;

\par }{\Q na gũtirĩ hĩndĩ ĩngĩ magaacooka kũgĩa na handũ

\par }{\QB maũndũ-inĩ marĩa mothe mekagwo gũkũ thĩ kwaraga riũa.


\par }{\PP \VS{7}Thiĩ, ũrĩe irio ciaku ũkenete, na ũnyue ndibei yaku ũcanjamũkĩte ngoro, nĩgũkorwo ihinda rĩĩrĩ nĩrĩo Ngai etĩkĩrĩte wĩra waku.

\VS{8}Wĩhumbage nguo cia rangi mwerũ hĩndĩ ciothe, na wĩhakage maguta mũtwe hĩndĩ yothe.\FTNT{*}{{\FR 9:8 }{\FT{Ayahudi maakũngũyagĩra ciathĩ ciao na kwĩhumba nguo njerũ cua na kwĩhaka maguta mũtwe.}}}

\VS{9}Tũũranagiai na gĩkeno na mũtumia ũcio waku wendeete, matukũ mothe ma muoyo ũyũ wa tũhũ marĩa Ngai akũheete gũkũ thĩ kwaraga riũa, o matukũ macio maku mothe ma tũhũ. Nĩ ũndũ rĩĩrĩ nĩrĩo igai rĩaku mũtũũrĩre-inĩ waku, o na gwĩtungumania-inĩ gwaku ũrĩ gũkũ thĩ kwaraga riũa.

\VS{10}Ũndũ ũrĩa wothe ũngĩona wa gwĩka na guoko gwaku-rĩ, wĩke na hinya waku wothe, tondũ mbĩrĩra-inĩ kũrĩa ũrorete, gũtirĩ kũruta wĩra kana gwĩciiria, kana kũmenya maũndũ, o na kana ũũgĩ.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{11}Nĩnyonete ũndũ ũngĩ gũkũ thĩ kwaraga riũa:

\par }{\Q Atĩ andũ arĩa marĩ ihenya tio mahootanaga ihenya-inĩ,

\par }{\QB na arĩa marĩ hinya tio mahootanaga mbaara-inĩ,

\par }{\Q o na arĩa oogĩ tio moonaga irio,

\par }{\QB na arĩa mooĩ maũndũ mũno tio magĩaga na ũtonga,

\par }{\Q o na kana andũ arĩa oogĩ makaheo gĩtĩĩo;

\par }{\QB no rĩrĩ, ihinda na mweke nĩ cia andũ othe.


\par }{\PP \VS{12}O na ningĩ, gũtirĩ mũndũ ũngĩmenya rĩrĩa mũtino ũngĩmũkora:

\par }{\Q Tondũ o ta ũrĩa thamaki inyiitagwo na mũtego mũũru,

\par }{\QB o na ta ũrĩa nyoni inyiitagwo na gĩkerenge,

\par }{\Q ũguo noguo andũ manyiitagwo nĩ mahinda mooru

\par }{\QB marĩa mamakinyagĩrĩra materĩgĩrĩire.


\par }{\SH Ũũgĩ nĩ Mwega Gũkĩra Ũkĩĩgu
\par }
{\PP \VS{13}Ningĩ ngĩona ũũgĩ gũkũ thĩ kwaraga riũa ũrĩa wamakirie mũno, watariĩ ũũ:

\VS{14}Hĩndĩ ĩmwe nĩ kwarĩ itũũra inini, na rĩarĩ na andũ o anini thĩinĩ warĩo. Na mũthamaki warĩ na hinya mũno akĩrĩũkĩrĩra, akĩrĩthiũrũrũkĩria, na agĩaka rũirigo rwa kũrĩrigiicĩria, arĩũkĩrĩre.

\VS{15}Na rĩrĩ, itũũra-inĩ rĩu nĩ gwatũũraga mũndũ mũthĩĩni no aarĩ mũũgĩ, nake akĩhonokia itũũra rĩu na ũũgĩ wake. No rĩrĩ, gũtirĩ mũndũ wacookire kũririkana mũndũ ũcio mũthĩĩni.

\VS{16}Nĩ ũndũ ũcio ngĩkiuga atĩrĩ, “Ũũgĩ nĩ mwega gũkĩra hinya.” No ũũgĩ wa mũndũ mũthĩĩni nĩũmenagwo, na ciugo ciake itithikagĩrĩrio.


\par }{\Q \VS{17}Ciugo cia ũhooreri cia mũndũ ũrĩa mũũgĩ nĩciagĩrĩire ithikagĩrĩrio,

\par }{\QB gũkĩra rĩanĩrĩra rĩa mũndũ ũrĩa wathaga irimũ.


