﻿ÉBURU ŃBA.
11.
Ngʊ́ toovonúm fáa kɛ́ɛ na sɩsɩ ɩrʊ́ ɩbá ɩtɛ́ ɩdaá sɩ wenbí bʊrɔ ɩdɛ́ɛ tamɔ́ɔ wɛ nɛ́ wóńÿúú bɩ, ɩrʊ́ iɖéézi sɩsɩ wenbíwá bádánnáa bɩ nɛ́ ɩbá bʊwɛ toovonúm. 
Ɖájaájaanáa-dɛ́ɛ toovonúm fáa-rɔ gɛ bɔɔmɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ. 
Toovonúm fáa gɛ ɖáádɩ́lɩ́ na sɩsɩ Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ ŋmatɩrɛ gɛ baala ná ɖúúlínya taká. Bɩ́nwɩlɩ́ɩ sɩsɩ wenbí bádánnáa bɩ nɛ́ gɛ baala ná wenbí bánnáa bɩ nɛ́. 
Toovonúm Abíilu waava kɩ Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔɔzɩ́ gɛ waalá yɩ sarɔ́ɔ kɛdɛ́ɛ kazɔ́ɔ wɛɛjɛzɩ́ wenká Kááyinu waalá yɩ kɛ nɛ́. Ɩdɛ́ɛ toovonúm fáa bɩḿ bʊrɔ gɛ Ɩsɔ́ɔ waalɩzɩ́ yɩ seríya sɩsɩ ɩzɩɩzɛ́ɛ, bɩka ɩmʊ ɩdɛ́ɛ sarɔ́ɔ; toovonúm fáa bɩḿ bʊrɔ gɛ na bɩrɩ́ŋa Abíilu wáńzɩ́ḿ nɛ́, wenbí waalá nɛ́ tɛɛzɩwɛ bɩ́nŋmatɩ́ ɖáa tɔ́m. 
Toovonúm Enɔ́ɔkɩ waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ bɩɩlɩzɩ́ yɩ bɩkpáázɩ Ɩsɔ́ɔ-jɔ́ ɩdasɩ́. Bodokúti bana yɩ, káma, Ɩsɔ́ɔ waalɩzɩ́ yɩ iboná yɩ ɩjɔ́. Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Tɔ́m Tákaraɖá waalɩzɩ́ seríya ɩrɔ sɩsɩ naanɩ́ bɩlɩzɩ́ yɩ bɩkpáázɩ Ɩsɔ́ɔ-jɔ́ nɛ́, wɔɔmɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ. 
Ngʊ́ naárʊ tánbɩɩzɩ ɩmɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ a bʊdʊ́ʊ tafa yɩ toovonúm; káma, weení wóngoduuzí ɩdɩ Ɩsɔ́ɔ-jɔ́ nɛ́ mɔɔ́na ɩfa toovonúm sɩsɩ Ɩsɔ́ɔ wɛ; bɩka ɖʊɖɔ wɛ́nvɛrɩ́ɩ wenbá bánjáádɩ yɩ nɛ́. 
Toovonúm Núhum waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ waagá mɛ́ɛ́lɛ bɩlɛ́ɛ ɩ́na ɩɖaána rɩ́ŋa. Ɩsɔ́ɔ weevééri yɩ wenbíwá sɩ bɩlá bádánnáa bɩ naanɩ́ nɛ́, waanɩ́ɩ Ɩsɔ́ɔ nɔɔ́. Ɩdɛ́ɛ toovonúm fáa bɩḿ waagʊ ɖúúlínya tɔ́m, bɩka ɩdɛ́ɛ toovonúm fáa-rɔɔzɩ́ nɛ́, Ɩsɔ́ɔ waana sɩsɩ ɩgɛ́ɛ ɩrʊ́ ɩzɩɩzɛ́ɛ nɛ́. 
Toovonúm Ibrahím waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ Ɩsɔ́ɔ waayáa yɩ nɛ́, waanɩɩná yɩ ɩkʊrʊ́ ɩkpɔ́ɔ nɩ́bááwʊ ɩɖɛ́ɛ laadɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ sɩ ɩkɔ́nɩ iyéle iɖi kɛ tííbí nɛ́ kadaá. Waagʊrʊ́ ɩɖɛ́ɛ bɩka waatanzɩ lé wɛ́nɖɛɛ́ nɛ́. 
