\NormalFont\ShortTitle{Ephesus}

{\MTB HAY TUDOK PABLO HANADAH MANGULUG AD EPHESUS



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Hituwen tudok ya nalpun ha-on an hi Pablo an pinilin Apu Dios an apostoles Jesu Kristo an e mangipainilah mipanggep ke hiya. Muntudokak ke dakayun iibbak an mangulug hinad Ephesus an makangngun-unud ke Apu takun hi Jesu Kristo.

\VS{2}Hana ot ta munnananong an wadan dakayuy ule ya linggop an malpu ke da Apu Dios an hi Ama taku ya nan Ap-apu takun hi Jesu Kristo.


\par }{\SH Hay kiphodan takun indat Apu Dios gapuh pangulug takun Jesu Kristo
\par }
{\PP \VS{3}Dayawon takuh Apu Dios an hi Aman nan Ap-apu takun hi Jesu Kristo te indat nan ditakun mangulug am-in di kiphodan an malpuh langit gapuh nitulangan takun Kristo.

\VS{4}Handih ugge nunlutuwan Apu Dios tuh luta ya pinili ditaku tuwalin tataguna gapun Jesu Kristo ta mibilang takun maphod an maid di liwat takuh hinangngab na.

\VS{5}Ninomnom na tuwali handin pumbalinon ditakun imbabalena gapu nimpen Kristo. Inat nah tuwe te hidiyey pinhod na ya ongal di pamhod nan ditaku.

\VS{6}Ta hidiye nan dayawon takuh Apu Dios te impatibo nay ongal an ulenan ditaku gapuh nigappatan taku nah impakappinhod nan Imbabalena an hi Jesu Kristo.


\par }{\PP \VS{7}Ya gapuh nangikatayan Jesu Kristo hi liwat taku ya napakawanan taku ya napoppog di nihbutan takuh liwat. Hituwey kitib-anan maulen abuh Apu Dios ke ditaku an

\VS{8}maid di kiingngohana. Ketuwey nangipatib-anan hiya ya nakala-ing ya inilanan am-in.

\VS{9}Impainila mon Apu Dios ke ditakud uwani nan implanuna tuwali handi an kiatan Kristo.

\VS{10}Hidiyen ninomnom nan aton ya iphod nan am-in di wadah langit ya tuh luta ta miohha da hantuh kadatngan di gintud nah pangipaphodanan dida ta hi Jesu Kristoy pun-ap-apu da.


\par }{\PP \VS{11}Am-in di ma-ma-at ya miunnud nah pinhod Apu Dios an maat an hidiyey ninomnom na tuwali handih pippinghana. Hay ohah ninomnom Apu Dios ya ditakuy piliyonan tataguna gapuh pangulugan takun Jesu Kristo.

\VS{12}Ta hidiye nan dakamin Judyun namangulun nunho-ho-od hi aliyan Kristo ya lebbeng nan hi Apu Dios di dayawon mi te hiyay Katagtag-ayan.

\VS{13}Takon di dakayun bokon Judyu ya nigappat kayu damdama ke Kristo te handih nangngolan yu nah makulug an tuttudu mipanggep hi kihwangan hi liwat ya nangulug kayun hiya ot ibilang dakayun Apu Dios an tatagunah nangipaaliyanan dakayu nah Espirituna. Ya hidiyen nangipaaliyanah Espirituna ya hidiye tuwaliy kinalina handi.

\VS{14}Hay kawadan di Espiritun Apu Dios ke ditakuy kitib-anan ahi taku dawaton nan kinalin Apu Dios an idat nan ditakun imbabalena hantuh umannungan am-in di planunan ditakut kidayawana.


\par }{\SH Hay dasal Pablo ke Jesus mipanggep nadah ibba nan mangulug
\par }
{\PP \VS{15}Kinali nipalpu handih nangngolak an nahamad di pangulug yun Apu takun hi Jesu Kristo ya ongal di impaminhod yu nadah ibba takun mangulug

\VS{16}ya ongal di pumpasalamat kun Apu Dios. Ta hidiye nan idasadasalan dakayun ha-on

\VS{17}ke Apu Dios an madayaw an Aman nan Ap-apu takun hi Jesu Kristo ta baddangan dakayu nah Espiritunat manomnoman kayu ya maudman di inila yuh mipanggep ke Apu Dios.