\par }{\Q \VS{18}Nĩ kaba ũũgĩ gũkĩra indo cia mbaara,

\par }{\QB no rĩrĩ, mũndũ mwĩhia ũmwe nĩathũkagia maũndũ maingĩ mega.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{10}{\Q \VerseOne{1}O ta ũrĩa ngi nguũ itũmaga maguta manungi wega magĩe na kĩheera kĩuru-rĩ,

\par }{\QB noguo ũkĩĩgu mũnini ũkomagĩrĩria ũũgĩ na gĩtĩĩo.


\par }{\Q \VS{2}Ngoro ya mũndũ ũrĩa mũũgĩ yerekagĩra mwena wa ũrĩo,

\par }{\QB no ngoro ya mũndũ mũkĩĩgu ĩkeerekera mwena wa ũmotho.


\par }{\Q \VS{3}O na rĩrĩa egũthiĩ na njĩra,

\par }{\QB mũndũ mũkĩĩgu nĩoragwo nĩ meciiria make,

\par }{\QB na akoonia mũndũ o wothe ũrĩa arĩ mũkĩĩgu.


\par }{\Q \VS{4}Marakara ma mũndũ ũrĩa wathanaga mangĩarahũka igũrũ rĩaku,

\par }{\QB ndũkoime harĩa ũrĩ;

\par }{\QB ũhooreri no ũhoorerie mahĩtia manene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Nĩ harĩ ũndũ mũũru nyonete gũkũ thĩ kwaraga riũa,

\par }{\QB na nĩ ihĩtia rĩrĩa riumanaga na mwathi wa andũ:


\par }{\Q \VS{6}Atĩ andũ arĩa akĩĩgu nĩmatũũgagĩrio mũno,

\par }{\QB nao andũ arĩa itonga makanyiihio.


\par }{\Q \VS{7}Nĩnyonete ngombo igĩthiĩ ihaicĩte mbarathi,

\par }{\QB nao ariũ a athamaki magathiĩ na magũrũ ta ngombo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mũndũ ũrĩa wenjaga irima-rĩ, nĩwe ũkaarĩgũa;

\par }{\QB nake ũrĩa ũtharagia rũthingo nĩkũrũmwo akaarũmwo nĩ nyoka.


\par }{\Q \VS{9}Mũndũ ũrĩa wenjaga mahiga no agerwo ngero nĩmo;

\par }{\QB nake ũrĩa watũraga ngũ no imũrehere ũgwati.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ithanwa rĩngĩtuuha na rĩage kũnoorwo-rĩ,

\par }{\QB mũndũ nĩatũmagĩra hinya mũingĩ,

\par }{\QB no ũũgĩ wa wĩra ũrehaga ũhootani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Nyoka ĩngĩrũma mũndũ ĩtanathuuthĩrwo ĩhoorere-rĩ,

\par }{\QB hatirĩ bata kũrĩ mũmĩthuuthĩri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ciugo cia kanua ka mũndũ mũũgĩ nĩ cia ũtugi,

\par }{\QB no mũndũ mũkĩĩgu aniinagwo nĩ mĩromo yake mwene.


\par }{\Q \VS{13}Kĩambĩrĩria-inĩ ciugo ciake nĩ cia ũrimũ;

\par }{\QB na kĩrĩkĩrĩro-inĩ nĩ cia ũgũrũki mũtheri:


\par }{\QB \VS{14}nake mũndũ mũkĩĩgu no ciugo aingĩhagia.

\par }{\BB \par }
{\Q Gũtirĩ mũndũ ũũĩ ũrĩa gũkaahaana,

\par }{\QB ningĩ nũũ ũngĩmwĩra ũhoro wa maũndũ marĩa mageekĩka thuutha wake?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Wĩra wa mũndũ mũkĩĩgu nĩũmũnogagia;

\par }{\QB we ndamenyaga njĩra ya gũthiĩ itũũra-inĩ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Bũrũri ũrĩa mũthamaki wakuo aarĩ ndungata,

\par }{\QB na anene akuo marokagĩra kũrĩa o rũciinĩ kaĩ ũrĩ na haaro-ĩ!