Toovonúm waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ woobó isúu nyazɩ ɩgɔm laadɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ wooɖúu sɩ wánváa yɩ nɛ́ kɔrɔ. Bɩsaagɛ́rɛ́ɛ́zɩ-dɛɛzɩ́ gɛ wónɖóm. Bɩlɛ́ ɖʊɖɔ gɛ Ɩsaáka na Yaakúbu, bɛḿ wenbá Ɩsɔ́ɔ sɩ wánváa wɛ wenbí sɩ ɩfa Ibrahím nɛ́. 
Káma, Ibrahím fʊnɖamáa laadɔ́ɔ kɛdɛ́ɛ ɖɩzɩɩrɛ waabá ɖɩcáárɩ nɛ́, laadɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ waawɩlɩ ná nŋɩ́nɩ́ sɩ bama kɛ bɩka ɩdɩtɩŋa waama ná kɛ nɛ́. 
Toovonúm Saráa waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ, bɩkpɛdɩ́na ɩmʊ́ ɖʊɖɔ na bɩrɩ́ŋa wáńbá ɩbɩ́ɩ ábɔ́nɩ́ nɛ́, Ɩsɔ́ɔ weeyéle iyuú bú káma, weeɖéézi sɩsɩ Ɩsɔ́ɔ weení wooɖúu sɩsɩ wánváa yɩ bú nɛ́, tánlɩɩ ɩdɔ́m wɔ́rɔ́. 
Bʊrɔɔzɩ́ gɛ ɩrʊ́ kʊ́ɖʊḿ, ɩrʊ́ ɩnʊvɔ́rɛ wɛ bɔɔlááwʊ-daá nɛ́, waabá ɩlʊ́rʊ bʊɖɔ́ɔ nyazɩ ɩsɔ́ɔ́dáá wɩlásɩ bɩlɛ́, ibíya waabá bɔɖɔ́ɔ nyazɩ tenkú nɔɔ́-rɔ kanyɩ́ŋa bádánbɩɩzɩ bakála nɛ́. 
Ɩráa bɛḿ barɩ́ŋa baava toovonúm bɩlɛ́ gɛ hálɩ basɩ́ bodoyuú wenbí Ɩsɔ́ɔ wooɖúu sɩ wánváa wɛ nɛ́. Amá, baana bɩ bolíni-daá bɩka bafaarɩná bɩ, ngɛ baabá baŋmátɩ bayáázɩ sɩsɩ bɛḿ bɛgɛ́ɛ ɩgɔma na nɩ́baaboɖáa gɛ adɛ laadɔ́ɔ-rɔɔzɩ́. 
Bánŋmatɩ́ bɩlɛ́ nɛ́, baabá bánwɩlɩ́ɩ nbɩlɛ́ sɩsɩ bɔwɛ babamáa laadɔ́ɔ lé sɩ bɔcɔ́ɔ nɛ́ cáádɩ. 
A baazá ɩraanyɩ́ŋ laadɔ́ɔ beegéyele kɛ nɛ́ kɔrɔ, baraabɩ́ɩ́zɩ bosúu babɩ́sɩ. 
Amá, laadɔ́ɔ kagazɔ́ɔ wɛɛjɛzɩ́ nɛ́ gɛ baabá bánvʊnjáádɩ, kɛlɛ́ gɛ laadɔ́ɔ kɔgɔwɛ ɩsɔ́ɔ́dáá nɛ́. Bʊrɔ gɛ bɩvɛ́yɩ́ Ɩsɔ́ɔ fɛɛrɛ́ sɩsɩ bayáa yɩ sɩsɩ bɛdɛ́ɛ Ɩsɔ́ɔ nɛ́, káma, waagbɩ́ɩ́rɩ tɛ́ɛ́dɩ ɩsɩ́ɩ wɛ. 
Toovonúm Ibrahím waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ wɔɔgbɔ́ɔ Ɩsaáka ɩlá Ɩsɔ́ɔ sarɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ waaɖáázɩ yɩ sɩ ɩna nɛ́. Ɩgʊ́ɖʊmɔ́ɔ nbɩlɛ́ wɔɔgbɔ́ɔ wánlám sarɔ́ɔ nɛ́, ngʊ́ wóńɖúú sɩsɩ wánlám yɩ kʊjɔɔwʊ, 
bɩka ɩtɔ́ yɩ sɩsɩ: «Ɩsaáka gɛ sɩ bɩbaná nÿuú bíya-bíya.» 
Ibrahím wánvʊndɔ́m ɩdɩ sɩsɩ Ɩsɔ́ɔ wɛná yíko iféézi ɩsɩɖʊ́; bʊrɔ gɛ Ɩsɔ́ɔ waabɩsɩná ibú icéle yɩ. Wenbí bɩɩlá bɩlɛ́ nɛ́ wánwɩlɩ́ɩ nabʊ́rʊ gɛ. 