\VS{18}Ya idasadasal ku bon hiyan pat-alanay nomnom yu ta inilaon yuy kaphod nan namnamaon takun biyag an maid di poppognan hidiyey gapunan pinili ditakun tataguna, ta inilaon yu nadan makakkaphod an boltanon taku

\VS{19}ya ta inilaon yun ongal di kabaelan Apu Dios an bumaddang ke ditakun mangulug. Nipatiboh tuwen kabaelana

\VS{20}handih nunmahuwanan Jesus hi natayana ot ipab-unah winawwanah langit ta didan duway pun-ap-apun di am-in.

\VS{21}Ya hay pun-ap-apuwan Jesu Kristo ya nakattag-e mu nadan anghel hi langit ya am-in nadan aap-apu, takon di dahdi, nadan matibo ya nadan adi. Ta athidi ke ya namammam-a mon natagtag-e mu nadan aap-apud uwani ya nadan ahi mun-ap-apu.

\VS{22}Indat Apu Dios di lebbeng Jesus an mun-ap-apun am-in hi lintuna. Ya hiyay mangipaptok ke ditakun mangulug ta hiyay kay ulu taku

\VS{23}ya ditakuy kay na adol. Ta hidiye nan maid di e taku pungkudangan te am-in di wadan hiya ya wada damdaman ditakun adol na. Hiyay nangdon am-in hi nganneh diye.


\par }{\SH Hay nilak-aman takuh namahuwan Jesu Kristo
\par }


\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Handih ugge kayu ni-an nangulug ke Apu Dios ya maid di nitaguwan yun hiya gapuh ngoheyu ya liwat yu.

\VS{2}Te kediye ni-an ya nadan gaga-ihon atoaton di tatagu tuh lutay un-unudon yu. Inanun-unud yuh Satanas an ap-apun di gaga-ihon adi matibo ya takon di ad uwani ya hiyay ap-apun nadan adi mangun-unud ke Apu Dios.

\VS{3}Man-u te am-in taku ya umat taku ni-an ke dadiyen tatagu te hanan gaga-ihon pinpinhod di adol ya nomnom takuy inanun-unud taku. Ta hidiye nan lebbeng nan kastiguwon ditakun Apu Dios an umat nadah gaga-ihon tatagu.

\VS{4}Mu takon di athidi ya namahig di homok Apu Dios ke ditaku ya ongal di impaminhod nan ditaku.

\VS{5}Ta hidiye nan handi ya kay taku nate gapuh adi taku pangun-unudan ke hiya ya kay ditaku tinagu handih nummahuwanan Jesu Kristo, ta adi taku mo makastigu. Hituwey kitib-anan nihwang taku gapuh ulena.

\VS{6}Bokon ya abu nan etaku nakitagun Kristo, mu inggappat ditakun Apu Dios an makiap-apun Jesu Kristo hi langit.

\VS{7}Athidiy inat na ta pangipatibo nat nangamung hi ongal an baddang na ya ulenan ditakun nitulang ke Jesu Kristo.

\VS{8}Inihwang ditakun Apu Dios handih nangulugan taku gapuh namahig an ulena. Te ditaku ya maid di kabaelan takun mangihwang hi adol taku. Hay kihwangan taku ya malpun Apu Dios ya abu,

\VS{9}bokon gapuh maphod an pangi-e. Kinali adinadaman ipahhiya takuy mipanggep ketuwe.

\VS{10}Inihwang ditakun Apu Dios gapuh pangulug takun Jesu Kristo ta aton takuy maphod te hidiye tuwaliy ninomnom nan aton taku.


\par }{\SH Am-in di tatagu, Judyu ya bokon, ya nun-iingngo dah hinangngab Apu Dios gapun Kristo
\par }
{\PP \VS{11}Kinali nomnomon yun kaibaiba an handih nitungo kayu ya bokon kayu Judyu, ya gapuh uggeyu numpakugitan ya ibaag dakayu nadah Judyu te dida ya nakugit da. Mu hay pumpakugitan an at-atton di tagu ya marka ya abu.

\VS{12}Handih ugge kayu ni-an nangulug ya maid di nigappatan yun Jesu Kristo. Bokon ya abuh diye te ugge kayu bo nilak-am nah kiphodan nadan Judyu an pinilin Apu Dios an tataguna. Ya ugge kayu nibilang nah kinalinan atona nadah tatagun pinilina. Ta hidiye nan handi ya maid di innun yun mihwang nah kakastiguwan yu te uggeyu inilah Apu Dios.

\VS{13}Mu ad uwani ya adi mo umat hidi te nigappat kayun Jesu Kristo. Nidawwi kayu handi ke Apu Dios, mu ad uwani ya nihayyup kayun hiya gapuh nangikatayan Jesu Kristoh liwat taku.