\par }{\Q \VS{17}Kũrathimwo-rĩ, nĩwe bũrũri ũrĩa mũthamaki waku aaciarĩtwo arĩ mũndũ wa gũtĩĩka,

\par }{\QB na ũrĩa ariũ ake marĩĩaga irio ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire:

\par }{\QB nĩgeetha magĩe na hinya, na makanyua, no ti geetha marĩĩo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Mũndũ angĩkorwo arĩ kĩgũũta, mĩitĩrĩro ya nyũmba yake nĩĩhocagĩrĩra;

\par }{\QB namo moko make mangĩregera, nyũmba no yure.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Iruga rĩrugagwo nĩguo andũ makene,

\par }{\QB nayo ndibei ĩkenagia muoyo,

\par }{\QB no mbeeca nĩcio ihingagia maũndũ mothe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ndũkanarume mũthamaki, o na meciiria-inĩ maku,

\par }{\QB na ndũkanacuuke gĩtonga ũrĩ nyũmba yaku ya thĩinĩ,

\par }{\Q tondũ nyoni ya rĩera-inĩ no ĩtware ciugo ciaku,

\par }{\QB o na kana ĩrĩa ĩrĩ mathagu ĩheane ũhoro ũcio warĩtie.




\par }\Chap{11}{\SH Ũtaana na Kĩyo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ikia irio ciaku igũrũ rĩa maaĩ,

\par }{\QB nĩ ũndũ thuutha wa matukũ maingĩ nĩũgaaciona rĩngĩ.


\par }{\Q \VS{2}He andũ mũgwanja rwĩga, ĩĩ, o na ũhe andũ anana,

\par }{\QB nĩgũkorwo wee ndũngĩmenya mũtino ũrĩa ũngĩũka bũrũri-inĩ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Matu mangĩiyũra mbura,

\par }{\QB mamiuragia gũkũ thĩ.

\par }{\Q Mũtĩ ũngĩgũa na mwena wa gũthini, kana mwena wa gathigathini,

\par }{\QB o harĩa ũgũũaga, hau no ho ũikaraga.


\par }{\Q \VS{4}Mũndũ ũrĩa wothe ũcũthagĩrĩria rũhuho, ndahaandaga;

\par }{\QB nake ũrĩa ũroraga matu, ndagethaga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Tondũ ndũũĩ njĩra ĩrĩa rũhuho rũgeraga,

\par }{\QB o na kana ũrĩa mwana athondekagwo nda-inĩ ya nyina,

\par }{\Q ũguo noguo ũtangĩmenya wĩra wa Ngai,

\par }{\QB o we Mũũmbi wa indo ciothe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Haanda mbeũ ciaku rũciinĩ,

\par }{\QB na hwaĩ-inĩ-rĩ, ndũkahurũkie moko maku,

\par }{\Q nĩgũkorwo ndũũĩ iria ikaagĩra,

\par }{\QB kana nĩ ici, kana nĩ icio ingĩ,

\par }{\QB kana hihi ikaagĩra o cierĩ.


\par }{\SH Ririkana Mũkũũmbi rĩrĩa ũrĩ Mwĩthĩ
\par }
{\Q \VS{7}Ũtheri nĩ mwega,

\par }{\QB namo maitho nĩmakenagĩra kuona riũa.


\par }{\Q \VS{8}Na rĩrĩ, mũndũ o na angĩgĩtũũra muoyo mĩaka mĩingĩ atĩa-rĩ,

\par }{\QB nĩamĩkenagĩre yothe.

\par }{\Q No nĩaririkanage matukũ ma nduma,

\par }{\QB tondũ magaakorwo marĩ maingĩ.

\par }{\QB Maũndũ mothe magooka nĩ ma tũhũ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Atĩrĩrĩ, wee mwanake ũyũ, kenagĩra ũnini waku,

\par }{\QB na ũreke ngoro yaku ĩgũkenagie matukũ-inĩ ma wĩthĩ waku.

\par }{\Q Thiiaga na mĩthiĩre ĩrĩa wĩyendeire na ngoro yaku,

\par }{\QB o na ĩrĩa yonagwo ĩrĩ mĩega nĩ maitho maku,

\par }{\Q no ũmenye atĩrĩ, harĩ maũndũ macio mothe,

\par }{\QB Ngai nĩagagũciirithia.