Toovonúm Ɩsaáka waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ waaɖʊ Yaakúbu na Ísááwʊ alɩbáráka kɩgadamáa na bɛdɛ́ɛ ceré tɔ́m nɛ́. 
Toovonúm Yaakúbu waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ sɩ ɩsɩ́ nɛ́ waaɖʊ Ísifu-dɛ́ɛ bú báa weení alɩbáráka, bɩka ɩkʊrʊ́ ɩnyʊwáa ɩdɛ́ɛ ɖɛ́nɩ-rɔ ikúu Ɩsɔ́ɔ tɛ́ɛ́dɩ. 
Toovonúm Ísifu waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ sɩ ɩsɩ́ nɛ́, waaŋmátɩ Israyɛ́ɛlɩ bíya-dɛ́ɛ lɩ́ɩ́dɩ sɩ bɔkɔ́nɩ balɩ́ɩ Mɩ́sɩra laadɔ́ɔ-daá nɛ́-dɛ́ɛ tɔ́m, bɩka ɩsɩ́ɩ́zɩ wɛ wenbí sɩ bɔkɔ́nɩ balaná ɩdɛ́ɛ mʊwá nɛ́. 
Toovonúm Múúsá ɩgɔɔ na ɩjaa baava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ baalʊ́rʊ Múúsá nɛ́, baamʊ́sɩ yɩ hálɩ irodunáa noódoozo. Káma, baana sɩsɩ bú ɩbá ɩjɔɔ́ɔ kazɔ́ɔ; ngɛ badanɩ́ɩ nɩdáárɛ sɩ balɩ́ɩ mará wúro waazɩ́ɩ yɛ nɛ́ awɔ́rɔ́. 
Toovonúm Múúsá waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ waabɩ́ɩ nɛ́, weegízi sɩsɩ bákayáa yɩ sɩsɩ Farawʊ́na wɛɛlɛ́ɛ biyaalʊ́. 
Bɩka ɩsɔ́ɔ́lɩ sɩsɩ bánaazɩ yɩ ɩ́na Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ zamɔ́ɔ bɩkɩlɩ ná iɖi niíni alaháácɩ́ wánváa kɩ kídénleeri nɛ́. 
Waamáázɩ sɩsɩ ɩrʊ́ itísi bɛkpɛɛná yɩ nyazɩ baalá Lɛɛrʊ́ nɛ́, wɛná fɔ́ɔ́zɩrɛ bɩkɩ́lɩ Mɩ́sɩra-dɛ́ɛ ɖɔ́ɔ́lɛ. Ɩlaakáarɩ kɔwɛ ceré-dɛ́ɛ kɩvɛrɛwʊ-rɔ nɛ́ gɛ waamáázɩ bɩlɛ́. 
Toovonúm Múúsá waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ waalɩ́ɩ Mɩ́sɩra laadɔ́ɔ ɩdatánnɩ́ɩ wúro nɩdáárɛ, na bɩrɩ́ŋa ɩlɛ́ wáńbá ɩyɛ́ɛ baaná nɛ́. Waabá ɩsɩ́ŋ bɩcáárɩ nyazɩ weení ɩbɛɛ́na weení bádánnáa yɩ nɛ́. 
Toovonúm Múúsá waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ weeyéle beɖi Fɛlɛ nɖɛ́ɛ-dɛ́ɛ jíńgáárɩ́ bɩka ɩsɩ́ɩ́zɩ sɩsɩ bátaa ɖaḿ wɔnásɩ-dɛ́ɛ ɖáázɩ azimá, na malááyɩ́ka Ɩsɔ́ɔ wéndiríi yɩ sɩ ɩkʊ alée‑bíya abaaláa nɛ́ ɩ́kakʊ Israyɛ́ɛlɩ bíya-dɛ́ɛ ńba. 
Toovonúm Israyɛ́ɛlɩ bíya waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ ɖɩgɛrɛ́ tenkú wɛɛjɛ́, bɛtɛ́sɩ adɛ wɩlɩ́ŋa-rɔ bɛɖɛ́ɛ, bɩka Mɩ́sɩra ńba waamáázɩ wɛ nɛ́, lɩ́m iɖi bɛlɛ́. 
Toovonúm Israyɛ́ɛlɩ bíya waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ bánlarɩ́ɩ bánmɩlɩnáa koloŋá kʊ́bɔńga kɔdɔ́ɔ Yerikóo tɛ́ɛ́dɩ-rɔ hálɩ wɛ́ lʊbɛ nɛ́, kɛlɛ́ kaazála. 