\VS{14}Hi Jesus di nangihayyup ke dakamin Judyu ke dakayun bokon Judyu ta ohan pamilya taku mo te kinaana nan nihanih kiohhaan taku ta adi taku mo mumbubuhhulan.

\VS{15}Te handih natayana ya pinoppog na nadan dakol an anun-unudon min Judyu an intugun Moses ta maid moy humlun hi etaku punhahannuwan, mu miohha takun am-in gapuh nigappatan takun hiya.

\VS{16}Ya gapuh natayanah krus ya adi taku mo mumbubuhhulan, mu mun-uunnud takut damanan mihayyup takun am-in ke Apu Dios.

\VS{17}Immalih Jesus an mangipainilah aton di kihayyupan am-in di tagu ke Apu Dios. Bokon ya abu ke dakamin Judyu an makalin tatagun Apu Dios, mu takon di dakayun bokon Judyu an nidawwin hiya handi.

\VS{18}Gapuh nangulugan takun Jesu Kristo ya mabalin mon am-in taku, Judyu ya bokon, ya baddangan ditaku nah Espiritun Apu Dios ta waday aton takun mihayyup ke Ama takuh langit.


\par }{\PP \VS{19}Ta hidiye nan ad uwani ya bokon kayu mo hintaguwan ke Apu Dios an adi umat handih pinghana, mu mibilang kayu mon tataguna, umat nadah udum an mangulug, ta kay taku ohan pamilya an hi Apu Dios di Ama taku.

\VS{20}Hay niohhaan taku ya miingngo nah bale an hi Jesu Kristoy kay taku tukud.\FTNT{*}{{\FR 2:20 }{\FR{2:20
}}{\FT{Psalm 118:22-23}}} Hanadan apostoles ya nadan profetas di paddungnay timmaddogan nan bale te diday mangipainilah mipanggep ke Kristo.

\VS{21}Hi Apu Jesus di mangiohhan am-in hi mangulug ta diday maphod an kiha-adan Apu Dios gapuh nigappatan dan hiya.

\VS{22}Ya gapu te mangulug kayun hiya ya nibilang kayu damdaman kiha-adan Apu Dios. Mainila an hiya ya miha-ad ke ditaku te waday Espiritunan ditakun am-in.


\par }{\SH Hay nidinol hi ngunun Pablo an kiphodan nadan bokon Judyu
\par }


\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Kinali ha-oy an hi Pablo, an dehtu tuh kalabut gapuh ek pangituttuduwan hi mipanggep ke Jesus Kristo ke dakayun bokon Judyu ya nanongnan idasadasalan dakayun ha-on.

\VS{2}Inilak ot dingngol yu an gapuh ulen Apu Dios ya indinol nan ha-on hituwen ngunuk an kiphodan yu.

\VS{3}Hanan ugge ni-an nipainilan planun Apu Dios an maat ya ha-oy di nangipainilaana ya impakitudok kuy udum ke datuwe tuh tudok kun dakayu.

\VS{4}Ta deket bidbidon yu ya inilaon yuh diyen inilak mon ugge nipainila handi mipanggep ke Jesu Kristo.

\VS{5}Ug-ugge nipainilah tuwen planun Apu Dios, mu ad uwani ya impainilan nan Espirituna nadah pinilinan apostoles na ya profetas na.

\VS{6}Hituwey planuna: Bokon dakamin Judyu ya abuy kidatan nan kiphodan an idat Apu Dios, mu takon di dakayun bokon Judyu. Imbabale ditaku mon am-in ke hiya te inabulut taku nan nituttudu mipanggep ke Jesu Kristo ta kay mo ditaku nan adol na an milak-am nah kinalin Apu Dios an atonan kiphodan taku gapun Jesu Kristo.


\par }{\PP \VS{7}Ya gapuh kaphod Apu Dios ya indinol nan ha-oy an mangipainilah mipanggep ketuwen planuna, ot gapuh ongal an kabaelana ya indatanak hi kabaelak an mangip-iphod an mangat ketuwen ngunuk.

\VS{8}Ha-oy di kababbabaan am-in hanadah tatagun Apu Dios, muden ha-oy di pinili nan mangituttudu nadah bokon Judyu hi mipanggep nah ongal an kiphodan takun wadan Jesu Kristo. Hidiyen kiphodan ya maid di kiingngohana.

\VS{9}Napiliyak bon mangipainilan am-in hi taguh innun di kipaannungan nan planun ugge ni-an impainilan Apu Dios an nunlutu hi am-in.