\par }{\Q \VS{10}Nĩ ũndũ ũcio, eheria gwĩtanga ngoro-inĩ yaku,

\par }{\QB na weherie mathĩĩna mwĩrĩ-inĩ waku,

\par }{\QB tondũ wĩthĩ waku na hinya wa mwĩrĩ no cia tũhũ.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Ririkanaga Mũkũũmbi

\par }{\QB matukũ-inĩ ma ũnini waku,

\par }{\Q mũiria wa matukũ ma thĩĩna makinye,

\par }{\QB na mĩaka ĩkuhĩrĩrie rĩrĩa ũkoiga atĩrĩ,

\par }{\QB “Kaĩ ndikenagĩra mĩaka ĩno-ĩ”:


\par }{\Q \VS{2}riũa na ũtheri,

\par }{\QB na mweri na njata ĩtanatuĩka nduma,

\par }{\QB namo matu matanacooka ho mbura yathira;


\par }{\Q \VS{3}rĩrĩa aikaria a nyũmba makainaina,

\par }{\QB nao arĩa marĩ hinya mainame,

\par }{\Q rĩrĩa ithĩi igaatiga gũthĩa nĩ ũndũ nĩ nini,

\par }{\QB nao arĩa macũthagĩrĩria na ndirica matumanĩrwo nĩ nduma;


\par }{\Q \VS{4}rĩrĩa mĩrango ya kuumĩra barabara ĩkaahingwo,

\par }{\QB na mũgambo wa gũthĩa ũnyiihe;

\par }{\Q rĩrĩa andũ magookagĩrio nĩ mĩgambo ya nyoni,

\par }{\QB no nyĩmbo ciao ciothe ikaaga kũiguĩka;


\par }{\Q \VS{5}rĩrĩa andũ marĩ na guoya wa kũhaica igũrũ,

\par }{\QB na mageetigĩra mogwati ma mabarabara-inĩ;

\par }{\Q rĩrĩa mũtĩ wa mũrothi ũrutĩte kĩro,

\par }{\QB nayo ndaahi ithiiage ĩĩkururĩtie,

\par }{\QB namo merirĩria mage hinya.

\par }{\Q Hĩndĩ ĩyo mũndũ ainũke kũrĩa agaatũũra tene na tene,

\par }{\QB nao acakai mathiĩ magĩcakayaga njĩra-inĩ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ririkanaga Mũkũũmbi: mbere ya mũhĩndo wa betha ũtanatuĩka,

\par }{\QB o na kana mbakũri ya thahabu ĩtaanooragwo;

\par }{\Q mbere ya ndigithũ gũthethererwo itherũkĩro-inĩ rĩa maaĩ,

\par }{\QB kana kũgũrũ kwa ngaari kuunĩkĩre gĩthima-inĩ,


\par }{\Q \VS{7}naruo rũkũngũ rũcooke tĩĩri-inĩ kũrĩa ruoimire,

\par }{\QB naguo roho ũcooke kũrĩ Ngai ũrĩa waũheanire.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Maũndũ mothe nĩ ma tũhũ! Nĩ ma tũhũ!” Ũguo nĩguo Mũrutani ekuuga.

\par }{\QB “Maũndũ mothe nĩ ma tũhũ!”


\par }{\SH Kĩrĩkĩrĩro kĩa Ũhoro
\par }
{\PP \VS{9}Mũrutani to kũũhĩga aarĩ mũũgĩ, no nĩ aarutire andũ maũndũ.

\VS{10}Nĩacũũranirie na agĩtuĩria maũndũ, na agĩtabanĩria thimo nyingĩ na mũbango. Mũrutani nĩatuĩririe nĩgeetha one ciugo o iria ciagĩrĩire, na ũrĩa aandĩkire warĩ mũrũngĩrĩru na wa ma.


\par }{\PP \VS{11}Ciugo cia andũ arĩa oogĩ nĩ ta mĩcengi, nayo mĩario yao ĩcookanĩrĩirio ĩhaana ta nyambo ihũũrĩirwo wega ikarũma, iheanĩtwo nĩ Mũrĩithi ũmwe.

\VS{12}Ĩtĩkĩra gũtaarwo, mũrũ wakwa, ndũkaneeke ũndũ wa gũciongerera.

\par }{\PP Ha ũhoro wa gũthondeka mabuku maingĩ-rĩ, ndũrĩ mũthia, nakuo gũthoma mũno kũnogagia mwĩrĩ.


\par }{\Q \VS{13}Rĩu-rĩ, maũndũ mothe nĩmarĩkĩtie kũiguuo;

\par }{\QB kĩrĩkĩrĩro kĩa ũhoro ũcio wothe nĩ gĩkĩ:

\par }{\Q Wĩtigĩre Ngai na ũrũmagie maathani make,

\par }{\QB nĩ ũndũ gwĩka ũguo nĩkũhingia maũndũ mothe marĩa mũndũ agĩrĩirũo nĩ gwĩka.


\par }{\Q \VS{14}Nĩgũkorwo Ngai nĩagaciirithanĩria ũndũ o wothe wĩkĩtwo,

\par }{\QB hamwe na maũndũ mothe marĩa mahithe,

\par }{\QB marĩ mega kana marĩ mooru.

\par }