Toovonúm Ráábí wásangarɩ́ waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ badakʊ yɩ batasɩná tɛ́ɛ́dɩ-daá ńba beegízi bodofu Ɩsɔ́ɔ nɛ́, káma, waabá ɩmʊ Israyɛ́ɛlɩ bíya beedíri wɛ tɛ́ɛ́dɩ cɔŋ́ nɛ́ kazɔ́ɔ. 
Wentí gɛ mánbɩɩzɩ́ madásɩ maŋmátɩ ɖʊɖɔ. A mɔ́ɔ́dɔ́ sɩ mɔgbɔ́ɔ ɩráa bana ɖɔ́ bɛdɛ́ɛ tɔ́m kʊ́ɖʊḿ‑kʊ́ɖʊḿ, alɩwáátɩ tɔ́nɖɔɔ ma: bɛɛ Zedeyɔ́n, Baráakɩ, Samɩsɔ́n, Zɛfɩtée, Ɖáwʊɖa, Samʊwɛ́ɛlɩ, na anɖébiwá baaganáa. 
Toovonúm baava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ gɛ booyóo kowúrásɩ beɖi sɩ, bekéti zamɔ́ɔ na toovonúm, booyuú wenbíwá Ɩsɔ́ɔ wooɖúu ɩsɩ́ɩ wɛ nɛ́, boovu gúúníwá nɔ́ɔ́zɩ-rɔ, 
baaɖɩ́ nimíni ɩbá wénɖée páá nɛ́, baalɩ́ɩ wenbá sɩ bakʊ wɛ na tókobíwá nɛ́ banʊ́ʊ́zɩ-daá, bɛdɛ́ɛ mádafɩ́yatɩ-daá, Ɩsɔ́ɔ waagbáázɩ wɛ ɖóni, baabá balá ɖóni yowú-daá, ngɛ beeɖi sɔ́ɔ́jawá bónÿoó wɛ nɛ́ bɛlɛ́ bese beyéle wɛ. 
Toovonúm aláa nɛbɛ́rɛ waava Ɩsɔ́ɔ nɛ́-rɔ, bɛdɛ́ɛ ɩsɩɖáa weevé bakábɩsɩ bɔjɔ́. Baabá banáázɩ nɛbɛ́rɛ ɖʊɖɔ sɩ́m-sɩ́m, bɩka nɛbɛ́rɛ weegízi sɩsɩ bɛ́kɛcɛ́ wɛ, na bekéve basʊ́ʊ weezuú kɩɩgɩ́lɩ nɛ́ kɩdaá. 
Baamʊ́ŋ nɛbɛ́rɛ ɖʊɖɔ, bosúti wɛ agbáázá, bɔfɔ́kɩ wɛ agbarangbárawá bɔtɔ sáráka. 
Bɔɔyɔ́ɔ nɛbɛ́rɛ bɔ́ basɩ́, bɛfɛ́ɛ nɛbɛ́rɛ nabʊ́nbʊ́lɛ, bakʊ nɛbɛ́rɛ na tókobí. Nɛbɛ́rɛ waabá bɛyɛrɛ́tɩ cé na cé, fééni na nemísi tɔná gɛ bɛdɛ́ɛ kúsúúdi, bɩrɩ́ŋa-bɩrɩ́ŋa bɩcɛ́ wɛ, baabá banáázɩ wɛ, bafa wɛ fúkúḿsi. 
Ɖúúlínya kɩna kɩdatála kɩmʊ ɩráa bɛḿ; tɛɛwʊ́lásɩ na bʊ́ʊ́nɩ-daá gɛ béngilím, bɩka kʊwáánɩ-dɛ na bɔ́ɔ́nɩ-daá gɛ bónɖóm. 
Barɩ́ŋa bɔɔmɔ́ɔ Ɩsɔ́ɔ bɛdɛ́ɛ toovonúm fáa-rɔɔzɩ́, amá, na bɩrɩ́ŋa, bodoyuú wenbí Ɩsɔ́ɔ wooɖúu sɩ wánlám wɛ nɛ́. 
Ńŋɩnáa Ɩsɔ́ɔ waavʊ́ńɖʊ́ʊ sɩsɩ wánlám ɖɔ́ɔ́ kazɔ́ɔ bukúti bɩcɛzɩ́ nɛ́, bʊrɔ gɛ ɩdɔsɔ́ɔ́lɩ sɩsɩ bɛlɛ́ bɛdɛ́ɛ báa wenbí isúlúki bɩka ɖɔ́ɔ́ ɖɛ́vɛ́yɩ́ bɩdaá. 