\VS{10}Hituwen planuy panginilaan nadan ap-apun di anghel hi langit, nadan ap-apun adi matibo maphod ya gaga-iho an nakala-ing hi Apu Dios. Hay kitib-an tuwe ya nan ma-ma-at nadah mangulug.

\VS{11}Hinae tuwaliy ninomnom Apu Dios an maat handi ot hi Jesu Kristo an Apu takuy nangipaannungana.

\VS{12}Ad uwani ya madinol takun mangibagan Apu Dios hi nganneh diyen pinhod taku, ot abulutonay dasal taku gapuh nangulugan takun Jesus.

\VS{13}Ta hidiye nan takon di dehtuwak an munholholtap ya adi kayu madismaya ta e kumapuy di pangulug yun Jesus te hituwen punholholtapak ya kiphodan yu.


\par }{\SH Ongal di naminhod Jesu Kristo ke ditakun tataguna
\par }
{\PP \VS{14}Deket ninomnom ku nan kinalaing Ama takun hi Apu Dios ya nan nahamad an planuna ya ongal di pundayaw kun hiya

\VS{15}an Aman am-in di pamilyan wadah langit ya hi luta.

\VS{16}Ya hay idasal kun hiya an mipuun hi ngannen wadan hiyan mialig an kinadangyana ya wadaonay kabaelan takun am-in an mangihamad hi maphod an kinatagu taku gapuh baddang nan Espiritunan impaali nan ditaku.

\VS{17}Ya gapuh pangulug taku ya gibokon takuy kawadan Jesu Kristo ke ditaku. Ya daan mot am-in taku ya mihamad di pamhod takuh ibba takun tagu,

\VS{18-19}ta mabalin an ditakun am-in an tatagun Apu Dios ya inilaon takuy mipanggep nah ongal an impaminhod Jesu Kristo ke ditaku. Takon di makudang tun nomnom takun mun-awat kediyen impaminhod na, mu danaey idasadasal ku ta wada ot an loktat ya hay pangi-e taku ya umat nah pangi-en Apu Dios an maid di kudang na.


\par }{\PP \VS{20}Hi Apu Dios ya madayaw te ongal di kabaelanan mamaddang ke ditaku an nakahhawwal mu hanan ninomnom takun ibagan hiya.

\VS{21}Ta hay maphod ot ya am-in takun mangulug ya hiyay dayawon takut nangamung gapuh inat Jesu Kristo. Amen.


\par }{\SH Mahapul an mun-uunnud am-in di mangulug
\par }


\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Hidiyey gapunan nikalabutak an hi tulang yu te hay pangitanuttuduwak hi mipanggep ke Apu taku ya pinhod ku ot anhan an hay pumbibiyag yu ya miunnud nah pinhod Apu Dios te hidiyey gapunah namiliyanan ditaku.

\VS{2}Hay maphod an aton taku ya mumpakumbaba taku ya umule taku. Ipatibo takuy naminhod takuh ibba taku an anusan takuy at-atton da.

\VS{3}Aton takuy kabaelan taku ta hay punlinggopan takun am-in di aton takut munnananong di pun-oohhaan taku gapuh kawadan nan Espiritun Apu Dios ke ditaku.

\VS{4}Ditakun mangulug ya mibilang takun ohan adol an umat hi Espiritun Apu Dios an oha ya abu. Ya athidi bon nun-iingngoy namnama taku te hidiyey planun Apu Dios hi namiliyanan ditakun tataguna.

\VS{5}Ohay Apu taku an hi Kristo, hiya ya abuy kulugon taku ya hiya metlaing di gapunah numpabonyagan taku.

\VS{6}Ya oha ya abuh Apu Dios an hiyay Ama takun am-in an mangulug. Hiyay katagtag-ayan, hiyay nangdon hi am-in ya hiya ya wadan ditakun am-in.

\VS{7}Makulug an mipanggep keh pangulug taku ya nun-iingngo takun am-in. Mu mipanggep keh kabaelan di hin-oh-an ditakun indat Jesu Kristo ya waday oha on hinnatkon.

\VS{8}Hituwe ya miunnud nah impitudok Apu Dios an kananay “Handih timmalakdang hi langit dih namahuwana ya hidiyey nangapputanan Satanas ya ingkuyug nay dakol an inihwang na. Indatana didah nunhihinnatkon an kabaelan.”

\VS{9}Ot gapu te kananay “timmalakdang hi langit,” ya maawatan takun immali ni-an tuh luta.

\VS{10}Hiyay immali ya hiyay timmalakdang hi langit ta mabalin an takomboy daana ya wadah di te hiya tuwaliy nakattag-e.

\VS{11}Hiyay nangidat nadah mangulug hi nunhihinnatkon an kabaelan da. Wadaday pinilinan mun-apostoles, hay udum ya profetas ya hinnatkon bo nadan muntuttudu nadah tatagut wada ot an mangulug dan hiya. Ya hinnatkon nadan pinili na tuwalin mangipangpangulu ya muntuttudu nadah mangulug nah kaam-amungan da.

\VS{12}In-athitun Jesus an waday oha on indatanah kabaelanat waday innun takun mangat nadah nunhihinnatkon an mingunu ta ditakun mangulug an mibilang an adol Kristo ya mihamad di pangulug takun hiya.

\VS{13}Ta loktat ya mun-iingngoy kahamad di pangulug taku ya hay panginilaan taku nah Imbabalen Apu Dios an hi Jesu Kristo, ta kediye ya miingngoy pangi-e takun hiya.

\VS{14}Ta adi taku mo umat hi u-unga an nalakan mihapitan an deket waday immalin muntuttuduh hinnatkon on nahannotan di nomnom takut na-ala on kinulug takuy adi makulug an ituttudu da.

\VS{15}Mu hay ot maphod ya ammuna nadan niptok an tuttuduy kalkalyon takuh ibba taku gapuh pamhod takun didat mitultuluy an pumpumhod di pangi-e takun am-in, ta miummat hi pangi-en Kristo an mialig an ulu takun mangulug.

\VS{16}Ot gapu te hiyay kay ulu taku ya hiyay kalpuwan am-in di biyag ya kabaelan takut am-in takun kay nunhihinnatkon an parten di adol na ya aton taku nadan nidinol ke ditakun ngunut munhimbabaddang taku gapuh pamhod, ta mihamad di pangulug taku.


\par }{\SH Hanadan nangulug ke Jesus ya mahapul an hannotan da moy pangi-eda
\par }
{\PP \VS{17}Hituwey kalyok ke dakayu: Hay pinhod nan Ap-apu taku ya adiyu mo iunnud hi pangi-en nadan adi mangulug te nihallay punnomnom da.

\VS{18}Kinali adida maawatan di pangi-en Apu Dios ya maid di biyag dan munnananong an malpun hiya. Man-uket uggeda inila hiya ya mangohe da.

\VS{19}Maid di bain da ya gaga-ihon am-in di wadah nomnom da, kinali ilaput dan mangat hi kumpulmin gaga-iho.


\par }{\PP \VS{20}Mu dakayu ke ya hinnatkon moy pangi-eyu gapuh nanginilaan yun Jesu Kristo

\VS{21}ot adalon yu ya inun-unud yu nan makulug ya maphod an pangi-en wadan hiya.

\VS{22}Iwalong yu mo nadan gaga-ihon pangi-eyu handi an na-ala on inun-unud yuy pinpinhod di adol yu te hidiyey puma-ih nitaguwan yu,

\VS{23}ta hannotan yuy pangi-eyuh maphod.

\VS{24}Hay ihannot yu ya nan balun punnomnom ya pangi-en miunnud nah pangi-en Apu Dios. Hay kitib-an tuwe ya nan maphod an aton takuh ibba takun tagu ya hay pangiwalongan hi punliwatan.


\par }{\PP \VS{25}Am-in taku ya mahapul an adi taku mo munlangkak, mu hay makulug di kalyon takuh ibba taku te am-in takun mangulug ya mibilang taku mon ohan adol Jesu Kristo.

\VS{26}Deket waday bimmoh-olan yu ya tibon yu ta bokon hidiyey humlun hi punliwatan yu\FTNT{*}{{\FR 4:26 }{\FR{4:26
}}{\FT{Psalm 4:4}}} ya adiyu pangngapangngayon di boh-ol yu.

\VS{27}Te deket adiyu iathidi ya midatan hi Satanas hi waya nan munhaul ke dakayun munliwat.

\VS{28}Deket waday makangngakon dakayu ya mahapul an itikod nat makibokla ot ya abu ta waday itanud na ya ibaddang na nadah maligatan an ibbana.

\VS{29}Halipat-an yu bot deket makihumhummangan kayu ya bokon hay gaga-iho, mu hay maphod di kalyon yu ta waday ibaddang na nah mangngol.

\VS{30}Tibon yu bot adiyu pahakitan nan Espiritun Apu Dios nah aton yu. Nomnomon yun impaalinah diyen Espiritunat panginilaan takun ditakuy tataguna ya nan kawadanan ditakuy kitib-anan ahi pakagibbuwon Apu Dios di kihwangan taku.

\VS{31}Kal-iwan yuy hakit di nomnom yuh ibbayu ya adi kayu kabinnungot. Adi kayu muntututut ya adi kayu mumbaba-agan ya adiyu hingitan di ibbayu.

\VS{32}Hay ot ya abu maphod an aton yu ya munhin-uullayan kayu ya homkon yuy ibbayu. Ya deket waday nunhahallaan yu nadah ibbayu ya pakawanan yu dida umat hi numpakawanan Apu Dios hi liwat taku gapun Jesu Kristo.


\par }{\SH Hay aton di tatagun mapat-alan di nomnom da
\par }


\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Gapu te mibilang taku mon imbabalen Apu Dios an impakappinhod na ya aton takuy kabaelan takut iunnud takuy pangi-e takun hiya.

\VS{2}Ta hay aton yu ya munhimpopohhodan kayun umat hi impaminhod Jesu Kriston dakayu hi nangikateyanah liwat taku. Hituwen inat Jesus ya impaamlong nah Apu Dios an kay nabanglun niappit ke hiya.


\par }{\PP \VS{3}Ya dakayun mibilang mon tatagun Apu Dios ya tibon yu ta bokon hay malalaoy at-atton yu, umat hi makibabai ya makilalaki ya adi kayu maka-amo te ditaku ya nakaiddawwi dadiyen at-atton.

\VS{4}Adi kayu munlabu ya bokon hay malalaoy kalkalyon te adi maphod hituwe ke ditakun imbabalen Apu Dios. Hay ot ya abu maphod ya mumpasalamat takun Apu Dios gapuh kaphod na.

\VS{5}Kalyok bon dakayun adi mabalin an migappat hi pun-ap-apuwan da Jesu Kristo ya hi Apu Dios nadan malalaoy at-atton da. Athidi bo nadah pinhod dan ibagin am-in di nganneh diye te hay kakulugana ya nadan tatagun umat hitu ya nan pinhod dan ibagiy impumbalin dan dios da.


\par }{\PP \VS{6}Adi kayu mahaul nadah tatagun mangalin bokon punliwatan danaen kinalik te makulug an bumoh-ol hi Apu Dios nadah mangmangngat ke danaen punliwatan ta kastiguwona dida.

\VS{7}Adi kayu midmid-um ke didat adi kayu malalit nadah at-atton da.

\VS{8}Handi ni-an ya kay kayu wadah tapol gapuh liwat yu, mu ad uwani mo ya napat-alan di nomnom yu te nangulug kayun Apu Jesu Kristo. Ta hidiye nan mahapul an hay maphod di aton yu ta kitib-anan makulug an napat-alan moy nomnom yu.

\VS{9}Hanan tagun nabaliwan moy nomnom nat maphod moy pangi-ena ya maphod ya maandong di at-attona ya hay makulug di un-unudona.

\VS{10}Aton yuy kabaelan yun manginila nadah mangipaamlong ke Apu Dios ta dadiyey aton yu.

\VS{11}Adiyu iun-unud hi gaga-ihon at-atton nadan tatagun kay wadah tapol ta panginilaan dan gaga-iho da.

\VS{12}Takon ahan di hay pangalkalyan ya abu ke dadiyen gaga-ihon idaldalunu dan aton ya kababain ahan tut-uwa.

\VS{13}Mu deket ipainila yun didan gaga-ihoy at-atton da ya inilaon day maphod an pangi-et mapat-alan di nomnom da.

\VS{14}Hinaey kibalinan nan ohan nitudok an kananay “Dakayun nahuyop, bumangun kayu nah kay yu natayan ta pat-alan dakayun Kristo.”


\par }{\PP \VS{15}Kinali tibon yuy ine-en di pumbibiyag yu. Hay maphod di aton yu ta kitib-anan nanomnoman kayun adi kayu umat nadah makudang di nomnom na.

\VS{16}Aton yuy kabaelan yun mangat hi maphod te deyan nahalman di kinagaga-ihod uwani.

\VS{17}Kinali adi na-ala on inat di aton, mu mahapul an manomnoman kayu ta inilaon yu nadan pinhod Apu Dios ta dadiyey aton yu.

\VS{18}Bokon hay butong di at-atton yu te hidiyey humlun hi punliwatan. Hay Espiritun Apu Dios ot ya abuy iabulut yun mangipaduttuk hi biyag yu ta hiyay mangonoknong hi aton yu.

\VS{19}Ta deket naamung kayu on ikankanta yu nadan Psalms ya nadan udum an kantan di mangulug hi pundayaw yun Apu Dios ya punnanongon yu ta nangamung hi nomnom yun hiyay daydayawon yu.

\VS{20}Ya mahapul an mumpasalamat takut nangamung ke Ama takun hi Apu Dios hi am-in an ma-ma-at ke ditakun ipadalan taku ke Apu Jesu Kristo.


\par }{\SH Hay maphod an pangi-en di himbale
\par }
{\PP \VS{21}Mahapul an mun-uunnud taku te hidiyey kitib-an di pangun-unudan takun Jesu Kristo.


\par }{\PP \VS{22}Dakayun nalahin an binabai, maphod di un-unudon yuy inayan yu umat hi pangun-unud yun Apu Jesu Kristo.

\VS{23}Te hay lalaki ya hiyay mangipangpangulu ya mangipaptok hi inayana, umat ke Kristo an hiyay mangipangpangulu ke ditakun mangulug an mibilang an adol na. Hiya boy mangihwang ke ditaku.

\VS{24}Ta hidiye nan dakayun binabai, mahapul an paka-un-unudon yuy inayan yu, umat ke ditakun mangulug an un-unudon takuh Jesu Kristo.


\par }{\PP \VS{25}Dakayu ke damdaman linalaki ya ipatibo yuy pamhod yuh inayan yu umat hi nangipatib-an Jesu Kristo hi pamhod nan ditakun mangulug an ingkatenay kiphodan taku.

\VS{26}Ta waday aton takun mibilang an tatagun Apu Dios ta hay panibona ya maid di liwat taku gapuh nangulugan takuh kalina ot ahi taku mabonyagan.

\VS{27}Ya ta ditakun mangulug an mibilang an inayan Kristo ya makakkaphod takun maid di liwat takuh panibona.

\VS{28}Hidiyen ine-en di impaminhod Jesus ke ditakun mangulug di mahapul an pangiun-unudan di lalakih pamhod nah inayana, umat hi naminhod nah adol na. Hay himbale ya kay oha moy adol da, kinali hana ken lalakin naminhod hi inayana ya pinhod na damdamay adol na.

\VS{29}Maid di tagun hingitanay adol na, mu ipaptok na ot ya abu. Ta hidiye nan deket makulug an ibilang nan lalakin adol na damdamay adol nan inayana ya mahapul an ipaptok nat umat ke Jesu Kriston pakaippaptok ditakun mangulug

\VS{30}an mibilang an adol na.

\VS{31}Wada nan nitudok an kalin Apu Dios an kananay “Hituwey gapunan hay lalaki ya taynana nadan ammod nat miaddum nah inayana ta kay da mo ohan adol.”

\VS{32}Naligat an maawatan hituwe, mu hay ohan kialigan tuwe ya hi Kristo ya ditakun mangulug an mibilang an adol na.

\VS{33}Mu wada damdamay niatan tuwen dakayu. Dakayu nimpen linalaki ya mahapul an pohdon yuy inayan yu an umat hi impaminhod yuh adol yu, ya dakayu damdaman binabai ya mahapul an maphod di punnomnom yuh inayan yu.


\par }{\SH Hay tugun hanadah u-unga ya nadah ammod da
\par }


\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Hay maphod ke dakayun u-unga ya un-unudon yuy aammod yu te hidiyey lebbeng nan aton di mangulug ke Apu Jesus,

\VS{2-3}te hituwey tugun Apu Dios: “Un-unudon yu da amayun inayu.” Hituwey mamangulun tugun an waday gun-udon nadan mangun-unud ketuwe. Hay gun-udon nadan mangun-unud ketuwe ya nitudok an kananay “Maphod di maat ke dakayu ya andukkey biyag yu tuh luta.”


\par }{\PP \VS{4}Dakayun aammod, adi na-ala on binoh-olan yu nadan imbabale yu ta adiyu pabungoton dida. Hay ot ya abu aton yu ya ip-iphod yuy panugun yun didan miunnud nah pinhod nan Ap-apu takun panugun.


\par }{\SH Hay tugun hanadah himbut ya nadah apuda
\par }
{\PP \VS{5}Mahapul an dakayun himbut ya paka-un-unudon yu nadan ap-apuyu tuh luta an hay nonomnomon yu ya hay pangipaamlongan yun dida. Paka-un-unudon yu didan kay hi Jesu Kristoy un-unudon yu.

\VS{6-7}Adiyu ipatpatibo an makakkahlu kayu ya abu hin wada nadan ap-apuyu ta ekayu pitpitbal, mu hay pangun-unudan yun dida ya mahapul an malpuh nomnom yu te hidiyey pinhod Apu Dios an aton yu gapu te paddungnay muttatyu dakayu damdaman Jesu Kristo an bokon hay tagu ya abu.

\VS{8}Ya inila takun hi Apu Jesus ya idat nay gun-udon takun am-in nah maphod an aton taku, takon di himbut weno bokon.


\par }{\PP \VS{9}Ya dakayu ke damdaman kon muttatyun dida ya athidi ip-iphod yu damdamay pangat yun dida umat hi nanugun kun pangat dan dakayu. Adiyu tanaktakuton dida te inila yun am-in taku, himbut ya bokon, ya nun-iingngoy Apu takun am-in an dehdih langit ya mun-iingngoy atonan munhumalyan ditaku.


\par }{\SH Hay punhangga takuh panaulan Satanas ke ditaku
\par }
{\PP \VS{10}Hay manguddidih kalyok ya idinol yun Apu taku ya nah ongal an kabaelanan mamaddang ke ditaku ta mihamad di pangulug takun hiya.

\VS{11}Usalon yun am-in di indat Apu Dios an panani yu ta adi kayu maapput hin ipatnan Satanas an munhaul ke dakayu.

\VS{12}Te hay kabuhul taku ya bokon tagu, mu nadan dimonyon aap-apun di gaga-iho. Datuwe ya waday kabaelan da ya am-in nah pangayan da ya ipatibo dah diyen kabaelan da. Diday mangipangpangulu nadah mungngohen Apu Dios tuh luta.

\VS{13}Om, usalon yuy indat Apu Dios an panani yu ta takon di dakol di punhaul dadiyen gaga-ihon kabuhul yu ya kabaelan yun makihanggan didat inggana.


\par }{\PP \VS{14}Ta hidiye nan hay aton yu ya kay kayu tindalun nundadaan ta nangamung an makigubat. Hay usalon yun kay yu balikis ya hay pangitakdog yuh makulug an maunud. Ya hay kay yu pananih pagoyu ya hay pangatan yuh maphod ta adi madadag di pangulug yu.

\VS{15}Ya hay kay yu apatut ya hay naminhod yun mangipainila nah ituttudun Apu Dios hi linggopan taku.

\VS{16}Bokon datuwe ya abu, mu mahapul damdaman nahamad di pangulug yu te hidiyey kay yu happiyon mananih punhaul Satanas an kay mundadalang an panan muntutun-ud an mangali.

\VS{17}Idinol yuh nihwangan yuh liwat yuy mananin dakayu, umat nah tindalun idinol na nah helmet nay pananinah uluna. Ya mundadaan kayun mangikalih kalin Apu Dios an ipanomnom nan Espiritunan dakayu te hituwey kay yu otak.


\par }{\PP \VS{18}Takon di nganney ma-ma-at ke ditaku ya idinol taku nah Espiritun Apu Dios an mamaddang ke ditaku nah pundasalan taku. Mundasal takut nangamung ta baddangan ditakun Apu Dios. Ya mahapul bon papohdanan takut adi taku kal-iwan an idasalan nadan ibba takun pinilinan tataguna.

\VS{19}Ya idasalanak damdama ta ipainilan Apu Dios di kalyok nah ek puntuttuduwan mipanggep ke Apu taku ya adiyak tumakut an mangipainila ketuwen kiphodan an ugge ni-an nipainila.

\VS{20}Gapu ketuwen pangipainilaak ke hiya ya dehtuwak an nikalabut, mu takon di athidi ya idasalanak ta adiyak tumakut an muntuttudu te hidiye tuwaliy nidinol an ngunuk hi nangitud-akan nan Ap-apu takun hi Jesus ke ha-on.


\par }{\PP \VS{21}Hi Taykikus an napateg an ibba takun makangngun-unud ke Jesus di ahi mangalkalin dakayuh mipanggep hi ma-ma-at ke ha-on hitu ta inilaon yu.

\VS{22}Itud-ak kuh kad-an yu ta inilaon yuy mipanggep ke dakamih tu ya ta tumulid kayu.


\par }{\PP \VS{23}Iibba dida, hana ot ta hi Apu Dios an hi Ama taku ya hi Apu Jesu Kristo ya palinggopon dakayu ya ihamad day pangulug yu ta munnanong di pumpopohhodan yu.

\VS{24}Ya hana ot ta hi Apu Dios ya ulayan dakayun am-in an nahamad di naminhod nan Apu takun hi Jesu Kristo.

\par }